National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-06T12:34:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Polski wywiad dokonał niemożliwego. Brawurowa operacja „Samum” uratowała amerykańskich agentów
items: Aleksander Wielki założył tę metropolię nad Tygrysem. Przez setki lat była zapomniana
items: To największy naród bez własnego państwa. Jego ziemie leżą na styku czterech krajów
items: Czy chrześcijanie i czciciele ognia żyli razem? Dowodem na to starożytna osada na Bliskim Wschodzie
items: Święte miasto Mezopotamii zdradza tajemnice. Setki kilometrów kanałów
items: Tajemnice Mezopotamii. Nowe odkrycie rzuca światło na nieznany okres w historii regionu
items: W Iraku odkryto budynki sprzed 7000 lat. Należały do ówczesnych elit
items: Tak wyglądała neandertalka żyjąca 75 tys. lat temu. Sugestywna rekonstrukcja krewnej człowieka
items: Zaskakujące odkrycie na Bliskim Wschodzie. Archeolodzy odnaleźli ślady tajemniczej świątyni i mauzoleum
items: Imiona starożytnych królów Mezopotamii ujawniają zagadkową anomalię sprzed 3 tys. lat. Jak to możliwe?
items: Samarra – wielka stolica Kalifatu Abbasydów. To średniowieczne miasto zostało wyjątkowo dobrze zachowane
items: Zlokalizowano starożytne miasto Dżalaula. To tutaj odbyła się w VII wieku wielka bitwa potęg starożytności
items: Który okres w dziejach Bliskiego Wschodu był najbardziej brutalny? Naukowcy mają odpowiedź
items: Odnaleziono zaginiony pałac najstarszej znanej cywilizacji. Odkrycie może zmienić historię
items: W ruinach bramy zniszczonej przez ISIS archeolodzy odnaleźli asyryjskie rzeźby sprzed 2700 lat
items: Archeolodzy znaleźli zaginione miasto w Iraku. Jakie mają dowody?
items: Z dotkniętej suszą rzeki Tygrys wyłoniło się starożytne miasto z czasów Imperium Mitanni
items: Starożytna Mezopotamia – jak wyglądało życie w najstarszej znanej cywilizacji?
items: Irak zastąpi Egipt? Kraj odwiedza coraz więcej turystów. Dlaczego?
items: Ta historia wyciska łzy! Kunkush to kot, który z Grecji dotarł za swoją rodziną aż do Norwegii
items: „Bliski, nie tak daleki Wschód”. Te czarno-białe fotografie nie przypominają pocztówek z egzotycznych kurortów. Są wyjątkowe
items: Muzułmanie do Państwa Islamskiego: Obrażacie islam
items: Pozdrowienia z... Iraku

Polski wywiad dokonał niemożliwego. Brawurowa operacja „Samum” uratowała amerykańskich agentów
type: item
date: 2026-04-06T12:33:36.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: irak
subject: kuwejt
subject: polska
subject: stany zjednoczone
subject: wojna
description: Operacja „Samum” była jedną z najbardziej spektakularnych akcji w historii wywiadu III RP. Do dziś nie poznaliśmy jej szczegółów i prawdopodobnie nie poznamy ich nigdy, zwłaszcza w obszarze metod pracy wywiadowczej. Mało tego, nie wiemy nawet, czy działania na Bliskim Wschodzie miały jakikolwiek kryptonim, bo ten, którym posługujemy się do dziś, został stworzony na potrzeby fikcyjnego filmu fabularnego.
encoded: Spis treści: Cisza przed burzą Pułapka na dyplomatów Zuchwała akcja polskiego wywiadu Amerykanie nie zapomnieli o długu wdzięczności W 1990 roku, gdy Europa Środkowa z Polską na czele wybudzała się z komunistycznego letargu, na Bliskim Wschodzie gromadziły się czarne chmury. To właśnie wtedy, w czasach, głębokiego niepokoju i niepewności, polski wywiad – instytucja będąca w trakcie bolesnej transformacji i weryfikacji – podjął się zadania, które wydawało się niemożliwe. Polska zagrała va banque, wygrywając uznanie przekładające się na nowe sojusze i, de facto, miliardy dolarów. Cisza przed burzą W drugiej połowie 1990 roku świat zachodni był skoncentrowany na powolnym rozkładzie ZSRR i zjednoczeniu Niemiec. Niepokojące sygnały, które napływały z Bagdadu, były albo niezauważone, albo lekceważone. Inwazja na Kuwejt była dla Zachodu absolutnym szokiem. Służby wywiadowcze USA, Wielkiej Brytanii i Francji, dysponujące satelitami i miliardowymi budżetami, dały się zaskoczyć dyktatorowi z Tikritu. W tym czasie polska dyplomacja w regionie znajdowała się w stanie specyficznego zawieszenia. Nowy ambasador RP w Kuwejcie miał dopiero objąć urząd. To sprawiło, że w momencie wybuchu konfliktu placówka była pozbawiona pełnego kierownictwa operacyjnego na najwyższym szczeblu. Widać zatem wyraźnie, że nikt nie spodziewał się wojny. Rotacje dyplomatyczne planuje się w okresach spokoju, nie w przededniu inwazji. Telefon z Basry W nocy z 1 na 2 sierpnia, pracownik jednej z polskich firm budowlanych stacjonujących w Basrze wykonał telefon do przedstawicieli polskich władz. Jego komunikat był krótki: „Ruszyli! Pojechali do Kuwejtu!”. Ten jeden telefon podkreśla niezwykle istotny szczegół: polska obecność w Iraku nie miała charakteru wyłącznie dyplomatycznego. Była to obecność gospodarcza, inżynieryjna, a przez to – wywiadowcza w szerokim sensie. Polscy inżynierowie widzieli ruchy wojsk, słyszeli ryk silników czołgów i widzieli łuny świateł kolumn pancernych zmierzających na południe, za…

WeaponstrainingatAbuHydraRangeduringOperationDesertShieldDM-ST-91-12003-47ce629.jpg
width: 2830
height: 1900

Aleksander Wielki założył tę metropolię nad Tygrysem. Przez setki lat była zapomniana
type: item
date: 2026-02-12T10:45:32.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: aleksander wielki
subject: archeologia
subject: irak
subject: mezopotamia
subject: miasta
subject: starożytność
description: Aleksandria nad Tygrysem była jednym z najbardziej ambitnych projektów Aleksandra Wielkiego. Powstała w strategicznym miejscu, gdzie morze łączyło się z systemami rzecznymi Mezopotamii. Przez wieki jej lokalizacja budziła wątpliwości. Teraz badacze potwierdzili istnienie miasta. Skala inwestycji robi wrażenie.
encoded: Aleksander Wielki przeżył zaledwie 32 lata. Ale jego dokonania imponują. Jego ambicją było podbicie całego znanego świata. W ostatnich latach życia dotarł aż do Indii. Zmęczona armia nie chciała już maszerować dalej. Żołnierze przeszli ze swoim wodzem około 18 tys. km! W wielu miejscach na swojej drodze władca ten zakładał miasta, które nazywano jego imieniem lub przemianowywano na Aleksandrię. Po wielu latach badań brytyjsko-niemiecki zespół badaczy ogłosił, że zlokalizował kolejną Aleksandrię – znajduje się w dzisiejszym Iraku. Aleksandria nad Tygrysem. Dzieje miasta Starożytna Aleksandria nad Tygrysem (później znana jako Charax Spasinou) znajduje się w dzisiejszym południowym Iraku. Współcześnie miejsce to jest znane pod nazwą Dżebel Chajber. Miasto leży w dolnej Mezopotamii, około 50 kilometrów od współczesnej Basry. Znajduje się zaledwie 15 kilometrów od granicy z Iranem, co przez lata utrudniało dostęp do ruin. Ze względu na bliskość granicy, w latach 80. XX wieku obszar ten był kluczowym polem bitwy podczas wojny iracko-irańskiej, a w samych ruinach stacjonowało wówczas wojsko. W momencie założenia miasto znajdowało się zaledwie około 2 kilometrów od brzegu Zatoki Perskiej, co czyniło je idealnym węzłem łączącym otwarte morze z systemami rzecznymi wewnątrz lądu. Obecnie ruiny są w większości zniwelowane. Jednak wyróżniają się zachowanymi murami obronnymi o długości wielu kilometrów, które miejscami wciąż wznoszą się na wysokość ośmiu metrów. Jak doszło do odkrycia? Zarysy miasta były od starożytności widoczne na powierzchni ziemi. W latach 60. XX w. archeolog dr John Hansman zidentyfikował stanowisko archeologiczne Dżebel Chajber na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych przez Royal Air Force. Wtedy miejsce trafiło do literatury naukowej. Dr Hansman zauważył, że układ murów i topografia terenu odpowiadają opisom rzymskiego pisarza Pliniusza Starszego, który szczegółowo opisał mezopotamską Aleksandrię w I wieku n.e. Dopiero w 2013 roku brytyjski zespół archeolo…

alex-ff2d358.jpg
width: 1688
height: 1125

To największy naród bez własnego państwa. Jego ziemie leżą na styku czterech krajów
type: item
date: 2026-01-10T13:25:38.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bliski wschód
subject: irak
subject: iran
subject: konflikty
subject: syria
subject: turcja
description: Kurdystan to jeden z nielicznych regionów świata, którego nazwa funkcjonuje powszechnie w języku polityki, mediów i dyplomacji, mimo że nie istnieje na mapach jako samodzielne państwo. Zamieszkiwany przez miliony ludzi obszar od dekad pozostaje przedmiotem lokalnych konfliktów, sporów międzynarodowych i zmieniających się sojuszy. Aby zrozumieć, czym naprawdę jest Kurdystan, warto oddzielić fakty historyczne od uproszczeń i emocjonalnych narracji.
encoded: Spis treści: Czy Kurdystan to państwo? Między regionem a ideą kraju Gdzie jest Kurdystan? Położenie geograficzne i zasięg regionu W co wierzą Kurdowie? Region bez własnego państwa Wolny Kurdystan – hasło polityczne czy realny projekt? Dlaczego Kurdystan nie jest jednym państwem? Uwarunkowania polityczne i międzynarodowe Kurdystan to jeden z nielicznych regionów świata, którego nazwa funkcjonuje powszechnie w języku polityki, mediów i dyplomacji, mimo że nie istnieje na mapach jako samodzielne państwo. Zamieszkiwany przez miliony ludzi obszar od dekad pozostaje przedmiotem lokalnych konfliktów, sporów międzynarodowych i zmieniających się sojuszy. Aby zrozumieć, czym naprawdę jest Kurdystan, warto oddzielić fakty historyczne od uproszczeń i emocjonalnych narracji. Czy Kurdystan to państwo? Między regionem a ideą kraju Kurdystan nie jest państwem w sensie prawa międzynarodowego. To pojęcie geograficzno-etniczne odnoszące się do obszaru zamieszkanego tradycyjnie przez Kurdów – lud liczący dziś kilkadziesiąt milionów osób. Mimo silnej tożsamości kulturowej i językowej Kurdowie nie posiadają własnego, powszechnie uznawanego państwa. Współcześnie termin „Kurdystan” funkcjonuje równolegle jako nazwa regionu historycznego oraz jako określenie autonomicznej jednostki administracyjnej w północnym Iraku. Najbliżej państwowości znajduje się właśnie Region Kurdystanu w Iraku, który ma własny parlament, rząd i siły zbrojne (peszmergów). Formalnie pozostaje jednak częścią Iraku, a jego status opiera się na konstytucji tego państwa. W pozostałych krajach – Turcji, Iranie i Syrii – obszary zamieszkane przez Kurdów nie tworzą jednolitej jednostki autonomicznej. W Iranie funkcjonuje ostan Kurdystan, będący jedną z 31 prowincji państwa, z administracją podporządkowaną władzom centralnym i bez odrębnych uprawnień autonomicznych. W Syrii na północnym wschodzie powstała Rożawa, region de facto autonomiczny, który jest w większości zamieszkiwany przez Kurdów. Jego ustrój jest oparty na zasa…

kurdystan-GettyImages-2168779027-7f07fbf.jpg
width: 4000
height: 2286

Czy chrześcijanie i czciciele ognia żyli razem? Dowodem na to starożytna osada na Bliskim Wschodzie
type: item
date: 2025-12-19T14:57:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: irak
subject: religie
description: Chrześcijanie i czciciele ognia żyli w starożytności, około 1500 lat temu, jak dobrzy sąsiedzi. Archeolodzy znaleźli na to dowody w dzisiejszym Iraku. Ich odkrycie zmienia to, jak patrzymy na dawną historię Bliskiego Wschodu – regionu targanego konfliktami religijnymi.
encoded: Naukowcy z Uniwersytetu Goethego we Frankfurcie przez trzy lata badali miejsce zwane Gird-î Kazhaw w irackim Kurdystanie. Natknęli się tam na szereg zagadkowych ruin z około 500 roku n.e. Zaginiony kościół Najpierw badacze przeszłości odkryli pięć kwadratowych filarów wykonanych z kamienia i częściowo otynkowanych białym gipsem. Badania geofizyczne ujawniły więcej podziemnych murów, dlatego początkowo uważano, że jest to być może kościół, będący częścią założeń klasztornych. Wykopaliska w kolejnych latach udowodniły tę teorię. Budowla była zaskakująco duża. Jej główna część miała aż 25 metrów długości i 5 metrów szerokości. Konstrukcja miała trzy nawy, co było typowe dla wczesnych świątyń chrześcijańskich w tym regionie. Największym dowodem na religijny charakter miejsca była jednak ceramika. Archeolodzy znaleźli naczynia ozdobione krzyżem maltańskim. Sąsiedzi z różnych światów Najciekawsze jest jednak to, co znajdowało się tuż obok kościoła. Naukowcy odkryli tam małą fortecę na wyniesionym kopcu z czasów imperium Sasanidów. W tamtym państwie najważniejszą religią był zoroastryzm. Jego wyznawcy czcili ogień. Ta starożytna religia Iranu przetrwała w tym kraju na odizolowanych obszarach, a w większym stopniu w Indiach. Prorok i reformator religijny Zaratusztra (żył w połowie I tysiąclecia p.n.e.) jest tradycyjnie uważany za założyciela tej religii. Zoroastryzm zawiera zarówno cechy monoteistyczne, jak i dualistyczne. Prawdopodobnie wpłynął na inne główne religie – judaizm, chrześcijaństwo i islam. Wszystko wskazuje na to, że chrześcijanie i zaratusztrianie mieszkali w Gird-î Kazhaw w tym samym czasie i tuż obok siebie. To wielkie odkrycie, bo pokazuje, że Bliski Wschód nie zawsze był miejscem konfliktów. Budynki stały obok siebie, co sugeruje zgodne sąsiedztwo. Z czasem jednak czasy się zmieniły. Na tym samym terenie znaleziono późniejszy islamski cmentarz. Naukowcy chcą teraz sprawdzić, kiedy dokładnie mieszkańcy przeszli na islam. Życie na wsi, a nie w pałacach Wyko…

Abb.-1-7b737c5.jpg
width: 4000
height: 2250

Święte miasto Mezopotamii zdradza tajemnice. Setki kilometrów kanałów
type: item
date: 2025-03-06T12:30:48.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: irak
subject: mezopotamia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rolnictwo
subject: rzeki
subject: woda
description: Wokół jednego z najstarszych miast Mezopotamii, Eridu, naukowcy odkryli gęstą siatkę kanałów nawadniających. To dzięki nim już tysiące lat temu możliwe było intensywne rolnictwo i rozwój cywilizacji.
encoded: Spis treści: Cywilizacja wyrosła na zbożu Eridu – najświętsze miasto Mezopotamii Setki kilometrów starożytnych kanałów Pierwsze cywilizacje rozkwitły na Bliskim Wschodzie w Egipcie i w Mezopotamii. Naukowcy od lat wskazują na ścisły związek intensywnego rolnictwa z rozwojem osiadłego życia, a w konsekwencji urbanizacji. Cywilizacja wyrosła na zbożu Kluczową rolę w uprawie ziemi odegrały sztuczne kanały nawadniające lub odprowadzające nadmiar wody. To o nich przeczytamy w każdym podręczniku na temat początków wielkich cywilizacji. Ale co na ich temat tak naprawdę wiemy? Niewiele, bo archeolodzy od XIX wieku skupiali się głównie na badaniu wspaniałych świątyń i bogatych grobowców. Tam można było znaleźć cenne artefakty i przewieźć do muzeów. Od kilku dekad to się zmienia. Teraz badacze koncentrują się m.in. na analizowaniu dawnych krajobrazów. W tym celu korzystają ze zobrazowań satelitarnych i analiz geomorfologicznych. Eridu – najświętsze miasto Mezopotamii Tak też było w przypadku najnowszych badań wykonanych w rejonie świętego miasta Eridu w Mezopotamii w dzisiejszym Iraku. Istniało tutaj wiele świątyń, w tym ta poświęcona bogowi Enki i ziggurat. Szeroko zakrojone analizy starożytnego krajobrazu wykonano dzięki wykorzystaniu map geologicznych czy prac terenowych. Wyniki opublikowano na łamach „Antiquity”. Autorami są badacze z Iraku, Wielkiej Brytanii i Szwajcarii. Jeśli chodzi o zdjęcia satelitarne, użyto tych archiwalnych pochodzących ze zbioru wykonanego w ramach szpiegowskiego programu USA – CORONA z czasów zimnej wojny. To nie pierwszy raz, gdy są wykorzystywane przez badaczy pierwszych cywilizacji i to z sukcesem. Setki kilometrów starożytnych kanałów W ramach badania w regionie Eridu odkryto ponad 200 głównych i dużych kanałów długości od 1 do 9 km każdy i od 2 do 5 m szerokości. Bezpośrednio łączyły się ze starożytną rzeką Eufrat. Poza tym zidentyfikowano również ponad 4000 mniejszych kanałów długości od 10 do 200 metrów każdy. Oznacza to, że w sumie udało…

eridu-49e6825.png
width: 1200
height: 630

Tajemnice Mezopotamii. Nowe odkrycie rzuca światło na nieznany okres w historii regionu
type: item
date: 2025-01-15T11:13:16.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: irak
subject: mezopotamia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
description: Naukowcy odnaleźli szereg różnych artefaktów z epoki brązu na terenie starożytnej Mezopotamii, a dziś północno-wschodniego Iraku. Wśród znalezisk są m.in. gliniane tabliczki z pismem klinowym, plansza do gry, a także pozostałości pradawnych budowli. Naukowcy uważają, że nowe badanie może ujawnić mało znaną do tej pory historię miejsca, w którym powstała pierwsza cywilizacja.
encoded: Spis treści: Niezwykłe odkrycia w starożytnym mieście Mezopotamii Archeolodzy badają nowo odkrytą część miasta Ważne odkrycia w Kurd Qaburstan Czy w mieście środkowej epoki brązu istniała klasa średnia? Starożytna Mezopotamia, czyli miejsce, w którym powstała pierwsza cywilizacja w historii ludzkości. To właśnie Sumerowie, którzy zamieszkiwali Nizinę Mezopotamską nad Eufratem i Tygrysem, w III tysiącleciu p.n.e. osiągnęli szczyt rozwoju. Rozwinęli wyrafinowaną kulturę i zaczęli budować pierwsze niezależne ośrodki miejskie w IV tysiącleciu p.n.e. Według historyków miały być to miasta otoczone wysokimi murami, które kontrolowały także okoliczne wioski i przylegające do nich tereny uprawne. Niezwykłe odkrycia w starożytnym mieście Mezopotamii Amerykańscy naukowcy z University of Central Florida ostatnie lata poświęcili na badanie stanowiska archeologicznego Kurd Qaburstan w północno-wschodnim Iraku, na południowy zachód od Erbilu w regionie Kurdystanu. To stanowisko z epoki brązu, które, zważywszy na jego wielkość, najprawdopodobniej było jednym z miast północnej Mezopotamii. Rozmiar stanowiska, jego lokalizacja i datowanie doprowadziły przez lata do ​​hipotezy, że Kurd Qaburstan było strategicznym miastem otoczonym murami w środkowej epoce brązu, która przypada na lata ok. 2000–1600 p.n.e. Naukowcy uważają, że można identyfikować miasto ze starożytnym królestwem Qabra, a Kurd Qaburstan miało być jego stolicą. W najnowszych wykopaliskach archeologom z UCF udało się odnaleźć starożytne gliniane tabliczki z pismem klinowym, planszę do gry, a także szczątki ludzi i kolejne pozostałości konstrukcji, które stanowiły część przestrzeni miejskiej. – Gliniane tabliczki są pierwszymi tego typu znalezionymi w tym regionie i nadal są interpretowane – napisali w oświadczeniu badacze z UCF. Archeolodzy badają nowo odkrytą część miasta – Badanie nowo odkrytych tabliczek może ujawnić ważne szczegóły dotyczące powiązań miasta z sąsiadami w okresie środkowej epoki brązu i jego historycz…

starozytne-miasto-mezopotamia-4bf38c4.png
width: 1536
height: 885

W Iraku odkryto budynki sprzed 7000 lat. Należały do ówczesnych elit
type: item
date: 2025-01-13T07:50:29.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: irak
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
description: W irackim Kurdystanie archeolodzy odnaleźli dwie starożytne osady. Odkryli tam monumentalne, prawie 8000-letnie budynki, a także dowody na wczesną produkcję ceramiki. Według badaczy budowle były zamieszkiwane przez najmożniejszych mieszkańców.
encoded: Spis treści: Wczesne społeczności rolnicze w irackim Kurdystanie Naukowcy zidentyfikowali budynki elit sprzed 7000 lat Prawie 9000 lat osadnictwa w regionie Wykopaliska archeologiczne odbywały się na dwóch stanowiskach: Asinkran i Kanisban na wschód od miasta Duhok, w północnym Iraku. Miesiące prac wykazały, że tysiące lat temu znajdowały się tu niewielkie osady neolityczne. Datowanie śladów i pozostałości konstrukcji, a także artefaktów na miejscu wykazały, że jedna z nich miała ok. 8000 lat. Badania były prowadzone przez włoskich naukowców z Uniwersytetu w Udine. Wczesne społeczności rolnicze w irackim Kurdystanie Badacze podkreślają, że nowe odkrycia dostarczają zupełnie nowych informacji o najwcześniejszych społecznościach rolniczych w regionie irackiego Kurdystanu, a także ich ewolucji w społeczności bardziej złożone. – Informacje, które uzyskaliśmy w Asingeran i Kanispan są wyjątkowe — podkreśla prof. Marco Iamoni, archeolog z Uniwersytetu w Udine. – Najwyraźniejsze dowody wczesnej technologii rolniczej i produkcji wyrobów rzemieślniczych odkryliśmy na stanowisku Kanisban. Powstały one prawdopodobnie w VII tysiącleciu p.n.e. – dodał badacz. Naukowcy dokonali analiz pozostałości znalezionych na stanowisku. Przeprowadzili także badania archeobotaniczne, które wykazały możliwość uprawy zbóż, a także przetwarzania ziaren przez tamtejsze społeczeństwo. Badacze nie zidentyfikowali jednak konkretnych roślin, ale mają nadzieję, że wykażą to kolejne prace. Naukowcy zidentyfikowali budynki elit sprzed 7000 lat Z kolei na stanowisku Asinkran, które znajdowało się nieopodal, badacze zidentyfikowali dwa budynki sprzed ok. 7000 lat. – Te budowle zostały wzniesione na wysokim kopcu. Prawdopodobnie służyły jako rezydencje dla ówczesnej elity społecznej – interpretuje odkrycie prof. Marco Iamoni. – Budynki sugerują, że tamtejszy lud wytworzył wyrafinowaną strukturę społeczną – dodaje. Na stanowisku Kanispan archeolodzy znaleźli zniszczone fragmenty ceramicznych wyrobów, a takż…

ceramika-kurdystan-1-617cd35.jpg
width: 934
height: 500

Tak wyglądała neandertalka żyjąca 75 tys. lat temu. Sugestywna rekonstrukcja krewnej człowieka
type: item
date: 2024-05-06T12:00:56.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: irak
subject: jaskinie
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: Wolny czas
description: To bezsprzecznie najsłynniejsza grota irackiego Kurdystanu. W jaskini Szanidar odkryto pochówki neandertalczyków sprzed kilkudziesięciu tysięcy lat. Wśród nich była czterdziestoletnia neandertalka. Eksperci właśnie odtworzyli jej twarz.
encoded: W tym artykule: Zbiorowy pochówek z jaskini Szanidar Nowe badania jaskini Neandertalka jak żywa Gotowanie wśród zmarłych Kim był neandertalczyk? Po latach badań, w tym analiz DNA, wiemy, że był to krewny człowieka współczesnego. Kiedy w XIX wieku odkryto pierwsze szczątki neandertalczyka, uznano go jako istotę prymitywną. Ostatnie dekady przyniosły jednak nowe fakty na temat tego wymarłego przedstawiciela rodzaju Homo. Wiemy, że neandertalczycy byli bardziej podobni do nas, niż się wcześniej wydawało. Mamy też dowody na ich krzyżowanie się z ludźmi. Zbiorowy pochówek z jaskini Szanidar Szczątki neandertalczyków są odkrywane w Eurazji i na Bliskim Wschodzie. Jednym ze słynniejszych miejsc, w którym odkryto kości tego krewnego człowieka jest jaskinia Szanidar w irackim Kurdystanie w górach Zagros. Przez setki ostatnich lat w jaskini mieszkali pasterze. Długo sądzono, że neandertalczycy byli istotami dzikimi i bliżej im było do zwierząt niż do ludzi. To dlatego znalezisko z Kurdystanu było przełomowe. Wnętrze pieczary okazało się – zdaniem archeologów – wielkim grobowcem, w którym składano zmarłych pobratymców. W sumie naliczono około 10 osobników Jeden z pierwszych badaczy jaskini stwierdził nawet, że w czasie pogrzebu składano zmarłym kwiaty, o czym miały świadczyć odkryte pyłki. Dziś większość naukowców zaprzecza tej koncepcji. Pyłki miały dostać się do wnętrza przypadkowo. Nowe badania jaskini W ostatnim czasie archeolodzy z Uniwersytetu Cambridge i Liverpool John Moores University w Wielkiej Brytanii powrócili do jaskini. W 2018 roku uśmiechnęło się do nich szczęście. Natknęli się na szczątki neandertalczyka. Były jednak bardzo mocno zniszczone. Grube nawarstwienia ziemi zmiażdżyły ciało i pogruchotały kości. Z pracą archeologów i jej efektami można zapoznać się w filmie dokumentalnym dostępnym na platformie Netflix zatytułowanych „Sekrety neandertalczyków”. Po wydobyciu szczątków w postaci setek drobnych fragmentów kości, naukowcy przystąpili do żmudnej pracy. Ne…

tak-wygladala-neandertalka-zyjaca-75-tys-lat-temu-sugestywna-rekonstrukcja-krewnej-czlowieka-a01c7b6.jpg
width: 700
height: 467

Zaskakujące odkrycie na Bliskim Wschodzie. Archeolodzy odnaleźli ślady tajemniczej świątyni i mauzoleum
type: item
date: 2024-03-09T15:50:09.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: irak
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: Travel
description: Archeolodzy dokonali zjawiskowego odkrycia w irackim Kurdystanie. Na stanowisku archeologicznym z epoki Imperium Partów odnaleźli perską świątynię bogini wody, a także monumentalne mauzoleum.
encoded: W tym artykule: Sanktuarium i mauzoleum w dawnym imperium Partów Kim była bogini Anahita? Wykopaliska ujawniają powiązania Partów z innym królestwem Rabana-Merquly to zespół stanowisk archeologicznych w irackim Kurdystanie w regionie Sulaymaniyah. Znajduje się w górach Zagros, na zboczach Piramagrun. W przeszłości odkryto tu co najmniej dwa grodziska, a także płaskorzeźby, które pochodziły z okresu imperium Partów. Było to państwo zarządzane przez dynastię Arsacydów, które istniało od 247/238 r. p.n.e. do 226 r. n.e. Sanktuarium i mauzoleum w dawnym imperium Partów Iraccy archeolodzy prowadzili w latach 2019–2022 wykopaliska na dawnym stanowisku Partów. Skupili się przede wszystkim na osadzie Rabana. Podczas długich badań archeologom udało się odnaleźć ślady, które wskazywały na obecność sanktuarium lub świątyni. Badacze dokonali analizy wszystkich odkrytych artefaktów i tropów i uznali, że budowla mogła być poświęcona bogini wody. – Osada Rabana była częściowo „sanktuarium” poświęconym starożytnej perskiej bogini Anahicie. Nasza hipoteza jest oparta na identyfikacji rozległych ulepszeń architektonicznych wokół przelotnego wodospadu (pojawiającego się po np. ulewnych deszczach), które prawdopodobnie powstały po to, aby eksponować ołtarz znajdujący się nieopodal – twierdzą Michael Brown i Rebin Rashid, autorzy pracy, która ukazała się w czasopiśmie naukowym „Iraq”. Naukowcy twierdzą, że ołtarz służył do składania ofiar poprzez podpalenie. Sugerują też, że połączenie dwóch żywiołów, czyli ognia i wody, ma potwierdzać kultowość tej przestrzeni. Kim była bogini Anahita? Anahita, czyli „Wilgotna Jaśniejąca Nietykalna” to w dawnej religii perskiej bogini słodkiej wody i płodności, a także porządku społecznego. Zwana była również Naną, czyli Piastunką. Imię Anahita wzięła od mitycznej rzeki. Przedstawiana była często jako niebiańskie źródło wszystkich wód Ziemi i przybierała postać niezwykle pięknej kobiety, która potrafiła zamienić się w strumień wody lub wodospad. Kult A…

sanktuarium-i-mauzoleum-4c30b83.jpg
width: 1024
height: 750

Imiona starożytnych królów Mezopotamii ujawniają zagadkową anomalię sprzed 3 tys. lat. Jak to możliwe?
type: item
date: 2023-12-19T15:30:29.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: irak
subject: jądro ziemi
subject: mezopotamia
subject: starożytność
subject: Wolny czas
subject: ziemia
description: Przed 3000 lat miała miejsce zagadkowa anomalia ziemskiego pola magnetycznego. Źródłem tej informacji są starożytne cegły inskrybowane imionami mezopotamskich królów.
encoded: W tym artykule: Co zaklęte jest w starożytnej cegle? Jak określić wiek cegły? Anomalia lewantyjska epoki żelaza Sto lat temu Irak był prawdziwym Eldorado dla badaczy przeszłości. Archeolodzy z wielu krajów badali tam ślady jednej z najstarszych na świecie cywilizacji. Teraz, ze względu na złożoną sytuację polityczną tego kraju, nie jest to już możliwe. Naukowcy pozyskali jednak dziesiątki lat temu liczne zabytki, które znajdują się w wielu kolekcjach muzealnych na świecie i w Iraku. Nowe metody badawcze umożliwiają ponowną analizę artefaktów. Tak też jest w przypadku cegieł, które nie wydają się na pierwszy rzut oka szczególnie ciekawym obiektem badań. Co zaklęte jest w starożytnej cegle? Wyniki analiz opublikowano w czasopiśmie naukowym „Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS). Opisano, w jaki sposób zmiany w ziemskim polu magnetycznym wpłynęły się na tlenek żelaza, który jest składnikiem starożytnych glinianych cegieł. Pole magnetyczne Ziemi słabnie i rośnie się z upływem czasu. Zmiany te silnie wpływają na minerały, które są wrażliwe na pole magnetyczne. Badacze z USA, Izraela i Anglii przeanalizowali „sygnaturę magnetyczną” w tlenku żelaza. Próbkami były 32 cegły gliniane pochodzące ze stanowisk archeologicznych w Mezopotamii. Ówczesne pole magnetyczne Ziemi zostało „uwięzione” w momencie wypalenia cegieł, tysiące lat temu. Ale kiedy dokładnie? Jak określić wiek cegły? Archeolodzy stosują różnorodne metody, umożliwiające poznanie wieku przedmiotów odkrywanych w ziemi. Wśród nich jest metoda radiowęglowa, ale aby z niej skorzystać niezbędne jest pobranie materiału organicznego. W przypadku naczyń ceramicznych nie jest zatem to możliwe, chyba, że zachowa się fragment np. źdźbła w domieszce. W przypadku cegieł badanych pod kątem „zaklętego” w nich pola magnetycznego metoda radiowęglowa nie była potrzebna, bo każda z cegieł nosiła inskrypcję. Zapisano na niej imię władcy, za którego panowania wykonano cegłę. To szalenie ułatwiło określenie wieku budu…

w-starozytnych-ceglach-zakleta-jest-zagadkowa-anomalia-sprzed-3-tys-lat-jak-to-mozliwe-5494b11.png
width: 1200
height: 630

Samarra – wielka stolica Kalifatu Abbasydów. To średniowieczne miasto zostało wyjątkowo dobrze zachowane
type: item
date: 2023-11-26T10:28:09.000Z
creator: Stanisław Szklarek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: historia
subject: irak
subject: miasta
subject: Onet
subject: Społeczeństwo
subject: średniowiecze
subject: Travel
description: Nowa stolica imperium Abbasydów miała przyćmić wszystkie inne metropolie. Samarra stała się wielkim centrum, gdzie krzyżowały się cywilizacje Wschodu i Zachodu. Miasto zostało jednak szybko opuszczone.
encoded: W tym artykule: Nowa stolica imperium Surramanra – „szczęśliwy, kto ją ujrzał” Rozwój i upadek Samarry Nieprzebadane stanowisko archeologiczne Samarra obok Bagdadu była największym i najbogatszym miastem Imperium Abbasydzkiego. Z racji tego, że szybko ją opuszczono, pozostało tam wiele bezcennych zabytków i pozostałości po dawnych czasach. Plan miasta przetrwał do naszych czasów. Wraz z ruinami stanowi jedyny taki zachowany przypadek wczesnośredniowiecznego miasta na Bliskim Wschodzie. Wpisana na listę UNESCO Samarra nadal jest terenem badań archeologicznych. Nowa stolica imperium W IX w. Kalifat Abbasydów był jednym z najpotężniejszych państw na świecie. Imperium zamieszkiwało wiele kultur i religii, co wpłynęło na rozwój urbanizacji w regionie Iraku. Stolicą imperium był wówczas Bagdad. Niezwykłe odkrycie w Galilei. Pod arabskim pałacem z okresu Umajjadów odnaleziono mozaikę i ślady dawnej osady Archeolodzy twierdzą, że osada w Galilei w przeszłości była prawdopodobnie zamieszkiwana przez chrześcijan lub Żydów. Dlaczego nikt wcześniej o tym nie wiedział? W tamtym czasie Abbasydzi coraz częściej wykorzystywali ludy tureckie, wcielając je siłą do armii. Prowadziło to do konfliktów pomiędzy Persami, Arbami a Turkami. Kulminacją tych nastrojów było zezwolenie tureckiej gwardii kalifa na osiedlenie się w Bagdadzie. Mieszkańcy stolicy byli mocno rozgoryczeni. Źródła arabskie porównują Turków do barbarzyńców. Mieli oni dopuszczać się grabieży, pobić i niszczenia mienia. Atmosferę podgrzewał fakt, że nie mogli oni być pociągani do takiej samej odpowiedzialności jak cywile. Trzeba tutaj wspomnieć, że Turcy byli w gruncie rzeczy zniewolonymi żołnierzami i zostali przymusowo zislamizowani. Kalifowie wykorzystywali ich w obawie przed zdradą coraz bardziej usamodzielniających się regionalnych zarządców imperium. Ostatecznie, po klęskach prób zaprowadzenia porządku, w 837 r. kalif al-Mutasim zdecydował przenieść siedzibę władcy z wojskiem do oddalonej o 100 km od Bagdadu Samarr…

samarra-wielka-stolica-kalifatu-abbasydow-to-sredniowieczne-miasto-zostalo-wyjatkowo-dobrze-zachowane-fot-shutterstock-1b7e835.jpg
width: 1000
height: 667

Zlokalizowano starożytne miasto Dżalaula. To tutaj odbyła się w VII wieku wielka bitwa potęg starożytności
type: item
date: 2023-11-22T11:40:40.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: irak
subject: muzułmanie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Onet
subject: Wolny czas
description: Dżalaula wpadła w ręce muzułmańskich wojsk w 637 roku. Była to konsekwencja przegranej bitwy przez wojska perskie. Po wielu latach poszukiwań archeolodzy odkryli w Iraku ruiny tej warowni.
encoded: W tym artykule: Bitwa pod Dżalaulą Upadek Imperium Sasanidów Odkrycie ogłosiła Iracka Państwowej Rady ds. Starożytności i Dziedzictwa (SBAH). Na razie udało się odkryć jedynie fragmenty miasta. Na szersze wykopaliska należy jeszcze poczekać. Starożytnego miasta Dżalaula nie należy mylić ze współczesną Dżalaulą, założoną w 1958 roku. Miasto to znajduje się na przeciwległym brzegu w pobliżu wioski Bahiza. Starożytne miasto było ważnym ośrodkiem handlowym i miało duże znaczenie strategiczne. Na relikty zabudowy natknął się w czasie badań powierzchniowych iracki archeolog, Ahmed Abdul Jabbar Khamas. Bitwa pod Dżalaulą Historia usłyszała o tym mieście w VII wieku, kiedy starły się w tym miejscu dwie wielkie potęgi starożytności. Twierdzę Dżalaula obsadzały wojska perskie należące do dynastii sasanidzkiej. Atakowali muzułmanie. Były to wojska tzw. kalifów prawowiernych (632–661), którzy rozpoczęli podboje terytorialne. Rządzili tuż po śmierci proroka Muhammada, czyli po 632 roku. Kalifowie prawowierni były przywódcami religijnymi, politycznymi i militarnymi. Kalif (z arabskiego chalifa) to tytuł następców proroka. Z kolei kalifat był systemem teokracji muzułmańskiej. Upadek Imperium Sasanidów Kalif uznał Dżalaulę za przeszkodę w marszu na miasta Tikrit i Mosul. Dlatego polecił generałowi Hashimowi ibn Utbie, by na czele 12 000 żołnierzy zdobył miasto. Walki były bardzo krwawe. Ostatecznie miasto upadło po 7-miesięcznym oblężeniu. To był spory sukces, bo wojska sasanidzkie były liczniejsze o około 8 tysięcy żołnierzy. Była to jedna z serii porażek Sasanidów. W konsekwencji najazdów kalifów ich imperium po kilkuset latach istnienia upadło. Ostatni władca sasanidzki, Jezdegerd III (panował w latach 632–651) został zamordowany przez swojego poddanego. A syn bezskutecznie próbował bezskutecznie uzyskać wsparcie w dalekich Chinach. Źródła: Bielawski J. (red.), Mały słownik kulury świata arabskiego, Warszawa 1971 Magazine Cultural Independiente SBAH. Nasz ekspert Szymon Zdziebło…

zlokalizowano-starozytne-miasto-dzalaula-to-tutaj-odbyla-sie-w-vii-wieku-wielka-bitwa-poteg-starozytnosci-3d7b540.png
width: 1200
height: 630

Który okres w dziejach Bliskiego Wschodu był najbardziej brutalny? Naukowcy mają odpowiedź
type: item
date: 2023-10-10T14:28:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: irak
subject: iran
subject: izrael
subject: jordania
subject: konflikty
subject: kości
subject: mezopotamia
subject: Onet
subject: syria
subject: turcja
subject: wojna
subject: Wolny czas
description: Najbardziej brutalny okres w dziejach starożytnego Bliskiego Wschodu miał miejsce około 4500–3300 lat p.n.e. w okresie chalkolitu. Takie ustalenie naukowców możliwe było po przeanalizowaniu kilku tysięcy szkieletów z urazami.
encoded: W tym artykule: Szczyt przemocy na Bliskim Wschodzie w czasach chalkolitu Jakie były przyczyny konfliktów? Epoka brązu i później Obszar Bliskiego Wschodu był w miejscem, w którym powstały pierwsze znane cywilizacje. To tam doszło do udomowienia zwierząt i niektórych roślin, na przykład zbóż. Znajomość rolnictwa rozprzestrzeniła się stamtąd do Europy. Na Bliskim Wschodzie istniały też wielkie cywilizacje – sumeryjska, asyryjska czy hetycka. Jest to zatem obszar bardzo interesujący dla badaczy przeszłości człowieka. Szczyt przemocy na Bliskim Wschodzie w czasach chalkolitu Naukowcy byli świadomi, że na terenie Bliskiego Wschodu od tysiącleci dochodziło do różnego rodzaju konfliktów zbrojnych i agresji. Jednak nikt do tej pory nie zajął się tym zagadnieniu bliżej. Nie było jasne, kiedy dochodziło najczęściej do przemocy. Zespół naukowców z Niemiec, Hiszpanii i Polski postanowił przyjrzeć się kościom ludzkim z Bliskiego Wschodu. Pochodziły z Turcji, Iraku, Iranu, Syrii, Libanu, Izraela i Jordanii i były datowane na lata 12 000–400 p.n.e. Dzięki takiemu szerokiemu zakresowi chronologicznemu udało się dokonać ciekawych obserwacji. W sumie przeanalizowano ponad 3500 szkieletów pod kątem urazów czaszek lub ran zadanych bronią. Wyniki opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Nature Human Behavior”. Jakie były przyczyny konfliktów? Okazało się, że najwięcej urazów miało miejsce około 4500–3300 lat p.n.e., czyli w okresie chalkolitu. Autorzy publikacją sugerują, że przemoc w tym czasie zbiegła się z powstaniem pierwszych scentralizowanych protopaństw. Wówczas sporadyczne utarczki i waśnie poszły w zapomnienie. Nastała epoka konfliktów zbrojnych na dużą skalę. Chalkolit to epoka, która nastąpiła po neolicie. Jeszcze w neolicie gęstość zaludnienia była niska, mimo że rolnictwo rozprzestrzeniało się na coraz większe tereny. Od około 4400 lat p.n.e. zmieniły się warunki klimatyczne i było bardziej sucho. Być może była to jedna z przyczyn rozwoju pierwszych miast. Wtedy tworząc…

bliski-wschod-3cfb169.jpg
width: 1280
height: 863

Odnaleziono zaginiony pałac najstarszej znanej cywilizacji. Odkrycie może zmienić historię
type: item
date: 2023-02-20T13:45:11.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: irak
subject: mezopotamia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pismo
subject: starożytność
subject: świątynie
description: Naukowcy z British Museum dokonali przełomowego odkrycia w Iraku. Odnaleźli tam sumeryjski zaginiony pałac władców sprzed 4500 lat. Eksperci twierdzą, że to klucz do zrozumienia tej starożytnej cywilizacji.
encoded: W tym artykule: Odkrycie jest kluczem do zrozumienia cywilizacji sumeryjskiej Badacze odkryli świątynię znaną jedynie z sumeryjskich mitów Kim byli Sumerowie i co osiągnęła ta cywilizacja? Zespół naukowców z Wielkiej Brytanii i Iraku od kilku miesięcy prowadził wykopaliska w starożytnym, sumeryjskim mieście Girsu. Stanowisko archeologiczne nazywane jest współcześnie Tall Luh oraz Tello. To jedno z najstarszych znanych miast, które założyli Sumerowie. Zostało odkryte 140 lat temu i ujawniło istnienie najwcześniejszej znanej cywilizacji na świecie. Teraz naukowcy dokonali odkrycia, które może zmienić bieg historii. Odkrycie jest kluczem do zrozumienia cywilizacji sumeryjskiej Archeolodzy odnaleźli ruiny zaginionego sumeryjskiego Pałacu Królów. Badanie datowaniem radiowęglowym wykazało, że budynek został zbudowany ok. 4500 lat temu. Badacze twierdzą, że jest to klucz do zrozumienia dziejów ludu z południowej Mezopotamii, który wynalazł pismo klinowe i miał znaczny wpływ na rozwój rolnictwa, architektury, matematyki i astronomii. – To jedno z najbardziej fascynujących miejsc, jakie kiedykolwiek widziałem. Na początku mówiono mi, że marnuje czas i pieniądze na te wykopaliska, ale nasze odkrycie jest dowodem na to, że ta praca miała sens – mówi Dr Sebastien Rey, archeolog, który kierował badaniami. Pismo klinowe – kto wynalazł jedno z najstarszych pism świata? Jednym z najstarszych systemów pisma jest pismo klinowe. Kto je wynalazł? Jakie teksty utrwalano z jego pomocą? Gdzie powstało pismo klinowe? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pismo-klinowe-kto-wynalazl-jedno-z-najstarszych-pism-swiata-fot-michael-macor-the-san-francisco-chronicle-via-getty-images-818fefa.jpg" width="938" height="601" alt="Pismo klinowe – kto wynalazł jedno z najstarszych pism świata? (fot. Michael Macor/The San Francisco Chronicle via Getty Images)" title="Pismo klinowe – kto wynalazł jedno z najstarszych pism świ…

swiatynia-ningirsu-4e76a47.webp
width: 960
height: 601

W ruinach bramy zniszczonej przez ISIS archeolodzy odnaleźli asyryjskie rzeźby sprzed 2700 lat
type: item
date: 2022-10-24T14:14:47.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: bliski wschód
subject: dżihadyści
subject: Edukacja
subject: irak
subject: Kultura
subject: mezopotamia
subject: państwo islamskie isis
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
description: Płaskorzeźby zostały odnalezione podczas rekonstrukcji Bramy Maszki, w starożytnym mieście Niniwa, dawnej stolicy Asyrii. W 2016 roku brama została zrównana z ziemią przez bojowników tak zwanego Państwa Islamskiego.
encoded: W tym artykule: Starożytna Niniwa stała się stolicą Asyrii Archeolodzy odnaleźli płaskorzeźby, które cudem przetrwały bitwę o Mosul Bitwa o Mosul zakończyła się zwycięstwem sił rządowych nad dżihadystami Od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. północna Mezopotamia była kontrolowana przez starożytne państwo semickie – Asyrię. Szczyt potęgi tego imperium przypada jednak na okres nowoasyryjski, czyli od X do VII wieku p.n.e. To właśnie za panowania króla Adadnirariego I i Salmanasary I, Asyria stała się potęgą militarną. Asyryjczykom udało się opanować Babilon, Lewant, a także Egipt i Cypr. Trzon społeczeństwa stanowili niezwykle brutalni, okrutni i bezwzględni wojownicy, którzy wzbudzali lęk wśród swoich wrogów. Starożytna Niniwa stała się stolicą Asyrii Od 705 r. p.n.e. do 681 r. p.n.e. Asyrią rządził król Sennacheryb. Zasiadł na tronie po śmierci swojego ojca i poprzednika Sargona II, który zginął w jednej z bitew. Nowy władca był już doświadczonym wojownikiem, co pozwoliło mu skutecznie zarządzać państwem i dowodzić armią na bitewnych polach. Asyryjski król zlecił budowę wielu monumentalnych budowli oraz rozbudował Niniwę, którą uczynił nową stolicą swojego imperium. Kurdystan: ten drugi Irak. Jak Kurdowie walczą z ISIS o ocalenie Młodzi Kurdowie nie spodziewali się raczej kolejnej wojny, a już na pewno nie tej z Państwem Islamskim, ale złota dekada kurdyjskiej stabilizacji może już niedługo pozostać wspomnieniem. C... Niniwa była miastem w północnej Mezopotamii, która leżała nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu (dzisiaj to część Mosulu w Iraku). W stolicy Asyrii miały znajdować się m.in. wiszące ogrody Semiramidy, jeden z siedmiu cudów świata. Archeolodzy wprawdzie nigdy nie udowodnili ich istnienia, ale wykopaliska ujawniły okazałe kompleksy ogrodowe. Od wielu lat badacze próbują zrekonstruować dawną asyryjską metropolię, jednak na przestrzeni lat przyszło im się zmierzyć z wieloma przeciwnościami… Archeolodzy odnaleźli płaskorzeźby, które cudem przetrwały bitw…

plaskorzezby-z-bramy-maszki-880f986.webp
width: 970
height: 546

Archeolodzy znaleźli zaginione miasto w Iraku. Jakie mają dowody?
type: item
date: 2022-07-20T12:32:19.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: irak
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Niecodziennie archeolodzy odkrywają zaginione miasto. Co prawda o tym w Kurdystanie wiadomo niewiele, ale badacze twierdzą, że ich odkrycie w górach Zagros jest najbliższe strzępkom informacji z I wieku.
encoded: W tym artykule: Zaginione miasto w Iraku Monety i płaskorzeźby z zaginionego miasta Tajemnicza forteca w górach Zagros Zaginione miasta najczęściej kojarzą nam się z cywilizacją Majów i Azteków. Tymczasem archeolodzy podejrzewają, że równie tajemnicze miejsce mogło przez wiele lat czekać na odkrycie w Kurdystanie na terenie Iraku. Zaginione miasto w Iraku W trakcie wykopalisk prowadzonych w latach 2009–2022 archeolodzy wykopali w górach Zagros liczącą 2 tys. lat kamienną fortecę. Jak twierdzą, może być ona częścią zaginionego królewskiego miasta zwanego Natounia. Tzw. fortecę Rabana-Merquly tworzy fortyfikacja o długości prawie 4 km. Na kompleks składają się również dwie mniejsze osady, rzeźbione płaskorzeźby skalne oraz miejsce kultu. Autorzy badań opublikowanych na łamach czasopisma naukowego „Antiquity” podsumowują to tak. Forteca Rabana-Merquly była głównym ośrodkiem regionalnym za czasów panowania Patrów, czyli w pierwszym wieku nasze ery. Domniemane zaginione miasto zostało wybudowane na granicy Adiabene, pomniejszego królestwa rządzonego przez władców z miejscowej dynastii. Rzeźby przy wejściu do fortecy przedstawiają króla Adiabene. Wizerunek władcy przypomina inne przedstawienia monarchów, zwłaszcza rzeźbę znalezioną w miejscu, gdzie znajdowało się starożytne miasto Hatra. Archeolodzy w Izraelu odkryli pierwsze znane wyobrażenie najbardziej kontrowersyjnej kobiety w Biblii. Mozaika ma 1600 lat Po dwuletniej przerwie archeolodzy z University of North Carolina wrócili do Dolnej Galilei. Ich ostatnie odkrycie fascynuje nie tylko chrześcijan. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/archeolodzy-w-izraelu-odkryli-pierwsze-znane-wyobrazenie-najbardziej-kontrowersyjnej-kobiety-w-biblii-mozaika-ma-1600-lat-f11a2a8.jpeg" width="938" height="528" alt="Archeolodzy w Izraelu odkryli pierwsze znane wyobrażenie najbardziej kontrowersyjnej kobiety w Biblii. Mozaika ma 1600 lat" title="Archeolodzy w Izraelu odkryli pierwsze znane wyobra…

natounia-0b4964c.jpg
width: 1280
height: 720

Z dotkniętej suszą rzeki Tygrys wyłoniło się starożytne miasto z czasów Imperium Mitanni
type: item
date: 2022-06-07T08:53:30.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: irak
subject: Kultura
subject: odkrycia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Społeczeństwo
description: Ruiny miasta pochodzą sprzed 3400 lat. Archeolodzy wykopali je na stanowisku archeologicznym Kemune po tym, jak poziom wody w zbiorniku w Mosulu zaczął gwałtownie się obniżać.
encoded: W tym artykule: Od kilku miesięcy poziom wody w zbiorniku na rzece Tygrys gwałtownie się obniżał Ruiny miasta ze stanowiska archeologicznego Kemune mogą być w rzeczywistości pradawnym miastem Zakhiku Archeolodzy odnaleźli tabliczki, które mogą zawierać cenne informacje o transformacji regionu Czym było Mitanni? Irak już od kilku lat zmaga się z poważną suszą. W ubiegłym roku kraj ogarnęły najwyższe od 50 lat upały. Ludzie wychodzili na ulice i domagali się dostępu do wody pitnej. W tym roku jest nieco lepiej, ale zmiany klimatu cały czas dają o sobie znać. Problem suszy jest wciąż jednym z większych zmartwień Irakijczyków. Od kilku miesięcy poziom wody w zbiorniku na rzece Tygrys gwałtownie się obniżał W tym przypadku możemy jednak mówić o tym, że susza pomogła, przede wszystkim archeologom i badaczom dziedzictwa narodowego kraju. W ciągu ostatnich kilku miesięcy poziom wody w zbiorniku w Mosulu drastycznie spadł, ponieważ władze pobierają ją, aby zapobiec wysychaniu pól i upraw. Irak zastąpi Egipt? Kraj odwiedza coraz więcej turystów. Dlaczego? Liczba zagranicznych turystów odwiedzających Irak wzrosła kilkukrotnie. Co oferuje kraj, do niedawna kojarzony głównie z wojną? W rezultacie w grudniu 2021 roku ze zbiornika zaczęło wyłaniać się starożytne miasto, które było niegdyś częścią Imperium Mitanni. Ruiny zostały zalane podczas budowy tamy w tym miejscu w latach 80. Wówczas nie były przez nikogo zbadane. Ruiny miasta ze stanowiska archeologicznego Kemune mogą być w rzeczywistości pradawnym miastem Zakhiku Uczeni wierzą, że są to ruiny starożytnego miasta Zakhiku, które pochodzi sprzed 3400 lat. Według archeologów był to jeden z ważniejszych ośrodków Imperium Mitanni. Miasto odnaleziono w 2010 roku, ale dopiero 8 lat później po raz pierwszy susza odsłoniła fragmenty osady. Udało się wtedy zbadać część ruin, m.in. pałac i komory przyozdobione malowidłami naściennymi. Teraz badacze mieli kolejną szansę na to, żeby dowiedzieć się więcej o Zakhiku. Czasu jednak mieli nie…

mitanni-7d8f385.jpg
width: 1920
height: 1080

Starożytna Mezopotamia – jak wyglądało życie w najstarszej znanej cywilizacji?
type: item
date: 2022-05-08T07:04:03.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: historia
subject: irak
subject: iran
subject: mezopotamia
subject: starożytność
subject: Travel
description: Starożytna Mezopotamia to kraina na Bliskim Wschodzie, położona w dorzeczu dwóch rzek - Eufratu i Tygrysu. Jakie są najważniejsze dokonania ludów Mezopotamii? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Życie w starożytnej Mezopotamii Co zawdzięczamy ludziom Mezopotamii? Gdzie leży teraz starożytna Mezopotamia? Starożytna Mezopotamia - ciekawostki To właśnie starożytna Mezopotamia uważana jest za kolebkę cywilizacji, a Sumerowie - jeden z pierwotnych ludów tego regionu - wywarli niezwykle silny wpływ na dzieje starożytnego świata. Jak wyglądało życie w widłach dwóch rzek? Pierwsze społeczności zaczęły kształtować się na terenie Mezopotamii ok. 12000 lat p.n.e. (w okresie rewolucji neolitycznej). Wówczas nie można było jednak mówić o zwartej strukturze społecznej. Stworzenie pierwszej cywilizacji (nie tylko w Mezopotamii, ale i na świecie) przypisuje się Sumerom, którzy zasiedlili dorzecze Tygrysu i Eufratu mniej więcej w III tysiącleciu p.n.e. Później nastał czas panowania Imperium Akadyjskiego ze stolicą w mieście Akad. Ok. 2154 r. p.n.e., do władzy doszło miasto Aszszur, które stworzyło Imperium Asyryjskie. W 1795 r. p.n.e. równolegle zaczęło rozwijać się niezależne Imperium Babilońskie. Koniec niezależności Mezopotamii jest datowany na 539 r. p.n.e., kiedy kraina dostała się pod panowanie Persów. W 335 r. p.n.e., ziemie między dwiema rzekami znajdowały się pod panowaniem Aleksandra Wielkiego. Życie w starożytnej Mezopotamii Zanim zaczęły powstawać pierwsze państwa-miasta, życie w starożytnej Mezopotamii skupiało się w wiejskich osadach. Te były budowane na planie koła, pośrodku którego znajdowało się rytualne ognisko, używane przy okazji odprawiania obrzędów religijnych. Domy wpływowych członków społeczności były budowane z cegły i lokalizowano je najbliżej ogniska. Rolnicy mieszkali w glinianych chatach. Siedem wrót do chwały Wielkie cywilizacje postrzegamy zwykle stereotypowo. Medialne obrazy starożytnego świata odwróciły naszą uwagę od treści będących jego esencją. Pierwsze miasta, zakładane przez Sumerów, zaczęły powstawać w IV tysiącleciu p.n.e. Były to niezależne ośrodki, kontrolujące okoliczne wioski i przylegające do nich tereny uprawne. …

starozytna-mezopotamia-jak-wygladalo-zycie-w-najstarszej-znanej-cywilizacji-fot-houssam-shbaro-anadolu-agency-via-getty-images-1fe1b36.jpeg
width: 1024
height: 680

Irak zastąpi Egipt? Kraj odwiedza coraz więcej turystów. Dlaczego?
type: item
date: 2022-04-05T14:17:05.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: azja
subject: bliski wschód
subject: irak
subject: porady w podróży
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Liczba zagranicznych turystów odwiedzających Irak wzrosła kilkukrotnie. Co oferuje kraj, do niedawna kojarzony głównie z wojną?
encoded: W tym artykule: Irak nowym turystycznym hitem? Jeszcze nie, ale to niewykluczone Irak stawia na turystów z zagranicy Co zobaczyć w Iraku? Najciekawsze atrakcje kraju Irak przez wiele lat uchodził za jeden z najmniej bezpiecznych kierunków turystycznych na świecie. Część krajów nadal ostrzega podróżnych przed wyjazdami nad Eufrat, wskazując na ryzyko porwań czy ataków dżihadystów. Inny problem to niezabezpieczone niewybuchy z licznych wojen w regionie. Mimo to kraj od kilku miesięcy przeżywa nagły turystyczny rozkwit. Irak nowym turystycznym hitem? Jeszcze nie, ale to niewykluczone „To jeden z trzech najlepszych krajów, jakie odwiedziłam.” „Tutaj zaczęła się cywilizacja. Myślę, że zbyt mało osób rozumie, jak ważny jest ten region”. To słowa turystów cytowanych przez „France 24”. Irak rzeczywiście jest jednym z najważniejszych historycznie miejsc na świecie. To właśnie w dorzeczu Tygrysu i Eufratu była położona Mezopotamia. Zamieszkujące ją ludy, w tym Sumerowie, rozwijały kultury, państwa i imperia. Ostatnie dekady odcisnęły jednak bolesne piętno zarówno na ludziach, jak i architekturze. W porównaniu z Egiptem czy Jordanią iracka infrastruktura turystyczna jest dość skromna. To nie zniechęca jednak podróżnych z innych krajów. Ba, takie warunki mogą być uznane za zaletę. Turyści z aparatami i plecakami są coraz częstszym widokiem na ulicach Bagdadu i Mosulu. Większość z nich to uczestnicy zorganizowanych wycieczek. Archeolodzy w Jordanii odnaleźli kompleks rytualny sprzed 9000 lat. To najstarsza konstrukcja skalna, jaką wybudował człowiek Kompleks rytualny został odnaleziony na wschodniej pustyni Jordanii. Pochodzi z okresu neolitu. Naukowcy twierdzą, że to najstarsza tak duża konstrukcja zbudowana przez człowieka. Irak stawia na turystów z zagranicy Skąd ta nagła popularność Iraku? Od ponad roku iracki rząd ponownie wydaje turystyczne wizy. Wygląda na to, że podróżni tylko na to czekali. Według danych udostępnionych przez Iraqi Tourism Authority, w 2021 r. kraj odwie…

irak-dfc010b.jpg
width: 3239
height: 2159

Ta historia wyciska łzy! Kunkush to kot, który z Grecji dotarł za swoją rodziną aż do Norwegii
type: item
date: 2018-11-16T10:51:29.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: irak
subject: koty
subject: Kultura
subject: Travel
subject: uchodźcy
subject: Zdrowie
description: To opowieść o potężnej sile przywiązania, oraz o tym, że zawsze warto pomagać. Pewna rodzina musiała uciekać z ogarniętego wewnętrznym konfliktem Iraku. Uciekali razem z kotem, ale zostali rozdzieleni. Zwierzę szło za swoimi ludźmi i z pomocą innych w końcu ich odnalazło.
encoded: Biały puchaty kot ma na imię Kunkush, a o jego niesamowitej eskapadzie napisał "The Guardian" w 2016 roku. Jego rodzina, matka i pięcioro dzieci, musiała uciekać z Iraku. Udało im się przedostać na wyspę Lesbos. Wyruszyli w listopadzie 2015 roku. Tylko tego miesiąca na tej greckiej wyspie wylądowało 100 tysięcy uciekających przed wojną ludzi. Podczas biegu z pontonów na brzeg kot wystraszył się i zgubił. Kilka dni później kota ktoś zobaczył w pobliskiej wiosce, udało mu się bezpiecznie wydostać na ląd. W tym czasie jego rodzina była już w dalszej drodze. Kunkush został przygarnięty przez lokalnego weterynarza, dostał imię Dias (czyli po grecku Zeus). Po miesiącu opieki wolontariuszka przewiozła do samolotem do Berlina, gdzie rozpoczęto poszukiwania jego ludzi. W lutym okazało się, że są bezpieczni i trafili do Norwegii. Moment gdy rodzina znów może zobaczyć ukochane zwierzę wyciska łzy z oczu. Zobaczcie zresztą sami. View oEmbed on the source website Źródło: The Guardian

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f0af9d9789e0351ac696b67b61fd36a7c87600ac-8758e59.png
width: 1127
height: 678

„Bliski, nie tak daleki Wschód”. Te czarno-białe fotografie nie przypominają pocztówek z egzotycznych kurortów. Są wyjątkowe
type: item
date: 2016-11-22T10:06:36.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: algieria
subject: egipt
subject: gdańsk
subject: irak
subject: iran
subject: izrael
subject: jemen
subject: jordania
subject: kuwejt
subject: liban
subject: libia
subject: oman
subject: palestyna
subject: syria
subject: tunezja
subject: turcja
subject: wystawa
subject: zanzibar
description: Dokumentalista, pracownik ONZ, fotograf rejestrował zmieniający się na skutek rewolucji systemowych świat arabski. Zmiany udało mu się uchwycić w architekturze, ludziach, w naturze.
encoded: ZOBACZ GALERIĘ >>> Adam Styp-Rekowski od ponad 11 lat pracuje na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej nad wspieraniem procesów konstytucyjnych i rozwojem społeczeństwa obywatelskiego. Rejestruje zmieniający się na skutek rewolucji systemowych świat arabski. W architekturze, ludzkiej obecności, naturze od setek lat wdartej w miejsca jest zawarta historia i duch czasów. W następstwie zmian krajobrazu religijnego, społecznego, w tym ruchów wolnościowych, m.in. Arabskiej Wiosny 2011 roku, a także fundamentalistycznych ruchów islamskich, Północna Afryka i Bliski Wschód przeszły ponownie, jak wiele razy w historii, okres wstrząsów, które w niektórych wypadkach doprowadziły do wojen domowych. Tradycyjny świat, często niezmienny od stuleci, już odchodzi, a wojny i konflikty sprawiają, że dzieje się to jeszcze szybciej. Jednak ten świat wciąż tam jest, trzeba go tylko szukać, znajdywać w krajobrazie zwyczajnego życia i tego, co nas otacza. „Świetnie skadrowany obraz miejski” Adam Styp-Rekowski próbuje zatrzymać tradycyjny świat międzyludzkich spotkań, tradycji i pięknej architektury: ruin starożytnych cywilizacji, meczetów Syrii – starszych niż niejedno europejskie państwo czy libijskiego modernizmu z lat 20. XX wieku. Jego czarno-białe zdjęcia nie przypominają pocztówek z egzotycznego kurortu, ale świetnie skadrowany obraz miejski krajów Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej: Algierii, Autonomicznego Regionu Kurdystanu Irackiego, Egiptu, Iraku, Iranu, Izraela, Jemenu, Jordanii, Kuwejtu, Libanu, Libii, Omanu i jego byłej kolonii – Zanzibaru, Palestyny, Syrii, Tunezji i Turcji. To miejsca, które zdają się coraz dalsze dla Europejczyków, głównie przez to, że tak naprawdę są nieznane, oceniane przez pryzmat stereotypów. Historia spoza kadru Prace Styp-Rekowskiego pochodzą z lat 2005–2016 i są rodzajem fotorejestracji fragmentu historii spoza kadru. Celem fotografa jest raczej prezentacja detalu, symbolu wydarzeń niż zdanie z nich pełnej relacji. Ta relacja jest przecież indywi…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/385bb97b0445481de896fccd07c632f6e45c65ca-3e72bb7.jpeg
width: 3000
height: 2000

Muzułmanie do Państwa Islamskiego: Obrażacie islam
type: item
date: 2014-10-22T09:26:00.000Z
creator: redakcjang
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: irak
subject: syria
description: Ogłosiwszy się kalifem, przywódca terrorystycznego Państwa Islamskiego spotkał się ze sprzeciwem świata muzułmańskiego.
encoded: Abu Bakra al-Baghdadi, głowa terrorystycznej organizacji Państwo Islamskie (IS), sprawuje militarną władzę nad samozwańczym państwem wykrojonym z ogarniętych działaniami wojennymi Syrii i Iraku. 29 czerwca View oEmbed on the source website , a więc następcą Mahometa i przywódcą państwa opartego na szariacie. Wezwał do posłuszeństwa półtora miliarda muzułmanów z całego świata. W teorii podporządkować się mu powinny całe społeczności muzułmańskie. Tak się jednak nie stało. List trafił do meczetów We wrześniu w internecie pojawił się list otwarty do al-Baghdadiego i wszystkich jego zwolenników z IS. Czołowi myśliciele świata islamu (w liczbie 126) na 17 stronach dokumentu punkt po punkcie wytykają mu błędy i wyjaśniają, że nie ma prawa posługiwać się tytułem kalifa. Musiało minąć kilka tygodni, by listem zainteresowali się imamowie, którzy zaczęli powoływać się na niego podczas kazań w meczetach. "Jego wartość polega też na tym, że prawie wszyscy sygnatariusze to (podobnie jak bojownicy IS) sunnici, a list opatrzono 65 przypisami, w większości do Koranu" – czytamy w komentarzu "Tygodnika Powszechnego". Dalej wyjaśniają, że w świetle prawa islamskiego do powołania kalifatu niezbędna jest zgoda całego świata muzułmańskiego, a nie tylko "małej grupy gdzieś na uboczu świata". Przypominają, że ostatni prawdziwy kalifat przestał istnieć w 1924 roku. Wyliczają, że zgodnie z naukami zabronione jest wybiórcze cytowanie Koranu, upraszczanie reguł szariatu, ignorowanie zdobyczy współczesności, zabijanie niewinnych, zmuszanie do konwersji, odbieranie kobietom i dzieciom należnym ich praw, torturowania. Udowadniają, że prawdziwy dżihad jest wojną obronną, oraz że zgodnie z naukami nie wolno czynić krzywdy wyznawcom innych "religii Księgi", a więc m.in. chrześcijanom i jazydom. Sprzeciw z Arabii Saudyjskiej Pod listem podpisali się profesorowie uniwersytetów Bliskiego Wschodu i innych państw islamskich, przedstawiciele organizacji religijnych, naukowcy i niezrzeszeni myśliciele zajm…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1377727c0b01061177115ec0b28447e8186a39b4-425d27a.jpeg
width: 628
height: 339

Pozdrowienia z... Iraku
type: item
date: 2011-02-21T08:27:00.000Z
creator: Tomasz Stuleblak
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: irak
subject: podróże
subject: porady w podróży
subject: Travel
description: Już drugą godzinę próbujemy złapać stopa w stronę Iraku. Powracają obawy sprzed podróży – czy to aby nie nazbyt śmiała próba dotarcia do kraju, w którym codziennie wybuchają bomby
encoded: Jedziemy w 10 osób i mamy tylko 150 dol. Nie uspokaja mnie zatrzymujący się w końcu tir. Kurd, który go prowadzi, nie szczędzi Turkom cierpkich słów. Kolega wygodnie rozkłada się na pryczy za kierowcą – a więc to ja będę musiał czuwać. Nie ucichły jeszcze echa zeszłorocznego morderstwa autostopowiczki w Turcji. Poza tym zbliżamy się do strefy dotkniętej wojną od ponad 30 lat, swoje robią też legendy i ogólne podekscytowanie na myśl o słowach „terroryści” czy „Irak”. Rejon południowej Turcji opustoszał wraz z wybuchem na tych terenach wojny partyzanckiej, a w zasadzie za sprawą przymusowych przesiedleń wieśniaków oskarżanych o pomoc rebeliantom. Jeśli jest to aspirujący do Unii Europejskiej kraj, to wyobrażam już sobie, czego będę świadkiem w Iraku. Kierowca zostawia nas w Cizre, stąd już tylko kilkanaście kilometrów do gra-nicy. Samo miasto – choć smutne i szare – ma jednak ten zapomniany orientalny urok. Najpierw spotykamy się z towarzyszącymi nam Czechem i Estończykiem, w czwórkę stanowimy pierwszą grupę naszej ekspedycji. Postanawiamy nie czekać na innych, tylko od razu zbadać możliwości dotarcia do granicy. Wkrótce pojawiają się taksówkarze i zaczynamy ostre negocjacje, choć cena nie wydaje się wygórowana. Jeden z nich obiecuje nas zabrać aż do Zachu (co okaże się nieprawdą). Pakujemy się do samochodu. Mijamy Silopi, ostatnie tureckie miasteczko na naszej drodze do Iraku. Pełno na niej ciężarówek, bo mimo że Ankara nie uznaje autonomicznego rządu kurdyjskiego, handel między Turcją a północną częścią Iraku kwitnie. Docieramy wreszcie do przejścia granicznego. Ponieważ w pakiecie jest nie tylko przejazd taksówką, ale też załatwianie przez kierowcę formalności, dzielimy się między sobą wrażeniami i oczekiwaniami. Obawiamy się rebeliantów, długiego stania na granicy, widoków nędzy i wrogości turecko-kurdyjskiej. Tymczasem przedstawiciele obu nacji zgodnie ze sobą współpracują i czeka nas ledwie kilkuminutowa rozmowa z granicznikiem (który z pobłażliwym uśmiechem prz…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/9dbd937dd6294d1f4c445bbe04a1665befedeb28-b6206a5.jpeg
width: 500
height: 334