National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-08T13:42:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: „Sprawiedliwość owiec” to nie tylko filmowa fantazja? Naukowcy potwierdzają ich niezwykłe zdolności
items: Przełomowe badania nad inteligencją ryb. Wargatek przeszedł „test lustra”
items: To jeden z najbardziej społecznych ptaków w Polsce. Samotność nie jest dla niego opcją
items: Pójdźka ma wielkie oczy i surowe spojrzenie. Od wieków przypisywano jej złe wróżby
items: Krowa Veronika z Austrii używa narzędzi jak mistrzyni. Zaskoczyła naukowców – czy bydło jest bardziej inteligentne, niż myśleliśmy?
items: Najwyższa forma inteligencji to nie IQ? Neurobiologia wskazuje na coś innego
items: To jeden z najmądrzejszych ptaków – możesz go zimą spotkać w Polsce
items: W jakim wieku osiągamy szczyt inteligencji? Badanie psychologów z Polski i Australii obala wszystkie przekonania
items: Te sprytne papugi zaskoczyły naukowców. Ich sposób uczenia się przypomina ludzki
items: Czy powstaną żywe komputery? Era organoidów już sie zaczęła
items: Czy pozaziemskie życie ma formę biologiczną? A może inne światy zaludniają inteligentne maszyny?
items: Dwulatek dołącza do klubu Mensa jako najmłodszy członek w historii. Czy będzie geniuszem?
items: Sójki są mądrzejsze od dzieci. Zaskakujące wyniki eksperymentu
items: Mówi się, że to zwierzę nieśmiertelne. Nawet lamparty wolą zejść mu z drogi
items: Chatbot przeszedł test Turinga – krytyczny sprawdzian na inteligencję podobną do ludzkiej. Co teraz?
items: W czasach imperium rzymskiego IQ ludzi malało. Przyczyna zaskoczyła naukowców
items: Dr Eng Lim Goh: sztuczna inteligencja ma swoje limity. Podstawowym jest energia
items: T-rex był głupkiem? Nowe dowody obalają tezę o wyjątkowej inteligencji tych dinozaurów
items: Jak chatboty AI grają w gry wojenne? Dążą do eskalacji i nie wahają się korzystać z opcji atomowej
items: Naukowcy porozumieli się z wielorybem. Pierwsza „rozmowa” z humbakiem trwała 20 minut
items: Model AI potrafi przetłumaczyć starożytne pismo klinowe. To przełom w badaniach dawnych cywilizacji?
items: Najmądrzejsze zwierzęta. 10 najbardziej inteligentnych gatunków
items: Poznaj efekt Dunning-Krugera. Ten prosty test na inteligencję pozwala szybko odszyfrować rozmówcę
items: Jaka rasa psów jest najbystrzejsza? Fińskie badaczki opracowały nowy zestaw testów. Wyniki zaskakują
items: Pierwszy humanoidalny robot wystąpił przed Brytyjskim Parlamentem. Zachowanie Ai-Dy zaskoczyło polityków

„Sprawiedliwość owiec” to nie tylko filmowa fantazja? Naukowcy potwierdzają ich niezwykłe zdolności
type: item
date: 2026-05-08T13:41:23.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: badania
subject: filmy
subject: inteligencja
subject: owce
subject: zwierzęta
description: Do kin właśnie trafił film „Sprawiedliwość owiec”, inspirowany bestsellerową powieścią Leonie Swann, w której stado owiec próbuje rozwikłać zagadkę śmierci swojego właściciela. Choć sama historia ma kryminalno-komediowy charakter, pojawia się pytanie, czy przedstawiona w niej niezwykła więź między człowiekiem a zwierzętami rzeczywiście ma swoje podstawy w nauce. Coraz więcej badań wskazuje bowiem, że owce mogą być znacznie inteligentniejsze, niż przez lata sądzono.
encoded: W centrum filmu znajduje się pasterz George Hardy, grany przez Hugh Jackmana, który każdego wieczoru czyta swojemu stadu kryminały. Gdy mężczyzna zostaje odnaleziony martwy, owce próbują zrozumieć, co wydarzyło się na pastwisku i kto stoi za jego śmiercią. Choć fabuła brzmi jak literacka fantazja, naukowcy od lat zwracają uwagę, że owce posiadają zaskakująco rozwinięte zdolności społeczne i poznawcze. Badania pokazują, że potrafią rozpoznawać twarze, zapamiętywać emocje, budować relacje i reagować na zachowania innych członków stada. Wszystko to sprawia, że stereotyp owcy jako bezrefleksyjnego zwierzęcia coraz częściej okazuje się zwyczajnie niesprawiedliwy. Inteligencja owiec zaskakuje naukowców. Potrafią uczyć się i zapamiętywać twarze Przez lata owce funkcjonowały w kulturze jako symbol bezrefleksyjnego podążania za stadem, jednak współczesne badania pokazują zupełnie inny obraz tych ssaków. Naukowcy zajmujący się zachowaniem zwierząt podkreślają, że owce potrafią szybko się uczyć i przechowywać informacje w pamięci przez bardzo długi czas. W eksperymentach behawioralnych były w stanie rozwiązywać zadania już po dwóch próbach, rozpoznawały kolory oraz kształty, a także odnajdywały ukryte pożywienie wiele tygodni po wcześniejszym treningu. Badania wykazały między innymi, że pamiętały układ labiryntu i lokalizację paszy jeszcze po 22 tygodniach od pierwszego testu. Co więcej, rozumiały również, że zakrycie jedzenia nie oznacza jego zniknięcia, co uznawane jest za oznakę bardziej złożonego myślenia. Ich inteligencja szczególnie widoczna jest w relacjach społecznych i umiejętności rozpoznawania innych osobników. Owce potrafią zapamiętać nawet 50 różnych twarzy przedstawicieli swojego gatunku przez okres przekraczający dwa lata. Eksperymenty prowadzone na Uniwersytecie Cambridge pokazały także, że potrafią identyfikować ludzkie twarze, w tym fotografie celebrytów, nawet jeśli zdjęcia wykonano pod różnymi kątami. Zwierzęta reagowały spokojniej na widok znanych opiekunó…

zdj-75-7a9bad5.jpg
width: 4864
height: 3240

Przełomowe badania nad inteligencją ryb. Wargatek przeszedł „test lustra”
type: item
date: 2026-02-23T11:15:48.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: eksperyment
subject: inteligencja
subject: ryby
description: Naukowcy z japońskiego Uniwersytetu w Osace dokonali nietypowego odkrycia, które zmienia dotychczasową wiedzę na temat wargatków sanitarników. Ryby te w trakcie badań wykazały się wyjątkową inteligencją porównywalną do tej posiadanej przez ssaki. Szereg eksperymentów, przy których wykorzystywane było lustro, udokumentował rybie zdolności w przetwarzaniu informacji i analitycznym myśleniu.
encoded: Zadomowione w rafach koralowych wargatki sanitarniki od lat znajdują się w centrum zainteresowania japońskich naukowców z Osaki. Zespół kierowany przez Shumpeia Sogawę i Masanoriego Kohdę prowadził już na tych rybach, znanych ze swojej roli rafowych czyścicieli usuwających pasożyty z ciał innych gatunków, eksperymenty, które wykazały ich zdolność do rozpoznawania siebie na fotografiach. Wyniki pokazały, że wargatki potrafią identyfikować swoje odbicie w lustrze, co otworzyło drogę do kolejnych badań nad ich zdolnościami poznawczymi. Najnowsze rezultaty wskazują na jeszcze bardziej rozwinięte kompetencje, zbliżające te niewielkie ryby do poziomu inteligencji obserwowanego u ssaków morskich, takich jak delfiny. Czy wargatki przeglądają się w lustrze? Ludziom lustra służą przede wszystkim do przeglądania się w nich. Swoje odbicie można dostrzec m.in. w łazience, sklepach odzieżowych czy u fryzjera. W ten sposób człowiek zauważa elementy własnego wyglądu, których bez powierzchni odbijającej obraz nie byłby w stanie zobaczyć. Wargatkom – w trakcie eksperymentu – lustra posłużyły dokładnie w ten sam sposób. Naukowcy nanieśli na niektóre ryby specjalne oznakowania przypominające szkodliwego pasożyta. Zabieg ten miał sprawdzić, czy wargatki sanitarniki dostrzegą na swoim ciele obecność obcego elementu oraz czy będą próbowały w jakiś sposób usunąć szkodliwą narośl. Wyniki okazały się zaskakująco dobre. Niektóre ryby już w ciągu pierwszej godziny po zobaczeniu lustra zaczęły próbować pozbyć się pozostawionego znaku. Zachowania polegające na próbach usunięcia naniesionego znacznika pojawiały się przeciętnie już po około 82 minutach. To wyraźnie szybciej niż we wcześniejszych badaniach, w których podobna reakcja następowała dopiero po 4–6 dniach. Wyjątkowe zachowania przed lustrem Jeszcze bardziej wyjątkowe zachowania wśród ryb dostrzeżono po kilku dniach obecności lustra. Oswojone z własnym odbiciem wargatki zaczęły samodzielnie eksperymentować z odbitym obrazem. Badane okazy …

shutterstock2189527529-addce2b.jpg
width: 5184
height: 3456

To jeden z najbardziej społecznych ptaków w Polsce. Samotność nie jest dla niego opcją
type: item
date: 2026-02-07T08:57:46.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Kawka zwyczajna jest najmniejszym polskim krukowatym. To sprytny, towarzyski i inteligentny ptak. Choć nie zamawia porannej kawy, jej inne codzienne zwyczaje potrafią naprawdę zaskoczyć.
encoded: Spis treści: Skąd się wzięła kawka? Rozpoznanie i wygląd kawki Areał występowanie i populacja Siedlisko i gniazdowanie kawki Czy kawka pije kawę? Tajemnice jej diety Ochrona i znaczenie kawki w środowisku Kawki potrafią zaskoczyć w każdym zakątku miasta i wsi. Niektóre osobniki wychowują cudze pisklęta, jakby były prawdziwymi opiekunami. Inne sprawnie zdobywają pożywienie w najbardziej nieoczekiwanych miejscach. Choć bywają uciążliwe, pełnią pożyteczną rolę, ograniczając szkodniki i sprzątając miejskie odpady. Tajemnice ich życia pokazują, że nawet najmniejszy przedstawiciel krukowatych potrafi być mistrzem adaptacji, a każdy dzień z kawką może kryć w sobie niespodziankę. Skąd się wzięła kawka? Kawka zwyczajna po raz pierwszy została opisana zgodnie z zasadami nazewnictwa dwumianowego w 1758 roku, w 10. edycji „Systema Naturae”. Autorem opisu był Karol Linneusz – szwedzki przyrodnik i ojciec nowoczesnej taksonomii. Nadał on temu gatunkowi nazwę Corvus monedula, co można tłumaczyć jako „kruk monetka”. Jak podaje Jerzy Bralczyk w książce„Zwierzyniec”, polska nazwa „kawka” nie ma związku z kawą jako napojem, lecz odnosi się do charakterystycznego, kawczącego głosu ptaka. Jej źródłem jest praindoeuropejski rdzeń kau-, oznaczający „wyć” lub „krzyczeć”. W prasłowiańszczyźnie funkcjonowało słowo kava, które w formie zdrobniałej dało kawkę. Nazwa ta jest bardzo stara – świadczy o tym m.in. miejscowość Kawice, zanotowana już na początku XIII wieku. Dawniej słowo „kawka” miało także inne znaczenia. Określano nim młodą dziewczynę, a niekiedy również kobietę lekkich obyczajów. Zwrot „pójść w kawki” oznaczał „wyjść na głupca”, natomiast „puszczać w kawy” – „opowiadać niedorzeczności”. Sam ptak bywał też nazywany „krukiem kawką”, co dziś może być mylące, ponieważ odnosi się do dwóch odrębnych gatunków ptaków z rodziny krukowatych. Rozpoznanie i wygląd kawki Kawka zwyczajna jest najmniejszym spośród występujących w Polsce ptaków z rodziny krukowatych – mniejsza od wrony (Corvus co…

1-49dc6c0.jpg
width: 6000
height: 3375

Pójdźka ma wielkie oczy i surowe spojrzenie. Od wieków przypisywano jej złe wróżby
type: item
date: 2026-01-24T08:59:20.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Mała, cicha i skryta. Tajemnicza, zagrożona i niezwykle inteligentna. Od wieków fascynuje ludzi. Od legend o mądrej sowie Atenie po jej skryte, pełne zagadek zwyczaje: pójdźka wciąż uczy nas, jak kruche jest życie dzikiej przyrody. Oto historia ginącego gatunku.
encoded: Spis treści Sowy w dziejach człowieka Wygląd i rozpoznawanie pójdźki Zasięg występowania i historia populacji Biologia lęgowa Pokarm i techniki polowania Zagrożenia i ochrona gatunku Od wieków ludzie spoglądali w noc, by uchwycić milczące sekrety sów, a pójdźka była wśród nich najbardziej nieuchwytna. Zawsze wzbudzała respekt i ciekawość. Jej obecność w krajobrazie umykała nawet uważnym oczom. Od słonecznych wybrzeży Morza Śródziemnego po odległe azjatyckie stepy – pójdźka zwyczajna przemierza świat, zachowując w sobie sekret każdego z ponad 30 krajów, które zamieszkuje. Oto historia ptaka, który zniknął z wielu krajobrazów, lecz wciąż obserwuje świat z ukrycia. Sowy w dziejach człowieka Na przestrzeni dziejów ludzkości sowy symbolizowały rozmaite pojęcia – od grozy i śmierci, po wiedzę, mądrość i wierzenia religijne związane ze światem duchów. Najstarsze znane przedstawienia sów pochodzą z górnego paleolitu (ok. 13 000 r. p.n.e.) i zachowały się w postaci rytów naskalnych w dwóch jaskiniach we Francji. W jaskini Les Trois Frères w Ariège odnaleziono wizerunki trzech sów, interpretowanych przez badaczy jako przedstawienia sów śnieżnych (Bubo scandiacus) lub ptaków o podobnych cechach, natomiast w jaskini Chauvet ukazano pojedynczą sowę „uszatą”, którą niektórzy badacze identyfikują jako uszatkę (Asio otus) lub puchacza (Bubo bubo). Inne prehistoryczne stanowiska zawierające sztukę i symbolikę związaną z sowami znane są z północnej Australii, Ameryki Północnej oraz Środkowej. Szczególnie istotne są jednak odkrycia z obszaru wschodniego basenu Morza Śródziemnego, datowane na neolit przedceramiczny (8000–6500 p.n.e.), gdzie odnaleziono antropomorficzne figurki o cechach sowich. W kolejnych tysiącleciach wizerunki te pojawiają się również w Europie Północnej (IV tysiąclecie p.n.e.),w Grecji mykeńskiej (XV w. p.n.e.) oraz w Europie Środkowej, m.in. na terenach dzisiejszych Węgier (ok. 3000 r. p.n.e.). Znaleziska te wskazują na długotrwałą obecność sowy w symbolice religi…

AdobeStock1865003159-61109b1.jpeg
width: 4596
height: 2684

Krowa Veronika z Austrii używa narzędzi jak mistrzyni. Zaskoczyła naukowców – czy bydło jest bardziej inteligentne, niż myśleliśmy?
type: item
date: 2026-01-19T16:03:08.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: inteligencja
subject: krowy
subject: mózg
description: Podobno krowy nie są wystarczająco inteligentne, by wytwarzać i używać narzędzi. Czy aby na pewno? Ta wyjątkowa krowa – traktowana w mieszczącym się w austriackich górach gospodarstwie jak członek rodziny – łamie wszelkie stereotypy i sprawia, że powinniśmy myśleć o bydle zupełnie inaczej.
encoded: Pierwszy udokumentowany przypadek krowy, która używa narzędzi, wprawił w osłupienie naukowców. Zmienia ona nasze dotychczasowe spojrzenie na zdolności poznawcze tych dużych ssaków. Czy do tej pory ich nie docenialiśmy? To nie jest zwykła krowa – to przyjaciółka Veronika to austriacka krowa rasy Swiss Brown, której życie znacząco odbiega od typowego losu bydła hodowlanego. Nie jest bowiem trzymana dla mleka ani mięsa – to wierna towarzyszka swojego opiekuna, Witgara Wiegele, rolnika i piekarza. Jest zwierzęciem domowym i przyjacielem rodziny i żyje w otoczeniu, które sprzyja jej naturalnej ciekawości i potrzebie eksploracji świata. Nietypowe wykorzystywanie przez nią narzędzi zostało nagrane i wysłane do lekarzy weterynarii jako ciekawostka. Ta okazała się rewolucyjnym odkryciem. Pierwszy przypadek użycia narzędzi przez krowę Naukowcy z Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej w Wiedniu – Alice Auersperg i Antonio Osuna-Mascaró – potwierdzili zachowanie Veroniki, które łamie powszechne przekonanie o ograniczonej inteligencji bydła. Krowa używa kijów i szczotek do drapania różnych partii ciała: wygląda niemal jak szympansica. To pierwszy przypadek użycia narzędzi u tych zwierząt. Zjawisko to zostało opisane w czasopiśmie „Current Biology”. Przełomowe odkrycie wskazuje, że poznawcze możliwości krów mogły być dotychczas poważnie niedoszacowane. Jak sprawdzić, czy Veronika używa narzędzi świadomie? Naukowcy przeprowadzili serię kontrolowanych testów. Na ziemi losowo umieszczano szczotkę tarasową, a Veronika wybierała jeden z jej końców i drapała wybraną część ciała. Obserwacje wykazały, że krowa wybierała końcówkę z włosiem do drapania dużych, twardych partii ciała (np. grzbietu), a gładki koniec – do delikatniejszych rejonów, takich jak dolne partie brzucha. Wykorzystywała narzędzie w zależności od potrzeb i wykazywała umiejętność manipulowania nim przy użyciu pyska i języka. To zachowanie wyklucza przypadkowość. Veronika nie tylko korzystała z narzędzi, ale robiła to elast…

Veronika-resting-while-using-a-stick-Photo-credit-Antonio-J-Osuna-Mascaro-eead357.png
width: 1376
height: 1033

Najwyższa forma inteligencji to nie IQ? Neurobiologia wskazuje na coś innego
type: item
date: 2026-01-19T08:40:33.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Nauka
subject: inteligencja
subject: mózg
subject: psychologia
description: W powszechnym przekonaniu to iloraz IQ uchodzi za najważniejszy wyznacznik ludzkiej inteligencji. Tymczasem coraz więcej badań z zakresu neurobiologii i psychologii poznawczej pokazuje, że kluczowa może być zupełnie inna zdolność. Chodzi o metapoznanie – umiejętność rozumienia i kontrolowania własnego myślenia. Na czym dokładnie polega i dlaczego bywa uznawane za najwyższą formę inteligencji?
encoded: Spis treści: Czym jest metapoznanie i dlaczego odgrywa kluczową rolę? Dlaczego metapoznanie bywa uznawane za najwyższą formę inteligencji? Co właściwie sprawia, że kogoś uznajemy za inteligentnego? Czy decyduje o tym zdolność rozwiązywania złożonych problemów matematycznych, łatwość uczenia się języków obcych, logiczne argumentowanie, a może szybkie przyswajanie nowych informacji? Od stuleci filozofowie, pedagodzy i naukowcy próbują zdefiniować inteligencję oraz znaleźć sposób na jej obiektywny pomiar. Najczęściej utożsamia się ją z zestawem zdolności poznawczych – takich jak percepcja, pamięć, rozumowanie, język czy myślenie abstrakcyjne. Coraz częściej jednak uwagę badaczy przyciąga metapoznanie, czyli zdolność do refleksji nad własnymi procesami myślowymi. To właśnie ono ma łączyć potencjał poznawczy z realnym sposobem funkcjonowania człowieka w świecie – od uczenia się, przez podejmowanie decyzji, po długofalowy rozwój intelektualny. Czym jest metapoznanie i dlaczego odgrywa kluczową rolę? Pojęcie metapoznania zostało wprowadzone do psychologii w latach 70. XX wieku przez Johna Flavella, który opisał je jako wiedzę o własnych procesach poznawczych oraz zdolność do ich świadomej regulacji. Choć termin ten przez lata zrobił karierę jako modne hasło w naukach o umyśle i bywa postrzegany jako abstrakcyjny lub hermetyczny, w istocie odnosi się do czegoś, co towarzyszy nam na co dzień. Metapoznanie nie jest egzotyczną kompetencją dostępną wyłącznie badaczom czy intelektualistom, lecz naturalnym mechanizmem, dzięki któremu obserwujemy własne myślenie, oceniamy jego skuteczność i – jeśli to konieczne – korygujemy obrany sposób działania. Najczęściej określa się je jako „myślenie o myśleniu”, jednak takie uproszczenie nie oddaje w pełni jego znaczenia. Myśli mogą być ulotne i bierne, natomiast metapoznanie ma charakter aktywny. Polega na monitorowaniu własnych działań poznawczych oraz świadomym wdrażaniu strategii, które mają prowadzić do zmiany zachowania lub poprawy ef…

metapoznanie-0c6d41b.jpg
width: 5616
height: 3744

To jeden z najmądrzejszych ptaków – możesz go zimą spotkać w Polsce
type: item
date: 2026-01-04T07:32:03.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Kruk to największy i najcięższy ptak wróblowy. Potrafią planować, rozwiązywać bieżące problemy i rozumieją wiele pojęć. Co najbardziej zaskakujące – inteligencją i zdolnościami poznawczymi nie ustępują szympansom. To ptaki, które myślą szybciej, niż przypuszczasz.
encoded: Spis treści: Kruki w dawnych wierzeniach religijnych Rozmieszczenie geograficzne i status populacji kruka Jak wygląda i brzmi kruk? Przewodnik rozpoznawania Kruk: wszystkożerca i architekt Mózg wielkości orzecha włoskiego – inteligencja kruków na poziomie małp Kruk z warszawskiej lecznicy – historia jednego pacjenta Ciemna przeszłość i jasna przyszłość: zagrożenia i ochrona kruków Od tysięcy lat kruki zajmują szczególne miejsce w ludzkiej wyobraźni – pojawiają się w mitach, religiach i symbolice jako ptaki mądrości, śmierci i boskiej opatrzności. Dziś, dzięki badaniom naukowym, coraz lepiej rozumiemy, skąd brała się ta fascynacja. Niezwykłe zdolności poznawcze, złożone życie społeczne i ogromna elastyczność ekologiczna sprawiają, że kruki należą do najbardziej wyjątkowych ptaków na świecie. Ich historia to opowieść o inteligencji, przetrwaniu i długiej, nie zawsze łatwej relacji z człowiekiem. Kruki w dawnych wierzeniach religijnych W mitologii wikingów kruki (Corvus corax) nie były zwykłymi ptakami – zajmowały wyjątkowe miejsce jako istoty obdarzone symboliczną mocą. Uważano je za uosobienie mądrości, znaki boskiej obecności oraz przewodników między światem żywych a zaświatami. Ich związek z walkiriami – mitycznymi wojowniczkami decydującymi o losach poległych – jeszcze bardziej podkreślał mistyczny charakter ptaków. Najsilniej kruki związane były z Odynem, bogiem mądrości, wojny i magii. Według wierzeń każdego dnia wysyłał on swoje dwa ptaki: Huginna (Myśl) i Muninna (Pamięć). Siedząc zwykle na jego ramionach, przemierzały świat od krańca do krańca, a wieczorem wracały, przekazując mu wszystko, co zobaczyły. Dzięki nim Odyn posiadał wszechstronną wiedzę o losach ludzi i bogów. W tradycji chrześcijańskiej kruk miał ambiwalentny charakter – symbolizował nieczystość i grzeszność, ale jednocześnie potrafił pełnić rolę wysłannika Boga. Po raz pierwszy pojawia się w opisie potopu, kiedy Noe wypuszcza go jako ptaka zwiadowczego, by sprawdzić, czy wody ustąpiły. Według ży…

AdobeStock483904037-f07aca4.jpeg
width: 5137
height: 3371

W jakim wieku osiągamy szczyt inteligencji? Badanie psychologów z Polski i Australii obala wszystkie przekonania
type: item
date: 2025-11-25T07:51:46.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: inteligencja
subject: mózg
subject: psychologia
description: Badania psychologów wykazały, że szczyt możliwości intelektualnych człowiek osiąga w zupełnie innym wieku, niż sądziliśmy. Analizie poddano m.in. zdolności poznawcze, cechy osobowości, inteligencję emocjonalną i empatię.
encoded: Kiedy nasze umysły działają najsprawniej? Wydawałoby się, że podobnie jak nasze ciała – w młodości. A jednak nowe badanie międzynarodowego zespołu psychologów skutecznie obala stereotypy. Jego wyniki opublikowano właśnie w czasopiśmie „Intelligence”. Autorami publikacji są prof. Gilles Gignac z Uniwersytetu Zachodniej Australii oraz prof. Marcin Zajenkowski z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Inteligencja starzeje się inaczej, niż myślimy Tym razem badacze przyjrzeli się zmianom poziomu różnych rodzajów inteligencji i cech psychologicznych w ciągu życia. Wskazują, że choć tzw. inteligencja płynna osiąga szczyt ok. 20. roku życia, to wiele innych zdolności – takich jak inteligencja emocjonalna – poprawia się wraz z wiekiem. Może to tłumaczyć, dlaczego największe osiągnięcia zawodowe często przypadają na okres między 55. a 60. rokiem życia. Co badano? Lista kompetencji W badaniu przeanalizowano dziewięć obszarów uznawanych za kluczowe dla życiowego sukcesu. A są to: zdolności poznawcze, cechy osobowości, inteligencja emocjonalna, wiedza finansowa, rozumowanie moralne, odporność na błędy poznawcze, elastyczność poznawcza, empatia, potrzeba poznania. Wszystkie te zmienne zestawiono na wspólnej skali, aby umożliwić bezpośrednie porównania. Jak wyjaśnia prof. Zajenkowski, poszczególne kompetencje intelektualne „starzeją się” w różnym tempie. Niektóre z wiekiem słabną (np. giętkość poznawcza), inne zaś rosną – jak na przykład zdolność do unikania tzw. błędu poznawczego utopionych kosztów, czyli inwestowania zasobów, kiedy wiadomo, że nie ma to już sensu. Kiedy osiągamy szczyt możliwości umysłowych? Analizy wykazały, że ogólny szczyt funkcjonowania pojawia się w późnej dorosłości, między 55. a 60. rokiem życia. – To okres, który pokrywa się z przeciętnym szczytem osiągnięć zawodowych, jak obejmowanie kluczowych stanowisk – podkreśla prof. Zajenkowski. Życiowa mądrość przychodzi z wiekiem Wyniki badań podważają popularne przekonanie, że największe możliwości p…

szczyt-inteligencji-wiek-dc6f846.jpeg
width: 6148
height: 4336

Te sprytne papugi zaskoczyły naukowców. Ich sposób uczenia się przypomina ludzki
type: item
date: 2025-09-10T06:51:07.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: inteligencja
subject: papugi
subject: ptaki
subject: rajskie ptaki
description: Czy tylko ludzie potrafią uczyć się, obserwując innych? Najnowsze badania pokazują, że papugi ary potrafią wyciągać wnioski nie tylko z własnych doświadczeń, ale też z relacji, których same nie są częścią. To pierwsza taka obserwacja w świecie zwierząt, która stawia te barwne ptaki w nowym świetle – jako społeczne i sprytne istoty, zdolne do biernej nauki na poziomie zbliżonym do ludzkiego.
encoded: Do niedawna myśleliśmy, że tylko ludzie mogą uczyć się poprzez obserwowanie osób trzecich – podpatrywanie innych osobników wchodzących ze sobą w interakcje. Badanie przeprowadzone na papugach udowadnia jednak, że nie jest to umiejętność zarezerwowana wyłącznie dla nas. Przebiegłe papugi Wiemy, że wiele gatunków zwierząt potrafi uczyć się poprzez bezpośrednią obserwację drugiego osobnika. Uczymy szympansy wykorzystywania narzędzi czy rozwiązywania pudełek-zagadek. Podobnie funkcjonują także papugi: ich naśladowanie ludzkich głosów chętnie wykorzystywane jest w żartach czy w filmach. Opublikowane w czasopiśmie „Scientific Reports” badanie dowodzi jednak, że papugi ary potrafią znacznie więcej – uczą się przez podpatrywanie interakcji. Obserwując relacje, jakie zachodzą pomiędzy innym przedstawicielem ich gatunku a człowiekiem-instruktorem, biernie nabywają nowe umiejętności. 4600 prób, 5 gestów i jeden wniosek Jak sprawdzić, czy ptaki potrafią uczyć się przez obserwację osobników trzecich? Nie było to proste: naukowcy podzielili je na dwie grupy i wykonali ponad 4600 prób. W grupie testowej ptaki obserwowały, jak inne ary wykonywały jedną z pięciu czynności w reakcji na gest dłoni człowieka: stroszenie piór, kręcenie całym ciałem, wokalizowanie, podnoszenie nogi, machanie skrzydłami. Grupa kontrolna otrzymywała te same sygnały, jednak nie widziała reakcji innego ptaka. Wyniki były jednoznaczne: grupa testowa nauczyła się o wiele więcej niż grupa kontrolna. Oznacza to, że podpatrywanie interakcji pomiędzy obserwowaną arą a instruktorem pomogły uczącej się papudze szybciej nabyć umiejętności, a potem wykonywać czynności dokładniej. To dowód na zdolność do biernego uczenia się przez obserwację, której nie udało się do tej pory udowodnić w królestwie zwierząt – poza ludźmi. Co czyni ary tak wyjątkowymi? Do eksperymentu papugi ary wybrano nieprzypadkowo. Na wolności żyją one w złożonych grupach społecznych, które często zmieniają: muszą więc uczyć się nowych zachowań, aby …

GettyImages-540177078-8bbad6c.jpg
width: 5213
height: 3535

Czy powstaną żywe komputery? Era organoidów już sie zaczęła
type: item
date: 2025-09-01T14:00:20.000Z
creator: Shubham Agarwal
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: inteligencja
subject: mózg
subject: nauka
subject: sztuczna inteligencja
description: Żywe komputery, zbudowane z ludzkich i zwierzęcych komórek mózgowych, już dziś potrafią uczyć się, rozwiązywać problemy i wspierać robotykę. Ich rozwój może zrewolucjonizować medycynę i sposób działania sztucznej inteligencji.
encoded: Spis treści: Bioprocesory – jak naprawdę działają „żywe” komputery? Start-upy już wykorzystują żywe neurony Biologiczne komputery wciąż dalekie od ideału Etyczne badania i medycyna bez testów na zwierzętach W 2022 roku grupa australijskich naukowców przeprowadziła podstawową symulację gry Pong. Nikt z nich nie sterował wirtualną paletką, a mimo to, po kilku nieudanych próbach, paletka zaczęła poruszać się w górę i w dół ekranu, odbijając piłkę. Dwuwymiarowa gra została połączona z klastrem ludzkich i mysich komórek mózgowych, hodowanych w laboratorium na szalce Petriego. Badacze „nauczyli” ten miniaturowy mózg, gdzie znajduje się piłka, nagradzając trafienia stymulacją elektryczną. Po około pięciu minutach komórki załapały zasady i zaczęły odbijać piłkę bez udziału człowieka. – Ostatnie sukcesy dużych modeli językowych (LLM) wynikają z prób odwzorowania procesów zachodzących w mózgu – mówi Brett Kagan, dyrektor naukowy startupu Cortical Labs, który powstał na bazie tego eksperymentu. –Zwykłem powtarzać, że jeśli maszyna jest wystarczająco zaawansowana, trudno odróżnić ją od organizmu biologicznego. A co, jeśli do stworzenia inteligencji użyjemy właśnie biologii? Eksperyment z Pongiem udowodnił, że neurony potrafią uczyć się i reagować na bodźce w czasie rzeczywistym – nawet w szalce Petriego. Rok później, w 2023 roku, Lena Smirnova, adiunktka w Szkole Zdrowia Publicznego Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa, wspólnie z innymi badaczami przedstawiła wizję tzw. „inteligencji organoidowej” — nowej dziedziny nauki, która wykorzystuje ludzkie i zwierzęce hodowle komórek mózgowych jako biologiczne komputery. Organoidy uczą się szybciej, adaptują się w czasie rzeczywistym i zużywają bardzo mało energii. Bioprocesory – jak naprawdę działają „żywe” komputery? Urządzenia, których dziś używamy — od telefonów po laptopy — opierają się na chipach krzemowych, w których pracują miliardy tranzystorów. Każdy z nich przetwarza dane w systemie wejście-wyjście, przekazując je dalej. Ich połącz…

2025-09-01-111422-Scientists-want-to-build-living-computerspowered-by-live-brain-cells--Nation-5223465.png
width: 866
height: 659

Czy pozaziemskie życie ma formę biologiczną? A może inne światy zaludniają inteligentne maszyny?
type: item
date: 2025-07-27T08:44:30.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Technologia
subject: inteligencja
subject: kosmici
subject: sztuczna inteligencja
subject: życie
description: Jaka jest szansa na istnienie życia pozaziemskiego? Ogromna. W samej naszej Galaktyce może być nawet 400 miliardów gwiazd, a według danych z misji Kepler od 70 do nawet 100 proc. tych gwiazd posiada przynajmniej jedną planetę. Oznacza to, że tylko w Drodze Mlecznej może istnieć od 100 miliardów do nawet 1 biliona planet. A chociaż hollywoodzkie filmy przekonały nas, że przedstawiciele innych cywilizacji powinni przypominać ludzi, to zdaniem dziekana Trinity College w Cambridge, trafimy raczej na przedstawicieli inteligencji nieorganicznej.
encoded: Spis treści: Schyłek ewolucji, jaką znamy Hipoteza milczącej superinteligencji Czy AI można zaliczyć do życia? – Od dawna zakładaliśmy, że pozaziemskie istoty będą podobne do nas. Jednak istnieją wszelkie powody, by sądzić, że są one raczej formą niepojętej sztucznej inteligencji – twierdzi brytyjski astronom królewski Lord Martin Rees. Baron Rees jest również dziekanem słynnego Trinity College Uniwersytetu w Cambridge, byłym prezesem Królewskiego Towarzystwa Naukowego (Royal Society) w latach 2005–2010 oraz wyjątkowo cenionym popularyzatorem nauki. Najnowsze książki astronoma, napisane wspólnie z Donaldem Goldsmithem, dotyczą momentu granicznego w rozwoju człowieka i przejścia na nowy, zrobotyzowany poziom. Mowa o „If Science is to Save Us” („Jeśli nauka ma nas ocalić”) oraz „The End of Astronauts” („Koniec astronautów”). Schyłek ewolucji, jaką znamy – My, ludzie, możemy być blisko końca ewolucji darwinowskiej – nie musimy już być najsilniejsi, aby przetrwać – ale ewolucja technologiczna sztucznej inteligencji dopiero się zaczyna. Być może za jedno lub dwa stulecia ludzie zostaną wyprzedzeni lub przewyższani przez inteligencję nieorganiczną. Jeśli tak się stanie, nasz gatunek będzie tylko krótką przerwą w historii Ziemi, zanim maszyny przejmą władzę – przekonuje w artykule opublikowanym na łamach serwisu BBC. Zdaniem Lorda Reesa rodzi to ważkie pytanie dotyczące szerszego kosmosu: czy kosmici są bardziej prawdopodobni jako istoty z krwi i kości, takie jak my, czy też jako coś bardziej sztucznego? A jeśli są bardziej podobni do maszyn, to jak mogliby wyglądać i jak moglibyśmy ich wykryć? Wielu ludzie uznaje nasz gatunek za niedościgły szczyt rozwoju i inteligencji. Jakby wszystko, co działo się przed zaistnieniem współczesnego człowieka było tylko przygotowaniem do pojawienia się nas: dwunożnych ssaków z rozwiniętym mózgiem o pamięci 1–2,5 petabajta i możliwości prowadzenia 10¹⁵–10¹⁷ operacji na sekundę. A chociaż w tej chwili żaden komputer nie jest w stanie temu d…

kosmici-seti-c09c8ef.jpg
width: 2121
height: 1414

Dwulatek dołącza do klubu Mensa jako najmłodszy członek w historii. Czy będzie geniuszem?
type: item
date: 2025-06-02T13:01:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Ludzie
subject: dzieci
subject: inteligencja
subject: rekordy
subject: rekordy guinnessa
description: W wieku, gdy większość maluchów dopiero buduje pierwsze, krótkie zdania, dwuletni Brytyjczyk Joseph Harris-Birtill potrafi już czytać całe książki. Zaczyna też naukę alfabetu Morse’a, interesuje się starożytną greką i układem okresowym pierwiastków. Właśnie dostał się do Mensy, czyli stowarzyszenia ludzi o wysokim ilorazie inteligencji.
encoded: Spis treści: Syn naukowców Matryce Ravena Los małego geniusza Urodzony 23 listopada 2021 roku Joseph Harris-Birtill właśnie został najmłodszym w historii członkiem Mensy, ekskluzywnego klubu, który przyjmuje tylko osoby z IQ 132 lub wyższym. W dniu przyjęcia liczył zaledwie 2 lata i 182 dni. Tym samym trafił do Księgi Rekordów Guinnessa. Syn naukowców – Szybko stało się jasne, że jest wyjątkowy. Po raz pierwszy przewrócił się na bok w wieku pięciu tygodni, powiedział swoje pierwsze słowo w wieku siedmiu miesięcy i przeczytał swoją pierwszą książkę na głos, od okładki do okładki, w wieku półtora roku – powiedziała matka Harrisa-Birtilla, Rose, w wywiadzie dla Guinness World Records. Dostrzegając wyjątkowe zdolności syna, rodzice chłopca – Rose i David – zwrócili się do brytyjskiego oddziału Mensy z prośbą o poradę dotyczącą rozwijania potencjału Josepha. Dodajmy, że oboje rodzice są wykładowcami prestiżowego szkockiego Uniwersytetu Św. Andrzeja. – Przeglądałam internet w poszukiwaniu dodatkowego wsparcia dla syna i znalazłam informację, że Mensa oferuje zasoby i członkostwo dla dzieci o wysokich zdolnościach – powiedziała Rose. – Mamy nadzieję, że to osiągnięcie da mu poczucie dumy, gdy będzie starszy. To bardzo niezwykłe wyróżnienie, a cała zasługa należy się jemu! Mensa nie tylko udzieliła wsparcia rodzinie, ale także przyjęła młodego chłopca do swojej społeczności, oficjalnie czyniąc go najmłodszym członkiem najstarszej i największej na świecie organizacji skupiającej osoby o wysokim IQ, w wieku 2 lat i 182 dni. Joseph w chwili przyjęcia był o 13 dni młodszy od poprzedniej rekordzistki Isli McNabb, która została przyjęta do organizacji w wieku 2 lat i 195 dni, po tym jak jej inteligencję oszacowano na 99. percentyl. Matryce Ravena Przypomnijmy, że aby się zakwalifikować, kandydaci muszą zdać specjalny, standaryzowany test IQ lub przedstawić wystarczające dowody, aby przekonać zarząd Mensy, że należą do 2% najinteligentniejszych osób w populacji. Oznacza to, że tes…

dwulatek-mensa-32ae4ee.jpg
width: 1000
height: 667

Sójki są mądrzejsze od dzieci. Zaskakujące wyniki eksperymentu
type: item
date: 2025-05-29T08:56:22.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: inteligencja
subject: odkrycia
subject: psychologia zwierząt
subject: zwierzęta
description: Sójki potrafią zaskakiwać – nawet naukowców. W eksperymencie przypominającym słynny test z pianką marshmallow ptaki wykazały się zadziwiającą cierpliwością i zdolnością planowania. Czy ich zachowanie to dowód na wyższą inteligencję, niż do tej pory sądzono?
encoded: W tym artykule: Na czym polega test pianki marshmallow? Test pianki wśród zwierząt Co lubi zjeść sójka Rekordowe opanowanie Test pianki marshmallow to jeden z najsłynniejszych eksperymentów psychologicznych ubiegłego wieku. Wymyślił go Walter Mischel, młody naukowiec z Uniwersytetu Stanforda. Eksperyment miał kilka wersji. W najbardziej znanej badacze sprawdzali, jak długo małe dzieci są w stanie oprzeć się pokusie natychmiastowego zjedzenia podarowanych im słodyczy, jeśli obieca im się, że po pewnym czasie dostaną ich więcej. Na czym polega test pianki marshmallow? Eksperyment wyglądał następująco. Dzieci dostawały podsunięte pod nos słodycze – piankę marshmallow albo ciasteczka Oreo. Dorosły informował dzieci, że mogą zjeść słodkości od razu lub zaczekać. Dodawał też, że jeśli zaczekają, to po pewnym czasie nagroda zostanie powiększona. Następnie dziecko pozostawało samo z pokusą, a naukowcy obserwowali, czy chce i czy potrafi odroczyć sięgnięcie po smakołyk. Test pianki marshmallow badał poziom samokontroli. A także, jaki jest związek tej zdolności wykazywanej w młodym wieku, z tym, jak uczestnicy eksperymentu będą radzić sobie jako dorośli. Badacze śledzili uczestników eksperymentu wiele lat po przeprowadzeniu testu. Okazało się, że badani, którzy potrafili jako dzieci odsunąć przyjemność w czasie, później: rzadziej się rozwodzili, mieli wyższą samooocenę, lepiej radzili sobie z emocjami. Test pianki wśród zwierząt Podobne eksperymenty przeprowadzano również wśród zwierząt. I to bardzo różnych. Wyniki były podobne. Wykazano choćby, że i u szympansów, i u mątw, istnieje związek między silniejszą samokontrolą a wyższym poziomem inteligencji. Psycholodzy z Uniwersytetu Cambridge postanowili sprawdzić, jak z testem pianki marshmallow poradzą sobie krukowate. Ptaki należące do tej rodziny określa się niekiedy „nieopierzonymi małpami”, ponieważ jeśli chodzi o zdolności poznawcze, dorównują małpom naczelnym (innym niż ludzie). Tym razem naukowcy wybrali do badań sójki …

sojka-marshmallow-GettyImages-2195538592-bf4a41f.jpg
width: 2309
height: 1299

Mówi się, że to zwierzę nieśmiertelne. Nawet lamparty wolą zejść mu z drogi
type: item
date: 2025-05-21T08:58:06.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ssaki
description: Ratel miodożerny to żywa legenda afrykańskiej fauny. Używa narzędzi i bez trudu rozwiązuje łamigłówki. Nie brak mu też odwagi – dorównuje pod tym względem największym drapieżnikom.
encoded: Spis treści: Ratel miodożerny – występowanie i biologia Ratel jest odporny na ukłucia kolców, użądlenia pszczół i jad skorpionów Silny, inteligentny i bezczelny Stoffel – najsłynniejszy ratel miodożerny Niezwykłe legendy o ratelu Ratel miodożerny to zwierzę owiane legendami i czasem uważane za nieśmiertelne. Chociaż biologia mówi co innego, nietrudno zrozumieć skąd te opowieści się wzięły. Gruba skóra, inteligencja i niezwykła odwaga sprawiają że ratel potrafi wyjść niemal z każdej opresji i upolować niemal każdą ofiarę. Ratel miodożerny – występowanie i biologia Ratel miodożerny (Mellivora capensis), znany również jako miodożer, a dawniej pszczoło-jamnik, to jedno z najbardziej fascynujących zwierząt zamieszkujących naszą planetę. Należy do rodziny łasicowatych (Mustelidae), co czyni go krewnym m.in. łasic, gronostajów, soboli, wydr i norek. Nie przypomina jednak małej i delikatnej łasicy – fizycznie jest raczej podobny do rosomaka, z krótkimi szeroko rozstawionymi łapami i chwiejnym chodem, nadającym mu łobuzerski charakter. Jego angielska nazwa „honey badger” (borsuk miodowy) nawiązuje do słabości do miodu oraz niesamowitej zdolności do radzenia sobie w trudnych warunkach. Ratel zamieszkuje rozległe tereny Afryki, Bliskiego Wschodu i południowej Azji, aż po Półwysep Indyjski. Preferuje obszary suche, takie jak sawanny, półpustynie i stepy, ale można go spotkać również w lasach i na terenach górskich. Ratela wyróżnia jego krępa budowa ciała, czarna sierść na spodzie ciała oraz biała lub szarawa pręga biegnąca od głowy do ogona. Dorosły osobnik osiąga długość od 60 do 80 cm, a jego waga waha się od 9 do 16 kg. Ratele doskonale kopią w podłożu. Umiejętność tę wykorzystują zarówno do tworzenia głębokich, bezpiecznych nor, jak i tymczasowych legowisk w których mogą m.in. nieco się ochłodzić. Oraz oczywiście także do poszukiwania jedzenia, zarówno małych zwierząt jak i różnych części roślin. Potrafią także świetnie się wspinać i np. plądrować pszczele gniazda czy poszu…

ratel-miodozerny-bed2a34.jpg
width: 3008
height: 2000

Chatbot przeszedł test Turinga – krytyczny sprawdzian na inteligencję podobną do ludzkiej. Co teraz?
type: item
date: 2025-04-16T11:58:23.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Technologia
subject: inteligencja
subject: komputery
subject: sztuczna inteligencja
description: Nieodróżnialny od człowieka w ponad 70% przypadków – taki wynik uzyskał duży model językowy GPT-4.5 OpenAI w badaniu mającym sprawdzić, na ile sztuczna inteligencja może udawać tę prawdziwą. Ale co to tak naprawdę oznacza?
encoded: Spis treści: Między człowiekiem a chatbotem Czym jest test Turinga? Czy maszyna może myśleć? Dlaczego test jest kontrowersyjny? Inteligentny jak człowiek? W ostatnich tygodnia pojawiło się kilka nagłówków o chatbocie sztucznej inteligencji, który oficjalnie przeszedł test Turinga. – Doniesienia te opierają się na niedawnym badaniu przeprowadzonym przez dwóch naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego. Cztery duże modele językowe (LLM) zostały poddane testowi Turinga. Jeden z modeli – GPT-4.5 OpenAI – został uznany za nieodróżnialny od człowieka w ponad 70% przypadków – wyjaśnia w artykule napisanym dla „The Conversation” Zena Assaad, wykładowczyni Szkoły Inżynierii Australijskiego Uniwersytetu Narodowego. Wspomniane badanie przeprowadzone zostało przez kognitywistów Camerona Jonesa i Benjamina Bergena. Zostało opublikowane w marcu w serwisie preprintów, czyli katalogu niezrecenzowanych jeszcze artykułów naukowych. Analizie poddano cztery duże modele językowe: ELIZA, GPT-4o, LLaMa-3.1-405B i GPT-4.5. Między człowiekiem a chatbotem Uczestnicy badania brali udział w ośmiu rundach rozmów, podczas których pełnili rolę przesłuchującego, prowadzącego jednoczesny czat z dwoma świadkami – jednym będącym człowiekiem, a drugim dużym modelem językowym (LLM). Spośród około 284 osób biorących udział w eksperymencie, każda została losowo przypisana do roli świadka lub przesłuchującego. Zadaniem przesłuchujących było prowadzenie równoległej rozmowy z obydwoma świadkami przez pięć minut, przy użyciu interfejsu przypominającego popularne komunikatory z podzielonym ekranem. Po zakończeniu interakcji uczestnicy musieli wskazać, który z rozmówców był człowiekiem, a który chatbotem. Model GPT-4.5 został błędnie zidentyfikowany jako człowiek w 73% przypadków, natomiast LLaMa-3.1-405B w 56%. Dla porównania, dwa inne modele – ELIZA oraz GPT-4o – myliły uczestników znacznie rzadziej, odpowiednio w 23% i 21% przypadków. Czym jest test Turinga? Aby lepiej zrozumieć temat, musimy na …

chatgpt-04fce59.jpg
width: 1000
height: 563

W czasach imperium rzymskiego IQ ludzi malało. Przyczyna zaskoczyła naukowców
type: item
date: 2025-01-20T12:05:31.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: inteligencja
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: Zdrowie
description: Naukowcy odkryli, że w czasach rzymskich, ok. 2000 lat temu, iloraz inteligencji ludzi zmalał o 2–3 punkty. Badacze uważają, że wpływ na to miało szerokie wykorzystywanie ołowiu w tamtym okresie.
encoded: Spis treści: Dlaczego ołów jest szkodliwy? Jak ołów obniżył inteligencję Rzymian? Iloraz inteligencji mógł być mniejszy o nawet 3 punkty Ołów jest metalem ciężkim o wysokiej gęstości i niskiej temperaturze topnienia. Jest stosunkowo miękki i odporny na korozję, przez co przez lata, od starożytności znajdował szerokie zastosowanie w różnych dziedzinach rzemiosła, a nawet w życiu codziennym. Był używany do produkcji m.in. sztućców, naczyń, a także biżuterii i innych ozdób. Rzymianie używali ołowiu do produkcji bieli ołowianej (cerusyty), która była używana jako puder kosmetyczny. Pierwiastek ten w postaci syropu był wykorzystywany nawet do konserwacji i słodzenia wina. Dlaczego ołów jest szkodliwy? Cerusyt jest jest jednak minerałem bardzo trującym, dlatego używanie takiego pudru prowadziło do nagromadzenia się ołowiu w organizmie i w rezultacie do śmierci. W ogóle pierwiastek ten jest toksyczny dla organizmu człowieka, a styczność z tym metalem może prowadzić do bardzo poważnych problemów zdrowotnych. Wpływa m.in. na układ nerwowy. Ołów jest neurotoksyną, która może powodować zaburzenia funkcji poznawczych, zmiany nastroju i zachowania czy zaburzenia koncentracji i pamięci. Chociaż starożytni lekarze zdawali sobie sprawę z niektórych skutków ubocznych ołowiu, przez setki lat ludzie uważali, że pierwiastek ma mimo wszystko więcej pozytywnych aspektów. Dopiero przełom w medycynie w XIX i XX wieku sprawił, ze naukowcy częściej zaczęli badać dokładny wpływ tego metalu na organizm ludzki. W drugiej połowie XX wieku coraz częściej zaczęto wprowadzać zakazy używania ołowiu. Jak ołów obniżył inteligencję Rzymian? Zespół naukowców ze Stanów Zjednoczonych, Austrii, Wielkiej Brytanii, Danii i Szwajcarii przeprowadził nowe badania dotyczące wpływu ołowiu na Europejczyków w czasach imperium rzymskiego. Okazuje się, że stosowanie ołowiu na szeroką skalę miało duży wpływ na obniżenie ilorazu inteligencji ówczesnych ludzi na terenie prawie całej Europy. Wyniki badań zostały opubliko…

olow-starozytny-rzyn-f269f06.jpg
width: 1024
height: 735

Dr Eng Lim Goh: sztuczna inteligencja ma swoje limity. Podstawowym jest energia
type: item
date: 2024-05-30T09:36:12.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: energia
subject: inteligencja
subject: komputery
subject: superkomputer
description: Sztuczna inteligencja odbierze ludziom pracę! Czy jesteśmy na skraju buntu maszyn? Tego typu nagłówki pojawiają się w mediach regularnie, wieszcząc niechybnie początek ery Matriksa i Terminatora. Czy algorytmy sztucznej inteligencji naprawdę zagrażają ludzkości, czy może stanowią trampolinę do niebywałego rozwoju? National Geographic Polska rozmawia z dr. Eng Lim Gohem, projektantem superkomputera NASA.
encoded: W tym artykule: Między ekspertem a SI Jak się uczy sztuczną inteligencję? Nauczyć komputer mówić Podstawą jest energia SI kwantowa Sztuczna inteligencja (SI) jest od ubiegłego roku jednym z głównych tematów debaty publicznej. Po uruchomieniu modelu językowego ChatGPT i szerokim dostępie do innych modeli opartych na uczeniu maszynowym, część odbiorców wieściła rychły upadek ludzkości. W tym samym czasie inne grupy przekonywały, że jest to kolejny stopień rozwoju. Pozwoli on nam sięgać dalej, rozwijać się szybciej i przyniesie gwałtowne, pożądane zmiany w wielu różnych dziedzinach życia. Dr Eng Lim Goh to wiceprezes ds. sztucznej inteligencji i danych w Hewlett Packard Enterprise i światowej sławy ekspert AI, który m.in. projektował HPE Spaceborne Computer dla NASA. Uważa on, że nie dojdzie do niekontrolowanego rozwoju systemów SI. Głównie ze względu na zasoby, jakich to wymaga. – Obecnie istnieją różne interpretacje tego, czym jest, a czym nie jest sztuczna inteligencja. Powiedzmy, że w największym uproszczeniu sztuczna inteligencja oznacza maszynę wyróżniającą się konkretnymi zdolnościami i inteligencją, prawda? – mówi dr Goh w rozmowie z National Geographic Poland. Sztuczna inteligencja tworzy nowe materiały? Naukowcy mają wątpliwości, czy to możliwe Narzędzie zbudowane przez Google DeepMind przewidziało możliwość zaistnienia prawie 400 tysięcy stabilnych substancji. A autonomiczny system A-Lab opracowuje receptury nowych materiałów. W ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sztuczna-inteligencja-tworzy-nowe-materialy-naukowcy-maja-watpliwosci-czy-to-mozliwe-fot-marilyn-sargent-multimedia-prod-a2e9949.jpg" width="938" height="626" alt="Sztuczna inteligencja tworzy nowe materiały? Naukowcy mają wątpliwości, czy to możliwe (fot. Marilyn Sargent, Multimedia Prod)" title="Sztuczna inteligencja tworzy nowe materiały? Naukowcy mają wątpliwości, czy to możliwe (fot. Marilyn Sargent, Multimedia Prod)" /> Wyjaśnia, że dawniej rolę p…

dr-eng-lim-goh-sztuczna-inteligencja-ma-swoje-limity-podstawowym-jest-energia-fot-paco-freire-sopa-images-lightrocket-via-getty-images-82a8b6e.jpg
width: 1024
height: 683

T-rex był głupkiem? Nowe dowody obalają tezę o wyjątkowej inteligencji tych dinozaurów
type: item
date: 2024-04-30T10:30:00.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: dinozaury
subject: gady
subject: inteligencja
subject: odkrycia
subject: Wolny czas
description: Tyranozaury były zwierzętami budzącymi postrach, obdarzonymi wyjątkową bystrością? Druga część tego zdania prawdopodobnie nie jest prawdziwa. Naukowcy obalają tezę głoszącą, że T-reksy były inteligentne niczym ssaki. Ich „rozum” lokuje je gdzieś w okolicach dzisiejszych krokodyli.
encoded: W tym artykule: Mózgi dinozaurów, czyli mózgi gadzie Wielkość ciała a wielkość mózgu Liczba neuronów a potencjał mózgu Temat inteligencji dinozaurów podzielił świat nauki rok temu. W styczniu 2023 r. na łamach czasopisma „Journal of Comparative Neurology” swoje dociekania na temat bystrości tyranozaurów przedstawiła Suzana Herculano-Houzel, uznana neuronaukowczyni z Vanderbilt University. Zdaniem Herculano-Houzel w mózgach tyranozaurów było wyjątkowo dużo neuronów: aż 3 mld. W rezultacie dinozaury te nie ustępowały inteligencją współczesnym pawianom, mającym mniej neuronów. Potencjalnie mogły nawet być w stanie używać narzędzi. Badaczka dopuściła także kulturową transmisję wiedzy u teropodów (podrzędu dinozaurów, do którego należy tyranozaur). To oznaczałoby, że miały tak duży potencjał umysłowy, iż mogły podpatrywać i kopiować zachowania innych osobników. Mózgi dinozaurów, czyli mózgi gadzie Koncepcja była rewolucyjna, ale równocześnie kontrowersyjna. Natychmiast przykuła uwagę paleontologów, anatomów, a nawet psychologów kognitywnych. By przeanalizować tezy Herculano-Houzel, spróbowali oni zjednoczyć swoje siły – i zrobili to z powodzeniem. Międzynarodowy zespół naukowców opublikował właśnie ocenę inteligencji tyranozaurów na łamach czasopisma „The Anatomical Record”. Ocena nie pozostawiła na pomyśle „superinteligentnych T-reksów” suchej nitki. Po pierwsze, zespół neuroanatomów przeanalizował sposób, w jaki Herculano-Houzel szacowała wielkość mózgu T-reksów i liczbę wchodzących w jego skład neuronów. Jej założenia zostały uznane za błędne. Przede wszystkim dinozaury były gadami. Gadzie mózgi zaś znacznie różnią się od mózgów ptaków i ssaków. Czym? Tym że nie wypełniają całej jamy czaszki. Dużo miejsca zajmuje w niej płyn mózgowo-rdzeniowy. – Kiedy pierwszy raz robiłem sekcje mózgu aligatora, zdjąłem pokrywę czaszki i pomyślałem: „Ale gdzie jest mózg?”. Tak dużo jest tam przestrzeni – wspomina Doug Wylie. Wylie jest profesorem nauk biologicznych na University of Al…

t-rex-byl-glupkiem-nowe-dowody-obalaja-teze-o-wyjatkowej-inteligencji-tych-dinozaurow-1df52b3.jpg
width: 2121
height: 1414

Jak chatboty AI grają w gry wojenne? Dążą do eskalacji i nie wahają się korzystać z opcji atomowej
type: item
date: 2024-02-06T12:00:00.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: gry
subject: inteligencja
subject: wojna
subject: Wolny czas
description: Naukowcy sprawdzili, jak chatboty oparte na modelach językowych radzą sobie w symulacjach konfliktów zbrojnych, czyli grach wojennych. Jak się okazało, ich decyzje były często nieprzewidywalne i prowadziły do zaogniania konfliktu.
encoded: W tym artykule: AI na wojnie Gry wojenne „Skoro to mamy, to tego użyjmy” ChatGPT na wojnie? W 1983 roku to była czysta fantazja. Prawie czterdzieści lat temu na ekrany kin wszedł kultowy film „Gry wojenne” (ang. WarGames). Opowiadał o sprytnym nastolatku, który przypadkiem włamał się do komputera wojskowego armii amerykańskiej. Komputer szybko nauczył się sztuki wojennej, a świat stanął na krawędzi trzeciej wojny światowej. Jednak zanim doszło do wystrzelenia rakiet z głowicami nuklearnymi, komputer przeprowadził symulacje dalszego rozwoju starcia. I sam z siebie doszedł do pacyfistycznego wniosku: wojna atomowa nie ma sensu, ponieważ obie strony byłby w niej równie poszkodowane. Film kończył się refleksją, że tego typu starcie nigdy nie wyłoniłoby zwycięzcy. AI na wojnie Jak widać, filmowcy z poprzedniego wieku silnie wierzyli w racjonalność maszyn liczących i ich zdolność do logicznego uzasadniania swoich decyzji. Czy współczesne odpowiedniki komputera z „Gier wojennych” – sztuczne inteligencje – doszłyby to podobnych wniosków jak tamta filmowa maszyna? Jak prowadziłyby gry wojenne i jakie decyzje preferowały? Odpowiedzi na to pytanie poszukała grupa naukowców z Uniwersytetu Stanforda, Uniwersytetu Northeastern i Georgia Institute of Technology. Badacze przetestowali wielkie modele językowe – sztuczne inteligencje stanowiące silniki chatbotów takich jak np. ChatGPT – w symulacjach gier wojennych. AI występowały w roli prawdziwych państw w trzech scenariuszach: inwazji militarnej, cyberataku i scenariusza neutralnego bez konfliktu początkowego. Polska i Polacy „oczami” AI. Tak sztuczna inteligencja widzi nasz kraj Poprosiliśmy sztuczną inteligencję o to, aby wygenerowała obrazki przedstawiające nasz kraj i rodaków. Oto, jakie jest wyobrażenie AI o Polsce. Jednak przed obejrzeniem galerii przeczytaj, c... Gry wojenne W każdej rundzie AI miała do wyboru 27 różnych akcji. Były wśród nich opcje deeskalacyjne – np. „rozpocznij formalne negocjacje pokojowe”. Ale również …

jak-chatboty-ai-graja-w-gry-wojenne-daza-do-eskalacji-fot-guirong-hao-getty-images-234c296.webp
width: 900
height: 600

Naukowcy porozumieli się z wielorybem. Pierwsza „rozmowa” z humbakiem trwała 20 minut
type: item
date: 2023-12-18T12:04:08.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: inteligencja
subject: język
subject: komunikacja
subject: kosmici
subject: przyroda
subject: wieloryby
description: Po raz pierwszy udało się skomunikować z długopłetwcem oceanicznym, czyli humbakiem. W przełomowym eksperymencie samica o imieniu Twain przez ponad kwadrans wymieniała pozdrowienia z naukowcami.
encoded: W tym artykule: Powitania z łodzi Dwadzieścia minut czatu z wielorybem Komunikacja z kosmitami Co ma wspólnego wieloryb z inteligencją pozaziemską? Na pozór nic. Jednak grupa naukowców uważa, że jeśli nauczymy się komunikować z obdarzonymi inteligencją zwierzętami, może nam to w przyszłości pomóc porozumieć się z potencjalnymi cywilizacjami kosmicznymi. O tym, że to nie mrzonka, świadczy artykuł opublikowany niedawno w czasopiśmie naukowym „PeerJ”. Jego autorzy to interdyscyplinarny zespół badaczy. W skład zespołu weszli naukowcy z: Instytutu SETI, ośrodka szukającego w kosmosie obcych form życia, Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis, Alaska Whale Fundation (AWF). Razem postanowili zbadać, czy da się porozumieć za pomocą dźwięków z długopłetwcem oceanicznym, czyli humbakiem. Powitania z łodzi − Humbaki są niezwykle inteligentne – mówi dr Fred Sharpe z AWF. – Mają złożone systemy społeczne. Wytwarzają narzędzia – czyli „sieci” z bąbli, w które łapią ryby. Ponadto porozumiewają się ze sobą w zaawansowany sposób z pomocą pieśni i społecznych nawoływań – dodaje badacz. Czy sztuczna inteligencja odkryje życie pozaziemskie? Na razie znalazła osiem nietypowych sygnałów, które wcześniej przeoczono Model AI opracowany przez naukowców przejrzał dane z radioobserwacji gromadzone w ramach poszukiwania życia pozaziemskiego. Sztuczna inteligencja znalazła aż osiem interesujących sygnałów, ... Naukowcy wykorzystali tę ostatnią cechę humbaków. Opisana w ich publikacji „rozmowa” z wielorybem odbyła się w pobliżu Alaski. Naukowcy wypłynęli na ocean łodzią, a następnie puszczali z niej wielorybie powitanie. Czyli odgłosy, jakie wydają humbaki, gdy chcą powiadomić współbratymców, gdzie się znajdują. Odpowiadają one ludzkiemu komunikatowi typu: „cześć, tutaj jestem”. − To jedne z najpowszechniejszych sygnałów z repertuaru odgłosów społecznych humbaków – powiedział Fred Sharpe dla „Business Insidera”. Dwadzieścia minut czatu z wielorybem Na zawołanie odpowiedziała dorosła samica imienie…

naukowcy-porozumieli-sie-z-wielorybem-pierwsza-rozmowa-z-humbakiem-trwala-20-minut-fot-shutterstock-7575d45.jpg
width: 1000
height: 563

Model AI potrafi przetłumaczyć starożytne pismo klinowe. To przełom w badaniach dawnych cywilizacji?
type: item
date: 2023-05-05T14:27:58.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: Edukacja
subject: inteligencja
subject: komputery
subject: Kultura
subject: pismo
subject: wymarła kultura
description: Naukowcy z dwóch izraelskich uniwersytetów stworzyli model sztucznej inteligencji, która potrafi tłumaczyć starożytne pismo akadyjskie na język angielski. Czy to przełom w rozszyfrowywaniu wciąż nieodczytanych języków?
encoded: W tym artykule: Sztuczna inteligencja w nauce Nowy model AI może tłumaczyć pismo klinowe na angielski AI może pomóc w badaniach nad starożytnymi kulturami Starożytne teksty to jedno z najcenniejszych źródeł wiedzy o pradawnych kulturach. Słowo pisane jest mniej podatne na manipulację i zniekształcenia niż przekazy ustne. Nie zawsze jednak chodzi o prawdziwość treści. Wszak mitologie lub legendy z dzisiejszego punktu widzenia niewiele mają wspólnego z nauką. Chodzi jednak o kontekst kulturowy, który umożliwia poznanie obyczajów, wierzeń i tradycji dawnych ludów i społeczności. Sztuczna inteligencja w nauce Problem polega na tym, że wiele systemów pisma, które pochodzą z różnych części świata, wciąż nie zostało odczytanych. Właśnie dlatego cały czas nie mamy wielu informacji o poszczególnych cywilizacjach, a niektóre niemalże odchodzą w zapomnienie. Naukowcom nadal nie udało się odszyfrować m.in. pisma cywilizacji Doliny Indusu, pisma protoelamickiego lub linearnego A oraz dysku z Fajstos. Jednak wraz z rozwojem sztucznej inteligencji naukowcy uzyskują zupełnie nowe możliwości. Modele AI wykorzystywane są już w diagnozowaniu chorób, robotyce, a nawet identyfikacji zaginionych dzieł sztuki lub poszukiwaniu życia pozaziemskiego. Sztuczna inteligencja staje się jednym z podstawowych i najważniejszych narzędzi badawczych. Dlatego uczeni z dwóch izraelskich uniwersytetów postanowili wykorzystać ją w tłumaczeniach starożytnego pisma klinowego. Nowy model AI może tłumaczyć pismo klinowe na angielski Badacze z Uniwersytetu w Tel Awiwie i Uniwersytetu Ariel stworzyli program, który potrafi przetłumaczyć trudny do rozszyfrowania pisany język akadyjski. Należy do grupy języków semickich i używany był w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e. Zapisywany był sumeryjskim pismem klinowym, czyli jedną z najstarszych na świecie odmian pisma. AI, którą opracowali izraelscy uczeni, umożliwia tworzenie niezwykle dokładnych przekładów ze znaków logogra…

pismo-klinowe-9777438.jpg
width: 2354
height: 1200

Najmądrzejsze zwierzęta. 10 najbardziej inteligentnych gatunków
type: item
date: 2023-04-16T07:00:41.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: inteligencja
subject: ranking
subject: zwierzęta
description: Na co dzień nie doceniamy inteligencji zwierząt, choć przedstawiciele niektórych gatunków wyróżniają się niezwykłym sprytem i nieprzeciętnymi zdolnościami. Oto 10 najinteligentniejszych przedstawicieli ziemskiej fauny.
encoded: W tym artykule: Najmądrzejsze zwierzęta na Ziemi Szympansy Delfiny butlonose Makaki rezusy Słonie Papugi szare/żako Ośmiornice olbrzymie Border Collie Krukowate Szczury Portia labiata Zwierzęta mają stosunkowo małe mózgi. Od ludzkich zwierzęce mózgi odróżnia przede wszystkim grubość warstwy kory mózgowej. Kora mózgowa ludzkiego mózgu jest znacznie grubsza niż u zwierząt. Jest też nieproporcjonalnie duża i stanowi ponad 80% całkowitej masy mózgu. Mimo to wiele gatunków zwierząt wykazuje się stosunkowo dużą inteligencją. Najmądrzejsze zwierzęta potrafią m.in. komunikować się ze sobą, podejmować decyzję, a nawet obsługiwać komputer. Najmądrzejsze zwierzęta na Ziemi Szympansy Delfiny butlonose Makaki rezusy Słonie Papugi szare/żako Ośmiornice olbrzymie Border collie Krukowate Szczury Portia labiata Szympansy Osiągają lepsze wyniki w testach na pamięć niż wykształceni ludzie. Można nauczyć je korzystania z komputerów i posługiwania się językiem migowym. Używają narzędzi. Manipulują członkami rodziny. Szympansy są też niezwykle empatyczne. Delfiny butlonose Mają bardzo duże mózgi – kora mózgowa i płat czołowy są o 40% większe niż w mózgu człowieka. Używają echolokacji przy polowaniach i komunikują się gwizdami. Słyną z troski o inne zwierzęta, nawet te, należące do innych gatunków. Makaki rezusy Mają świetną pamięć, łatwo się uczą i podejmują decyzje. Emocje wyrażają minami. Mają skłonności samobójcze, potrafią planować ataki, a ich sposób komunikowania się ma wiele wspólnego z ludzkim. Słonie Słyną z genialnej pamięci. Mają największy mózg ze wszystkich lądowych zwierząt. Tworzą „mentalne mapy”, dzięki którym zapamiętują wszystkie wodopoje, w których piły w ciągu ostatnich lat. Rozpoznają się w lustrze, opłakują zmarłych, komponują muzykę, współczują. Papugi szare/żako Papugi słyną z umiejętności naśladowania ludzkiej mowy, ale żako wiążą wyrazy z ich znaczeniem i potrafią konstruować zdania. Komunikują się z innymi za pomocą piosenek i języka ciała. Osobnik o imieniu Al…

szympansy-60f3e6b.jpg
width: 1024
height: 681

Poznaj efekt Dunning-Krugera. Ten prosty test na inteligencję pozwala szybko odszyfrować rozmówcę
type: item
date: 2023-03-30T13:37:00.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: inteligencja
subject: testy
description: Nauka mówi, że ludzie, którzy zachowują się w konkretny sposób, są mniej inteligentni i mniej kompetentni. Chodzi o efekt Dunning-Krugera – rodzaj uprzedzeń poznawczych.
encoded: W tym artykule: Co to jest efekt Dunning-Krugera? Inteligencja a pewność siebie Prosty test na inteligencję pomoże ci poznać rozmówcę Co to jest IQ? Ile IQ ma przeciętny człowiek? Efekt Dunning-Krugera to rodzaj uprzedzeń poznawczych opisanych przez psychologów społecznych Davida Dunninga i Justina Krugera. Polega on na tym, że niektórzy ludzie wierzą, że są mądrzejsi i bardziej wykwalifikowani niż są w rzeczywistości. Według psychologów brak samoświadomości i niskie zdolności poznawcze to najlepszy przepis, by przeceniać własny intelekt i kompetencje. Co to jest efekt Dunning-Krugera? W praktyce efekt Dunning-Krugera przejawia się tak, że rozmówca próbuje za wszelką cenę przekonać kogoś do swoich racji. Nie przyjmuje do wiadomości żadnych, nawet najbardziej rozsądnych kontrargumentów. Jest tak pewny swojej wiedzy i nieomylności, że na wszelkie próby wpłynięcia na zmianę jego stanowiska może reagować złością. Nierzadko umniejsza też swoim partnerom w rozmowie. Jak mówi Dunning, profesor psychologii na Uniwersytecie Michigan: ”Jeśli jesteś niekompetentny, nie możesz wiedzieć, że jesteś niekompetentny. Umiejętności, których potrzebujesz, by wyprodukować dobrą odpowiedź, są tymi samymi umiejętnościami, których potrzebujesz, by rozpoznać, czy rzeczywiście jest dobra”. Brytyjski filozof, Bertrand Russell, dodał: „Jedną z bolesnych rzeczy w naszych czasach jest to, że ci, którzy czują się pewnie, są głupi, a ci, którzy mają jakąkolwiek wyobraźnię i zrozumienie, są przepełnieni wątpliwościami i niezdecydowaniem”. Inteligencja a pewność siebie Coś w tym jest. Ludzie z wysoko rozwiniętymi umiejętnościami mają tendencję do lekceważenia tego, jak są dobrzy i do niedoceniania swoich kompetencji, jednocześnie zakładając, że zadania, które są dla nich łatwe, są równie łatwe dla innych. Dzieje się tak dlatego, że intelekt nie równa się pewności siebie, lecz świadomości, że choć możemy wiedzieć wiele, jest też wiele rzeczy, o których nie mamy pojęcia. Bycie inteligentnym polega rac…

poznaj-efekt-dunning-krugera-ten-prosty-test-na-inteligencje-pozwala-szybko-odszyfrowac-rozmowce-f71f519.jpg
width: 960
height: 540

Jaka rasa psów jest najbystrzejsza? Fińskie badaczki opracowały nowy zestaw testów. Wyniki zaskakują
type: item
date: 2023-01-11T13:34:17.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Dom
subject: inteligencja
subject: przyroda
subject: psy
subject: psychologia zwierząt
subject: zwierzęta
description: Naukowczynie z Uniwersytetu Helsinek sprawdziły, która rasa psów jest najbardziej inteligentna. W testach, które przygotowały, wzięło udział ponad tysiąc zwierząt. Dotychczasowy zwycięzca – border collie – znalazł się na drugim miejscu.
encoded: W tym artykule: Jak się mierzy inteligencję psów? Jak przebiega test cylindra? Ile psów wzięło udział w testach? Ile jest ras psów na świecie? Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) w czerwcu 2022 roku podała, że oficjalnie uznaje 356 ras psów. Są wśród nich również te, które zostały wyhodowane na ziemiach polskich. Czyli np. ogar polski i chart polski. Która spośród psich ras jest najbardziej inteligentna? To pytanie, który intryguje od lat nie tylko hodowców. W wielu rankingach na pierwszym miejscu znajdują się border collie. Tradycyjnie pracujące jako psy pasterskie potrzebują dużo ruchu, lubią interakcje z ludźmi, są uważne, energiczne i wybitnie bystre. Jednak czy są najinteligentniejsze? Najnowsze badania opublikowane w czasopiśmie naukowym „Scientific Reports” wskazują, że nie. W testach mających wyłonić najbystrzejszą rasę psów border collie znalazł się na drugim miejscu. Zwycięzca zaś był zupełnie inny. To owczarek belgijski Malinois. Jak się mierzy inteligencję psów? Naukowczynie zwracają uwagę, że dotychczas przeprowadzane badania skupiały się na różnicach między różnymi grupami psich ras. – Nie ma natomiast wiele informacji o poszczególnych rasach – napisały w swoim artykule. – W rezultacie wnioski [dotyczące tego, które psy są najmądrzejsze – przyp. red.] są sprzeczne i niekonsekwentne. Które rasy psów żyją najdłużej? Są nowe badania Bardzo często zastanawiamy się, które rasy psów żyją najdłużej. Z odpowiedzią na to pytanie przychodzą naukowcy. Nowe analizy zwracają uwagę na rasy o długich nosach. By to zmienić, badaczki sięgnęły po zestaw testów nazwany smartDOG. Opracowała go Katriina Tiira, jedna z członkiń naukowego zespołu. Pozwala on zmierzyć bardzo różne zdolności umysłowe psów: rozwiązywanie problemów przestrzennych, używanie umiejętności poznawczych, myślenie logiczne, kontrolę hamowania (czyli działań impulsywnych), rozpoznawanie ludzkich gestów i adekwatne reakcje. Jak przebiega test cylindra? Jeden z testów polegał na daniu psom zadania…

jaka-rasa-psow-jest-najbystrzejsza-finskie-badaczki-opracowaly-nowy-zestaw-testow-wyniki-zaskakuja-fot-kerem-kocalar-anadolu-agency-via-getty-images-6a86c6a.jpg
width: 1024
height: 683

Pierwszy humanoidalny robot wystąpił przed Brytyjskim Parlamentem. Zachowanie Ai-Dy zaskoczyło polityków
type: item
date: 2022-10-14T13:49:29.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: inteligencja
subject: przyszłość
subject: roboty
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Czy sztuczna inteligencja to nasza przyszłość? Wiele wskazuje na to, że tak. Pierwszy humanoidalny robot zabrał głos w Brytyjskim Parlamencie. Mówił o szansach i zagrożeniach.
encoded: W tym artykule: Pierwszy humanoidalny robot w Brytyjskim Parlamencie Ai-Da: robot artysta. Co mówi o technologii w sztuce? Historyczne wystąpienie Czy nam się to podoba, czy nie, humanoidalne roboty coraz częściej pojawiają się w przestrzeni publicznej. Najnowsze wynalazki wyglądem bardziej przypominają żywych ludzi niż maszyny z wbudowaną sztuczną inteligencją. Już kilka lat temu robot Sophia był gościem w popularnym programie „The Tonight Show with Jimmy Fallon”. Niedawno kolejny humanoidalny robot zapisał się na kartach historii. Tym razem już nie w rozrywce, a w polityce. Pierwszy humanoidalny robot w Brytyjskim Parlamencie Ai-Da to pierwszy robot, który przemawiał przed brytyjskim parlamentem. Imitacja kobiety, ubrana w jasnopomarańczową koszulę i dżinsowy kombinezon, odpowiadała na pytania Komisji ds. Komunikacji i Cyfrowej Izby Lordów. Tematem sesji było omówienie roli technologii w sztuce. Humanoidalny robot został stworzony w 2019 roku przez Aidana Mellera, specjalistę od sztuki nowoczesnej i współczesnej, wraz z zespołem naukowców z Uniwersytetu Oksfordzkiego. Nazwano go na cześć Ady Lovelave, brytyjskiej matematyczki i poetki. Warto wspomnieć, że humanoidalne roboty mają różne zastosowania. Przykładowo Sophia z programu Fallona została przedstawiona jako robot społeczny. Dzięki sztucznej inteligencji jest w stanie rozmawiać z ludźmi i nawiązywać relacje. Ai-Da to z kolei artystka. Maluje portrety członków rodziny królewskiej i gwiazd popkultury. Na warsztat wzięła już między innymi wizerunki Elżbiety II i Billie Eilish. Jej prace były wystawiane na ekspozycjach ONZ i podczas festiwalu filmowego Biennale w Wenecji. Ai-Da: robot artysta. Co mówi o technologii w sztuce? Jak to wygląda od kuchni, a raczej od przewodów? Robot opiera się na danych ze sztucznej inteligencji, algorytmach i aparatach wbudowanych w oczy. Mechaniczne ramiona zostały zaprojektowane tak, aby mogły operować pędzlem. I trzeba przyznać, że wychodzi im to bardzo dobrze. Artystyczna działa…

pierwszy-humanoidalny-robot-wystapil-przed-brytyjskim-parlamentem-zachowanie-ai-dy-zaskoczylo-politykow-126bed8.jpg
width: 960
height: 540