Jak przez lata zmieniały się Zimowe Igrzyska Olimpijskie? Od Chamonix do Cortiny d'Ampezzo
Historia zimowych igrzysk to opowieść o narodowych ambicjach, przełomowych zwycięstwach, politycznych napięciach i kontrowersjach, które niejednokrotnie wpływały na los całych państw. Od Chamonix i pierwszych startów Polaków, przez „cud na lodzie” w Lake Placid, aż po skandale w Soczi — zimowe igrzyska odzwierciedlają zmieniający się świat.
Na myśl o początkach Igrzysk Olimpijskich od razu przychodzą obrazki ze świata starożytnej Grecji. Tamtejsze zmagania, w skład których wchodziły m.in. wyścigi rydwanów, były protoplastą współczesnych międzynarodowych zawodów sportowych. W pierwszych nowożytnych Igrzyskach Olimpijskich, które odbyły się w Atenach w 1896 roku, udział wzięło 245 mężczyzn reprezentujących 14 krajów. Wydarzenie to zapoczątkowało cykl jednej z największych imprez sportowych, która co cztery lata skupia na sobie wzrok całego świata. Na pierwsze zimowe Igrzyska Olimpijskie sportowcy i kibice musieli jednak jeszcze trochę poczekać. Zawody w dyscyplinach zimowych po raz pierwszy odbyły się 28 lat później, we francuskiej miejscowości Chamonix, u podnóża Mont Blanc. Od tamtej pory Zimowe Igrzyska Olimpijskie rozgrywano na trzech kontynentach, pisząc historię wielu wcześniej nikomu nieznanych dyscyplin sportowych. Chamonix – gospodarz pierwszych Zimowych Igrzysk Choć pierwsza zimowa impreza odbywająca się w Chamonix zdobyła tytuł pełnoprawnych Igrzysk Olimpijskich dopiero w 1926 roku (dwa lata po zmaganiach), podczas sesji Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego w Lizbonie, to jej zasięg miał zdecydowanie międzynarodowy wymiar. W zawodach, których inauguracja odbyła się 25 stycznia 1924 roku, wzięło udział łącznie 258 sportowców z 16 krajów. W zmaganiach uczestniczyła również reprezentacja polskich sportowców, której chorążym podczas ceremonii otwarcia został legendarny dziennikarz Kazimierz Smogorzewski. Niestety, z powodu opóźnienia pociągu polscy sportowcy nie zdołali dotrzeć na przemarsz inauguracyjny, przez co urodzony w Sielcu publicysta reprezentował polskie barwy w pojedynkę. Pierwsze igrzyska bez narciarstwa? Pierwszym złotym medalistą w historii Zimowych Igrzysk Olimpijskich został Amerykanin Charles Jewtraw, który zwyciężył w biegu łyżwiarstwa szybkiego na dystansie 500 metrów. Był to jedyny złoty medal dla Stanów Zjednoczonych podczas tamtej imprezy, która medalowo została zdominowana przez Norwegów. Sensacją turnieju okazał się norweski narciarz Thorleif Haug, któremu udało się trzykrotnie stanąć na najwyższym stopniu podium: dwukrotnie w biegach narciarskich oraz raz w kombinacji norweskiej. Co ciekawe, pierwsze Zimowe Igrzyska Olimpijskie odbywały się bez dyscypliny, która dziś stanowi fundament tego typu sportowych zmagań. W zawodach w Chamonix nie brali bowiem udziału narciarze zjazdowi — ich konkurencja zadebiutowała dopiero na igrzyskach w niemieckim Garmisch-Partenkirchen w 1936 roku. Pierwszy polski medal Na jakikolwiek medal polscy sportowcy musieli czekać do 1956 roku i igrzysk w Cortinie d’Ampezzo. Podczas tamtego turnieju na najniższym stopniu podium stanął urodzony w Zakopanem kombinator norweski Franciszek Gąsienica Groń. Co ciekawe, Polak przełamał medalową passę Skandynawów w tej dyscyplinie sportu, która od pierwszych zawodów w Chamonix była całkowicie zdominowana przez sportowców z północnego regionu Europy. Włoskie igrzyska były wyjątkowe nie tylko ze względu na brąz Gąsienicy Gronia. Były to pierwsze zimowe międzynarodowe zawody na taką skalę, w których udział wzięła reprezentacja ZSRR. Rywalizacja radzieckich sportowców była elementem rozgrywającej się wówczas zimnej wojny, a pokaz siły olimpijczyków ze Związku Radzieckiego miał udowodnić wyższość komunizmu. Propagandowy manewr się udał, gdyż sportowcy z ZSRR wygrali klasyfikację medalową, zdobywając łącznie aż 16 krążków. Największym sukcesem został okrzyknięty hokejowy triumf nad reprezentacją Kanady, która po raz pierwszy musiała ustąpić najwyższego miejsca na podium. Igrzyska w Cortinie osiągnęły również rekord pod względem liczby drużyn biorących udział w turnieju. Obok debiutującego ZSRR pierwsze starty zaliczyli sportowcy z Iranu i Boliwii. Międzynarodowy zasięg imprezy przyczynił się również do przełomowej innowacji, jaką było pierwsze masowe transmitowanie sportowych zmagań w telewizji. Triumf Wojciecha Fortuny Po 48 latach Zimowe Igrzyska Olimpijskie po raz pierwszy zawitały do Azji. Japońskie Sapporo zwyciężyło w rywalizacji o organizację imprezy nad kanadyjskim Calgary, fińskim Lahti oraz amerykańskim Salt Lake City. Reprezentanci Kraju Kwitnącej Wiśni entuzjastycznie podeszli do zawodów, chcąc zdobyć swój pierwszy złoty medal na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich. Bojowe nastawienie opłaciło się, a Japończycy całkowicie zdominowali konkurs skoków narciarskich na skoczni 70 m, stając na wszystkich trzech stopniach podium. Turniej rozgrywany w Sapporo był również przełomowy dla reprezentacji Polski. Wśród kadry sportowców, która w 1972 roku uczestniczyła w ceremonii otwarcia pod przewodnictwem narciarskiego mistrza świata Andrzeja Jana Bachledy-Curusia, znalazł się skoczek Wojciech Fortuna. Zawodnik urodzony w Zakopanem zdołał w Japonii wygrać konkurs na dużej skoczni, czym położył fundamenty pod popularyzację tej dyscypliny sportu w Polsce. Był to pierwszy złoty medal w historii polskich startów na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich. Igrzyska i polityka Od zawsze w trakcie odbywania się igrzysk olimpijskich tematy sportowe przeplatały się z polityką i relacjami międzynarodowymi. Nie inaczej było w przypadku igrzysk w Lake Placid, które odbywały się w 1980 roku. Tamtejsza impreza była prawdziwą eskalacją zimnej wojny, w trakcie której USA i ZSRR prześcigały się w walce o największe wpływy we współczesnym świecie. Starcie tych dwóch światowych potęg w hokejowej rywalizacji zostało w następnych latach okrzyknięte „cudem na lodzie”. Oliwy do ognia w rywalizacji pomiędzy Moskwą a Waszyngtonem dolał MKOl, który już w trakcie poprzednich zimowych imprez niekonsekwentnie ustalał zasady dotyczące uczestnictwa w olimpijskich zmaganiach. Wojna o „amatorstwo” polegała na wykluczaniu zawodników, którzy zawodowo pełnili rolę sportowców, zarabiając pieniądze na uprawianiu danej dyscypliny. Przepis ten dotknął przede wszystkim świat Zachodu, w którym większość profesjonalnych zawodników na co dzień reprezentowała barwy poszczególnych klubów sportowych. W krajach komunistycznych sportowcy byli zrzeszani wokół „amatorskich” drużyn zawodowych, które pod przykrywką fikcyjnych prac trenowały przyszłych olimpijczyków. Zawodnicy „na papierze” wykonywali zawód, np. milicjanta, podczas gdy w rzeczywistości skupiali się w pełni na karierze sportowej. Cud na lodzie Sytuacja ta doprowadziła do pełnej hegemonii drużyny ZSRR w rozgrywkach hokeja. Radzieccy reprezentanci byli uznawani za zdecydowanych faworytów podczas igrzysk w 1980 roku. Kadra USA, reprezentująca gospodarza turnieju, składała się przede wszystkim z amatorów i studentów z minimalnym doświadczeniem ligowym, tworząc jednocześnie najmłodszą drużynę w historii amerykańskiego hokeja. Mimo tej dysproporcji Amerykanom udało się wygrać mecz z ZSRR, a następnie zdobyć olimpijskie złoto w całym turnieju. Mecz ten w 2008 roku został wybrany przez Międzynarodową Federację Hokeja na Lodzie najważniejszym wydarzeniem stulecia w historii tej dyscypliny. Słowa komentatora, który 22 lutego 1980 roku w Herb Brooks Arena zapytał: „Czy wierzycie w cuda? Tak!”, na zawsze zapisały się w historii Zimowych Igrzysk Olimpijskich. Najbardziej kontrowersyjne igrzyska w historii Kontrowersjami okryła się również impreza odbywająca się w 2014 roku w rosyjskim Soczi. Tamtejsze igrzyska zostały okrzyknięte najdroższymi w historii, a ich organizacja była zanurzona głęboko w machinach korupcji. Krytycy dopatrzyli się m.in. nieścisłości finansowych w procesie budowy 50-kilometrowej trasy kolejowej łączącej miasto Adler koło Soczi z górskim ośrodkiem Krasnaja Polana, gdzie odbywała się część sportowych zawodów. Źródła agencji antykorupcyjnych podają, że lwia część budżetu na budowę, który opiewał na ok. 8 miliardów dolarów, miała trafić w ręce rosyjskich oligarchów. Największa kontrowersja dotyczyła jednak rosyjskiej reprezentacji sportowców, która – choć zdobyła najwięcej medali ze wszystkich startujących państw – musiała zrzec się licznych wyróżnień. Wewnątrz rosyjskich struktur wykryto bowiem działający na szeroką skalę system ukrywania dopingu, który miał na celu zwiększenie szans sportowców z kraju ze stolicą w Moskwie. W konsekwencji śledztwa Rosja została nie tylko pozbawiona części medali, ale również zawieszona w prawach do startowania na kolejnych Zimowych Igrzyskach Olimpijskich. Już zaraz ceremonia otwarcia Trzymajmy kciuki, że podczas zbliżającej się imprezy obejdzie się bez podobnych skandali. Igrzyska w Mediolanie i Cortinie odbędą się w dniach 6–22 lutego 2026 roku. Ceremonia otwarcia, w trakcie której chorążymi polskiej kadry będą skoczek Kamil Stoch oraz panczenistka Natalia Czerwonka, odbędzie się na stadionie San Siro w Mediolanie 6 lutego o godz. 20:00. Źródła: Olimpijski.pl, Olympics.com, Onet, Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Zimowe Igrzyska Olimpijskie to święto nie tylko dla kibiców. Mediolan udostępnia ukryte dzieło Leonarda da Vinci
Mediolan przygotował na czas zimowych Igrzysk coś wyjątkowego. Nie udostępniany zwiedzającym od wielu lat fresk autorstwa Leonarda da Vinci, będzie można zobaczyć aż przez 7 tygodni. Zwiedzający będą mieli unikatową szansę podziwiania malowidła dostępnego wyłącznie konserwatorom.
Podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich Mediolan–Cortina 2026, wyjątkowe dzieło Leonarda da Vinci zostanie na krótko udostępnione publiczności. Przez pięć tygodni, od 7 lutego do 14 marca, zwiedzający będą mogli zobaczyć rzadko dostępny mural autorstwa Leonarda, w komnacie zwanej „Salla delle Asse” w Castello Sforzesco (Zamku Sforzów) w Mediolanie. To miejsce na codzień pozostaje zamknięte z powodu trwających od wielu lat prac konserwatorskich. Fresk Leonarda ukryty na zamku w Mediolanie Monumentalne malowidło z końca XV wieku pokrywa sufit i ściany sali, niegdyś reprezentacyjnego pomieszczenia książęcej rezydencji, a dziś części muzealnego kompleksu. Włoska nazwa „Salla delle Asse” ozancza dosłownie „salę desek” i odnosi się do dawnego wystroju pomieszczenia, które było wyłożone drewnianymi panelami. Leonardo da Vinci rozpoczął pracę nad muralem w 1498 roku. Przedstawia on splątane pnie, gałęzie, korzenie i skały, tworzące iluzję naturalności na sklepieniu. Projekt nigdy nie został ukończony – już rok później Mediolan został zajęty przez wojska francuskie, a artysta musiał uciekać z miasta. Przez kolejne stulecia malowidło popadło w zapomnienie, przykryte warstwami tynku. Dzieło odkryto ponownie dopiero na przełomie XIX i XX wieku, gdy historycy i archeolodzy zaczęli usuwać tynk. Wczesne prace konserwatorskie polegały na uzupełnianiu wyblakłych fragmentów, co z czasem wzbudziło kontrowersje. Niektórzy badacze uznali, że przez przemalowania mural przestał być w pełni autentycznym dziełem Leonarda i stał się raczej jego późniejszą interpretacją. Dzieło Leonarda będzie można zobaczyć z rusztowań konserwatorskich W ramach specjalnych, zorganizowanych wizyt goście wejdą na około sześciometrowe rusztowania i będą mogli oglądać dzieło z bardzo bliskiej odległości – kilku centymetrów. Każda wizyta potrwa 30 minut, a uczestnicy będą musieli nosić kaski ochronne. Zwiedzający będą mogli też podglądać pracę konserwatorów. Odnawianie fresku odbywa się z użyciem specjalnego, japońskiego papieru ryżowego i demineralizowanej wody, aby usuwać sole, które przez wieki nagromadziły się w murach. Metoda ta pozwala delikatnie oczyścić powierzchnię, nie naruszając farb Leonarda. Mediolan celebruje Leonarda: będą jeszcze dwie wystawy Równolegle z otwarciem „Salli delle Asse”, muzea Zamku Sforzów będą działać normalnie. Zaplanowano otwarcie dwóch nowych wystaw poświęconych Leonardowi. Jedna z nich, multimedialna instalacja w tzw. Salach Panoramicznych, przybliży rolę artysty na dworze Sforzów. Druga, w Pinakotece, skupi się na uczniach i naśladowcach mistrza, prezentując m.in. dzieła Bernardina Luiniego, Andrei Solariego i Bernardo Zenalego. Po 14 marca sala z muralem zostanie znów zamknięta na około 18 miesięcy, aby zakończyć ostatni etap konserwacji. Jak podkreślają specjaliści, praca nad tym niezwykle delikatnym dziełem wymaga maksymalnej precyzji i odbywa się centymetr po centymetrze. Źródło: Smithsonian Magazine Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Alpejski raj na granicy wytrzymałości. Igrzyska pogłębiają kryzys włoskiego regionu
Już w lutym i marcu tego roku we Włoszech odbędą się Zimowe Igrzyska Olimpijskie oraz Zimowe Igrzyska Paraolimpijskie. Choć dla regionu to ogromne wydarzenie sportowe i promocyjne, mieszkańcy alpejskich miejscowości biją na alarm. Ich zdaniem gwałtowny napływ turystów – zarówno w trakcie igrzysk, jak i po ich zakończeniu – może poważnie nadwyrężyć Dolomity, które od lat zmagają się z problemem nadmiernej turystyki.
Nadchodzące zawody zostaną rozegrane m.in. w Mediolanie oraz w Cortinie d’Ampezzo (prestiżowym kurorcie wpisanym na listę UNESCO, często określanym mianem „Królowej Dolomitów”), a także w pobliskich miejscowościach Predazzo, Tesero i Anterselva. Niestety, lokalne władze, organizacje ekologiczne i część mieszkańców ostrzegają, że igrzyska mogą dodatkowo pogłębić niepokojący trend masowej turystyki napędzanej mediami społecznościowymi. Malownicze krajobrazy, które od lat przyciągają miłośników gór, coraz częściej stają się ofiarą własnej popularności, a olimpijski rozgłos może jeszcze przyspieszyć ten proces. Overtourism w Dolomitach: gdy alpejski krajobraz dźwiga tłumy Problem nadmiernej turystyki w Dolomitach przestał być abstrakcyjnym hasłem używanym przez ekologów, a stał się codziennym doświadczeniem mieszkańców regionu. Jednym z najbardziej jaskrawych symboli tego zjawiska jest góra Seceda w Południowym Tyrolu, a dokładniej prowadzący przez nią szlak z widokiem na strzeliste szczyty Odle Peaks. Jeszcze kilkanaście lat temu był to stosunkowo spokojny fragment szlaku wysokogórskiego, dziś natomiast zamienił się w jeden z najbardziej obleganych „punktów fotograficznych” włoskich Alp. Latem kolejki turystów czekających na wykonanie idealnego kadru, często inspirowanego mediami społecznościowymi, stały się normą. Według lokalnych doniesień w szczytowych dniach trasą potrafi przejść nawet około 8 tysięcy osób dziennie, co prowadzi do erozji gleby, niszczenia alpejskich łąk i narastającego chaosu organizacyjnego. Skala problemu zmusiła władze do podejmowania coraz bardziej radykalnych kroków. Tej zimy jeden z najbardziej znanych kurortów narciarskich w Dolomitach (Madonna di Campiglio) jako pierwszy we Włoszech zdecydował się wprowadzić limit odwiedzających. Liczba dziennych karnetów narciarskich dostępnych w sprzedaży online została ograniczona do 15 tysięcy, co ma zapobiec nadmiernemu zagęszczeniu na stokach i zmniejszyć presję na infrastrukturę oraz środowisko. Decyzja ta jasno pokazuje, że overtourism nie dotyczy już wyłącznie letnich szlaków, ale obejmuje cały rok i wszystkie formy aktywności w regionie. Narastająca frustracja doprowadziła także do oddolnych protestów mieszkańców. Na początku lipca grupa lokalnych rolników, będących właścicielami gruntów w rejonie szlaku Odle, zainstalowała bramkę z opłatą za przejście. Jak podkreślali, nie chodziło wyłącznie o pieniądze, lecz o zwrócenie uwagi na brak reakcji władz na niekontrolowany napływ turystów, którzy często ignorują zasady ochrony przyrody i prywatny charakter terenu. Choć administracja Parku Przyrody Puez-Odle szybko nakazała usunięcie bramki, protestujący przywrócili ją kilka dni później, określając swoje działania jako „wołanie o pomoc”. Brak dialogu ze strony instytucji publicznych tylko pogłębił konflikt i unaocznił, że Dolomity znalazły się na granicy swojej turystycznej wytrzymałości. Konflikt interesów przed igrzyskami. Mieszkańcy biją na alarm, władze szukają kompromisu Narastający kryzys związany z nadmierną turystyką w Dolomitach coraz częściej przybiera formę otwartego konfliktu pomiędzy mieszkańcami, władzami lokalnymi, branżą turystyczną oraz organizatorami wielkich wydarzeń sportowych, w tym zbliżających się zimowych igrzysk olimpijskich. W centrum sporu znajduje się nie tylko infrastruktura, ale także pytanie o to, kto ponosi odpowiedzialność za gwałtowny wzrost popularności regionu. Część lokalnych organizacji wskazuje na nieoczywiste źródło problemu: firmę Apple. To właśnie zdjęcie góry Seceda, wykorzystane dekadę temu jako oficjalna tapeta systemu iOS 7, a następnie ponownie pokazane w materiałach promocyjnych przy premierze iPhone’a 15, miało – zdaniem mieszkańców – nieświadomie wypromować region na globalną skalę. Efekt tej „cyfrowej reklamy” okazał się jednak trudny do opanowania. Turyści coraz częściej przyjeżdżają tu wyłącznie po to, by zrobić kilka zdjęć znanych z mediów społecznościowych kadrów i niemal natychmiast odjechać, nie angażując się w lokalną gospodarkę ani nie respektując zasad ochrony przyrody. Dodatkowym punktem zapalnym jest kolejka linowa z Ortisei, która znacząco skraca drogę na szczyt Secedy. Choć miała poprawić dostępność regionu, w praktyce – jak alarmują przewodnicy górscy – stała się jednym z głównych wąskich gardeł generujących tłok, hałas i chaos. Paradoksalnie operator kolejki zaproponował niedawno… potrojenie jej przepustowości, co spotkało się z ostrą krytyką mieszkańców i ekologów obawiających się dalszej eskalacji problemu. W odpowiedzi na rosnące napięcia część organizacji turystycznych i środowiskowych domaga się radykalnych kroków: sezonowych podwyżek cen, limitów dziennych wejść, a nawet czasowego zamykania najbardziej obciążonych obszarów w szczycie lata. Jak podkreśla Catherine Warrilow, ekspertka ds. strategii marek turystycznych cytowana przez „Euronews”, samo ograniczanie liczby odwiedzających w jednym punkcie nie rozwiąże problemu. Jej zdaniem konieczne jest całościowe zarządzanie ruchem turystycznym, skoordynowane pomiędzy władzami, lokalnymi przedsiębiorcami i mieszkańcami. W przeciwnym razie igrzyska olimpijskie – zamiast impulsem do zrównoważonego rozwoju – mogą stać się katalizatorem jeszcze głębszego kryzysu społecznego i środowiskowego w Dolomitach. Źródło: Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Cortina d’Ampezzo w nowej odsłonie. Co zachwyca gości przed igrzyskami zimowymi?
Cortina d’Ampezzo przygotowuje się do Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2026, ale już teraz turyści mogą odkrywać jej luksusowe atrakcje, nowoczesne inwestycje i oszałamiające widoki.
Spis treści: Dziedzictwo olimpijskie i nowe obiekty Kolejki, kulinaria i widoki Spa, koktajle i wieczorne spacery Aperitivo i nocne życie w Cortinie Czy to najbardziej spektakularnie położone miasteczko w Dolomitach? Konkurencja między ośmioma północnowłoskimi miejscowościami wybranymi na gospodarzy igrzysk jest zacięta. Tylko szeroka dolina Ampezzo otaczająca Cortinę oferuje jednak widoki „od ulicy po szczyt” – z poszarpanymi masywami wyrastającymi jak pionowe ściany ponad okoliczne lasy. Przy Corso Italia, głównej ulicy, stoją butiki Diora, Prady i Monclera. Nawet dalej, poza tym deptakiem, czuć blichtr. Cortina od dawna jest ulubioną przystanią włoskiej „starej” fortuny – a coraz częściej także tej nowej. To przyciąga inwestycje od lat, na długo przed ogłoszeniem igrzysk w 2026 roku. Dziedzictwo olimpijskie i nowe obiekty Igrzyska odbyły się tu już w 1956 roku. Modernizacja istniejącej infrastruktury objęła m.in. Olimpijski Stadion Lodowy – zachowano w nim oryginalne drewniane trybuny, dzięki czemu podczas zawodów curlingowych ma panować przytulna atmosfera. Stadion świetnie nadaje się też na pierwszą lekcję tego nietypowego sportu albo na mecz hokeja. Skocznia narciarska pozostaje z kolei pomnikiem olimpijskiej Cortiny z połowy XX wieku. Lutowe konkursy skoków odbędą się jednak w Predazzo, miasteczku położonym ok. dwie godziny jazdy na południowy zachód. Tuż nad stadionem, wijąc się po zboczu jak gigantyczny tor samochodowy, powstało nowe centrum Eugenio Monti Sliding Centre – nazwane na cześć włoskiego mistrza olimpijskiego. To właśnie tu rozegrane zostaną zawody bobslejowe oraz „kuzyni” bobslejów: skeleton i saneczkarstwo. Projekt budził kontrowersje ze względu na wpływ na środowisko i koszty, szacowane na 118 mln euro. W założeniach jego dziedzictwem ma być także udostępnienie obiektu dla publiczności – dla odważnych. Kolejki, kulinaria i widoki Kolejka linowa Freccia nel Cielo, tuż za stadionem, oferuje widoki z góry na ekstremalnie wyprofilowane bandy toru i jego zawrotny spadek. Ta 30-minutowa, trzyetapowa podróż wznosi się z 1 216 m do 3 244 m n.p.m., na Tofanę – najwyższy szczyt w okolicy Cortiny. Trasa prowadzi ponad gęstym lasem i nad grzbietami masywu Tofany. Wysiądź na stacji Col Druscié i wpadnij na lunch do Masi Wine Bar – dania podaje się tu z dodatkiem epickich górskich panoram. Warto zamówić kluski ziemniaczane gnocchi z ragù z ikry, wzbogacone lokalnym czerwonym winem Fojaneghe. Do wyboru są setki innych win regionalnych, także na kieliszki. W centrum miasteczka działa nowa filia mediolańskiego delikatesowego „emporium” Le Eccellenze di Esselunga. Sklep stawia na produkty z najwyższej półki – lokalne i włoskie – od koziego sera blu di capra i czerwonego wina Lagrein, po makarony własnej produkcji oraz rzemieślnicze panettone. Elegancka kawiarnia z widokiem na góry to świetne miejsce na lunch. Możesz też zabrać przysmaki na piknik na stoku. Kolejne szybkie „przejścia” na trasę: zupełnie nowa kolejka Apollonio-Socrepes wwozi na szczyt Cinque Torri („Pięć Wież”), nazwany od charakterystycznych formacji skalnych. Modernizowana jest także kolejka Faloria z 1939 roku oraz znajdujące się na górze rifugio – górskie schronisko. Spa, koktajle i wieczorne spacery Hotel de Len to miejsce, w którym najlepiej ukoić zmęczone narciarstwem mięśnie. Na szczycie stylowego, drewnem obitego hotelu działa szykowna strefa spa, przypominająca luksusowy domek na drzewie. Fińska sauna i sauna solna, łaźnia parowa, prysznice sensoryczne oraz częściowo zewnętrzne jacuzzi mają panoramiczne widoki na szczyty. Masaż firmowy pachnie lokalnymi alpejskimi ziołami. Prywatne wieczorne sesje „night-spa” obejmują także trzydaniową kolację. Na dole, w nastrojowej restauracji o przygaszonym świetle, szef kuchni Andrea Ribaldone serwuje dopracowane interpretacje lokalnych dań, m.in. makaron bigoli z ragù z perliczki. Są też wielodaniowe, tradycyjne śniadania – dostępne również dla gości spoza hotelu – które naprawdę dobrze przygotowują na dzień na stoku. Aperitivo i nocne życie w Cortinie Après-ski w Cortinie ma bardziej wyrafinowany charakter niż tupanie w narciarskich butach do pubu. Gdy przychodzi enrosadira – w lokalnym języku ladyńskim tak nazywa się „różowienie” gór o zachodzie słońca – czas ruszyć na Corso Italia na wieczorną passeggiatę, czyli spacer. W Adwencie ulica zapełnia się straganami jarmarku bożonarodzeniowego. Lokalnego rękodzieła, m.in. misternych srebrnych filigranów i drewnianych szkatułek z inkrustacjami, można jednak szukać przez cały rok w sklepie Artigianato Artistico Ampezzano, niedaleko wysokiej białej dzwonnicy. Tuż naprzeciwko zajrzyj do American Baru w Hotel de la Poste, gdzie bywał Ernest Hemingway. Specjalnością lokalu jest Puccini – drink podobny do mimozy, nazwany na cześć włoskiego kompozytora. Stawkę koktajli ma podnieść też ultraluksusowy Mandarin Oriental, który według zapowiedzi zostanie otwarty pod koniec 2026 roku. Hotel powstaje w okazałym, secesyjnym budynku dawnego Hotelu Cristallo na obrzeżach miasteczka. Mimo to ulubionym miejscem na zachód słońca pozostaje Corso Italia. Wybierz się więc na werandę Hotelu Ancora – ikonicznego obiektu, niedawno odświeżonego przez projektantkę Vicky Charles (znaną m.in. z Soho House) oraz nowego właściciela, potentata mody Renzo Rosso (Diesel). Rozległy taras z widokiem na Corso – nazywane czasem „czerwonym dywanem Włoch” – to idealne miejsce na aperitivo i obserwowanie ludzi. Spróbuj Count Lucano z Campari, Amaro Lucano, Fernet-Branca albo z ginem i bitterem pomarańczowym. A potem przenieś się do środka – do koktajlowego baru w stylu nowojorskiego szyku albo do maleńkiego Club Brave, gdzie telefony są zakazane, ale zamiłowanie do popisywania się już nie. Nowy, stylowy bar-bistro The Roof Cortina, mieszczący się nad eleganckim domem towarowym Cooperativa, serwuje 3-litrowe butle (jeroboamy) świetnego prosecco z pobliskiego regionu Veneto. W tle grają sety DJ-skie. W menu kolacyjnym pojawiają się dania z siostrzanej, gwiazdkowej restauracji Michelin Tivoli, w tym smaki Wenecji – oddalonej o ok. dwie godziny jazdy na południe – na przykład tatar z czerwonego tuńczyka oraz fritto misto, czyli mieszanka smażonych owoców morza. Źródło: National Geographic
900 mln widzów śledziło ten dramat. „September 5” odkrywa kulisy zamachu z 1972 r.
W filmie „September 5” odtworzono przebieg zamachu na izraelskich sportowców podczas igrzysk w Monachium w 1972 r. z perspektywy ekipy telewizji ABC, która na żywo relacjonowała rozwój wydarzeń. Transmisję śledziło 900 milionów widzów na całym świecie.
W tym artykule: Zamach w Monachium. Co wydarzyło się na igrzyskach w 1972 r.? O czym jest „September 5”? Fabuła filmu Gdzie obejrzeć „September 5”? Ponad pół miliarda ludzi na całym świecie śledziło na żywo historyczne lądowanie człowieka na Księżycu. Nikt wówczas nie przypuszczał, że jakiekolwiek wydarzenie – przynajmniej w perspektywie najbliższych dekad – zgromadzi jeszcze większą widownię. A jednak. Zaledwie trzy lata później, w 1972 r., gdy na igrzyskach w Monachium doszło do zamachu, przed telewizorami zasiadło blisko miliard osób. Film „September 5” wraca do tych dramatycznych chwil, odsłaniając kulisy pracy stacji ABC, która minuta po minucie relacjonowała rozwój wydarzeń z samego środka olimpijskiego piekła. Zamach w Monachium. Co wydarzyło się na igrzyskach w 1972 r.? 5 września 1972 r. cały świat wstrzymał oddech, gdy ok. godz. 4:00 nad ranem grupa palestyńskich terrorystów z organizacji „Czarny Wrzesień” wdarła się do wioski olimpijskiej w Monachium. Uzbrojeni napastnicy zaatakowali kwatery izraelskich sportowców, biorąc ich jako zakładników i żądając od władz Izraela uwolnienia palestyńskich więźniów. Pierwszymi ofiarami ataku byli trener zapaśników Mosze Weinberg oraz sztangista Josef Romano. Po ich śmierci terroryści przystąpili do realizacji kolejnej części swojego planu. Zażądali transportu na lotnisko Fürstenfeldbruck, skąd zamierzali odlecieć do Kairu. Niemieckie służby podjęły próbę odbicia zakładników, jednak operacja zakończyła się tragicznie. Żaden z uprowadzonych sportowców nie przeżył. W zamachu zginęło łącznie 11 Izraelczyków, niemiecki policjant oraz pięciu terrorystów, którzy zostali zastrzeleni podczas nieudanej akcji ratunkowej. Pomimo dramatycznych wydarzeń igrzyska nie zostały wstrzymane. Kolejnego dnia na Stadionie Olimpijskim odbyły się uroczystości żałobne z udziałem 80 tysięcy widzów i 3 tysięcy sportowców. O czym jest „September 5”? Fabuła filmu „September 5” odsłania kulisy zamachu z 1972 roku. Twórcy pokazują wydarzenia oczami dziennikarzy telewizji ABC, którzy zamiast relacjonować sportową rywalizację, niespodziewanie znaleźli się w samym centrum tragedii. Film ukazuje ich walkę z chaosem informacyjnym, presją czasu i ogromną odpowiedzialnością za to, co przekazywali na antenie milionom widzów na całym świecie. Końcowe napisy ujawniają, że był to pierwszy w historii zamach terrorystyczny transmitowany na żywo, a jego relację oglądało 900 milionów osób. W rolach głównych występują Peter Sarsgaard, John Magaro, Ben Chaplin oraz Leonie Benesch. Warto wspomnieć, że wyreżyserowana przez Tima Fehlbauma produkcja zdobyła nominację do Oscara w kategorii „najlepszy scenariusz oryginalny”. Gdzie obejrzeć „September 5”? Światowa premiera „September 5” odbyła się 29 sierpnia ubiegłego roku. Natomiast do kin w Polsce film trafił pod koniec lutego. Ze względu na tak krótką obecność na dużym ekranie wciąż nie jest dostępny w streamingu. Przypomnijmy, że nie jest to pierwsza produkcja filmowa opowiadająca o tragicznych wydarzeniach z 1972 roku. Wcześniej temat zamachu w Monachium poruszały m.in. „Monachium” z Danielem Craigiem w obsadzie oraz „21 godzin w Monachium”. Źródła: mat. pasowe UIP; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Stanisław Bobak to polski czempion w skokach narciarskich. Niestety, prześladował go pech
Stanisław Bobak był pierwszym w historii Polakiem, który w 1980 roku na Wielkiej Krokwi wygrał zawody Pucharu Świata. W sumie oddał około 10 tysięcy skoków. Ale jego kariera nie była usłana różami. Poznajcie tę wyjątkową postać.
Spis treści: Stanisław Bobak i pierwsze skoki narciarskie Stanisław Bobak i jego szczytowe osiągnięcia Stanisław Bobak – ciemna strona sportów wyczynowych Gdy myślimy o mistrzach w skokach narciarskich, przed oczami stają nam takie postaci jak Adam Małysz, Kamil Stoch czy Piotr Żyła. Ale lata przed nimi Polska mogła pochwalić się czempionami w tej dziedzinie. Przed II wojną światową głośno było o dokonaniach Bronisława Czecha i Stanisława Marusarza. Wśród nieco zapomnianych gwiazd jest Stanisław Bobak. Warto ją poznać. Stanisław Bobak i pierwsze skoki narciarskie Stanisław Bobak urodził się 12 marca 1956 roku w podhalańskiej wsi Zabsuche (obecnie Ząb) w Małopolsce. Pierwsze skoki oddał na łące obok swojego domu na skoczni wzniesionej własnymi rękoma. Niektórzy śmieją się, zwracając uwagę, że jego rodzinna miejscowość położona jest najwyżej w Polsce (1013 m n.p.m.), co miało mieć niebagatelny wpływ na jego decyzję o „lataniu”. Już jako dziesięciolatek zadebiutował na juniorskich skoczniach i dostrzeżono w nim nowy wielki talent. Sześć lat później po raz pierwszy wziął udział w Turnieju Czterech Skoczni. Nie był to doskonały występ, bo uplasował się na 36 pozycji. Ale już zdążył złapać bakcyla. Stanisław Bobak i jego szczytowe osiągnięcia Właściwa kariera sportowa Bobaka trwała w latach 1970–1981. Wówczas był podopiecznym takich trenerów jak Jan Furman, Janusz Fortecki, Lech Nadarkiewicz i Tadeusz Kołder. Gwiazda Stanisława Bobaka świeciła niestety dość krótko. Świetnie poradził sobie na Turnieju Czterech Skoczni w 1975 roku. Osiągał sukcesy zarówno w Polsce, jak i za granicą w drugiej połowie lat siedemdziesiątych. View oEmbed on the source website Szczytowe osiągnięcia przyszły w sezonie 1979–1980. Reprezentował CWKS Legia Zakopane. Wówczas zajął trzecie miejsce w generalnej punktacji Pucharu Świata. Wtedy też jako pierwszy Polak wygrał jeden z konkursów Pucharu Świata. Stało się to w Zakopanem 26 stycznia 1980. W sumie cztery razy stawał na pudle w konkursach Pucharu Świata. Eksperci zwracali uwagę na „odważny i bojowy styl” Bobaka oraz jego świetne, szybkie wyjście z progu. Co ciekawe, nie przepadał za wiatrem wiejącym w plecy. – Bobak wydaje się być pierwszym polskim skoczkiem, który doszedł niemal do ideału przy odbiciu i wyjściu z progu. Odbija się błyskawicznie, krótko, wychodzi z progu z podniesioną klatką piersiową, jednocześnie blokuje staw skokowy i biodrowy (…) Bobak posiada niebywały instynkt latania w powietrzu – opisywał skoczka jego trener Tadeusz Kaczmarczyk w TVP Sport. W tym samym czasie triumfy święcili tacy skoczkowie jak Tadeusz Pawlusiak, Wojciech Fortuna i Adam Krzysztofiak. Wszyscy należeli do fali polskich skoczków narciarskich, którzy rozpoczynali karierę na początku lat siedemdziesiątych. Główne sukcesy Stanisława Bobaka to: pierwsza pozycja w konkursie Pucharu Świata rozegranym w Zakopanem w 1980 roku; trzecie miejsce w klasyfikacji generalnej Pucharu Świata sezonu 1979/1980; 4 medale Spartakiad Armii Zaprzyjaźnionych; ośmiokrotny tytuł mistrza Polski; pięciokrotny tytuł wicemistrza Polski; zwycięstwo w Turnieju Bohemii (1980); mistrzostwo Polski wśród juniorów w wieku 16 lat; dwukrotne uczestnictwo w zimowych igrzyska olimpijskich. Stanisław Bobak – ciemna strona sportów wyczynowych Stanisław Bobak w wyniku bardzo intensywnych treningów stracił zdrowie. Zaledwie w wieku 25 lat zakończył karierę sportową – bóle kręgosłupa były nie do zniesienia. Do kontuzji doszło na wiosnę 1981 roku. Było to rozszczepienie kręgosłupa na wysokości 4–5 kręgu. Spowodowało to częściowy paraliż sportowca. Miał problemy z poruszaniem się. Problemy ze zdrowiem zaczęły się jednak wcześniej. W drugiej połowie lat siedemdziesiątych przeszedł operację łękotki. – Już w Planicy podczas sezonu 1979/80 odczuwałem silne bóle, tak, że „spinało” mi kręgosłup tak mocno, że nie mogłem startować na swoim normalnym poziomie sportowym. Zaciskałem zęby, przypinałem numer, ale nie skakałem tak, jak kiedyś, tylko czekałem aż skok się skończy – wspominał Bobak cytowany w TVP Sport. Po urazie kręgosłupa powrócił do rodzinnej miejscowości – wsi Ząb, gdzie wiódł skromne życie. Nie było mu lekko ze względu na problemy zdrowotne i finansowe. Renta była bardzo niska. Z tego powodu wyjechał pracować do Francji, ale to nadwyrężyło jego liche zdrowie. Zmarł niemal zupełnie zapomniany 12 listopada 2010 roku po długiej i ciężkiej chorobie w Zakopanem. Miał 54 lata. Jednak dziedzictwo tego sportowca w jakiś sposób przetrwało. W rodzinne wsi Bobaka urodził się Kamil Stoch. Jest to pięciokrotny olimpijczyk. Trzykrotnie był indywidualnym mistrzem olimpijskim. Źródła: Polskie Radio PKOL Radio Białystok TVP Sport
Polscy piłkarze mogli zdobyć złoto olimpijskie. Dlaczego im się nie udało?
88 lat temu polscy piłkarze byli o krok od historycznego triumfu. I to na oczach Hitlera! Niestety, zgubiły ich… nasze narodowe wady.
Spis treści: Zagraniczny trener na ratunek Amatorzy, wódka i pieniądze Bliski bojkot igrzysk Regulamin idealny dla naszych piłkarzy? Medal na wyciągnięcie ręki Widoczny brak Eziego Piłka toczy się dalej Wielu kibicom pierwsze sukcesy polskiej reprezentacji kojarzą się z latami 70. Zanim jednak Orły Górskiego zdobyły złoty medal Igrzysk Olimpijskich w Monachium, a potem wyszarpały remis na Wembley, nasi piłkarze mieli już wcześniej okazję zamieszać na światowej arenie. Choć więc początki futbolu w wyniszczonym kraju były trudne, Polacy mieli swoje ambicje. Tak powstał plan podbicia Berlina, gdzie w 1936 r. odbywały się igrzyska olimpijskie. Zagraniczny trener na ratunek Aby zwiększyć szanse narodowej jedenastki, PZPN zaufał zagranicznemu trenerowi – w 1935 r. podpisał kontrakt z Kurtem Otto. Niemiec miał unowocześnić metody treningowe reprezentacji. Za selekcję i prowadzenie drużyny odpowiadał jednak Józef Kałuża pełniący najważniejszą funkcję w ekipie – tzw. kapitana związkowego. Atutem drużyny mieli być przede wszystkim napastnicy. Wśród nich wyróżniało się trio z Ruchu Hajduki Wielkie (miasto przyłączone potem do Chorzowa, dziś dzielnica Chorzów Batory): Gerard Wodarz, Teodor Peterek i Ernest Wilimowski. Owi „trzej królowie” dominowali w 1936 r. na polskich boiskach. Na tyle, że Wilimowski i Peterek toczyli pojedynki właściwie już nie z rywalami, lecz między sobą – o miano ligowego króla strzelców. Nic dziwnego, że kibice zacierali ręce na myśl o golach strzelanych przez graczy Ruchu olimpijskim przeciwnikom. Na szczególną uwagę zasługiwał „Ezi” Wilimowski. Tuż przed turniejem olimpijskim skończył zaledwie 20 lat, ale kibice nie mieli wątpliwości, że zajdzie daleko. Znany językoznawca Jan Miodek, zagorzały fan Ruchu Chorzów i jego powojennej gwiazdy Gerarda Cieślika, wspominał: „Mój ojciec – stary piłkarz i wielki kibic – powtarzał mi do śmierci: »Nie odbieram ci miłości do Cieślika, bo sam go bardzo lubię, ale pamiętaj, że piłkarskim geniuszem był Wilimowski«”. Piłkarza cenił też trener Kałuża. Lecz oto kilka tygodni przed igrzyskami nastąpił prawdziwy wstrząs: Wilimowskiego usunięto z reprezentacji! Amatorzy, wódka i pieniądze W prawach zawodnika zawiesiła Wilimowskiego krajowa federacja. Do dzisiaj trudno rozstrzygnąć, co było prawdziwą przyczyną takiego kroku – wiadomo tylko, jakie były okoliczności i pretekst. Oto mistrzowska drużyna Ruchu, kilkadziesiąt godzin po pokonaniu bardzo mocnej Wisły, poległa w towarzyskiej potyczce z dużo niżej notowaną Cracovią 0:9. Winę za szokujący wynik zrzucono na zawodników Ruchu, którzy między meczami urządzili sobie alkoholową libację. Co więcej, zawodnicy Ruchu mieli otrzymać za zwycięstwo nad Wisłą wynagrodzenie wysokości 50 zł. W tych czasach płacenie piłkarzom było zabronione. Nic dziwnego, że PZPN walczący z wszelkimi przejawami zawodowstwa w polskiej lidze wszczął śledztwo. Doszło do przesłuchań i powołania specjalnej komisji. I tu dochodzimy do najpoważniejszej kwestii: Wilimowski miał ponoć zlekceważyć ją i złożyć fałszywe zeznania. Właśnie kłamstwo, uznane za złamanie przysięgi olimpijskiej, podano jako przyczynę brzemiennego w skutki zawieszenia. Choć może prawdziwa przyczyna leżała gdzie indziej? Ezi zaczynał karierę w klubie 1. FC Katowice, uważanym za niemiecki. Zdaniem dziennikarza Pawła Czado, specjalizującego się w historii śląskiego sportu, PZPN mógł sprzeciwiać się wysłaniu wychowanka takiego klubu do Berlina rządzonego przez nazistów… Którąkolwiek z wersji uznamy za słuszną, większość badających tę sprawę jest zgodna: Wilimowski stał się ofiarą rozgrywek działaczy. W owym czasie narastał konflikt między PZPN i Ruchem na wielu polach. Piłkarska centrala próbowała przejąć zyski czerpane przez najpopularniejszy klub z organizacji arcypopularnych meczów. Mistrz Polski z kolei próbował wykorzystać swoją sportową dominację do zdobycia znacznej niezależności. Animozje i konflikty interesów odbiły się na Wilimowskim. Jako zawodnik prowadzący się dość swobodnie, był wymarzonym kozłem ofiarnym. Latem 1936 r. zawieszony był zarówno Ruch (PZPN kontrolował hajduckie księgi rachunkowe), jak i jego największa gwiazda. Lecz reprezentacja, mimo braku najlepszego zawodnika, ruszała do Berlina pełna nadziei. Bliski bojkot igrzysk Organizację igrzysk przyznano Niemcom w 1931 r., czyli przed dojściem Hitlera do władzy. Późniejsze wydarzenia w III Rzeszy wzbudziły jednak tyle zastrzeżeń, że odezwały się głosy wzywające do odebrania imprezy Berlinowi, ewentualnie jej zbojkotowania. Do tego jednak nie doszło. Z obecnej perspektywy igrzyska organizowane przez hitlerowców budzą grozę. Jednak w 1936 r. większość obserwatorów bagatelizowała trzepocące w całym mieście flagi ze swastykami i wznoszone przez tłumy okrzyki „Sieg heil!”. „Przegląd Sportowy”, opisujący przyjazd do Berlina pociągu z polskimi olimpijczykami, martwił się nie nazistowskimi gestami, lecz gęstymi chmurami i siąpiącym deszczem. Korespondent gazety zwracał ponadto uwagę na serdeczne przyjęcie zgotowane naszym sportowcom przez tłumy kibiców zgromadzone na dworcu kolejowym. Również ceremonia otwarcia imprezy nie wzbudziła zastrzeżeń naszego największego sportowego dziennika. W relacji wspomniano o przytłaczającej atmosferze wielkiego stadionu, krótkim przemówieniu Hitlera, 30 tysiącach gołębi wypuszczonych w niebo i pozdrowieniu Führera przez francuską ekipę, która wyciągnęła prawe ręce w „starożytnym geście olimpijskim”, wywołującym rzecz jasna entuzjazm widzów. Polscy piłkarze wzięli udział w ceremonii otwarcia. Jednak dla nich igrzyska zaczęły się tak naprawdę kilka dni wcześniej – wraz z losowaniem i ustaleniem turniejowej „drabinki”. Te nastroiły wszystkich nader optymistycznie. „Przegląd Sportowy” przewidywał nawet, że jest szansa na awans do grona czterech najlepszych ekip turnieju (na pozostałe miejsca typował Szwedów, Niemców i Peruwiańczyków). Bo rywal w I rundzie – Węgrzy – był w zasięgu Polaków. Madziarzy nie przysłali bowiem do Berlina swoich najlepszych piłkarzy – Węgry reprezentowali amatorzy, którzy nie odgrywali znaczącej roli nawet w najsłabszych ligowych klubach. „Przegląd Sportowy” stwierdził, że byli co najmniej o półtorej klasy gorsi od pierwszej reprezentacji kraju. Regulamin idealny dla naszych piłkarzy? Potwierdziły to wydarzenia na boisku. Polacy wygrali bowiem z Węgrami 3:0. Dwie bramki strzelił młody Hubert Gad. W ten sposób zaczął wykorzystywać szansę, jaką była dla niego nieobecność Wilimowskiego. W kolejnej rundzie czekał rywal, którego nazwa onieśmielała: Wielka Brytania. Znowu jednak ratunek stanowił dla nas olimpijski regulamin, który pozwalał na start wyłącznie amatorom. W ojczyźnie futbolu już dawno postawiono na profesjonalizm, więc do Berlina mogli przyjechać zawodnicy co najwyżej drugorzędni. Nikt wprawdzie nie zamierzał lekceważyć nawet takiej drużyny, bo brytyjski futbol wzbudzał wówczas olbrzymi szacunek, ale nadzieje na awans były w pełni zasadne. Początek meczu wydawał się to potwierdzać, bo na pierwszą bramkę rywala nasi zawodnicy odpowiedzieli aż pięcioma (hat-trick Wodarza w ciągu 9 minut!). Wydawało się, że można już spokojnie odetchnąć. Brytyjczycy jednak nie poddali się i doprowadzili do wyniku 4:5. Najwięcej strachu napędził nam strzelec dwóch goli Bernard Joy, na co dzień pracujący jako nauczyciel w szkole średniej. Na szczęście ani jemu, ani jego kolegom nie udało się doprowadzić do remisu i Polacy mogli się cieszyć z awansu do strefy medalowej. W półfinale mieli już na nas czekać Peruwiańczycy. Tyle że pokonani przez nich po dogrywce Austriacy zgłosili protest: kibice Peru jakoby wtargnęli na boisko, a jeden z nich miał ze sobą rewolwer! Zarządzono więc powtórkę ćwierćfinałowego meczu. Obrażeni gracze z Ameryki Południowej nie zgodzili się na takie rozwiązanie i zostali zdyskwalifikowani. Ostatecznie więc na naszej drodze do finału mieli stanąć Austriacy. Nie była to zresztą jedyna niespodzianka turnieju. Do półfinału nie dotarli Szwedzi, pokonani w I rundzie przez Japonię. Jednak największą sensację sprawiła Norwegia, wygrywając z Niemcami. Świadkami tego wydarzenia byli m.in. Goebbels, Hess i sam Hitler, dla którego był to prawdopodobnie jedyny w życiu obejrzany mecz piłkarski. W tych okolicznościach wielu obserwatorów uznało, że faworytem do zdobycia złotego medalu stała się Polska! Medal na wyciągnięcie ręki Najpierw jednak trzeba było uporać się z Austrią. Również ten kraj reprezentowali zawodnicy odbiegający poziomem od najlepszych w kraju. Nikt nie spodziewał się ich zwycięstwa nad Egiptem, a zwłaszcza nad Peru, nawet jeśli okoliczności drugiego triumfu budziły zastrzeżenia. Polacy mogli z optymizmem przystąpić do gry. Jedynym zmartwieniem była kontuzja napastnika Fryderyka Scherfke. Poobijany przez Brytyjczyków, miał odpocząć i zbierać siły na finał. Spodziewano się, że zastąpi go Michał Matyas, król ligowych strzelców z poprzedniego sezonu (1935). Kałuża zaskoczył jednak wszystkich i do składu wstawił debiutanta Walentego Musielaka, grającego w drugorzędnym klubie działającym przy poznańskiej fabryce Hipolita Cegielskiego. Jak widać, napastników mieliśmy w składzie wielu, nie tylko z Ruchu. Wynikało to z powszechnie stosowanej taktyki 2-3-5. Po dwóch spotkaniach rozegranych na berlińskim Post-Stadion (czyli „Stadionie Pocztowym”), 11 sierpnia 1936 r. nasi piłkarze mieli się wreszcie zaprezentować na głównej arenie igrzysk. Być może 80 tys. widzów zgromadzonych na Stadionie Olimpijskim speszyło naszych zawodników. A może zgubiła ich nadmierna pewność siebie? Faktem jest, że półfinałowy mecz zupełnie im nie wyszedł. Kolejna w tym turnieju bramka Gada okazała się jedynie trafieniem honorowym. Porażka 1:3 była przykrym zaskoczeniem – tym bardziej że rywala uznano powszechnie za najsłabszego spośród wszystkich stających naprzeciw Polaków (Austriacy przegrali potem w finale turnieju z Włochami 1:2). Naszych piłkarzy bronił światowej sławy śpiewak Jan Kiepura. Atakował na łamach „Przeglądu Sportowego” angielskiego arbitra („dra Bartona”) za nieuznanie bramki strzelonej przez Peterka: „Bardzo się dziwię, że kierownictwo drużyny nie złożyło protestu przeciwko wynikowi z Austrią. Przecież ten gol nieuznany przez sędziego to był skandal! Gdybym ja był na boisku, nie wytrzymałbym. Zbiłbym tego Anglika na kwaśne jabłko!”. Głównym winowajcą okrzyknięto Musielaka, choć nie tylko on popełniał poważne błędy. Do pomyłki w ustawieniu drużyny przyznał się sam Kałuża. Notabene, pechowy Musielak ostatecznie w całej swej karierze nie zagrał ani jednego oficjalnego meczu w reprezentacji. Bo nawet feralny pojedynek półfinałowy nie jest dziś uznawany za takowy (podobnie jak wcześniejsze mecze z Węgrami i Wielką Brytanią). Dlaczego? Jak wskazuje badacz piłkarskich dziejów Andrzej Gowarzewski, za oficjalny można uznać tylko taki mecz, w którym obie drużyny są istotnie najlepszymi reprezentacjami swoich krajów. Tego o naszych trzech przeciwnikach z pewnością nie można było powiedzieć. Inaczej rzecz się miała z Norwegami, z którymi czekał nas 13 sierpnia mecz o trzecie miejsce i olimpijski medal. Widoczny brak Eziego Podobnie jak w przypadku Polaków, nawet najlepsi norwescy piłkarze mieli status amatorów. Ale komentatorzy dostrzegali dużą szansę na ich pokonanie. Wprawdzie doceniano ich twardy, wzorowany na brytyjskim styl gry, podziwiano wielkie zwycięstwo w pojedynku z Niemcami, ale poważnie liczono na zdobycie „bronzowego” [sic!] medalu. Niestety, w obecności 90 tys. widzów (to do dzisiaj rekord frekwencji podczas meczu naszej reprezentacji na zagranicznym stadionie!) Polacy ponieśli kolejną porażkę. Tym razem jednak grali dobrze i stoczyli równą walkę, za co ich chwalono. W meczu długo utrzymywał się wynik remisowy 2:2, jednak w końcówce wszelkich nadziei pozbawił nas Arne Brustad, strzelec wszystkich goli dla swej drużyny. Ostatecznie polscy futboliści wrócili z igrzysk w Berlinie bez medalu. Wprawdzie czwarte miejsce stanowiło i tak sukces naszej ekipy, ale biorąc pod uwagę przebieg turnieju, można było mówić o rozczarowaniu. Piłkarzy zatem doceniono, ale dominowały głosy o straconej szansie. Czy byłoby inaczej, gdyby w szeregach naszej reprezentacji znalazł się Wilimowski? Nie można tego przesądzać, ale trudno oprzeć się wrażeniu, że w 1936 r. uciekł nam sprzed nosa medal. I to być może złoty! Pikanterii sprawie dodaje fakt, że zaraz po igrzyskach Eziego odwieszono w prawach zawodnika! Bez uzasadnienia, bez rozstrzygnięcia jakichkolwiek wątpliwości, bez przeprosin. Po prostu jak gdyby nigdy nic przywrócono go do gry. Szkoda, że wyjęcie z jego kariery marnych 6 tygodni okazało się tak dotkliwe dla całego polskiego futbolu. Piłka toczy się dalej Po turnieju pożegnał się z polską reprezentacją trener Otto, przez niektórych podejrzewany nawet o sabotowanie gry naszej drużyny w Berlinie. Kapitanem związkowym pozostał zaś krytykowany Kałuża. Wkrótce okazało się, że była to dobra decyzja. Wprawdzie kilka kolejnych wyników nie wywołało entuzjazmu, zwłaszcza kompromitująca porażka 3:9 z Jugosławią, ale następny rok miał przynieść istotną odmianę. Oto w październiku ponownie podjęliśmy walkę o awans do mistrzostw świata. Trudno było o nadmierną radość z losowania eliminacji, bo trafiliśmy w nich na... Jugosławię. Tym razem jednak role się odmieniły i to polska drużyna triumfowała 4:0. Porażka 0:1 w rewanżu nie mogła nam już zamknąć drogi na piłkarskie salony. A podczas turnieju finałowego we Francji reprezentacja rozegrała jeden z najdramatyczniejszych meczów w historii. W pojedynku z Brazylią pierwszą bramkę dla Polski strzelił z rzutu karnego wielki nieobecny olimpijskiego półfinału Scherfke. Potem Wilimowski dorzucił kolejne... cztery! Nawet to nie wystarczyło jednak do zwycięstwa, ale porażka 5:6 po dogrywce wzbudziła podziw i szacunek piłkarskiego świata. No i rozbudziła apetyty. Od tej pory mieliśmy należeć do elity, a Wilimowski miał nas prowadzić już tylko do zwycięstw... Niestety, przewidywane triumfy ograniczyły się do upragnionego zwycięstwa z Węgrami – tym razem z ich najlepszą „wersją”. Po wielu porażkach wreszcie mogliśmy zatriumfować: 27 sierpnia 1939 r. na stadionie Legii wygraliśmy 4:2, a Ezi zaliczył kolejny hat-trick. Ostatni w polskiej reprezentacji. Cztery dni później piłka nożna przestała być ważna.
Takiej reklamy jeszcze Polska nie miała. Piękno naszego kraju podziwiają miliony
W paryskim metrze zawisło 200 billbordów, które zachęcają zarówno mieszkańców francuskiej stolicy, jak i przyjezdnych do odwiedzenia Polski. – Nigdy w historii nie było tak silnej i zmasowanej promocji naszego kraju – przyznają przedstawiciele POT.
W tym artykule: „Następny przystanek: Polska” Kampania promocyjna w paryskim metrze Oczy całego świata zwrócone są na Paryż, gdzie trwają Igrzyska XXXIII Olimpiady. Według wstępnych szacunków stolicę Francji w czasie trwania najważniejszego sportowego wydarzenia roku odwiedzi nawet 15 mln turystów. Tę niepowtarzalną okazję postanowiła wykorzystać Polska Organizacja Turystyczna (POT), która z końcem lipca wystartowała z gigantyczną kampanią promocyjną pod hasłem „Następny przystanek: Polska”. „Następny przystanek: Polska” W ramach przygotowanej przez POT akcji aż na 86 stacjach paryskiego metra pojawiło się 200 billboardów zachęcających do odwiedzenia kraju nad Wisłą. A konkretnie największych polskich miast – Warszawy, Krakowa, Gdańska, Poznania i Wrocławia. Wielkoformatowe plakaty zawisły na ścianach korytarzy łączących poszczególne linie metra oraz przy schodach podziemnej kolei. Jak zaznacza Tomasz Rudomino z Zagranicznego Ośrodka Polskiej Organizacji, wybór takiej formy promocji nie był przypadkowy. W związku z licznymi utrudnieniami w ruchu w czasie igrzysk to właśnie metro jest najchętniej wybieranym środkiem transportu przez kibiców. Szacuje się, że w ciągu dwóch tygodni trwania kampanii billboardy przyciągną wzrok podróżujących metrem aż 41 milionów razy. – Nigdy w historii nie było tak silnej i zmasowanej promocji naszego kraju – mówi Rudomino, dodając jednocześnie, że olimpijska kampania POT skierowana jest przede wszystkim do francuskiego turysty, który preferuje spędzanie urlopu za granicą w formie city break. – Większość Francuzów, którzy do Polski przyjeżdżają – to wynika z badań – nastawiona jest na podróżowanie do miast. Chodzi o tzw. city break. [...] Ciężko pracujemy przez cały rok, skupiając się na mediach społecznościowych, aby budować pozytywny wizerunek naszego kraju jako kraju bezpiecznego, do którego można łatwo dotrzeć – dodaje. – Będziecie zmęczeni Paryżem, wszystkimi wydarzeniami sportowymi. Po tym sportowym lecie wybierzcie sobie przystanek, który nazywa się Polska – podsumował Tomasz Rudomino. Film, po którym zapragniesz jechać do Szwajcarii. Trwa tylko 4 minuty Jak zrobić dobrą reklamę? Odpowiedź z pewnością zna Switzerland Tourism, czyli oficjalna organizacja turystyczna Szwajcarii. Najnowszy spot, z udziałem Rogera Federera i Trevora Noah, promuj... Kampania promocyjna w paryskim metrze Co ciekawe, oprócz paryskiego metra, Polska promowana będzie także na taksówkach. Obustronna reklama na 120 pojazdach Taxi Parisien wystartowała 22 lipca i potrwa przez miesiąc. Według POT, to działanie przyciągnie uwagę ludzi 9 milionów razy. Przypomnijmy, że stolica Francji po raz trzeci jest gospodarzem najważniejszej sportowej imprezy czterolecia. Poprzednio organizowała ją w 1900 i 1924 roku. Tegoroczne igrzyska w Paryżu rozpoczęły się 26 lipca i potrwają do niedzieli 11 sierpnia. Do tej pory Polacy zdobyli cztery medale – jeden srebrny (Klaudia Zwolińska w konkurencji K-1 w kajakarstwie górskim) i trzy brązowe (drużyna szpadzistek, wioślarska czwórka podwójna mężczyzn i Iga Świątek w singlu tenisistek). <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="333" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FNatGeoTravelerPoland%2Fposts%2Fpfbid0MEeWLBunoLVAcdG5zAgqirNt7M6EnxvSU55Bioo33kMzPCpbsu6aMmvSy8nYeepJl&show_text=false&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl. Źródło: Polska Organizacja Turystyczna.
Korona im z głowy nie spadła. Monarchowie w drodze na olimpijskie podium
Na przestrzeni lat o olimpijski laur walczyło tysiące sportowców z całego świata. Wśród uczestników najważniejszej sportowej imprezy czterolecia przewinęło się wiele znanych osobistości, w tym koronowane głowy.
W tym artykule: Dymitr Pawłowicz Romanow (1891-1942) Olaf V Glücksburg Juan Carlos I (ur. 1938) Konstantyn II Grecki Anna Mountbatten-Windsor (ur. 1950) Albert II Grimaldi (ur. 1958) Od 1896 r. w Igrzyskach Olimpijskich uczestniczyło wielu sportowców różnego pochodzenia, także królewskiego. Błękitna krew w żyłach w przeciwieństwie do dopingu nie odbiera szans na udział w zawodach, a pasja do sportu łączy kolejne pokolenia królewskich rodzin. Dymitr Pawłowicz Romanow (1891-1942) Bratanek cara Aleksandra III i stryjeczny brat tragicznie zmarłego Mikołaja II zapisał się w historii nie tylko jako jeden z zabójców wpływowego mnicha Grigorija Rasputina i jeden z kochanków słynnej Coco Chanel. Jak na arystokratę przystało, Dymitr doskonale jeździł konno. W 1912 r. reprezentował Rosję w tej dyscyplinie na Igrzyskach Olimpijskich w Sztokholmie i zajął na nich siódme miejsce. Jednym z rywali Romanowa w jeździe konnej był książę pruski Fryderyk Karol z bocznej linii dynastii Hohenzollernów, który zdobył na tych igrzyskach brązowy medal. Olaf V Glücksburg Przyszły król Norwegii odziedziczył po swoich rodzicach zainteresowanie skokami narciarskimi, doskonaląc swoje umiejętności na skoczni narciarskiej w Holmenkollen w Oslo. W dyscyplinach letnich wysportowany książę sprawdzał się równie dobrze, a nawet lepiej. W 1928 r. na Igrzyskach Olimpijskich w Amsterdamie zdobył złoty medal w żeglarstwie. Do końca życia sport ten był ogromną pasją Olafa V. Już jako król w latach 1971 i 1976 zdobył brązowe medale w międzynarodowych regatach 5.5 Metre World Championship. Syn Olafa V Harald (późniejszy król Harald V) brał udział w regatach na igrzyskach w 1964, 1968 i 1972 r. Na otwarciu igrzysk w Tokio wnosił nawet flagę Norwegii. Juan Carlos I (ur. 1938) Przedstawiciele hiszpańskiego domu panującego niejednokrotnie próbowali swoich sił w olimpijskich potyczkach. Przyszły król Hiszpanii Juan Carlos I, który w 1962 r. poślubił utalentowaną żeglarkę księżniczkę grecką Zofię. Dziesięć lat później sam spróbował swoich sił w regatach na igrzyskach w Monachium. Skończyło się na piętnastym miejscu. Dzieci monarchy postanowiły kontynuować olimpijską tradycję. Książę Asturii Filip (obecny król Filip VI) na igrzyskach w Barcelonie w 1992 r. wnosił hiszpańską flagę, a jego drużyna zajęła szóste miejsce w żeglarstwie. Siostra Filipa infantka Krystyna cztery lata wcześniej startowała jako żeglarka na Igrzyskach w Seulu, zajmując 20. miejsce. Jej mężem jest Iñaki Urdangarin, kapitan FC Barcelony w piłce ręcznej na igrzyskach w 1992, 1996 i 2000 r. – jego drużyna zdobyła brąz w Atlancie i Sydney. Konstantyn II Grecki Rządzący w Grecji w latach 1964-1973 król Konstantyn II, będąc jeszcze młodym następcą tronu, zainteresował się żeglarstwem. W 1960 r. startując w klasie Dragon na Igrzyskach w Rzymie, zdobył dla Grecji złoty medal, który był pierwszym złotem dla tego kraju w żeglarstwie od 1912 r. Siostra Konstantyna, księżniczka Zofia, brała udział w tych samych igrzyskach w żeglarskiej rezerwie. W 1963 r. przyszły monarcha został członkiem Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, po obaleniu i udaniu się na emigrację pozostając jego członkiem honorowym. Konstantyn jest też utalentowanym pływakiem oraz ma czarny pas karate. Największe skandale olimpijskie w historii. W jeden z nich zamieszana była polska mistrzyni Nieuczciwa rywalizacja, doping, rażąca stronniczość przekupionych sędziów czy handlowanie wynikami. Czy tego chcemy, czy nie, skandale olimpijskie były, są i (niestety) będą nieodłączny... Anna Mountbatten-Windsor (ur. 1950) Córka brytyjskiej królowej Elżbiety II została pierwszą w historii członkinią brytyjskiej rodziny królewskiej, która wzięła udział w igrzyskach olimpijskich. Reprezentowała Wielką Brytanię w jeździectwie na Igrzyskach w Montrealu w 1976 r. Wzięła udział w indywidualnym i drużynowym wszechstronnym konkursie konia wierzchowego – w pierwszym zajęła 24. miejsce, w drugim dziewiąte. 14 listopada 1973 r. Anna poślubiła Marka Phillipsa, który zdobył złoty medal w drużynowym wszechstronnym konkursie konia wierzchowego na igrzyskach w Monachium. Córka Anny i Marka, Zara, odziedziczyła pasję do jazdy konnej po rodzicach – jej drużyna zdobyła srebrny medal na igrzyskach w Londynie w 2012 r. Wcześniej chciała wziąć udział w igrzyskach w Atenach i Pekinie, lecz kontuzja konia nie pozwoliła jej na udział w zawodach. Albert II Grimaldi (ur. 1958) Obecny książę Monako uprawiał wiele sportów, między innymi biegi przełajowe, rzut oszczepem, pływanie, tenis, judo (ma czarny pas), żeglarstwo i bobslej. Ta ostatnia dyscyplina jest jednak zdecydowanie jego ulubioną – jako bobsleista reprezentował Monako na zimowych igrzyskach pięć razy: w Calgary (1988), Albertville (1992), Lillehammer (1994), Nagano (1998) i Salt Lake City (2002). Jego największe osiągnięcia to 25. miejsce w bobsleju dwuosobowym w Calgary i 26. w czteroosobowym w Lillehammer. Od 1985 r. książę jest członkiem Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, a co roku uczestniczy w charytatywnym meczu gwiazd na stadionie Ludwika II w Monako. 1 lipca 2011 r. poślubił pochodzącą z Południowej Afryki Charlene Wittstock, która należała do pływackiej sztafety kobiecej na dystansie 4 × 100 m na Igrzyskach w Sydney i zajęła w zawodach 5. miejsce. Planowała też wziąć udział na Igrzyskach w Pekinie, jednak się nie zakwalifikowała. Żródło: archiwum redakcji. Nasz ekspert Marek Teler Dziennikarz, popularyzator historii, bloger. Absolwent Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego. Autor książek „Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego", „Zapomniani artyści II Rzeczypospolitej", „Zagadka Iny Benity". „ AK-torzy kontra kolaboranci" (Nagroda Klio III stopnia w kategorii varsaviana) i „Upadły amant. Historia Igo Syma". Publikował na łamach magazynów „Focus Historia” i „Skarpa Warszawska” oraz na portalu historycznym Histmag.org.
Największe skandale olimpijskie w historii. W jeden z nich zamieszana była polska mistrzyni
Nieuczciwa rywalizacja, doping, rażąca stronniczość przekupionych sędziów czy handlowanie wynikami. Czy tego chcemy, czy nie, skandale olimpijskie były, są i (niestety) będą nieodłącznym elementem najważniejszej sportowej imprezy czterolecia.
W tym artykule: Największe skandale w historii igrzysk Roy Jones Jr. (boks) Ben Johnson (lekkoatletyka) Drużyna ZSRR (koszykówka) Fred Lorz (lekkoatletyka) Borys Oniszczenko (pięciobój) Shin A-lam (szermierka) Marion Jones (lekkoatletyka/koszykówka) John Devitt (pływanie) Stanisława Walasiewicz (lekkoatletyka) Jim Thorpe (pięciobój/dziesięciobój/baseball) Praktycznie nie ma letnich igrzysk olimpijskich bez skandali. Zamach w Monachium (1972), sprawa czarnoskórego mistrza Owensa w Berlinie (1936), krwawy mecz waterpolistów Węgier i ZSRR (1956), gest Kozakiewicza w Moskwie (1980), bojkoty zawodów… Wszystkie te wydarzenia naznaczone były polityką. Przez to mniej lub bardziej burzyły olimpijskiego ducha (nawet jeśli cieszyliśmy się z zachowania Kozakiewicza). Największe skandale w historii igrzysk W naszym rankingu skupimy się na innych wydarzeniach, które miały mniej wspólnego z polityką, a więcej z zachowaniem sportowców, decyzjami sędziów i działaczy. Wzięliśmy pod uwagę: rozgłos sprawy (czy wywołała skandal już na igrzyskach, czy wyszła na jaw po nich); ówczesną popularność danej dyscypliny sportu (a więc i skalę wpływu skandalu na widzów) stopień nadużycia (czy w grę wchodziło oszustwo, awaria, zawiłości regulaminowe, a może nieudolność sędziów?). Zaznaczyliśmy także, czy skandal wybuchł przede wszystkim z winy zawodnika czy też sędziów lub olimpijskich działaczy – co czasem nie jest wcale jednoznaczne. Roy Jones Jr. (boks) W pięściarskim finale w kategorii lekkośredniej na igrzyskach w Seulu zmierzyli się Amerykanin Roy Jones Jr. i Koreańczyk Park Si-Hun. Bokser z USA bił w rywala jak w bęben (jak się okazało, w ciosach było 86:32), jednak sędziowie wskazali na wygraną pięściarza gospodarzy stosunkiem 3:2! Cały świat widział, że to oszustwo. Także przeprowadzone potem śledztwo wykazało, że sędziowie otrzymali od Koreańczyków „prezenty”. Co z tego, skoro Jones złota nie dostał. Nie przeszkodziło to mu jednak zrobić potem kariery na zawodowym ringu. Ben Johnson (lekkoatletyka) Kanadyjski sprinter był gwiazdą lat 80. Na igrzyskach w 1988 r. wygrał bieg na 100 m z kosmicznym wynikiem 9,79 s. Z olimpijskim złotem i rekordem świata musiał jednak się pożegnać, gdy kontrola wykazała, że używał sterydów. Tłumaczył, że konkurenci też tak się wspomagają (doping był wtedy plagą) i musiał dotrzymać im kroku. Ale gdy wrócił do sportu po dyskwalifikacji, znów sięgnął po doping… Drużyna ZSRR (koszykówka) Mecze ZSRR z USA zawsze były więcej niż sportowym widowiskiem. W 1972 roku na 3 sekundy przed końcem Amerykanie wyszli na prowadzenie. Trener ZSRR poprosił o czas, ale dostał go dopiero 1 sekundę przed końcową syreną, więc zaprotestował. Sędziowie doliczyli 2 sekundy do meczu. Ale syrena i tak rozbrzmiała za wcześnie! Dodali więc kolejne sekundy. To wszystko tak zbiło Amerykanów z pantałyku, że koszykarzom ZSRR udało się przeprowadzić szybką zwycięską akcję. Fred Lorz (lekkoatletyka) Lorz „wygrał” bieg maratoński na igrzyskach w 1904 r. Ale szybko okazało się, że oszukał konkurentów. Już po kilkunastu kilometrach tak się zmęczył, że zszedł z trasy i wsiadł do auta trenera. Przejechał aż pod stadion, po czym wrócił na trasę i wbiegł na metę jako pierwszy. Rywale zgłosili sprawę organizatorom, Lorz zaś nie zaprzeczał. Tłumaczył, że to miał być tylko dowcip! Tak czy inaczej, stracił medal. Polka pobiła kolejny rekord. Oto najstarsza kobieta, która przebiegła maraton Aleksandra Raczyńska zbliża się do 90. urodzin. Mimo wieku kondycji mógłby jej pozazdrościć niejeden nastolatek. Aktywna seniorka ma na koncie wiele sukcesów, a niedawno pobiła wyjątkowy ... Borys Oniszczenko (pięciobój) W 1976 r. podczas szermierczych zmagań w pięcioboju błyszczał Borys Oniszczenko. Wreszcie zauważono, że dostaje punkty, nawet gdy nie trafia! Jak? Klinga podłączona jest do prądu, a po dotknięciu rywala zamyka obwód elektryczny, co sygnalizuje zdobycie punktu; zaś Oniszczenko miał w broni przycisk, którym zamykał obwód, kiedy chciał! Został zdyskwalifikowany, a ponoć nawet zesłany na Syberię. Shin A-lam (szermierka) W 2012 r. w Londynie Shin A-lam biła się o złoto z Niemką Brittą Heidemann. Była górą, a do końca starcia pozostała sekunda: za mało, by przeciwniczka przeprowadziła skuteczną akcję. Jednak zegar jakby stanął w miejscu, ta sekunda nie chciała się skończyć. Ba, dochodziło do kolejnych krótkich starć! To wystarczyło, by Niemka zadała w końcu trafienie. Koreańczycy zgłosili protest, ale nic już nie dał... Marion Jones (lekkoatletyka/koszykówka) Królowa sprintów znalazła się w kręgu podejrzanych o zażywanie środków dopingujących w kalifornijskim „centrum odżywiania sportowców” BALCo. Nie przyznawała się, aż w 2007 r. upubliczniono jej korespondencję świadczącą o nielegalnym wspomaganiu. Wówczas Jones straciła olimpijskie medale i rekordy. Nie straciła jednak rezonu i zaczęła… zawodowo grać w koszykówkę! John Devitt (pływanie) W Rzymie (1960) podczas finału na 100 m stylem dowolnym niemal jednocześnie dotarli na metę Lance Larson (USA) i John Devitt (Australia). Komputerowego pomiaru jeszcze nie stosowano, sędziowie po prostu zatrzymywali stopery. Nie byli pewni wyników, w sprawę wmieszali się działacze i choć wyglądało, że lepszy czas ma Larson, to sędzia główny przyznał zwycięstwo Devittowi. Stanisława Walasiewicz (lekkoatletyka) Bywa, że sportsmenka okazuje się… mężczyzną albo hermafrodytą. Przykładem Stanisława Walasiewicz, która wygrała sprint kobiet na 100 m podczas igrzysk w 1932 r. Sprawa wyszła na jaw, kiedy – już jako staruszka, w 1980 r. w Cleveland – padła ofiarą napadu na sklep, a władze zgodnie z prawem zleciły sekcję zwłok. Okazało się wtedy, że była osobą interseksualną, mającą męskie i żeńskie narządy płciowe. Jim Thorpe (pięciobój/dziesięciobój/baseball) Thorpe zdobył złote medale w pięcioboju i dziesięcioboju na igrzyskach w 1912 r. Z czasem wyszło jednak na jaw, że przedtem grywał za pieniądze (a więc „zawodowo”) w baseball, a to stało w sprzeczności z promowaną wówczas amatorską ideą sportowej rywalizacji. Dlatego odebrano mu medale. Dopiero 30 lat po śmierci Thorpe’a uznano, że został ukarany zbyt pochopnie. Źródło: archiwum NG.
Irena Szewińska kochała sport z wzajemnością. Kibice okrzyknęli ją „królową królowej sportu”
Siedem medali igrzysk olimpijskich, siedem tytułów mistrzyni Europy i masa rekordów. Irena Szewińska swoimi sukcesami na zawsze zapisała się w historii polskiego i światowego sportu.
W tym artykule: Początki kariery Ireny Szewińskiej Najbardziej utytułowana polska olimpijka Ile medali zdobyła Irena Szewińska? Rekordy Ireny Szewińskiej Z miłości do sportu Irena Szewińska i ciekawostki z nią związane Polscy lekkoatleci od dekad należą do ścisłej światowej czołówki. W okresie międzywojennym triumfy święcili Halina Konopacka, Janusz Kusociński oraz Stanisława Walasiewicz. Po wojnie nadeszła era Wunderteamu, którego członkowie w latach 1956–1966 sięgnęli po 17 krążków igrzysk olimpijskich i 40 medali mistrzostw Europy. Końcówka lat 60. to pierwsze sukcesy Ireny Szewińskiej (wtedy jeszcze Kirszenstein). I nikt nie przypuszczał wówczas, że mamy do czynienia z najwybitniejszą lekkoatletką w dziejach polskiego sportu. Początki kariery Ireny Szewińskiej Irena Szewińska urodziła się 24 maja 1946 r. w Leningradzie (obecnie Sankt Petersburg). Rok później rodzina przyszłej mistrzyni – ojciec Jakub Gustaw Kirszenstein i matka Eugenia z domu Rafalska – przeniosła się do Warszawy, gdzie osiedliła się na stałe. Swoją przygodę z lekką atletyką Irena rozpoczęła w szkole podstawowej. Trenerzy od razu dostrzegli w niej ogromny potencjał, który wymagał odpowiedniego oszlifowania. – Przebiegłam na szkolnym sprawdzianie tak szybko, że nauczycielka poprosiła o powtórkę, bo chyba jej się stoper popsuł. Lekkoatletykę zaczęłam uprawiać jesienią 1960 roku, mając 14 lat, w grupie uczniów Szkoły Podstawowej nr 37 w Warszawie, której trenerem był dawny oszczepnik, finalista igrzysk z Melbourne, Jan Kopyto – przyznała w jednym z wywiadów. Na pierwsze sukcesy nie trzeba było długo czekać. Już w 1964 r. podczas rozgrywanych na Stadionie Dziesięciolecia Europejskich Igrzysk Juniorów wschodząca gwiazda sportu sięgnęła po trzy złote krążki – w biegu na 200 m, skoku w dal i sztafecie 4x100 m. Kolejne medal były tylko kwestią czasu. Najbardziej utytułowana polska olimpijka Irena Szewińska pięciokrotnie startowała na igrzyskach olimpijskich. Na najważniejszej imprezie czterolecia zadebiutowała w 1964 roku, zaledwie miesiąc po niezwykle udanych dla siebie Europejskich Igrzyskach Juniorów, na których trzykrotnie usłyszała „Mazurka Dąbrowskiego”. W Tokio 18-letnia wówczas lekkoatletka sięgnęła po trzy medale – dwa srebrne w biegu na 200 m i skoku w dal oraz złoty w sztafecie 4x100 m, bijąc wraz z koleżankami rekord świata. Cztery lata później, w Meksyku, ponownie święciła triumfy. Na 100 metrów była trzecia, a na dwukrotnie dłuższym dystansie nie miała sobie równych. Złoty krążek okrasiła znakomitym rekordem świata (22,5 sek.). Na igrzyskach w Monachium powiększyła swój olimpijski dorobek o jeden brązowy medal, wywalczony w koronnej konkurencji, czyli biegu na 200 m. Na olimpijski szczyt powróciła w 1976 r. W Montrealu legendarna sprinterka w fenomenalnym stylu wygrała rywalizację pań na 400 metrów, ustanawiając kolejny rekord świata (49,29 sek.). Po raz ostatni na igrzyskach olimpijskich wystartowała w 1980 r. w Moskwie, gdzie dotarła do półfinału biegu na jedno okrążenie. Siedem krążków wywalczonych przez Irenę Szewińską czyni ją najbardziej utytułowaną polską olimpijką pod względem liczby zdobytych medali. W klasyfikacji wszech czasów zajmuje drugie miejsce, tuż za Robertem Korzeniowskim, który czterokrotnie stawał na olimpijskim podium, za każdym razem na jego najwyższym stopniu. Ile medali zdobyła Irena Szewińska? Oprócz siedmiu olimpijskich krążków Irena Szewińska miała w swojej kolekcji także 16 medali mistrzostw Europy – 10 na otwartym stadionie i 6 w hali. Najbardziej udany okazał się czempionat w Budapeszcie w 1966 roku, kiedy to wybitna polska lekkoatletka trzykrotnie stawała na najwyższym stopniu podium (bieg na 200 m, skok w dal i sztafeta 4x100 m). Osiem lat później, podczas rozgrywanych w Rzymie mistrzostw, zaliczyła sprinterski dublet, wygrywając bieg na 100 i 200 metrów. Pod halą największy triumfy święciła w 1969 r. Na halowych mistrzostwach Starego Kontynentu w Belgradzie Szewińska wywalczyła trzy medale – dwa złote w biegach na 50 m i skoku dal oraz w sztafecie szwedzkiej 1+2+3+4 okrążenia. Ponadto w latach 1965–1979 24-krotnie zdobywała tytuł mistrzyni Polski w biegu na 100, 200 i 400 metrów, sztafecie 4×100 metrów oraz skoku w dal. Rekordy Ireny Szewińskiej Irena Szewińska wielokrotnie ustanawiała rekordy Polski i świata. Dziennikarze i znawcy dyscypliny za najlepszy występ w jej w karierze uważają finałowy bieg na 400 m z Montrealu, gdy czasem 49,29 sek. poprawiła swój własny rekord globu (ustanowiony w Bydgoszczy w 1975 r.) o blisko 0,5 s. i, co najważniejsze, sięgnęła po złoty medal olimpijski. Wynik ten przez prawie pięć dekad był rekordem kraju. Tytuł najszybszej Polki na dystansie 400 m odebrała jej dopiero w 2024 r. Natalia Kaczmarek, mistrzyni olimpijska z Tokio w sztafecie mieszanej 4x400 m, która jedno okrążenie pokonała poniżej 49 sekund. Z miłości do sportu W 1980 r., po niezbyt udanych dla siebie igrzyskach w Moskwie, Irena Szewińska oficjalnie zakończyła karierę, ale nie opuściła świata sportu. Zasiadała w Zarządzie Polskiego Związku Lekkiej Atletyki (w latach 1997–2009 stała na jego czele), była wiceprezeską Polskiego Komitetu Olimpijskiego, a od 1998 r. członkinią Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Ponadto działała w Komisji Koordynacyjnej sprawdzającej stan przygotowań do igrzysk w Atenach, Londynie oraz Tokio. – Prawdę mówiąc, to po zakończeniu sportowej kariery nie miałam w ogóle pojęcia o tym, że pozostanę w sporcie. Właściwie to za bardzo nawet nie wiedziałam, co chciałam robić. Wówczas pojawiła się propozycja zostania członkiem kierownictwa Polskiego Związku Lekkiej Atletyki. Po dwóch miesiącach były również wybory do władz Polskiego Komitetu Olimpijskiego. W grudniu 1980 roku zostałam sportowym działaczem. I tak krok po kroku wciągnęłam się w tę pracę, która daje mi dużo satysfakcji – mówiła w 2008 r. w rozmowie z „Głosem Szczecińskim”. Irena Szewińska odeszła 29 czerwca 2018 r. w wieku 72 lat po długiej walce z nowotworem. Siedmiokrotna medalistka olimpijska spoczęła w Alei Zasłużonych na warszawskich Powązkach Wojskowych. Żegnały ją tłumy, z szefem MKOl Thomasem Bachem na czele. Trzy lata po śmierci została uznana za polskiego sportowca stulecia w specjalnym plebiscycie „Przeglądu Sportowego”. Irena Szewińska i ciekawostki z nią związane Siedmiokrotna medalistka olimpijska z sukcesem łączyła sport z nauką. W 1970 r. ukończyła studia na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego i otrzymała tytuł magistra ekonomii; Prywatnie Irena Szewińska była żoną Janusza Szewińskiego, wielokrotnego reprezentanta Polski w biegu na 400 m przez płotki i jej późniejszego trenera; Szewińska czterokrotnie – w latach 1965, 1966, 1974 i 1976 – zwyciężała w plebiscycie „Przeglądu Sportowego” na najlepszego sportowca Polski; Na długiej liście odznaczeń i wyróżnień przyznanych Irenie Szewińskiej znajduje się m.in. Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski oraz Order Orła Białego. Źródła: olimpijski.pl, archiwum redakcji. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Najszybszy człowiek świata ustanowił „rekord XXII wieku”. Pomógł mu... lęk przed pająkami
Kibice nieprzypadkowo nadali mu przydomek „Błyskawica”. Najszybszy człowiek świata w czasach swojej świetności bił rekord za rekordem, a rywali zostawiał daleko w tyle.
W tym artykule: Kim jest najszybszy człowiek świata? Prędkość „Błyskawicy” Osiągnięcia Usaina Bolta Polka była najszybszą kobietą świata – Czy państwo to widzą?! To jest po prostu rekord XXII wieku – krzyczał z zachwytu Włodzimierz Szaranowicz, który w 2009 r. komentował na antenie TVP męski finał biegu na 100 m podczas mistrzostw świata w Berlinie. To właśnie wtedy legendarny Usain Bolt – jako pierwszy człowiek w historii – przebiegł najkrótszy spośród lekkoatletycznych dystansów poniżej 9,6 sekundy. Poprawił tym samym własny rekord globu o 0,11 sek. i na trwałe zapisał się w dziejach światowego sportu. Kim jest najszybszy człowiek świata? Za najszybszego człowieka na Ziemi powszechnie uznaje się rekordzistę świata na dystansie 100 metrów. Nieprzerwanie od ponad 15 lat jest nim Usain Bolt, który w 2009 r. ustanowił niebotyczny rekord globu w tej konkurencji. Podczas światowego czempionatu w Berlinie najlepszy sprinter wszech czasów pokonał najkrótszy z rozgrywanych na otwartym stadionie biegów w czasie 9,58 sekundy i przełamał nieosiągalną do tej pory dla nikogo barierę 9,60 sek. Do Jamajczyka należy również rekord na dwukrotnie dłuższym dystansie, który także został ustanowiony w stolicy Niemiec. Cztery dni po zdobyciu złotego krążka na 100 metrów, liczący blisko dwa metry wzrostu Bolt w wielkim stylu triumfował w biegu na 200 m, ponownie łamiąc magiczną granicę. 20 sierpnia 2009 r. uzyskał czas 19,19 sek. „Król sprintu” niezwykle udane dla siebie mistrzostwa zwieńczył złotym medalem w sztafecie 4x100 m, ustanawiając przy okazji... rekord świata w tej konkurencji (37,31 s.). Trzy lata później, podczas igrzysk w Londynie, Jamajczycy – Usainem Boltem w składzie – poprawili ten wynik aż o 0,47 sek. Prędkość „Błyskawicy” Przez lata wiele osób zadawało sobie pytanie: dlaczego Bolt jest taki szybki? Sam zainteresowany w jednym z wywiadów zdradził, że w sukcesach na bieżni pomaga mu... arachnofobia, czyli lęk przed pająkami, z którym się zmaga. – Na starcie wyobrażam sobie, że moi rywale to wielkie pająki. Dlatego tak szybko uciekam! – przyznał. Fenomen „Błyskawicy”, jak nazywany bywa Bolt, postanowili zbadać także naukowcy. Według modelu matematycznego opublikowanego ponad dekadę temu na łamach „European Journal of Physics”, najszybszy człowiek świata w czasie bicia rekordu globu osiągnął prędkość 12,2 m/s, a więc niespełna 44 km/h. Badaczom udało się ustalić, że do ruchu używane było zaledwie 8% energii mięśni Jamajczyk. Z kolei pozostałe 92% odpowiadało za pokonywanie oporu powietrza. Co ciekawe, wykonana wówczas analiza masy ciała, wysokości i ciepłoty ciała jamajskiego sprintera wykazała, że „współczynnik oporu aerodynamicznego Bolta był mniej korzystny niż w przypadku przeciętnego człowieka”. – To pokazuje, jak niezwykłe są jego zdolności. Potrafi bić rekordy, chociaż nie jest tak aerodynamiczny, jak inni ludzie – podkreślił Jorge Hernandez z Uniwersytetu Autonomicznego w Meksyku cytowany przez PolskieRadio.pl. Osiągnięcia Usaina Bolta Usain Bolt to jeden z najbardziej utytułowanych sportowców w historii. Jamajski sprinter na swoim koncie ma osiem złoty medali olimpijskich, wywalczonych w Pekinie, Londynie i Rio de Janeiro w biegach na 100 i 200 metrów oraz sztafecie 4x100 m. Na mistrzostwach globu 11-krotnie stawał na najwyższym stopniu podium, dwukrotnie sięgał po srebrny i raz po brązowy krążek. W latach 2008, 2009, 2011, 2012, 2013 i 2016 uznawany był najlepszym lekkoatletą roku (World Athlete of the Year). Bogatą w sukcesy karierę zakończył po mistrzostwach świata w Londynie w 2017 r., na których zdobył jeden brązowy medal na dystansie 100 metrów. Podczas ostatniego biegu w stolicy Wielkiej Brytanii – sztafety 4x100 m – Bolt doznał kontuzji i nie dobiegł do mety. Halina Konopacka była prawdziwą legendą. W czasie wojny bohatersko ratowała polski skarb Halina Konopacka na rzutni nie miała sobie równych i zawsze była pierwsza. Pierwsza też usłyszała „Mazurka Dąbrowskiego” na igrzyskach olimpijskich, zapisując się tym samym na stałe w... Polka była najszybszą kobietą świata Rekord świata na 100 metrów wśród pań – nieprzerwanie od ponad trzech dekad – należy do Amerykanki Florence Griffith-Joyner. 16 lipca 1988 r. trzykrotna mistrzyni olimpijska z Seulu pokonała najkrótszy lekkoatletyczny dystans na stadionie w czasie poniżej 10,5 sekundy. Druga na liście wszech czasów, Jamajka Elaine Thompson-Herah, w 2021 r. uzyskała wynik 10,54 sek. Podium uzupełnia jej utytułowana rodaczka, Shelly-Ann Fraser-Pryce, z czasem 10,6 sek. Niewiele osób wie, że nieoficjalny tytuł „najszybszej kobiety świata” swego czasu piastowała nasza rodaczka. Stanisława Walasiewicz, bo o niej mowa, była jedną z najlepszych sprinterek XX-lecia międzywojennego. W 1932 r. została pierwszą i jak do tej pory jedyną polską mistrzynią olimpijską w biegu na 100 m. Na rozgrywanych w Los Angeles igrzyskach trzykrotnie wyrównywała rekord globu (11,9 sek.), należący wówczas do Holenderki Tollien Schuurman. Walasiewiczówna w swoim dorobku miała również m.in. srebro igrzysk olimpijskich w Berlinie, siedem medali (w tym cztery złote) Światowych Igrzysk Kobiet oraz dwa tytuły indywidualnej mistrzyni Europy. Ponadto 24-krotnie sięgała po mistrzostwo Polski w różnych konkurencjach. Począwszy od biegów sprinterskich na 60, 100 i 200 m, przez skok w dal, na rzucie oszczepem kończąc. Wybitna lekkoatletka zginęła tragicznie 4 grudnia 1980 r. w czasie napadu na sklep w Cleveland po postrzeleniu przez napastnika. Przypomnijmy, że aktualny rekord Polski wynosi 10,93 s. i został ustanowiony podczas krajowego czempionatu w 1986 roku przez Ewę Kasprzyk. Bliska wyrównania, a nawet poprawienia tego wyniku była halowa wicemistrzyni świata i wicemistrzyni Europy Ewa Swoboda, która w 2023 r. na zawodach w Chorzowie uzyskała czas słabszy zaledwie o 0,01 sekundy od blisko 40-letniego rekordu Polski. Źródła: polskieradio.pl; archiwum redakcji. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Stanisława Walasiewicz była najszybszą kobietą świata. Wielu kwestionowało jej płeć
Choć wychowywała się za oceanem, z dumą reprezentowała biało-czerwone barwy. Stanisława Walasiewicz była pierwszą i jak do tej pory jedyną polską mistrzynią olimpijską w biegu na 100 metrów.
W tym artykule: Kim była Stanisława Walasiewicz? Kariera sportowa Stanisławy Walasiewiczówny Najszybsza kobieta świata Tragiczna śmierć mistrzyni Dziś biegi sprinterskie – zarówno wśród pań, jak i panów – zdominowane są przez zawodników i zawodniczki z USA oraz Jamajki. Ale nie zawsze tak było. W XX-leciu międzywojennym tytuł najszybszej kobiety świata piastowała Polka – Stanisława Walasiewicz. Historia jej życia to gotowy scenariusz na film. Kim była Stanisława Walasiewicz? Stanisława Walasiewicz, a właściwie Stefania Walasiewicz, była najszybszą kobietą świata w okresie międzywojennym. Urodziła się 3 kwietnia 1911 r. we wsi Wierzchowni koło Rypina (znajdującej się wówczas pod panowaniem Imperium Rosyjskiego; dziś wchodzącej w skład Kujawsko-Pomorskiego). Gdy miała zaledwie roczek, wraz z rodzicami – Julianem Walasiewiczem i Weroniką z Uścińskich – opuściła kraj i wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych. Przyszła mistrzyni olimpijska i jej najbliżsi osiedlili się w Cleveland w stanie Ohio. Życie na obczyźnie nie było jednak usłane różami, dlatego Stanisława już od najmłodszych lat łączyła naukę z pracą w przedsiębiorstwie kolejowym. Na szczęście trudna sytuacja materialna rodziny nie przeszkodziła Walasiewiczównie w rozwijaniu swoich sportowych pasji. W 1927 r., już pod swoim zamerykanizowanym imieniem i nazwiskiem Stella Walsh, wzięła udział w organizowanych przez dziennik „Cleveland Press” zawodach, na których wywalczyła olimpijską kwalifikację. Niestety, mimo obiecujących wyników, pochodząca z Polski biegaczka nie wystartowała na igrzyskach w Amsterdamie, ponieważ nie posiadała amerykańskiego obywatelstwa. Choć początkowo zapierała się, że nie wróci już na bieżnię, gdy emocje opadły, szybko zmieniła zdanie i znowu zachwycała swoimi sportowym umiejętnościami. Kariera sportowa Stanisławy Walasiewiczówny Największy wpływ na losy dalszej kariery Stanisławy Walasiewiczówny miał olimpijski triumf Haliny Konopackiej, która w 1928 r. jako pierwszy polski sportowiec w historii sięgnęła po złoty medal na igrzyskach. Zainspirowana sukcesami swojej rodaczki postanowiła dołączyć do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Cleveland, a rok później udać się w podróż do kraju urodzenia. Trenerzy i działacze Polskiego Związku Lekkiej Atletyki od razu dostrzegli w niej potencjał na wielką mistrzynię. Za wszelką cenę nie chciano dopuścić, by ponownie wróciła za ocean i zaprzepaściła szansę na światową sławę. Początkowo reprezentowała barwy klubu „Sokół-Grażyna”, potem związała się ze słynną „Warszawianką”. O tym, jak z wielkim talentem miano do czynienia, przekonano się w 1930 r. podczas odbywających się w Pradze Światowych Igrzysk Kobiet. Walasiewiczówna była największą gwiazdą imprezy. Łącznie zdobyła aż cztery medale, z czego aż trzy z najcenniejszego kruszcu. Polka okazała się bezkonkurencyjna na dystansie 60, 100 i 200 metrów, a wraz z koleżankami ze sztafety 4x100 m stanęła na trzecim stopniu podium. Najszybsza kobieta świata Na igrzyska w 1932 r. Stanisława Walasiewicz jechała w roli murowanej faworytki do medalu. Mimo że amerykańska federacja wielokrotnie proponowała zawodniczce start pod flagą USA, ta nie zdecydowała się na zmianę barw i w Los Angeles wystąpiła z orzełkiem na piersi. Walasiewiczówna – mimo nieprzychylności miejscowej publiczności – znakomicie pobiegła już w eliminacjach, gdy czasem 11,9 wyrównała należący wówczas do Holenderki Tollien Schuurman (odpadła w 1/2 finału) rekord świata. Ten sam wynik uzyskała także w półfinale i finale, co zapewniło polskiej lekkoatletce złoty medal olimpijski. – Zawsze czułam się Polką. Gorąco pragnęłam, aby dla mnie i moich rodaków, którzy wyemigrowali do Ameryki, zagrano w Los Angeles „Mazurka Dąbrowskiego” i wciągnięto na maszt flagę polską. Dla nas, dla Polonii amerykańskiej, była to sprawa honoru i wynagrodzenia za wiele trudnych chwil, jakie niejednokrotnie przeżywaliśmy na obczyźnie – mówiła po zwycięstwie na amerykańskiej ziemi. Co ciekawe, kilka godzin później świeżo upieczona mistrzyni olimpijska na 100 m wystartowała w finale konkursu rzutu dyskiem, w którym zajęła 6. miejsce. Polscy kibice mieli jednak powody do radości, ponieważ brązowy krążek w konkurencji dyskobolek zdobyła Jadwiga Ways. Swój medalowy dorobek Walasiewiczówna powiększyła podczas kolejnej edycji Światowych Igrzysk Kobiet. W Londynie Polka wygrała bieg na 60 metrów, a na dystansie 100 i 200 metrów musiała uznać wyższość Käthe Krauß z III Rzeszy. W 1936 r. Stanisława Walasiewicz miała jasny plan obrony mistrzowskiego tytułu z Los Angeles. Ostatecznie na igrzyskach w Berlinie uplasowała się na 2. miejscu, tuż za plecami 18-letniej Amerykanie Helen Stephens. Olimpijskie niepowodzenie Walasiewiczówna odbiła sobie dwa lata później. Na mistrzostwach Europy w Wiedniu zwyciężyła w biegu na 100 i 200 metrów, a także sięgnęła po srebrny medal w sztafecie 4x100 m i skoku w dal. Potem karierę 24-krotnej mistrzyni Polski brutalnie przerwał wybuch II wojny światowej. Na lekkoatletyczną bieżnię wróciła w 1946 roku, ale bez większych sukcesów. Starty na czempionacie Starego Kontynentu w Oslo zarówno na 100, jak i 200 metrów zakończyła na etapie półfinałów. Janusz Kusociński z dumą reprezentował Polskę. Za biało-czerwone barwy oddał życie Janusz Kusociński był pierwszym Polakiem w historii, który zdobył złoty medal olimpijski. Bohatersko walczył nie tylko na bieżni, ale także poza nią. Miłość do ojczyzny przypłacili wł... Tragiczna śmierć mistrzyni W 1956 r. Walasiewiczówna oficjalnie zakończyła karierę. W tym samym roku wyszła za mąż za boksera Harry’ego Neila Olsona, dzięki czemu uzyskała amerykańskie obywatelstwo. Małżeństwo, niestety, szybko okazało się pomyłką i zakończyło po zaledwie ośmiu tygodniach od jego zawarcia. Po przejściu na sportową emeryturę Stella Walsh chętnie angażował się w działalność polonijną, pracowała jako trenerka, a także była współpracownicą Polskiego Komitetu Olimpijskiego. Stanisława Walasiewicz zginęła 4 grudnia 1980 r. Dwukrotna medalistka olimpijska została śmiertelnie postrzelona przez napastnika na parkingu jednego ze sklepów w południowo-wschodniej części Cleveland. Po tragicznej śmierci utytułowanej sportsmenki więcej niż o dramatycznych okolicznościach zdarzenia mówiło się o płci zawodniczki. Wyniki sekcji zwłok wykazały bowiem, że Walasiewicz była osobą interseksualną, a więc posiadała zarówno żeńskie, jak i męskie organy płciowe. Mimo apeli o anulowanie wszystkich wyników sportowych polskiej sprinterki, Międzynarodowe Stowarzyszenie Federacji Lekkoatletycznych (IAAF) oraz Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOl) nie zdecydowały się na taki krok. Przypomnijmy, że Stanisława Walasiewicz czterokrotnie – w latach 1930, 1932, 1933 oraz 1934 – zwyciężała w Plebiscycie „Przeglądu Sportowego” na najlepszego sportowca Polski. Była też dwukrotną laureatką Wielkiej Honorowej Nagrody Sportowej (1932 i 1933). Źródła: olimpijski.pl; archiwum redakcji. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Bitwy podczas starożytnych igrzysk. Pokój olimpijski nie zawsze oznaczał zawieszenie broni
Pokój olimpijski to nie mit, jednak nawet w starożytności parokrotnie złamano zasady świętego zawieszenia broni podczas najważniejszej sportowej imprezy czterolecia.
W tym artykule: Pod okiem Zeusa Wojownicy na dachach świątyń Batalia w świętym gaju W kwietniu 2024 roku prezydent Francji Emmanuel Macron zapowiedział, że zrobi wszystko, aby na czas tegorocznych igrzysk w Paryżu na całym świecie zapanował pokój olimpijski. W myśl starożytnej zasady, że podczas tej sportowej imprezy wygasają konflikty zbrojne. W dzisiejszych realiach okazało się to niemożliwe. Np. Rosja stwierdziła, że Ukraina z pewnością wykorzysta ten czas, by się dozbroić. Lecz nawet w starożytności rozejm olimpijski – ekecheiria, święty „pokój boży” – bywał zrywany. Pod okiem Zeusa Pierwsze starożytne igrzyska olimpijskie miały odbyć się w roku 776 p.n.e. Wiemy jednak – choćby z zachowanych zabytków sztuki mykeńskiej – że sport chętnie uprawiano już wcześniej. Mowa o nich także w poematach Homera, opowiadających o zamierzchłej historii Hellady. Historycy i archeolodzy mają dowody na organizację wielu starożytnych lokalnych sportowych imprez, niektórych nawet przeznaczonych dla kobiet – co stanowiło w tamtej epoce ewenement. W czasach Grecji klasycznej najważniejsze były cztery panhelleńskie igrzyska: po pierwsze, zawody w Olimpii na cześć najwyższego z bogów – Zeusa; po drugie, organizowane na cześć Apolla igrzyska pytyjskie w Delfach; po trzecie igrzyska istmijskie ku czci Posejdona na przesmyku korynckim; po czwarte – igrzyska nemejskie, też na cześć Zeusa. Zawody w Olimpii były szczególne. Najbardziej prestiżowe, najświętsze. To według nich z reguły prowadzono rachubę czasu. Wpierw organizatorem zawodów było miasteczko Pisa znajdujące się blisko sanktuarium w Olimpii. Od 680 roku p.n.e. organizację przejęło większe państwo–miasto Elis, stolica historycznej Elidy (o co zresztą Pisaci miewali pretensje). Jak opisywał w „Dysku olimpijskim” Jan Parandowski: „W trzecią pełnię po przesileniu letnim, w elejskim miesiącu Parthenios, Olimpia przyjmie zawodników i gości. Stanąć do igrzysk ma prawo każdy Grek wolno urodzony, nie splamiony zabójstwem, nie obciążony klątwą bogów. I wszystek świat powinien być wolny od zbrodni, bez zmazy krwi, nie zakłócony zgiełkiem broni, a najbardziej ziemie elejska i święty gaj Zeusa. I czas, i miejsce igrzysk. Pokój boży”. I to właściwie do zawodów Olimpii prowadził czteroletni cykl zawodów: najpierw w Nemei, potem w Delfach, następnie pod Koryntem. Oczywiście nie było to taki zwarty i profesjonalny cykl sportowy, jak dzisiaj. Tym niemniej panował w nim porządek, a utalentowany sportowiec mógł wziąć udział w każdych z zawodów. O ile tylko nie pochodził ze skłóconych miast, które opuszczały wzajemnie swoje igrzyska. Np. sportowcy z Elis nie uczestniczyli w zawodach na przesmyku korynckim. Ówczesny sport miał więc swoje ciemne strony. Mieszały się do niego polityka i pieniądze, podejrzenia o korupcję, propaganda, koniunkturalne zmiany barw itp. Nawet uświęconego olimpijskiego pokoju nie zawsze przestrzegano. Halina Konopacka była prawdziwą legendą. W czasie wojny bohatersko ratowała polski skarb Halina Konopacka na rzutni nie miała sobie równych i zawsze była pierwsza. Pierwsza też usłyszała „Mazurka Dąbrowskiego” na igrzyskach olimpijskich, zapisując się tym samym na stałe w... Wojownicy na dachach świątyń Jak pisał starożytny autor Tukidydes, w 420 roku p.n.e. Spartanie naruszyli zasady całkowitego zawieszenia broni, atakując Lepreum na terenie Elidy. Wtedy Elejczycy, zgodnie z regułami, nałożyli na nich grzywnę. Kiedy Spartanie się na nią nie zgodzili, zabroniono im wstępu do Olimpii i udziału w igrzyskach. Tym razem obchodzili więc święto sportu u siebie w Sparcie. A na Elejczykach zemścili się dwadzieścia lat później, najeżdżając Olimpię. Weszli nawet do Altis – otoczonego obronnym murem świętego gaju z sanktuarium Zeusa. Zaatakowani musieli bronić się w Olimpii z dachów świątyń. Wygląda na to, że epizod ten był powiązany z głębszym konfliktem, który targał Helladą. Od 431 do 404 roku p.n.e. trwała wojna peloponeska, w której Sparta rywalizowała z Atenami. Elida sprzymierzona była z tymi drugimi. I zapłaciła za to cenę. Batalia w świętym gaju To jednak nie koniec skandali. „Przykładem jeszcze wyrazistszym była regularna bitwa w Altis podczas igrzysk olimpijskich 364 roku” – pisze w książce „Starożytni olimpijczycy” profesor archeologii klasycznej Stephen G. Miller. „Rok wcześniej Arkadyjczycy oraz ich sprzymierzeńcy zdobyli Olimpię. Gdy nadszedł odpowiedni czas, przygotowywali się do świętowania igrzysk. Podczas rozgrywania pentatlonu [antycznego pięcioboju; przyp. red.] Elejczycy, którzy nie cieszyli się opinią szczególnie dzielnych czy biegłych w wojennym rzemiośle, niespodziewanie zaatakowali sanktuarium i spychali Arkadyjczyków w głąb Altis, aż ponieśli tak duże straty, że się wycofali. Arkadyjczycy dokończyli zawody, lecz Elejczycy nie uznali wyników i nazwali je anolympias (olimpiada pominięta)”. Janusz Kusociński z dumą reprezentował Polskę. Za biało-czerwone barwy oddał życie Janusz Kusociński był pierwszym Polakiem w historii, który zdobył złoty medal olimpijski. Bohatersko walczył nie tylko na bieżni, ale także poza nią. Miłość do ojczyzny przypłacili wł... Mówiło się, że zajmując Olimpię Arkadyjczycy kierowali się tym, by zwrócić organizację igrzysk Pisatom, swoim sojusznikom. Jednak ostatecznie do tego nie doszło. „Arkadyjczycy zrezygnowali później z kontrolowania Olimpii, ale nie zniknęła pamięć o zdarzeniach, które nastąpiły podczas zawodów i wielu kosztowały życie” – pisze Miller. A tradycja starożytnych igrzyska przetrwała jeszcze kilkaset lat, aż do roku 393 roku n.e., gdy zniósł je chrześcijański cesarz rzymski Teodozjusz I Wielki w ramach walki z pogaństwem. Źródło: Ksenofont, „Historia grecka”, Ossolineum, Wrocław 2004; Stephen G. Miller, „Starożytni olimpijczycy”, PIW, Warszawa 2006; Jan Parandowski, „Dysk olimpijski”, Iskry, Warszawa 1987; Pauzaniasz, „Wędrówki po Helladzie”, Ossolineum, Wrocław 2004. Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Co igrzyska zawdzięczają Hitlerowi? Niebezpieczne związki Trzeciej Rzeszy i olimpizmu
Naziści zrobili z igrzysk medialną atrakcję, pełną przyciągających uwagę symboli. Stworzyli wrażenie, że dbają o szlachetną rywalizację i antyczne ideały. Tymczasem za wszystkim stała propaganda i próba wychowania posłusznego narodu wojowników.
W tym artykule: W zdrowym ciele zdrowy wódz Droga z St. Louis do Berlina Ogłuszeni dzwonem Hitler wielokrotnie odwoływał się do starożytnej Grecji, ojczyzny igrzysk olimpijskich. W reakcji na gorączkowe poszukiwania przez Himmlera śladów pradawnych Germanów, potrafił stwierdzić: „w ten sposób udowodnimy jedynie, iż w czasach, gdy Grecja i Rzym osiągnęły najwyższy poziom cywilizacji, my nadal biliśmy się kamieniami i kucaliśmy przy ognisku pod gołym niebem”. Zarazem podkreślał jednak, że Germanom po prostu nie służył klimat północnej Europy: „potrzebowali słońca, by rozwinąć swoje zdolności. To dopiero w Grecji i w Italii duch germański znalazł odpowiednie warunki, aby zakwitnąć”. Nazistom bardzo odpowiadało wychowanie narodu w duchu spartańskim. A więc stawianie na militaryzację i karność, przygotowywanie dzieci do ofiarnej służby krajowi, przedkładanie zbiorowości ponad jednostkę, wykluczanie i tępienie „gorszych”. W zdrowym ciele zdrowy wódz Według nazistowskich notabli dawni Germanie, tak jak Grecy, nie wstydzili się nagości. Zatem i naziści nie powinni. Nudyzm stał się popularny w Niemczech jeszcze w końcu XIX wieku, gdy pojawiła się romantyczna wizja powrotu do natury. W Trzeciej Rzeszy nadal był popierany – lecz przede wszystkim jako kult zdrowych, wysportowanych i silnych ciał, zdolnych do walki i prokreacji. „Obecnie wszyscy uczęszczają do łaźni mieszanych i nie wywołuje to żadnych złośliwych komentarzy” – chwalił wódz Trzeciej Rzeszy. „Pojęcie nagości niepokoi jedynie księży, bo wykształcenie, jakie otrzymali, sprawia, że są to ludzie zepsuci”. Podkreślanie piękna ludzkiego ciała widać także w dwuczęściowym dokumencie „Olimpiada” (1938) w reżyserii Leni Riefenstahl. Opowiada on o Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie w roku 1936. W tym pierwszym w historii pełnometrażowym filmie dokumentalnym o igrzyskach, uwielbiana przez nazistów reżyserka wykorzystała zarówno swój talent, jak i nowatorskie techniki. Chciała pokazać piękno sportu i sportowców, ale także podkreślić wspaniałość Trzeciej Rzeszy. „Hitler jest dla mnie najwspanialszym człowiekiem, jaki kiedykolwiek żył. Naprawdę jest bez wad, taki prosty, a jednocześnie przepełniony męską siłą” – wyznała Riefenstahl w wywiadzie dla amerykańskiej prasy. Halina Konopacka była prawdziwą legendą. W czasie wojny bohatersko ratowała polski skarb Halina Konopacka na rzutni nie miała sobie równych i zawsze była pierwsza. Pierwsza też usłyszała „Mazurka Dąbrowskiego” na igrzyskach olimpijskich, zapisując się tym samym na stałe w... Droga z St. Louis do Berlina Międzynarodowy Komitet Olimpijski nagrodził Riefenstahl za ten film specjalnym złotym medalem. Było to uznanie dla talentu reżyserki i jej olśniewającej filmowej wizji. Ale czy tylko? Nikt nie widział, co w istocie kryje się za jej „Olimpiadą”? Hitler ich nie przerażał? W Międzynarodowym Komitecie Olimpijskim działali ludzie, którym nieobcy był rasizm. Przykładem igrzyska w amerykańskim St. Louis w roku 1904. Choć występowali w nich sportowcy o rozmaitym kolorze skóry (np. rdzenni Amerykanie w reprezentacji USA i Kanady), to doszło do skandalu. Podczas imprezy podkreślano, jak biali „cywilizują” inne rasy, również poprzez sport. Przeprowadzono kuriozalne zawody w ramach „Dni Antropologii”. W ich trakcie właściwie nieprzygotowani do występu uczestnicy z różnych grup etnicznych rywalizowali w sprincie czy rzucie kulą – najczęściej z bardzo miernym, wywołującym szyderstwa efektem. Pierre de Coubertin, twórca współczesnego ruchu olimpijskiego, nazwał to „skandaliczną farsą”. Dla Hitlera igrzyska olimpijskie – zarówno zimowe w Garmisch-Partenkirchen, jak i letnie w Berlinie (bo obie te imprezy odbyły się w 1936 roku) – stwarzały szansę na propagandowy sukces. Na przysłonięcie faktu, że hitlerowcy uchwalili antyżydowskie ustawy norymberskie (1935 r.). Zabronili też powoływania Żydów do niemieckiej reprezentacji. Świat jednak jakoś to przełknął: pomimo groźnych zapowiedzi, nie doszło do bojkotu imprezy. Zadbał o to m.in. wpływowy szef amerykańskiego Komitetu Olimpijskiego Avery Brundage, któremu potem zarzucano antysemityzm. Ogłuszeni dzwonem Co ciekawe, pierwotnie igrzyska w Berlinie miały się odbyć w roku 1916. A więc na długo przed dojściem Hitlera do władzy, w zupełnie innej atmosferze panującej w ówczesnym Cesarstwie Niemieckim. Przeszkodził temu jednak wybuch I wojny światowej (1914 r.). Warto zauważyć, że sekretarzem generalnym komitetu organizacyjnego tej niedoszłej imprezy był Carl Diem. Ów ex-kapitan niemieckiej kadry olimpijskiej został po latach zagorzałym nazistą i szefem berlińskiego Międzynarodowego Instytutu Olimpijskiego, propagandystą Trzeciej Rzeszy. A w ostatnich miesiącach rządów Führera – członkiem Volkssturmu, hitlerowskiego pospolitego ruszenia. Zanim jednak doszło do marnego końca Trzeciej Rzeszy, ten działacz sportowy bardzo przydał się nazistowskim ideologom podczas igrzysk w stolicy Niemiec w roku 1936. Hitlerowcy zrobili wiele, by igrzyska były spektakularne. Diem wpadł na chwytliwy pomysł, by rozpalony w Olimpii ogień przenieść do Berlina w uroczystej sztafecie. Postawił też w Berlinie specjalny dzwon olimpijski. Świat dał się nabrać, że naziści odwołują się do szlachetnego ducha równej rywalizacji i szumnych ideałów przeszłości, do zdrowego ducha i pięknych ciał. Tymczasem kierowała nimi chora antynaukowa i antyhumanitarna ideologia, dzieląca świat na „nadludzi” i „podludzi”. Rasistowski obłęd i poczucie wyższości, które doprowadziły do walki już nie na stadionach, a na polach bitew. Źródła: James Ring Adams, „The Sideshow Olympics: Weirdness and Racism at St. Louis, 1904”, w: „American Indian” nr 2/2012 - Rosa Sala Rose; „Krytyczny słownik mitów i symboli nazizmu”, Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2006 - Guy Walters; „Igrzyska w Berlinie. Jak Hitler ukradł olimpijski sen”, Rebis, Poznań 2006. Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Znicz olimpijski płonie przez całe igrzyska. Jego historia ma mroczny akcent
Znicz olimpijski to jeden z nieodłącznych elementów najważniejszej sportowej imprezy czterolecia. Jak i skąd trafi do niego ogień? Jakie źródło ma ta tradycja?
W tym artykule: Co symbolizuje ogień olimpijski? Prawdziwa historia olimpijskiej sztafety Kto niesie ogień olimpijski? Ostatnie odliczanie Zaczyna się na kilka miesięcy przed otwarciem igrzysk. Grecki Komitet Olimpijski organizuje wówczas specjalną ceremonię w Olimpii, czyli tradycyjnym miejscu organizacji zawodów w starożytności. Płomień zapala wystylizowana na kapłankę kobieta przed ruinami świątyni Hery. Ów ogień ma być „czysty”, niebiański, ma być żywiołem ucywilizowanym. Dlatego kapłanka w modłach prosi o pomoc boga słońca Apollina. Następnie zapala pochodnię od promieni słonecznych złapanych w specjalnym, wklęsłym zwierciadle. Co symbolizuje ogień olimpijski? „Ogień olimpijski od starożytności jest symbolem pokoju i przyjaźni między narodami” – czytamy na stronach Olympics.com. „Podróż płomienia olimpijskiego z Olimpii do miasta gospodarza igrzysk i sztafety z ogniem olimpijskim stała się jednym z najbardziej symbolicznych wydarzeń związanych z igrzyskami olimpijskimi. Podobnie jak starożytni posłańcy olimpijscy, którzy głosili ekecheirię, czyli »święty rozejm«, tak biegacze sztafetowi, którzy przekazują ogień olimpijski, niosą ze sobą na swojej drodze przesłanie pokoju”. Ogień olimpijski ma także być łącznikiem między antycznymi i współczesnymi zawodami. Jednak w starożytności płomienia wcale nie przenoszono z Olimpii w inne miejsce, by tam rozpalić znicz! To pomysł z nowożytnego ruchu olimpijskiego, gdy zmieniali się organizatorzy zawodów. Pomysł mający pochodzenie, o którym niechętnie się wspomina... Halina Konopacka była prawdziwą legendą. W czasie wojny bohatersko ratowała polski skarb Halina Konopacka na rzutni nie miała sobie równych i zawsze była pierwsza. Pierwsza też usłyszała „Mazurka Dąbrowskiego” na igrzyskach olimpijskich, zapisując się tym samym na stałe w... Prawdziwa historia olimpijskiej sztafety Wprawdzie pierwszy znicz olimpijski zapłonął podczas igrzysk w Amsterdamie w roku 1928, jednak bez udziału sztafety biegnącej z pochodnią z Olimpii. Ten pomysł wykluł się bowiem dopiero przy okazji organizacji letnisk igrzysk olimpijskich w hitlerowskim Berlinie w roku 1936. „Do zapalenia znicza w świętym gaju na Olimpie w roku 1936 wykorzystano wklęsłe zwierciadło wyprodukowane w fabryce Zeissa w Jenie. Płomień przenosiło trzy tysiące biegaczy, którzy przemierzyli siedem krajów. Baron de Coubertin, twórca nowożytnych igrzysk olimpijskich, pochwalił tę inicjatywę, uznając ją za trafne rozszerzenie rytuału olimpijskiego” – pisze katalońska badaczka Rosa Sala Rose w „Krytycznym słowniku mitów i symboli nazizmu”. Szef hitlerowskiej propagandy Joseph Goebbels zaaranżował odebranie świętego płomienia na berlińskim stadionie. Dokonały go nazistowskie oddziały w atmosferze przypominającej pogańskie germańskie rytuały obchodów zrównania dnia z nocą. Równie efekciarsko miał trafić ogień olimpijski w 1940 roku do Tokio. Japonia, sprzymierzona z Trzecią Rzeszą, chciała użyć do tego samolotu wojskowego lub okrętu wojennego. Niemcy ze swej strony proponowali wysłać na Wyspy Japońskie specjalnie do tego zaprojektowany samolot Messerschmitt Me 261 Adolfine. Wybuch II wojny światowej pokrzyżował te plany. Kto niesie ogień olimpijski? Ideologia nazistowska legła w gruzach. Pomysł na sztafetę z pochodnią jednak pozostał. Podobnie na stałe wpisał się już w sportowe tradycje olimpijski znicz stojący w mieście-gospodarzu igrzysk. Zwykle ceremonii jego zapalenia dokonuje ktoś znany w świecie sportu. Jak fiński biegacz multimedalista Paavo Nurmi (Helsinki 1952) czy legenda boksu Muhammad Ali (Atlanta 1996). W tym roku w Paryżu będzie to najprawdopodobniej Charles Coste – stuletni francuski mistrz olimpijski w kolarstwie z 1948 roku. Inne sławy pobiegną wcześniej w olimpijskiej sztafecie. Np. iworyjski piłkarz Didier Drogba, francuski futbolista Jean-Pierre Papin, były zawodnik NBA Tony Parker, a także – w ramach promowanej przez ruch olimpijski równości – drag queen Minima Geste. Ostatnie odliczanie Paryski znicz olimpijski zapłonie 26 lipca. Ceremonię otwarcia igrzysk zaplanowano na Sekwanie. Jednak, jak zapowiadał francuski prezydent Emmanuel Macron, z przyczyn bezpieczeństwa w planie tym może w ostatniej chwili dojść do zmian i uroczystość przeniesie się na stadion. Jak to będzie wyglądało? Czego możemy się spodziewać? Stało się regułą, że znicze mają nowatorskie kształty. Zaś samo ich zapalenie to bardzo ekscytująca, pamiętna chwila. Organizatorzy prześcigają się w atrakcjach i pomysłach. Na przykład na igrzyskach w Sydney w 2000 roku znicz rozpaliła pochodnią lekkoatletka aborygeńskiego pochodzenia Cathy Freeman. Stała w wodzie, z której wynurzyła się wielka płonąca obręcz, po czym ruszyła w górę niczym UFO. Wręcz ikoniczne stało się rozpalenie znicza w Barcelonie w 1992 roku. Dokonał tego łucznik paraolimpijski Antonio Rebollo, celnie wystrzeliwując płonącą strzałę w stronę znicza. Czy w tym roku Francuzi to przebiją? View oEmbed on the source website Źródła: olympics.com – Rosa Sala Rose; „Krytyczny słownik mitów i symboli nazizmu”, Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2006; tvp.pl – „Symbol nadziei, pokoju i jedności. Historia ognia olimpijskiego”. Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Poznaj starożytną boginię Sekwany: Sequanę. Patronka rzeki ma pomóc ją oczyścić przed igrzyskami
Ceremonia otwarcia Letnich Igrzysk Olimpijskich Paryż 2024 odbędzie się na słynnej francuskiej drodze wodnej. Ale czy wiesz, że nazwa Sekwany pochodzi od galijsko-rzymskiego bóstwa? Patronka rzeki ma pomóc w jej oczyszczeniu przed olimpiadą.
W tym artykule: Boska rzeka Sekwana Rzeka jest kobietą Połączenie mitologii celtyckiej i rzymskiej Boska Sequana dziś Pomyśl o Sekwanie, a być może wyobrazisz sobie katedrę Notre Dame, Luwr, łodzie przemykające pod mostami obok Wieży Eiffla. „Pod niebem Paryża płynie radosna rzeka” – śpiewała Edith Piaf. Boska rzeka Sekwana Hollywoodzkie hity filmowe i przeboje muzyki pop z pewnością zapewniły rzece status międzynarodowej gwiazdy. Jednak niewiele osób wie o galijsko-rzymskiej bogini, od której wywodzi się nazwa Sekwany. Celtycką, uzdrawiającą boginię Sequanę czczono po rzymskim podboju Galii w I wieku p.n.e. Figurki ukazujące ramiona, miednice, organy wewnętrzne... Taki skarb czekał na XIX-wiecznych archeologów, gdy odkryli pozostałości galijsko-rzymskiego sanktuarium u źródeł Sekwany w Burgundii. Wykopaliska prowadzone w latach 1836–1967 ujawniły około 1500 kamiennych, brązowych i drewnianych ofiar wotywnych, które pielgrzymi składali Sequanie. Uważa się, że części ciała przedstawiały urazy lub choroby, które wymagały leczenia. – Jedna z takich ofiar przedstawia nogę z gąbką umieszczoną przy kostce. To gąbką podobna do takich, jakie dziś używa się pod prysznicem – wyjaśnia Franck Abert, kurator Muzeum Archeologicznego w Dijon, gdzie znajduje się kolekcja. Pochodzące z 40 r. p.n.e. drewniane wota są niezwykle rzadkie. Zachowały się w bagnistych, wilgotnych warunkach przez ponad dwa tysiąclecia. Unikatowe z terenu Francji są kamienne wota przedstawiające dłonie uformowane w kształt strzemienia i trzymające okrągły owoc. Co więcej, statuetki zawierały dzieci trzymające szczenięta, co według Aberta może odzwierciedlać uroczyste procesje kończące się złożeniem zwierzęcia w ofierze. Taki rytuał był znany w starożytnym Rzymie. Dedykacje dla Sequany znaleziono na wielu inskrypcjach. Na przykład na wspaniałym, zapieczętowanym naczyniu wypełnionym 300 monetami, 120 ex-votami i czterema złotymi pierścieniami. Ofiarował go pełen nadziei wierny o imieniu Rufus. Rzeka jest kobietą Odniesień do bogini nie znaleziono poza źródłem Sekwany. Jednak Sequana mogła mieć głęboki wpływ poza bezpośrednim sąsiedztwem początku rzeki. „Ekonomiczne znaczenie rzeki być może dało Sequanie ponadregionalną reputację” – pisze archeolog Sylvie Robin w katalogu wystawy poświęconej Sekwanie, prezentowanej obecnie w krypcie archeologicznej Île de la Cité w Paryżu. W końcu to od imienia bogini pochodzi nazwa słynnej francuskiej rzeki. Słowo to z czasem przekształciło się w powszechnie rozpoznawalny dziś przydomek „Sekwana”. Jest to dodatkowy dowód na galijskie pochodzenie Sequany. – To żeńska nazwa, podczas gdy Rzymianie nadawali ciekom wodnym męskie nazwy. Rzeka była określana w formie żeńskiej już w epoce galijskiej – podkreśla Abert. Archeolodzy uważają, że Celtowie składali bogini rzeki ofiary. Prosili o uzdrowienie lub dziękowali za spełnione życzenia. Praktyka ta rozwinęła się w epoce galijsko-rzymskiej, kiedy powstał rozległy kamienny kompleks świątynny z basenami i tarasami. Ruiny są widoczne do dziś. Połączenie mitologii celtyckiej i rzymskiej Podbijając niezliczone ludy, starożytni Rzymianie przyjęli lokalne bóstwa i wchłonęli je do swojego panteonu. Sequana utożsamia zatem fuzję kultur. – Jak zauważył Cezar, Galowie byli znani z posiadania wielu bogów – mieli bogów od wszystkiego. Ale nie tworzyli ich posągów, tak jak robili to Rzymianie. Pierwsze wizerunki galijskich bogów pojawiły się wraz z ich zromanizowaniem – mówi Abert. Czasami bogowie ci są przedstawiani obok siebie, na przykład celtycki Cernunnos i rzymski Jowisz przedstawieni na kultowej paryskiej rzeźbie znanej jako Filar Żeglarzy. Kult Epony, galijskiej bogini związanej z płodnością i końmi, rozprzestrzenił się poza Galię na obrzeża Imperium Rzymskiego. Jedyna zachowana personifikacja Sequany została uwieczniona na posągu z brązu z I wieku, który jest klejnotem w kolekcji Muzeum Archeologicznego w Dijon. Odkryta w pobliżu źródła Sekwany w 1933 r., ukoronowana bogini w powłóczystej szacie stoi na łodzi, której dziób ma kształt głowy kaczki lub łabędzia. „Jest młoda, ma duże oczy i wyrafinowane rysy twarzy, a jej spojrzenie jest wyczekujące” – pisze autorka Elaine Sciolino w książce „The Seine: The River That Made Paris”. Najwyraźniej posąg został najpierw pomyślany jako bogini obfitości, a później zdemontowany, aby umieścić łódź na szczycie cokołu. Róg obfitości został wyjęty z jej rąk i voilà! Sprytny galijsko-rzymski rzemieślnik wyczarował bóstwo. Łódź jest tym, co definiuje Sequanę, wodnego ptaka często przywoływanego jako zwierzęcy obrońca dzieci i rodziny. W ruinach galijsko-rzymskiej nekropolii w pobliżu Port-Royal w Paryżu archeolodzy znaleźli zabawki i talizmany dla dzieci o podobnych kształtach. Boska Sequana dziś Starożytne gesty pielgrzymów u źródeł Sekwany inspirują artystę i filmowca Yana Tomaszewskiego. Jego ostatni projekt skupiał się na współczesnych wotach: serii rzeźb owiniętych bawełną i zawierających aktywowany węgiel drzewny. Najdłuższa rzeka Francji jest krótsza od Wisły. Mimo to stanowi jedną z największych atrakcji w kraju Malownicze i urozmaicone krajobrazy, miasta pamiętające odległą historię, niesamowite zamki, wspaniałe winnice – atrakcje Francji można wymieniać i wymieniać. Warto wiedzieć, że więks... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f58d9abc4edf3927b35dba7dd874fe6be5d41ae6-cd5ba4f.jpg" width="938" height="682" alt="Najdłuższa rzeka Francji jest krótsza od Wisły, ale stanowi jedną z największych atrakcji w kraju (fot. Shutterstock)" title="Najdłuższa rzeka Francji jest krótsza od Wisły, ale stanowi jedną z największych atrakcji w kraju (fot. Shutterstock)" /> W ramach artystycznej procesji ceremonialnej, rzeźby zostały zanurzone w rzece na kilka tygodni. – Podobnie jak pałeczki węgla drzewnego, które wkłada się do karafek, aby oczyścić wodę i uczynić ją zdatną do picia, węgiel drzewny pochłania zanieczyszczenia i nieczystości – wyjaśnia twórca I dodaje: – Chodzi o to, by rzeźby te zarówno naprawdę, jak i symbolicznie uzdrowiły rzekę. Zanieczyszczony węgiel drzewny wysłano następnie do laboratorium naukowego w celu analizy zanieczyszczeń, a rzeźby zostały zaprezentowane w różnych muzeach. Jedną z nich można obecnie zobaczyć w krypcie archeologicznej Île de la Cité. Niewielki wysiłek Tomaszewskiego – zainspirowany odwiecznym czczeniem Sequany – odzwierciedla kolosalny projekt oczyszczania Sekwany. Ma on na celu przywrócenie lepszej jakości wody w tym cieku, aby była zdatna do pływania jeszcze przed igrzyskami olimpijskimi. – Pomysł polega na ofiarowaniu. Dar za dar – wyjaśnia artysta. Źródło: National Geographic. Adaptacja: Szymon Zdziebłowski
Halina Konopacka była prawdziwą legendą. W czasie wojny bohatersko ratowała polski skarb
Halina Konopacka na rzutni nie miała sobie równych i zawsze była pierwsza. Pierwsza też usłyszała „Mazurka Dąbrowskiego” na igrzyskach olimpijskich, zapisując się tym samym na stałe w historii polskiego sportu.
W tym artykule: Kim była Halina Konopacka? Życiorys polskiej mistrzyni Pierwsza polska mistrzyni olimpijska Osiągnięcia Haliny Konopackiej Rekordy życiowe Haliny Konopackiej w poszczególnych konkurencjach Druga strona medalu Ciekawostki z życia Haliny Konopackiej Polska na letnich igrzyskach olimpijskich zadebiutowała w 1924 roku. Biało-Czerwoni w Paryżu zdobyli wówczas dwa krążki. Po srebro sięgnęła drużyna kolarzy torowych, a na trzecim stopniu podium stanął Adam Królikiewicz w skokach przez przeszkody. Na medal z najcenniejszego kruszcu musieliśmy poczekać kolejne cztery lata. „Mazurek Dąbrowskiego” po raz pierwszy wybrzmiał na najważniejszej imprezie czterolecia w 1928 r. za sprawą Haliny Konopackiej. Polka w Amsterdamie okazała się bezkonkurencyjna i zwyciężyła w zawodach rzutu dyskiem, bijąc przy okazji rekord świata. Jak wyglądała jej droga na szczyt? O tym, ale nie tylko, piszemy w dalszej części artykułu. Kim była Halina Konopacka? Życiorys polskiej mistrzyni Halina Konopacka to urodzona mistrzyni. Na świat przyszła 26 lutego 1900 r. w Rawie Mazowieckiej jako trzecie dziecko Jakuba Konopackiego i Marii Florentyny Raszkiewicz. Aktywność fizyczna od dzieciństwa odgrywał ważną rolę w jej życiu, głównie za sprawą niezwykle usportowionej rodziny. Tata i siostra Czesława pasjonowali się tenisem, z kolei brat Tadeusz – piłką nożną. Przygoda Konopackiej z „królową sportu”, jak bywa nazywana lekkoatletyka, rozpoczęła się zupełnie przypadkowo. W czasie studiów przyszła mistrzyni olimpijska w rzucie dyskiem dołączyła do sekcji lekkoatletycznej stołecznego klubu AZS, który reprezentowała do końca kariery. Halina od samego początku wyróżniała się na tle rówieśniczek (181 cm wzrostu) i szybko zaczęła osiągać bardzo obiecujące wyniki. Po pierwszy tytuł mistrzyni Polski sięgnęła w 1924 roku. Potem było już tylko lepiej. Pierwsza polska mistrzyni olimpijska Halina Konopacka zapisała się w historii jako pierwsza polska złota medalistka olimpijska. Do Amsterdamu, który w 1928 roku gościł najlepszych sportowców globu, jechała w roli murowanej faworytki. Już w eliminacjach, posyłając dysk na odległość 39,17 m pokazała, jak jest mocna. W finale odbywającym się tego samego dnia, 31 lipca, pochodząca z Rawy Mazowieckiej zawodniczka postawiła przysłowiową kropkę nad „i”. Polka wręcz zdeklasowała rywalki i wynikiem 39,62 m ustanowiła nowy rekord świata. Drugą Amerykankę Lilianę Copeland wyprzedziła o przeszło ponad 2,5 m, a trzecią Ruth Svedberg ze Szwecji o blisko 3 m. Był to pierwszy i zarazem ostatni olimpijski start Konopackiej w karierze. W 1931, na rok przed rozpoczęciem igrzysk w Los Angeles, polska mistrzyni zdecydowała się na rozbrat z profesjonalnym sportem, rezygnując tym samym z obrony tytułu. Warto jednak przypomnieć, że rekordzistka świata miała godną następczynię. Brązowy medal za oceanem zdobyła wówczas Jadwiga Wajs, która uległa dwóm zawodniczkom gospodarzy – wspominanej już Lillian Copeland oraz Ruth Osburn. Cztery lata później, w Berlinie, Wajsówna dołożyła do swojego olimpijskiego dorobku srebrny krążek. Tarzan startował na igrzyskach, a złoty medal wcale nie jest złoty. Zaskakujące ciekawostki i rekordy olimpijskie Igrzyska olimpijskie to wielkie święto sportu. W oczekiwaniu na najważniejszą imprezę czterolecia, przedstawiamy ciekawostki i rekordy olimpijskie, które powinien znać każdy kibic. Osiągnięcia Haliny Konopackiej Halina Konopacka całkowicie zdominowała rywalizację w rzucie dyskiem. W swojej kolekcji, oprócz tytułu mistrzyni olimpijskiej, miała również dwa złote medale Światowych Igrzysk Kobiecych – w 1926 i 1930 roku. Utytułowana dyskobolka nie spoczęła jednak na laurach i z powodzeniem startowała w innych lekkoatletycznych konkurencjach. Swoich sił próbowała między innymi w rzucie oszczepem, skoku w dal czy pchnięciu kulą. W tej ostatniej stanęła nawet na najniższym stopniu podium podczas organizowanych przez Międzynarodową Federację Sportu Kobiet zawodów Women’s World Games w szwedzkim Göteborgu. Jeszcze więcej sukcesów Konopacka odniosła na krajowym podwórku. Złota medalistka olimpijska z Amsterdamu, dzięki swojej wszechstronności, 27-krotnie zdobywała tytuł Mistrzyni Polski w różnych konkurencjach. Począwszy od rzutu dyskiem, poprzez pchnięcie kulą, pięciobój, rzut oszczepem, skończywszy na biegowych sztafetach. Rekordy życiowe Haliny Konopackiej w poszczególnych konkurencjach Rzut dyskiem – 39,62 m; Rzut oszczepem – 34,83 m; Pchnięcie kulą – 11,33 m; Skok wzwyż – 1,38 m; Skok w dal – 5,12. W 1931 r. Halina Konopacka zakończyła profesjonalną karierę lekkoatletki, ale nie zrezygnowała ze sportu. Utytułowana zawodniczka chętnie pojawiała się na korcie tenisowym, występując często w grze mieszanej u boku Jana Małcużyńskiego i Czesława Spychały. Co ciekawe, pod koniec lat 30. mistrzyni olimpijska w rzucie dyskiem była klasyfikowana w czołowej dziesiątce rankingu najlepszych tenisistek w kraju, zestawienia prowadzonego przez Polski Związek Tenisowy. Druga strona medalu O tym, jak wybitną postacią była Halina Konopacka, niech świadczą także jej pozasportowe osiągnięcia. W 1929 r. olimpijka z Amsterdamu wydała tomik poezji pt. „Któregoś dnia”. Ponadto publikowała na łamach tygodnika „Wiadomości Literackie” i miesięcznika „Skamander”, a także pełniła funkcję redaktor naczelnej pisma sportowego „Start”. – Mówili, że umiem tylko rzucać dyskiem, a duszy nie posiadam. Więc chciałam po prostu dać dowód, że jestem i kobietą, a nie jakimś sportowym, mechanicznym robotem, i mam w sobie jakąś poezję, która pragnęłam nawet w rzucaniu dyskiem wtedy wyrazić. No i zdarzyło się, że udowodniłam tą książeczką malutką i byłam z niej bardzo dumna, i jeszcze jestem, i nie wstydzę się tej – powiedzmy – słabości – mówiła w jednym z wywiadów. Prywatnie Konopacka była żoną Ignacego Matuszewskiego. O kierowniku Ministerstwa Skarbu II Rzeczypospolitej zrobiło się głośno we wrześniu 1939 r., tuż po wybuchu II wojny światowej, gdy kierował ewakuacją polskiego złota. W akcję zaangażowano również Konopacką, której zdaniem był przewóz części zasobów Banku Polskiego do Francji. Resztę życia legendarna lekkoatletka spędziła na emigracji. W 1949 r., trzy lata po śmierci Matuszewskiego, po raz drugi wyszła za mąż. Drugim wybrankiem jej serca został były tenisista, Jerzy Sczerbiński. Halina Konopacka zmarła 18 października 1990 r. w Daytona Beach na Florydzie, na miesiąc przed swoimi 90. urodzinami. Prochy wybitnej polskiej sportsmenki spoczęły na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie. Ciekawostki z życia Haliny Konopackiej Halina Konopacka podczas olimpijskich zmagań w 1928 r. zachwycała nie tylko arcymistrzowską formą. Przebywający na miejscu dziennikarze okrzyknęli ją także miss igrzysk w Amsterdamie. Mimo wielu osiągnięć polskich dyskoboli na imprezach rangi mistrzowskiej, żaden z nich – zarówno wśród pań, jak i panów – nie powtórzył sukcesu Haliny Konopackiej z 1928 r. i nie zdobył złotego medalu igrzysk olimpijskich w tej konkurencji. Złoty medal olimpijski, który Konopacka zdobyła w Amsterdamie, zaginął w czasie podróży do USA. Do dziś nie wiadomo, gdzie się znajduje. Konopacka przeważnie występowała na zawodach w charakterystycznym, czerwonym berecie. Z czasem zyskała przydomek „Czerbieta” (od wyrazów „czerwona” i „kobieta”). Halina Konopacka dwukrotnie z rzędu – w latach 1927–1928 – triumfowała w Plebiscycie „Przeglądu Sportowego” na najlepszego sportowca Polski. W 2018 r. Halina Konopacka została pośmiertnie uhonorowana Orderem Orła Białego. Źródło: olimpijski.pl, archiwum redakcji. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Janusz Kusociński z dumą reprezentował Polskę. Za biało-czerwone barwy oddał życie
Janusz Kusociński był pierwszym Polakiem w historii, który zdobył złoty medal olimpijski. Bohatersko walczył nie tylko na bieżni, ale także poza nią. Miłość do ojczyzny przypłacili własnym życiem.
W tym artykule: Kim był Janusz Kusociński? Życiorys mistrza olimpijskiego z Los Angeles Olimpijski triumf Kusocińskiego Ile medali zdobył Janusz Kusociński? Tragiczne losy Janusza Kusocińskiego Janusz Kusociński i ciekawostki z nim związane Afrykańczycy na przestrzeni ostatnich dekad całkowicie zdominowali długodystansowe konkurencje biegowe na świecie. Zanim jednak sukcesy zaczęli odnosić zawodnicy z Kenii czy Etiopii, na lekkoatletycznej bieżni triumfy święcili Europejczycy. Na przełomie lat 40. i 50. niepodzielnie rządził Emil Zátopek, który na igrzyskach olimpijskich w Helsinkach dokonał nie lada wyczynu. Czech w 1952 r. zdobył trzy złote medale w biegach na 5000 m, 10 000 m oraz w maratonie jako pierwszy i do tej pory jedyny biegacz w dziejach. Jeszcze wcześniej, bo w okresie międzywojennym, prym wiedli reprezentaci Finlandii z legendarnym Paavo Nurmim na czele. Zwycięską passę Finów w 1932 r. przerwał Janusz Kusociński, mistrz olimpijski z Los Angeles. Kim był Janusz Kusociński? Życiorys mistrza olimpijskiego z Los Angeles Janusz Kusociński, a właściwie Janusz Tadeusz Kusociński, przyszedł na świat 15 stycznia 1907 r. w Warszawie. Urodził się w rolniczej rodzinie, jako syn Klemensa i Zofii, z domu Śmiechowskiej. Dzieciństwo spędził w miejscowości Ołtarzew nieopodal stolicy. Miał dwóch braci – Zygmunta (zginął podczas I wojny światowej) i Tadeusza (zginął podczas wojny polsko-bolszewickiej) – oraz trzy siostry – Janinę, Marię i najmłodszą, a zarazem najukochańszą, Halinę, której śmierć długo opłakiwał. Swoją przygodę ze sportem rozpoczął od popularnego wówczas palanta oraz gry w piłkę nożną i to właśnie z tą dyscypliną wiązał swoją przyszłość. Ostatecznie nie futbol, a lekkoatletyka zawładnęła jego życiem. Biegami zainteresował się zupełnie przypadkiem w wieku 19 lat, gdy w zastępstwie swojego kolegi wystąpił w zwycięskich, jak się później okazało, zawodach sztafetowych. Początkowo Kusociński trenował głównie na średnich dystansach – 800 i 1500 metrów. Na arenie międzynarodowej wystartował po raz pierwszy w 1927 r. w Pradze, natomiast rok później sięgnął po tytuł mistrza Polski. Trenował pod okiem Estończyka Aleksandera Klumberga, brązowego medalisty olimpijskiego w dziesięcioboju z Paryża, który doprowadził go do największych sukcesów w karierze. Olimpijski triumf Kusocińskiego Janusz Kusociński zapisał się w historii polskiego sportu jako pierwszy mężczyzna, który sięgnął po olimpijskie złoto. 31 lipca 1932 roku, równo cztery lata po sukcesie Haliny Konopackiej w Amsterdamie, okazał się bezkonkurencyjny w biegu na 10 000 metrów. 25-letni wówczas lekkoatleta pokonał 25 okrążeń bieżni stadionu w czasie 30:11,4, ustanawiając przy okazji nowy rekord olimpijski. Tuż za naszym reprezentantem uplasowała się dwójka Finów – Volmari Iso-Hollo, złoty medalista w biegu 3000 m z przeszkodami, oraz Lauri Virtanen, który kilka dni później do swojej kolekcji dołożył brązowy krążek na 5000 m. – Każdy krok to męka, a Iso-Hollo się zbliża, odrabia metr po metrze, ale mu wreszcie zabrakło tych metrów osiem. Polak kulejąc i zataczając się z bólu przerywa taśmę, zwyciężając w czasie nowego olimpijskiego rekordu – tak końcówkę zwycięskiego przez Kusocińskiego biegu relacjonował znakomity dziennikarz sportowy, Wojciech Trojanowski. Zdobyty przez Kusocińskiego medal był jedynym w jego olimpijskim dorobku. Cztery lata później, ze względu na kontuzję kolana, nie bronił tytułu mistrzowskiego. Z kolei planowane na 1940 r. igrzyska w Helsinkach nie doszły do skutku ze względu na trwającą wojnę. Do dziś żaden inny biegacz z Polski nie stanął na podium igrzysk w biegu na 10 000 metrów. Najbliższej tego wyczynu był w 1956 r. Zdzisław Krzyszkowiak, późniejszy mistrz olimpijski w biegu na 3000 m z przeszkodami, który zajął czwarte miejsce. Ile medali zdobył Janusz Kusociński? Mistrz olimpijski na 25 okrążeń bieżni stadionu odnosił także sukcesy na połowie krótszym dystansie. W 1934 roku sięgnął po srebrny medal rozgrywanych we włoskim Turynie mistrzostw Europy z czasem 14:41,2. Na czempionacie Starego Kontynentu musiał uznać wyższość Francuza Rogera Rocharda. Na tych samych zawodach polski lekkoatleta wystartował również w biegu na 1500 m, ale bez powodzenia. Janusz Kusociński był wielokrotnym mistrzem i rekordzistą Polski w biegach średnio- i długodystansowych. Ponadto w 1932 r. dwukrotnie ustanawiał rekordy globu – na dystansie 3000 metrów (8:18,8) i 4 mil (19:02,6). Tragiczne losy Janusza Kusocińskiego Janusz Kusociński został zapamiętany nie tylko jako wybitny sportowiec, ale także wielki polski patriota. Gdy wybuchła II wojna światowa, nie wahając się ani chwili, stanął w obronie ojczyzny. Był uczestnikiem kampanii wrześniowej i członkiem konspiracyjnej Organizacji Wojskowej „Wilki”, w której działał pod pseudonimem „Prawdzic”. W marcu 1940 r. sportowiec wpadł w ręce gestapowców. Zanim osadzono go na Pawiaku, trafił do więzienia na Rakowiecką, a następnie do siedziby gestapo przy al. Szucha, gdzie był poddawany licznym torturom. Trzy miesiące później został rozstrzelany w Palmirach wraz z innymi olimpijczykami – Feliksem Żuberem i Tomaszem Stankiewiczem. – Niewątpliwie Niemcy doskonale wiedzieli, kim jest. Sądzę, że zamordowali go dlatego, że odmówił zostania trenerem lekkoatletów niemieckich. Oni liczyli, że złamią mistrza olimpijskiego. Siedział przecież w celi-izolatce na Mokotowie, nie na Pawiaku, i kiedy go rozstrzeliwano, to przywieziono go osobno samochodem i został dołączony do transportu, który odszedł na Palmiry – wspominał Lesław Bartelski, żołnierz Armii Krajowej i uczestnik powstania warszawskiego. Janusz Kusociński i ciekawostki z nim związane Kusociński zyskał przydomek „Kusy” ze względu na krępą budowę ciała i niski wzrost (165 cm), a nie, jak wielu przypuszcza, ze względu na nazwisko. Dla uczczenia pamięci pierwszego i jedynego polskiego mistrza olimpijskiego w biegu na 10 000 m od 1954 r. organizowany jest Memoriał Janusza Kusocińskiego. Co roku w zawodach uczestniczy światowa czołówka lekkoatletów. W 1931, rok przed olimpijskim sukcesem w Los Angeles, Janusz Kusocińskiego zwyciężył w Plebiscycie „Przeglądu Sportowego” na najlepszego sportowca Polski. W 1937 r. leczący kontuzję kolana Kusociński zdał egzamin dojrzałości, a rok po uzyskaniu matury ukończył studia na CIWF w Warszawie. Kusociński pracował nie tylko jako nauczyciel wychowania fizycznego i trener. Spełniał się także dziennikarsko, sprawując funkcję redaktora naczelnego „Kuriera Sportowego”. W 2009 r. prezydent Lech Kaczyński nadał Januszowi Kusocińskiemu pośmiertnie Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Źródła: olimpijski.pl; polskieradio.pl; archiwum redakcji Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Shizo Kanakuri to najwolniejszy maratończyk w historii. Ukończenie biegu zajęło mu ponad 50 lat
Przykład Shizo Kanakuriego pokazuje, że nigdy nie jest za późno, aby skończyć coś co zaczęliśmy, choćby pół wieku temu. Oto historia zaginionego maratończyka, która dziś pewnie by się już nie powtórzyła.
W tym artykule: Shizo Kanakuri ukończył maraton pół wieku później Co się stało ze sportowcem? Olimpijskie rekordy Uprawienie sportów na wyczynowym poziomie wymaga od ludzi nie tylko siły mięśni, ale też, a może i przede wszystkim, hartu ducha. Olimpijczycy i rekordziści w różnych dyscyplinach często podkreślają, że kluczem do sukcesu jest postawienie sobie celu i konsekwencja w działaniu. Sportowe historie mają wielu bohaterów, którzy wspięli się ponad wyżyny ludzkich możliwości. Przykład Shizo Kanakuriego jest wyjątkowy. Japończyk zasłynął z tego, że ukończył maraton nie najszybciej, a najwolniej. Zajęło mu to dokładnie 54 lata, 8 miesięcy, 5 godzin, 32 minuty i 20,379 sekundy. Shizo Kanakuri ukończył maraton pół wieku później Cofnijmy się o ponad 100 lat, do 1912 r. Właśnie wtedy Letnie Igrzyska Olimpijskie odbywały się w Sztokholmie. Wśród sportowców marzących o złotach medalach był też Shizo Kanakuriego z Japonii. Mężczyzna brał udział w maratonie. Nie udało mu się go jednak ukończyć z powodu wysokich temperatur. Ciało biegacza jest narażone na przegrzanie, a w upale to ryzyko wzrasta. Na około 30 kilometrze Kanakuri zaczął odczuwać skutki wyczerpania, takie jak zawroty głowy czy osłabienie mięśni. Z obawy przez poważniejszymi uszczerbkami na zdrowiu zszedł z trasy, aby ochłonąć. Ostatecznie postanowił wycofać się z maratonu. Problem w tym, że nie zgłosił tego organizatorom. Taka historia nie miałaby racji bytu w zdominowanym przez social media XXI w. Jednak w 1912 r. nawet telefony nie były jeszcze powszechnym udogodnieniem. Nikt nie wiedział więc, co stało się z japońskim maratończykiem. Oficjalnie nie było żadnego dowodu na jego wycofanie się z wyścigu. Nikt też nie wiedział, gdzie przebywa. Władze Szwecji uznały go więc, za „osobę zaginioną”. Skandynawia jeszcze długo żyła potem sprawą zaginionego maratończyka. Co się stało ze sportowcem? Przez ponad 50 lat nikt nie wiedział, co dalej działo się z Shizo. A było to bardzo burzliwe pół wieku w historii, choćby z uwagi na dwie wojny światowe. Jak się okazało, Japończyk nie tylko je przeżył, ale też kontynuował przygodę ze sportem. Już nie jako wyczynowiec, a trener. W latach 60. ubiegłego wieku mało kto pamiętał jednak o zaginionym maratończyku. Europa miała wtedy na głowie inne zmartwienia, w tym odbudowę państw. Dopiero w 1966 r. Szwedzi poznali dalsze losy japońskiego maratończyka. Od razu zaproszono go do Europy, aby dokończył rozpoczęty przed laty maraton. Udało mu się to w wieku 76 lat. Tym samym pobił rekord świata i został nazwany najwolniejszym maratończykiem w historii. Zliczono bowiem czas od jego startu w 1912 r. do przekroczenia linii mety 54 lata później. Polka pobiła kolejny rekord. Oto najstarsza kobieta, która przebiegła maraton Aleksandra Raczyńska zbliża się do 90. urodzin. Mimo wieku kondycji mógłby jej pozazdrościć niejeden nastolatek. Aktywna seniorka ma na koncie wiele sukcesów, a niedawno pobiła wyjątkowy ... Olimpijskie rekordy W 2023 r. Letnie Igrzyska Olimpijskie odbędą się w Paryżu. To już kolejny raz, kiedy stolica stolica Francji ugości olimpijczyków. Po raz pierwszy impreza odbyła się nad Loarą w 1900 r. (wtedy też po raz pierwszy wzięły w niej udział kobiety). Drugie igrzyska odbyły się w Paryżu w 1924 r. Rekord Shizo jest traktowany z przymrużeniem oka, jednak faktem jest, że praktycznie co 4 lata sportowcy przesuwają granice ludzkich możliwości. Najstarszy rekord olimpijski należy do Amerykanina Boba Beamona, który w 1968 roku zdobył złoty medal w skoku w dal. Uzyskany w Meksyku rezultat do 1991 r. był jednocześnie rekordem świata. Rekordzistą wszech czasów jest z kolei Michael Phelps. Amerykański pływak stawał na podium aż 28 raz. Nie raz bił przy tym kolejne rekordy świata zarówno w konkurencjach indywidualnych, jak i drużynowych. Jeśli chodzi o polskich sportowców, najbardziej utytułowanym olimpijczykiem od lat pozostaje Robert Korzeniowski. Chodziarz czterokrotnie stawał na najwyższym stopniu olimpijskiego podium. Najwięcej medali olimpijskich przywiozła jednak do Polski Irena Szewińska. Lekkoatletka miała ich aż siedem, z czego trzy złote. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Medale olimpijskie z fragmentów najważniejszej budowli Paryża. Pierwsza taka inicjatywa w historii
Takie medale olimpijskie mogły powstać tylko w Paryżu. Sportowcy dosłownie będą mogli zabrać ze sobą kawałek miasta. Jak to możliwe?
W tym artykule: Tak będą wyglądały medale olimpijskie w Paryżu Medale olimpijskie kiedyś i dziś Igrzyska olimpijskie w starożytnej Grecji Paryż to jedno z tych miast w Europie, które nie muszą szczególnie starać się o turystów. Stolica Francji (a przy okazji zakochanych par, mody i innych wytworów popkultury) jest tłumnie odwiedzana przez podróżnych niezależnie od miesiąca. W tym roku turystów będzie jeszcze więcej. To dlatego, że Paryż po 100 latach znów organizuje igrzyska olimpijskie. Tak będą wyglądały medale olimpijskie w Paryżu Do rozpoczęcia rozgrywek zostało jeszcze kilka miesięcy, ale organizatorzy już ujawnili, jak będą wyglądać tegoroczne medale olimpijskie. Intryguje jednak nie tylko ich kształt, ale też skład. W każdym ze złotych, srebrnych i brązowych krążków znajdą się bowiem fragmenty żelaza prosto z wieży Eiffla. Jak przekazał w rozmowie z BBC News Thierry Reboul, dyrektor kreatywny IO 2024: to szansa dla sportowców, aby przywieźć ze sobą kawałek Paryża. Nowe medale olimpijskie są oczywiście okrągłe, ale wpisano w nie też sześciokąty. Jak podaje oficjalna strona internetowa igrzysk, jest to „geometryczny kształt Francji”. Na krążkach znalazł się też wygrawerowany napis „Paryż 2024”, koła olimpijskie i logo wydarzenia. Wieża Eiffla powinna zostać wyremontowana. Do prasy trafiły informacje o jej stanie Wieża Eiffla przyciąga miliony turystów rocznie. Mało kto widzi, w jakim stanie jest naprawdę ta słynna budowla. Za stworzenie tegorocznych medali odpowiadał luksusowy paryski dom jubilerski Chaumet. Finalnie te małe dzieła sztuki nawiązują do wieży Eiffla na kilka sposobów. Fragmenty oryginalnego żelaza są zabezpieczone małymi klamrami przypominającymi nity spajające konstrukcję. Z kolei wstążki, na których zawisły medale, są ozdobione na wzór kratowej konstrukcji wieży. Medale olimpijskie i paraolimpijskie są identyczne z przodu, ale różnią na odwrocie. Pierwsze przedstawiają Nike, boginię zwycięstwa ze zniczem olimpijskim w dłoni, a drugie mają wygrawerowany widok na wieżę Eiffla. Medale olimpijskie kiedyś i dziś To normalne, że co 4 lata medale na igrzyskach olimpijskich wyglądają inaczej. Jednak zazwyczaj nie zawierają w składzie nowatorskich materiałów. Zdarza się to sporadycznie. Przykładowo na igrzyskach w Pekinie w 2008 roku w medalach znalazły się kawałki jadeitu, co było nie lada awangardą. Paryż to pierwsze i jak na razie jedyne miasto-gospodarz, które umieściło fragmenty budowli w medalach olimpijskich. W końcu kreatorem trendów się jest, a nie bywa. Co ciekawe, Paryż będzie gospodarzem igrzysk olimpijskich już po raz trzeci. Po raz pierwszy impreza odbyła się nad Loarą w 1900 r. (wtedy też po raz pierwszy wzięły w niej udział kobiety). Druga olimpiada w stolicy Francji odbyła się w 1924 r. Od tego czasu świat zmienił się drastycznie. Technologia poszła do przodu, a ówczesne rekordy zostały pobite. Medale olimpijskie sprzed 100 lat również wyglądały zupełnie inaczej. Zaprojektował je André Rivaud. Krążki przedstawiały wówczas sportowców podających sobie dłonie. Igrzyska olimpijskie w starożytnej Grecji Za igrzyska olimpijskie możemy podziękować starożytnym Grekom. Po raz pierwszy impreza sportowa, organizowana ku czci Zeusa, odbyła się w 776 roku p.n.e. w Olimpii. To właśnie temu miastu igrzyska zawdzięczają swoją nazwę. Na początku zawody trwały jeden dzień. Dopiero później wprowadzono formułę pięciodniową. Jako że w Grecji panował wówczas kult piękna męskiego ciała, sportowcy prezentowali się nago. Wyjątek stanowiły jedynie wyścigi rydwanów i biegi hoplitów. Zwyczaj organizowania igrzysk w Olimpii przetrwał 1168 lat (293 imprezy). Tradycja ostała przerwana w 393 roku n.e. z inicjatywy cesarza Teodozjusza I Wielkiego. Władca uznał wydarzenie za pogańskie i zakazał jego organizacji. Pamięć o święcie sportu zaczęła zanikać. Zainteresowanie igrzyskami odżyło na dobre dopiero w drugiej połowie XIX wieku. Impulsem było odkrycie przez archeologów pozostałości po najważniejszych budowlach w Olimpii. Wtedy Europa zaczęła interesować się kulturą i sportową tradycją Hellenów. Z inicjatywy francuskiego pedagoga w 1894 roku zwołano Międzynarodowy Kongres dla Wskrzeszenia Igrzysk Olimpijskich. W tym samym roku powołany został Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOl), sprawujący nadzór nad przygotowaniami do pierwszych igrzysk ery nowożytnej. Te odbyły się 6 kwietnia 1896 r. w Atenach. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
To ulubione miasto Polaków. Obłożenie hoteli w lipcu 2024 sięga już 50%
Paryż będzie gospodarzem nadchodzących letnich igrzysk olimpijskich, które zaplanowano na przełom lipca i sierpnia 2024 rok. Kibiców planujących wyjazd do Francji czeka prawdziwy szok cenowy.
W tym artykule: Kiedy odbędą się igrzyska w Paryżu? Paryskie hotele drożeją przed igrzyskami Paryż to jedno z najchętniej odwiedzanych miast świata. Stolica Francji nie ma sobie równych i spośród europejskich metropolii od lat wiedzie prym pod względem liczby przyjętych turystów. Nad Sekwanę chętnie – przeważnie w ramach city breaku – podróżują także Polacy. Niewykluczone, że w nadchodzącym roku do „miasta miłości” zawita jeszcze więcej naszych rodaków. Okoliczności wyraźnie temu sprzyjają, bowiem to w Paryżu odbędą się przyszłoroczne letnie igrzyska olimpijskie. Kiedy odbędą się igrzyska w Paryżu? Igrzyska w Paryżu rozpoczną się 26 lipca 2024 roku i potrwają nieco ponad dwa tygodnie. Jedna z najważniejszych imprez sportowych, które odbywają się co cztery lata, już po raz trzeci zorganizowana zostanie nad Sekwaną. Poprzednio stolica Francji gościła najlepszych sportowców świata w ubiegłym stuleciu – dokładnie w 1900 i 1924 r. Początkowo o prawa do organizacji igrzysk olimpijskich w 2024 ubiegały się także Budapeszt, Hamburg i Rzym. Zarówno węgierska, niemiecka, jak i włoska oferta została wycofana, a w grze pozostał tylko Paryż i Los Angeles. Ostatecznie Francuzi porozumieli się z Amerykanami, którzy zdecydowali się przełożyć swoje olimpijskie aspiracje o kolejne cztery lata. Stołeczne władze spodziewają się, że w czasie trwania zawodów do miasta przyjedzie ponad 11 milionów turystów. Przypomnijmy, że poprzednie igrzyska olimpijskie w Tokio odbyły się w późniejszym terminie niż pierwotnie zakładano i bez udziału publiczności. Wszystko ze względu na wprowadzone obostrzenia covidowe w Kraju Kwitnącej Wiśni. Paryskie hotele drożeją przed igrzyskami Na niespełna 9 miesięcy przed uroczystą ceremonią otwarcia 33. Letnich Igrzysk Olimpijskich zainteresowanie paryską imprezą jest ogromne. Wraz ze wzrostem zainteresowania igrzyskami w stolicy Francji, w górę szybują również ceny hoteli. Według wyszukiwarki Google, w tygodniu, w którym rozpocznie się największa sportowa impreza świata, średnia cena za noc w hotelu czterogwiazdkowym wynosi 629 dolarów, czyli ponad 2700 złotych. W kolejnych dnia trwania imprezy ma być jeszcze drożej. Od 29 lipca za pobyt w hotelu z czterema gwiazdkami kibice zapłacą ok. 703 dolary. Z kolei ci, którzy wybiorą nocleg w hotelu pięciogwiazdkowym, muszą przygotować się na koszta oscylujące w granicach 1040 dolarów za noc. To stosunkowo niewielka podwyżka, jeśli pod uwagę weźmiemy średnią lipcową z lat ubiegłych, która wynosiła 736 dolarów. Jak podają zagraniczne media, obłożenie hoteli w Paryżu sięga już niemal 50%. Przeważnie, gdy termin rezerwacji noclegu jest tak odległy, poziom zajętości pokoi hotelowych wynosi zaledwie 3%. Te miejsca na lotnisku musisz znać. Znacznie ułatwisz sobie podróż, a nawet zaoszczędzisz Poznajcie miejsca na lotnisku, które zaskoczyć mogą nawet najbardziej wytrawnego podróżnika. Przykładów nie trzeba szukać daleko. Wystarczy odwiedzić stołeczny port Chopina. Wzrost liczby zarezerwowanych noclegów w hotelach 4- i 5-gwiazdkowych, oferujących wysoki standard usług, może wynikać również z obecnej sytuacji w Paryżu. Stolica Francji od kilku tygodni zmaga się z inwazją pluskiew. Owady pojawiają się nie tylko w środkach komunikacji miejskiej, ale i innych miejscach publicznych, jak np. lotnisku Charlesa de Gaulle'a. Szacuje się, że pluskwy gnieżdżą się w co dziesiątym francuskim domu. Władze miasta uspokajają jednak, że inwazja pluskiew nie wpłynie na organizację igrzysk, które przypomnijmy rozpoczną się w ostatni piątek lipca przyszłego roku. Źródło: travelandleisure.com Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Historia sportu – jak zawody sportowe narodziły się w antyku?
Archaiczna Grecja była miejscem narodzin widowiskowej rywalizacji opartej na fizycznej sile i zręczności, czyli sportu. Dyscypliny sportowe były nieodłącznym elementem życia społecznego i kulturowego w antycznym świecie, wypełnionym rywalizacją, ceremoniami, a także dążeniem do doskonałości fizycznej. Jak kształtowała się historia sportu w tamtych czasach?
W tym artykule: Jak narodził się sport w starożytności? Znaczenie sportu w starożytności Gloryfikacja zwycięzców w antyku Pierwsi sportowcy Rozwój igrzysk Jak wyglądały starożytne stadiony? Udział antycznych kobiet w sporcie Sport a religia w starożytności Zasady rywalizacji sportowej Śmierć zawodników na arenie Już w poematach Homera, najstarszych zabytkach greckiej literatury (VIII/VII w. p.n.e.), sport to jeden z charakterystycznych elementów greckiej cywilizacji. Kiedy Achilles grzebie swojego ukochanego towarzysza Patroklosa, zarządza zawody dla uświetnienia pogrzebu. Homerowi bohaterowie oddają się sportowej rywalizacji także w mniej dramatycznych okolicznościach. W krainie Feaków, do których w swoich wędrówkach przybywa Odys, igrzyska są rozrywką codzienną. Podobnie jak u znudzonych zalotników Penelopy na Itace, którzy, rywalizując w rzucie oszczepem i dyskiem, umilają sobie oczekiwanie na wieczerzę. Z aluzji poety wynika, że jego słuchaczom nieobce było też międzynarodowe życie sportowe. Ten przekaz potwierdzają znaleziska archeologów. Sanktuarium Zeusa w Olimpii od niepamiętnych czasów było miejscem spotkań pielgrzymów ze wszystkich zakątków świata greckiego, a równocześnie ojczyzną igrzysk. Odkryto tam mnóstwo zabytków sięgających VIII wieku p.n.e., takich jak brązowe i terakotowe figurki wotywne przedstawiające konie i rydwany. Jak narodził się sport w starożytności? Poematy Homera i archeologia ukazują nam życie sportowe „w stanie gotowym”, nie dając prostej odpowiedzi na fundamentalne pytanie. Glaczego sport narodził się właśnie w Grecji i dlaczego właśnie w epoce archaicznej? Źródeł powstania sportu antropolodzy dopatrują się przede wszystkim w jego związkach z wojną, choć różnie sobie ów związek wyobrażają. Wedle jednej teorii sport pojawił się jako jej dopełnienie w czasach pokoju. Uprawianie sportu byłoby formą przygotowania do udziału w prawdziwej walce. Zarówno poprzez ćwiczenie fizyczne, jak i rozwijanie i pielęgnowanie cnót wojennych: odwagi, wytrzymałości, dyscypliny. Wedle teorii konkurencyjnej sport stanowił raczej alternatywę dla wojny. Czyli sposób na rozładowanie czy skanalizowanie „naturalnej” samczej agresji, rodzaj społecznego „wentyla bezpieczeństwa”. Związki sportu z wojną, oczywiste już na poziomie języka (greckie słowo agon może oznaczać zarówno „bitwę”, jak i „zawody sportowe”). Nie tłumaczą jednak, dlaczego sport wynaleźli akurat Grecy. Ani wojowniczość, ani pacyfizm nie stanowiły przecież wyłącznej własności greckiej cywilizacji. Co więcej, teoria o ścisłym związku sportu z wojną nie tłumaczy, dlaczego pierwszorzędne znaczenie dla Greków miały akurat te sporty, których związek z walką był ograniczony, jak biegi i wyścigi rydwanów (Grecy w czasach archaicznych używali rydwanów wyłącznie w celach paradnych). Podczas gdy takie wojenne dyscypliny jak zapasy, boks czy tzw. pankration (rodzaj „wolnej amerykanki”, skrzyżowanie boksu i zapasów), plasowały się na dalszych miejscach w hierarchii dyscyplin sportowych. Znaczenie sportu w starożytności Wyjaśnienia greckich korzeni sportu należy szukać przede wszystkim w specyfice stosunków społecznych doby archaicznej w miastach-państwach. W wielkich kulturach Wschodu bariera między elitą a resztą społeczeństwa była z reguły nieprzekraczalna w wymiarze prawnym, ekonomicznym i religijnym. Sprawy miały się inaczej w świecie greckich miast-państw. Zbudowano je na idei obywatelstwa, zrównującej w pewnym sensie wszystkich członków wspólnoty politycznej. W tych miniaturowych społecznościach niemal wszyscy znali się osobiście, a majątek najbogatszych członków wspólnoty ledwie kilkakrotnie przewyższał majątek przeciętnego obywatela. Tam przynależność do elity nie była nikomu dana raz na zawsze, ale wymagała regularnego potwierdzania. Z braku możliwości radykalnego odróżnienia się od reszty społeczeństwa przepychem i potęgą, grecka arystokracja starała się wyróżnić kulturowo. Przynależność do „najlepszych” – bo tyle oznacza grecki termin aristoi, którym arystokraci określali samych siebie (i od którego pochodzi nasz termin „arystokracja”) – zobowiązywała nie tylko do ponadprzeciętnej sprawności na polu bitwy. Ważna była także znajomość sztuki poetyckiej czy gry na instrumentach muzycznych. Do czasu wyłączną domenę arystokracji stanowiła też zapewne umiejętność czytania i pisania. Podobnie było z „wynalezieniem” sportu. Uprawianie ćwiczeń fizycznych należało do kulturowego bagażu i przywileju arystokraty, mającego odróżnić go od niżej postawionych członków wspólnoty. Dzięki tym wszystkim kulturowym umiejętnościom miał on być kaloskagathos, „piękny i dobry”, czyli lepszy od niżej postawionych członków społeczności pod względem wyglądu (tężyzny fizycznej) i cnót charakteru. Sport u swoich początków służył zatem podziałom społecznym. „Najlepsi” występowali na stadionie czy arenie, podczas gdy miejsce reszty społeczności było na widowni. Tak to też wygląda u Homera. Wielcy bohaterowie, jak Odys, Ajas czy Diomedes uczestniczą w sportowej rywalizacji, a bezimienna rzesza Achajów z podziwem patrzy na ich wyczyny. Gloryfikacja zwycięzców w antyku Sport w Grecji archaicznej nie służył jednak wyłącznie odróżnieniu arystokratów od reszty społeczności obywatelskiej. O greckiej cywilizacji mówi się często, że zbudowana była na duchu rywalizacji (duchu agonistycznym). To motywowało ćwiczących arystokratów. Sportowa rywalizacja nie tylko odróżniała biorących w niej udział od reszty społeczeństwa, ale równocześnie hierarchizowała samą elitę. Uprawianie sportu było cnotą, zwyciężanie w zawodach – cnotą jeszcze większą. Zwycięstwo odniesione w zawodach lokalnych – na oczach innych arystokratów i całej reszty wspólnoty obywatelskiej – dawało zwycięzcy lepszą pozycję w rywalizacji o wpływy w polis. Jeszcze większe znaczenie miały triumfy na igrzyskach ponadlokalnych. Zwłaszcza na czterech igrzyskach, które zyskały status ogólnogreckich (panhelleńskich): w Olimpii, w Delfach, w Nemei, na Istmie Korynckim. Wprawdzie w przeciwieństwie do agonów lokalnych zwycięstwa nie odnoszono tu na oczach własnej wspólnoty. Za to sukces za granicą rozsławiał nie tylko triumfatora i jego ród, ale też miasto, z którego zawodnik pochodził. A to przysparzało sympatii współobywateli. Arystokratyczni sportowcy potrafili sympatię mieszkańców polis podsycać i utrwalać. Z okazji zwycięstw w zawodach panhelleńskich zamawiali specjalny utwór poetycki, tzw. epinikion (czyli: „[pieśń] przy zwycięstwie”) u jednego z wybitnych poetów lirycznych, takich jak Simonides z Keos czy Pindar z Teb. Kiedy zawodnik powracał do ojczyzny, utwór wykonywał chór z towarzyszeniem muzyki, odtwarzając niejako na oczach wspólnoty odniesione gdzieś daleko zwycięstwo. Poza gloryfikacją zawodnika i jego rodu utwór zawierał zwykle pochwałę ojczyzny, tak że współobywatele musieli się czuć mile połechtani. Sam zwycięzca zyskiwał dzięki pieśni „nieśmiertelną sławę”, jaka była udziałem mitycznych bohaterów Homerowych poematów, a w życiu doczesnym uznanie współobywateli. Pierwsi sportowcy Od epoki archaicznej sport grecki przeszedł istotną ewolucję, niekiedy zdumiewająco przypominającą drogę, którą przebył sport współczesny. Brak nagród pieniężnych na wielkich zawodach gwarantował, że początkowo za ćwiczenia nie zabierał się nikt „podłego stanu”. Tym samym rywalizacja na arenach pozostawała domeną arystokratycznych amatorów, których było stać na oddawanie się treningowi, w czasie gdy inni musieli pracować. Zastąpienie archaicznej elity arystokratycznej przez nową elitę majątkową w czasach klasycznych zmieniło charakter sportu. Jego uprawianie przestało być wyznacznikiem przynależności do elity. W coraz większym stopniu stawało się domeną profesjonalistów, których kariery trwały dziesięciolecia i dla których udział w zawodach stanowił główne źródło utrzymania. Było to możliwe dzięki temu, że do ukształtowanej u schyłku epoki archaicznej czołówki czterech wielkich igrzysk panhelleńskich, w których nagrodą pozostawał wieniec, doszły nowe, w których przewidywano nagrody materialne. Skądinąd także zwycięstwa w „zawodach wieńcowych” zaczęły przynosić realny profit. Najpóźniej w V wieku p.n.e. miasta zaczęły na różne sposoby nagradzać swoich obywateli za triumfy w igrzyskach panhelleńskich. Zadziwiająco przypomina to dzisiejsze premie dla olimpijczyków. Sport w Grecji szybko wprawdzie uległ profesjonalizacji, ale równocześnie także popularyzacji. Wychowanie fizyczne od samego początku istnienia greckiej szkoły było jednym z jej fundamentów. Zaświadczają o tym gimnazjony rozsiane po całej Grecji – a od czasów hellenistycznych po całym świecie, gdzie dotarła grecka kultura. Łączyły funkcję budynków szkolnych z pomieszczeniami lekcyjnymi i obiektów sportowych. Odnajdujemy je tak daleko, jak Ai Chanum na pograniczu afgańsko-rosyjskim (starożytna Baktria). Tam gdzie docierali Grecy, tam docierał sport jako integralna część greckiej kultury. Rozwój igrzysk Wzrostowi profesjonalizmu sportowców towarzyszyła rozbudowa programu igrzysk. Był to ewidentnie rezultat presji publiczności, która chciała oglądać coraz więcej i coraz bardziej zróżnicowanych występów. Najlepiej widać to na przykładzie programu igrzysk olimpijskich. Wedle tradycji na pierwszej olimpiadzie w 776 r. p.n.e. rozegrano wyłącznie jedne zawody. Był to bieg na jeden stadion (grecka miara długości równa 600 stopom, najczęściej ok. 192 m, od której pochodzi nasza nazwa obiektu sportowego); W 724 r. p.n.e. wprowadzono „bieg podwójny” na 2 stadiony. A już na następnej olimpiadzie bieg długodystansowy rozgrywany na różnych dystansach w przedziale 1300–5000 m („bieg maratoński” to współczesny wynalazek); W 632 r. p.n.e. wprowadzono bieg na stadion w kategorii chłopców, a w 520 r. p.n.e. – hoplitodromia, czyli bieg w zbroi hoplickiej. Równocześnie do programu igrzysk wchodziły kolejne „sporty siłowe”: w 708 r. p.n.e. włączono zapasy oraz pentathlon (pięciobój składający się z biegu krótkiego, zapasów, rzutu dyskiem, rzutu oszczepem i skoku w dal), w 688 r. p.n.e. boks, a w 648 r. p.n.e. – pankration. Wkrótce zapasy i boks, a w epoce hellenistycznej także pankration, zostały zdublowane przez wprowadzenie tych samych konkurencji w kategorii juniorów. Podobnej rozbudowie ulegały wyścigi powozów: w 680 r. p.n.e. urządzono po raz pierwszy wyścigi kwadryg (zaprzęgów czterokonnych), w 408 r. p.n.e. wyścigi zaprzęgów dwukonnych, w 384 r. p.n.e. – kwadryg źrebiąt, w 268 r. p.n.e. – dwójki źrebiąt. Nie wszystkie te innowacje się przyjęły. Wprowadzony na 70. olimpiadzie (500 r. p.n.e.) wyścig zaprzęgów mułów utrzymał się w programie igrzysk ledwie przez pół wieku. Jak wyglądały starożytne stadiony? Coraz dłuższe i urozmaicone igrzyska wymagały coraz bardziej rozbudowanej infrastruktury. Po pierwotnych stadionach i hipodromach zachowało się niewiele śladów. Były to z reguły wyrównane – czasem posypane żwirem – bieżnie, wzdłuż których rozciągał się naturalny lub sztuczny nasyp służący za widownię. Z czasem pojawiły się kamienne progi startowe (na stadionach z wgłębieniami na stopy). Gdzieniegdzie także automaty startowe w postaci systemu bramek otwieranych pociągnięciami sznura przez sędziego technicznego. W epoce klasycznej stadiony zaczęto wyposażać w szatnie (apodyterion) i kamienne tunele, przez które zawodnicy przechodzili na arenę. W pobliżu stadionów lokowano kompleksy służące przygotowaniom. Czyli prawdziwe szkoły mistrzostwa sportowego, w których zawodnicy trenowali pod okiem trenerów i lekarzy specjalizujących się w medycynie sportowej. Były to gimnazjony oraz palestry z szatniami, placami i pomieszczeniami do ćwiczeń. Zarówno przy stadionach, jak i gimnazjonach znajdowały się łazienki. Najstarsza taka łazienka odkryta w Nemei zadziwiła archeologów zaawansowanymi konstrukcjami hydraulicznymi. Woda rurami doprowadzona była tutaj do dwóch pomieszczeń z rzędami umywalek i do centralnego basenu, w których zawodnicy obmywali się po zawodach. Z myślą o widzach w wielkich centrach życia sportowego rozbudowywano z czasem widownie. Zastępowano ziemne czy drewniane konstrukcje kamiennymi ławami i fotelami. Dodawano kolumnady, w których mogli się chronić przed słońcem i deszczem. A nawet budowano hotele! Najsłynniejszy w Olimpii – od swojego fundatora Leonidasa z Elidy zwany Leonidajon – był ogromnym budynkiem na planie kwadratu o boku długości ok. 80 m. Rozmiarami dwukrotnie przekraczał samą świątynię Zeusa Olimpijskiego. Nekropolia osadników obok rzymskiego obozu. Skąd przybyli? Kilkadziesiąt grobów odkryli archeolodzy w Nauheim w zachodnich Niemczech. Była to nekropolia osadników, którzy przybyli w te rejony wraz z rzymskimi wojskami w I wieku n.e. Skąd pochodzili? Udział antycznych kobiet w sporcie Mimo wielu zbieżności między greckim i naszym życiem sportowym, istnieją spore różnice. Po pierwsze, z życia sportowego zasadniczo wykluczone były kobiety. W kilku miejscach w Grecji poświadczone są wprawdzie biegi inicjacyjne młodych dziewcząt, ale trudno to nazwać sportem. Kobiety nie oddawały się regularnym ćwiczeniom fizycznym. Jeśli nie liczyć czysto rekreacyjnej gry w piłkę, dobrze udokumentowanej już w Homerowej „Odysei”, a potem w attyckim malarstwie wazowym. Wyjątek stanowiła być może Sparta. Tam, wedle kilku antycznych autorów, legendarny prawodawca Likurg miał zarządzić ćwiczenia fizyczne dla kobiet ze względów eugenicznych („zdrowa matka to zdrowe dzieci”, idea podjęta przez totalitarne reżimy XX wieku). Ową tradycję zdają się potwierdzać pochodzące z Lakonii archaiczne figurki przedstawiające biegnące kobiety. Jedynego świadectwa kobiecych zawodów dostarcza Pauzaniasz, grecki podróżnik z II w. n.e. Napisał pierwszy w dziejach przewodnik turystyczny („Wędrówka po Helladzie”). Według niego w nieznanym bliżej momencie do obchodów Herajów, święta ku czci Hery obchodzonego w Olimpii, wprowadzono żeńskie wyścigi. Dziewczęta rywalizowały w trzech kategoriach wiekowych na dystansie skróconym o 1/6 w stosunku do sprintu męskiego. Wydaje się jednak, że mamy do czynienia z późnym dodatkiem do rozwiniętego programu męskich igrzysk olimpijskich. Do tego mężatki nie mogły oglądać sportowych zmagań. Przywilej ten miały jedynie młode panny oraz kapłanka Demeter. Za przekroczenie progu stadionu paniom groziła śmierć. W VI w. p.n.e. ten zakaz miała złamać kobieta pochodząca z rodziny zwycięzcy olimpijskiego z 464 roku p.n.e. Diagorasa z Rodos. Nazywała się Kallipeteira lub Berenike według innych źródeł. Arystoteles twierdził, że dostała się na stadion legalnie za zgodą hellanodików, którzy wpuścili ją, biorąc pod uwagę wybitne sportowe zasługi jej rodziny (olimpijczykami byli także m.in. jej bracia i syn). Filostratos z kolei twierdził, że weszła na stadion przebrana za trenera swego syna. Gdy oszustwo wyszło na jaw, nie ukarano jej ze względu na rodzinę. Od tej pory jednak również trenerzy musieli występować nago. Sport a religia w starożytności Sport antyczny miał ścisły związek z życiem religijnym. Zawody były zawsze dedykowane jakiemuś bóstwu lub herosowi. Np. igrzyska olimpijskie – Zeusowi, pytyjskie – Apollonowi, nemejskie – dziecku-herosowi Ofeltesowi. Obiekty sportowe stanowiły z reguły część infrastruktury jakiegoś sanktuarium. Instytucje, w których młodzież uprawiała ćwiczenia fizyczne, znajdowały się pod patronatem tzw. bóstw kurotroficznych, odpowiedzialnych za rozwój młodzieży (kuros „chłopiec” i trophe – „opieka”). Ten związek antycznego sportu z pogańską religią tłumaczy, dlaczego w 393 r. n.e. arcychrześcijański cesarz Teodozjusz zakazał urządzania igrzysk olimpijskich. A tym samym symbolicznie zakończył epokę antycznego sportu. Zasady rywalizacji sportowej W pierwszym dniu igrzysk olimpijskich zawodnicy zobowiązywali się do przestrzegania zasad uczciwej rywalizacji. Walczyli nago. Po pierwsze, aby zgromadzeni mogli podziwiać piękno ich ciał. Po drugie, by pod ubraniem nie chowali broni. Nad zmaganiami czuwali sędziowie zwani hellanodikami, którzy pochodzili z Elidy na Peloponezie. Zawodnicy, którzy byli nieuczciwi, mogli zostać ukarani chłostą lub grzywną. Finansowano z niej wystawienie pomnika hańby – zanes. Były to posągi Zeusa, które od IV w. stały obok skarbców w Olimpii u stóp Wzgórza Kronosa. Sportowcy musieli je minąć, udając się na stadion. Artystka stworzyła niezwykle realistyczne rekonstrukcje znanych postaci. Wyglądają, jakby żyły współcześnie Rekonstrukcje twarzy postaci historycznych to nowy trend wśród grafików i entuzjastów historii. Tym razem amerykańska artystka postanowiła przywrócić do życia największych przywódców Rz... Śmierć zawodników na arenie Sportowcy rywalizowali niekiedy tak zaciekle, że podczas zmagań dochodziło do tragedii. Na początku V w. walczący na pięści Kleomedes z Astypalai i Diognetos z Krety zabili swoich przeciwników. Ukarano ich wygnaniem z Elidy. Kleomedes miał nie pogodzić się z werdyktem. Postradawszy zmysły, wrócił do ojczyzny i podważył kolumnę podtrzymującą szkołę. Zginęło ok. 60 osób. W 564 roku podczas pankrationu przeciwnik broniącego tytułu Arrichiona z Figalii unieruchomił mistrza nogami i zaczął go dusić. Arrichionowi udało się jednak złamać atakującemu palce u stóp (lub wykręcić kostkę według innych źródeł). Przeciwnik z bólu poddał walkę. Dla Arrichiona było już jednak za późno – udusił się (lub pękł mu kręgosłup). Zawodnicy umierali nie tylko w wyniku odniesionych ran. Ladas z Argos w 460 r. wygrał bieg długodystansowy zwany dolichos. Po minięciu mety padł z wyczerpania i już nie wstał. Aleksander Wolicki wykłada historię starożytną w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Napisał m.in. „Symmachia spartańska w VI-V wieku p.n.e.”.
Tarzan startował na igrzyskach, a złoty medal wcale nie jest złoty. Zaskakujące ciekawostki i rekordy olimpijskie
Igrzyska olimpijskie to wielkie święto sportu. W oczekiwaniu na najważniejszą imprezę czterolecia, przedstawiamy ciekawostki i rekordy olimpijskie, które powinien znać każdy kibic.
W tym artykule: Rekordy olimpijskie Jaki kraj ma najwięcej medali olimpijskich? Najbardziej utytułowany sportowiec w historii letnich igrzysk olimpijskich Najbardziej utytułowany sportowiec w historii zimowych igrzysk olimpijskich Kto jest najbardziej utytułowanym polskim olimpijczykiem? Kto został pierwszym złotym medalistą w historii igrzysk olimpijskich? Czy Tarzan startował na igrzyskach olimpijskich? Czy złoty medal olimpijski jest rzeczywiście złoty? Dlaczego Grecja maszeruje jako pierwsza na ceremonii otwarcia? Rekordy olimpijskie Trudno wyobrazić sobie igrzyska bez chociażby jednego rekordu globu. Na kartach historii zapisało się wiele fanatycznych wyników, które do dzisiaj budzą podziw i zachwyt. Najstarszy rekord olimpijski należy do Amerykanina Boba Beamona, który w 1968 roku zdobył złoty medal w skoku w dal. Uzyskany w Meksyku rezultat do 1991 r. był jednocześnie rekordem świata. Sportowcy z Polski również wielokrotnie ustanawiali rekordy olimpijskie. Niektóre z nich zostały wymazane z tablicy po kilku minutach, inne z kolei były nie do pobicia przez wiele lat. Tak jak wynik Roberta Korzeniowskiego z igrzysk w Sydney w 2000 roku, który przetrwał 12 lat. Polak był pierwszym chodziarzem w historii igrzysk olimpijskich, który zszedł poniżej granicy 1 godziny i 19 minut na dystansie 20 km. Na liście rekordzistów olimpijskich znajdziemy Anitę Włodarczyk, trzykrotną mistrzynię olimpijską w rzucie młotem. Gdy zdobywała swój drugi złoty medal, w Rio de Janeiro w 2016 roku, posłała młot na rekordową odległość ponad 82 metrów. Drugą Chinkę Zhang Wenxiu przerzuciła o blisko 6 m, a trzecią Brytyjkę Sophie Hitchon o niespełna 8 m. Do tej pory żadna inna zawodniczka nie przekroczyła magicznej bariery 80 m na zawodach rangi mistrzowskiej. Jaki kraj ma najwięcej medali olimpijskich? Najbardziej utytułowaną nacją w historii igrzysk olimpijskich są Amerykanie. Reprezentanci Stanów Zjednoczonych podczas letnich i zimowych zmagań zdobyli łącznie 2959 medali. Dla porównania, Polska w swoim dorobku ma 321 krążków, z czego 298 wywalczonych latem. Najwięcej medali Biało-Czerwoni zdobyli w lekkoatletyce (66), boksie (43) i podnoszeniu ciężarów (34). Najbardziej utytułowany sportowiec w historii letnich igrzysk olimpijskich Kto zdobył najwięcej medali olimpijskich w historii? Absolutnym rekordzistą wszech czasów jest Michael Phelps. Amerykański pływak stawał na podium aż 28 razy, wielokrotnie bijąc przy tym rekord świata zarówno w konkurencjach indywidualnych, jak i drużynowych. W czterech olimpijskich startach – w Atenach, Pekinie, Londynie i Rio de Janeiro – Phelps wywalczył rekordowe 23 złote medale, trzy srebrne i dwa brązowe. Drugie miejsc w klasyfikacji najbardziej utytułowanych olimpijczyków w historii zajmuje radziecka gimnastyczka Łarysa Łatynina (18 medali). Podium uzupełnia fiński biegacz długodystansowy Paavo Nurmi – 12 medali, w tym aż 9 złotych. Ile trzeba ćwiczyć, żeby zrekompensować dzień siedzącej pracy? Wystarczy 5 minut spaceru Aktywność fizyczna poprawia i kondycję, i samopoczucie. Może być również rozwiązaniem problemów wynikających z siedzącego trybu życia. I nie trzeba wcale poświęcać na nią bardzo du.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/festiwal-podroznikow-national-geographic-2022-w-kartuzach-jak-zapisac-sie-na-spacer-fotograficzny1-b2cf6aa.jpeg" width="759" height="506" alt="Festiwal Podróżników National Geographic 2022 w Kartuzach. Jak zapisać się na spacer fotograficzny" title="Festiwal Podróżników National Geographic 2022 w Kartuzach. Jak zapisać się na spacer fotograficzny" /> Najbardziej utytułowany sportowiec w historii zimowych igrzysk olimpijskich Najbardziej utytułowaną zimową olimpijką jest biegaczka narciarska Marit Bjoergen. Norweżka, która przez wiele lat rywalizowała z Justyną Kowalczyk, pięciokrotnie uczestniczyła w najważniejszej sportowej imprezie czterolecia i z każdej przywoziła przynajmniej jeden medal. Utytułowana zawodniczka w sumie zdobyła 15 krążków, w tym osiem złotych, cztery srebrne i trzy brązowe. Na igrzyskach debiutowała w 2002 roku w Salt Lake City, gdzie wspólnie z koleżankami ze sztafety sięgnęła po srebrny medal. Cztery lata później, w Turynie, ponownie stanęła na drugim stopniu podium, tym razem w biegu indywidualnym na dystansie 10 km techniką klasyczną. Podczas olimpijskich zmagań w kanadyjskim Vancouver w 2010 r. Marit Bjoergen jako jedyna zdobyła aż pięć krążków, wygrywając tym samym klasyfikację multimedalistów. W Soczi w 2014 roku Norweżka dołożyła do swojego bogatego dorobku kolejne trzy medale z najcenniejszego kruszcu. Na piątych, a zarazem ostatnich igrzyskach w karierze, największa rywalka Justyny Kowalczyk ponownie święciła triumfy. Z południowokoreańskiego Pjongczang wjechała z pięcioma krążkami, stając się najbardziej utytułowanym sportowcem w historii zimowych igrzysk olimpijskich z dorobkiem 15 medali. Kto jest najbardziej utytułowanym polskim olimpijczykiem? W klasyfikacji polskich multimedalistów pierwsze miejsce od niemal 20 lat niezmiennie zajmuje Robert Korzeniowski. Wybitny chodziarz czterokrotnie stawał na olimpijskim podium, za każdym razem na jego najwyższym stopniu. Pod względem liczby zdobytych medali najbardziej utytułowana jest Irena Szewińska. „Królowa królowej sportu”, jak nazywano słynną lekkoatletkę, z czterech igrzysk przywiozła siedem krążków, w tym trzy złote. Na zimowych igrzyskach olimpijskich najwięcej medali dla Polski zdobyła Justyna Kowalczyk. Biegaczka narciarska z Kasiny Wielkiej pięciokrotnie cieszyła się z miejsca w pierwszej trójce na najważniejszej sportowej imprezie czterolecia. W swoim dorobku ma dwa złote, jeden srebrny i dwa brązowe medale. Jeśli pod uwagę weźmiemy liczbę zdobytych złotych medali, najbardziej utytułowanym polskim zimowym olimpijczykiem jest Kamil Stoch – trzykrotny indywidualny mistrz olimpijski i drużynowy brązowy medalista w skokach narciarskich. Kto został pierwszym złotym medalistą w historii igrzysk olimpijskich? James Brendan Connolly, zdobywając w 1896 roku mistrzostwo olimpijskie w trójskoku, zapisał się na trwale złotymi zgłoskami w historii światowego sportu. Został bowiem pierwszym zawodnikiem w dziejach nowożytnych igrzysk, który triumfował na najważniejszej imprezie czterolecia. Co ciekawe, to nie jedyny medal amerykańskiego lekkoatlety zdobyty na rozgrywanych w Atenach igrzyskach olimpijskich. Do złotego krążka dołożył także srebrny w konkursie skoku wzwyż oraz brązowy w rywalizacji skoczków w dal. Gdyby Connolly wystartował na tegorocznej olimpiadzie w Tokio, w każdej konkurencji (biorąc pod uwagę najlepszy uzyskany wynik), w której stał na podium, odpadłby w eliminacjach i zająłby ostatnie miejsce. Medale na igrzyskach olimpijskich przyznawano kiedyś nie tylko w sporcie Nowożytne igrzyska olimpijskie to oczywiście impreza sportowa, ale medale na nich otrzymywali, przez pewien czas, również artyści. Architektura, rzeźba, malarstwo, muzyka i literatura należa... Czy Tarzan startował na igrzyskach olimpijskich? „Król dżungli” dwukrotnie brał udział w olimpiadzie – na swoim koncie ma aż sześć medali, w tym pięć z najcenniejszego kruszcu. Amerykanin Johnny Weissmuller, bo nim mowa, to jeden z najbardziej utytułowanych pływaków pierwszej połowy minionego wieku. Wielokrotnie stawał na podium krajowego czempionatu, 67 razy poprawiał rekord świata. Jako pierwszy profesjonalny zawodnik w historii przepłynął 100 metrów stylem dowolnym poniżej minuty (58,6 sekundy). Jego sportowa sława narodziła się w 1924 roku, kiedy na igrzyskach w Paryżu aż trzykrotnie cieszył się z pierwszego miejsca, a wraz z reprezentacją Stanów Zjednoczonych w piłce wodnej sięgnął po brązowy medal. Cztery lata później, w Amsterdamie, do swojego bogatego dorobku dołożył kolejne dwa tytuły mistrza olimpijskiego – na koronnym dystansie 100 metrów kraulem oraz sztafecie 4x200 metrów. Międzynarodową popularność przyniosły mu nie tylko znakomite wyniki uzyskane na światowych pływalniach. Weissmuller zaistniał także na dużym ekranie. W latach 30. i 40. XX w. zagrał w serii dwunastu filmów opowiadających o przygodach Tarzana, człowieka wychowywanego przez małpy. U szczytu kariery zrezygnował jednak z aktorskiej ścieżki i skupił się na życiu prywatnym. Czy złoty medal olimpijski jest rzeczywiście złoty? Ku zaskoczeniu wielu osób, wcale nie. Od chwili, kiedy po raz ostatni najlepsi olimpijczycy otrzymali w pełni złote medale minęło ponad sto lat. Wydarzyło się to w 1920 roku w czasie letnich igrzysk olimpijskich w Antwerpii. Obecnie krążki z najcenniejszego kruszcu, które wiesza się na szyjach sportowców, są pokryte jedynie sześciogramową warstwą złota. Wykonane są w głównej mierze z czystego srebra o próbie 925–1000. Koszt produkcji jednego z nich szacuje się na niecałe 500 dolarów, czyli niespełna ponad dwa tysiące złotych. Gdyby w całości był pozyskiwany ze złota, jego wartość wzrosłaby czterokrotnie. Dlaczego Grecja maszeruje jako pierwsza na ceremonii otwarcia? Jednym z najważniejszych punktów uroczystej ceremonii otwarcia letnich oraz zimowych igrzysk olimpijskich jest przemarsz przedstawicieli wszystkich narodów biorących udział w imprezie. Zgodnie z przyjętą tradycją krajem, który zawsze przewodzi wszystkim reprezentacjom, jest Grecja. Nieprzypadkowo – to w Helladzie narodziła się idea olimpijska. To tutaj w 1896 r. zorganizowano pierwsze igrzyska ery nowożytnej. Do ciekawej sytuacji doszło w 2004 roku, kiedy to Ateny gościły najlepszych sportowców po raz drugi w historii. Wówczas gospodarze na defiladzie otwierającej olimpijskie zmagania wystąpili dwukrotnie – na początku i na końcu, jak na gospodarza przystało. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Sport w starożytnej Grecji – jak wyglądała kultura fizyczna w antyku?
Sport w starożytnej Grecji był nieodłącznym elementem edukacji chłopców i ważnym etapem kształtowania charakterów. To właśnie w antyczni Grecy wynieśli sport do rangi jednego z najważniejszych wydarzeń społecznych i kulturalnych, a większość zapoczątkowanych przez nich dyscyplin uprawia się także dziś.
W tym artykule: Zawody w starożytnej Grecji Jaki był pierwszy sport w Grecji? Jak przebiegały igrzyska olimpijskie w starożytnej Grecji? Antyczni Grecy uważali rywalizację za naturalny etap społecznego funkcjonowania, a zwycięstwo było wiązane z boską przychylnością. Właściwie każda grecka dyscyplina sportu miała znaczenie religijne, a zawody były organizowane ku czci bogów. Greckie zamiłowanie do sportu ma swoje korzenie w kulcie siły i uwielbienia piękna męskiego ciała. Uczciwa rywalizacja sportowa miała być też spełnieniem ideałów, jakie zawierała w sobie kalokagatia, czyli grecka filozofia szlachetnego i etycznego postępowania, łączenia piękna z dobrem. Podstawą funkcjonowania greckiego społeczeństwa była jednak religia, więc obie te dziedziny przenikały się w naturalny sposób. Właściwie wszystkie ważne zawody były organizowane przy okazji obchodów ważnych świąt i dedykowano je najważniejszym bóstwom. O jakich zawodach mowa? Zawody w starożytnej Grecji Właściwie każde polis, czyli greckie państwo-miasto, organizowało własne zawody sportowe. Najważniejsze święta sportowo-religijne w antycznej Grecji sprowadzały się jednak do czterech igrzysk panhelleńskich, czyli mających charakter ogólny, w których uczestniczyli zawodnicy ze wszystkich polis. Mowa o igrzyskach pytyjskich w Delfach, igrzyskach istmijskich w Koryncie, igrzyskach nemejskich w Nemei oraz o najważniejszych zawodach - igrzyskach olimpijskich w Olimpii. Osiągnięcia starożytnych Greków – 10 najważniejszych odkryć czasów antycznych Osiągnięcia starożytnych Greków znacząco wpłynęły na tempo rozwoju dawnego świata, a wiele z nich stanowi podstawę funkcjonowania współczesnej cywilizacji. Z czego słynie starożytna G... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/osiagniecia-starozytnych-grekow-10-najwazniejszych-odkryc-czasow-antycznych-fot-dea-g-dagli-orti-de-agostini-via-getty-images-3a772f6.jpeg" width="938" height="685" alt="Osiągnięcia starożytnych Greków - 10 najważniejszych odkryć czasów antycznych (fot. DEA / G. DAGLI ORTI/De Agostini via Getty Images)" title="Osiągnięcia starożytnych Greków - 10 najważniejszych odkryć czasów antycznych (fot. DEA / G. DAGLI ORTI/De Agostini via Getty Images)" /> Ostatnie z wymienionych organizowano ku czci Zeusa. Obchody tego wydarzenia organizowano od 776 r. p.n.e. do roku 393 n.e., zawsze w porze letniej, od końca lipca do początku września. To wydarzenie miało tak dużą rangę, że na czas jego trwania w Grecji obowiązywał powszechny rozejm, by przybysze mogli bezpiecznie dotrzeć na miejsce. Poszczególne konkurencje były rozgrywane nago (z wyjątkiem wyścigów konnych), co miało związek ze wspomnianym wcześniej uwielbieniem piękna męskiego ciała. W antycznych igrzyskach olimpijskich mogli uczestniczyć jedynie mężczyźni i chłopcy w wieku od 17 do 20 lat. Początkowo zawodnikami mogli być wyłącznie Grecy. Dopiero w IV w. p.n.e. do udziału dopuszczono także Macedończyków, a później - Rzymian urodzonych w Grecji. Poniżej wymieniamy konkurencje, w których rywalizowali olimpijczycy. Pięściarstwo Pięściarstwo (pygme) było jednym z najważniejszych sportów olimpijskich. Pojedynki odbywały się na spulchnionej ziemi, bez jasno wytyczonych granic. Sędziowie pilnowali jednak, by zawodnicy walczyli w bliskiej odległości. W antycznym boksie nie obowiązywał podział na rundy, a rolę rękawic pełniły twarde rzemienne pasy, którymi owijano dłonie. Zapasy Zapasy (pale) były znacznie mniej brutalne niż boks, ale cieszyły się ogromną popularnością. Walka mogła być toczona na stojąco lub na ziemi, przy czym należy podkreślić, że "stójka" była uważana za bardziej pożyteczną. Repertuar dozwolonych technik był znacznie szerszy niż współcześnie. Sędziowie dopuszczali m.in. szarpanie za nos i wargi oraz wyłamywanie palców. Pankration Medale na igrzyskach olimpijskich przyznawano kiedyś nie tylko w sporcie Nowożytne igrzyska olimpijskie to oczywiście impreza sportowa, ale medale na nich otrzymywali, przez pewien czas, również artyści. Architektura, rzeźba, malarstwo, muzyka i literatura należa... Jak nazywała się najbrutalniejsza dyscyplina sportowa w starożytności? Chodzi o pankration, czyli połączenie boksu i zapasów z ogromnym dopuszczalnym zakresem technik. Zawodnicy mogli m.in. wyłamywać palce rąk i stóp przeciwnika, stosować gniecenie kolanem czy wciskać palce w oczodoły. Nie obowiązywał podział na kategorie wagowe, przeciwnicy byli dobierani w sposób losowy. Biegi Podczas pierwszych trzynastu olimpiad rozgrywany był jedynie bieg sprinterski. Dopiero w trakcie 14. igrzysk wprowadzono bieg na średnim dystansie (384,54 m). Na 15. olimpiadzie zawodnicy mogli rywalizować także w ramach biegu długodystansowego (4614,5 m). O finalnej pozycji decydowała kolejność przekroczenia mety (czas nie był mierzony). Rzut dyskiem To jedna z najbardziej specyficznych dyscyplin olimpijskich, co wynika z faktu, że używane w zawodach dyski były wyrabiane z różnych materiałów. Początkowo stosowano przyrządy kamienne. Później, wytwarzano je z różnych metali, a ich waga wahała się od 1,2 kg do 6,6 kg. Najprawdopodobniej obowiązywał podział na kategorie wiekowe, gdzie chłopcy rzucali najlżejszymi dyskami. Rzut oszczepem Odnaleziono brakujące fragmenty posągów Afrodyty i Dionizosa Głowy Afrodyty i Dionizosa zostały znalezione w trakcie wykopalisk w Turcji, na terenie starożytnego miasta Aizanoi. Pochodzą z czasów Imperium Rzymskiego. Ta konkurencja była bezpośrednio związana ze sztuką wojenną. Oszczepy sportowe różnił się jednak od bojowych, przede wszystkim długością i wagą (były krótsze i lżejsze). Skok w dal Skok w dal był jedyną formą skoku rozgrywaną podczas antycznych igrzysk. Zawodnicy startujący w starożytnych zawodach musieli używać ciężarów, których waga wahała się od 1,5 kg do 5 kg. Skoki najprawdopodobniej były oddawane z miejsca, nie z rozbiegu, jak współcześnie. Wyścigi konne i wyścigi rydwanów Te dyscypliny uważano za najszlachetniejsze ze wszystkich. Były to jedyne zawody, które rozgrywano w ubraniu. Woźnica nosił długą szatę, przepasaną pod piersią. Jaki był pierwszy sport w Grecji? Cypr - Wyspa Afrodyty Nikt nie daje tu wiary Homerowi, że grecka bogini piękna, miłości i pożądania była córką Zeusa i Diony. Na dowód pokazują punkt na mapie, który nazywa się Petra tou Romiou, popularnie ... Choć współczesna wiedza na temat antycznego sportu jest duża, to badacze historii wciąż jeszcze nie potrafią udzielić odpowiedzi na wiele pytań. Nie jest do końca jasne, jaka dyscyplina zapoczątkowała grecki kult sportu. Należy domniemywać, że pierwszą formą aktywności połączonej z rywalizacją były biegi, jako dyscyplina najbardziej naturalna i najbardziej dostępna. Tę tezę zdaje się potwierdzać także fakt, że to właśnie biegi były najstarszą ze wszystkich olimpijskich dyscyplin. Nie można jednak wykluczyć, że palmę pierwszeństwa dzierżył rzut oszczepem, który był naturalnym etapem przygotowania bojowego Greków. Jak przebiegały igrzyska olimpijskie w starożytnej Grecji? Przygotowania do olimpiady zaczynały się 10 miesięcy przed planowaną imprezą. Organizowali je najdostojniejsi urzędnicy i sędziowie. W starożytnej Grecji istniały dwa ośrodki treningowe, w których zawodnicy mogli realizować przygotowania - gimnazjon i palestra. Zawodnicy przybywali do Elis wraz ze swoimi trenerami. Gdy obiekty sportowe były już gotowe, wyruszali do Olimpii. Naukowcy dowodzą, że Grecy myli ręce już ponad 3 tys. lat temu W dobie pandemii koronawirusa szczególnie głośno mówi się o przestrzeganiu zasad podstawowej higieny osobistej, w tym o częstym myciu rąk. Jak ustalili badacze z Polski i Kanady, Grecy już ... Jak przebiegały igrzyska greckie? Impreza była podzielona na 5 dni. Pierwszy był poświęcony religijnym obrzędom i ślubowaniom. W drugim dniu rozgrywano wyścigi rydwanów i pentatlon (bieg, skok w dal, rzut dyskiem, rzut oszczepem i zapasy). W trzecim dniu składano ofiary Zeusowi, później odbywał się bieg chłopców. Dzień czwarty poświęcano sportom walki i wyścigom w pełnym uzbrojeniu. Dzień piąty to dekoracja zwycięzców wieńcami oliwnymi. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.