National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-03T08:44:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Tajna skrytka z czasów II wojny światowej. „Odkrycie wygląda sensacyjnie”
items: Procesy norymberskie – prawdziwa historia najsłynniejszych procesów sądowych po II wojnie światowej
items: Bombowe odkrycie ojca i syna w Górach Orlickich. Ponad 100 pocisków z czasów II wojny światowej
items: Czy tragiczną historią można handlować? Otwarta aukcja przedmiotów z Auschwitz, Majdanka i Katynia anulowana po proteście Polski
items: Sensacyjne zdjęcia zniszczonej Warszawy. Historycy odkryli prawie 3000 nieznanych fotografii [GALERIA]
items: Zwierzęta na bombie? Naukowcy odnaleźli stworzenia, których domem stały się niewybuchy z II wojny światowej
items: Znaleźli bombowego „Łosia”. Części rozrzucone na 300 metrów
items: „Wciąż możemy odnaleźć Złoty Pociąg” – rozmawiamy z ekspertką od tajemnic Dolnego Śląska
items: Rzeź wołyńska była jedną z największych zbrodni w historii. Ukraińscy nacjonaliści nie mieli litości
items: Diabeł zakochany w sztuce. Hermann Göring stworzył imperium skradzionych dzieł
items: Skarb, który rozpala emocje od lat. Co nowego w sprawie Złotego Pociągu?
items: „Nie było huku. Tylko światło” – wstrząsająca relacja świadka z Hiroszimy
items: Nie Złoty Pociąg, a niezwykła lokomotywa na Zamku Książ. Spiesz się, by ją zobaczyć
items: Tajemnicze dokumenty nazistowskie zostały odkryte w Argentynie. Co skrywały piwnice sądu?
items: Złoty Pociąg z nowym tropem? Do sieci trafiło emocjonalne oświadczenie
items: Gdzie jest złoty pociąg? Najprawdopodobniej nie w Polsce
items: Narodziny bomby atomowej. Mija 80 lat od pierwszej eksplozji jądrowej
items: Życie straciło tu ponad 1,1 mln osób. Auschwitz-Birkenau to symbol piekła na ziemi
items: Oto dom z niesamowitą historią. Podczas wojny dyrektor ZOO ukrywał tam zbiegów z getta
items: Tajna broń Hitlera w sercu Borów Dolnośląskich. Co odkryli archeolodzy w zapomnianym obozie?
items: To tu narodził się James Bond. Londyńskie tunele szpiegów odsłonią swoje sekrety
items: Archiwum Ringelbluma: historia warszawskich Żydów ukryta w metalowych bańkach po mleku
items: Lądowanie w Normandii było największym desantem w historii. Tak rozpoczął się nowy etap II wojny światowej
items: Była kronikarką Holokaustu. Jej dziennik jest jednym z najważniejszych świadectw zagłady Żydów
items: Ta substancja miała być środkiem owadobójczym. Stała się narzędziem masowego mordu

Tajna skrytka z czasów II wojny światowej. „Odkrycie wygląda sensacyjnie”
type: item
date: 2025-12-03T08:43:54.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: powstanie warszawskie
subject: warszawa
description: Dokumenty wytworzone w Komendzie Głównej Armii Krajowej, puste formularze dokumentów niemieckich, dziennik pisany przez młodą kobietę – to tylko część niezwykłego znaleziska dokonanego w Warszawie. Doszło do niego w czasie remontu pustostanu.
encoded: Skrytka znajdowała się pod podłogą w zabytkowej kamienicy na warszawskiej Pradze-Południe. Odkryte przedmioty pochodzą z czasu drugiej wojny światowej. Powiadomiono Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który podjął decyzję o zabezpieczeniu bezcennego zbioru. Co odkryto w konspiracyjnej skrytce? Jest to bardzo urozmaicony zbiór. Wszystko wskazuje, że związany jest z armią podziemną z czasów II wojny światowej. Pod podłogą znajdowały się: dokumenty wytworzone w Komendzie Głównej Armii Krajowej; puste formularze dokumentów niemieckich; polska prasa wydawana w Wielkiej Brytanii w czasie wojny; instrukcje i broszury szkoleniowe; fotografie, legitymacje i przedwojenne zdjęcia; dziennik pisany w okresie okupacji przez młodą kobietę, której tożsamości nie udało się jeszcze ustalić. Co wiemy o okolicznościach ukrycia dokumentów? – Wygląda na to, że podczas naszego remontu w pustostanie w dzielnicy Praga-Południe ekipa natrafiła na dokumenty, zdjęcia, mapy czy pamiętniki z czasów na chwilę przed Powstaniem Warszawskim. Niektóre opisują działanie Państwa Podziemnego, niektóre to świadectwa życia codziennego w okupacji, np. ceny podstawowych produktów spożywczych a część – przykłady prac nad przygotowaniem organizacji państwa po wojnie – relacjonuje prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski. – Eksperci będą jeszcze sprawdzać to znalezisko, ale odkrycie wygląda sensacyjnie – dodał. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków zamierza przekazać przedmioty w depozyt do instytucji muzealnej. Zapewne trafią do Muzeum Powstania Warszawskiego. Tam będą zinwentaryzowane, poddane konserwacji oraz wnikliwym badaniom naukowym. Skrytki i zapomniane miejsca z czasów II wojny światowej W ostatnich latach doszło do kilku ważnych znalezisk związanych z okresem II wojny światowej. Warto przypomnieć sprawę zlokalizowania w okolicach Iłowa koło Sochaczewem w bańce po mleku sztandaru należącego do jednego z oddziałów walczących w czasie kampanii wrześniowej. Do równice cennego znaleziska d…

skrytka-44b569d.jpg
width: 1913
height: 1275

Procesy norymberskie – prawdziwa historia najsłynniejszych procesów sądowych po II wojnie światowej
type: item
date: 2025-11-27T15:44:09.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: fakty i mity
subject: II wojna światowa
subject: norymberga
description: Procesy norymberskie stały się inspiracja dla filmu Jamesa Vanderbilta, który właśnie wchodzi na ekrany polskich kin. Słynne procesy to seria przełomowych postępowań sądowych po II wojnie światowej, których celem było osądzenie głównych zbrodniarzy nazistowskich za zbrodnie wojenne, przeciwko ludzkości oraz pokojowi. Poznaj prawdziwą historię tych wydarzeń, ich przebieg, oskarżonych i ich wpływ na współczesne prawo międzynarodowe.
encoded: Spis treści: Procesy norymberskie – geneza, przebieg i główni oskarżeni Kolejne procesy norymberskie oraz polskie procesy zbrodniarzy wojennych Znaczenie procesów norymberskich dla prawa międzynarodowego i dziedzictwa ludzkości Procesy norymberskie na stałe zapisały się w historii jako pierwsza w dziejach seria międzynarodowych procesów, w których wymierzono sprawiedliwość najwyższym przywódcom III Rzeszy. Te przełomowe postępowania nie tylko ukarały sprawców najcięższych zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, lecz także zapoczątkowały budowę międzynarodowego systemu odpowiedzialności karnej. Prawdziwa historia tych wydarzeń, które już wkrótce zobaczymy na wielkim ekranie, obrosła legendą dzięki skali dokumentacji procesów, ich publicznemu charakterowi oraz wpływowi na powojenne prawo. Do dziś analizowane są przez prawników, historyków i opinię publiczną na całym świecie, stając się inspiracją nie tylko dla nauki, ale również dla kultury i współczesnego kina. Procesy norymberskie – geneza, przebieg i główni oskarżeni Powstanie Międzynarodowego Trybunału Wojskowego i zakres oskarżeń Po zakończeniu II wojny światowej alianci stanęli przed wyjątkowym wyzwaniem: jak osądzić osoby odpowiedzialne za największe zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości oraz zbrodnie przeciwko pokojowi? W wyniku ustaleń konferencji jałtańskiej i poczdamskiej utworzono Międzynarodowy Trybunał Wojskowy (MTW) z siedzibą w Norymberdze. To właśnie tu w listopadzie 1945 roku rozpoczął się pierwszy z tzw. procesów norymberskich, uznany za wzorzec międzynarodowego sądownictwa karnego. Oskarżenia koncentrowały się wokół czterech głównych kategorii: zbrodnie przeciwko pokojowi (planowanie, rozpoczęcie i prowadzenie wojny agresywnej), zbrodnie wojenne (łamanie praw wojny, okrutne traktowanie jeńców i ludności cywilnej), zbrodnie przeciwko ludzkości (ludobójstwo, eksterminacja, deportacje), spiskowanie w celu popełnienia powyższych przestępstw. Nowością była zasada odpowiedzialności indy…

procesy-norymberskie-GettyImages-88995308-86f9c94.jpg
width: 2835
height: 1982

Bombowe odkrycie ojca i syna w Górach Orlickich. Ponad 100 pocisków z czasów II wojny światowej
type: item
date: 2025-11-24T11:03:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: broń
subject: czechy
subject: II wojna światowa
description: Podczas hobbystycznych poszukiwań z wykrywaczem metali ojciec z synem natknęli się w Bartošovicach, niedaleko granicy z Polską, w Górach Orlickich na niezwykłe znalezisko. Był to olbrzymi skład amunicji artyleryjskiej z czasów II wojny światowej. Niezbędna była interwencja policji.
encoded: O takich historiach słyszymy coraz częściej – detektory metali coraz częściej są kupowane przez pasjonatów historii, którzy z ich pomocą przeczesują pola i lasy w poszukiwaniu pamiątek. Jednak nie zawsze takie działanie jest bezpieczne, o czym przekonali się ojciec z synem. Wybrali się na poszukiwania z detektorem metali po Górach Orlickich w Czechach, niedaleko granicy z Polską. Efekt ich wycieczki musiał ich zadziwić. Niebezpieczny przedmiot w ziemi Do tego wydarzenia doszło 28 października. Krótko po południu, 48-letni mężczyzna zgłosił na numer alarmowy czeskiej policji, że znalazł przedmiot przypominający amunicję w lesie. Lokalizacja: około 300 metrów od przejścia granicznego w Bartošovicach w Górach Orlickich. Poszukiwacz wykrył zagadkowy przedmiot na głębokości około 30 cm. Policja rozdysponowała na miejsce ekipę, która zabezpieczyła teren oraz specjalistę – pirotechnika policyjnego. O tym wydarzeniu poinformowała w komunikacie komenda policji Kraju Hradeckiego. Cała masa pocisków Poszukiwacz postąpił słusznie, zawiadamiając służby. Okazało się, że pod ziemią skrywał się zdecydowanie więcej niż tylko jeden niebezpieczny przedmiot. Tylko pierwszego dnia wykopano 28 sztuk amunicji artyleryjskiej kalibru 105 mm, 1 sztukę kalibru 75 mm oraz 2 naboje kalibru 105 mm. Wykopaliska przerwano na noc, ale obszar był pod stałym nadzorem policji. Kolejny dzień okazał się jeszcze bardziej owocny. Eksperci kontynuowali prace wykopaliskowe z wykorzystaniem ciężkiego sprzętu. Łącznie w czasie dwudniowych prac wydobyto 110 sztuk amunicji artyleryjskiej kalibru 105 mm, 13 sztuk kalibru 75 mm oraz 3 naboje. „Po zakończeniu badań całą amunicję bezpiecznie przetransportowano do specjalistycznego magazynu w Ralsku. Transportowi towarzyszył patrol policyjny z Rokytnic w Górach Orlickich” – czytamy w komunikacie czeskiej policji. Apel: zachowajmy ostrożność Policja Republiki Czeskiej apeluje o zachowanie szczególnej ostrożności w przypadku znalezienia podejrzanego przedmiotu – zwłas…

ViewImage-35e8196.jpg
width: 1600
height: 900

Czy tragiczną historią można handlować? Otwarta aukcja przedmiotów z Auschwitz, Majdanka i Katynia anulowana po proteście Polski
type: item
date: 2025-11-17T11:43:42.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: niemcy
subject: obóz koncentracyjny
subject: polska
description: Niemiecki dom aukcyjny Felzmann zamierzał sprzedać 623 przedmioty związane z obozami koncentracyjnymi Auschwitz i Majdanek oraz zbrodnią w Katyniu. Aukcja została anulowana po gwałtownym proteście Polski i międzynarodowych instytucji. Rząd będzie się domagał zwrotu pamiątek, które – jeśli okażą się autentyczne – miałyby trafić do polskich muzeów.
encoded: Dom aukcyjny Felzmann z Neuss w Niemczech planował sprzedaż 623 artefaktów pochodzących z czasów II wojny światowej, w tym z Auschwitz, Majdanka oraz powiązanych ze zbrodnią katyńską. Aukcja zatytułowana „System terroru część II 1933–1945” miała odbyć się 17 listopada 2025 roku. Każdy z przedmiotów był wyceniony i przygotowany do sprzedaży na otwartej aukcji dostępnej dla klientów z całego świata. Aukcja przedmiotów z Auschwitz wywołała burzę W katalogu aukcji znalazły się m.in. listy więźniów z obozu Auschwitz, dokumenty z Dachau dotyczące przymusowej sterylizacji, propagandowe plakaty antysemickie, oraz pamiątki po ofiarach zbrodni katyńskiej – np. listy Henryka Umińskiego i Jana Leszczyńskiego. Cena wywoławcza za niektóre z tych pamiątek sięgała 500 euro. Gwałtowną reakcję wywołał fakt, że wystawione przedmioty zawierały dane osobowe ofiar, a także ich osobiste zapiski i listy. Międzynarodowy Komitet Oświęcimski nazwał aukcję „cynicznym i bezwstydnym przedsięwzięciem”. Portal aukcyjny w rozmowie z Frankfurter Allgemeine Zeitung stwierdził, że „prywatni kolekcjonerzy prowadzą intensywne badania i przyczyniają się do pogłębiania wiedzy historycznej. Ich działalność służy zachowaniu pamięci, a nie handlowaniu cierpieniem”. Redakcja dziennika przypomniała też, że podobna aukcja już się odbyła 6 lat temu. Reakcja Polskiej dyplomacji Rząd RP natychmiast zareagował. Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski poinformował, że ambasador Jan Tombiński interweniował u władz Westfalii, a on sam prowadził rozmowy z szefem niemieckiego MSZ Johannem Wadephulem. Po interwencji polskich władz dom aukcyjny Felzmann wycofał aukcję ze swojej strony internetowej, nie podając jednak żadnego wyjaśnienia. Prezydent RP Karol Nawrocki wezwał polski rząd do zdecydowanego działania – zażądania zwrotu pamiątek lub ich wykupu, jeśli zajdzie taka potrzeba. Koszt tego wykupu miałby zostać doliczony do rachunku reparacyjnego. Minister kultury Marta Cienkowska zadeklarowała, że Polska nie zam…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/11/AdobeStock599798963EditorialUseOnly-87a80ec.jpeg
width: 3800
height: 2517

Sensacyjne zdjęcia zniszczonej Warszawy. Historycy odkryli prawie 3000 nieznanych fotografii [GALERIA]
type: item
date: 2025-10-29T12:40:24.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Fotografia
subject: Historia
subject: dom spotkań z historią
subject: fotografia
subject: historia
subject: II wojna światowa
subject: warszawa
description: Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego oraz Dom Spotkań z Historią, po raz pierwszy pokazały niezwykłą kolekcję zdjęć. Prawie 3 tys. nieznanych fotografii zrujnowanej Warszawy trafiło w ręce historyków. Kolekcję skompletował Andrzej Nitsch, jeden z architektów działających w Biurze Odbudowy Stolicy.
encoded: O tych zdjęciach jeszcze długo będzie głośno. Historycy dopiero zaczęli opracowywanie i katalogowanie kolekcji Andrzeja Nitscha. Zdjęcia trafiły do Instytutu Strat Wojennych dzięki spadkobiercom architekta, którzy po dekadach od ich wykonania, zdecydowali się przekazać cały zbiór historykom. Nieznane zdjęcia Warszawy ujrzały światło dzienne Autorem większości z nich jest Andrzej Nitsch, choć na pewno nie wszystkich. Przedstawiają Warszawę w pierwszych latach po II wojnie światowej, kiedy była miastem ruin. Powstałe w 1945 roku Biuro Odbudowy Stolicy stopniowo zaczynało pracę nad przywracaniem Warszawy do życia. To wtedy ważyły się losy wielu budynków – wiele z nich odbudowano, część zdecydowano się wyburzyć, część zrekonstruowano w stanie zupełnie innym niż przed wojną. W kolekcji Andrzeja Nitscha znaleziono m.in. zdjęcie Pałacu Teppera przy ul. Miodowej, którego ruiny ostatecznie rozebrano w 1948 roku. Podobny los spotkał m.in. pałacyk Bacciarellego przy ul. Bagatela. Nitsch sfotografował też pierwsze dni domków fińskich na Polu Mokotowskim, wybudowanych tuż po wojnie, z czasem rozebranych. W jednym z nich przez pewien czas mieszkał Ryszard Kapuściński. Bezcenne źródło dla historyków Zdjęcia Nitscha to bezcenne źródło dla architektów i historyków i niezwykle ważna dokumentacja najwcześniejszych lat odbudowy Warszawy. Skrupulatność architekta mocno ułatwiła pracę historykom – zdjęcia uporządkował w formie fiszek, z dokładnymi opisami i datami ich powstania. Większość zrobiono w latach 1945-1948. ISW planuje stopniową ich digitalizację, a na styczeń 2026 roku, we współpracy z DSH zapowiada wystawę plenerową części z nich. Andrzej Nitsch (1911-2002) był członkiem warszawskiego oddziału Stowarzyszenia Architektów Polskich, a także jednym z redaktorów czasopisma „Architektura”. Zawodowo zajmował się szpitalami i uzdrowiskami. Pasjonował się historią i fotografią – dokumentował nie tylko Warszawę, także m.in. Kraków, zamki, synagogi, cerkwie łemkowskie. Kolekcja podarowa…

23ISW1444-267545f.jpg
width: 1932
height: 1246

Zwierzęta na bombie? Naukowcy odnaleźli stworzenia, których domem stały się niewybuchy z II wojny światowej
type: item
date: 2025-09-30T10:12:02.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: II wojna światowa
subject: kraby
subject: morze
subject: morze bałtyckie
subject: ryby
subject: wybuch
description: Do tej pory bomby z czasów II wojny światowej, szczególnie te pozostałe w Morzu Bałtyckim czy Północnym, uważaliśmy za toksyczne zagrożenie dla organizmów morskich. Okazuje się jednak, że mogą one stać się domem dla wielu zwierząt. Niezwykłe spotkanie naukowców pokazuje, jak natura próbuje poradzić sobie z wpływem człowieka.
encoded: Badawcza łódź podwodna natknęła się na kraby, ryby i inne organizmy morskie, które rozwijały się na leżących na dnie Morza Bałtyckiego ładunkach wybuchowych z czasów II wojny światowej. Teren dawnego składowiska broni był dla nich bardziej atrakcyjny niż otaczające je dno morskie. Życie na bombach w Bałtyku W wodach Morza Bałtyckiego wzdłuż niemieckiej granicy leży około 1,5 miliona ton zatopionej broni – pochodzi ona nie tylko z II wojny światowej, ale także z pierwszej. Składają się na nią nie tylko materiały wybuchowe, ale także pozostałości broni chemicznej czy nawet… jądrowej. Sądzono, że bomby w Bałtyku będą odstraszać zwierzęta. Naukowcy udowodnili jednak, że cmentarzyska bomb stanowią przestrzeń do bujnego rozwoju dzikiej przyrody. Sfilmowali sieć ukwiałów, rozgwiazd i innych organizmów w Zatoce Lubeckiej. Zwierzęta wybrały sobie specyficzne miejsce do życia: zasiedliły fragmenty bomb V-1 wykorzystywanych przez nazistów. – Byliśmy przygotowani na znacznie niższą liczbę wszystkich gatunków zwierząt. Okazało się jednak, że jest odwrotnie – mówi Andrey Vedenin z Instytutu Badawczego Senckenberga w Niemczech. Naukowcy opublikowali wyniki badań wynikających z niezwykłego spotkania w czasopiśmie „Communications Earth and Environment”. Dlaczego morskie organizmy wolą bomby od dna? Niewybuchy nie brzmią jak idealne miejsce do życia, prawda? Cóż, z perspektywy morskich stworzeń wszystko ma swoje plusy i minusy. Według naukowców mogą być one przyciągane przez twarde powierzchnie, których w Bałtyku jest stosunkowo niewiele. Głównie wyściela go piasek – kamienie i głazy zostały usunięte w XIX i XX wieku w celach budowlanych. Obecność substancji chemicznych sprawia również, że w tym terenie… brakuje ludzi. To ochronna bańka dla zwierząt przed najgroźniejszym stworzeniem na Ziemi, mimo konieczności pójścia na pewne toksyczne kompromisy. Mogą one być zresztą nieświadome zagrożenia: naukowcy zajmą się teraz obliczeniem, ile zanieczyszczeń zostało wchłoniętych przez organizm…

GettyImages-523361262-836f8bf.jpg
width: 5616
height: 3744

Znaleźli bombowego „Łosia”. Części rozrzucone na 300 metrów
type: item
date: 2025-09-09T07:42:33.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: odkrycia archeologiczne
subject: samoloty
subject: wojna
description: Ponad 1000 fragmentów polskiego bombowca PZL.37 B Łoś odkryli poszukiwacze we wsi Walewice w woj. łódzkim. Maszyna wylądowała awaryjnie na początku II wojny światowej. Rozerwał ją wybuch jednej z przewożonych bomb.
encoded: W pierwszy wrześniowych weekend miał miejsce wielki finał poszukiwań szczątków wojskowego Łosia w Walewicach prowadzonych przez grupę pasjonatów wraz z Towarzystwem Miłośników Dziejów Pabianic. Badania trwały w tym miejscu od trzech lat i przyniosły wspaniałe rezultaty. Tegoroczne znaleziska – drobne, ale bezcenne W czasie najnowszych badań wydobyto drobne przedmioty. Były to łuski amunicji broni pokładowej, fragmenty akumulatora i skórzanego mapnika, ale też elementy poszycia czy tabliczka znamionowa z symbolami PZL, czyli Polskich Zakładów Lotniczych. Do najcenniejszych znalezisk należy m.in. magazynek od lekkiego lotniczego karabinu maszynowego wz. 37 nazywanego „szczeniakiem”. Jak czytamy w komunikacie przesłanym przez jednego z inicjatorów badań, Bernarda Kokczyńskiego, odnalezione elementy samolotu po ich oczyszczeniu i klasyfikacji przekazano do Muzeum Regionalnego w Bełchatowie. Wiele z nich nosi ślady pożaru i silnej eksplozji, które rozerwała kadłub. Jak Łoś trafił do Walewic? Historia samolotu Łoś, który lądował awaryjnie we wrześniu 1939 roku, a zatem na początku II wojny światowej, była dramatyczna. Był on na wyposażeniu 212 eskadry bombowej, która walczyła w składzie 210 Dywizjonu Bombowego złożonego z załóg i personelu 1 Pułku Lotniczego w Warszawie. Samolot był ścigany przez dwa niemieckie samoloty myśliwskie Messerschmitt Bf 109 i został przez nie uszkodzony – nie dysponował ochroną własnych myśliwców. Moment awaryjnego lądowania zapamiętał Tadeusz Kubik. Łoś nadleciał ze strony strony Wolskiego Folwarku. Maszynę postawił na ziemi ppor. pil. Michał Ostrowski, mimo odniesionych ran. Następnie w samolocie eksplodowała przewożona bomba. Kublik opisał, że blachy samolotu po eksplozji bomby pokładowej rozrzuciło na 300 m. Pozostał jednak kolejny niewybuch, który miejscowi zabezpieczyli. Czym był Łoś? Łosie, czyli bombowce PZL.37 B były nowoczesnymi maszynami w 1939 roku. Polska dysponowała około 70 samolotami tego typu. Łosie wykonywały w czasie kampanii…

PZL.37210DB-e33db88.jpg
width: 3500
height: 2455

„Wciąż możemy odnaleźć Złoty Pociąg” – rozmawiamy z ekspertką od tajemnic Dolnego Śląska
type: item
date: 2025-08-21T15:00:15.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: archeologia
subject: dolny śląsk
subject: II wojna światowa
subject: skarby
subject: złoto
description: „Złoty Pociąg to taka historia, która nierozerwalnie łączy się z Dolnym Śląskiem. To nasz prywatny potwór z Loch Ness”. Tak o wciąż rozgrzewającej serca Polaków legendzie mówi Joanna Lamparska, pisarka i dziennikarka, autorka książki „Złoty Pociąg. Krótka historia szaleństwa”. Czy w 2025 roku jest jeszcze czego szukać?
encoded: Internet co rusz obiegają informacje o poszukiwaniu Złotego Pociągu. Trakcja tego nieuchwytnego skarbu nieustannie majaczy nam na horyzoncie, jednak wciąż bez konkretów. Postanowiliśmy się dowiedzieć, jak idą prace, czy mamy na co liczyć i czego właściwie szukają zapaleńcy. Tajemnica lepsza niż rozczarowanie Złoty Pociąg przez dziesięciolecia pozostawał mitem. Mówiło się o złocie III Rzeszy umieszczonym w pancernym składzie, który miał zaginąć pod koniec II wojny światowej w okolicach Wałbrzycha. Nigdy nie dotarł do celu, a ślad po nim zaginął. – W 2015 roku zmieniło się wszystko – mówi National Geographic Polska Joanna Lamparska, dziennikarka i popularyzatorka historii Dolnego Śląska. – Marzenia, legendy i opowieści zostały przecięte „nożem zgłoszenia”, pojawiły się fakty i informacje, które rozpaliły ogień wyobraźni. Świat został postawiony przed trudnym dylematem: uwierzyć i przekuć mit w fakt lub podejść do sprawy sceptycznie. Niewielu jednak miało na to odwagę – wizja złota dla zuchwałych była zbyt kusząca. Czym może być Złoty Pociąg? Chociaż na początku wydawało się, że Złoty Pociąg będzie pancernym pojazdem wypełnionym złotem, eksperci nie są już tego tak pewni. – Nie wiemy do końca, co nim jest. Legendy mówią o wagonach pełnych złota, platyny, ale raczej nie można na to liczyć. Dla nas Złotym Pociągiem mogą być nawet ciekawe dokumenty – przekonuje pisarka. Złoty Pociąg w 2025 roku Sprawa legendarnego składu – być może z powodu dziesięciolecia pierwotnych doniesień – rozgorzała w tym roku na nowo. Swój udział miała w tym również tajemnicza grupa określająca się jako „Złoty Pociąg 2025”, której członkowie posługują się kontrowersyjnymi metodami radiestezyjnymi. Przekazują oni, że odnaleźli miejsce odkrycia skarbu. – Być może, jeśli twierdzenia poszukiwaczy okażą się trafne, będzie to możliwość zweryfikowania, czy radiestezja się sprawdza. Do tej pory nie miało to miejsca – uśmiecha się Lamparska. Prowadzone są także oficjalne poszukiwania, chociaż w nieco inny…

GettyImages-172930911-3a8730f.jpg
width: 2304
height: 3388

Rzeź wołyńska była jedną z największych zbrodni w historii. Ukraińscy nacjonaliści nie mieli litości
type: item
date: 2025-08-17T08:44:11.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: II wojna światowa
subject: ukraina
subject: wojna
description: Rzeź wołyńska – haniebne ludobójstwo dokonane na Polakach – do dziś jest otwartą, jątrzącą się raną na tkance polsko-ukraińskich relacji. W 1943 roku ukraińscy nacjonaliści obrali sobie za cel wyniszczyć polską ludność na ziemiach, które uważali za swoje. Ich ofiarami padli niewinni cywile – mężczyźni, kobiety, a nawet dzieci, w tym niemowlęta. Do dziś nie udało się określić liczby ofiar. Według różnych szacunków, w serii masowych mordów życie straciło od 80 do 100 tys. mieszkańców Wołynia i Galicji Wschodniej.
encoded: Spis treści: Przeszłość pełna dobrych i złych momentów Postawa Polaków i Ukraińców w okresie międzywojennym Marionetki w rękach Niemców i Rosjan Ludobójstwo dokonane na Polakach Wielu ukraińskich historyków nadal nie przyznaje, że rzeź wołyńska była niczym innym niż jednoznacznym aktem ludobójstwa. W ich narracji tragiczne wydarzenia, do których doszło w latach 1943–1945, nie były zaplanowanymi czystkami etnicznymi, a spontanicznymi, samowolnymi aktami niewielkiej grupy ekstremistów. Sam Stepan Bandera przez niektórych nadal jest postrzegany jako symbol walki o niepodległość Ukrainy. Bez względu na argumentację, fakty są inne. Ludobójstwo pozostaje ludobójstwem. Rzeź wołyńska była planowanym działaniem, następstwem rozkazów, a Bandera to nie bohater, a zbrodniarz. Przeszłość pełna dobrych i złych momentów Relacje polsko-ukraińskie rozpoczęły się na długo przed powstaniem Ukrainy. W połowie XIII wieku najazd Mongołów doprowadził do upadku Rusi Kijowskiej. W następstwie tego, 100 lat później Wołyń i okoliczne ziemie znalazły się pod panowaniem Kazimierza Wielkiego. Dwa stulecia później, na mocy unii lubelskiej część ukraińskich ziem została włączona do Korony Polskiej. Na przestrzeni wieków, Polacy i Ukraińcy żyli obok siebie jak jeden naród i stali ramię w ramię w wielu ważnych chwilach. Oczywiście, bywały między nami spory, nie tylko mniejsze, o charakterze lokalnym. Przykładem niech będzie powstanie kozactwa i ukraińskiego chłopstwa pod przywództwem hetmana kozackiego Bohdana Chmielnickiego. Jednak mimo wielu konfliktów, nasze stosunki przez wiele stuleci można było określać jako co najmniej poprawne, mimo że idea Rzeczypospolitej Trojga Narodów, która miała być odpowiedzią na powstanie Chmielnickiego, nie doczekała się realizacji. Niespełniony projekt polityczny jasno jednak dowodził, że zjednoczenie narodów polskiego i ukraińskiego na zasadach równości było żywą i jakże ważną ideą. Co więc zmieniło się w naszych relacjach, że kilkaset lat później doszło do krwawe…

shutterstock2668036809-6b8f8a9.jpg
width: 1000
height: 667

Diabeł zakochany w sztuce. Hermann Göring stworzył imperium skradzionych dzieł
type: item
date: 2025-08-13T08:50:29.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: dzieła sztuki
subject: Edukacja
subject: II wojna światowa
subject: obrazy
subject: sztuka
description: Historia zna wielu kolekcjonerów sztuki, lecz niewielu wzbudzało tak skrajne emocje. Hermann Göring, jeden z najbardziej znienawidzonych ludzi XX wieku, latami gromadził dzieła warte fortunę. Jego plan stworzenia w Carinhall imponującego muzeum runął w 1943 roku.
encoded: W tym artykule: Hitlerowcy planowali przejąć największe skarby europejskiej kultury Hermann Göring – wielki kolekcjoner Ucieczka z luksusowego muzeum Dalsze losy kolekcji Walka o przetrwanie Dzieła sztuki rabowano również w Polsce Kolekcjonerska pasja Hermanna Göringa rozwinęła się niedługo po zakończeniu I wojny światowej. Już wtedy późniejszy dowódca niemieckiego lotnictwa wojskowego zaczął zbierać pojedyncze obrazy i rzeźby, które stały się podwalinami jego kolekcji. Hitlerowcy planowali przejąć największe skarby europejskiej kultury W 1933 roku, po objęciu przez Hitlera stanowiska kanclerza, wspólnie opracowali plan, zgodnie z którym największe skarby europejskiej kultury miały znaleźć się w III Rzeszy. Aby rabunek bezcennych kolekcji przebiegał sprawniej, powołano Devisenschutzkommando, specjalną jednostkę odpowiedzialną za poszukiwanie na podbitych terenach bezcennych gobelinów, rzeźb, obrazów i innych obiektów. Równolegle z Devisenschutzkommando działało Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg (ERR). Organizacja, którą kierował nazistowski ideolog Alfred Rosenberg, okradała z bezcennych woluminów wschodnie i zachodnie archiwa i biblioteki. W ten sposób ponad 2 miliony książek, wcześniej ocenionych pod kątem ideologicznym przez nazistowskich ekspertów, trafiło do Raciborza. To oni decydowali o dalszych losach spuścizny po „wrogach Rzeszy”. Göring miał więc łatwy dostęp do tych wszystkich skarbów, a jako ulubieniec Hitlera regularnie otrzymywał „prezenty”, w rzeczywistości będące łapówkami. Część zdobytych w ten sposób obrazów należących do „zdegradowanej sztuki” (niepasującej ideologicznie), m.in. dzieła Mattise'a czy Picassa, wymieniał na prace Tycjana i Rubensa. W trakcie przesłuchań twierdził, że nabywał je za pieniądze, jednak dalsze śledztwo wykazało, że marszałek kłamał. W 1939 roku liczącą blisko 200 arcydzieł kolekcję Göring ulokował w swojej rezydencji Carinhall. Na ścianach obok poroży dzikich zwierząt znajdowały się kompozycje Vermeera, Rembrandta, Lucas…

Hermann-Goring--be5b1ac.png
width: 1080
height: 720

Skarb, który rozpala emocje od lat. Co nowego w sprawie Złotego Pociągu?
type: item
date: 2025-08-07T08:43:21.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: pociągi
subject: skarby
description: Mimo, że poszukiwania Złotego Pociągu trwają już od 10 lat, to temat ten nadal rozpala wyobraźnie entuzjastów historii. Teraz – według grupy poszukiwaczy – ma wreszcie nadejść przełomowy moment. Na horyzoncie kolejne etapy poszukiwań.
encoded: Spis treści: Czym jest Złoty Pociąg? Jaka jest przyszłość poszukiwań? Wątpliwości naukowców Poszukiwania Złotego Pociągu elektryzują polską przestrzeń medialną od niemal 10 lat. W sierpniu 2015 roku Piotr Koper oraz Andreas Richter złożyli oficjalne zawiadomienie do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Wałbrzychu o zlokalizowaniu dużego obiektu, przypominającego pociąg. Kolejne miesiące i lata to okres sinusoidy zainteresowania tematem skarbu. W 2016 ruszają prace wykopaliskowe finansowane przez prywatnych inwestorów. Trwają kilka dni, ale kończą się fiaskiem – nie znaleziono żadnego pociągu. Teraz grupa „Złoty Pociąg 2025” wydaje się pewna, że odkrycie lokomotywy to jedynie kwestia czasu, a ich metody badawcze na pewno przyczynią się do ostatecznego odkrycia legendy. Czym jest Złoty Pociąg? Według legend i lokalnych opowieści – niemiecki pociąg pancerny miał zostać ukryty przez wycofujące się wojska III Rzeszy pod koniec II wojny światowej w 1945 roku i miał zawierać kosztowności, dzieła sztuki, złoto i inne zrabowane dobra. Miał rzekomo znajdować się w ukrytym tunelu w rejonie Wałbrzycha (nieopodal zamku Książ). Medialność złota pozostawionego przez nazistów przyczyniła się do wzrostu popularności zarówno samego pociągu jak i Wałbrzycha i jego okolic. W mieście pojawiły się chociażby tabliczki mające doprowadzić turystów do skarbu. Popularny dziennikarz Bogusław Wołoszański zwrócił również uwagę na posąg lwa z miejscowości Leśna, który ma wyznaczać miejsce ulokowania pociągu. Na temat Złotego Pociągu powstały liczne publikację – zarówno powieści, jak i teksty faktograficzne. Wspomnieć można chociażby napisaną przez Joanne Lamparską książkę „Złoty pociąg. Krótka historia szaleństwa”. Jaka jest przyszłość poszukiwań? Zespół „Złoty Pociąg 2025” to trójka entuzjastów, która postawiła sobie za cel rozwikłanie jednej z największych zagadek II Wojny światowej. Pasjonaci twierdzą, że dzięki badaniom radiestezyjnym oraz geodezyjnym zlokalizowali zamaskowany tunel kolejowy…

ZlotypociagwMinieurolandzie-0d5b49f.jpg
width: 2440
height: 1627

„Nie było huku. Tylko światło” – wstrząsająca relacja świadka z Hiroszimy
type: item
date: 2025-08-06T04:30:47.000Z
creator: John Hersey
subject: Historia
subject: bomba atomowa
subject: II wojna światowa
subject: japonia
description: Nie było słychać odgłosów samolotów. Ranek był czysty, miejsce chłodne i przyjemne. Wtedy po niebie rozlał się straszliwy błysk. Wydawało się, że rozbłysło słońce – przeczytajcie wstrząsającą relację osoby, która przetrwała eksplozję bomby w Hiroszimie. Mija dokładnie 80 lat od tego wydarzenia.
encoded: Spis treści: Strach przed nalotami Zwykły poranek pastora Zignorowane ostrzeżenie Grom z jasnego nieba Ogrom zniszczeń Hiroszimy Wielebny Kiyoshi Tanimoto, pastor kościoła metodystów w Hiroszimie, wstał tego dnia o piątej rano. Był sam, gdyż żona z trzyletnim dzieckiem spędzała noce u przyjaciółki w Ushidzie, północnym przedmieściu Hiroszimy. Ze wszystkich ważnych miast japońskich tylko Kioto i Hiroszima nie zostały masowo odwiedzone przez B-san, Pana B, jak z mieszaniną szacunku i bolesnej poufałości nazywali Japończycy B-29. Strach przed nalotami Tanimoto, jak wszystkich jego sąsiadów i przyjaciół, przepełniała trwoga. Słyszał okrutnie szczegółowe opowieści o masowych nalotach na Kure, Iwakuni, Tokuyamę i inne okoliczne miasta. Był pewien, że wkrótce przyjdzie też pora na Hiroszimę. Źle spał poprzedniej nocy, gdyż ogłoszono kilka alarmów lotniczych. Już od tygodni nękały one Hiroszimę niemal co noc, gdyż B-29 używały jeziora Biwa, na północny wschód od Hiroszimy, jako miejsca spotkania. Niezależnie więc od tego, które tym razem miejsce amerykańskie superfortece planowały zaatakować, gromadziły się nad wybrzeżem nieopodal Hiroszimy. Częstość tych ostrzeżeń, a także fakt, że Pan B pomijał Hiroszimę, niepokoiły jej mieszkańców. Krążyła plotka, że Amerykanie szykują dla tego miasta coś zupełnie wyjątkowego. Zwykły poranek pastora Tanimoto był niskim mężczyzną, gadatliwym i bardzo emocjonalnym. Miał długie czarne włosy z przedziałkiem na środku głowy. Wyraźnie zaznaczona nad brwiami kość czołowa, niewielki wąsik, zarys ust i podbródka nadawały mu osobliwy młodzieńczo-dojrzały wygląd – chłopięcy, a zarazem pełen mądrości, łagodny, a jednak popędliwy. Ruchy miał nerwowe i szybkie, a jednocześnie była w nich miara sugerująca, że jest człowiekiem ostrożnym i rozważnym. Zdecydowawszy, że żona będzie nocować w Ushidzie, Tanimoto zajął się przenoszeniem wszystkich rzeczy z kościoła, który mieścił się w gęsto zaludnionej dzielnicy mieszkalnej Nagaragawa, do domu producenta jed…

Hiroszima-89ca6f7.png
width: 900
height: 600

Nie Złoty Pociąg, a niezwykła lokomotywa na Zamku Książ. Spiesz się, by ją zobaczyć
type: item
date: 2025-07-31T12:30:29.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Traveler
subject: II wojna światowa
subject: książ
subject: legendy
subject: Naziści
subject: pociągi
description: Ma ponad 130 lat i waży 40 ton – przed budynkiem bramnym Zamku Książ w Wałbrzychu można podziwiać zabytkową lokomotywę. Nie jest to co prawda legendarny Złoty Pociąg, ale ten obiekt przynajmniej jest… prawdziwy.
encoded: Spis treści: Złoty Pociąg w Zamku Książ? Parowóz na zamku Złoty Pociąg – poszukiwania trwają W sierpniu minie dokładnie dziesięć lat od ogłoszenia przez poszukiwaczy domniemanej lokalizacji Złotego Pociągu. Niestety wówczas nic nie udało się odkryć. Według legendy miał być to pociąg pancerny z czasów II wojny światowej przewożący skarby, w tym złoto, kosztowności i tajne dokumenty. Niemcy rzekomo ukryli go pod koniec wojny w 1945 roku. Złoty Pociąg w Zamku Książ? W najbliższy weekend, w dniach 2–3 sierpnia, na Zamku Książ odbędzie się V Letni Festiwal Tajemnic. „W tym roku podczas jubileuszowego, V Letniego Festiwalu Tajemnic będziemy ponownie przeżywać akcję dotyczącą legendarnego Złotego Pociągu – właśnie w tym roku mija 10 lat od tego wydarzenia” – informują organizatorzy imprezy. Będzie też mowa o niedawnym odkryciu insygniów królewskich w Wilnie. Prelekcje wygłoszą osoby, które poszukiwały cennego pociągu. Z kolei na dziedzińcach zamkowych odbędą się pokazy sprzętu poszukiwawczego. Będzie można się tam dowiedzieć, jak działa georadar i za jego pomocą zobaczyć zamkowe podziemia bez wbijania łopaty w ziemię. W zamku na zwiedzających czekają wyjątkowe wystawy, m.in. „Twierdza szyfrów, czyli tajniki podsłuchów” czy „Złoty Pociąg 2015 – przeżyjmy to jeszcze raz”. Dodatkiem specjalnym będzie wystawa „Bursztynowa Komnata”. Przewidziano też sporo atrakcji dla rodzin z dziećmi. Ponadto zaplanowano dwie edycje nocnego zwiedzania: dla rodzin z dziećmi „Nawiedzony Pociąg” oraz „Widmo” dla osób dorosłych. Parowóz na zamku Wielką atrakcją w czasie tego weekendu będzie możliwość zobaczenia parowozu wyprodukowanego w 1890 roku przez Union-Gießerei. Służył on do prac manewrowych i prowadzenia lekkich pociągów towarowych. W Polsce znalazł się w 1918 roku i uzyskał oznaczenie TKh2-12, a po II wojnie światowej pracował w KWK Kazimierz Juliusz. W naszym kraju było w sumie 27 egzemplarzy takich maszyn. Obecnie parowóz jest eksponatem w Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląsk…

zloty-pociag-ac00e06.png
width: 900
height: 600

Tajemnicze dokumenty nazistowskie zostały odkryte w Argentynie. Co skrywały piwnice sądu?
type: item
date: 2025-07-23T06:49:35.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: archiwum
subject: argentyna
subject: II wojna światowa
subject: Naziści
subject: odkrycia archeologiczne
description: Historia ukrytych dokumentów nazistowskich w Argentynie nie kończy się na jednym archiwum. Najnowsze odkrycia w piwnicach Sądu Najwyższego pokazują, jak wiele pytań wciąż pozostaje bez odpowiedzi.
encoded: Spis treści: Rząd Argentyny otworzył archiwa dokumentów nazistowskich Materiały propagandowe ukryte w piwnicach Sądu Najwyższego Zastanawiające opóźnienia i milczenie urzędników Nie jest tajemnicą, że po II wojnie światowej wielu nazistowskich zbrodniarzy znalazło schronienie w Argentynie. Wśród nich byli m.in. Adolf Eichmann (główny organizator eksterminacji Żydów podczas Holokaustu) oraz Josef Mengele, czyli lekarz z Auschwitz odpowiedzialny za pseudomedyczne eksperymenty na więźniach. Przybyli do Ameryki Południowej dzięki przyzwoleniu rządu Juana Peróna, który umożliwił im bezpieczny wjazd i osiedlenie się. Choć od tamtych wydarzeń minęły dziesięciolecia, pamięć o roli Argentyny jako azylu dla nazistów wciąż wywołuje silne emocje. Tym bardziej, że w ostatnich miesiącach temat ten odżył za sprawą dwóch istotnych wydarzeń: decyzji o udostępnieniu archiwów dotyczących hitlerowskich uciekinierów oraz odkrycia nieznanego dotąd zbioru dokumentów, który przez dekady spoczywał zapomniany w piwnicy Sądu Najwyższego w Buenos Aires. Rząd Argentyny otworzył archiwa dokumentów nazistowskich W lutym 2025 roku prezydent Argentyny Javier Milei podpisał rozporządzenie mające na celu pełne udostępnienie publicznych akt dotyczących nazistów, którzy osiedlili się w tym kraju po II wojnie światowej. Jak podkreślił rzecznik Emiliano Díaz: „Rząd Argentyny jest zdecydowany nagłośnić te kwestie”. Rozporządzenie zostało częściowo wypracowane pod wpływem nacisków Centrum Simona Wiesenthala, jednak nie przyniosło nieznanych wcześniej materiałów archiwalnych. W rzeczywistości dokumenty zostały formalnie odtajnione już w 1992 roku, ale dotychczas można było je przeglądać wyłącznie stacjonarnie, w siedzibie archiwum w Buenos Aires. Obecnie uzyskano dostęp online, m.in. do raportów ministerstwa obrony, akt wywiadowczych oraz dokumentacji transakcji finansowych osób powiązanych z III Rzeszą. Niespodziewanie, kilka miesięcy po ogłoszeniu tych zasad, lokalne media obiegła wiadomość o nowym odkryc…

dokumenty-n-6a348ce.jpg
width: 1200
height: 799

Złoty Pociąg z nowym tropem? Do sieci trafiło emocjonalne oświadczenie
type: item
date: 2025-07-18T10:11:24.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dolny śląsk
subject: II wojna światowa
subject: skarby
subject: zagadki
description: Złoty Pociąg znów rozgrzewa wyobraźnię poszukiwaczy i internautów. Po latach milczenia eksploratorzy ujawniają nowy trop. Czy tym razem tajemnica Dolnego Śląska zostanie rozwiązana?
encoded: Spis treści: Poszukiwania Złotego Pociągu – czy to przełom? Gdzie jest Złoty Pociąg? Nadzieje i krytyka Niemal każdy kraj na świecie ma swoje lokalne legendy o skarbach. Niektóre sięgają czasów średniowiecza, inne czerpią z nieco nowszej historii. Tak jest na przykład ze Złotym Pociągiem. Rzekomo wagony wypełnione kosztownościami nadal są ukryte gdzieś na Dolnym Śląsku. Co jakiś czas legenda składu ożywa. To zasługa przede wszystkim pasjonatów historii i poszukiwaczy skarbów. W ostatnich dniach o Złotym Pociągu znów jest głośno. To dlatego, że grupa eksploratorów działająca pod nazwą „Złoty Pociąg 2025” otrzymała zgodę Lasów Państwowych na przeprowadzenie pierwszego etapu poszukiwań w rejonie otuliny Książańskiego Parku Krajobrazowego. Poszukiwania Złotego Pociągu – czy to przełom? W najnowszym oświadczeniu opublikowanym w nocy z 17 na 18 lipca przedstawiciel grupy podpisujący się inicjałem M. zapewnia o „bezbłędności” przeprowadzonych badań radiestezyjnych, dzięki którym miało udać się zlokalizować przebieg tunelu i miejsce ukrycia legendarnego składu. Eksplorator utrzymuje, że Złoty Pociąg opuścił Wrocław w lutym 1945 roku i został ukryty przez więźniów obozu pod nadzorem nazistów. Brak dokumentacji tłumaczy tajnością operacji. W swoim emocjonalnym oświadczeniu M. odnosi się też do wcześniejszej krytyki dotyczącej nierealistycznych rozmiarów wagonów (cztery metry szerokości i wysokości). Jak tłumaczy, wszystkie dane miały charakter szacunkowy, a każda liczba była poprzedzona słowem „około”. Mimo że eksploratorzy chwalą się uzyskaniem zgody Lasów Państwowych na pierwsze, nieinwazyjne działania, nie wszystko przebiega gładko. Ostatecznie wniosek o możliwość odsłonięcia tunelu został odrzucony przez Nadleśnictwo Świdnica ze względu na lokalizację w obrębie chronionego obszaru przyrodniczego. Grupa „Złoty Pociąg 2025” zapowiada jednak dalsze rozmowy i wypracowanie kompromisu, który pozwoli na kontynuowanie prac bez naruszenia środowiska. Gdzie jest Złoty Pociąg? Nadzi…

Zloty-Pociag-1010c6e.jpg
width: 6240
height: 4160

Gdzie jest złoty pociąg? Najprawdopodobniej nie w Polsce
type: item
date: 2025-07-18T07:14:52.000Z
creator: Joanna Lamparska
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: II wojna światowa
subject: pociągi
subject: skarby
subject: tajemnice
subject: złoto
description: Poszukiwacze skarbów od lat próbują ustalić, gdzie jest złoty pociąg. Coraz więcej faktów przemawia za prawdziwością legendy o zaginionym nazistowskim zbiorze skarbów.
encoded: W tym artykule: Skradzione obrączki, futra i obrazy Srebro i porcelana dla amerykańskiego generała Gdy wojna spotyka się z pieniędzmi, nawet pokój nie przynosi spokoju Podczas II wojny światowej Niemcom udało się zgromadzić więcej złota niż wynosiło wydobycie i przetworzenie tego kruszcu przez kraje południowej Afryki w ostatnich dekadach XX wieku. Cóż, wojny są przecież po to, żeby łupić. Mogłoby się wydawać, że grabież skończyła się w 1945 r. Lecz to nieprawda. Kolejna wielka grabież zaczęła się zaraz po kapitulacji III Rzeszy, czego przykładem są losy węgierskiego odpowiednika śląskiej legendy o złotym pociągu. Czy zatem wiemy, gdzie jest złoty pociąg? Skradzione obrączki, futra i obrazy W kwietniu 1945 r. z Budapesztu wyruszył skład z majątkiem zagrabionym ośmiuset tysiącom węgierskim Żydów, których faszystowski rząd Ferenca Szálasiego zmusił wcześniej do oddania swoich kosztowności administracji państwa. Pozbawieni majątku ludzie zostali wysłani do niemieckich obozów koncentracyjnych, w większości do Auschwitz. Pierwsze transporty śmierci wyruszyły z Węgier 28 i 29 kwietnia 1944 r. Do Auschwitz przybyły po czterech dniach, 2 maja. Wcześniej rzeczy ofiar zostały posegregowane w sposób, który uniemożliwił późniejsze wskazanie ich właścicieli. Obrączki do obrączek, futra do futer, obrazy do obrazów. Prawdopodobnie już na tym etapie ginęły niektóre kosztowności. Segregacja odbywała się bez konieczności rozliczenia się z tej pracy i bez większego nadzoru. Tuż przed wkroczeniem do obozu koncentracyjnego w Auschwitz żołnierzy Armii Czerwonej w kwietniu 1945 r., dobra te zostały załadowane do 44 wagonów towarowych. Uciekający przed Rosjanami pociąg ruszył w kierunku Berlina. Na jego pokładzie znajdowało się m.in. pięć ton złota, kamienie szlachetne (w tym perły i diamenty), zegarki, obrazy, perskie dywany, srebrne zastawy, futra, aparaty fotograficzne, kolekcje znaczków, porcelany, monet i kryształów. W 1945 r. dobra te zostały wycenione na 350 mln USD, na początku XXI…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/c75ca6729aa7cd18020b0f56cd13c1b545c9dc74-49810c1.jpeg
width: 938
height: 593

Narodziny bomby atomowej. Mija 80 lat od pierwszej eksplozji jądrowej
type: item
date: 2025-07-16T09:30:45.000Z
subject: Historia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: II wojna światowa
subject: nagasaki
subject: stany zjednoczone
description: Test Trinity zapoczątkował erę broni jądrowej. Naukowcy, którzy go przeprowadzili, początkowo cieszyli się z sukcesu. Wkrótce jednak wielu z nich zaczęło żałować udziału w projekcie.
encoded: Spis treści: Wynalezienie broni jądrowej Broń jądrowa w historii świata Broń jądrowa a ruch antynuklearny O 5:30 rano 16 lipca 1945 r., nad Nowym Meksykiem promieniowało światło jaśniejsze niż słońce. Ognista kula unicestwiła wszystko w jej pobliżu, a następnie wytworzyła grzybową chmurę, która kłębiła się na wysokości ponad 11 kilometrów. W następstwie tego wydarzenia naukowcy, którzy spowodowali wybuch, śmiali się i uściskali sobie dłonie, rozdając uroczyste drinki. Następnie pogrążyli się w ponurej myśli o śmiercionośnym potencjale broni, którą stworzyli. Właśnie wywołali pierwszą na świecie eksplozję jądrową. Wynalezienie broni jądrowej Test o kryptonimie „Trinity” był sukcesem. Udowodnił, że naukowcy potrafią wykorzystać potencjał rozszczepienia plutonu. Wprowadził on świat w erę atomową, zmieniając na zawsze działania wojenne i stosunki geopolityczne. Niecały miesiąc później Stany Zjednoczone zrzuciły dwie bomby atomowe na Hiroszimę i Nagasaki w Japonii. Dowodząc tym samym, że od teraz można było zniszczyć ogromne powierzchnie ziemi i zabić mnóstwo ludzi w kilka sekund. Naukowcy próbowali ustalić, w jaki sposób wywołać rozszczepienie jądra atomowego (reakcję, do której dochodzi, gdy jądra atomowe są rozszczepiane, wytwarzając ogromną ilość energii) od czasu odkrycia tego zjawiska w latach 30. ubiegłego wieku. Nazistowskie Niemcy jako pierwsze próbowały uzbroić się w taką energię, a wieść o ich wysiłkach wyciekała z kraju wraz z politycznymi dysydentami i wypędzonymi naukowcami, z których wielu było niemieckimi Żydami. W 1941 roku, po tym jak fizyk na emigracji, Albert Einstein ostrzegł prezydenta Franklina Delano Roosevelta, że Niemcy mogą próbować stworzyć bombę rozszczepiającą, Stany Zjednoczone przystąpiły do pierwszego wyścigu zbrojeń jądrowych. Rozpoczęto tajny projekt badań atomowych, nazwany kryptonimem „Projekt Manhattan”, łączący najwybitniejszych amerykańskich fizyków z naukowcami na uchodźstwie z Niemiec i innych krajów okupowanych przez nazistów. <…

bron-jadrowa-0b51928.png
width: 1080
height: 720

Życie straciło tu ponad 1,1 mln osób. Auschwitz-Birkenau to symbol piekła na ziemi
type: item
date: 2025-07-11T10:00:40.000Z
creator: Hubert Rój
subject: Historia
subject: Edukacja
subject: II wojna światowa
subject: Naziści
subject: niemcy
subject: wojna
subject: zagłada
subject: żydzi
description: Auschwitz-Birkenau to symbol jednego z najczarniejszych rozdziałów w historii ludzkości. To tutaj niemieccy naziści z nieznaną wcześniej światu pedantycznością mordowali swoje ofiary w imię zbrodniczej ideologii. Ich ciała palono w piecach, by zatrzeć ślady ludobójstwa.
encoded: W tym artykule: Początki obozu Auschwitz-Birkenau. Od więzienia do fabryki śmierci Holokaust na terenie obozu Auschwitz-Birkenau Ilu ludzi zginęło w Auschwitz? Nieludzkie warunki życia i umierania w Auschwitz Próby ucieczki z Auschwitz-Birkenau Marsze śmierci, czyli tragiczny koniec tragicznej historii obozów zagłady Auschwitz jako symbol Najpierw był tu obóz koncentracyjny, w którym zamykano więźniów politycznych. Później stał się obozem zagłady, gdzie zamordowano ponad 1 mln ludzi. Taką drogę przeszedł obóz Auschwitz, gdzie Niemcy postanowili urządzić centrum ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej, czyli Holokaustu. Początki obozu Auschwitz-Birkenau. Od więzienia do fabryki śmierci Początki funkcjonowania niemieckiego obozu koncentracyjnego na terenie Oświęcimia nie zwiastowały tak tragicznego dalszego ciągu wydarzeń. Obóz założony został z inicjatywy szefa SS Heinricha Himmlera w 1940 roku, a więc jeszcze przed niemiecką inwazją na Związek Radziecki. A przede wszystkim jeszcze przed niemiecką decyzją o pełnej eksterminacji Żydów w styczniu 1942 r. Bezpośrednią przyczyną powstania Konzentrationslager Auschwitz było przede wszystkim rozładowanie coraz bardziej przepełnionych więzień, aresztów i obozów przede wszystkim na terenach sterroryzowanej, okupowanej Polski. W tych właśnie więzieniach tłoczyli się pierwsi więźniowie polityczni z wykluwającego się ruchu oporu, osoby próbujące przedostać się przez zieloną granicę do Francji, do odbudowywanego wojska polskiego, a także duchowni i inteligencja. Archeolodzy odkryli tunel na terenie dawnego obozu zagłady Grupa archeologów kierowana przez Wojciecha Mazurka z Chełma oraz Yorama Haimiego z Izraela trafiła na ślady podziemnego tunelu, wykopanego prawdopodobnie przez więźniów z Sonderkommando Dalsza rozbudowa obozu i budowa szeregu podobozów zbiegła się w czasie z „przyspieszeniem” diabolicznej niemieckiej maszyny wojennej. Wówczas doszło do stworzenia całego kompleksu obozowego na czele z obozem macierzystym oboz…

Auschwitzpieklo-8f39019.jpg
width: 3717
height: 2421

Oto dom z niesamowitą historią. Podczas wojny dyrektor ZOO ukrywał tam zbiegów z getta
type: item
date: 2025-07-07T06:03:21.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: II wojna światowa
subject: warszawa
subject: zoo
subject: żydzi
description: Willa Żabińskich, znana także jako „Willa pod zwariowaną gwiazdą”, to jeden z najcharakterystyczniejszych i przy okazji – najważniejszych punktów na mapie okupowanej Warszawy. Mury okazałego domu w trakcie wojny były niemym świadkiem przejmujących wydarzeń. To tam schronienie znalazło wielu prześladowanych, którzy by ocalić życie, musieli ukrywać się przed najeźdźcami. Poniżej przybliżamy historię tego niezwykłego miejsca.
encoded: Spis treści: Wygodna willa dla dyrektora Willa Żabińskich stała się azylem dla prześladowanych W willi Żabińskich czas się zatrzymał Na pierwszy rzut oka, willa Żabińskich nie wyróżnia się niczym szczególnym. Ot, stary, dobrze utrzymany dom. Na takie można natknąć się w wielu miastach. Zaskakiwać może jedynie, że przedwojenny budynek do dziś zachował się niemal w niezmienionym stanie, bo nie został zniszczony podczas II wojny światowej. W 1939 roku Niemcy zbombardowali warszawskie ZOO. Większość zwierząt zginęła. Te, które przetrwały, okupanci dobili albo wywieźli do innych placówek. Ale modernistyczna willa, wybudowana na terenie ogrodu, pozostała nienaruszona. Czy na pewno tylko to? Otóż nie. To z pozoru zwyczajne miejsce zaskakuje niezwykłą historią. Wygodna willa dla dyrektora Budynek, który historia nazwała willą Żabińskich, został wybudowany w 1931 roku na terenie Miejskiego Ogrodu Zoologicznego w Warszawie. Przestronny dom miał służyć jako mieszkanie służbowe ówczesnemu dyrektorowi placówki, Janowi Żabińskiemu, i jego rodzinie: żonie Antoninie i synowi Ryszardowi. Człowiek ze wszech miar niezwykły Kim był Jan Żabiński? Zoologiem i fizjologiem – doktorem habilitowanym nauk przyrodniczych, który wiedzę zdobywał w murach Uniwersytetu Warszawskiego i Królewskiej Polskiej Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego. Zagorzałym propagatorem zoologii i jednym z organizatorów Miejskiego Ogrodu Zoologicznego w Warszawie. W 1929 roku, po śmierci Wenantego Brudzińskiego, został mianowany dyrektorem placówki i tę funkcję pełnił do 1951 roku. Przede wszystkim był jednak patriotą. Jego poczucie obowiązku wobec ojczyzny dało o sobie znać już podczas I wojny światowej. Prawdopodobnie już w 1914 roku wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej, gdzie ukończył kurs żołnierski, podoficerski i oficerski. W trakcie działań wojennych uczestniczył w zdobyciu siedziby tajnej policji na ul. Wierzbowej i w odbiciu ratusza, za co został nagrodzony awansem na stopień wachmistrza POW. W ostatnim roku w…

Willa-zabinskich-08f1b32.jpg
width: 1000
height: 667

Tajna broń Hitlera w sercu Borów Dolnośląskich. Co odkryli archeolodzy w zapomnianym obozie?
type: item
date: 2025-07-03T14:20:57.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: broń
subject: II wojna światowa
subject: więzienie
description: Więźniowie tego niemieckiego obozu byli zmuszani do budowania supertajnej nazistowskiej broni V1. Teraz archeologom udało się go zlokalizować na terenie Borów Dolnośląskich. Jedna rzecz pozostaje jednak zagadką.
encoded: Spis treści: AL Kittlitztreben – więźniowie pracujący nad supertajną bronią Czego dowiedzieliśmy się o obozie AL Kittlitztreben? Mroczne tajemnice nadal czekają na odkrycie Naukowcy z Katedry Antropologii Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu i Katedry Archeologii Uniwersytetu Zachodnioczeskiego w Pilźnie podsumowali właśnie szeroko zakrojony projekt badawczy. Jego celem było kompleksowe rozpoznanie dwóch podobozów niemieckich KL Gross-Rosen: AL Halbau (Czyżówek) i AL Kittlitztreben (Karczmarka). To pierwsze tak szczegółowe opracowanie tych miejsc, do tej pory będących poza zainteresowaniem naukowców. Wyniki opublikowano na łamach „Antiquity”, a sfinansowano w ramach projektu Narodowego Centrum Nauki. AL Kittlitztreben – więźniowie pracujący nad supertajną bronią W Karczmarce (AL Kittlitztreben) obóz powstał w 1944 r. Był zlokalizowany na terenie potężnego kompleksu Luftwaffe, gdzie więźniowie pracowali przy produkcji i transporcie amunicji, m.in. bomb kierowanych Fritz X oraz V-1. V-1 (niem. Vergeltungswaffe-1, broń odwetowa nr 1) był tajnym niemieckim samolotem-pociskiem manewrującym opracowanym przez nazistów w czasie II wojny światowej. Produkcja pocisków V-1 rozrzucona była po całych Niemczech, a testowano je w Peenemünde. Druga z zaawansowanych broni produkowanych w tym miejscu to Fritz X. Była to niemiecka bomba kierowana zdalnie (radiowo), przeznaczona do zwalczania silnie opancerzonych okrętów. Cały kompleks zajmował ponad 5,5 hektara, podzielony był na strefy: koszarowo-logistyczną (z obozem), magazynową oraz produkcyjną. Przyjmuje się, że przez obóz przeszło w sumie ok. 1700–2500 więźniów, głównie Żydów pochodzących z Polski i Węgier, ale też z Niemiec, Austrii, Belgii i Holandii. Czego dowiedzieliśmy się o obozie AL Kittlitztreben? Z nowych badań wynika, że obóz koncentracyjny miał regularny, prostokątny układ z wewnętrzną drogą, równolegle ustawionymi barakami i układem infrastruktury technicznej. Zachowały się fundamenty baraków, systemy kanalizacyj…

v1-6b68c43.png
width: 900
height: 600

To tu narodził się James Bond. Londyńskie tunele szpiegów odsłonią swoje sekrety
type: item
date: 2025-06-29T11:43:18.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: filmy
subject: II wojna światowa
subject: londyn
description: Ukryte 30 metrów pod ulicami Londynu, przetrwały w cieniu największych wydarzeń XX wieku. Niebawem wreszcie będzie można zajrzeć do niegdyś supertajnych tuneli. Powstały w czasie II wojny światowej.
encoded: Spis treści: Od II wojny światowej do szpiegowskiej legendy Nowe życie tuneli: muzeum wywiadu i podziemny bar Choć Londyn należy do najczęściej odwiedzanych miast świata, wciąż skrywa miejsca o bogatej historii, które pozostają niemal nieznane. Jednym z nich jest sieć tuneli, wybudowana 30 metrów pod ulicami. Ich istnienie przez dziesięciolecia pozostawało tajemnicą — dziś mogą stać się kolejnym ważnym punktem na turystycznej mapie miasta. Władze lokalne zatwierdziły bowiem projekt zagospodarowania 8400 metrów kwadratowych tego obiektu. Od II wojny światowej do szpiegowskiej legendy Pierwsze podziemne korytarze, znane jako Kingsway Exchange Tunnels, powstały między 1940 a 1942 rokiem w odpowiedzi na naloty podczas bitwy o Anglię. Miały pomieścić do 8000 osób, ale zanim oddano je do użytku, metro przejęło tę rolę i schron nie spełnił już swojego pierwotnego celu. Tunele szybko znalazły jednak inne zastosowanie – przejęła je tajna organizacja Special Operations Executive (SOE), działająca na rozkaz Winstona Churchilla. Gdy podziemny kompleks służył jako zaplecze operacyjne tej brytyjskiej jednostki (powołanej do prowadzenia misji wywiadowczych i dywersyjnych w okupowanej Europie), pracował w nim Ian Fleming – oficer wywiadu, a później autor powieści o Jamesie Bondzie. To właśnie doświadczenia związane z tym miejscem, jego tajnością i nowatorskimi technologiami, miały zainspirować go do stworzenia Q Branch – fikcyjnego działu MI6 odpowiedzialnego za gadżety i wynalazki wykorzystywane przez agenta 007. W kolejnych latach tunele pełniły z kolei funkcje związane z bezpieczeństwem i łącznością. W czasach zimnej wojny działała tu tajna linia telefoniczna łącząca Biały Dom z Kremlem. Była to jedna z kilku tras zapewniających możliwość szybkiego i bezpiecznego kontaktu między mocarstwami w razie kryzysu. Na przestrzeni dekad obiekt stopniowo tracił swoje strategiczne znaczenie, aż w końcu – w latach 80. – został wycofany z użytku. Przez pewien czas pozostawał w gestii British…

bond-e80c41b.jpg
width: 5207
height: 3401

Archiwum Ringelbluma: historia warszawskich Żydów ukryta w metalowych bańkach po mleku
type: item
date: 2025-06-16T08:35:03.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: zagłada
subject: żydzi
description: W listopadzie 1940 roku na terenie warszawskiego getta zaczęło powstawać archiwum Ringelbluma. Dokument, który skrupulatnie opisywał losy żydowskiej dzielnicy w trakcie II wojny światowej, do dzisiaj nie został w pełni odkryty. Do tej pory udało się wydobyć spod powierzchni Warszawy dwie z trzech części archiwum.
encoded: Spis treści: Dlaczego archiwum Ringelbluma powstało? Prace nad archiwum Ukrycie i odnalezienie archiwum Znaczenie odkrycia Pomysł na powstanie dokumentacji powstał z inicjatywy historyka dr. Emanuela Ringelbluma oraz jego grupy „Oneg Szabat” (radość soboty). Nazwa nawiązywała do cyklicznych sobotnich spotkań członków stowarzyszenia, w trakcie których omawiano dotychczasowe efekty prac archiwizacyjnych. Dlaczego archiwum Ringelbluma powstało? Do pracy nad dokumentacją Ringelblum zaangażował inteligencję żyjącą na terenie ówczesnego getta. Członkami Oneg Szabat byli m.in. sekretarz Hersz Wasser, rabin Izrael Lichtensztajn oraz dziennikarka Rachela Auerbach. Za główny cel postawili oni sobie udokumentowanie każdego aspektu życia społeczności żydowskiej. Od początku zakładali oni późniejsze wykorzystanie tworzonych przez nich relacji, które w przyszłości pomogą w lepszym zrozumieniu obrazu tego, co wydarzyło się w trakcie II wojny. Okrucieństwa stosowane wobec ludności żydowskiej cechowały się wyjątkową skalą, która w opinii Ringelbluma byłaby trudna do zaakceptowania przez pokolenia powojenne. Prace nad archiwum Początkowo archiwiści zajmowali się głównie dokumentacją życia codziennego w getcie. Członkowie Oneg Szabat opisywali np. ulice wraz z obowiązującym na nich handlem. Interesujące świadectwo funkcjonowania getta stanowią materiały zebrane przez Rachelę Auerbach, dotyczące codzienności kobiet, osób starszych oraz żydów w kryzysie bezdomności. Dzięki tym zapiskom do współczesnych czasów przetrwała wiedza o codzienności getta warszawskiego – jego okrucieństwie, biedzie i zagładzie. Archiwizacja nabrała jeszcze bardziej dramatycznego charakteru w roku 1942, kiedy to do członków „Oneg Szabat” zaczęły docierać coraz bardziej konkretne i przerażające informacje o masowych mordach Żydów na wschodzie – m.in. w Chełmnie nad Nerem (Kulmhof), gdzie stosowano ciężarówki gazowe, oraz w okolicach Lublina. W maju i czerwcu 1942 r. raporty te zaczęły być systematycznie weryfikow…

ArchiwumRingelbluma-cdf36b3.jpg
width: 2450
height: 1138

Lądowanie w Normandii było największym desantem w historii. Tak rozpoczął się nowy etap II wojny światowej
type: item
date: 2025-06-08T08:02:18.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: normandia
subject: wojna
description: Lądowanie w Normandii, największa operacja desantowa w historii, rozpoczęło nowy etap II wojny światowej. Otwierając drugi front w Europie, alianci zmusili siły niemieckie do desperackiej obrony. Śmiały szturm, stanowiący preludium do operacji „Overlord”, zakończył się sukcesem, jednak przełamanie linii obrony wroga siły sprzymierzonych okupiły ogromnymi stratami.
encoded: Spis treści: Francja pod niemiecką okupacją Cel – zmylić wroga Lądowanie w Normandii, czyli pierwsza faza operacji „Overlord” Powodzenie okupili wysoką ceną Polski wkład w powodzenie operacji 5 czerwca 1944 roku, na antenie francuskiej sekcji radia BBC, żołnierze usłyszeli dwa wersy „Piosenki jesiennej” Paula Verlaine’a. Oba stanowiły komunikat dla żołnierzy francuskiego ruchu oporu. Pierwszy zapowiadał, że aliancki szturm na północy Francji rozpocznie się w ciągu dwóch tygodni. Drugi obwieścił, że siły sprzymierzonych uderzą maksymalnie w ciągu 48 godzin od nadania komunikatu. W praktyce okupowana Francja czekała na wyzwolicieli mniej niż dobę. Francja pod niemiecką okupacją W maju 1940 roku Niemcy zaatakowali Francję. Znaczna część kraju znalazła się pod okupacją wroga. Na pozostałych terenach utworzono marionetkowe państwo Vichy. Siły sprzymierzonych musiały podjąć ewakuację m.in. w Dunkierce, ale alianci doskonale zdawali sobie sprawę, że muszą wypchnąć nieprzyjaciela poza granice Francji. Decyzja o utworzeniu frontu zachodniego W sierpniu 1943 roku odbyła się konferencja w Quebecu, podczas której Franklin Delano Roosevelt i Winston Churchill podjęli decyzję o otwarciu drugiego frontu w Europie. Takie posunięcie częściowo było wynikiem presji Stalina na zachodnich przywódców. Ten domagał się odciążenia frontu wschodniego, na którym koncentrowała się znaczna część sił niemieckich. Operacji nadano kryptonim „Overlord”. Naczelnym dowódcą oddziałów desantowych został mianowany generał Dwight Eisenhower. Naczelne Dowództwo Alianckich Sił Ekspedycyjnych (SHAEF) rozpoczęło działalność w styczniu 1944 roku. Wstępne założenia pierwszej fazy operacji Alianci założyli, że w pierwszym dniu trwania operacji uda się im przerzucić na francuskie wybrzeże około 200 tys. żołnierzy i potroić tę liczbę w ciągu dziesięciu dni. We wrześniu we Francji miało walczyć 2 miliony żołnierzy sił sprzymierzonych. D-Day, czyli dzień desantu morskiego o kryptonimie „Neptun” wyznaczono na 5 czer…

ladowanie-w-normandiiD-Day-3a4f2f5.jpg
width: 990
height: 702

Była kronikarką Holokaustu. Jej dziennik jest jednym z najważniejszych świadectw zagłady Żydów
type: item
date: 2025-05-25T12:25:34.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: II wojna światowa
subject: wojna
subject: zagłada
subject: żydzi
description: Anna Frank była jedną z ofiar bestialskiego pogromu Żydów, którego podczas II wojny światowej dopuścili się Niemcy. Holokaust dosięgnął kilku milionów osób, jednak to właśnie jej nazwisko w największym stopniu jest dziś utożsamiane z tragicznymi w skutkach działaniami, zmierzającymi do „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”. Anna Frank zginęła w niemieckim obozie zagłady, jednak pamiętnik, który prowadziła w trakcie ukrywania się przed prześladowcami, zapewnił jej nieśmiertelność.
encoded: Spis treści: Nie zdołali uciec przed prześladowaniem Pamiętnik Anny Frank Aresztowanie Anny Frank Zdrada czy przypadek? Kto wydał kryjówkę rodziny Franków? Pamięć o Annie Frank nie zginęła 4 sierpnia 1944 roku kryjówkę, w której ukrywali się Frankowie, najechali Niemcy. Cała rodzina została aresztowana i zesłana do obozu przejściowego, skąd trafili do fabryki śmierci. Wojnę przeżył tylko Otto Frank. Jego żona i dwie córki zginęły. Symboliczny grób Anny i Margot, jej siostry, znajduje się na terenie Bergen-Belsen, jednak po nastolatce zostało coś więcej niż tylko kamienna tablica z wyrytym nazwiskiem. Dziennik Anny Frank, wydany wkrótce po zakończeniu wojny, jest uważany za jedno z najważniejszych świadectw Holokaustu. Nie zdołali uciec przed prześladowaniem Anna Frank urodziła się 12 czerwca 1929 roku, we Frankfurcie nad Menem. Jej rodzina od wielu pokoleń mieszkała w Niemczech, ale gdy w 1933 roku do władzy doszedł Adolf Hitler, Otto i Edith Frankowie zadecydowali o emigracji. W nadziei, że tam uda im się uniknąć prześladowań, a ich dwie córki będą dorastać w normalnych warunkach, osiedlili się w Amsterdamie. Niestety, ich nadzieje okazały się płonne. W 1940 roku, gdy Niemcy zajęli Holandię, prześladowania społeczności żydowskiej dotarły także tam. W wojennych realiach, przesiąkniętych nazistowską ideologią i antysemityzmem, normalność nie istniała. Anna i jej starsza siostra Margot musiały przerwać naukę w szkole Montessori i przenieść się do żydowskiego liceum. Z każdym miesiącem sytuacja stawała się coraz trudniejsza. Życie w ukryciu Kiedy nad Frankami zawisła groźba zesłania do obozu koncentracyjnego, Otto Frank musiał podjąć decyzję o ukryciu rodziny przed prześladowcami. Z pomocą swoich byłych pracowników, w oficynie kamienicy, która wcześniej należała do prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa Nederlandse Opekta Mij, zorganizował schronienie. Kryjówka, w której Frankowie spędzili ponad dwa lata, znajdowała się na ulicy Prinsengracht 263 w Amsterdamie. Fran…

anna-frank-5db5e38.jpg
width: 1000
height: 667

Ta substancja miała być środkiem owadobójczym. Stała się narzędziem masowego mordu
type: item
date: 2025-05-18T11:03:14.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: II wojna światowa
subject: obóz koncentracyjny
subject: zagłada
description: Cyklon B w czasie II wojny światowej stał się oliwą smarującą tryby niemieckiej machiny zagłady. W poszukiwaniu najwydajniejszej metody „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”, nazistowscy oprawcy opracowali okrutny system eksterminacji. W komorach gazowych obozów życie straciło ponad milion niewinnych ofiar, przede wszystkim Żydów, ale także Polaków, Sowietów i Romów. Wszyscy oni umierali w niewyobrażalnych mękach.
encoded: Spis treści: Odpowiedzialni za zagładę Środek owadobójczy stał się narzędziem masowego mordu Pierwsze użycie Cyklonu B na ludziach Niewyobrażalnie okrutna śmierć Machina śmierci ruszyła Ręka sprawiedliwości dosięgnęła tych, którzy przyczynili się do zagłady Jak na ironię, Cyklon B, symbol Holokaustu, wymyślił Niemiec żydowskiego pochodzenia – Fritz Haber. W zamyśle naukowca (który w 1918 roku został nagrodzony Noblem za opracowanie metody syntezy amoniaku), specyfik ten miał służyć do zabijania insektów – pcheł i wszy. Sprawdził się doskonale podczas I wojny światowej, gdy był używany do dezynfekcji mundurów i bielizny. Utalentowany chemik z całą pewnością nie zdawał sobie sprawy, że opracowany przez niego specyfik w niedalekiej przyszłości posłuży do masowej eksterminacji jego narodu. Odpowiedzialni za zagładę W 1933 roku, gdy w nazistowskich Niemczech rozpoczęło się prześladowanie Żydów, Fritz Haber uciekł, by ratować życie. Cyklon B był jednak nieprzerwanie produkowany. Już w czasie wielkiej wojny, wytwarzaniem insektycydu zajmowała TASCH, czyli Technischer Ausschuss für Schädlingsbekämpfung (Komisja Techniczna ds. Walki ze Szkodnikami). Po wojnie instytucja została przekształcona w spółkę Degesch (Deutsche Gesellschaft für Schädlingsbekämpfung), której udziałowcami były czołowe niemieckie przedsiębiorstwa chemiczne. Prawa do znaku handlowego i dystrybucji miały dwie spółki (de facto kontrolowane przez Degesch) – Heli i Testa. Pierwsza prowadziła sprzedaż po zachodniej stronie Łaby, druga – po wschodniej. To właśnie Testa zaopatrywała większość obozów zagłady. Środek owadobójczy stał się narzędziem masowego mordu Czym właściwie był Cyklon B? Silny insektycyd miał formę szaro-niebieskiego granulatu, wytwarzanego z ziemi okrzemkowej. Granulki były nasączone cyjanowodorem, związkiem chemicznym zbudowanym z wodoru, węgla i azotu. Zanim w niemieckich obozach zagłady stanęły komory gazowe, Cyklon B był wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem – do odwszawiania i dezynfe…

cyklon-B-Majdanek-ef093c4.jpg
width: 3648
height: 2736