USA znów pod śniegiem. Tym razem może być jeszcze gorzej
Potężny niż może uderzyć we wschodnie wybrzeże USA już w ten weekend. Prognozy są niepokojące – śnieżyce, wichury i ekstremalny mróz mogą sparaliżować codzienne życie. Eksperci ostrzegają, że sytuacja może być groźniejsza niż podczas ostatniej burzy.
Meteorolodzy obserwują rozwój ogromnego układu niżowego, który w nocy z piątku na sobotę może się gwałtownie pogłębić i dotknąć w pierwszej kolejności dwa stany: Karolinę Północną i Południową. To, co się dzieje, określane jest mianem bombogenezy i stanowi zimowy odpowiednik szybkiej intensyfikacji znanej z huraganów. Silne mrozy sięgną nawet południa USA Niż ten może przynieść znaczne duże opady śniegu oraz znacznie utrudnić widoczność na obszarze Karoliny Północnej i Południowej, w północnej Georgii i południowej Wirginii. Intensywne opady śniegu prognozuje się też w pasie od Waszyngtonu po Boston. Do tego przewidywane są silne mrozy, które według ekspertów sięgną daleko na południe, aż po zwykle ciepły Półwysep Florydzki i utrzymają się przez pierwszy tydzień lutego. Jednocześnie potężny niż zimowy może przynieść intensywną śnieżycę wzdłuż wybrzeża Atlantyku. Jak podkreśla cytowany przez media James Belanger, wiceprezes ds. meteorologii w The Weather Channel, to, że w wymienionych wyżej stanach wystąpią znaczące i potencjalnie niebezpieczne opady śniegu jest pewne. – Kluczową kwestią pozostaje dalsza trajektoria tego układu – twierdzi ekspert. Do tematu odniósł się również meteorolog Ryan Maue, były główny naukowiec NOAA. Jego zdaniem dla środkowej części wschodniego wybrzeża i północy USA sytuacja jest typu „wszystko albo nic”. – Jeśli trasa niżu przebiegnie wzdłuż wybrzeża, będzie to wydarzenie na ogromną skalę – powiedział mediom. Porywy mroźnego wiatru do 65 km/h Nadchodzący układ niżowy będzie różnił się od burzy zimowej sprzed kilku dni. Tamta powstała z połączenia wilgotnego powietrza znad Pacyfiku, silnego napływu arktycznego chłodu z rozciągniętego wiru polarnego oraz dodatkowej wilgoci z południa i wschodu. Poza tym wówczas nie odnotowano silnego wiatru. A w ten weekend spodziewane są silne porywy wiatru zdolne osiągnąć nawet 65 km/h. Temperatura odczuwalna może spaść do wartości bliskich –18°C. Co więcej układ ten wzmacnia połączenie arktycznego chłodu i cieplejszych niż zwykle wód Zatoki Meksykańskiej. To powoduje, że niż zasysa więcej wilgoci i zyskuje dodatkową energię. Prawie jak huragan Gdy centrum układu zbliży się do Karoliny Północnej i Południowej, ciśnienie atmosferyczne może spaść bardzo gwałtownie – na tyle, by doszło do bombogenezy, czyli bardzo szybkiego pogłębiania się niżu barycznego. Taki proces może nadać układowi siłę porównywalną z umiarkowanym huraganem pod względem wiatru, choć będzie to zjawisko typowo zimowe. Przypomnijmy, że panująca w USA silna zima pochłonęła już życie ponad 100 osób, doprowadziła do odwołania ponad 10 tysięcy lotów i w krytycznym momencie pozbawiła prądu ponad milion mieszkańców. Starty sięgają miliardów dolarów. Co więcej prognozowany mróz rodzi obawy o możliwe szkody rolnicze na Florydzie, gdzie ogromne uprawy warzyw i owoców funkcjonują przez cały rok. A to wpłynie na ceny jedzenia nie tylko w USA. Źródło: Science Alert Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Dramatyczne relacje Polaków z Jamajki. „To makabryczne. Jest jak w filmie katastroficznym”
Kilka dni temu huragan Melissa uderzył w Jamajkę, przynosząc porywy wiatru przekraczające 200 km/godz. i intensywne opady, które zalały zachodnie rejony wyspy. Najbardziej ucierpiały nadbrzeżne obszary: domy zostały zniszczone, linie energetyczne uszkodzone, a drogi w wielu miejscach pozostają nieprzejezdne z powodu osuwisk i przewróconych drzew. Choć cyklon przesunął się dalej nad inne wyspy Karaibów, jego skutki Jamajczycy będą odczuwać przez wiele miesięcy. Na miejscu są także Polacy, którzy w poruszających słowach opisali nam, jak wygląda życie po kataklizmie.
Spis treści: Jak po huraganie Melissa wygląda Kingston? Relacja polskiej turystki z Montego Bay Polska Misja Katolicka w sercu zniszczeń Huragan Melissa początkowo rozwinął się nad Morzem Karaibskim jako tropikalna burza, lecz sprzyjające warunki doprowadziły do jego gwałtownego rozwoju — w ciągu kilkudziesięciu godzin przekształcił się w cyklon najwyższej kategorii. Gdy dotarł do Jamajki, wiatr zrywał dachy, a ulewne deszcze zamieniały ulice w rwące rzeki. W wielu obszarach nie było prądu, mosty się zawaliły, a służby ratownicze miały utrudniony dostęp do najbardziej poszkodowanych. Najmocniej ucierpiały regiony St. Elizabeth i Westmoreland, gdzie żywioł zniszczył setki domów i odciął od świata całe społeczności. Polacy przebywający na wyspie opisują krajobraz po burzy jako zrujnowany — zalane domy, brak łączności i długie kolejki po wodę pitną stały się nową codziennością. Jak po huraganie Melissa wygląda Kingston? Zdołaliśmy się skontaktować m.in. z Michałem Biernackim, polskim inżynierem od roku mieszkającym w Kingston. Na co dzień pracuje on przy rozbudowie terminala kontenerowego dla firmy CMA, a na wyspie towarzyszy mu żona i dwie córki. Jak mówi, życie w tropikach oznacza ciągłe czuwanie między spokojem a stanem gotowości. – Przyjechaliśmy tu po huraganie Beryl, więc już wcześniej doświadczyliśmy skutków takiego żywiołu, czyli wysokich cen, braków w sklepach, pustych stoisk z owocami i warzywami. Teraz przeszliśmy przez Melissę – opowiada. – Przygotowania zaczęliśmy około dwóch tygodni wcześniej, gdy pojawiły się pierwsze prognozy o możliwości przejścia huraganu przez Jamajkę. Kupiliśmy zapasy żywności, wody butelkowanej, paliwa, sprawdziliśmy agregat i zabezpieczyliśmy dokumenty – relacjonuje. Ddodaje, że rodzinę w Polsce uprzedził, iż kontakt może zostać zerwany na tygodnie, a lokalnie ustalił, kto w razie potrzeby ma łączność satelitarną. Choć w jego okolicy nie ogłoszono ewakuacji, inżynier zwraca uwagę na brak jasnych instrukcji i powolną reakcję władz. – Według mnie komunikaty ostrzegawcze były spóźnione. Wielu Jamajczyków wierzyło, że „Bóg ochroni wyspę”, że „zawsze mamy szczęście, więc to nas ominie”. Kiedy huragan był już bardzo blisko, w sklepach zaczęło brakować podstawowych produktów, m.in. chleba, jajek – wspomina. Na dwa dni przed nadejściem żywiołu pojawiły się informacje, że Kingston znajdzie się poza głównym nurtem cyklonu. Dzięki temu w stolicy, jak opisuje, nie widać bardzo poważnych zniszczeń. – Nie ma zalanych dzielnic, dachy zostały, tylko gdzieniegdzie zwisają kable – mówi, podkreślając, że najgorsze wiadomości dochodzą z zachodu wyspy. Relacja polskiej turystki z Montego Bay Podobnego zdania na temat przygotowania mieszkańców wyspy do nadciągającego huraganu jest Paulina Dobrosmysloff, która w czasie żywiołu przebywała na Jamajce na wakacjach. – Naszym zdaniem Jamajczycy, a przynajmniej większość z nich, całkowicie zignorowali zbliżające się zagrożenie. Jedynym zaleceniem ze strony hotelu było to, by pozostać w pokojach, nic więcej – relacjonuje w rozmowie z National Geographic Polska. Paulina spędzała ten czas w hotelu Riu Reggae, w popularnej wśród Polaków miejscowości Montego Bay, położonej na północno-zachodnim wybrzeżu wyspy, stosunkowo blisko szlaku huraganu. Jak opisuje, „przerwy w dostawach prądu zdarzały się, ponieważ hotel zasilany jest agregatem. Dopóki jest paliwo, nie powinno być problemów z elektrycznością. Wieczorem widać tylko linię brzegową z oświetlonymi resortami, a zaraz za murami panuje przerażająca ciemność”. Z jej relacji wynika, że wielu gości nie wychodziło z pokoi, a dostęp do podstawowych produktów stawał się coraz trudniejszy. – Drugiego dnia po huraganie zaczęło brakować jedzenia i wody. O wodzie w kranie można zapomnieć. Na początku była jeszcze dostępna w butelkach, później zaczęła być wydawana w papierowych kubeczkach, podobnie jak porcje żywieniowe – mówi. Turystka zwraca również uwagę na trudną sytuację mieszkańców.– To nasz drugi raz na Jamajce i po raz pierwszy spotkaliśmy się z tym, by personel hotelu prosił o pieniądze lub o jedzenie – przyznaje. Najbardziej poruszyło ją jednak zachowanie niektórych gości: „Dla mnie osobiście najtragiczniejszy jest brak człowieczeństwa, który w takich sytuacjach wychodzi na wierzch – próżność, roszczeniowość i egocentryzm niektórych osób w obliczu tragedii są po prostu przygnębiające”. Polska Misja Katolicka w sercu zniszczeń Najbardziej dramatyczna sytuacja panuje z kolei na południowym zachodzie Jamajki, w rejonie Black River w prowincji St. Elizabeth, który znalazł się niemal w samym centrum żywiołu. To właśnie tam działa Polska Misja Katolicka, od lat niosąca pomoc lokalnej społeczności. Po przejściu huraganu teren przypomina krajobraz po bitwie – zniszczone domy, zerwane dachy, brak wody i prądu. Na miejscu pracują polscy misjonarze i wolontariusze, którzy od pierwszych chwil po przejściu kataklizmu starają się pomóc mieszkańcom. – Przeżyliśmy huragan i jako misja podejmujemy swoje obowiązki. Zaczynamy od sprzątania – pewnie zajmie nam to parę tygodni, ale odkładanie tego na później mogłoby tylko pogorszyć sytuację. Wszystko wokół wygląda jak z filmu katastroficznego: połamane kikuty drzew, ani jednego zielonego listka. Większość ludzi w naszej okolicy straciła dachy lub całe domy. Odbudowa potrwa lata – mówi ksiądz Marek Bzinkowski. – Nie mamy wody już od ponad miesiąca, prądu także. Cała infrastruktura, czyli słupy i przewody, jest zniszczona. Optymiści wierzą, że do końca roku uda się nas podłączyć do sieci. Mimo wszystko nie tracimy ducha – próbujemy się organizować, by pomóc ludziom zdobyć chleb i materiały do naprawy domów. Cudem jest, że nasz kościół ocalał, więc możemy się spotykać na modlitwie – dodaje w rozmowie z nami. Podobne emocje towarzyszą wolontariuszom misji. Marta, jedna z nich, przyznaje, że to doświadczenie wszystko zmieniło. – Cieszę się, że żyjemy, bo docierają wiadomości o ofiarach. To było makabryczne – kontenery i dachy fruwały w powietrzu, ludzie byli przerażeni. Nasza misja działa tu od 27 lat: prowadziliśmy szkołę, klinikę, wolontariat, pomagaliśmy w budowie domów. Teraz z tego wszystkiego prawie nic nie zostało. Jedynie kościół stoi nietknięty – tłumaczy. Jak podkreśla, potrzeby są ogromne. – Brakuje wody do picia, benzyny do generatora, suchej żywności... Potrzebujemy ludzi do pomocy, żeby choć oczyścić teren. To, co widzimy, jest jak z filmu katastroficznego – tylko sto razy gorzej. Ale żyjemy i to cud. Wierzymy, że jeśli Bóg da siłę, damy radę – podsumowuje. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Melissa dotarła na Jamajkę jako huragan 5 kategorii. Jak rodzą się najgroźniejsze huragany?
Co roku nad Atlantykiem rodzi się średnio 12 burz tropikalnych, z których połowa przekształca się w huragany. To właśnie jeden z nich – Melissa – uderzył w Jamajkę z niszczycielską siłą wiatru sięgającą w porywach 400 km/h. Według pierwszych oficjalnych ustaleń władz zginęło ponad 30 osób, a eksperci mówią o najpotężniejszym huraganie roku. Jak powstają żywioły o tak ogromnej mocy?
Spis treści: Od cyklonu do huraganu Jak zbudowany jest huragan? Warunki powstawania huraganów Skala siły huraganów Aby doszło do utworzenia się huraganu, musimy wyjść od tzw. cyklonu tropikalnego. Jest to wirujący, niskociśnieniowy układ pogodowy, który zawiera zorganizowane burze (chmury burzowe), ale nie posiada frontów atmosferycznych, czyli granic oddzielających masy powietrza o różnych gęstościach. Od cyklonu do huraganu Według definicji, kolejne zmiany wymusza prędkość wiatru. Cyklony tropikalne, których maksymalna prędkość wiatru przy powierzchni nie przekracza 63 km/godz., nazywane są depresjami tropikalnymi. Jednak, gdy prędkość wiatru przekroczy wspomniane 63 km/godz., układ zostaje zakwalifikowany jako burza tropikalna. Jeśli maksymalna prędkość wiatru burzy tropikalnej osiągnie 119 km/godz., układ zostaje sklasyfikowany jako huragan. Dla porównania najsilniejsze wiatry wiejące w Polsce, jak np. Orkan Ksawery z 2013 r., dochodziły w porywach do 147 km/godz. Każdego roku na Atlantyku, Morzu Karaibskim i w Zatoce Meksykańskiej powstaje średnio 10–12 burz tropikalnych. Wiele z nich nie dociera do lądu. Sześć z nich zwykle osiąga siłę huraganu. W przeciętnym trzyletnim okresie około pięć huraganów uderza w wybrzeże USA – od Teksasu po Maine. Dwa z nich to zwykle huragany dużej mocy (z wiatrami powyżej 177 km/godz.). Typowy huragan ma szerokość około 480 km, choć wielkość ta może znacznie się różnić. Aby to sobie lepiej zobrazować „szerokość” Polski licząc od najbardziej oddalonych punktów, to 689 km. Jak zbudowany jest huragan? Oko huraganu to stosunkowo spokojny i bezchmurny obszar o średnicy około 32–64 km). Dalej znajduje się tzw. eyewall – ściana oka, która składa się z gęstych chmur zawierających najsilniejsze wiatry w całym systemie. Zewnętrzne pasma deszczowe (rainbands), często niosące wiatry huraganowe lub sztormowe, tworzą gęste linie burz rozciągające się od 80 do 480 km długości. Wiatry te mogą sięgać do 40 km od centrum w małych huraganach i ponad 240 km w dużych. Prędkość i trajektoria huraganu zależą od złożonych interakcji między oceanem a atmosferą, w tym obecności lub braku innych układów pogodowych. Ta złożoność sprawia, że dokładne prognozowanie ich ruchu i intensywności jest trudne. Co ciekawe, najniebezpieczniejsza jest prawa strona huraganu (patrząc w kierunku jego ruchu). To właśnie ona przynosi największe fale sztormowe, najsilniejsze wiatry i zwiększone ryzyko tornad. Warunki powstawania huraganów Podstawowym warunkiem powstawania huraganów jest temperatura wód oceanicznych, która musi osiągnąć wartość powyżej 26°C. Poniżej tej granicy huragany nie powstają lub szybko słabną, jeśli przesuną się nad chłodniejsze wody. Podkreślmy jednak, że temperatury oceanów w tropikalnym wschodnim Pacyfiku oraz w tropikalnym Atlantyku regularnie przekraczają ten próg. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/przejscie-dwoch-cyklonow-moze-dokonac-zniszczen-porownywalnych-z-huraganem-katrina-fot-getty-images-6547d75.jpeg" width="1024" height="683" alt="Przejście dwóch cyklonów może dokonać zniszczeń porównywalnych z huraganem Katrina (fot. Getty Images)" title="Przejście dwóch cyklonów może dokonać zniszczeń porównywalnych z huraganem Katrina (fot. Getty Images)" /> Koniecznym czynnikiem jest również odpowiednia odległość od równika. Bez obrotu Ziemi i wynikającej z tego siły Coriolisa huragany nie mogłyby się tworzyć. Siła Coriolisa jest najsilniejsza przy biegunach, a najsłabsza przy równiku – dlatego huragany nie mogą powstać w pasie 5° szerokości geograficznej od równika. Siła Coriolisa powoduje, że obszary niskiego ciśnienia wirują przeciwnie do ruchu wskazówek zegara na półkuli północnej i zgodnie z ruchem wskazówek zegara na półkuli południowej. Trzecim koniecznym warunkiem powstania huraganu jest obecność nasyconego gradientu spadku temperatury (lapse rate) w pobliżu centrum rotacji burzy. Zapewnia to intensywne uwalnianie ciepła utajonego. Huragany są burzami z ciepłym jądrem – ich energia pochodzi z kondensacji pary wodnej, która unosi się konwekcyjnie wokół ściany oka. Gradient ten musi być niestabilny, aby powietrze mogło dalej się unosić i kondensować. Jednym z najważniejszych warunków powstania huraganów jest niski pionowy uskok wiatru (wind shear), szczególnie w górnych warstwach atmosfery. Uskok to zmiana prędkości wiatru wraz z wysokością. Silne wiatry na dużych wysokościach niszczą strukturę burzy, przesuwając ciepłe powietrze znad oka i ograniczając pionowy rozwój konwekcji. Huragany nie powstają przy zbyt silnym uskoku wiatru. Innym istotnym czynnikiem jest wysoka wilgotność względna od powierzchni ziemi do środkowych warstw atmosfery. Suche powietrze w tych warstwach hamuje rozwój huraganu na dwa sposoby. Po pierwsze, powoduje parowanie kropelek wody, co obniża temperaturę i osłabia strukturę ciepłego jądra huraganu. Po drugie, może prowadzić do powstania inwersji pasatowej – warstwy ciepłego i suchego powietrza w środkowej troposferze, która działa jak „pokrywa”, hamując rozwój głębokiej konwekcji. Ostatnim warunkiem jest obecność tropikalnej fali (tropical wave). Huragany na Atlantyku często zaczynają się jako kompleks burzowy przemieszczający się znad Afryki i rozwijający się w tzw. falę środkowotroposferyczną. Jeśli fala ta napotka sprzyjające warunki opisane powyżej, może rozwinąć się w burzę tropikalną lub huragan. Na wschodnim Pacyfiku huragany mogą powstać z takiej fali lub z tzw. strefy monsunowej. Skala siły huraganów Do oceny siły huraganów służy skala Saffira-Simpsona, która przypisuje huraganowi kategorię od 1 do 5 – w zależności od maksymalnych utrzymujących się prędkości wiatru. Im wyższa kategoria, tym większy potencjał zniszczeń. Kategoria 1 Wiatry o prędkości 119–153 km/godz. Uszkodzenia obejmują głównie drzewa, krzewy i źle zamocowane obiekty. Kategoria 2 Wiatry o prędkości 154–177 km/godz. Uszkodzenia obejmują dachy, drzwi i okna, a także niektóre drzewa mogą zostać wyrywane z korzeniami. Kategoria 3 Wiatry o prędkości 178–208 km/godz. Uszkodzenia obejmują poważniejsze uszkodzenia budynków, szczególnie te słabo zbudowane, oraz powodzie przybrzeżne. Kategoria 4 Wiatry o prędkości 209–251 km/godz. Uszkodzenia obejmują rozległe zniszczenia budynków, poważne uszkodzenia dachów i ścian, oraz głębokie powodzie przybrzeżne. Kategoria 5 Wiatry o prędkości 252 km/godz. i więcej. Uszkodzenia obejmują całkowite zniszczenie budynków, ewakuację całych obszarów i głębokie powodzie przybrzeżne. Sezon huraganowy rozpoczyna się 1 czerwca i kończy 30 listopada, chociaż huragany mogą – i czasem się zdarzają – występować poza tym okresem. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
400 000 osób przesiedlonych i wielu zabitych po ulewnych deszczach na Filipinach. Tragedia w cieniu antyrządowych protestów
Żywioł atakuje Filipiny – od dwóch tygodni przez kraj przetaczają się tajfuny i burze. Ledwo przez archipelag przeszedł supertajfun Ragasa, a w miniony piątek uderzyła burza tropikalna Bualoi, która zmusiła do przesiedlenia 400 000 osób i zabiła przynajmniej 26. Filipińczycy domagają się, by rząd lepiej przygotował ich na śmiercionośną pogodę.
Filipińska Agencja Prasowa poinformowała w niedzielę, że w wyniku burzy tropikalnej Bualoi zginęło co najmniej 26 osób, a wiele wciąż uważa się za zaginione. W wyniku ulewnych deszczy około 400 000 osób musiało opuścić swoje domy, a wielu mieszkańców odpowiedzialnością za straty obarcza nieudolną politykę rządu. Tajfun na Filipinach Ostatnie tygodnie nie szczędzą tego złożonego z ponad 7000 wysp kraju. Dwa tygodnie temu w Filipiny uderzył supertajfun Ragasa, który przeszedł przez północną część archipelagu. Podczas gdy tysiące osób nadal szukają schronienia, to na miniony piątek natura przygotowała kolejne uderzenie: burzę tropikalną Bualoi. Sztorm przemieszczał się z zachodu na północny zachód ze stałą prędkością 110 km/godz. i siał zniszczenie w centralnej części kraju. To moc, która obalała mury i łamała drzewa. Agencje rządowe donoszą, że w wyniku ulewnych deszczy, powodzi czy osuwisk ucierpiało 738 714 rodzin, czyli 2 797 706 osób. „Jeden z najsilniejszych wiatrów, jakich kiedykolwiek doświadczyłem” Mieszkańcy chronili się w kościołach, jednak to okazało się nie do końca bezpiecznym rozwiązaniem. W jednym z nich dach został zerwany przez huragan, a ludność szukała schronienia pod ławkami. – To był jeden z najsilniejszych wiatrów, jakich doświadczyłem. Myślę, że jeszcze więcej osób będzie musiało się ewakuować: wiele domów zostało zniszczonych, a dachów zerwanych. Teraz blokują ulice i drogi – opowiada francuskiej agencji AFP Jerome Martinez, inżynier miejski z prowincji Masbate. Na szczęście kościelna taktyka co do zasady okazała się skuteczna, mimo że napędziła strachu. Kilkoro dzieci doznało drobnych obrażeń wymagających założenia szwów, ale wszyscy przeżyli. Ludzie wychodzą na zalane ulice Mieszkańcy Filipin odpowiedzialnością za ludzkie tragedie obarczają rząd. Mimo trudnych warunków protestują na ulicach. Są wściekli z powodu skandalu związanego z fałszywymi projektami kontroli powodzi, które miały kosztować podatników miliardy dolarów. Czują się oszukani i trudno im dziwić: mimo kontrowersyjnych inwestycji państwowych pieniędzy setki tysięcy ludzi w kraju cierpi i nie otrzymuje żadnej pomocy. Emocje są ogromne: początkowo pokojowe demonstracje przeistoczyły się w walki uliczne, w trakcie których podpalano policyjne pojazdy. Czy na Filipinach jest bezpiecznie? Archipelag jest przyzwyczajony do występowania tropikalnych burz. Rocznie w porze monsunowej Filipiny nawiedza około 20 sztormów i tajfunów. Naukowcy ostrzegają, że burze stają się coraz potężniejsze w związku ocieplaniem się klimatu. Wizytę na Filipinach warto więc rozważyć w chłodniejszej porze suchej, która trwa od listopada do marca. Źródło: Phillipine News Agency, Reuters Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Huragany nawiedzające Ziemię przekraczają dotychczasową skalę. Naukowcy proponują nowe kategorie
Huragany stają się tak silne, że potrzebna jest nowa kategoria. A może nawet dwie. Dlaczego tak się dzieje? Odpowiedź jest oczywista.
W tym artykule: Huragany na świecie są coraz silniejsze Wieje poza skalą Tak zmienia się klimat Nazywanie postępujących zmian klimatu globalnym ociepleniem może być mylące. Anomalie pogodowe, jakich doświadczamy coraz częściej na całej Ziemi, dotyczą bowiem nie tylko rosnących temperatur. Są to również załamania innych wzorców klimatycznych. Za przykład weźmy wiatry. Jedna z ostatnich analiz sugeruje, że w ciągu ostatniej dekady siła pięciu burz tropikalnych była tak wysoka, że należy je zaliczyć do „kategorii 6”. To oznacza, że dotychczasowa, pięciostopniowa skala jest już niewystarczająca. Huragany na świecie są coraz silniejsze Wspomniane anomalie z czasem mogą stać się nową normą. Badania wykazały, że prawdopodobieństwo wystąpienia takich megahuraganów jest coraz większe. Powód? Nagrzewanie się oceanów i atmosfery. Nowa kategoria miałaby podkreślać ryzyko, jakie niesie ze sobą katastrofa klimatyczna. Takie prognozy skłoniły autorów badań opublikowanych na łamach „Proceedings of the National Academy of Science” do propozycji rozszerzenia powszechnie stosowanej skali Saffira-Simpsona. Została ona opracowana w latach 70. ubiegłego wieku przez inżyniera budownictwa Herberta Saffira i meteorologa Roberta Simpsona. Wieje poza skalą Skala rośnie wraz ze wzrostem prędkości wiatru. Przyjęto, że kategoria trzecia i wyższe odpowiadają huraganom, mogącym spowodować poważne szkody w infrastrukturze i zagrażać życiu ludzi. Te z „piątki” to burze, którym towarzyszy wiatr o prędkości 413 km/h i większej. Zalicza się do nich między innymi Katrina, która w 2005 r. spustoszyła Nowy Orlean w Stanach Zjednoczonych, czy niszczycielska Maria z 2017 r. Badacze przekonują jednak, że coraz silniejsze burze potrzebują utworzenia dodatkowej kategorii. W ostatnich latach takich ekstremalnych zjawisk było więcej. I tak na przykład w 2013 r. tajfun Haiyan zabił na Filipinach ponad 6000 osób. Do tej pory podobne anomalie na Atlantyku nie występowały, jednak według klimatologów jest to co coraz bardziej prawdopodobne. Czy to oznacza, że liczba huraganów rośnie właśnie z powodu kryzysu klimatycznego? Niekoniecznie. Nie chodzi tu jednak o ich częstotliwość, a siłę. Tu naukowcy nie mają wątpliwości. Intensywność burz znacząco wzrosła w ciągu czterdziestu lat prowadzenia obserwacji satelitarnych. Globalne ocieplenie „kołysze” naszą planetą. Łączy się to ze wzrostem liczby morskich sztormów Oplatające całą Ziemię sieci sejsmograficzne znane są przede wszystkim z monitorowania i badania trzęsień ziemi. Nieustannie rejestrują naturalne i wywołane przez człowieka zjawiska sejsm... Tak zmienia się klimat Jak na razie Amerykańskie Narodowe Centrum ds. Huraganów nie odniosło się do propozycji naukowców dotyczącej poszerzenia skali o szóstą kategorię. Tymczasem cytowany przez „New Scientist” klimatolog James Kossin z First Street Foundation mówi o jeszcze silniejszych burzach. – Jeśli emisja gazów cieplarnianych utrzyma się na obecnym poziomie, możemy nawet zobaczyć burze „kategorii 7” – prognozuje. Sama kwestia zmian w skali wzbudza kontrowersje w gronie naukowców. Jeff Masters, znany ekspert ds. huraganów, uważa, że skala Saffira-Simpsona powinna pozostać w obecnym stanie. Dodaje jednak, że mówienie o hipotetycznych burzach „kategorii 6” może pomóc w tłumaczeniu światowym decydentom o konsekwencjach zmian klimatu. Źródło: PNAS Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Nagranie z oka huraganu Ida. Wojskowi zarejestrowali tzw. efekt stadionu
Jak wygląda huragan z zewnątrz wiemy ze zdjęć i nagrań, ale co dzieje się w środku cyklonu? Do sieci trafiły wyjątkowe nagrania.
W tym artykule: Łowcy huraganów w oku cyklonu Huragan Ida w USA Pod koniec sierpnia huragan Ida uderzył w USA. Po dotarciu do Luizjany żywioł osłabł, jednak południowo-wschodnim stanom w dalszym ciągu groziły silne wiatry i ulewne deszczy. W Nowym Jorku pozostałości po huraganie doprowadziły do powodzi. W „polskiej alei tornad” znowu zrobiło się ciemno. Mężczyzna nagrał lej kondensacyjny Charakterystyczny stożek wzbudził niepokój mieszkańców gminy Ujazd. 13 lat temu żywioł nawiedził to miejsce, pozostawiając ogromne straty. Łowcy huraganów w oku cyklonu Zanim Ida dotarła do wybrzeży Stanów Zjednoczonych, została zbadana przez łowców huraganów z NESDIS Ocean Winds Research. Wojskowi specjaliści kilkukrotnie prześwietlili żywioł z pokładu samolotu badawczego. View oEmbed on the source website Na nagraniach zarejestrowanych podczas przelotu przez oko cyklonu widzimy fascynujący twz. efekt stadionu. Zwoje chmur unoszących się nad oceanem rzeczywiście od środka przypominają stadion piłkarski. View oEmbed on the source website Oczywiście łowcy huraganów nie wlecieli w oko cyklonu dla samych wrażeń estetycznych. Do ich zadań należało zrzucenie nadajników GPS, czujników ciśnienia, temperatury wody i powietrza oraz wilgotności. Zebrane w ten sposób dane pozwalają prognozować, w którą stronę ruszy żywioł. Huragan Ida w USA Ida była drugim najbardziej niszczycielskim huraganem w historii, jaki uderzył w Luizjanę. Silniejsza była tylko Katrina w 2015 r. Pierwsze doniesienia o zagrożeniu pojawiły się 26 sierpnia, kiedy tropikalna fala na Oceanie Atlantyckim przekształciła się w depresję tropikalną, czyli cyklon. 27 sierpnia meteorolodzy sklasyfikowali Idę jako huragan. Dzień później na wysokości Zatoki Meksykańskiej wiatr jeszcze bardziej przybrał na sile, a specjaliści nadali mu 4, przedostatnią kategorię w skali Saffira-Simpsona. Po dotarciu do wybrzeży USA w samej tylko Luizjanie blisko milion gospodarstw domowych zostało odciętych od prądu. Władze stanu przewidują, że naprawianie wszystkich awarii może potrwać nawet kilka tygodni. Wskutek skrajnego zjawiska pogodowego zginęły w całym kraju zginęło co najmniej 46 osób.
Trzęsienia ziemi, tornada, tsunami. Największe katastrofy naturalne na świecie i w Polsce
Katastrofy naturalne to zjawiska wywołane działaniem sił natury, w wyniku których na dotkniętym nimi obszarze powstają szkody przyrodnicze i ekonomiczne. Jeżeli na ich skutek giną ludzie, wtedy mamy do czynienia z klęską żywiołową. Naturalne katastrofy ekologiczne doprowadzają również do wymierania różnych gatunków zwierząt i degradacji terenów. Najczęściej występujące rodzaje katastrof naturalnych to m.in. powodzie, huragany, trzęsienia ziemi, pożary, lawiny czy wybuchy wulkanów. W artykule przedstawiamy największe katastrofy naturalne w Polsce i na świecie.
W tym artykule: Katastrofy naturalne: Powódź tysiąclecia w 1997 roku Katastrofy naturalne: Burza na Mazurach w 2007 roku Katastrofy naturalne: Lawina w Białym Jarze w 1968 roku Katastrofy naturalne: Huragan Katrina w 2005 roku Katastrofy naturalne: Gradobicie w Sydney w 1947 roku Katastrofy naturalne: Trzęsienie ziemi na Haiti w 2010 roku Katastrofy naturalne: Powódź tysiąclecia w 1997 roku W 1997 roku Polskę, Niemcy, Czechy, Słowację i Austrię nawiedziła największa od setek lat powódź. Wystąpiła ona w dwóch falach – pierwsza od 4 do 8 lipca, a druga od 18 do 22 lipca. W wyniku tej naturalnej katastrofy zginęło 114 osób, w tym 56 w naszym kraju. Skutkami powodzi zostali dotknięci mieszkańcy zachodniej oraz południowej Polski. Straty materialne oszacowano na 4,5 miliarda dolarów. W trakcie powodzi wylało wiele polskich rzek, takich jak np. Odra, Olza, Oława, Ślęza, Bystrzyca czy Bóbr. Przyczyną powodzi były obfite fale opadów deszczu – miejscami notowano jednego dnia opady na poziomie 500 mm na metr kwadratowy. Zalane zostały drogi, dworce, biblioteki, amfiteatry, mosty, szpitale czy placówki oświatowe. Woda sięgała nieraz do wysokości pierwszego piętra. 18 lipca 1997 roku ówczesny prezydent Polski Aleksander Kwaśniewski ogłosił żałobę narodową. Katastrofy naturalne: Burza na Mazurach w 2007 roku Katastrofy naturalne w Polsce były również spowodowane silnymi burzami. 21 sierpnia 2007 roku nad Mazurami przeszła nawałnica, która doprowadziła do śmierci dwunastu żeglarzy. Najpierw zaobserwowano ją nad Bieszczadami, a następnie przeszła przez Roztocze oraz Polesie Lubelskie. Za sprawą prądów wznoszących, znacząco zwiększyła się jej siła, kiedy około 15:00 silne grzmoty, błyskawice i grad pojawiły się na Mazurach. Wiatr momentami wiał z prędkością powyżej 120 km/h, a temperatura powietrza obniżyła się o 12 stopni Celsjusza – z 28 do 16. Ostrzeżenie meteorologiczne zostało ogłoszone dopiero o godzinie 15:07. Katastrofy naturalne: Lawina w Białym Jarze w 1968 roku Często występujące katastrofy naturalne na ziemi są również wywołane przez lawiny. W Polsce w wyniku jednej z nich życie straciło 19 osób, a 5 zostało rannych. Wśród ofiar znaleźli się Polacy, Niemcy i Rosjanie. Lawina zeszła dnem karkonoskiego Białego Jaru 20 marca 1968 roku około godziny 11:00. Miała około 600 metrów długości, 12 metrów grubości i kilkadziesiąt metrów szerokości. Jej ciężar oszacowano na 50 tysięcy, a prędkość osuwania się na ponad 100 km/h. Skutkiem tej katastrofy naturalnej była nie tylko śmierć turystów, lecz także połamanie licznych krzewów i drzew – m.in. brzóz i jarzębin. W akcji ratunkowej brało udział przeszło 1100 osób. Turyści w momencie osunięcia się lawiny spacerowali czarnym szlakiem, na którym znajdowały się znaki ostrzegające przed lawiną. Zdecydowali się na przejście nim z powodu zamknięcia wyciągu krzesełkowego na Kopę. Katastrofy naturalne: Huragan Katrina w 2005 roku Wymieniając największe katastrofy naturalne na świecie, nie sposób pominąć huraganu Katrina, który nawiedził Stany Zjednoczone w sierpniu 2005 roku. Spowodował śmierć 1836 osób, a także doprowadził do strat materialnych szacowanych na 87 miliardów dolarów. Huragan ten wiał z prędkością dochodzącą do 280 km/h. Objął obszar 233 tysięcy kilometrów kwadratowych. Doprowadził do zalania wielu miast, zniszczenia domów i wielu innych obiektów. Największe szkody spowodował na terenie Nowego Orleanu. Cyklon uformował się w warunkach temperatury powietrza przekraczającej 30 stopni Celsjusza. Prezydent Stanów Zjednoczonych George W. Bush wprowadził w wielu miejscach stan wyjątkowy. Huragan Katrina oprócz USA nawiedził również Wyspy Karaibskie oraz Kubę. Katastrofy naturalne: Gradobicie w Sydney w 1947 roku Katastrofy naturalne i cywilizacyjne są również wywołane przez obfite gradobicia. W wyniku jednego z nich, 1 stycznia 1947 roku, w australijskim mieście Sydney 1000 osób zostało rannych – największa liczba spośród nich to ludzie opalający się na plaży, którzy korzystali w Nowym Roku ze słonecznej pogody. Grad towarzyszył silnej burzy, która wytworzyła się w warunkach dużej wilgotności powietrza (72%) i temperatury niespełna 33 stopni Celsjusza. Średnica gradzin w wielu miejscach przekraczała 8 centymetrów – znacznie więcej niż w przypadku wcześniejszych tego typu katastrof naturalnych. Zdjęcia potwierdzają, że osiągały one wielkość kuli bilardowej, a nawet piłki krykietowej. Największe szkody odnotowano we wschodnich rejonach Sydney. Zniszczone zostały domy, budynki, samochody czy tramwaje. Grad był tak silny, że powodował dziury w dachach aut. Powodował hałas porównywalny do przejazdu kilku pociągów. W wyniku tej katastrofy naturalnej powstały straty materialne szacowane na 3 miliony dolarów. Katastrofy naturalne: Trzęsienie ziemi na Haiti w 2010 roku Najbardziej spektakularna ostatnia katastrofa naturalna na świecie to trzęsienie ziemi, które 12 stycznia 2010 roku zarejestrowano na Haiti. Jego magnituda wyniosła aż 7 stopni w skali Richtera. Główny wstrząs wystąpił o godzinie 16:53, a epicentrum zlokalizowano nieopodal portu Port-au-Prince. Zaobserwowano również wiele silnych wstrząsów wtórnych o magnitudzie powyżej 5 stopni w skali Richtera. Przyczyną tej katastrofy było naturalne naprężenie skorupy ziemi, co spowodowało zderzenie się dwóch płyt litosferycznych – północnoamerykańskiej oraz karaibskiej. W wyniki trzęsienia ziemi na Haiti śmierć poniosło aż 316 tysięcy osób. Kilka milionów osób zostało rannych lub straciło własny dobytek. Wśród ofiar znalazł się jeden Polak. Zniszczone zostały również cenne budynki historyczne, w tym katedra Notre-Dame czy Pałac Prezydencki, a także szpitale, placówki oświatowe, urzędy, porty czy więzienia. Wstrząsy były odczuwalne nie tylko na Haiti, lecz także na terenie takich krajów jak Dominikana, Bahamy oraz Kuba.
Po raz pierwszy wykryto "kosmiczny sztorm". Nad biegunem północnym
Do listy niezwykłych zjawisk kosmicznych możemy śmiało dopisać nowe. Po raz pierwszy w historii udało się zaobserwować plazmowy huragan. Dostrzeżono go w górnych warstwach ziemskiej atmosfery nad biegunem północnym.
Dotąd sądzono, że takie huragany istnieją, ale bez potwierdzenia pozostawały teoretyczną koncepcją. Teraz już wiemy, że są i mogą nam powiedzieć coś nowego o relacjach między planetami a kosmiczną przestrzenią. - Bezprecedensowa obserwacja miała miejsce w sierpniu 2014 roku, ale odkryto ją dopiero niedawno, w ramach retrospektywnych analiz prowadzonych przez uczonych z uniwersytetu w Reading. Są częścią zespołu kierowanego z uczelni w chińskim Shandong – czytamy w informacji prasowej brytyjskiej uczelni. Badaniem tego fenomenu zajmowali się naukowcy z Chin, Stanów Zjednoczonych, Norwegii i Wielkiej Brytanii. Wersja chińska notki dla mediów znajduje się tutaj, norweska tutaj. Z kolei artykuł na temat odkrycia został opublikowany w czasopiśmie „Nature Communications”. Nowa analiza dała możliwość stworzenia trójwymiarowego obrazu wirującej masy plazmy o średnicy 1000 kilometrów. Z takiej „chmury” zamiast deszczu na Ziemię spadał deszcz elektronów. Poza tym swoim zachowaniem ów huragan przypominał ośrodki burzowe typowe dla dolnych warstw naszej atmosfery. Według prof. Mike’a Lockwooda z uczelni w Reading fakt, że w końcu udało się zaobserwować plazmowy huragan i dowieść tym samym jego istnienia „jest niewiarygodny”. - Tropikalne burze wiążemy zawsze z olbrzymią energią. Te kosmiczne huragany muszą powstawać na skutego potężnego i gwałtownego wejścia energii z wiatru kosmicznego i naładowanych cząsteczek w górną warstwę ziemskiej atmosfery – naukowiec wyjaśnia prawdopodobne pochodzenie zjawiska. Prof. Lockwood zwrócił też uwagę, że skoro zarówno plazma jak i pola magnetyczne powszechnie występują w atmosferach różnych planet we wszechświecie, to fenomen plazmowego huraganu musi być dość powszechny. W tym konkretnym przypadku powstał podczas okresu niskiej aktywności magnetycznej Ziemi. Huragany w dolnych warstwach atmosfery tworzą się ponad zbiornikami ciepłej wody. Gdy ciepłe, wilgotne powietrze unosi się, tworzy tuż nad powierzchnią wody obszar niskiego ciśnienia, do którego zasysane jest powietrze z okolicy niżu. Tak rodzą się niezwykle silne wiatry i powstają chmury deszczowe. Huragany zaobserwowano już w atmosferach Marsa, Jowisza i Saturna. W atmosferze naszej gwiazdy zarejestrowano słoneczne tornada. Plazmowe huragany były jednak dotąd jedynie koncepcją teoretyczną. Ten pierwszy wyłapany w starych danych z 4 wojskowych satelitów systemu obserwacji meteorologicznych DMSP (Defense Meteorological Satellite Program) kręcił się w jonosferze w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek, miał kilka spiralnych ramion i trwał przez dobre 8 godzin przed ostatecznym wygaśnięciem.
Niszczycielski huragan Iota uderzył w Nikaraguę. Najsilniejszy w skali
Huragan Iota zakwalifikowany do najwyższej – piątej kategorii – pod względem siły, uderzył w wybrzeże Nikaragui w poniedziałek wieczorem czasu lokalnego. Ewakuacja mieszkańców Hondurasu, Gwatemali i Nikaragui z zagrożonych rejonów trwała od piątku.
W poniedziałek przed południem (czasu wschodniego) huragan utrzymywał maksymalną prędkość wiatru na poziomie ok. 257 km/h – podaje Live Science. W poniedziałek wieczorem lokalnego czasu Iota dotarł do wybrzeży Nikaragui. W niedzielną noc prędkość wiatru huraganu Iota wzrosła o 64 km/h w ciągu zaledwie sześciu godzin. To przykład „gwałtownej intensyfikacji”, w której burze gwałtownie nasilają się w bardzo krótkim czasie. Naukowcy przewidują, że gwałtowna intensyfikacja będzie występować coraz częściej, ponieważ temperatura oceanów nadal rośnie z powodu zmian klimatycznych. – Oko huraganu Ioty jest niedaleko granicy wybrzeża w okolicach Haulover, 41 km na południe od portowego miasta Bilwi – poinformował Marcio Baca, dyrektor instytutu meteorologicznego w Nikaragui. Według oświadczenia National Hurricane Center (NHC), wzdłuż części wybrzeża północno-wschodniej Nikaragui, gdzie obowiązuje ostrzeżenie przed huraganem, spodziewane są ekstremalne wiatry i zagrażająca życiu fala sztormowa. Oczekuje się, że ulewne deszcze będą trwać do czwartku 19 listopada i prawdopodobnie doprowadzą do gwałtownych powodzi w niektórych częściach Ameryki Środkowej. Według „Washington Post” Iota jest najsilniejszym huraganem, jaki kiedykolwiek zaobserwowano tak późno w sezonie. View oEmbed on the source website Honduras, północna Nikaragua, południowo-wschodnia Gwatemala i południowe Belize mogą doświadczyć ulewnych opadów (od 25 do 50 centymetrów) – donosi NPR. Na odizolowanych obszarach może spaść nawet do 76 centymetrów deszczu. Ostrzeżenia o huraganie wydano również dla wyspy Providencia, położonej na wschód od Nikaragui na Morzu Karaibskim. Spodziewane są także burze tropikalne lub huragany w San Andrés, wyspie na południe od Providencii. Dwa tygodnie po innej klęsce Iota nawiedza Nikaraguę zaledwie dwa tygodnie po uderzeniu innej burzy – huraganu Eta, który zakwalifikowywano jako huragan 4 kategorii. Żywioł zabił około 180 osób. Według NPR niedawne skutki huraganu Eta, mogą dodatkowo nasilić powodzie i lawiny błotne spowodowane przez Iotę. Także sąsiedni Honduras poniósł szkody na skutek uderzenia Eta i może stanąć w obliczu „potencjalnie katastrofalnych skutków” ze strony huraganu Iota. – Eta pojawiła się w najgorszym momencie, utrudniając życie milionom ludzi, których od lat dotyka nieregularny klimat, a ostatnio kryzys społeczno-gospodarczy spowodowany przez COVID-19. Martwi nas również, że deszcz i powodzie mogą zniszczyć zbiory, od których zależy los rolników uprawiających żywność na własne potrzeby – mówi Miguel Barreto, dyrektor regionalny Światowego Programu Żywnościowego, zajmującego się przeciwdziałaniem kryzysowi głodu. Podczas uderzenia huraganu Eta Nikaragua ewakuowała około 30 000 ludzi, a wielu z nich nie miało szansy powrotu do domów przed wydaniem ostrzeżeń o kolejnym kataklizmie. W północnym Hondurasie w związku ze zbliżającym się huraganem Iota do niedzieli ewakuowano około 63 500 osób.
Podwójny huragan może uderzyć w Zatokę Meksykańską. Czarny scenariusz się spełni?
Zatoka Meksykańska niejednokrotnie musiała mierzyć się z tropikalnymi burzami i huraganami. Nigdy jednak z dwoma jednocześnie. Do takiej koszmarnej kumulacji może dojść w najbliższych dniach – ostrzegają meteorolodzy i uważnie obserwują prognozy.
W historii pomiarów dwukrotnie – w 1959 i 1933 roku – Zatokę Meksykańską nawiedzały równocześnie dwie burze tropikalne. Nie były jednak wówczas na tyle silne, aby określić je mianem huraganów. Pierwszy w historii podwójny huragan może nawiedzić te rejony w najbliższych dniach. Taki scenariusz pokazały modele prognostyczne już 20 sierpnia. Choć wtedy jeszcze Laura i Marco – dwie tropikalne burze – nie zdążyły wystarczająco przybrać na sile. View oEmbed on the source website Marco to cyklon najniższej pierwszej kategorii, a więc stosunkowo słaby. W ostatnich dniach uderzył w południowe wybrzeże Stanów Zjednoczonych na pograniczu Teksasu i Luizjany. Prognozy wskazują, że Marco kieruje się na północ od obecnej lokalizacji, prosto w górę Zatoki. NHC (Krajowe Centrum ds. Huraganów) wydało ostrzeżenia przed cyklonem dla części Hondurasu i południowo-wschodniego Meksyku. Marco może zagrozić też wschodniemu Meksykowi. Laura okazuje się o wiele silniejszym cyklonem. NHC w obawie przed jej atakiem wydało ostrzeżenia dla większości Karaibów. Trasa Laury z wczesnych prognoz pokazuje, że znajdzie się nad terytorium Stanów Zjednoczonych, Wysp Dziewiczych, Haiti, Dominikaną, Kubą, Florydą, a następnie skieruje się do Zatoki Perskiej. Mapy prognostyczne pokazują, że między cyklonami może dojść do spotkania. Meteorolodzy stwierdzili, że nie można dokładnie przewidzieć, jak te dwie burze będą się zachowywać, jeśli dojdzie między nimi do interakcji. Jak na razie sytuacja wydaje się nie tak groźna, jak przewidywały najczarniejsze scenariusze – zakładające, że obie burze nasilą się i przejdą w huragany. Wówczas ich spotkanie byłoby niszczycielskie, a skutki uderzenia mogłyby być porównywalne do katastrofy, jaką sprowadził huragan Katrina. Na razie tylko jeden z obiektów zmienił się w niebezpieczny cyklon, ale jeszcze nie huragan. Drugi pozostaje tropikalną depresją – słabym cyklonem. Nadal jednak mogą uderzyć w Zatokę Meksykańską jeden po drugim, co sprawi, że Laura spotęguje wywołane przez Marco powodzie i zniszczenia. Ekspertów niepokoi jednak, że może dojść do tzw. „efektu Fujiwhary”, którego nazwa pochodzi od nazwiska japońskiego meteorologa Sakuhei Fujiwhary. To on jako pierwszy opisał zjawisko, w którym dochodzi do spotkania dwóch cyklonów lub huraganów. W czasie takiego spotkania burze zaczynają tańczyć wokół siebie. Washington Post donosi, że jednym ze skutków takiego tańca może być opóźnione przybycie Marco, co da mu więcej czasu na wzmocnienie się nad ciepłą wodą oceanu. View oEmbed on the source website W wyniku „efektu Fujiwhary” cyklony oddziałują na siebie i niczym drapieżniki próbują przejąć kontrolę nad przeciwnikiem. Niewykluczone, że jeden z cyklonów wchłonie drugi, wzmacniającym tym swoją siłę. Obserwatorzy podkreślają, że spotkanie burz może okazać się nie tak niszczycielskie, jak wydawałoby się na pierwszy rzut oka. Co więcej część z ekspertów uważa, że w Zatoce Meksykańskiej nie ma wystarczającej przestrzeni i warunków, które umożliwiłyby burzom odbycie takiego „tańca”. Burze pozostają pod stałą obserwacją, a przewidzenie, jak rzeczywiście zachowają się w razie spotkania jest praktycznie niemożliwe. Sezon huraganów 2020 jest wyjątkowo intensywny. Laura już 21 sierpnia)ustanowiła rekordy jako najwcześniejsza burza klasy L w historii. Cyklony tropikalne są określane kolejnymi literami alfabetu, gdy osiągają odpowiednią siłę. W tym roku miały miejsce już pierwsze burze klas C, E, F, G, H, I, J i K – zauważył na Twitterze meteorolog z Houston, Matt Lanza. National Oceanic and Atmospheric Administration twierdzi, że wraz z ociepleniem oceanów wywołanym zmianami klimatu, silne huragany będą prawdopodobnie występować częściej niż w poprzednich latach.
Tak znikają miasta. Reportaż o największej klęsce żywiołowej w historii USA
Imię Katrina wciąż kojarzy się z niszczycielską siłą. Ale ten huragan wcale nie był nawet najsilniejszym, a takich burz może być tylko więcej.
Kiedy najsilniejszy w historii huraganów na Atlantyku zbliża się do ciebie, fotel pod daszkiem z drewna i blachy może wydawać się kiepskim wyborem schronienia. Jednak właśnie tam schował się Don E. („Wolę nie podawać nazwiska”), gdy huragan Wilma uderzył w południową część Florydy o 6:30, 24 października 2005 roku. Don i kolega właśnie zaczynali pracę w Jimbo's Place, rozpadającym się sklepie z piwem i przynętami nad wodą przy Virginia Key koło Miami. - Kiedy już tu trafiliśmy było trochę późno, by zrobić cokolwiek innego. Mogliśmy tylko przesiedzieć - stwierdza Don, lekko uśmiechając się. Największy kataklizm w historii USA Jimbo's Place przypomina tak naprawdę opuszczoną chatę. Jednak szczęście lub niespodziewanie mocna struktura pozwoliła mu przetrwać furię Wilmy. Na szczęście, wiatr osłabł z prawie 300 km na godzinę na morzu do 190 w momencie uderzenia w ląd, ale Wilma i tak zdołała pozbawić prawie całą południową Florydę zasilania. Przez następne dwa tygodnie Jimbo's Place działało dzięki generatorowi i podarowanym workom z lodem. W ten sposób było jedynym miejscem, gdzie odwiedzający mogli liczyć na zimne piwo i przyjazne powitanie. Wilma przebiła wszystko w sezonie pełnym niepokojących rekordów. Katrina, pod koniec sierpnia, zabiła ponad tysiąc osób i zmieniła w ruinę dużą część Nowego Orleanu i sąsiedniego wybrzeża. Wartość szkód przekroczyła sto miliardów dolarów, czyniąc z niej najdroższą klęskę żywiołową w historii USA i spowodowała nieobliczalne straty w ludzkich życiach. Rita, we wrześniu, rywalizowała z Wilmą pod względem siły i szalała wzdłuż wybrzeży Zatoki Meksykańskiej aż po zachodnią Luizjanę i wschodni Teksas. Te trzy potworne burze stanowiły zaledwie część wyjątkowej serii atlantyckich huraganów - razem 15. Rok 2005 i jego 27 nazwanych burz tropikalnych był pierwszym, w którym meteorolodzy wyczerpali swoją ustaloną wcześniej listę 21 nazw dla huraganów na Atlantyku i zmuszeni byli sięgnąć do greckiego alfabetu, by znaleźć imiona dla ostatnich. Dlaczego ludzie wciąż wracają do niebezpiecznych miejsc? Parę dni po Wilmie, jeden z gości w Jimbo's Place już martwił się o to, co przyniosą przyszłe sezony huraganowe. Sharan Majumdar, 34, jest badaczem huraganów w Wydziale Nauk Wodnych i Atmosferycznych im. Rosenstiel, części Uniwersytetu Miami, z siedzibą naprzeciwko Jimbo's Place. Należy do grupy naukowców próbujących zrozumieć najpotężniejsze burze oraz bardziej wiarygodnie przewidywać ich wzmocnienia, osłabienia i kluczące ścieżki, od narodzin po uderzenie w ląd. Opędzając się od muszek w ciepłą listopadową noc, Majumdar mówi, że naprawdę nie można winić osób, które postanowiły zostać w trakcie ataku huraganu Wilma. W dzisiejszych czasach prognozy potrafią pomylić drogę huraganu o setki kilometrów, a prędkość wiatru o nawet kilkadziesiąt kilometrów na godzinę. – Dlatego ludzie często wracają po ewakuacji, a tak naprawdę nie stało się nic poważnego – stwierdza Majumdar. Jego zdaniem trzeba poprawić prognozowanie poprzez lepsze instrumenty naukowe. – To jedyny sposób, aby ludzie ufali ostrzeżeniom – dodaje. Stawka nigdy nie była wyższa. Populacja wzdłuż narażonych na silne wiatry i burze wybrzeży USA, Azji i Karaibów wciąż rośnie. Na przykład, w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych przy wybrzeżu żyje o 50% więcej osób, gdyby porównać okres od 1980 do 2003 roku, a to dość stare dane. Huraganowy żłobek na północy Atlantyku doświadczał w pierwszym dziesięcioleciu XI wieku prawdziwego wysypu dzieci w wyniku naturalnego cyklu klimatycznego i jest to efekt, który może trwać długo. Ponadto, istnieje szansa, że globalne ocieplenie też wzmacnia te burze. Średniej siły huragan o mocy połowy światowych elektrowni Jak wszystkie zjawiska pogodowe, huragany czerpią energię z ciepła skąpanych w słońcu tropikalnych mórz, które napędzają burze poprzez konwekcję, wysyłając wilgotne powietrze z wielką prędkością do górnych warstw atmosfery, jak dym z komina. Kiedy otaczające burzę powietrze jest wciągane do środka, ruch obrotowy Ziemi powoduje, że zaczyna się kręcić, tworząc wir deszczowych chmur. Te pasy burzowe są najsilniejsze tam, gdzie zbiegają się i tworzą ścianę podnoszącego się, wirującego powietrza, otaczającego wolne od chmur oko. Huragany (zwane tajfunami na zachodnim Pacyfiku i cyklonami na Oceanie Indyjskim) potrafią sięgnąć ponad 15,000 metrów, a nawet wyżej. W najwyższym miejscu powietrze w końcu ulatuje w postaci strumieni cirrusów. Największa burza w historii, tajfun Tip, który szalał na oceanie Spokojnym w 1979 roku, wysyłał potężne wiatry na odległość ponad 950 kilometrów. Nawet średniej siły huragan kryje w swoich wiatrach około 1,5 biliona watów, czyli mniej więcej połowę mocy wszystkich elektrowni świata. Rozruszanie tej potężnej pogodowej machiny wymaga temperatury powierzchni wody 26,5 stopnia lub wyższej, wilgotnego powietrza i nieznacznego uskoku wiatru - różnicy w jego prędkości przy powierzchni i wyżej w atmosferze, która potrafi rozerwać rozwijający się huragan. Często jednak składniki te nie przekładają się na nic więcej niż tropikalną depresję - niczym niewyróżniające się zgrupowanie burz. – Różne takie zjawiska wyglądają podobnie dzień po dniu – tłumaczy David Nolan z Rosenstiel School – a potem nagle pojawia się potężny ruch konwekcyjny i w ciągu sześciu godzin staje się depresją, następnie huraganem, a na koniec zalewa moje mieszkanie. Katrina zalała apartament Nolana na 14 piętrze budynku w Miami Beach, gdy przechodziła przez Florydę, na pamiętnej drodze do Nowego Orleanu i nad wybrzeże Zatoki Meksykańskiej. – Dobrze byłoby móc jednoznacznie stwierdzić, co jest potrzebne, aby stworzyć huragan – dodaje – ale naprawdę nie potrafimy tego jeszcze zrobić. Zaczęło się 10 lat wcześniej Jedno było jasne w 2005 roku: warunki były idealne dla powstawania huraganów. Od czerwca do listopada, w czasie oficjalnego sezonu huraganowego dla Atlantyku, National Hurricane Center, czyli Krajowe centrum ds. huraganów w Miami nieprzerwanie wydawało komunikaty i ostrzeżenia. Jednak najbardziej wymowny moment sezonu nadszedł 29 listopada, dzień przed jego oficjalnym zakończeniem, gdy dyrektor NHC, Max Mayfield, i inni urzędnicy wydali raport podsumowujący. Nawet, gdy urzędnicy recytowali trzeźwiącą listę potężnych mocy i zniszczeń, synoptyk z NHC obserwował ruch burzy tropikalnej Epsilon, która właśnie "rozkręcała" się w kolejny huragan. Tymczasem 2005 rok był po prostu kontynuacją trendu wzrostowego, który rozpoczął się w 1995 roku. Ze względu na zmianę w kierunku klimatu tropikalnego, która przyniosła cieplejsze wody i zmniejszyła uskoki wiatru, region Atlantyku zrodził niezwykłą liczbę huraganów w dziewięciu z jedenastu poprzedzających sezonów. Sztucznym okiem Satelity pogodowe ułatwiają meteorologom śledzenie huraganów. Jednak zwykłe zdjęcia satelitarne pokazują tylko szczyty chmur. Czujniki podczerwieni w kosmosie są w stanie pokazać więcej szczegółów, śledząc rozmiar i kształt ciepłego oka, a czujniki radarowe i mikrofalowe na satelitach wskazują deszcz. Specjalne samoloty polujące na huragany wlatują z kolei prosto w huragany nad Atlantykiem. Badają one jednak tylko warunki na wysokości kilku tysięcy metrów, nad najgorszą turbulencją. Jak stwierdza Jack Beven z NHC: „nie blisko powierzchni, gdzie naprawdę miałoby to znaczenie dla ludzi”. Dla odmiany, w ubiegłym roku naukowcy wlecieli samolotem bezzałogowym prosto w wir burzy tropikalnej Ophelia, która zatrzymała się w połowie wysokości atlantyckiego wybrzeża USA. Samolot o nazwie Aerosonde latał i krążył przez dziesięć godzin, schodząc nawet na wysokość 365 metrów, monitorując wiatry i przepływy ciepła oraz wilgoci z oceanu do burzy. Wypad ten był testem, ale meteorologowie rutynowo badają serca burz za pomocą urządzeń o krótszym czasie życia zwanych dropsondami. Ich nazwa pochodzi od angielskiego „drop”, czyli „zrzucać”, ponieważ są zrzucane do środka huraganów i otaczających wiatrów. Te pełne instrumentów naukowych tubki spadają w dół na spadochronie. – Potrzebują około 15 minut na opadnięcie z 12 km do wody – tłumaczy Majumdar. Po drodze mierzą temperaturę, ciśnienie, wilgotność i prędkość wiatru co pół sekundy, przekazując te wszystkie dane do samolotu nim trafią do wody. Dodając dane z sond do modelów komputerowych służących do symulowania burz i ich rozwoju, naukowcy rozwinęli swoje prognozy ruchu burz. Trzydniowe prognozy położenia burz nad Atlantykiem myliły się średnio o 708 kilometrów w 1970 roku, a w 2005 średni błąd spadł do 278 kilometrów. Prognozy jednodniowe mimo wszystko zawierały błąd o średniej wartości 110 km, czyli na tyle dużo, by mieszkańcy obszarów przybrzeżnych nie ufali do końca ekspertom. Dane i modele wciąż nie ujmują burz wystarczająco szczegółowo, by możliwe było przewidywanie wszystkich ich zwrotów i manewrów. Wróżenie z fusów Intensywność burzy okazuje się jeszcze trudniejsza do przewidzenia. Trzydniowe prognozy prędkości wiatru, cechujące się średnim błędem 37 km na godzinę na początku lat 1990, poprawiły się tylko nieznacznie do 2005 roku. Huragany regularnie zaskakują obserwatorów swoją zmiennością. W ciągu kilku godzin, huragan kategorii 5 (wiatry o prędkości ponad 250 kilometrów na godzinę) potrafi zmniejszyć się do kategorii 3 (178 - 209 kilometrów na godzinę), a zwykła burza tropikalna przeistoczyć się w zabójcę. – To zmiany intensywności powodują największe straty – tłumaczy Bell z NOAA. Stan oceanu poniżej burzy wyjaśnia niektóre ze zmian intensywności. W 1995 roku burza tropikalna Opal powoli rosła do kategorii 1, czyli najsłabszego huraganu, przemieszczając się po zachodniej stronie Zatoki Meksykańskiej. Następnie, w ciągu zaledwie 14 godzin, przeskoczyła do kategorii 4. Odczyty satelitarne ciepłoty powierzchni morza nie pokazywały niczego niezwykłego. Jednak Nick Shay ze Szkoły Rosenstiel i jego koledzy odkryli, że ciepła warstwa wody nie była ograniczona do paru metrów na powierzchni oceanu, jak to zwykle bywa w Zatoce. Zimna woda na większych głębokościach działa hamująco na intensywność huraganów, gdy wiatry przeniosą ją na powierzchnię. Opal trafił jednak na obszar ciepłej wody sięgający setki metrów w dół. Bez względu na to jak mocno wiał wiatr, dawał huraganowi więcej mocy, powodując wzmocnienie burzy. Przeciętny tropikalny ocean jest pełen takich głębokich ciepłych obszarów, a ich znaczenie podkreśliły w zeszłym roku Katrina i Rita, które rozrosły się do kategorii 5 po przejściu nad głębokim obszarem ciepłej wody w Zatoce Meksykańskiej wynikającym z działania prądu oceanicznego zwanego Loop Current w Zatoce Meksykańskiej. Jak tłumaczy Shay, satelity są w stanie wykryć ciepło podpowierzchniowe poprzez obserwację nieznacznych wybrzuszeń na powierzchni morza. – Tak naprawdę to żadna niesamowita nauka, ale to działa i poprawia prognozy intensywności o 5 do 15 proc. Z drugiej strony, fale mogą osłabić burzę. Wzburzone przez huragan potrafią osiągnąć wysokość ponad 30 m, stawiając opór wiatrom, które je stworzyły. – Ciepło dodaje paliwa do burzy, ale fale spowalniają wiatry, więc oba te czynniki walczą ze sobą – mówi Shuyi Chen z Rosenstiel School, który pracuje nad nowym zaawansowanym modelem komputerowym zwanym Hurricane Weather and Research Forecasting, czyli po prostu modelem Prognozowania pogody huraganowej i badań, który ma na celu drobiazgowo symulować interakcje pomiędzy atmosferą, falami i oceanem. – Prognoza może mylić się o jedną, a nawet dwie kategorie, jeśli nie zostaną właściwie uwzględnione fale – dodaje. Meteorolodzy muszą również zrozumieć jak działa huragan. Katrina, na przykład, wzrosła do potwornych rozmiarów do niedzielnego poranka 28 sierpnia. Czerpiąc energię z prądu Loop Current, burza gwałtownie przybrała na sile, z kategorii 3 do rekordowych 281 km na godzinę, z łatwością trafiając do kategorii 5 w ciągu zaledwie 12 godzin. Kiedy Katrina pędziła w stronę lądu, NHC wydało apokaliptycznie brzmiące ostrzeżenie: ”POTENCJALNIE KATASTROFALNY HURAGAN KATRINA ZAGRAŻA PÓŁNOCNEMU WYBRZEŻU ZATOKI MEKSYKAŃSKIEJ.” Potem, nagle, z zaskoczenia burza zrobiła sobie przerwę. Na obrazach satelitarnych pozyskanych w niedzielę wieczorem, na parę godzin przed uderzeniem w ląd, po południowej stronie oka pojawiła się wielka wyrwa. Naukowcy badający burzę z samolotu i z pomocą radaru w ramach projektu zwanego RAINEX sprawdzili, co się stało. Dzikie, pełne deszczu ramiona Katriny zbiegły się w kierunku środka burzy, odcinając dopływ wilgoci do ściany chmur oka. Stare oko rozpadło się, a nowe uformowało kawałek dalej, działając jak hamulec bezwładnościowy, który zwolnił burzę, zupełnie jak ramiona łyżwiarki zwalniające jej wirowanie, gdy wysuwa je na zewnątrz. Gdyby Katrina poruszała się choć trochę szybciej, mogłaby uderzyć w ląd jako potwór 5 kategorii. Zamiast tego, dzięki momentowi, w którym doszło do wymiany ściany oka, uderzyło w Nowy Orlean jako łagodniejszy, ale wciąż katastrofalny w skutkach - huragan kategorii 3. Jak umiera huragan? Dla huraganu trafienie na ląd jest jak wyrok śmierci. W momencie odcięcia dopływu paliwa, huragan zawsze słabnie. Niewiele z tego pociechy dla tych, którzy doświadczą jego agonii. Z wymytego odcinka autostrady 90 wzdłuż wybrzeża Missisipi, prawie cztery miesiące po huraganie Katrina, widok w głąb lądu zapierał dech w piersiach. Niegdyś bujne wybrzeże zapełniał gruz i kawałki drewna, domy zmyte z betonowych fundamentów, a stare rozłożyste dęby zostały pozbawione przypominającej mech oplątwy brodaczkowatej, którą zastąpiły szmaty i podarte kawałki plastiku. Tutaj głównym czynnikiem zniszczenia była woda. Większość ofiar po przejściu huraganu to efekt nie działania wiatru, ale deszczu, fal i, jak ewidentnie tu widać, fali sztormowej, czyli gigantycznej ilości wody morskiej pchanej przez burzę, wzrastającej na 8,5 m lub nawet więcej w przypadku Katriny. – Jeśli coś ma naprawdę oberwać – mówi Rick Luettich, zajmujący się brzegami oceanograf z Uniwersytetu Północnej Karoliny w Chapel Hill – Missisipi i Alabama są dość blisko ideału, jeśli chodzi o wygenerowanie tego typu fali. Wody przybrzeżne są płytkie i łatwe do wzburzenia przez dmący od strony wody wiatr. Lokalne ukształtowanie terenu również jest ważne według Luetticha, który pracował nad programem komputerowym prognozującym wysokość fali. Na przykład, zatoki i ujścia rzek koncentrują i wzmacniają falę, a wyspy barierowe i mokradła działają jak bufor. Rozwój obszarów nadmorskich osłabia te możliwości obronne, co widać na sąsiednim odcinku wybrzeża w Luizjanie. Kanały przecinają bagna, pogłębione, aby umożliwić ruch łodzi. Pozwalają one słonej wodzie na dostanie się do bagien, zabijając roślinność, która je spaja. Do tego trzeba dodać wszystkie groble i wały przeciwpowodziowe otaczające Mississippi, odcinające dopływ osadów, które kiedyś uzupełniały bagna, a wynik jest oszałamiający: ponad 20 procent przybrzeżnych terenów podmokłych w Luizjanie zmieniło się w otwartą wodę w okresie od 1950 do 2000 roku, w tempie 70 kilometrów kwadratowych co roku. Pilot podnosi swoją mapę, na której widać poszarpane wybrzeże. – To najnowsza edycja – mówi – ale to już nieaktualne. Zniszczone domy, zniszczone życia Skutków ogromnego huraganu nie da się zmierzyć w kategoriach i prędkościach wiatru, uszkodzeniach domów i ekosystemów, a nawet liczbie ofiar. Ci, którzy przeżyli już nigdy nie będą tacy sami. Tammy Vander-Zyl była kierownikiem w restauracji Remoulade w Nowym Orleanie. Przetrwała nadejście Katriny w swoim mieszkaniu, a potem przeżyła trzy tygodnie na krawędzi z grupą praktycznie obcych osób. – Widzisz rzeczy, których wydaje się, że nigdy nie zobaczysz – wspomina. – Widziałam chuliganów na moim parkingu. W swojej ostatniej książce, „Divine Wind” („Boski wiatr”), Kerry Emanuel, meteorolog z Massachusetts Institute of Technology, przeplata naukę i wiedzę o huraganach z obrazami, wierszami i fragmentami książek inspirowanymi wielkimi burzami historii. Nie ma bardziej przejmującego niż haiku Vander-Zyl ułożonego po spotkaniu z Katriną: Silny wiatr zwiewa Wszystko, co stanowi mnie Gdzie mam teraz iść Dla Vander-Zyl i wielu innych mieszkańców Nowego Orleanu, odpowiedź na ostatnią część jest oczywista: z powrotem do domu. Miasto jest inne. Ale opuścić je? – Nie ma mowy – odpowiada. – Musiałoby być o wiele gorzej. Nieco ponad horyzontem pewności naukowej leży niepokojąca możliwość, że może tak się stać. Kerry Emanuel to bez wątpienia ostrożny naukowiec. Od lat wierzył, że nie było właściwych dowodów na to, że globalne ocieplenie wzmacnia huragany. Jednak w zeszłym roku nowe obliczenia zupełnie go zaskoczyły. Kiedy przyjrzał się łącznej mocy cyklonów tropikalnych na całym świecie, doszedł do wniosku, że w ciągu ostatnich trzech dziesięcioleci burze stały się niemal dwa razy bardziej destrukcyjne. Do wyników uzyskanych przez Emanuela, opublikowanych na kilka tygodni przed Katriną, wkrótce dołączyło kolejne badanie przeprowadzone przez Petera Webstera z Georgia Institute of Technology, czyli Instytutu technologii stanu Georgia. Webster stwierdził, że najsilniejsze burze, kategorii 4 i 5, występują teraz niemal dwa razy częściej niż 35 lat temu. Zdaniem obu naukowców prawdopodobny winowajca to globalne ocieplenie, które podnosi temperaturę oceanów. Łatwiej byłoby znaleźć w dzielnicy Ninth Ward w Nowym Orleanie budynek nieuszkodzony przez Katrinę niż znaleźć renomowanego naukowca zajmującego się klimatem, który wątpiłby, że działalność ludzka przyczynia się do ocieplenia Ziemi. Jednak stwierdzenie, że huragany stają się coraz silniejsze spowodowało burzę samo w sobie. William Gray z Uniwersytetu stanowego Colorado, pionier prognozowania huraganów, nazwał to „bzdurą”. On i Christopher Landsea z NHC twierdzą, że statystyki Emanuela i Webstera są niejasne, a danym na temat ostatnich burz nie można ufać. Nim satelity pogodowe stały się powszechne w 1970 roku, wiele tropikalnych burz na morzu pozostawało nierozpoznanymi, a od tego czasu zmiany w technologii ich wykrywania sprawiły, że trudno porównywać siły huraganów. Emanuel zgadza się, że dane nie są doskonałe. – To jednak ważna kwestia – mówi – a jedynym sposobem na to, byłoby pozyskanie dłuższego zapisu wiarygodnych danych, co pozwoliłoby na wyróżnienie pewnych tendencji. Aby poprawić jakość zapisów, Landsea analizował huragany od połowy XIX wieku, próbując ocenić ich intensywność na podstawie zapisów na temat fali sztormowej i uszkodzeń w wyniku wiatru. Inni badacze szukają oznak ostatnich huraganów na dnie przybrzeżnych jezior, gdzie najsilniejsze burze odkładają warstwy przewianego z plaży piasku, a także w drzewie starych drzew z przybrzeżnych lasów. Woda deszczowa z huraganów jest minimalnie lżejsza niż ze zwykłego deszczu, więc drzewa zalane przez przechodzące huragany zachowują subtelny zapis każdej burzy w swoich słojach. Podczas gdy debaty trwają, huragany wciąż uderzają w coraz bardziej zaludnione wybrzeża. Zdaniem Landsea to wystarczający powód do zmartwień. – Zmiany w społeczeństwie są równie ważne, jeśli nie ważniejsze niż globalne ocieplenie czy nawet cykle naturalne – tłumaczy. – Podwajanie się liczebności zagrożonych grup ludności co 20-30 lat, to czynnik, który spowoduje katastrofy. Mamy ogromny problem, nawet jeśli huragany w ogóle się nie zmienią. Autor: Thomas Hayden
Dramat Haiti po przejściu huraganu Matthew. Ci ludzie stracili wszystko
Liczba ofiar straszliwego żywiołu wciąż rośnie. Na Haiti zabił ponad 1000 osób. To jedno z najbiedniejszych państw świata po raz kolejny musi podnosić się z gruzów.
W weekend huragan dotarł do Florydy, według wstępnych informacji zabił kilkanaście osób. Wcześniej przeprowadzono ewakuację 1,5 miliona mieszkańców zagrożonych żywiołem rejonów. Obejrzyj dramatyczne zdjęcia z Haiti. Źródło: National Geographic News
Wiatr wciąż jeszcze należy do nieposkromionych żywiołów i sprawia meteorologom niespodzianki. Jest jednym z najpotężniejszych zjawisk przyrody a jego potencjał zniszczenia jest ogromny.
Siłę wiatru nad gruntem i nad powierzchnią morza określa się odpowiednio do jej efektów. Podstawą do wyliczeń jest tabela opracowana przez brytyjskiego admirała, sir Francisa Beauforta, żyjącego na przełomie XVIII i XIX wieku. A oto siła wiatru w skali Beauforta: Siła wiatru Rodzaj wiatru Prędkość w km/h Efekty działania na lądzie 0 Cisza 1 Dym wznosi się pionowo 1 Powiew 1 – 5 Dym wskazuje kierunek wiatru 2 Słaby 6 – 11 Liście szumią,wiatrowskazy poruszają się 3 Łagodny 12 – 19 Liście i małe gałęzie poruszają się 4 Umiarkowany 20 – 28 Liście i gałęzie wciąż poruszają się 5 Dość silny 29 – 38 Chwieją się małe drzewa liściaste 6 Silny 39 – 49 Poruszają się duże gałęzie 7 Bardzo silny 50 – 61 Poruszają się całe drzewa 8 Gwałtowny 62 – 74 Wiatr odłamuje gałęzie z drzew 9 Wichura 75 - 88 Niewielkie uszkodzenia budynków 10 Silna wichura 89 – 102 Łamią się mniejsze drzewa 11 Gwałtowna 103 – 117 Łamią się duże drzewa 12 Huragan 117 Uszkodzenia budynków, spustoszenia Tekst: Małgorzata Sienkiewicz