National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-01-13T10:58:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: „Nie zakopywałabym tego tematu”. Ekspertka o tajemnicy, którą skrywa Złoty Pociąg
items: Sobibór był przerażająco efektywnym trybem w niemieckiej machinie zbrodni. Liczba ofiar budzi grozę
items: Matematyk z Polski, który współtworzył najbardziej niszczycielską broń świata. Kim był Stanisław Ulam
items: Tajemnicze bunkry w gęstwinie mazurskiego lasu. Czy ukryto w nich Bursztynową Komnatę?
items: Tak żyli dawni mieszkańcy Breslau. Archeolodzy odkryli masę zabytków w zniszczonej kamienicy
items: Zapomniana historia Westerplatte. Archeolodzy dotarli do rajskiego kurortu
items: Pearl Harbor zmienił losy II wojny światowej. Atak na Hawaje był skrupulatnie zaplanowany
items: Zaczęli od jednej mapy, skończyli w Białym Domu – kulisy wojennej misji National Geographic
items: Tajna skrytka z czasów II wojny światowej. „Odkrycie wygląda sensacyjnie”
items: Procesy norymberskie – prawdziwa historia najsłynniejszych procesów sądowych po II wojnie światowej
items: Bombowe odkrycie ojca i syna w Górach Orlickich. Ponad 100 pocisków z czasów II wojny światowej
items: Czy tragiczną historią można handlować? Otwarta aukcja przedmiotów z Auschwitz, Majdanka i Katynia anulowana po proteście Polski
items: Sensacyjne zdjęcia zniszczonej Warszawy. Historycy odkryli prawie 3000 nieznanych fotografii [GALERIA]
items: Zwierzęta na bombie? Naukowcy odnaleźli stworzenia, których domem stały się niewybuchy z II wojny światowej
items: Znaleźli bombowego „Łosia”. Części rozrzucone na 300 metrów
items: Rzeź wołyńska była jedną z największych zbrodni w historii. Ukraińscy nacjonaliści nie mieli litości
items: Diabeł zakochany w sztuce. Hermann Göring stworzył imperium skradzionych dzieł
items: Skarb, który rozpala emocje od lat. Co nowego w sprawie Złotego Pociągu?
items: „Nie było huku. Tylko światło” – wstrząsająca relacja świadka z Hiroszimy
items: Nie Złoty Pociąg, a niezwykła lokomotywa na Zamku Książ. Spiesz się, by ją zobaczyć
items: Tajemnicze dokumenty nazistowskie zostały odkryte w Argentynie. Co skrywały piwnice sądu?
items: Złoty Pociąg z nowym tropem? Do sieci trafiło emocjonalne oświadczenie
items: Gdzie jest złoty pociąg? Najprawdopodobniej nie w Polsce
items: Narodziny bomby atomowej. Mija 80 lat od pierwszej eksplozji jądrowej
items: Życie straciło tu ponad 1,1 mln osób. Auschwitz-Birkenau to symbol piekła na ziemi

„Nie zakopywałabym tego tematu”. Ekspertka o tajemnicy, którą skrywa Złoty Pociąg
type: item
date: 2026-01-13T10:58:15.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: archeologia
subject: dolny śląsk
subject: II wojna światowa
subject: skarby
subject: złoto
description: Złoty Pociąg to dla Dolnego Śląska prywatny „potwór z Loch Ness”. Joanna Lamparska, autorka książki „Złoty Pociąg. Krótka historia szaleństwa”, tłumaczy, że choć pancerny skład pozostaje nieuchwytny, nadzieja na jego odnalezienie wciąż nie wygasła. W 2026 roku nowe tropy sprawiają, że legenda ta powraca z dawną siłą.
encoded: Internet co rusz obiegają informacje o poszukiwaniu Złotego Pociągu. Trakcja tego nieuchwytnego skarbu nieustannie majaczy nam na horyzoncie, jednak wciąż bez konkretów. Postanowiliśmy się dowiedzieć, jak idą prace, czy mamy na co liczyć i czego właściwie szukają zapaleńcy. Tajemnica lepsza niż rozczarowanie Złoty Pociąg przez dziesięciolecia pozostawał mitem. Mówiło się o złocie III Rzeszy umieszczonym w pancernym składzie, który miał zaginąć pod koniec II wojny światowej w okolicach Wałbrzycha. Nigdy nie dotarł do celu, a ślad po nim zaginął. – W 2015 roku zmieniło się wszystko – mówi National Geographic Polska Joanna Lamparska, dziennikarka i popularyzatorka historii Dolnego Śląska. – Marzenia, legendy i opowieści zostały przecięte „nożem zgłoszenia”, pojawiły się fakty i informacje, które rozpaliły ogień wyobraźni. Świat został postawiony przed trudnym dylematem: uwierzyć i przekuć mit w fakt lub podejść do sprawy sceptycznie. Niewielu jednak miało na to odwagę – wizja złota dla zuchwałych była zbyt kusząca. Czym może być Złoty Pociąg? Chociaż na początku wydawało się, że Złoty Pociąg będzie pancernym pojazdem wypełnionym złotem, eksperci nie są już tego tak pewni. – Nie wiemy do końca, co nim jest. Legendy mówią o wagonach pełnych złota, platyny, ale raczej nie można na to liczyć. Dla nas Złotym Pociągiem mogą być nawet ciekawe dokumenty – przekonuje pisarka. Złoty Pociąg w 2026 roku Sprawa legendarnego składu – być może z powodu dziesięciolecia pierwotnych doniesień – rozgorzała w tym roku na nowo. Swój udział miała w tym również tajemnicza grupa określająca się jako „Złoty Pociąg 2025”, której członkowie posługują się kontrowersyjnymi metodami radiestezyjnymi. Przekazują oni, że odnaleźli miejsce odkrycia skarbu. – Być może, jeśli twierdzenia poszukiwaczy okażą się trafne, będzie to możliwość zweryfikowania, czy radiestezja się sprawdza. Do tej pory nie miało to miejsca – uśmiecha się Lamparska. Prowadzone są także oficjalne poszukiwania, chociaż w nieco inny…

zloty-pociag-8ed9f9b.jpg
width: 6058
height: 4039

Sobibór był przerażająco efektywnym trybem w niemieckiej machinie zbrodni. Liczba ofiar budzi grozę
type: item
date: 2025-12-28T13:29:45.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: Naziści
subject: niemcy
subject: obóz koncentracyjny
subject: żydzi
description: Sobibór, a dokładnie – SS-Sonderkommando Sobibor – funkcjonował przez krótki, za to intensywny okres, od maja 1942 do października 1943 roku. Niezbyt długi czas działania tego miejsca i ogromna liczba ofiar niemieckiej machiny zbrodni podkreślają ekstremalną wydajność, narzuconą w ramach „planu ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”.
encoded: Spis treści: Ludobójczy projekt Ukryty przed światem kombinat zbrodni Mechanizm eksterminacji Opór i powstanie Likwidacja obozu SS-Sonderkommando Sobibor był jednym z najwydajniejszych ośrodków masowej zbrodni w historii. Obóz służył wyłącznie do natychmiastowej eliminacji, wykorzystując spaliny z tlenkiem węgla jako narzędzie zagłady. Choć jego działalność trwała zaledwie półtora roku, pochłonęła życie co najmniej 170 tys. Żydów z całej Europy. Ludobójczy projekt Niemiecki obóz zagłady SS-Sonderkommando Sobibor był jednym z trzech ośrodków masowej eliminacji, obok Bełżca i Treblinki, stworzonych w ramach strategicznej i ściśle tajnej operacji pod kryptonimem akcja „Reinhardt”. Zbrodnicze działania trwały od marca 1942 do listopada 1943 roku i były scentralizowanym planem eliminacji Żydów w Generalnym Gubernatorstwie i Europie Wschodniej. Szacuje się, że w ramach akcji Reinhardt Niemcy zgładzili około 1,6 mln europejskich Żydów. Skala zbrodni popełnionych w tych trzech obozach pochłonęła łącznie więcej ofiar niż cały kompleks obozowy Auschwitz-Birkenau, mimo że ten jest powszechnie uznawany za główny symbol Holokaustu. Sobibór, podobnie jak Bełżec i Treblinka, reprezentował model obozu zagłady, przynajmniej przez większość czasu. Ośrodki te zostały zaprojektowane wyłącznie w celu szybkiej i masowej eliminacji, celowo unikając połączenia z obozami pracy koncentracyjnej. Ta ścisła, czysto zbrodnicza funkcja, implikowała specyficzną architekturę oraz wymuszała dążenie do totalnego zniszczenia śladów działań, które tam podejmowano. Dowództwo całej operacji znajdowało się w Lublinie, skąd zarządzano logistyką i personelem, wprzęgając w mechanizmy ludobójstwa również KL Lublin (Majdanek). Ukryty przed światem kombinat zbrodni Sobibór został wybudowany w izolowanym, zalesionym terenie, przy linii kolejowej Lublin-Chełm-Włodawa. Zbrodnicza machina śmierci stanęła w słabo zaludnionej okolicy, z trzech stron otoczonej sosnowym borem. Taka lokalizacja miała służyć ułatwieniu u…

sobibor-673c4e8.jpg
width: 1800
height: 1200

Matematyk z Polski, który współtworzył najbardziej niszczycielską broń świata. Kim był Stanisław Ulam
type: item
date: 2025-12-28T09:45:05.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Ludzie
subject: bomba atomowa
subject: II wojna światowa
subject: matematyka
description: Opracował tzw. metodę Monte Carlo, jedną z fundamentalnych technik obliczeniowych do dziś wykorzystywaną w fizyce, finansach, inżynierii czy IT. Ujawnił fundamentalne błędy w modelu superbomby wodorowej zaproponowanym przez Edwarda Tellera. Zaproponował i obliczył możliwości napędu jądrowego dla projektu międzygwiezdnego statku kosmicznego Orion. Stanisław Ulam był matematycznym geniuszem i jednym z największych uczonych XX wieku.
encoded: Spis treści: Lwowska szkoła matematyczna Wyjazd do USA Projekt Manhattan Prace nad bombą wodorową Statek międzygwiezdny Orion Stanisław Ulam urodził się 13 kwietnia 1909 roku we Lwowie w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Ulamowie byli zamożnymi ludźmi, co pozwoliło małemu Stasiowi rozwijać liczne zainteresowania. Ponoć od najmłodszych lat miał znakomitą pamięć. Już w wieku kilku lat potrafił odtworzyć z pamięci artykuły prasowe czytane mu przez matkę. Mając 15 lat zainteresował się zaawansowaną matematyką. Impulsem do tego były odkrycia Władysława Sierpińskiego o rachunku różniczkowym, teorii grup i teorii liczb. Lwowska szkoła matematyczna Po ukończeniu szkoły średniej podjął studia na Wydziale Ogólnym Politechniki Lwowskie,j trafiając tym samym do słynnej lwowskiej szkoły matematycznej, której główną postacią był Stefan Banach – jeden z najwybitniejszych matematyków XX wieku. Ulam szybko odnalazł się wśród genialnych matematyków. Jeszcze jako student brał udział w legendarnych debatach organizowanych przez Banacha w Kawiarni Szkockiej. Do dyskusji zapraszano tylko wybitnych i posiadających dorobek naukowy uczonych. Fakt, że Ulam mógł uczestniczyć w tych dyskusjach już jako student, mówi wiele o jego talencie i uznaniu, jakim się cieszył. Stanisław Ulam obronił doktorat w 1933 roku. Jego promotorem był Kazimierz Kuratowski, który napisał o Ulamie, że jest jego wielkim odkryciem matematycznym. W tej sposób nawiązywał do słów Hugona Steinhausa na temat Banacha. Lata 30. ubiegłego wieku to okres wzrastającego antysemityzmu. Możliwości kariery akademickiej dla osób pochodzenia żydowskiego były niewielkie. To sprawiło, że Stanisław Ulam zdecydował się wyjechać. Najpierw przez dwa lata podróżował po ośrodkach akademickich w Europie, gdzie jego dorobek był znany i ceniony. Następnie, skuszony zaproszeniem Johna von Neumanna do Princeton, wyjechał do USA. Ten węgierski fizyk kwantowy i pionier informatyki szybko stanie się jednym z najbliższych przyjaciół Ulama i głównym …

Stanislaw-Ulam-f50d70a.jpg
width: 2813
height: 1875

Tajemnicze bunkry w gęstwinie mazurskiego lasu. Czy ukryto w nich Bursztynową Komnatę?
type: item
date: 2025-12-25T07:31:28.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bunkry
subject: II wojna światowa
subject: mazury
subject: województwo warmińsko-mazurskie
description: Mamerki, formalnie klasyfikowane jako niezamieszkana osada leśna, to dziś przede wszystkim synonim ciszy, bujnej przyrody i przystań dla szukających wytchnienia żeglarzy. Nie można jednak zapomnieć, że malowniczy mazurski las ma mroczną tajemnicę. Co skrywają Mamerki? Bunkry, a dokładnie – jeden z największych i najlepiej zachowanych kompleksów bunkrów III Rzeszy w Europie.
encoded: Spis treści: Betonowy kompleks w mazurskim lesie Budowa miasta-twierdzy Muzeum o niezrównanej autentyczności Bunkry w Mamerkach to bez wątpienia coś więcej niż tylko atrakcja turystyczna. To pomnik historii o niezrównanej autentyczności. W przeciwieństwie do ruin, nienaruszone mury oferują niepokojąco prawdziwe doświadczenie obcowania z mroczną przeszłością. Pozwalają odwiedzającym stąpać po tych samych korytarzach, którymi chodzili architekci jednego z najkrwawszych frontów w historii ludzkości. Betonowy kompleks w mazurskim lesie Niewielka osada leśna rozciąga się w sercu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, w miejscu, gdzie szmaragdowe wody jeziora Mamry spotykają się z nieukończonym Kanałem Mazurskim. Wędrując gęstym, wilgotnym lasem, gdzie jedynym dźwiękiem jest nieustające brzęczenie komarów, w odległości ok. 8 km od Węgorzewa natrafia się na przysłonięte gęstwiną betonowe kolosy. Porośnięte mchem i drzewami, przypominają relikty dawnej cywilizacji. To jednak nie starożytne świątynie, a element machiny wojennej nazistowskich Niemiec. Budowa miasta-twierdzy Decyzja o budowie kompleksu, znanego Niemcom jako Mauerwald, zapadła w październiku 1940 roku. Miała to być Kwatera Główna Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych (OKH – Oberkommando des Heeres), strategiczne centrum dowodzenia przygotowywanej inwazji na Związek Radziecki, znanej pod kryptonimem „Operacja Barbarossa”. Wybór lokalizacji nie był żadnym przypadkiem. Gęste lasy i rozległe jeziora zapewniały doskonały kamuflaż. Z logistycznego punktu widzenia kluczowa była bliskość granicy z ZSRR. Prace postępowały błyskawicznie. Główna faza budowy trwała zaledwie 8 miesięcy (do wiosny 1941 roku). Na terenie o powierzchni ok. 250 ha pracowało ponad 2 tys. robotników. Dla zachowania tajemnicy, wmawiano im, że budują tajną fabrykę chemiczną. Aby uniemożliwić im poznanie całościowego planu, brygady robotnicze były regularnie przenoszone między różnymi placami budowy, co uniemożliwiało im złożenie fragmentów w spójną całoś…

mamerki-9ad54cd.jpg
width: 1873
height: 1400

Tak żyli dawni mieszkańcy Breslau. Archeolodzy odkryli masę zabytków w zniszczonej kamienicy
type: item
date: 2025-12-23T12:52:30.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: dolny śląsk
subject: II wojna światowa
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wrocław
description: Pod ziemią we Wrocławiu naukowcy odkryli ślady dramatu końca II wojny światowej. W 1945 roku miasto zmieniło się w morze gruzów. I mimo że zniszczenia były totalne, to naukowcom udało się zidentyfikować kilkoro dawnych mieszkańców Breslau.
encoded: Podczas pracy u zbiegu ulic Kuźniczej i Uniwersyteckiej we Wrocławiu, w miejscu zwanym Kalogródkiem, archeolodzy dotarli do fundamentów dawnej kamienicy. Budynek ten powstał w 1866 roku, ale jego życie brutalnie przerwała II wojna światowa. W 1945 roku, podczas walk o miasto, kamienica została niemal zrównana z ziemią. Realia życia w Festung Breslau Naukowcy znaleźli w piwnicach zagadkowe przebicia w ścianach. Te dziwne otwory to pamiątki po strachu i walce o przetrwanie. Podczas oblężenia niemieccy mieszkańcy robili je, aby przemieszczać się między sąsiednimi domami bez wychodzenia na powierzchnię. Dzięki tym podziemnym przejściom mogli unikać bomb i kul. Chowali się w mroku piwnic. To znalezisko pokazuje nam, jak wyglądały ostatnie dni niemieckiego Breslau. Ruiny skrywały też ślady powojennych porządków. Znaleziono tam zniszczoną tablicę z dawną nazwą ulicy – Ursulinenstrasse. Została ona zerwana z muru w ramach akcji usuwania niemieckich napisów z Wrocławia. Ludzkie losy ukryte w metalu To badanie jest niezwykłe, ponieważ prace archeologów zazwyczaj kojarzy się z odkrywaniem anonimowych przedmiotów – trudno im przypisać pierwotnego właściciela. Tutaj jednak odkryto rzeczy, które mają swoich właścicieli. To tak, jakbyśmy po latach odnaleźli zagubiony portfel z dowodem osobistym. Udało się zidentyfikować następujące osoby: Ida Ludwig – należała do niej emaliowana tabliczka. Kobieta była akuszerką. Pomagała ona przychodzić dzieciom na świat i mieszkała po drugiej stronie ulicy jeszcze pod koniec wojny. Alois Woltz – miedziana blaszka z nazwiskiem i datą 1902 była w jego posiadaniu. Alois był grawerem i metaloplastykiem. Prawdopodobnie wykonał tę tabliczkę jako szesnastolatek, by pochwalić się swoimi umiejętnościami podczas egzaminu czeladniczego. Wiemy o nim bardzo dużo: ożenił się z wdową po jubilerze i przeżył wojenną pożogę, bo w 1965 roku mieszkał jeszcze w Bonn. Fritz Dokter – znaleziono jego plastikowy brelok. Mężczyzna była tokarzem i pełnił w tej kamienicy f…

breslauwykopy-f2f9e50.jpg
width: 1575
height: 1050

Zapomniana historia Westerplatte. Archeolodzy dotarli do rajskiego kurortu
type: item
date: 2025-12-19T11:28:56.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: gdańsk
subject: II wojna światowa
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pomorze
description: Westerplatte kojarzy się nam z bohaterską i symboliczną walką polskich żołnierzy z Niemcami na początku II wojny światowej. Ale pod ziemią miejsce to skrywa zupełnie inną, zapomnianą historię. Archeolodzy wydobyli na powierzchnię opowieść o słońcu, plaży i eleganckich wczasowiczach.
encoded: Archeolodzy właśnie zakończyli dwunasty sezon wielkich prac badawczych na Westerplatte. Są one związane z planowaną budową na półwyspie Muzeum Westerplatte i Wojny 1939. Badacze chcą sprawdzić, co kryje się pod ziemią i oczyścić teren również z potencjalnie niebezpiecznych przedmiotów. Mowa tu o niewybuchach z II wojny światowej. Westerplatte mekką wczasowiczów? Tym razem archeolodzy natknęli się na liczne ślady po dawnym raju letników. Zanim na Westerplatte powstała wojskowa składnica, półwysep był luksusowym uzdrowiskiem. Już w 1835 roku powstał tam pierwszy zakład kąpielowy. W górnych warstwach ziemi mamy ślady wojny, ale głębiej kryją się fundamenty hoteli i willi. Kurort zaczął podupadać po sztormie w 1914 roku. Badacze odsłonili fragmenty murów hotelu Prinz Heinrich, który otwarto w 1889 roku. Odkryli też ślady eleganckich domów przy dawnej głównej ulicy – Birkenallee, czyli Alei Brzóz. Kiedyś spacerowali tu ludzie w modnych strojach. Nawet polski Pomnik X-lecia z 1928 roku stanął w miejscu, gdzie wcześniej stała jedna z willi. Archeolodzy znaleźli jego fundamenty zaledwie 30 centymetrów pod dzisiejszą trawą. To pokazuje, jak blisko nas jest odległa historia tego miejsca. Skarby w piasku: zabawki i filiżanki Podczas ostatnich prac wydobyto ponad 14 tysięcy przedmiotów. Co ciekawe, większość z nich wcale nie służyła do walki. To pamiątki po codziennym życiu gości kurortu. Archeolodzy znaleźli piękną ceramikę oraz naczynia ze szkła uranowego, które było wtedy bardzo modne. Trafił się nawet luksusowy, angielski dzbanek ozdobiony scenami z polowań. Obok guzików z wojskowych mundurów w ziemi leżały dziecięce zabawki i stare monety. To niesamowite zestawienie: z jednej strony mamy łuski od karabinów Mauser, a z drugiej delikatne figurki i filiżanki. Te drobiazgi obrazują nam, jak dbano o wygodę wczasowiczów. Badacze natrafili też na pozostałości ceglanego szaletu z końca XIX wieku oraz systemy rur. Gdy leje po bombach stają się śmietnikami Wojna brutalnie przerwała …

westreplatte-11c3755.jpg
width: 1575
height: 1050

Pearl Harbor zmienił losy II wojny światowej. Atak na Hawaje był skrupulatnie zaplanowany
type: item
date: 2025-12-08T12:29:02.000Z
subject: Historia
subject: ameryka północna
subject: Edukacja
subject: historia
subject: II wojna światowa
subject: japonia
subject: ocean spokojny
subject: stany zjednoczone
description: Gdyby nie Pearl Harbor, II wojna światowa mogłaby potoczyć się inaczej. 7 grudnia 1941 roku Japonia zaatakowała amerykańską bazę na Hawajach. To był początek wojny dla Amerykanów.
encoded: W tym artykule: Gdzie jest Pearl Harbor na mapie? Tak wyglądał atak na Pearl Harbor Kulisy ataku na Pearl Harbor Początek II wojny światowej dla USA Ile osób zginęło w ataku na Pearl Harbor? Pearl Harbor obecnie Pearl Harbor w kulturze Atak na Pearl Harbor to znaczące wydarzenie w historii najnowszej, szczególnie w związku z przebiegiem II wojny światowej. 7 grudnia 1941 roku Cesarska Marynarka Wojenna Japonii przeprowadziła niespodziewany atak wojskowy na bazę morską Stanów Zjednoczonych w Pearl Harbor na Hawajach. Atak trwał około dwóch godzin i został przeprowadzony przy użyciu samolotów. Gdzie jest Pearl Harbor na mapie? Pearl Harbor znajduje się na wyspie Oahu w stanie Hawaje w USA. Leży niedaleko stolicy – Honolulu. Aby się tam dostać, najpierw należy polecieć na międzynarodowe lotnisko w Honolulu (HNL). To główny port lotniczy obsługujący wyspę Oahu. Tak wyglądał atak na Pearl Harbor Atak na Pearl Harbor był skrupulatnie zaplanowaną i przeprowadzoną operacją wojskową Cesarskiej Marynarki Wojennej Japonii. Doszło do niego wczesnym rankiem 7 grudnia 1941 roku. Atak był całkowitym zaskoczeniem dla Stanów Zjednoczonych. Japońskie lotniskowce zbliżały się do hawajskiej wyspy Oahu przy zachowaniu ścisłej ciszy radiowej. Dzieje się tak, kiedy nadajniki radiowe, stacjonarne i ruchome, na danym obszarze przestają wysyłać sygnał. To właśnie element zaskoczenia był kluczowy dla powodzenia operacji. Atak powietrzny obejmował dwie fale samolotów, głównie bombowców i samolotów torpedowych. Pierwsza fala, wysłana około 7:48, była wycelowana w obiekty wojskowe, lotniska i pancerniki zakotwiczone w Pearl Harbor. Niedługo potem nadeszła druga fala, kontynuująca nalot. Atak spowodował znaczne szkody dla Floty Pacyfiku Stanów Zjednoczonych. Szczególnie dotkliwą stratą było zniszczenie pancerników, w tym USS Arizona i USS Oklahoma. Japończycy zdecydowali się na atak, ponieważ chcieli sparaliżowania amerykańskiej Floty Pacyfiku, aby uniemożliwić jej zakłócanie japońskich operacji …

Pearl-Harbor-5807f79.jpg
width: 3027
height: 1987

Zaczęli od jednej mapy, skończyli w Białym Domu – kulisy wojennej misji National Geographic
type: item
date: 2025-12-06T11:14:19.000Z
creator: Erin Blakemore
subject: Historia
subject: I wojna światowa
subject: II wojna światowa
subject: mapy
subject: towarzystwo national geographic
description: Pierwsza własna mapa redakcji National Geographic powstała w czasie I wojny światowej. To był moment, w którym mapy zaczęły opowiadać historię konfliktu – nie tylko dla czytelników, ale i dla prezydentów.
encoded: Spis treści: Dlaczego powstał dział kartograficzny Mapowanie II wojny światowej Najbardziej wpływowa mapa wojny Pierwsza własna mapa redakcji powstała podczas I wojny światowej. Do czasu II wojny światowej Biały Dom zamawiał je już z nazwy. Polska. Dania. Norwegia. Belgia. Gdy wojska Hitlera maszerowały przez Europę jedna fala po drugiej, pozornie nie do powstrzymania, kolejne państwa upadały, a granice podbitych krajów rozpływały się w granicach Niemiec. Tysiące kilometrów dalej grupa oddanych kartografów „National Geographic” miała jednak inne rozkazy: nie zmieniać mapy Europy, dopóki wojna się nie skończy. Zostawienie granic na miejscu miało pokazać, o co toczy się gra. Dlaczego powstał dział kartograficzny Towarzystwo National Geographic tworzyło mapy już od czasów I wojny światowej. Prezes Towarzystwa, Gilbert Grosvenor, nie tylko przewidział konflikt, lecz także wiedział, że czytelnicy „National Geographic” będą potrzebować map, by go zrozumieć. Niezadowolony z pierwszej mapy zleconej firmie zewnętrznej, w 1915 roku powołał w Towarzystwie własny dział kartograficzny. „Nat Geo” weszło tym samym w biznes map. A pojawienie się map w magazynie rozbudziło ciekawość czytelników. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/12/2025-12-01-103311-How-WWI-got-Nat-Geo-into-the-map-business--National-Geographic--Sluzbowy--Mic-4561c09.png" width="1094" height="854" alt="Mapa „Germany and Its Approaches” z lipca 1944 r. służyła alianckiemu dowództwu do planowania działań. Oznaczoną kopię z marca 1945 r. powielono i rozwieszono w całej Europie. Mapa jest dziś w National Archives." title="Mapa „Germany and Its Approaches” z lipca 1944 r. służyła alianckiemu dowództwu do planowania działań. Oznaczoną kopię z marca 1945 r. powielono i rozwieszono w całej Europie. Mapa jest dziś w National Archives." /> Pierwsza mapa wykonana w tym dziale – „Mapa zachodniego teatru działań wojennych” z 1918 roku – była najpełniejszym opracowaniem tego typu. Stała si…

2025-12-01-102854--42579f5.png
width: 1237
height: 898

Tajna skrytka z czasów II wojny światowej. „Odkrycie wygląda sensacyjnie”
type: item
date: 2025-12-03T08:43:54.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: powstanie warszawskie
subject: warszawa
description: Dokumenty wytworzone w Komendzie Głównej Armii Krajowej, puste formularze dokumentów niemieckich, dziennik pisany przez młodą kobietę – to tylko część niezwykłego znaleziska dokonanego w Warszawie. Doszło do niego w czasie remontu pustostanu.
encoded: Skrytka znajdowała się pod podłogą w zabytkowej kamienicy na warszawskiej Pradze-Południe. Odkryte przedmioty pochodzą z czasu drugiej wojny światowej. Powiadomiono Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który podjął decyzję o zabezpieczeniu bezcennego zbioru. Co odkryto w konspiracyjnej skrytce? Jest to bardzo urozmaicony zbiór. Wszystko wskazuje, że związany jest z armią podziemną z czasów II wojny światowej. Pod podłogą znajdowały się: dokumenty wytworzone w Komendzie Głównej Armii Krajowej; puste formularze dokumentów niemieckich; polska prasa wydawana w Wielkiej Brytanii w czasie wojny; instrukcje i broszury szkoleniowe; fotografie, legitymacje i przedwojenne zdjęcia; dziennik pisany w okresie okupacji przez młodą kobietę, której tożsamości nie udało się jeszcze ustalić. Co wiemy o okolicznościach ukrycia dokumentów? – Wygląda na to, że podczas naszego remontu w pustostanie w dzielnicy Praga-Południe ekipa natrafiła na dokumenty, zdjęcia, mapy czy pamiętniki z czasów na chwilę przed Powstaniem Warszawskim. Niektóre opisują działanie Państwa Podziemnego, niektóre to świadectwa życia codziennego w okupacji, np. ceny podstawowych produktów spożywczych a część – przykłady prac nad przygotowaniem organizacji państwa po wojnie – relacjonuje prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski. – Eksperci będą jeszcze sprawdzać to znalezisko, ale odkrycie wygląda sensacyjnie – dodał. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków zamierza przekazać przedmioty w depozyt do instytucji muzealnej. Zapewne trafią do Muzeum Powstania Warszawskiego. Tam będą zinwentaryzowane, poddane konserwacji oraz wnikliwym badaniom naukowym. Skrytki i zapomniane miejsca z czasów II wojny światowej W ostatnich latach doszło do kilku ważnych znalezisk związanych z okresem II wojny światowej. Warto przypomnieć sprawę zlokalizowania w okolicach Iłowa koło Sochaczewem w bańce po mleku sztandaru należącego do jednego z oddziałów walczących w czasie kampanii wrześniowej. Do równice cennego znaleziska d…

skrytka-44b569d.jpg
width: 1913
height: 1275

Procesy norymberskie – prawdziwa historia najsłynniejszych procesów sądowych po II wojnie światowej
type: item
date: 2025-11-27T15:44:09.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: fakty i mity
subject: II wojna światowa
subject: norymberga
description: Procesy norymberskie stały się inspiracja dla filmu Jamesa Vanderbilta, który właśnie wchodzi na ekrany polskich kin. Słynne procesy to seria przełomowych postępowań sądowych po II wojnie światowej, których celem było osądzenie głównych zbrodniarzy nazistowskich za zbrodnie wojenne, przeciwko ludzkości oraz pokojowi. Poznaj prawdziwą historię tych wydarzeń, ich przebieg, oskarżonych i ich wpływ na współczesne prawo międzynarodowe.
encoded: Spis treści: Procesy norymberskie – geneza, przebieg i główni oskarżeni Kolejne procesy norymberskie oraz polskie procesy zbrodniarzy wojennych Znaczenie procesów norymberskich dla prawa międzynarodowego i dziedzictwa ludzkości Procesy norymberskie na stałe zapisały się w historii jako pierwsza w dziejach seria międzynarodowych procesów, w których wymierzono sprawiedliwość najwyższym przywódcom III Rzeszy. Te przełomowe postępowania nie tylko ukarały sprawców najcięższych zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, lecz także zapoczątkowały budowę międzynarodowego systemu odpowiedzialności karnej. Prawdziwa historia tych wydarzeń, które już wkrótce zobaczymy na wielkim ekranie, obrosła legendą dzięki skali dokumentacji procesów, ich publicznemu charakterowi oraz wpływowi na powojenne prawo. Do dziś analizowane są przez prawników, historyków i opinię publiczną na całym świecie, stając się inspiracją nie tylko dla nauki, ale również dla kultury i współczesnego kina. Procesy norymberskie – geneza, przebieg i główni oskarżeni Powstanie Międzynarodowego Trybunału Wojskowego i zakres oskarżeń Po zakończeniu II wojny światowej alianci stanęli przed wyjątkowym wyzwaniem: jak osądzić osoby odpowiedzialne za największe zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości oraz zbrodnie przeciwko pokojowi? W wyniku ustaleń konferencji jałtańskiej i poczdamskiej utworzono Międzynarodowy Trybunał Wojskowy (MTW) z siedzibą w Norymberdze. To właśnie tu w listopadzie 1945 roku rozpoczął się pierwszy z tzw. procesów norymberskich, uznany za wzorzec międzynarodowego sądownictwa karnego. Oskarżenia koncentrowały się wokół czterech głównych kategorii: zbrodnie przeciwko pokojowi (planowanie, rozpoczęcie i prowadzenie wojny agresywnej), zbrodnie wojenne (łamanie praw wojny, okrutne traktowanie jeńców i ludności cywilnej), zbrodnie przeciwko ludzkości (ludobójstwo, eksterminacja, deportacje), spiskowanie w celu popełnienia powyższych przestępstw. Nowością była zasada odpowiedzialności indy…

procesy-norymberskie-GettyImages-88995308-86f9c94.jpg
width: 2835
height: 1982

Bombowe odkrycie ojca i syna w Górach Orlickich. Ponad 100 pocisków z czasów II wojny światowej
type: item
date: 2025-11-24T11:03:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: broń
subject: czechy
subject: II wojna światowa
description: Podczas hobbystycznych poszukiwań z wykrywaczem metali ojciec z synem natknęli się w Bartošovicach, niedaleko granicy z Polską, w Górach Orlickich na niezwykłe znalezisko. Był to olbrzymi skład amunicji artyleryjskiej z czasów II wojny światowej. Niezbędna była interwencja policji.
encoded: O takich historiach słyszymy coraz częściej – detektory metali coraz częściej są kupowane przez pasjonatów historii, którzy z ich pomocą przeczesują pola i lasy w poszukiwaniu pamiątek. Jednak nie zawsze takie działanie jest bezpieczne, o czym przekonali się ojciec z synem. Wybrali się na poszukiwania z detektorem metali po Górach Orlickich w Czechach, niedaleko granicy z Polską. Efekt ich wycieczki musiał ich zadziwić. Niebezpieczny przedmiot w ziemi Do tego wydarzenia doszło 28 października. Krótko po południu, 48-letni mężczyzna zgłosił na numer alarmowy czeskiej policji, że znalazł przedmiot przypominający amunicję w lesie. Lokalizacja: około 300 metrów od przejścia granicznego w Bartošovicach w Górach Orlickich. Poszukiwacz wykrył zagadkowy przedmiot na głębokości około 30 cm. Policja rozdysponowała na miejsce ekipę, która zabezpieczyła teren oraz specjalistę – pirotechnika policyjnego. O tym wydarzeniu poinformowała w komunikacie komenda policji Kraju Hradeckiego. Cała masa pocisków Poszukiwacz postąpił słusznie, zawiadamiając służby. Okazało się, że pod ziemią skrywał się zdecydowanie więcej niż tylko jeden niebezpieczny przedmiot. Tylko pierwszego dnia wykopano 28 sztuk amunicji artyleryjskiej kalibru 105 mm, 1 sztukę kalibru 75 mm oraz 2 naboje kalibru 105 mm. Wykopaliska przerwano na noc, ale obszar był pod stałym nadzorem policji. Kolejny dzień okazał się jeszcze bardziej owocny. Eksperci kontynuowali prace wykopaliskowe z wykorzystaniem ciężkiego sprzętu. Łącznie w czasie dwudniowych prac wydobyto 110 sztuk amunicji artyleryjskiej kalibru 105 mm, 13 sztuk kalibru 75 mm oraz 3 naboje. „Po zakończeniu badań całą amunicję bezpiecznie przetransportowano do specjalistycznego magazynu w Ralsku. Transportowi towarzyszył patrol policyjny z Rokytnic w Górach Orlickich” – czytamy w komunikacie czeskiej policji. Apel: zachowajmy ostrożność Policja Republiki Czeskiej apeluje o zachowanie szczególnej ostrożności w przypadku znalezienia podejrzanego przedmiotu – zwłas…

ViewImage-35e8196.jpg
width: 1600
height: 900

Czy tragiczną historią można handlować? Otwarta aukcja przedmiotów z Auschwitz, Majdanka i Katynia anulowana po proteście Polski
type: item
date: 2025-11-17T11:43:42.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: niemcy
subject: obóz koncentracyjny
subject: polska
description: Niemiecki dom aukcyjny Felzmann zamierzał sprzedać 623 przedmioty związane z obozami koncentracyjnymi Auschwitz i Majdanek oraz zbrodnią w Katyniu. Aukcja została anulowana po gwałtownym proteście Polski i międzynarodowych instytucji. Rząd będzie się domagał zwrotu pamiątek, które – jeśli okażą się autentyczne – miałyby trafić do polskich muzeów.
encoded: Dom aukcyjny Felzmann z Neuss w Niemczech planował sprzedaż 623 artefaktów pochodzących z czasów II wojny światowej, w tym z Auschwitz, Majdanka oraz powiązanych ze zbrodnią katyńską. Aukcja zatytułowana „System terroru część II 1933–1945” miała odbyć się 17 listopada 2025 roku. Każdy z przedmiotów był wyceniony i przygotowany do sprzedaży na otwartej aukcji dostępnej dla klientów z całego świata. Aukcja przedmiotów z Auschwitz wywołała burzę W katalogu aukcji znalazły się m.in. listy więźniów z obozu Auschwitz, dokumenty z Dachau dotyczące przymusowej sterylizacji, propagandowe plakaty antysemickie, oraz pamiątki po ofiarach zbrodni katyńskiej – np. listy Henryka Umińskiego i Jana Leszczyńskiego. Cena wywoławcza za niektóre z tych pamiątek sięgała 500 euro. Gwałtowną reakcję wywołał fakt, że wystawione przedmioty zawierały dane osobowe ofiar, a także ich osobiste zapiski i listy. Międzynarodowy Komitet Oświęcimski nazwał aukcję „cynicznym i bezwstydnym przedsięwzięciem”. Portal aukcyjny w rozmowie z Frankfurter Allgemeine Zeitung stwierdził, że „prywatni kolekcjonerzy prowadzą intensywne badania i przyczyniają się do pogłębiania wiedzy historycznej. Ich działalność służy zachowaniu pamięci, a nie handlowaniu cierpieniem”. Redakcja dziennika przypomniała też, że podobna aukcja już się odbyła 6 lat temu. Reakcja Polskiej dyplomacji Rząd RP natychmiast zareagował. Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski poinformował, że ambasador Jan Tombiński interweniował u władz Westfalii, a on sam prowadził rozmowy z szefem niemieckiego MSZ Johannem Wadephulem. Po interwencji polskich władz dom aukcyjny Felzmann wycofał aukcję ze swojej strony internetowej, nie podając jednak żadnego wyjaśnienia. Prezydent RP Karol Nawrocki wezwał polski rząd do zdecydowanego działania – zażądania zwrotu pamiątek lub ich wykupu, jeśli zajdzie taka potrzeba. Koszt tego wykupu miałby zostać doliczony do rachunku reparacyjnego. Minister kultury Marta Cienkowska zadeklarowała, że Polska nie zam…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/11/AdobeStock599798963EditorialUseOnly-87a80ec.jpeg
width: 3800
height: 2517

Sensacyjne zdjęcia zniszczonej Warszawy. Historycy odkryli prawie 3000 nieznanych fotografii [GALERIA]
type: item
date: 2025-10-29T12:40:24.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Fotografia
subject: Historia
subject: dom spotkań z historią
subject: fotografia
subject: historia
subject: II wojna światowa
subject: warszawa
description: Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego oraz Dom Spotkań z Historią, po raz pierwszy pokazały niezwykłą kolekcję zdjęć. Prawie 3 tys. nieznanych fotografii zrujnowanej Warszawy trafiło w ręce historyków. Kolekcję skompletował Andrzej Nitsch, jeden z architektów działających w Biurze Odbudowy Stolicy.
encoded: O tych zdjęciach jeszcze długo będzie głośno. Historycy dopiero zaczęli opracowywanie i katalogowanie kolekcji Andrzeja Nitscha. Zdjęcia trafiły do Instytutu Strat Wojennych dzięki spadkobiercom architekta, którzy po dekadach od ich wykonania, zdecydowali się przekazać cały zbiór historykom. Nieznane zdjęcia Warszawy ujrzały światło dzienne Autorem większości z nich jest Andrzej Nitsch, choć na pewno nie wszystkich. Przedstawiają Warszawę w pierwszych latach po II wojnie światowej, kiedy była miastem ruin. Powstałe w 1945 roku Biuro Odbudowy Stolicy stopniowo zaczynało pracę nad przywracaniem Warszawy do życia. To wtedy ważyły się losy wielu budynków – wiele z nich odbudowano, część zdecydowano się wyburzyć, część zrekonstruowano w stanie zupełnie innym niż przed wojną. W kolekcji Andrzeja Nitscha znaleziono m.in. zdjęcie Pałacu Teppera przy ul. Miodowej, którego ruiny ostatecznie rozebrano w 1948 roku. Podobny los spotkał m.in. pałacyk Bacciarellego przy ul. Bagatela. Nitsch sfotografował też pierwsze dni domków fińskich na Polu Mokotowskim, wybudowanych tuż po wojnie, z czasem rozebranych. W jednym z nich przez pewien czas mieszkał Ryszard Kapuściński. Bezcenne źródło dla historyków Zdjęcia Nitscha to bezcenne źródło dla architektów i historyków i niezwykle ważna dokumentacja najwcześniejszych lat odbudowy Warszawy. Skrupulatność architekta mocno ułatwiła pracę historykom – zdjęcia uporządkował w formie fiszek, z dokładnymi opisami i datami ich powstania. Większość zrobiono w latach 1945-1948. ISW planuje stopniową ich digitalizację, a na styczeń 2026 roku, we współpracy z DSH zapowiada wystawę plenerową części z nich. Andrzej Nitsch (1911-2002) był członkiem warszawskiego oddziału Stowarzyszenia Architektów Polskich, a także jednym z redaktorów czasopisma „Architektura”. Zawodowo zajmował się szpitalami i uzdrowiskami. Pasjonował się historią i fotografią – dokumentował nie tylko Warszawę, także m.in. Kraków, zamki, synagogi, cerkwie łemkowskie. Kolekcja podarowa…

23ISW1444-267545f.jpg
width: 1932
height: 1246

Zwierzęta na bombie? Naukowcy odnaleźli stworzenia, których domem stały się niewybuchy z II wojny światowej
type: item
date: 2025-09-30T10:12:02.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: II wojna światowa
subject: kraby
subject: morze
subject: morze bałtyckie
subject: ryby
subject: wybuch
description: Do tej pory bomby z czasów II wojny światowej, szczególnie te pozostałe w Morzu Bałtyckim czy Północnym, uważaliśmy za toksyczne zagrożenie dla organizmów morskich. Okazuje się jednak, że mogą one stać się domem dla wielu zwierząt. Niezwykłe spotkanie naukowców pokazuje, jak natura próbuje poradzić sobie z wpływem człowieka.
encoded: Badawcza łódź podwodna natknęła się na kraby, ryby i inne organizmy morskie, które rozwijały się na leżących na dnie Morza Bałtyckiego ładunkach wybuchowych z czasów II wojny światowej. Teren dawnego składowiska broni był dla nich bardziej atrakcyjny niż otaczające je dno morskie. Życie na bombach w Bałtyku W wodach Morza Bałtyckiego wzdłuż niemieckiej granicy leży około 1,5 miliona ton zatopionej broni – pochodzi ona nie tylko z II wojny światowej, ale także z pierwszej. Składają się na nią nie tylko materiały wybuchowe, ale także pozostałości broni chemicznej czy nawet… jądrowej. Sądzono, że bomby w Bałtyku będą odstraszać zwierzęta. Naukowcy udowodnili jednak, że cmentarzyska bomb stanowią przestrzeń do bujnego rozwoju dzikiej przyrody. Sfilmowali sieć ukwiałów, rozgwiazd i innych organizmów w Zatoce Lubeckiej. Zwierzęta wybrały sobie specyficzne miejsce do życia: zasiedliły fragmenty bomb V-1 wykorzystywanych przez nazistów. – Byliśmy przygotowani na znacznie niższą liczbę wszystkich gatunków zwierząt. Okazało się jednak, że jest odwrotnie – mówi Andrey Vedenin z Instytutu Badawczego Senckenberga w Niemczech. Naukowcy opublikowali wyniki badań wynikających z niezwykłego spotkania w czasopiśmie „Communications Earth and Environment”. Dlaczego morskie organizmy wolą bomby od dna? Niewybuchy nie brzmią jak idealne miejsce do życia, prawda? Cóż, z perspektywy morskich stworzeń wszystko ma swoje plusy i minusy. Według naukowców mogą być one przyciągane przez twarde powierzchnie, których w Bałtyku jest stosunkowo niewiele. Głównie wyściela go piasek – kamienie i głazy zostały usunięte w XIX i XX wieku w celach budowlanych. Obecność substancji chemicznych sprawia również, że w tym terenie… brakuje ludzi. To ochronna bańka dla zwierząt przed najgroźniejszym stworzeniem na Ziemi, mimo konieczności pójścia na pewne toksyczne kompromisy. Mogą one być zresztą nieświadome zagrożenia: naukowcy zajmą się teraz obliczeniem, ile zanieczyszczeń zostało wchłoniętych przez organizm…

GettyImages-523361262-836f8bf.jpg
width: 5616
height: 3744

Znaleźli bombowego „Łosia”. Części rozrzucone na 300 metrów
type: item
date: 2025-09-09T07:42:33.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: odkrycia archeologiczne
subject: samoloty
subject: wojna
description: Ponad 1000 fragmentów polskiego bombowca PZL.37 B Łoś odkryli poszukiwacze we wsi Walewice w woj. łódzkim. Maszyna wylądowała awaryjnie na początku II wojny światowej. Rozerwał ją wybuch jednej z przewożonych bomb.
encoded: W pierwszy wrześniowych weekend miał miejsce wielki finał poszukiwań szczątków wojskowego Łosia w Walewicach prowadzonych przez grupę pasjonatów wraz z Towarzystwem Miłośników Dziejów Pabianic. Badania trwały w tym miejscu od trzech lat i przyniosły wspaniałe rezultaty. Tegoroczne znaleziska – drobne, ale bezcenne W czasie najnowszych badań wydobyto drobne przedmioty. Były to łuski amunicji broni pokładowej, fragmenty akumulatora i skórzanego mapnika, ale też elementy poszycia czy tabliczka znamionowa z symbolami PZL, czyli Polskich Zakładów Lotniczych. Do najcenniejszych znalezisk należy m.in. magazynek od lekkiego lotniczego karabinu maszynowego wz. 37 nazywanego „szczeniakiem”. Jak czytamy w komunikacie przesłanym przez jednego z inicjatorów badań, Bernarda Kokczyńskiego, odnalezione elementy samolotu po ich oczyszczeniu i klasyfikacji przekazano do Muzeum Regionalnego w Bełchatowie. Wiele z nich nosi ślady pożaru i silnej eksplozji, które rozerwała kadłub. Jak Łoś trafił do Walewic? Historia samolotu Łoś, który lądował awaryjnie we wrześniu 1939 roku, a zatem na początku II wojny światowej, była dramatyczna. Był on na wyposażeniu 212 eskadry bombowej, która walczyła w składzie 210 Dywizjonu Bombowego złożonego z załóg i personelu 1 Pułku Lotniczego w Warszawie. Samolot był ścigany przez dwa niemieckie samoloty myśliwskie Messerschmitt Bf 109 i został przez nie uszkodzony – nie dysponował ochroną własnych myśliwców. Moment awaryjnego lądowania zapamiętał Tadeusz Kubik. Łoś nadleciał ze strony strony Wolskiego Folwarku. Maszynę postawił na ziemi ppor. pil. Michał Ostrowski, mimo odniesionych ran. Następnie w samolocie eksplodowała przewożona bomba. Kublik opisał, że blachy samolotu po eksplozji bomby pokładowej rozrzuciło na 300 m. Pozostał jednak kolejny niewybuch, który miejscowi zabezpieczyli. Czym był Łoś? Łosie, czyli bombowce PZL.37 B były nowoczesnymi maszynami w 1939 roku. Polska dysponowała około 70 samolotami tego typu. Łosie wykonywały w czasie kampanii…

PZL.37210DB-e33db88.jpg
width: 3500
height: 2455

Rzeź wołyńska była jedną z największych zbrodni w historii. Ukraińscy nacjonaliści nie mieli litości
type: item
date: 2025-08-17T08:44:11.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: II wojna światowa
subject: ukraina
subject: wojna
description: Rzeź wołyńska – haniebne ludobójstwo dokonane na Polakach – do dziś jest otwartą, jątrzącą się raną na tkance polsko-ukraińskich relacji. W 1943 roku ukraińscy nacjonaliści obrali sobie za cel wyniszczyć polską ludność na ziemiach, które uważali za swoje. Ich ofiarami padli niewinni cywile – mężczyźni, kobiety, a nawet dzieci, w tym niemowlęta. Do dziś nie udało się określić liczby ofiar. Według różnych szacunków, w serii masowych mordów życie straciło od 80 do 100 tys. mieszkańców Wołynia i Galicji Wschodniej.
encoded: Spis treści: Przeszłość pełna dobrych i złych momentów Postawa Polaków i Ukraińców w okresie międzywojennym Marionetki w rękach Niemców i Rosjan Ludobójstwo dokonane na Polakach Wielu ukraińskich historyków nadal nie przyznaje, że rzeź wołyńska była niczym innym niż jednoznacznym aktem ludobójstwa. W ich narracji tragiczne wydarzenia, do których doszło w latach 1943–1945, nie były zaplanowanymi czystkami etnicznymi, a spontanicznymi, samowolnymi aktami niewielkiej grupy ekstremistów. Sam Stepan Bandera przez niektórych nadal jest postrzegany jako symbol walki o niepodległość Ukrainy. Bez względu na argumentację, fakty są inne. Ludobójstwo pozostaje ludobójstwem. Rzeź wołyńska była planowanym działaniem, następstwem rozkazów, a Bandera to nie bohater, a zbrodniarz. Przeszłość pełna dobrych i złych momentów Relacje polsko-ukraińskie rozpoczęły się na długo przed powstaniem Ukrainy. W połowie XIII wieku najazd Mongołów doprowadził do upadku Rusi Kijowskiej. W następstwie tego, 100 lat później Wołyń i okoliczne ziemie znalazły się pod panowaniem Kazimierza Wielkiego. Dwa stulecia później, na mocy unii lubelskiej część ukraińskich ziem została włączona do Korony Polskiej. Na przestrzeni wieków, Polacy i Ukraińcy żyli obok siebie jak jeden naród i stali ramię w ramię w wielu ważnych chwilach. Oczywiście, bywały między nami spory, nie tylko mniejsze, o charakterze lokalnym. Przykładem niech będzie powstanie kozactwa i ukraińskiego chłopstwa pod przywództwem hetmana kozackiego Bohdana Chmielnickiego. Jednak mimo wielu konfliktów, nasze stosunki przez wiele stuleci można było określać jako co najmniej poprawne, mimo że idea Rzeczypospolitej Trojga Narodów, która miała być odpowiedzią na powstanie Chmielnickiego, nie doczekała się realizacji. Niespełniony projekt polityczny jasno jednak dowodził, że zjednoczenie narodów polskiego i ukraińskiego na zasadach równości było żywą i jakże ważną ideą. Co więc zmieniło się w naszych relacjach, że kilkaset lat później doszło do krwawe…

shutterstock2668036809-6b8f8a9.jpg
width: 1000
height: 667

Diabeł zakochany w sztuce. Hermann Göring stworzył imperium skradzionych dzieł
type: item
date: 2025-08-13T08:50:29.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: dzieła sztuki
subject: Edukacja
subject: II wojna światowa
subject: obrazy
subject: sztuka
description: Historia zna wielu kolekcjonerów sztuki, lecz niewielu wzbudzało tak skrajne emocje. Hermann Göring, jeden z najbardziej znienawidzonych ludzi XX wieku, latami gromadził dzieła warte fortunę. Jego plan stworzenia w Carinhall imponującego muzeum runął w 1943 roku.
encoded: W tym artykule: Hitlerowcy planowali przejąć największe skarby europejskiej kultury Hermann Göring – wielki kolekcjoner Ucieczka z luksusowego muzeum Dalsze losy kolekcji Walka o przetrwanie Dzieła sztuki rabowano również w Polsce Kolekcjonerska pasja Hermanna Göringa rozwinęła się niedługo po zakończeniu I wojny światowej. Już wtedy późniejszy dowódca niemieckiego lotnictwa wojskowego zaczął zbierać pojedyncze obrazy i rzeźby, które stały się podwalinami jego kolekcji. Hitlerowcy planowali przejąć największe skarby europejskiej kultury W 1933 roku, po objęciu przez Hitlera stanowiska kanclerza, wspólnie opracowali plan, zgodnie z którym największe skarby europejskiej kultury miały znaleźć się w III Rzeszy. Aby rabunek bezcennych kolekcji przebiegał sprawniej, powołano Devisenschutzkommando, specjalną jednostkę odpowiedzialną za poszukiwanie na podbitych terenach bezcennych gobelinów, rzeźb, obrazów i innych obiektów. Równolegle z Devisenschutzkommando działało Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg (ERR). Organizacja, którą kierował nazistowski ideolog Alfred Rosenberg, okradała z bezcennych woluminów wschodnie i zachodnie archiwa i biblioteki. W ten sposób ponad 2 miliony książek, wcześniej ocenionych pod kątem ideologicznym przez nazistowskich ekspertów, trafiło do Raciborza. To oni decydowali o dalszych losach spuścizny po „wrogach Rzeszy”. Göring miał więc łatwy dostęp do tych wszystkich skarbów, a jako ulubieniec Hitlera regularnie otrzymywał „prezenty”, w rzeczywistości będące łapówkami. Część zdobytych w ten sposób obrazów należących do „zdegradowanej sztuki” (niepasującej ideologicznie), m.in. dzieła Mattise'a czy Picassa, wymieniał na prace Tycjana i Rubensa. W trakcie przesłuchań twierdził, że nabywał je za pieniądze, jednak dalsze śledztwo wykazało, że marszałek kłamał. W 1939 roku liczącą blisko 200 arcydzieł kolekcję Göring ulokował w swojej rezydencji Carinhall. Na ścianach obok poroży dzikich zwierząt znajdowały się kompozycje Vermeera, Rembrandta, Lucas…

Hermann-Goring--be5b1ac.png
width: 1080
height: 720

Skarb, który rozpala emocje od lat. Co nowego w sprawie Złotego Pociągu?
type: item
date: 2025-08-07T08:43:21.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: pociągi
subject: skarby
description: Mimo, że poszukiwania Złotego Pociągu trwają już od 10 lat, to temat ten nadal rozpala wyobraźnie entuzjastów historii. Teraz – według grupy poszukiwaczy – ma wreszcie nadejść przełomowy moment. Na horyzoncie kolejne etapy poszukiwań.
encoded: Spis treści: Czym jest Złoty Pociąg? Jaka jest przyszłość poszukiwań? Wątpliwości naukowców Poszukiwania Złotego Pociągu elektryzują polską przestrzeń medialną od niemal 10 lat. W sierpniu 2015 roku Piotr Koper oraz Andreas Richter złożyli oficjalne zawiadomienie do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Wałbrzychu o zlokalizowaniu dużego obiektu, przypominającego pociąg. Kolejne miesiące i lata to okres sinusoidy zainteresowania tematem skarbu. W 2016 ruszają prace wykopaliskowe finansowane przez prywatnych inwestorów. Trwają kilka dni, ale kończą się fiaskiem – nie znaleziono żadnego pociągu. Teraz grupa „Złoty Pociąg 2025” wydaje się pewna, że odkrycie lokomotywy to jedynie kwestia czasu, a ich metody badawcze na pewno przyczynią się do ostatecznego odkrycia legendy. Czym jest Złoty Pociąg? Według legend i lokalnych opowieści – niemiecki pociąg pancerny miał zostać ukryty przez wycofujące się wojska III Rzeszy pod koniec II wojny światowej w 1945 roku i miał zawierać kosztowności, dzieła sztuki, złoto i inne zrabowane dobra. Miał rzekomo znajdować się w ukrytym tunelu w rejonie Wałbrzycha (nieopodal zamku Książ). Medialność złota pozostawionego przez nazistów przyczyniła się do wzrostu popularności zarówno samego pociągu jak i Wałbrzycha i jego okolic. W mieście pojawiły się chociażby tabliczki mające doprowadzić turystów do skarbu. Popularny dziennikarz Bogusław Wołoszański zwrócił również uwagę na posąg lwa z miejscowości Leśna, który ma wyznaczać miejsce ulokowania pociągu. Na temat Złotego Pociągu powstały liczne publikację – zarówno powieści, jak i teksty faktograficzne. Wspomnieć można chociażby napisaną przez Joanne Lamparską książkę „Złoty pociąg. Krótka historia szaleństwa”. Jaka jest przyszłość poszukiwań? Zespół „Złoty Pociąg 2025” to trójka entuzjastów, która postawiła sobie za cel rozwikłanie jednej z największych zagadek II Wojny światowej. Pasjonaci twierdzą, że dzięki badaniom radiestezyjnym oraz geodezyjnym zlokalizowali zamaskowany tunel kolejowy…

ZlotypociagwMinieurolandzie-0d5b49f.jpg
width: 2440
height: 1627

„Nie było huku. Tylko światło” – wstrząsająca relacja świadka z Hiroszimy
type: item
date: 2025-08-06T04:30:47.000Z
creator: John Hersey
subject: Historia
subject: bomba atomowa
subject: II wojna światowa
subject: japonia
description: Nie było słychać odgłosów samolotów. Ranek był czysty, miejsce chłodne i przyjemne. Wtedy po niebie rozlał się straszliwy błysk. Wydawało się, że rozbłysło słońce – przeczytajcie wstrząsającą relację osoby, która przetrwała eksplozję bomby w Hiroszimie. Mija dokładnie 80 lat od tego wydarzenia.
encoded: Spis treści: Strach przed nalotami Zwykły poranek pastora Zignorowane ostrzeżenie Grom z jasnego nieba Ogrom zniszczeń Hiroszimy Wielebny Kiyoshi Tanimoto, pastor kościoła metodystów w Hiroszimie, wstał tego dnia o piątej rano. Był sam, gdyż żona z trzyletnim dzieckiem spędzała noce u przyjaciółki w Ushidzie, północnym przedmieściu Hiroszimy. Ze wszystkich ważnych miast japońskich tylko Kioto i Hiroszima nie zostały masowo odwiedzone przez B-san, Pana B, jak z mieszaniną szacunku i bolesnej poufałości nazywali Japończycy B-29. Strach przed nalotami Tanimoto, jak wszystkich jego sąsiadów i przyjaciół, przepełniała trwoga. Słyszał okrutnie szczegółowe opowieści o masowych nalotach na Kure, Iwakuni, Tokuyamę i inne okoliczne miasta. Był pewien, że wkrótce przyjdzie też pora na Hiroszimę. Źle spał poprzedniej nocy, gdyż ogłoszono kilka alarmów lotniczych. Już od tygodni nękały one Hiroszimę niemal co noc, gdyż B-29 używały jeziora Biwa, na północny wschód od Hiroszimy, jako miejsca spotkania. Niezależnie więc od tego, które tym razem miejsce amerykańskie superfortece planowały zaatakować, gromadziły się nad wybrzeżem nieopodal Hiroszimy. Częstość tych ostrzeżeń, a także fakt, że Pan B pomijał Hiroszimę, niepokoiły jej mieszkańców. Krążyła plotka, że Amerykanie szykują dla tego miasta coś zupełnie wyjątkowego. Zwykły poranek pastora Tanimoto był niskim mężczyzną, gadatliwym i bardzo emocjonalnym. Miał długie czarne włosy z przedziałkiem na środku głowy. Wyraźnie zaznaczona nad brwiami kość czołowa, niewielki wąsik, zarys ust i podbródka nadawały mu osobliwy młodzieńczo-dojrzały wygląd – chłopięcy, a zarazem pełen mądrości, łagodny, a jednak popędliwy. Ruchy miał nerwowe i szybkie, a jednocześnie była w nich miara sugerująca, że jest człowiekiem ostrożnym i rozważnym. Zdecydowawszy, że żona będzie nocować w Ushidzie, Tanimoto zajął się przenoszeniem wszystkich rzeczy z kościoła, który mieścił się w gęsto zaludnionej dzielnicy mieszkalnej Nagaragawa, do domu producenta jed…

Hiroszima-89ca6f7.png
width: 900
height: 600

Nie Złoty Pociąg, a niezwykła lokomotywa na Zamku Książ. Spiesz się, by ją zobaczyć
type: item
date: 2025-07-31T12:30:29.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Traveler
subject: II wojna światowa
subject: książ
subject: legendy
subject: Naziści
subject: pociągi
description: Ma ponad 130 lat i waży 40 ton – przed budynkiem bramnym Zamku Książ w Wałbrzychu można podziwiać zabytkową lokomotywę. Nie jest to co prawda legendarny Złoty Pociąg, ale ten obiekt przynajmniej jest… prawdziwy.
encoded: Spis treści: Złoty Pociąg w Zamku Książ? Parowóz na zamku Złoty Pociąg – poszukiwania trwają W sierpniu minie dokładnie dziesięć lat od ogłoszenia przez poszukiwaczy domniemanej lokalizacji Złotego Pociągu. Niestety wówczas nic nie udało się odkryć. Według legendy miał być to pociąg pancerny z czasów II wojny światowej przewożący skarby, w tym złoto, kosztowności i tajne dokumenty. Niemcy rzekomo ukryli go pod koniec wojny w 1945 roku. Złoty Pociąg w Zamku Książ? W najbliższy weekend, w dniach 2–3 sierpnia, na Zamku Książ odbędzie się V Letni Festiwal Tajemnic. „W tym roku podczas jubileuszowego, V Letniego Festiwalu Tajemnic będziemy ponownie przeżywać akcję dotyczącą legendarnego Złotego Pociągu – właśnie w tym roku mija 10 lat od tego wydarzenia” – informują organizatorzy imprezy. Będzie też mowa o niedawnym odkryciu insygniów królewskich w Wilnie. Prelekcje wygłoszą osoby, które poszukiwały cennego pociągu. Z kolei na dziedzińcach zamkowych odbędą się pokazy sprzętu poszukiwawczego. Będzie można się tam dowiedzieć, jak działa georadar i za jego pomocą zobaczyć zamkowe podziemia bez wbijania łopaty w ziemię. W zamku na zwiedzających czekają wyjątkowe wystawy, m.in. „Twierdza szyfrów, czyli tajniki podsłuchów” czy „Złoty Pociąg 2015 – przeżyjmy to jeszcze raz”. Dodatkiem specjalnym będzie wystawa „Bursztynowa Komnata”. Przewidziano też sporo atrakcji dla rodzin z dziećmi. Ponadto zaplanowano dwie edycje nocnego zwiedzania: dla rodzin z dziećmi „Nawiedzony Pociąg” oraz „Widmo” dla osób dorosłych. Parowóz na zamku Wielką atrakcją w czasie tego weekendu będzie możliwość zobaczenia parowozu wyprodukowanego w 1890 roku przez Union-Gießerei. Służył on do prac manewrowych i prowadzenia lekkich pociągów towarowych. W Polsce znalazł się w 1918 roku i uzyskał oznaczenie TKh2-12, a po II wojnie światowej pracował w KWK Kazimierz Juliusz. W naszym kraju było w sumie 27 egzemplarzy takich maszyn. Obecnie parowóz jest eksponatem w Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląsk…

zloty-pociag-ac00e06.png
width: 900
height: 600

Tajemnicze dokumenty nazistowskie zostały odkryte w Argentynie. Co skrywały piwnice sądu?
type: item
date: 2025-07-23T06:49:35.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: archiwum
subject: argentyna
subject: II wojna światowa
subject: Naziści
subject: odkrycia archeologiczne
description: Historia ukrytych dokumentów nazistowskich w Argentynie nie kończy się na jednym archiwum. Najnowsze odkrycia w piwnicach Sądu Najwyższego pokazują, jak wiele pytań wciąż pozostaje bez odpowiedzi.
encoded: Spis treści: Rząd Argentyny otworzył archiwa dokumentów nazistowskich Materiały propagandowe ukryte w piwnicach Sądu Najwyższego Zastanawiające opóźnienia i milczenie urzędników Nie jest tajemnicą, że po II wojnie światowej wielu nazistowskich zbrodniarzy znalazło schronienie w Argentynie. Wśród nich byli m.in. Adolf Eichmann (główny organizator eksterminacji Żydów podczas Holokaustu) oraz Josef Mengele, czyli lekarz z Auschwitz odpowiedzialny za pseudomedyczne eksperymenty na więźniach. Przybyli do Ameryki Południowej dzięki przyzwoleniu rządu Juana Peróna, który umożliwił im bezpieczny wjazd i osiedlenie się. Choć od tamtych wydarzeń minęły dziesięciolecia, pamięć o roli Argentyny jako azylu dla nazistów wciąż wywołuje silne emocje. Tym bardziej, że w ostatnich miesiącach temat ten odżył za sprawą dwóch istotnych wydarzeń: decyzji o udostępnieniu archiwów dotyczących hitlerowskich uciekinierów oraz odkrycia nieznanego dotąd zbioru dokumentów, który przez dekady spoczywał zapomniany w piwnicy Sądu Najwyższego w Buenos Aires. Rząd Argentyny otworzył archiwa dokumentów nazistowskich W lutym 2025 roku prezydent Argentyny Javier Milei podpisał rozporządzenie mające na celu pełne udostępnienie publicznych akt dotyczących nazistów, którzy osiedlili się w tym kraju po II wojnie światowej. Jak podkreślił rzecznik Emiliano Díaz: „Rząd Argentyny jest zdecydowany nagłośnić te kwestie”. Rozporządzenie zostało częściowo wypracowane pod wpływem nacisków Centrum Simona Wiesenthala, jednak nie przyniosło nieznanych wcześniej materiałów archiwalnych. W rzeczywistości dokumenty zostały formalnie odtajnione już w 1992 roku, ale dotychczas można było je przeglądać wyłącznie stacjonarnie, w siedzibie archiwum w Buenos Aires. Obecnie uzyskano dostęp online, m.in. do raportów ministerstwa obrony, akt wywiadowczych oraz dokumentacji transakcji finansowych osób powiązanych z III Rzeszą. Niespodziewanie, kilka miesięcy po ogłoszeniu tych zasad, lokalne media obiegła wiadomość o nowym odkryc…

dokumenty-n-6a348ce.jpg
width: 1200
height: 799

Złoty Pociąg z nowym tropem? Do sieci trafiło emocjonalne oświadczenie
type: item
date: 2025-07-18T10:11:24.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dolny śląsk
subject: II wojna światowa
subject: skarby
subject: zagadki
description: Złoty Pociąg znów rozgrzewa wyobraźnię poszukiwaczy i internautów. Po latach milczenia eksploratorzy ujawniają nowy trop. Czy tym razem tajemnica Dolnego Śląska zostanie rozwiązana?
encoded: Spis treści: Poszukiwania Złotego Pociągu – czy to przełom? Gdzie jest Złoty Pociąg? Nadzieje i krytyka Niemal każdy kraj na świecie ma swoje lokalne legendy o skarbach. Niektóre sięgają czasów średniowiecza, inne czerpią z nieco nowszej historii. Tak jest na przykład ze Złotym Pociągiem. Rzekomo wagony wypełnione kosztownościami nadal są ukryte gdzieś na Dolnym Śląsku. Co jakiś czas legenda składu ożywa. To zasługa przede wszystkim pasjonatów historii i poszukiwaczy skarbów. W ostatnich dniach o Złotym Pociągu znów jest głośno. To dlatego, że grupa eksploratorów działająca pod nazwą „Złoty Pociąg 2025” otrzymała zgodę Lasów Państwowych na przeprowadzenie pierwszego etapu poszukiwań w rejonie otuliny Książańskiego Parku Krajobrazowego. Poszukiwania Złotego Pociągu – czy to przełom? W najnowszym oświadczeniu opublikowanym w nocy z 17 na 18 lipca przedstawiciel grupy podpisujący się inicjałem M. zapewnia o „bezbłędności” przeprowadzonych badań radiestezyjnych, dzięki którym miało udać się zlokalizować przebieg tunelu i miejsce ukrycia legendarnego składu. Eksplorator utrzymuje, że Złoty Pociąg opuścił Wrocław w lutym 1945 roku i został ukryty przez więźniów obozu pod nadzorem nazistów. Brak dokumentacji tłumaczy tajnością operacji. W swoim emocjonalnym oświadczeniu M. odnosi się też do wcześniejszej krytyki dotyczącej nierealistycznych rozmiarów wagonów (cztery metry szerokości i wysokości). Jak tłumaczy, wszystkie dane miały charakter szacunkowy, a każda liczba była poprzedzona słowem „około”. Mimo że eksploratorzy chwalą się uzyskaniem zgody Lasów Państwowych na pierwsze, nieinwazyjne działania, nie wszystko przebiega gładko. Ostatecznie wniosek o możliwość odsłonięcia tunelu został odrzucony przez Nadleśnictwo Świdnica ze względu na lokalizację w obrębie chronionego obszaru przyrodniczego. Grupa „Złoty Pociąg 2025” zapowiada jednak dalsze rozmowy i wypracowanie kompromisu, który pozwoli na kontynuowanie prac bez naruszenia środowiska. Gdzie jest Złoty Pociąg? Nadzi…

Zloty-Pociag-1010c6e.jpg
width: 6240
height: 4160

Gdzie jest złoty pociąg? Najprawdopodobniej nie w Polsce
type: item
date: 2025-07-18T07:14:52.000Z
creator: Joanna Lamparska
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: pociągi
subject: skarby
subject: tajemnice
subject: złoto
description: Poszukiwacze skarbów od lat próbują ustalić, gdzie jest złoty pociąg. Coraz więcej faktów przemawia za prawdziwością legendy o zaginionym nazistowskim zbiorze skarbów.
encoded: W tym artykule: Skradzione obrączki, futra i obrazy Srebro i porcelana dla amerykańskiego generała Gdy wojna spotyka się z pieniędzmi, nawet pokój nie przynosi spokoju Podczas II wojny światowej Niemcom udało się zgromadzić więcej złota niż wynosiło wydobycie i przetworzenie tego kruszcu przez kraje południowej Afryki w ostatnich dekadach XX wieku. Cóż, wojny są przecież po to, żeby łupić. Mogłoby się wydawać, że grabież skończyła się w 1945 r. Lecz to nieprawda. Kolejna wielka grabież zaczęła się zaraz po kapitulacji III Rzeszy, czego przykładem są losy węgierskiego odpowiednika śląskiej legendy o złotym pociągu. Czy zatem wiemy, gdzie jest złoty pociąg? Skradzione obrączki, futra i obrazy W kwietniu 1945 r. z Budapesztu wyruszył skład z majątkiem zagrabionym ośmiuset tysiącom węgierskim Żydów, których faszystowski rząd Ferenca Szálasiego zmusił wcześniej do oddania swoich kosztowności administracji państwa. Pozbawieni majątku ludzie zostali wysłani do niemieckich obozów koncentracyjnych, w większości do Auschwitz. Pierwsze transporty śmierci wyruszyły z Węgier 28 i 29 kwietnia 1944 r. Do Auschwitz przybyły po czterech dniach, 2 maja. Wcześniej rzeczy ofiar zostały posegregowane w sposób, który uniemożliwił późniejsze wskazanie ich właścicieli. Obrączki do obrączek, futra do futer, obrazy do obrazów. Prawdopodobnie już na tym etapie ginęły niektóre kosztowności. Segregacja odbywała się bez konieczności rozliczenia się z tej pracy i bez większego nadzoru. Tuż przed wkroczeniem do obozu koncentracyjnego w Auschwitz żołnierzy Armii Czerwonej w kwietniu 1945 r., dobra te zostały załadowane do 44 wagonów towarowych. Uciekający przed Rosjanami pociąg ruszył w kierunku Berlina. Na jego pokładzie znajdowało się m.in. pięć ton złota, kamienie szlachetne (w tym perły i diamenty), zegarki, obrazy, perskie dywany, srebrne zastawy, futra, aparaty fotograficzne, kolekcje znaczków, porcelany, monet i kryształów. W 1945 r. dobra te zostały wycenione na 350 mln USD, na początku XXI…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/c75ca6729aa7cd18020b0f56cd13c1b545c9dc74-49810c1.jpeg
width: 938
height: 593

Narodziny bomby atomowej. Mija 80 lat od pierwszej eksplozji jądrowej
type: item
date: 2025-07-16T09:30:45.000Z
subject: Historia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: II wojna światowa
subject: nagasaki
subject: stany zjednoczone
description: Test Trinity zapoczątkował erę broni jądrowej. Naukowcy, którzy go przeprowadzili, początkowo cieszyli się z sukcesu. Wkrótce jednak wielu z nich zaczęło żałować udziału w projekcie.
encoded: Spis treści: Wynalezienie broni jądrowej Broń jądrowa w historii świata Broń jądrowa a ruch antynuklearny O 5:30 rano 16 lipca 1945 r., nad Nowym Meksykiem promieniowało światło jaśniejsze niż słońce. Ognista kula unicestwiła wszystko w jej pobliżu, a następnie wytworzyła grzybową chmurę, która kłębiła się na wysokości ponad 11 kilometrów. W następstwie tego wydarzenia naukowcy, którzy spowodowali wybuch, śmiali się i uściskali sobie dłonie, rozdając uroczyste drinki. Następnie pogrążyli się w ponurej myśli o śmiercionośnym potencjale broni, którą stworzyli. Właśnie wywołali pierwszą na świecie eksplozję jądrową. Wynalezienie broni jądrowej Test o kryptonimie „Trinity” był sukcesem. Udowodnił, że naukowcy potrafią wykorzystać potencjał rozszczepienia plutonu. Wprowadził on świat w erę atomową, zmieniając na zawsze działania wojenne i stosunki geopolityczne. Niecały miesiąc później Stany Zjednoczone zrzuciły dwie bomby atomowe na Hiroszimę i Nagasaki w Japonii. Dowodząc tym samym, że od teraz można było zniszczyć ogromne powierzchnie ziemi i zabić mnóstwo ludzi w kilka sekund. Naukowcy próbowali ustalić, w jaki sposób wywołać rozszczepienie jądra atomowego (reakcję, do której dochodzi, gdy jądra atomowe są rozszczepiane, wytwarzając ogromną ilość energii) od czasu odkrycia tego zjawiska w latach 30. ubiegłego wieku. Nazistowskie Niemcy jako pierwsze próbowały uzbroić się w taką energię, a wieść o ich wysiłkach wyciekała z kraju wraz z politycznymi dysydentami i wypędzonymi naukowcami, z których wielu było niemieckimi Żydami. W 1941 roku, po tym jak fizyk na emigracji, Albert Einstein ostrzegł prezydenta Franklina Delano Roosevelta, że Niemcy mogą próbować stworzyć bombę rozszczepiającą, Stany Zjednoczone przystąpiły do pierwszego wyścigu zbrojeń jądrowych. Rozpoczęto tajny projekt badań atomowych, nazwany kryptonimem „Projekt Manhattan”, łączący najwybitniejszych amerykańskich fizyków z naukowcami na uchodźstwie z Niemiec i innych krajów okupowanych przez nazistów. <…

bron-jadrowa-0b51928.png
width: 1080
height: 720

Życie straciło tu ponad 1,1 mln osób. Auschwitz-Birkenau to symbol piekła na ziemi
type: item
date: 2025-07-11T10:00:40.000Z
creator: Hubert Rój
subject: Historia
subject: Edukacja
subject: II wojna światowa
subject: Naziści
subject: niemcy
subject: wojna
subject: zagłada
subject: żydzi
description: Auschwitz-Birkenau to symbol jednego z najczarniejszych rozdziałów w historii ludzkości. To tutaj niemieccy naziści z nieznaną wcześniej światu pedantycznością mordowali swoje ofiary w imię zbrodniczej ideologii. Ich ciała palono w piecach, by zatrzeć ślady ludobójstwa.
encoded: W tym artykule: Początki obozu Auschwitz-Birkenau. Od więzienia do fabryki śmierci Holokaust na terenie obozu Auschwitz-Birkenau Ilu ludzi zginęło w Auschwitz? Nieludzkie warunki życia i umierania w Auschwitz Próby ucieczki z Auschwitz-Birkenau Marsze śmierci, czyli tragiczny koniec tragicznej historii obozów zagłady Auschwitz jako symbol Najpierw był tu obóz koncentracyjny, w którym zamykano więźniów politycznych. Później stał się obozem zagłady, gdzie zamordowano ponad 1 mln ludzi. Taką drogę przeszedł obóz Auschwitz, gdzie Niemcy postanowili urządzić centrum ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej, czyli Holokaustu. Początki obozu Auschwitz-Birkenau. Od więzienia do fabryki śmierci Początki funkcjonowania niemieckiego obozu koncentracyjnego na terenie Oświęcimia nie zwiastowały tak tragicznego dalszego ciągu wydarzeń. Obóz założony został z inicjatywy szefa SS Heinricha Himmlera w 1940 roku, a więc jeszcze przed niemiecką inwazją na Związek Radziecki. A przede wszystkim jeszcze przed niemiecką decyzją o pełnej eksterminacji Żydów w styczniu 1942 r. Bezpośrednią przyczyną powstania Konzentrationslager Auschwitz było przede wszystkim rozładowanie coraz bardziej przepełnionych więzień, aresztów i obozów przede wszystkim na terenach sterroryzowanej, okupowanej Polski. W tych właśnie więzieniach tłoczyli się pierwsi więźniowie polityczni z wykluwającego się ruchu oporu, osoby próbujące przedostać się przez zieloną granicę do Francji, do odbudowywanego wojska polskiego, a także duchowni i inteligencja. Archeolodzy odkryli tunel na terenie dawnego obozu zagłady Grupa archeologów kierowana przez Wojciecha Mazurka z Chełma oraz Yorama Haimiego z Izraela trafiła na ślady podziemnego tunelu, wykopanego prawdopodobnie przez więźniów z Sonderkommando Dalsza rozbudowa obozu i budowa szeregu podobozów zbiegła się w czasie z „przyspieszeniem” diabolicznej niemieckiej maszyny wojennej. Wówczas doszło do stworzenia całego kompleksu obozowego na czele z obozem macierzystym oboz…

Auschwitzpieklo-8f39019.jpg
width: 3717
height: 2421