National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-09T05:59:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Najważniejsze „wąskie gardło” świata. Cieśnina Ormuz to strategiczny punkt i geologiczny fenomen
items: Jak konflikt w Iranie wpływa na popularne kierunki turystyczne poza Bliskim Wschodem?
items: Czarny deszcz nad Iranem. Naukowcy wyjaśniają, skąd się bierze i czy jest groźny dla zdrowia
items: Polscy turyści utknęli na Bliskim Wschodzie. Zamknięte niebo i chaos na lotniskach – Komentarz z lotniska w Katarze
items: Ali Chamenei, zwany też Ali Khamenei: człowiek, który trzymał w garści Iran
items: To największy naród bez własnego państwa. Jego ziemie leżą na styku czterech krajów
items: Mohammadreza Rezazadeh: z Iranu do Polski. Irańczyk, który mówi po polsku lepiej niż Polacy!
items: Grób 18-letniej bogaczki sprzed 3000 lat odkryty w Iranie. W środku prawdziwe skarby
items: Psy na cenzurowanym w Iranie. Kolejne zakazy skierowane w zwierzęta
items: Nowruz to starożytne święto wiosny. 300 mln ludzi będzie celebrować nadejście nowego roku
items: Zaskakujące znalezisko na dnie Morza Kaspijskiego. Odkryto wrak z Imperium Rosyjskiego
items: Najbrudniejszy człowiek świata wierzył, że woda i mydło szkodzą zdrowiu. Zmarł po pierwszej od wielu lat kąpieli
items: W Turcji odkryto skarb sprzed 2400 lat. Pochodzi z antycznego imperium
items: Twierdza Alamut kryła bezcenną bibliotekę. To stąd pochodzili asasyni – islamscy skrytobójcy
items: Który okres w dziejach Bliskiego Wschodu był najbardziej brutalny? Naukowcy mają odpowiedź
items: Aleksander Wielki. Największy dowódca starożytności i wróg męskich bród
items: Odkryto tajemnicze fragmenty pradawnego przyrządu astronomicznego. Znajdowały się w zamku „asasynów”
items: Czy pismo linearne Elamitów zostało w końcu rozszyfrowane? Kontrowersje wokół najnowszych badań
items: Starożytne języki: 7 wciąż nieodczytanych systemów pisma. Kto je rozszyfruje?
items: Starożytna Mezopotamia – jak wyglądało życie w najstarszej znanej cywilizacji?
items: Zakaz posiadania psów w Iranie. Nowe prawo wzbudza kontrowersje
items: Prawa kobiet nie są dane raz na zawsze. Przykładem niech będzie sytuacja kobiet w Iranie [GALERIA]
items: "Okazałam się straszną prostaczką". Uważaj na ten zwyczaj na Bliskim Wschodzie, bo możesz zostać "taarof"
items: 76 dni wędrówki przez góry Iranu. Ruszył, by delektować się samotnością. Zamiast niej znalazł życzliwych ludzi
items: 14-latka zginęła z rąk ojca. ”Honorowe zabójstwo” wstrząsnęło Iranem

Najważniejsze „wąskie gardło” świata. Cieśnina Ormuz to strategiczny punkt i geologiczny fenomen
type: item
date: 2026-04-09T05:58:52.000Z
creator: Amy McKeever
subject: Przyroda
subject: geografia
subject: geologia
subject: iran
subject: ropa
subject: ropa naftowa
description: Kontynentalne kolizje, które uformowały cieśninę Ormuz na Bliskim Wschodzie, obdarzyły region ogromnymi bogactwami petrochemicznymi – tworząc jednocześnie strategiczne wąskie gardło, którego zablokowanie może wstrząsnąć światowym handlem ropą.
encoded: Przez Cieśninę Ormuz przepływa około jednej czwartej światowego morskiego handlu ropą. Ten wąski przesmyk stanowi jedno z najważniejszych morskich „wąskich gardeł” na świecie. To szlak o ogromnym natężeniu ruchu, który w przypadku zakłóceń może wywołać chaos w globalnej gospodarce. Niestety, czarny scenariusz ziścił się pod koniec lutego, kiedy narastający konflikt na Bliskim Wschodzie sparaliżował tę kluczową drogę wodną. Cieśnina Ormuz to także geologiczny fenomen. – To jedno z niewielu miejsc na świecie, w których można na własne oczy ujrzeć kolizję dwóch kontynentów – zauważa Mike Searle, profesor nauk o Ziemi w Worcester College na Uniwersytecie Oksfordzkim. Dowody tego starcia są widoczne w rzeźbie całego regionu: od potężnych łańcuchów gór Zagros w południowym Iranie, aż po najwęższy punkt samej cieśniny. To tutaj omański półwysep Musandam wysuwa się na północ, niczym sztylet skierowany w stronę Iranu. Wyróżniający się stromymi, czarnymi klifami i poszarpaną linią brzegową pełną zatopionych dolin, półwysep Musandam jest także jednym z niewielu miejsc na Ziemi, gdzie ofiolity są eksponowane w absolutnie spektakularny sposób. – Skały te, zazwyczaj pogrzebane głęboko pod skorupą oceaniczną, tworzą tutaj, według profesora, „zdecydowanie największy i najlepiej zachowany kompleks ofiolitowy na świecie – mówi prof. Mike Searle. Jednak ten sam proces geologiczny, który uczynił Cieśninę Ormuz tak wyjątkową, jest jednocześnie tym, co czyni ją tak podatną na zagrożenia. Jak powstała Cieśnina Ormuz? Wiele z najważniejszych morskich wąskich gardeł na świecie to cieśniny – wąskie akweny łączące dwa większe zbiorniki wodne. Powstawały one naturalnie przez miliony lat w wyniku przemieszczania się płyt tektonicznych oraz podnoszenia się poziomu mórz wraz z topnieniem lądolodów. Żeglarze od wieków korzystają z tych geograficznych skrótów, ponieważ zazwyczaj oferują one znacznie szybszą drogę niż opływanie całych kontynentów przez otwarty ocean. W przypadku Cieśniny Ormuz proce…

ciesnina-ormuz-6d261c2.jpg
width: 5079
height: 3354

Jak konflikt w Iranie wpływa na popularne kierunki turystyczne poza Bliskim Wschodem?
type: item
date: 2026-03-26T09:38:30.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: bliski wschód
subject: iran
subject: konflikty
subject: turystyka
description: Napięcia wokół Iranu i strategicznej Cieśniny Ormuz zaczynają wywoływać skutki wykraczające daleko poza Bliski Wschód. Wiele gospodarek Azji opiera się na dostawach ropy przepływającej przez ten szlak, dlatego rosnąca niepewność przekłada się nie tylko na rynki energii, ale także na funkcjonowanie popularnych kierunków turystycznych. W jaki sposób konflikt wpływa na podróże w innych częściach świata?
encoded: Konsekwencje eskalacji napięć z udziałem Iranu coraz wyraźniej odczuwalne są w globalnej branży turystycznej. Choć pierwsze reakcje obejmowały głównie region Bliskiego Wschodu – w tym zmiany w siatkach połączeń lotniczych i ostrzeżenia dla podróżnych – wpływ konfliktu szybko rozprzestrzenił się na inne części świata. Kluczową rolę odgrywa tu Cieśnina Ormuz, przez którą transportowana jest znaczna część światowych dostaw ropy. W rezultacie wiele państw Azji, w tym Indie, Chiny czy Japonia, musi mierzyć się z rosnącą presją na sektor energetyczny. Przekłada się to na konkretne działania w turystyce – od ograniczania zużycia paliwa po dostosowywanie funkcjonowania infrastruktury i transportu. W efekcie zmiany te zaczynają wpływać również na doświadczenia podróżnych odwiedzających popularne kierunki poza samym regionem konfliktu. Sri Lanka a kryzys paliwowy. Jak konflikt wpływa na turystykę na wyspie? Wpływ napięć wokół Iranu i niepewności na rynku ropy zaczyna być widoczny także w takich kierunkach jak Sri Lanka, silnie uzależnionych od importowanych surowców energetycznych. Kraj ten pozostaje jednym z ważniejszych celów podróży w regionie – w 2024 roku odwiedziło go około 2,05 mln turystów zagranicznych, z czego ponad połowa pochodziła z Europy (w tym niemal 180 tys. z Wielkiej Brytanii, ponad 135 tys. z Niemiec oraz ponad 44 tys. z Polski). Tym samym utrzymanie stabilności sektora turystycznego ma kluczowe znaczenie dla gospodarki. W odpowiedzi na ograniczenia w dostępności paliwa wprowadzono limity jego zakupu oraz zmiany organizacyjne w administracji publicznej, w tym czterodniowy tydzień pracy dla części urzędników. Jednocześnie władze zdecydowały się wyłączyć branżę turystyczną z części restrykcji, wdrażając specjalne rozwiązania dla organizatorów wycieczek i hoteli. W praktyce oznacza to, że choć mieszkańcy odczuwają skutki ograniczeń, sektor turystyczny funkcjonuje w trybie uprzywilejowanym, a obsługa podróżnych pozostaje w dużej mierze niezakłócona. Egipt wpro…

zdj-50-4db1107.jpg
width: 4352
height: 2899

Czarny deszcz nad Iranem. Naukowcy wyjaśniają, skąd się bierze i czy jest groźny dla zdrowia
type: item
date: 2026-03-12T11:03:02.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: deszcz
subject: ekologia
subject: iran
subject: wojna
description: Pożary irańskiej infrastruktury naftowej, która w nocy z 7 na 8 marca stała się celem amerykańsko-izraelskiego ataku, mogą znacząco wpłynąć na zdrowie mieszkańców Bliskiego Wschodu. Naukowcy ostrzegają przez szkodliwymi dla zdrowia skutkami masowego spalania, takimi jak dym czy kwaśne deszcze. Zagrożeni mogą być nie tylko mieszkańcy Teheranu ale również obywatele innych – nie tylko granicznych – krajów.
encoded: 8 marca internet obiegły nagrania przedstawiające stolicę Iranu – Teheran – spowitą kłębami czarnego, gęstego dymu. Krajobraz ten był efektem nocnego ataku na irańską infrastrukturę naftową, obejmującą cztery magazyny ropy oraz centrum przesyłowe w mieście i pobliskiej prowincji Alborz. Z czasem powstałe chmury przyniosły kwaśny deszcz, przed którym alarmowały lokalne władze. Jakie konsekwencje dla zdrowia mieszkańców terenów objętych konfliktem może przynieść atak na tego typu złoża? Czarne chmury nad Teheranem Poranek 8 marca w Teheranie był spowity gęstymi chmurami czarnego dymu. Krajobraz ten utrzymywał się przez cały kolejny dzień. Mieszkańcy zaczęli dostrzegać osadzającą się sadzę na ulicach, samochodach, a nawet na balkonach swoich domów. Z czasem na miasto zaczęły spadać czarne krople deszczu. Widok ten był szczególnie nietypowy, ponieważ jeszcze niedawno region zmagał się z długotrwałą suszą. Kwaśny deszcz, który powstał prawdopodobnie z dymu unoszącego się z płonących instalacji naftowych, zaczął doskwierać mieszkańcom. Niektórzy z nich skarżyli się na ból gardła i pieczenie oczu, które pojawiły się wraz z pierwszymi kroplami opadu na teherańskich ulicach. Skąd czarny deszcz? Choć naukowcom brakuje jeszcze informacji na temat dokładnego pochodzenia kwaśnych kropel, już teraz wiemy, że prawdopodobnym powodem ich powstania był dym unoszący się z płonących instalacji naftowych. Ropa znajdująca się w zbombardowanych zbiornikach była znacznie gęstsza oraz mniej przetworzona niż ma to miejsce choćby w przypadku samochodowej benzyny, co sprawiło, że proces spalania surowca był mniej skuteczny. W efekcie wraz z dymem do atmosfery przedostała się ogromnie zróżnicowana mieszanka spalonych i niespalonych cząstek. W dymie z płonących instalacji mogły znajdować się cząstki sadzy, czyli węgiel oraz wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. Ponieważ ropa zawiera także siarkę i azot, podczas spalania tego surowca powstały tlenki tych pierwiastków. W kontakcie z wilgocią…

GettyImages-2264909434-a160095.jpg
width: 5760
height: 3840

Polscy turyści utknęli na Bliskim Wschodzie. Zamknięte niebo i chaos na lotniskach – Komentarz z lotniska w Katarze
type: item
date: 2026-03-02T10:24:28.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Porady
subject: Traveler
subject: bliski wschód
subject: dubaj
subject: iran
subject: konflikty
subject: linie lotnicze
subject: lotniska
subject: NatGeoBN
description: Setki Polaków utknęły w Dubaju, Szardży i innych miastach Bliskiego Wschodu po zamknięciu przestrzeni powietrznej w związku z wydarzeniami w Iranie. Władze ZEA pokrywają koszty przymusowych noclegów, a biura podróży organizują powrót. Sytuacja jest dynamiczna.
encoded: W wyniku gwałtownej eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie po ataku Stanów Zjednoczonych i Izraela na Iran (w jego wyniku zginął przywódca kraju Ali Khamenei) oraz odwetowych działaniach Iranu, ruch lotniczy w regionie został niemal całkowicie sparaliżowany. Zamknięcie przestrzeni powietrznej objęło: Izrael, Iran, Irak, Bahrajn, Kuwejt, Jordanię, Katar oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie. Decyzja ta natychmiast odbiła się na życiu tysięcy pasażerów, w tym setek Polaków, którzy utknęli w portach przesiadkowych takich jak Dubaj, Abu Zabi czy Szardża. Na lotniskach zapanował chaos. Tablice przylotów i odlotów w Dubaju, największym lotnisku międzynarodowym na świecie, początkowo wskazywały opóźnienia, które szybko przerodziły się w całkowite zawieszenie lotów. Linie lotnicze Emirates, Qatar Airways oraz Etihad Airways wstrzymały swoje operacje, a sytuacja rozlała się na inne porty w regionie. Jak wygląda sytuacja w Katarze? Komentarz z Bliskiego Wschodu – W Katarze panuje duży spokój – mówi National-Geographic.pl Marek Stus, redaktor Pasazer.com i tłumaczy – Pasażerowie linii Qatar Airways szybko otrzymali wsparcie, w tym zakwaterowanie w hotelach oraz dzienny kredyt na posiłki w wysokości 250 zł, który w pełni wystarcza. Rezerwacje pokoi są automatycznie przedłużane każdego ranka od soboty. Doceniam, że wszystko przebiega sprawnie, bez konieczności uciążliwego kontaktowania się z liniami czy dopraszania się o pomoc. Obsługa w hotelu jest kompetentna i życzliwa. Życie na ulicach toczy się normalnie - ruch samochodowy jest spory, a w związku z trwającym Ramadanem wieczorami restauracje wypełniają się mieszkańcami miasta. Obecnie nie wiadomo, kiedy wznowione zostaną loty. Przestrzeń powietrzna nad Katarem pozostaje zamknięta co najmniej do jutra do godziny 9:00, jednak sytuacja jest dynamiczna. W przypadku mojej rezerwacji katarski przewoźnik zaproponował lot w najbliższą środę, choć zdaje sobie sprawę, że jest to jedynie wstępny plan. Zamknięta przestrzeń powietrzna, odw…

bliski-wschod-iran-dubaj-lotniska-0ab5bee.jpg
width: 1463
height: 975

Ali Chamenei, zwany też Ali Khamenei: człowiek, który trzymał w garści Iran
type: item
date: 2026-03-01T10:45:19.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: iran
subject: islam
subject: kraje islamskie
subject: polityka
description: Islamska Republika Iranu to religijna dyktatura powołana po antyzachodniej rewolucji w 1979 roku. Do niedawna rządził tam Najwyższy Przywódca, duchowny i teolog Ali Chamenei (Ali Khamenei). Kto go zastąpi?
encoded: W tym artykule: Specyfika Iranu: cywilizacja licząca kilka tysięcy lat Rewolucja islamska, Chomejni i Ali Khamenei Religijna dyktatura i społeczeństwo, które nie chce być zamknięte Nie zrozumiemy Iranu oraz władzy, jaką sprawował tam ajatollah Ali Chamenei (Ali Khamenei), bez znajomości historii tego kraju. Sięga ona bardzo głęboko w przeszłość. Pierwszym prawdziwym państwem na tym terenie był starożytny Elam, który powstał prawie 4,5 tys. lat temu. Jego stolica Suza jest jeszcze starsza, bo liczy ponad 6 tys. lat! Specyfika Iranu: cywilizacja licząca kilka tysięcy lat Przez kolejne wieki na terenach Iranu – czyli ziemiach między Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską – funkcjonowały imperia: Medów (bijących się z Asyryjczykami), Persów (toczących wojny m.in. z Grekami), Partów (zaprzysięgłych przeciwników Rzymian), Sasanidów (walczących z Bizancjum). Przez ten czas zmieniły się zwyczaje i podejście do religii. Na przykład w VI w. p.n.e. powstał tam zaratusztrianizm, który za panowania Sasanidów w III w. n.e. ogłoszono religią państwową. Inne wyznania znajdowały się, w zależności od widzimisię władców, na cenzurowanym. W VII i VIII wieku państwo Sasanidów zostało podbite przez Arabów, a w kraju zapanował islam. Ostatecznie w swojej odmianie zwanej szyityzmem, co spowodowało konflikty z sunnitami – muzułmanami stanowiącymi większość w sąsiednich krajach. Iran, w dawnych wiekach zwany Persją, musiał walczyć m.in. z mongolskimi koczownikami Tamerlana (1336–1405) i Turcją. Do tego dochodziły konflikty z europejskimi mocarstwami: Wielką Brytanią i Rosją. Kraj rozrywały walki zewnętrzne, znajdował się częściowo pod obcą okupacją. Dla mieszkańców, pamiętających o wielkiej przyszłości, było to poniżające. Zasiadający od 1925 roku na perskim tronie szach Reza Pahlavi przekształcał na wzór zachodni prawo, dopuścił kobiety do prac w urzędach, a mężczyznom nakazał nosić zachodnie stroje. W trakcie II wojny światowej nie wydawał się jednak aliantom wystarczająco antyn…

ali-chamenei-zwany-tez-ali-khamenei-czlowiek-ktory-trzyma-w-garsci-iran-fot-iranian-leader-s-press-office-handout-anadolu-agency-getty-images-e235be9.jpeg
width: 1024
height: 688

To największy naród bez własnego państwa. Jego ziemie leżą na styku czterech krajów
type: item
date: 2026-01-10T13:25:38.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bliski wschód
subject: irak
subject: iran
subject: konflikty
subject: syria
subject: turcja
description: Kurdystan to jeden z nielicznych regionów świata, którego nazwa funkcjonuje powszechnie w języku polityki, mediów i dyplomacji, mimo że nie istnieje na mapach jako samodzielne państwo. Zamieszkiwany przez miliony ludzi obszar od dekad pozostaje przedmiotem lokalnych konfliktów, sporów międzynarodowych i zmieniających się sojuszy. Aby zrozumieć, czym naprawdę jest Kurdystan, warto oddzielić fakty historyczne od uproszczeń i emocjonalnych narracji.
encoded: Spis treści: Czy Kurdystan to państwo? Między regionem a ideą kraju Gdzie jest Kurdystan? Położenie geograficzne i zasięg regionu W co wierzą Kurdowie? Region bez własnego państwa Wolny Kurdystan – hasło polityczne czy realny projekt? Dlaczego Kurdystan nie jest jednym państwem? Uwarunkowania polityczne i międzynarodowe Kurdystan to jeden z nielicznych regionów świata, którego nazwa funkcjonuje powszechnie w języku polityki, mediów i dyplomacji, mimo że nie istnieje na mapach jako samodzielne państwo. Zamieszkiwany przez miliony ludzi obszar od dekad pozostaje przedmiotem lokalnych konfliktów, sporów międzynarodowych i zmieniających się sojuszy. Aby zrozumieć, czym naprawdę jest Kurdystan, warto oddzielić fakty historyczne od uproszczeń i emocjonalnych narracji. Czy Kurdystan to państwo? Między regionem a ideą kraju Kurdystan nie jest państwem w sensie prawa międzynarodowego. To pojęcie geograficzno-etniczne odnoszące się do obszaru zamieszkanego tradycyjnie przez Kurdów – lud liczący dziś kilkadziesiąt milionów osób. Mimo silnej tożsamości kulturowej i językowej Kurdowie nie posiadają własnego, powszechnie uznawanego państwa. Współcześnie termin „Kurdystan” funkcjonuje równolegle jako nazwa regionu historycznego oraz jako określenie autonomicznej jednostki administracyjnej w północnym Iraku. Najbliżej państwowości znajduje się właśnie Region Kurdystanu w Iraku, który ma własny parlament, rząd i siły zbrojne (peszmergów). Formalnie pozostaje jednak częścią Iraku, a jego status opiera się na konstytucji tego państwa. W pozostałych krajach – Turcji, Iranie i Syrii – obszary zamieszkane przez Kurdów nie tworzą jednolitej jednostki autonomicznej. W Iranie funkcjonuje ostan Kurdystan, będący jedną z 31 prowincji państwa, z administracją podporządkowaną władzom centralnym i bez odrębnych uprawnień autonomicznych. W Syrii na północnym wschodzie powstała Rożawa, region de facto autonomiczny, który jest w większości zamieszkiwany przez Kurdów. Jego ustrój jest oparty na zasa…

kurdystan-GettyImages-2168779027-7f07fbf.jpg
width: 4000
height: 2286

Mohammadreza Rezazadeh: z Iranu do Polski. Irańczyk, który mówi po polsku lepiej niż Polacy!
type: item
date: 2025-12-10T13:38:05.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Podcasty
subject: iran
subject: podcasty
description: W tym odcinku Łukasz Załuski z National Geographic Polska spotyka się z Michałem – bo tak brzmi polskie imię Mohammadrezy Rezazadeha. Irańczyk od kilku lat mieszka Wrocławiu i imponuje swoją znajomością polszczyzny. Rozmawiamy o tym, jak to było być dzieckiem w Iranie, w jaki sposób trafił do Polski i czego najbardziej mu brakuje z rodzinnego kraju.
encoded: Czekając w studio National Geographic na gościa, odebrałem telefon. Po drugiej stronie odezwał się miły, wesoły głos: – „Cześć, Łukasz, już prawie dojeżdżam. Utknąłem w warszawskich korkach. Bardzo przepraszam”. Dłuższą chwilę zajęło mi, zanim zorientowałem się, że rozmawiam z moim przyszłym gościem. Czysta polszczyzna, brak obcego akcentu i lekkość formułowania zdań sprawiły, że byłem pewien, że rozmawiam ze rdzennym Polakiem. Kim jest Mohammadreza „Michał” Rezazadeh? Mohammadreza Rezazadeh, znany w Polsce również jako Michał, to popularny youtuber pochodzący z Iranu, który od 2017 roku mieszka w Polsce. Prowadzi kanał „Irańczyk w Polsce”, w którym opowiada o swoim życiu jako emigrant, pokazuje różnice kulturowe, komentuje polską codzienność oraz mówi o wyzwaniach związanych z adaptacją w nowym kraju. Jego treści są tworzone po polsku i skierowane do polskiej publiczności. W swoich materiałach Michał porusza tematy tolerancji, stereotypów, migracji oraz tego, jak wygląda budowanie życia „między dwiema kulturami”. Często podkreśla zarówno trudności związane z barierą językową i integracją, jak i pozytywne strony życia w Polsce. Zyskał popularność dzięki autentyczności, poczuciu humoru i umiejętności opowiadania o złożonych doświadczeniach w przystępny sposób. Posłuchaj rozmowy Michała z Iranu z National Geographic Rozmowę z Michalempoprowadził Łukasz Załuski, redaktor naczelny National Geographic Polska. Wideo z rozmową można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. …

zaslepkav22-f0ce7c7.jpg
width: 800
height: 533

Grób 18-letniej bogaczki sprzed 3000 lat odkryty w Iranie. W środku prawdziwe skarby
type: item
date: 2025-08-11T13:30:02.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: iran
subject: odkrycia archeologiczne
description: Archeolodzy odnaleźli wyjątkowo dobrze zachowany grób nastolatki, którą pochowano z drogocennymi darami. Odkrycia dokonano na stanowisku Tepe Chalow w północno-wschodnim Iranie.
encoded: Spis treści Bogaty grób nastolatki z elity Tajemnicza kultura Chorasanu Co mówi nam grób nastolatki o starożytnej kulturze północnego Iranu? Naukowcy odnaleźli wyjątkowy grób w Tepe Chalow, co po persku oznacza „Wzgórza Chalow”. To jedno z ważniejszych stanowisk archeologicznych w regionie ostanu Chorasan Północny w Iranie. Pochodzi z czasów epoki brązu i położone jest na wschodnim krańcu równiny Jajarm, około 3 km na wschód od miasta Sankhast i ok. 60 km na zachód od Esfarajenu. Bogaty grób nastolatki z elity Datowanie wykazało, że nastolatka, prawdopodobnie pochowana w wieku 18 lat, żyła ok. 3000 lat temu. Archeolodzy podkreślają, że był to czas, gdy ten region obecnego Iranu był częścią tzw. cywilizacji Wielkiego Chorasanu. Badacze twierdzą, że odnaleziony grób jest najbogatszym, jaki kiedykolwiek odnaleziono w tym regionie. W jego wnętrzu odkryto złotą biżuterię, w tym m.in. dwa kolczyki, pierścień i kilka szpilek, a także skrzyneczkę na kosmetyki inkrustowaną wizerunkami węży i skorpionów. Pudełko służyło do przechowywania przede wszystkim „kohlu”, czyli czarnego, sproszkowanego minerału, który używany był jako kosmetyk do podkreślania oczu, swoisty starożytny eyeliner. Archeolodzy zwrócili uwagę na to, że bardzo podobną skrzyneczkę znaleziono wcześniej w grobie z epoki brązu w starożytnym regionie Baktrii, który obecnie leży w granicach kilku krajów – Afganistanu, Tadżykistanu i Uzbekistanu. – Skrzynia ze stanowiska Tepe Chalow również wydaje się być wykonana z kamienia, który został sprowadzony z Baktrii – napisali badacze. Tajemnicza kultura Chorasanu Stanowisko Tepe Chalow zostało po raz pierwszy zlokalizowane w 2006 roku podczas badań archeologicznych w pobliskim dorzeczu rzeki. Pierwsze badania rozpoczęły się jednak dopiero 5 lat później. Wówczas odkryto tam blisko 50 grobów. Naukowcy ustalili, że szczątki pochowanych tam ludzi należ wiązać z tzw. cywilizacją Wielkiego Chorasanu, którą należy wiązać z Baktryjsko-Margiańskim Zespołem Archeologicznym. Była …

zw-34a31e4.jpg
width: 1920
height: 1080

Psy na cenzurowanym w Iranie. Kolejne zakazy skierowane w zwierzęta
type: item
date: 2025-06-10T12:59:56.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: iran
subject: islam
subject: psy
subject: zwyczaje
description: Posiadanie psa w Iranie staje się coraz trudniejsze. Władze znacznie rozszerzają już obowiązujący zakaz publicznego wyprowadzania czworonogów w Teheranie. Teraz ma obowiązywać w szeregu innych dużych miast.
encoded: Spis treści Władze rozszerzają zakaz na kolejne miasta Jak Irańczycy obchodzą restrykcje dotyczące psów To niejedyny zakaz w Iranie Irańscy urzędnicy rozszerzyli zakaz wyprowadzania psów na duże miasta w całym kraju, a argumentem jest porządek publiczny, zdrowie i bezpieczeństwo. Taki zakaz już od 6 lat obowiązuje w Teheranie. Władze rozszerzają zakaz na kolejne miasta Przepis z 2019 r. zakazujący wyprowadzania psów w Teheranie – został w ostatnim tygodniu rozszerzony na co najmniej 18 innych miast. Przewożenie psów w pojazdach również będzie zakazane. Posiadanie czworonogów jest źle widziane w Iranie od rewolucji islamskiej w 1979 r. Psy są postrzegane przez władze jako „nieczysta” spuścizna wpływów kulturowych Zachodu. Jak donosi agencja AFP Isfahan i Kerman nowy zakaz już wprowadziły. Urzędnik z miasta Ilam na zachodzie Iranu, gdzie zakaz wprowadzono w niedzielę, poinformował, że zostaną podjęte „działania prawne” przeciwko osobom, które naruszyły nowe przepisy. W Iranie nie ma ogólnokrajowego przepisu, który całkowicie zabrania posiadania psów, ale często wydawane są lokalne ograniczenia, egzekwowane przez policję. – Wyprowadzanie psów stanowi zagrożenie dla zdrowia publicznego, pokoju i wygody — powiedział Abbas Najafi, prokurator miasta Hamedan, według ogólnokrajowego dziennika „Iran”. Jak Irańczycy obchodzą restrykcje dotyczące psów Jednak egzekwowanie zakazu w Teheranie było dotychczas wybiórcze – wielu właścicieli psów nadal wyprowadza pupile w miejscach publicznych, zarówno w stolicy jak i innych częściach Iranu. Pomimo wysiłków władz, popularność posiadania psów rośnie, szczególnie wśród młodych ludzi, i jest postrzegana jako forma buntu przeciwko restrykcyjnemu reżimowi. Właściciele psów bywali aresztowani, a czworonogi konfiskowane za wyprowadzanie ich w miejscach publicznych. Wielu właścicieli zaczęło chodzić lub jeździć na spacery w odludne miejsca lub nocą. To niejedyny zakaz w Iranie Politycy irańscy uważają posiadanie zwierząt domowych za niezgodne…

GettyImages-2205003358-e799067.jpg
width: 7089
height: 5050

Nowruz to starożytne święto wiosny. 300 mln ludzi będzie celebrować nadejście nowego roku
type: item
date: 2025-03-20T06:50:40.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: iran
subject: nowy rok
subject: religie
subject: święta
subject: wiosna
description: Święto Nowruz, znane również jako perski Nowy Rok, jest obchodzone od ponad 3000 lat. Symbolizuje zwycięstwo wiosny nad mrokiem.
encoded: W tym artykule: Jak świętuje się Nowruz? Kto świętuje Nowruz? Na półkuli północnej 20 marca jest pierwszym dniem wiosny. Ale dla 300 milionów ludzi na całym świecie ten dzień to także początek nowego roku. Nowruz – co oznacza „nowy dzień” – to święto upamiętniające nadejście wiosny i pierwszy dzień roku w Iranie. Stosowany w tym państwie kalendarz słoneczny rozpoczyna się w momencie równonocy wiosennej. Nowruz obchodzone jest w Iranie i diasporze perskiej od ponad 3000 lat. Jego korzenie sięgają zaratusztrianizmu – religii praktykowanej w starożytnej Persji. W jej ujęciu nadejście wiosny to zwycięstwo światła nad ciemnością. Święto przetrwało islamski podbój Persji w VII wieku i upadek popularności zaratusztrianizmu. Rozprzestrzeniło się po całym świecie wskutek migracji ludności pochodzenia perskiego. Jak świętuje się Nowruz? Wiele osób rozpoczyna przygotowania do Nowruz z tygodniowym wyprzedzeniem. W okresie poprzedzającym święto ludzie wykonują rytualne tańce. Napełniają też w swoich domach naczynia wodą, która kojarzy się ze zdrowiem, próbując w ten sposób odpędzić zły los. W ostatnią środę przed Nowruz wielu świętuje Charshanbe Suri. To noc, podczas której przeskakuje się nad ogniskami. Inny obyczaj to walenie łyżkami w drzwi, co ma zapewniać pomyślność. Ludzie odwiedzają także cmentarze i składają ofiary dla zmarłych. Podobno ich duchy nawiedzają nasz świat przed Nowruz. Wiosenne święto koncentruje się na płodności i nowym życiu. Dlatego na wielu stołach pojawiają się nasiona i jajka (podobnie jak podczas Wielkanocy). Gospodarstwa domowe ozdabiają stoły siedmioma symbolicznymi przedmiotami, które nazywają haft-sin. Haft oznacza „siedem”, a „sin” to „s” w języku perskim. Wszystkie przedmioty zaczynają się na tę literę. Należą do nich: kiełki (zwykle pszenicy, owsa i innych roślin, które symbolizują odrodzenie), senjed (suszone owoce oliwnika wąskolistnego, podobno sprzyjają miłości), czosnek (ochrona), jabłko (płodność), przyprawa sumak (miłość), ocet (cierpliw…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6d79ea525c79f217e64b27c640c9e1f8fba4822b-fb81fa6.jpg
width: 759
height: 506

Zaskakujące znalezisko na dnie Morza Kaspijskiego. Odkryto wrak z Imperium Rosyjskiego
type: item
date: 2025-01-03T16:27:55.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: iran
subject: rosja
subject: statek
description: Włosko-irański zespół archeologów odnalazł wrak rosyjski, który przewoził olbrzymi ładunek. Najprawdopodobniej zatonął w wodach Morza Kaspijskiego na przełomie XVIII i XIX wieku.
encoded: Spis treści: Wrak statku z czasów Imperium Rosyjskiego Naukowcy byli w stanie zidentyfikować pochodzenie drewna użytego do konstrukcji statku Handel morski na Morzu Kaspijskim Statek przewoził żywność dla żeglarzy To już kolejne archeologiczne odkrycie, które możliwe było m.in. dzięki zmianom klimatu. Naukowcy w Iranie w ciągu ostatnich dekad zaobserwowali wielokrotnie wzrosty i spadki poziomu Morza Kaspijskiego, co prowadziło do erozji obszarów przybrzeżnych. Archeologom udało się dzięki temu odnaleźć szereg różnych artefaktów, które rzucały światło na historię regionu. Wrak statku z czasów Imperium Rosyjskiego Tym razem badacze dokonali czegoś bardziej spektakularnego. Erozja trzymetrowej wydmy wzdłuż południowego wybrzeża Morza Kaspijskiego w Mazandaran w Iranie odsłoniła fragmenty drewnianego statku. Późniejsze wykopaliska odsłoniły całą konstrukcję, która miała aż 28 metrów. Badanie wykazało, że była to jednostka, która należała do Imperium Rosyjskiego. Z kolei datowanie radiowęglowe wykazało, że wrak najprawdopodobniej pochodzi z końca XVIII wieku lub początku XIX wieku. Był trójmasztowcem. Ponadto stwierdzono, że statek był wielokrotnie naprawiany. – Wrak statku nazwaliśmy Zaghemarz – od wioski, która znajduje się niedaleko miejsca odkrycia. Odsłonięcie całości zajęło nam dwa sezony wykopaliskowe. Udało nam się odkopać całą drewnianą konstrukcję kadłuba, w tym stępkę, słupy końcowe, belki konstrukcyjne, deski kadłuba, podłużnice, grodzie i pozostałości dwóch masztów – napisali archeolodzy w badaniu, które zostało opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Journal of Maritime Archeology”. Naukowcy byli w stanie zidentyfikować pochodzenie drewna użytego do konstrukcji statku Ponadto naukowcom udało się zidentyfikować również pozostałości różnego rodzaju lin, a także kosze zawierające materiał roślinny. – Przeprowadzono badania archeobotaniczne na próbkach drewna i materiale roślinnym przechowywanym w koszach. Wyniki analizy dostarczyły listy gatunków drewna u…

rosyjski-wrak-99fd150.jpg
width: 1415
height: 921

Najbrudniejszy człowiek świata wierzył, że woda i mydło szkodzą zdrowiu. Zmarł po pierwszej od wielu lat kąpieli
type: item
date: 2024-12-07T10:35:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Ludzie
subject: higiena
subject: iran
subject: medycyna
subject: Zdrowie
description: Najbrudniejszy człowiek świata twierdził, że bycie na bakier z higieną osobistą, w połączeniu z żywieniem się padliną i piciem wody z kałuży, jest sekretem długowieczności. Niedorzeczne? Z całą pewnością, jednak należy podkreślić, że mężczyzna dzierżący ten tytuł dożył naprawdę sędziwego wieku. Jakby na potwierdzenie tej tezy, najbrudniejszy człowiek świata po umyciu zmarł. Nie od razu, a po kilku miesiącach od zażycia pierwszej od wielu lat kąpieli.
encoded: Spis treści: Kim był najbrudniejszy człowiek świata? Jak żył najbrudniejszy człowiek świata? Najbrudniejszy człowiek świata cieszył się dobrym zdrowiem Kiedy zmarł najbrudniejszy człowiek świata? Kolejny najbrudniejszy człowiek świata Chyba każdy chciałby dożyć sędziwego wieku, aż do końca zachowując dobre zdrowie i sprawność. Większość ludzi sekretu długowieczności upatruje w zdrowym, higienicznym trybie życia. Większość, ale nie każdy. Pewien irański pustelnik wierzył, że przed chorobami uchroni go skrajnie ascetyczny tryb życia. Media nadały mu przydomek „najbrudniejszy człowiek świata”. Kim był najbrudniejszy człowiek świata? Mężczyzną, o którym mowa, był Amou Haji, mieszkaniec wsi Dejagh w południowej prowincji Fars w Iranie. Jak wynika z informacji udostępnionych przez irańską agencję prasową IRNA, prowadzący ekstremalnie ascetyczny tryb życia pustelnik nie mył swojego ciała przez około 50–60 lat! Dlaczego Amou Haji wybrał taki styl życia? Trudno powiedzieć. Pytani o to przez dziennikarzy mieszkańcy wioski twierdzili, że „w młodości doznał emocjonalnych niepowodzeń”. Być może chodziło o zawód miłosny, jednak to tylko przypuszczenia. Żadnych szczegółów na ten temat nie podano. Sam Haji miał stwierdzić, że jego awersja do wody i mydła wynika z obawy o zdrowie. Podobno uważał, że czystość powoduje choroby. Niektórzy sąsiedzi Hajiego twierdzili, że mężczyzna nie dbał o higienę, bo po prostu bał się wody. Jak żył najbrudniejszy człowiek świata? Za tym, że życie najbrudniejszego człowieka świata przybrało formę skrajnej ascezy świadczy nie tylko brak higieny. Amou Haji wyzbył się potrzeby kąpieli, a oprócz tego mieszkał pośród śmieci i padłych zwierząt. Noce spędzał w wykopanej w ziemi jamie. Jak ognia unikał świeżego jedzenia. Żywił się padłymi zwierzętami, przede wszystkim jeżozwierzami. Był nałogowym palaczem tytoniu. Na zdjęciach można zobaczyć go z kilkoma papierosami w ustach. Czystej wody nienawidził do tego stopnia, że nie używał jej nie tylko do celów higie…

najbrudniejszy-czlowiek-c30db72.jpg
width: 1000
height: 667

W Turcji odkryto skarb sprzed 2400 lat. Pochodzi z antycznego imperium
type: item
date: 2024-08-05T09:29:03.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: iran
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: turcja
description: Zespół archeologów z Michigan odnalazł garnek wypełniony złotem. Monety pochodziły ze starożytnej Persji i rzucają nowe światło na wydarzenia sprzed 2400 lat.
encoded: W tym artykule: Perska okupacja tureckiej Anatolii Wyjątkowe odkrycie z czasów perskich Właściciel skarbu nigdy po niego nie wrócił Starożytna Persja to jedno z największych imperiów i potęg w dziejach ludzkości. Państwo to istniało na obszarze dzisiejszego Iranu i rozciągało się na bardzo dużą część Bliskiego Wschodu oraz części Azji Środkowej, Kaukazu, północnej Afryki, Egiptu na zachodzie, aż po dolinę Indusu na wschodzie. Mocarstwo zostało założone przez Cyrusa Wielkiego, który pokonał Medów i zjednoczył różne ludy pod jednym panowaniem. Perska okupacja tureckiej Anatolii Archeolodzy z University of Michigan prowadzili wykopaliska w starożytnym mieście Notion, znanym również jako Notium. To greckie poliswzniesiono na zachodnim wybrzeżu Anatolii, w dzisiejszej Turcji. Stanowisko badaczy znajduje się ok. 50 kilometrów na południe od Izmiru, na wzgórzu, z którego rozpościera się widok na Morze Egejskie. Miasto służyło jako port dla pobliskich miast Kolofon i Claros, przez który często przepływali pielgrzymi w drodze do wyroczni boga Apolla. Do dziś zachowały się tam pozostałości murów obronnych, nekropolii, świątyni, agory i teatru. Ruiny miasta znajdują się obecnie na wschód od współczesnego miasta Ahmetbeyli. Imperium Achemenidów: jak powstała jedna z największych potęg starożytnego świata? Od Egiptu i Azji Mniejszej aż po Indie – na tym obszarze między VI a IV wiekiem p.n.e. rządził perski ród Achemenidów. Ich państwo istniało tylko nieco ponad 200 lat, jednak fascynuje do ... W połowie VI wieku p.n.e. Persja podbiła Kolofon i Notion, ale oba miasta zostały szybko wyzwolone w wyniku wojen grecko-perskich i dołączyły do ​​Związku Ateńskiego, zwanym Związkiem Delijskim. Był to sojusz zaczepno-obronny polis starożytnej Grecji. Hegemonem tego sojuszu były Ateny. W tym też okresie Notion przeżywało swój największy rozkwit. Wyjątkowe odkrycie z czasów perskich Teraz archeolodzy odnaleźli skarb, który pochodzi właśnie z czasów wojen peloponeskich. Badacze dokonali tego…

perskie-darejki-f5a370e.jpg
width: 1024
height: 583

Twierdza Alamut kryła bezcenną bibliotekę. To stąd pochodzili asasyni – islamscy skrytobójcy
type: item
date: 2023-10-16T06:57:56.000Z
creator: Stanisław Szklarek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: Edukacja
subject: historia
subject: iran
subject: średniowiecze
description: Alamut był legendarną siedzibą asasynów. Miasto to słynęło z niezdobytych nigdy murów i bezcennej biblioteki. Przyjeżdżało tu wielu intelektualistów, ponieważ Alamut cieszył się dużą wolnością słowa.
encoded: W tym artykule: Twierdza Alamut, czyli Orle Gniazdo Hasan ibn Sabbah i nizaryci Zdobycie Alamutu przez nizarytów Asasyni – islamscy skrytobójcy Alamut w dobie świetności Zmierzch i upadek Alamutu Alamut był jednym z najważniejszych ośrodków świata arabskiego. Potężna twierdza była siedzibą islamskich skrytobójców – asasynów. Słynęła ona ponoć z pięknych ogrodów, warsztatów naukowych i wielkiej biblioteki. Filozofowie, naukowcy oraz religijni teoretycy cieszyć się mieli dużą wolnością w wymianie myśli. Z tego powodu Alamut jest dzisiaj bardziej znany z legend i opowieści. Twierdza Alamut, czyli Orle Gniazdo W VIII w. na terenie Iranu dochodziło do wielu powstań przeciwko arabskim najeźdźcom. Był to tzw. perski renesans, podczas którego powstało królestwo Dajlamu. Jeden z władców podczas polowania spostrzegł orła lądującego na czubku skalistego wzgórza. Spostrzegł on wtedy, że jest to idealne miejsce na założenie fortecy. Nazwa pochodzi z lokalnego dialektu i oznacza „Orle Gniazdo”. Władcy Dajlamu ostatecznie w XI w. musieli się uzależnić od Imperium Seldżuckiego. Mieszkańcy regionu nie akceptowali jednak w pełni doktryny sunnickiej. Nie godzili się też z podporządkowaniem się nowym władcom. Hasan ibn Sabbah i nizaryci W latach 80. XI w. do Persji powrócił Hasan ibn Sabah, nazwany przez Marco Polo „Starcem z Gór”. Był on bardzo wykształconym uczonym, który nawrócił się wcześniej na izmailizm. Doktrynę tą wyznawali Fatymidzi, panujący w północnej Afryce. Po latach podróży i studiów w Kairze, Hasan przeszedł do sekty nizarytów. Uznawali oni, że prawo szariatu powinno być interpretowane w sposób racjonalny, dostosowany do współczesnych realiów. Za tę niepoprawność religijną i polityczną został on deportowany na statku z Kalifatu Fatymidów. Hasan wydostał się ze statku. W latach 80. XI w. prowadził działalność misyjną w Persji. To spotkało się z reakcją władz sunnitów, którzy chcieli go pojmać. Hasan ostatecznie ukrył się w górach Elbrus w Dajlamie, gdzie lokalni Persowie…

twierdza-alamut-fot-shutterstock-a2b2921.jpg
width: 1000
height: 509

Który okres w dziejach Bliskiego Wschodu był najbardziej brutalny? Naukowcy mają odpowiedź
type: item
date: 2023-10-10T14:28:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: irak
subject: iran
subject: izrael
subject: jordania
subject: konflikty
subject: kości
subject: mezopotamia
subject: Onet
subject: syria
subject: turcja
subject: wojna
subject: Wolny czas
description: Najbardziej brutalny okres w dziejach starożytnego Bliskiego Wschodu miał miejsce około 4500–3300 lat p.n.e. w okresie chalkolitu. Takie ustalenie naukowców możliwe było po przeanalizowaniu kilku tysięcy szkieletów z urazami.
encoded: W tym artykule: Szczyt przemocy na Bliskim Wschodzie w czasach chalkolitu Jakie były przyczyny konfliktów? Epoka brązu i później Obszar Bliskiego Wschodu był w miejscem, w którym powstały pierwsze znane cywilizacje. To tam doszło do udomowienia zwierząt i niektórych roślin, na przykład zbóż. Znajomość rolnictwa rozprzestrzeniła się stamtąd do Europy. Na Bliskim Wschodzie istniały też wielkie cywilizacje – sumeryjska, asyryjska czy hetycka. Jest to zatem obszar bardzo interesujący dla badaczy przeszłości człowieka. Szczyt przemocy na Bliskim Wschodzie w czasach chalkolitu Naukowcy byli świadomi, że na terenie Bliskiego Wschodu od tysiącleci dochodziło do różnego rodzaju konfliktów zbrojnych i agresji. Jednak nikt do tej pory nie zajął się tym zagadnieniu bliżej. Nie było jasne, kiedy dochodziło najczęściej do przemocy. Zespół naukowców z Niemiec, Hiszpanii i Polski postanowił przyjrzeć się kościom ludzkim z Bliskiego Wschodu. Pochodziły z Turcji, Iraku, Iranu, Syrii, Libanu, Izraela i Jordanii i były datowane na lata 12 000–400 p.n.e. Dzięki takiemu szerokiemu zakresowi chronologicznemu udało się dokonać ciekawych obserwacji. W sumie przeanalizowano ponad 3500 szkieletów pod kątem urazów czaszek lub ran zadanych bronią. Wyniki opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Nature Human Behavior”. Jakie były przyczyny konfliktów? Okazało się, że najwięcej urazów miało miejsce około 4500–3300 lat p.n.e., czyli w okresie chalkolitu. Autorzy publikacją sugerują, że przemoc w tym czasie zbiegła się z powstaniem pierwszych scentralizowanych protopaństw. Wówczas sporadyczne utarczki i waśnie poszły w zapomnienie. Nastała epoka konfliktów zbrojnych na dużą skalę. Chalkolit to epoka, która nastąpiła po neolicie. Jeszcze w neolicie gęstość zaludnienia była niska, mimo że rolnictwo rozprzestrzeniało się na coraz większe tereny. Od około 4400 lat p.n.e. zmieniły się warunki klimatyczne i było bardziej sucho. Być może była to jedna z przyczyn rozwoju pierwszych miast. Wtedy tworząc…

bliski-wschod-3cfb169.jpg
width: 1280
height: 863

Aleksander Wielki. Największy dowódca starożytności i wróg męskich bród
type: item
date: 2023-10-07T06:27:39.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: aleksander wielki
subject: aleksandria
subject: egipt
subject: grecja
subject: iran
subject: macedonia
subject: mezopotamia
subject: Onet
subject: persepolis
subject: starożytność
subject: starożytny egipt
subject: Wolny czas
description: Osobiście brał udział w bitwach. Był utalentowanym wodzem i mówcą. Jego państwo rozciągało się od Grecji aż po Indie. W Egipcie był uważany za faraona i wyzwoliciela. Poznajcie niezwykłą postać. To Aleksander Wielki.
encoded: W tym artykule: Aleksander Wielki. Droga do władzy Aleksander. Władca oczytany i z poczuciem humoru Kierunek: wschód Aleksander Wielki i węzeł gordyjski Bitwa pod Issos i dalsze podboje Podbój Azji Rządy Aleksandra. Integracja z Persami i wojna z… brodami Grób Aleksandra Wielkiego Aleksander Wielki był synem Filipa II Macedońskiego i Olimpiady. Pojawiały się sugestie, że jego ojcem mógł być ostatni rdzenny egipski faraon Nektanebo II. Aleksander urodził się w 356 roku p.n.e. w Pella w Macedonii. Zmarł w wieku zaledwie 32 lat w Babilonie w Mezopotamii. Aleksander Wielki. Droga do władzy Ponoć był bardzo dojrzałym dzieckiem. W wieku zaledwie siedmiu lat miał przyjąć perskich posłów i rzeczowo z nimi rozmawiać. Dlatego płynnie przejął władzę w Macedonii w wieku 20 lat, w 336 roku p.n.e. Nie można wykluczyć, że był zamieszany w spisek na życie swojego ojca, Filipa II. Sam się do tego nie przyznawał. Winę za śmierć ojca zrzucał na króla Persów, Dariusza III. Jego królestwo było silne. Już ojciec Aleksandra podporządkował sobie greckie państwa. W momencie śmierci Filipa doszło do powstania Greków, którzy chcieli odzyskać wolność. Aleksander szybko stłumił rozruchy. Również rozprawił się z plemionami atakującymi jego państwo od północy. Aleksander. Władca oczytany i z poczuciem humoru Wychowankiem i nauczycielem młodego Aleksandra był najwszechstronniejszy myśliciel i filozof starożytności Arystoteles. To on zaszczepił w przyszłym władcy miłość do „Iliady” Homera. Była to opowieść o słynnej wojnie trojańskiej. Aleksander identyfikował się z Achillesem, który był prototypem męskiej urody i odwagi w starożytnej Grecji. Z Aleksandrem związana jest legenda dotycząca pojmanego pirata Diomedesa. Władca spytał go, jak śmie uprawiać rozbój na morzu? Na co ten odrzekł: „A jak ty śmiesz go uprawiać na lądzie? Nazywają mnie piratem, bo mam jedną galerę; ciebie zaś, który pustoszysz świat wielkimi armiami, zwą królem.” Ta bezczelna, ale i trafna odpowiedź spodobała się Aleksandrowi. D…

aleksander-wielki-83af5a8.jpg
width: 2560
height: 1536

Odkryto tajemnicze fragmenty pradawnego przyrządu astronomicznego. Znajdowały się w zamku „asasynów”
type: item
date: 2022-11-23T14:02:55.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: arabowie
subject: iran
subject: islam
subject: Kultura
subject: Społeczeństwo
subject: teheran
description: W zamku Lambsar, który znajduje się w górach Elburs, w północnym Iranie, archeolodzy odkryli fragmenty płytek astrolabium. To starożytny przyrząd do pomiarów astronomicznych, który służył do wyznaczania położenia ciał niebieskich nad horyzontem. Badacze podejrzewają, że należał do arabskich „asasynów”...
encoded: W tym artykule: W zamku Lambsar odnaleziono fragmenty astrolabium Urządzenie wykorzystywane było gównie przez arabskich żeglarzy Kim byli arabscy „asasyni”? Twierdza Lambsar była prawdopodobnie jednym z największych i najlepiej ufortyfikowanych zamków Nizarytów. To odłam szyickich ismailitów, których nazywano również asasynami. Nizaryci w XI wieku stworzyli na terenie Iranu swoje własne państwo, które toczyło narodowościowo-wyznaniową wojnę z Turkami i irańskimi sunnitami. W zamku Lambsar odnaleziono fragmenty astrolabium W trakcie najnowszych wykopalisk irański archeolodzy odkryli fragmenty płytek astrolabium, starożytnego narzędzia do badań astronomicznych. Było ono używane było przez arabskich żeglarzy do określania szerokości geograficznej. Naukowcy twierdzą, że urządzenie pochodzi z czasów islamskiej złotej epoki (VIII–XIV w. N.e.). Pojedyncze elementy były w kolorach turkusu, bieli i czerni. Badacze twierdzą, że stanowiły część misternie zdobionego mechanizmu. Odnaleziono najstarsze budynki na Półwyspie Arabskim. Pochodzą sprzed ponad 8500 lat Archeolodzy znaleźli najstarsze budynki w historii Półwyspu Arabskiego. Nowe odkrycie ujawnia osadniczy tryb życia ludzi, którzy zamieszkiwali te ziemie 8500 lat temu. Astrolabium składało się z mosiężnej płyty, która była podstawową częścią astronomicznego przyrządu. Wyryte na niej były linie wysokości ciał niebieskich nad horyzontem, linie azymutu i koło godzinne. Urządzenie wykorzystywane było w średniowieczu również do pomiaru czasu. Przez sam środek płyty przechodziła linia, która wyznaczała północny biegun nieba. W starożytności uważano, że był to swoisty model wszechświata. Urządzenie wykorzystywane było gównie przez arabskich żeglarzy Znane były różne warianty astrolabium. W niektórych wersjach spotykano się z okrągłych płyt z brązu lub cyny, które miały zamocowaną w środku ruchomą wskazówkę. Na głównej płycie znajdowała się dodatkowa, obrotowa płyta, która wykonana była z ażuru. Jej ostro zakończone wskaźniki mi…

astrolabium2-66b06c8.jpg
width: 2477
height: 1200

Czy pismo linearne Elamitów zostało w końcu rozszyfrowane? Kontrowersje wokół najnowszych badań
type: item
date: 2022-09-01T08:34:32.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: iran
subject: język
subject: języki obce
subject: Kultura
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
description: Międzynarodowa grupa naukowców ponownie dokonała analizy pisma, którego używali starożytni Elamici. Używano go pod koniec III tysiąclecia p.n.e., ale do tej pory nikomu nie udało się go odczytać.
encoded: W tym artykule: Czy udało się w końcu odszyfrować starożytne pismo linearne? Część naukowców podaje w wątpliwość najnowszą analizę Na ostateczny rezultat warto jeszcze poczekać Ponad 4400 lat temu, na terenach obecnego południowo-zachodniego Iranu oraz górskiej prowincji Lurestan, powstało starożytne państwo Elam. Był to bogaty i silny kraj, ale niewiele wiadomo o jego historii ze względu na znikome źródła. A także dlatego, że niektóre ważne dokumenty zostały zapisane pismem linearnym, którego do tej pory nikomu nie udało się rozszyfrować. Po raz pierwszy odkryto je w trakcie wykopalisk w Suzie (najważniejszym mieście Elamu) w 1903 roku. Czy udało się w końcu odszyfrować starożytne pismo linearne? Międzynarodowy zespół naukowców postanowił ponownie przeanalizować znaki pisma linearnego Elamitów. W badaniach wykorzystano osiem srebrnych pucharów, na których widniały inskrypcje w języku elamickim. Badacze po raz pierwszy w historii opisali i omówili m.in. fonologię i poszczególne zasady tego starożytnego pisma. Uczeni twierdzą, że przetłumaczyli większość znaków i rozszyfrowali niektóre zdania. Jedno, które pojawia się w artykule, odnosi się do elamickiego władcy. Uczeni uważają, że pewna inskrypcja nawiązuje do Kutika-Inszuszinaka. Był to starożytny król Elamu, dwunasty i ostatni przedstawiciel dynastii z Awan (dziś jest to wieś w Armenii). Władca panował w drugiej połowie XXIII w. p.n.e. Tłumaczenie, które przedstawili naukowcy, brzmi następująco: „Kutik-Inszuszinak, król Awanu, bóg Insušinak go kocha”. Naukowcy twierdzą, że w dalszej części tekstu czytamy, że każdy, kto zbuntuje się przeciwko swojemu władcy, zostanie „zniszczony”. Część naukowców podaje w wątpliwość najnowszą analizę Tłumaczenie i analiza tekstu została opublikowana na łamach niemieckiego czasopisma naukowego „Zeitschrift für Assyriologie und Vorderasiatische Archäologie”. Naukowcy poinformowali, że w kolejnych publikacjach mają zamiar przedstawić kolejne fragmenty przetłumaczonych tekstów. Tani Ir…

pismo-linearne-18fc388.jpg
width: 1920
height: 736

Starożytne języki: 7 wciąż nieodczytanych systemów pisma. Kto je rozszyfruje?
type: item
date: 2022-08-20T13:16:47.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: azja środkowa
subject: Edukacja
subject: historia
subject: inkowie
subject: iran
subject: język
subject: kreta
subject: starożytność
subject: tajemnice
subject: wyspa wielkanocna
description: Naukowcy od lat próbują odczytać starożytne języki z Europy, Azji i Ameryki. Rozszyfrowanie tych tajemniczych systemów pisma może przynieść odpowiedzi na wiele pytań o antyczne cywilizacje.
encoded: W tym artykule: Rongorongo (Wyspa Wielkanocna) Pismo linearne A i dysk z Fajstos (Kreta) Pismo protoelamickie (dzisiejszy Iran) Języki tocharskie (Azja Środkowa) Pismo cywilizacji Doliny Indusu Kipu (Imperium Inków) Manuskrypt Wojnicza (średniowieczna Europa) Wymyślony i używany w naszej cywilizacji alfabet, czyli pismo głoskowe, w którym kolejne symbole przedstawiają różne dźwięki ludzkiej mowy, to oczywiście nie jedyny sposób zapisywania informacji przez ludzi. W Azji choćby bardziej upowszechniło się pismo piktograficzne i ideograficzne. W nim do zapisu czynności i przedmiotów korzysta się z obrazków (piktogramów), a do zapisu idei i pojęć abstrakcyjnych – z tzw. ideogramów. Historia ludzkości zna jednak znacznie więcej systemów pisma. Niektórych z nich nadal nie potrafimy rozszyfrować. Oto 7 języków wciąż uznawanych za nieodczytane. Rongorongo (Wyspa Wielkanocna) To potoczna nazwa nierozszyfrowanego dotychczas pisma ludu Rapa Nui, rdzennie zamieszkującego Wyspę Wielkanocną. Nad jego odkodowaniem od ponad stu lat pracują lingwiści, archeolodzy, a ostatnio nawet informatycy. Do prac nad zrozumieniem tego starożytnego alfabetu zaprzęgnięto bowiem algorytmy komputerowe. Co prawda w wersji mówionej język rongorongo jest wciąż w użyciu, ale jego współczesna odmiana to mieszanka lokalnych słów z mnóstwem zapożyczeń z hiszpańskiego i francuskiego. Jednym z pierwszych odnalezionych zabytków pisma jest fragment traktatu z 1770 r., podpisanego przez starszyznę wyspy. Wówczas jednak nie zadbano o przygotowanie tłumaczenia na żaden z europejskich języków. W ten sposób zaprzepaszczono szansę na bezpośredni przekład i odczytanie pisma. Sto lat później, kiedy dokonano odkrycia większości tekstów rongorongo, jego rodzimi użytkownicy już dawno nie żyli lub zostali uprowadzeni do Europy. Pismo linearne A i dysk z Fajstos (Kreta) Cywilizacja minojska z Krety osiągnęła szczyt rozwoju 1500 lat przed naszą erą. Była jedną z najbardziej zaawansowanych kultur swoich czasów i jako jedna …

rongorongo-1f9016f.jpeg
width: 5105
height: 3456

Starożytna Mezopotamia – jak wyglądało życie w najstarszej znanej cywilizacji?
type: item
date: 2022-05-08T07:04:03.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: historia
subject: irak
subject: iran
subject: mezopotamia
subject: starożytność
subject: Travel
description: Starożytna Mezopotamia to kraina na Bliskim Wschodzie, położona w dorzeczu dwóch rzek - Eufratu i Tygrysu. Jakie są najważniejsze dokonania ludów Mezopotamii? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Życie w starożytnej Mezopotamii Co zawdzięczamy ludziom Mezopotamii? Gdzie leży teraz starożytna Mezopotamia? Starożytna Mezopotamia - ciekawostki To właśnie starożytna Mezopotamia uważana jest za kolebkę cywilizacji, a Sumerowie - jeden z pierwotnych ludów tego regionu - wywarli niezwykle silny wpływ na dzieje starożytnego świata. Jak wyglądało życie w widłach dwóch rzek? Pierwsze społeczności zaczęły kształtować się na terenie Mezopotamii ok. 12000 lat p.n.e. (w okresie rewolucji neolitycznej). Wówczas nie można było jednak mówić o zwartej strukturze społecznej. Stworzenie pierwszej cywilizacji (nie tylko w Mezopotamii, ale i na świecie) przypisuje się Sumerom, którzy zasiedlili dorzecze Tygrysu i Eufratu mniej więcej w III tysiącleciu p.n.e. Później nastał czas panowania Imperium Akadyjskiego ze stolicą w mieście Akad. Ok. 2154 r. p.n.e., do władzy doszło miasto Aszszur, które stworzyło Imperium Asyryjskie. W 1795 r. p.n.e. równolegle zaczęło rozwijać się niezależne Imperium Babilońskie. Koniec niezależności Mezopotamii jest datowany na 539 r. p.n.e., kiedy kraina dostała się pod panowanie Persów. W 335 r. p.n.e., ziemie między dwiema rzekami znajdowały się pod panowaniem Aleksandra Wielkiego. Życie w starożytnej Mezopotamii Zanim zaczęły powstawać pierwsze państwa-miasta, życie w starożytnej Mezopotamii skupiało się w wiejskich osadach. Te były budowane na planie koła, pośrodku którego znajdowało się rytualne ognisko, używane przy okazji odprawiania obrzędów religijnych. Domy wpływowych członków społeczności były budowane z cegły i lokalizowano je najbliżej ogniska. Rolnicy mieszkali w glinianych chatach. Siedem wrót do chwały Wielkie cywilizacje postrzegamy zwykle stereotypowo. Medialne obrazy starożytnego świata odwróciły naszą uwagę od treści będących jego esencją. Pierwsze miasta, zakładane przez Sumerów, zaczęły powstawać w IV tysiącleciu p.n.e. Były to niezależne ośrodki, kontrolujące okoliczne wioski i przylegające do nich tereny uprawne. …

starozytna-mezopotamia-jak-wygladalo-zycie-w-najstarszej-znanej-cywilizacji-fot-houssam-shbaro-anadolu-agency-via-getty-images-1fe1b36.jpeg
width: 1024
height: 680

Zakaz posiadania psów w Iranie. Nowe prawo wzbudza kontrowersje
type: item
date: 2021-12-15T18:31:17.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: iran
subject: ludzie
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Nowa ustawa ma ograniczyć zagrożenie ze strony czworonogów.
encoded: W tym artykule: Zakaz zwierząt domowych w Iranie Psi problem na świecie Irańczycy nie będą mogli mieć w domach zwierząt? Taka propozycja ustawy została ostatnio zaproponowana przez rządzących. Kontrowersyjny pomysł wywołał falę oburzenia nie tylko w Iranie, ale również na całym świecie. Ustawodawcy twierdzą, że ludzie mieszkający ze zwierzakami stwarzają „destrukcyjny problem społeczny”. Psy rozumieją średnio 89 słów. Które rasy są najmądrzejsze? Te psy reagują na więcej słów i wyrażeń niż inne. Dlaczego? Zakaz zwierząt domowych w Iranie Nowe prawo miałoby zabraniać między innymi importu, hodowli (również pomocy w hodowli), handlu, wyprowadzania na spacer i trzymania w domu „szkodliwych i niebezpiecznych zwierząt”. Teoretycznie nie ma w tym nic złego, jednak definicja została rozszerzona na gatunki, które powszechnie nie są uważane za zagrażające ludziom, na przykład: żółwie, myszy, króliki, koty i psy. Ustawa przewiduje surowe kary. Obywatelom, którzy złamią prawo, będzie groziła grzywna w wysokości 10-30-krotności minimalnego miesięcznego wynagrodzenia, utrata zwierzęcia oraz zabranie pojazdu wykorzystanego do jego transportu na czas trzech miesięcy. W rozmowie z serwisem informacyjnym Didban-e Iran parlamentarzysta Mohammad-Taghi Naghdali powiedział, że nowe prawo ma ograniczać zagrożenie ze strony czworonogów. Polityk powołał się na sytuację z tego roku, kiedy pies zagryzł dzieci w parku miejskim w Teheranie. Od tego czasu w stolicy kraju wprowadzono zakaz przebywania psów w miejscach publicznych. Jak muzyka wpływa na zwierzęta? Szereg badań odpowiada na to pytanie Jazz, a może muzyka klasyczna? Poszczególne gatunki zwierząt w różny sposób reagują na dźwięki i melodie. Psi problem na świecie Wiele osób przypuszcza jednak, że pomysł zakazania zwierząt domowych wynika z prawa islamu, według którego psy są nieczyste. W innych muzułmańskich krajach również obowiązują ograniczenia dotyczące czworonogów. Przykładowo osoby, które chcą przylecieć do Arabii Saudyjskiej r…

zakaz-posiadania-psow-w-iranie-nowe-prawo-wzbudza-kontrowersje-8aaff59.jpeg
width: 4000
height: 2458

Prawa kobiet nie są dane raz na zawsze. Przykładem niech będzie sytuacja kobiet w Iranie [GALERIA]
type: item
date: 2021-03-16T12:57:59.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: iran
subject: kobiety
subject: Społeczeństwo
description: Na całym świecie polityka i religia stara się od wieków przesuwać próg naszej wolności. Ostatnie dni w Polsce pokazały, że jest pewna granica, za którą rodzi się już tylko bunt. Można powiedzieć, iż wolność od wieków odbierana jest nam głównie przez dwie instytucje – polityków oraz kler, a najgorszą z możliwych hybryd jest polityzacja religii. Czy religia może istnieć bez polityki?
encoded: Czy religia i polityka to dobre połączenie? Za odpowiedź niech posłuży przykład krajów Bliskiego Wschodu oraz chyba najbardziej dobitny - Islamska Republika Iranu. Większość osób, które miałem okazję tam poznać to … ateiści. W żadnym innym muzułmańskim kraju nie spotkałem się z taka niechęcią do religii. Oczywiście deklaracje te wypowiadane są po cichu, a odrobinę głośniej Irańczycy wspominają, iż są bezradni i noszą kajdany nałożone im przez religię i polityków. Przy okazji protestów kobiet w Polsce, nasuwa się refleksja jak łatwo z dnia na dzień wolność utracić. Czy macie świadomość, iż kobiety w Iranie też w pewnym momencie ją straciły i że to, co czterdzieści lat wcześniej było normą, dziś jest pornografią i przestępstwem? ZOBACZ GALERIĘ >>> Czador lub hidżab to codzienność irańskich kobiet. Podróżując po Iranie trudno jednak nie zauważyć, jak piękne są kobiety w tym kraju. Większość z nich nie lubi być fotografowana przez nieznajome osoby, w szczególności mężczyzn, lecz nie jest to reguła – a zatem są i wyjątki. Iranki często widuje się na ulicach w czadorach, przypominających wielkie, czarne namioty. Z perspektywy lubiących komfort Europejczyków noszenie czadoru, zwłaszcza w okresie letnim, uznać można za niesamowicie uciążliwe. Strój ten nie ma bowiem rękawów, czy choćby otworów na swobodne poruszanie rękoma, a na ciele utrzymywany jest jedynie za pomocą rąk lub zębów. Widok tak ubranej kobiety budzi zwykle współczucie wśród podróżujących po Iranie Europejek. W Iranie kobieta ubrana w czador to widok częsty. Na wschodzie i w centralnej części kraju jest on strojem dominującym, a czasem wręcz jedyną szansą na opuszczenie przez kobietę domu. Obecnie jego noszenie nie jest prawnie usankcjonowanym obowiązkiem, zwykle to wybór kobiety lub członków jej rodziny. Według naszego zachodniego rozumowania czador jest dla kobiety niczym więzienie, jednak należy pamietać, że nie jest to wizja wszystkich mieszkanek Iranu. Dla kobiet z niższych klas, czy bardziej religijnych…

kobiety-iranu30-0a5d3a8.jpeg
width: 1433
height: 1080

"Okazałam się straszną prostaczką". Uważaj na ten zwyczaj na Bliskim Wschodzie, bo możesz zostać "taarof"
type: item
date: 2020-12-02T05:07:00.000Z
creator: Ludwika Włodek
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Edukacja
subject: iran
subject: Kuchnia
subject: maroko
subject: savoir-vivre
subject: Travel
subject: Zdrowie
description: Najgorzej, jak nie wiadomo, czy ktoś nas tak z dobrego serca i ciekawości oprowadza i karmi, czy jednak dla zarobku.
encoded: How much? – pytam taksówkarza i wyciągam portfel wypchany rialami. To mój trzeci dzień w Iranie. Jeszcze nawet nie zdążyłam się dobrze zorientować, jaka jest różnica między rialami, jak oficjalnie nazywa się irańska waluta, a tomanami, w których wszyscy wszystko liczą, ale odliczam równowartość kilku dolarów i usiłuję wcisnąć pomięte banknoty kierowcy. Ten uparcie odmawia. Nawet nie patrząc na pieniądze, powtarza: – You are my guest. Jesteś moim gościem. Jak gość, to gość, pomyślałam sobie w końcu i z uśmiechem, nie płacąc oczywiście, wysiadłam z taksówki. Podobne historie zdarzyły mi się jeszcze kilka razy w czasie mojego pierwszego, dwutygodniowego pobytu w tym kraju. A to w sklepie ktoś nie chciał ode mnie zapłaty, a to na bazarze handlarz mnie przekonywał, że owoce oddaje mi jako prezent. W końcu tak się rozbestwiłam, że jak ktoś ode mnie przyjmował pieniądze, uważałam go za nieuprzejmego gbura. – No bo jak to!? Przecież w Iranie tak kochają turystów, że tam za nic nie trzeba płacić. Dla ludzi tak wielką atrakcją jest sam kontakt ze mną, że chętnie mnie za darmo wożą, karmią i zaopatrują we wszystko, czego mi trzeba – myślałam naiwnie. Irański savoir-vivre Strasznie było mi głupio, kiedy, już po wyjeździe, dowiedziałam się, że to ja, godząc się nie płacić, okazałam się straszną prostaczką. Nie znałam bowiem taarofu. W dużym skrócie taarof można określić jako irański savoir-vivre. Od naszego różni się tym, że przyjmuje znacznie bardziej wybujałe formy. Korzysta z przerysowań, o których wszak wszyscy kulturalni Irańczycy – w przeciwieństwie do prostackich turystów – wiedzą, że są tylko elementem gry towarzyskiej. Bardzo zabawne wyjaśnienie, czym jest taarof, znajduje się w książce Ajatollah śmie wątpić napisanej przez Hoomana Majda, irańskiego dziennikarza od lat mieszkającego w Stanach. Majd opisał, jak po pewnym dyplomatycznym przyjęciu u irańskiego ambasadora cała zastawa trafiła do żony jednego z jego zachodnich partnerów. Oczywiście żadna szanująca się Iranka…

okazalam-sie-straszna-prostaczka-uwazaj-na-ten-zwyczaj-na-bliskim-wschodzie-bo-mozesz-zostac-taarof-f3901f8.jpeg
width: 2121
height: 1414

76 dni wędrówki przez góry Iranu. Ruszył, by delektować się samotnością. Zamiast niej znalazł życzliwych ludzi
type: item
date: 2020-06-01T07:55:53.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: iran
subject: Kuchnia
subject: podróżnicy
subject: Sport
subject: Travel
subject: wędrówki
description: Samotność, oślepiające słońce w dzień, mróz w nocy – wędrówka przez góry Zagros nie należy do typowych pomysłów na wakacje.
encoded: ZOBACZ GALERIĘ >>> Temperatura przekracza 35 stopni. W takim upale nie da się wędrować szybko. Odmierzam więc spokojnie kroki, kilometry i godziny, jakie pozostały mi do późnego popołudnia. Wtedy żar osłabnie, a ja będę mógł przyspieszyć. Wokół pomarańczowe i brązowe wzgórza pokryte suchymi trawami, ciągnące się po horyzont. Kompas i stara radziecka mapa muszą mi wystarczyć do wyznaczania drogi przez te pustkowia. Cztery lata wcześniej przyjechałem po raz pierwszy do Iranu. Wędrowałem ulicami starych perskich miast, namacalnie czując 3 tys. lat historii. Pod dachami miejscowych ludzi spędziłem wiele dni i nocy. Poznałem trudną współczesność tego kraju. Kiedy wyjeżdżałem po pięciu tygodniach, byłem nim zafascynowany. Chciałem wrócić i dotrzeć do miejsc, których podczas pierwszej krótkiej wizyty nie udało mi się odwiedzić. Gdy już w Polsce patrzyłem na mapę Iranu, mój wzrok stale zatrzymywał się na potężnym łańcuchu górskim ciągnącym się przez całą zachodnią część kraju. Góry Zagros – mało poznane i opisane, ziemia na poły nieodkryta, pustynna, poprzedzielana wysokimi pasmami. Pomysł, by przejść je w całości, nie dał mi spokoju. Spakowałem minimalny zestaw sprzętu i poleciałem do Teheranu. Ruszyłem samotnie zmierzyć się z górami i z samym sobą – pokonać pieszo ponad 2 tys. km. Początek drogi Zaczynam od miasta Tebriz i północno-zachodnich prowincji zamieszkałych przez irańskich Azerów i Kurdów. Choć to dopiero początek mojej wędrówki, trudno o miejsce bardziej oddalone od cywilizacji niż wzgórza nad brzegami wysychającego jeziora Urmia i wzdłuż granicy z Irakiem. A jednak szybko zdaję sobie sprawę, że otaczają mnie jedne z najpiękniejszych gór, jakie widziałem. Zachodzące słońce wydobywa z nich dziesiątki kolorów. Narzucam sobie plan na każdy dzień: 14 godz. marszu i przejście w tym czasie 35 km. Mój podstawowy zapas wody to cztery litry na dzień. Poza tym niosę 10-litrowy bukłak, na wypadek gdybym nie znalazł strumienia lub źródła przez dwa lub trzy dni. Na szczęście…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dc0e2c6edfa28b41bb9a735a757534be0a95ede1-6ea007f.jpeg
width: 4608
height: 3456

14-latka zginęła z rąk ojca. ”Honorowe zabójstwo” wstrząsnęło Iranem
type: item
date: 2020-05-29T10:58:47.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: iran
description: Prezydent Iranu Hassan Rouhani wezwał podległych mu urzędników do szybkiego zakazania tzw. zabójstw honorowych po tym, jak nastolatka zginęła we śnie z rąk własnego ojca a opinia publiczna domaga się teraz głowy zabójcy. Według prawa grozi mu jednak najwyżej 10 lat więzienia.
encoded: 14-letnia Romina Ashrafi zginęła krótko po tym jak wbrew woli ojca uciekła ze swoim chłopakiem, 34-letnim Bahamnem Khavari. Mężczyzna zabrał ją do domu swojej siostry. Para związana była od pewnego czasu i planowała ślub. View oEmbed on the source website Ojciec, Reza Ashrafi, był przeciwny temu związku. Nie chodziło jednak o dużą różnicę wieku, a religię. Rodzina Ashrafi to szyici, Khavari jest sunnitą. Jak 34-latek opowiedział serwisowi IranINTL, ”powiedział mi, że prędzej oddał by córkę psu, niż sunnicie”. - W naszej kulturze jej młody wiek czy nawet wspólna ucieczka z domu byłoby tolerowane, ale nie moja religia – zwrócił uwagę dziennikarzom. Ucieczkę córki ojciec zgłosił służbom bezpieczeństwa i wskazał możliwe miejsce jej pobytu. 14-latka wbrew własnej woli została zwrócona Rezie Ashrafi a jej dorosłego chłopaka zatrzymano. Ciało dziewczyny znaleziono w jej domu w Talesh (320 km od Teheranu w północnej części kraju). Doprowadziła ją tam policja 5 dni po opuszczeniu domu. Matka nastolatki, Rana Dashti, przyznała później, że mąż kazał jej ”nauczyć córkę jak się wieszać”. Jej mąż czeka teraz w areszcie na rozprawę sądową. Nie jest jasne jak potoczy się proces, bo choć prezydent jasno chce ukarania zabójcy, to Iran jest podzielony. View oEmbed on the source website Nawet rządowe media pisząc o ”tragedii dziewczyny” dużo uwagi i pracy grafików poświęcają, by na prywatnych zdjęciach zasłaniać jej, i tak już owinięte chustą, włosy czy kolana. Tymczasem w mediach społecznościowych wraz z hasztagiem #RominaAshrafi pojawiają się komentarze oburzonych Irańczyków i dramatyczne w wymowie rysunki satyryczne. View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website [link] https://twitter.com/Tavaana/status/1265074925489942528 [/LINK] View oEmbed on the source website W komunikacie wydanym przez gabinet prezydenta Iranu pojawiła się uwaga, że ”należy przestać traktować dom rodzinny jako niezmiennie bezpieczne miejsce dla kobiet i dzieci”. Odpowiedzialny za kwestie …

romina-ashrafi-zdj-mina-bai-twitter-58ac42d.jpeg
width: 588
height: 478