National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-01-21T10:11:05.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Archeolodzy odkryli najstarsze malowidło naskalne na świecie. Tajemnicza dłoń sprzed 70 000 lat
items: To najważniejsze odkrycie o pochodzeniu człowieka od dekad. Sensacja w Maroku
items: Kiedy ludzie zasiedlili Australię? Dotarli tam wcześniej niż do Europy – nowe badania zmieniają historię
items: Czy epoka kamienia to tak naprawdę epoka drewna? Zachwycające konstrukcje sprzed wielu tysięcy lat
items: Ludzka dłoń zmieniła historię. Oto dlaczego jest tak wyjątkowa
items: Archeolodzy odkryli prastary zakład „jubilerski”. Ma co najmniej 42 tysiące lat
items: Najstarszy kopalny dowód na krzyżowanie się Homo sapiens i neandertalczyków. Sensacja z Izraela
items: Bardzo wczesne i bardzo ścisłe relacje neandertalczyków z ludźmi. Dowody z Lewantu
items: Wiemy, kiedy żyło dziecko z Lapedo. Udało się wydatować słynny szkielet hybrydy neandertalczyka i Homo sapiens
items: „Ludzie o dużych głowach”. Naukowcy zidentyfikowali nieznany dotychczas gatunek praczłowieka
items: Sycylijskie podwodne jaskinie kluczem do poznania migracji Homo sapiens. Są niemal nieznane nauce
items: Znaleziono prastary roślinny artefakt. Wyjaśnia zagadkę migracji wczesnych ludzi
items: „Hobbit” z Flores mógł mieć jeszcze mniejszych przodków. Znaleziono kość ramienną jednego z nich
items: Czy neandertalczycy potrafili mówić? Badania wykazały, że krewni człowieka mieli swój język
items: Nareszcie wiadomo, kiedy i jak długo Homo sapiens krzyżował się z neandertalczykami. Co z tego zostało?
items: Już wiadomo, jak i kiedy przybyli tu pierwsi ludzie. „Później, niż przypuszczano”
items: „Ludzka rewolucja” 45 tys. lat temu w Europie wyjaśniona. Odpowiedź zaskakuje
items: Czy neandertalczycy trzymaliby kosze pod zlewem? Organizowali sobie przestrzeń mieszkalną podobnie jak ludzie
items: Dlaczego obecnie żyje tylko jeden gatunek człowieka? Poznajcie losy dawnych krewnych Homo sapiens
items: W Izraelu znaleziono prehistoryczne kamieniołomy, w pobliżu których Homo erectus polował na słonie
items: Polacy odkryli w Uzbekistanie zagadkowe narzędzia sprzed 70 tys. lat. Tropią ludzi, którzy je wykonali
items: Śladami pierwszego Homo sapiens w Chinach. Jaskinia Tianyuan pełna zagadkowych kości
items: Przełomowe badanie: pierwsi Homo sapiens zasiedlili Europę dużo wcześniej niż sądzono
items: W Maroku archeolodzy odnaleźli skamieniałe odciski ludzkich stóp. Mogą mieć aż 90 tys. lat
items: Tak wyglądał neandertalski „starzec”. Niesamowita rekonstrukcja twarzy sprzed kilkudziesięciu tysięcy lat

Archeolodzy odkryli najstarsze malowidło naskalne na świecie. Tajemnicza dłoń sprzed 70 000 lat
type: item
date: 2026-01-22T07:00:45.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: australia
subject: homo sapiens
subject: sztuka
subject: wyspy indonezji
description: Malowidło naskalne, które przedstawia ludzką dłoń, powstało tysiące lat przed przedstawieniami zwierząt z jaskini w Lascaux. To najstarsze takie dzieło sztuki na świecie ma około 68 tysięcy lat. Archeolodzy ustalili, że zostało wykonane przez Homo sapiens. Dlaczego to odkrycie może być przełomowe?
encoded: W naszym kręgu kulturowym najbardziej znane malowidła naskalne pochodzą z zachodniej Europy. Szczególnie popularne są te z jaskini Lascaux czy Chauveta. Jednak w porównaniu do sztuki naskalnej odkrytej właśnie w Indonezji, są one zdecydowanie późniejsze – bo aż o kilkadziesiąt tysięcy lat. Nowe odkrycie opublikowano na łamach „Nature”. Pierwszym autorem artykułu jest Adhi Agus Oktaviana z australijskiego Griffith University oraz indonezyjskiej Narodowej Agencji Badań i Innowacji. Dłoń jak pazur dzikiego zwierzęcia Indonezyjskie malowidło, odkryte w jaskini Liang Metanduno w południowo-wschodniej części wyspy Sulawesi, jest niemal niewidoczne gołym okiem. Obok malowidła dłoni widoczne są zdecydowanie bardziej wyraźne malowidła z późniejszych okresów, w tym takie ukazujące być może kurę. Nie jest zatem tak spektakularne, jak sztuka naskalna z jaskini Lascaux z wieloma przedstawieniami dzikich zwierząt. Co dostrzegli naukowcy? W ich ocenie jest to negatyw dłoni człowieka. Wykonano go techniką szablonu, przykładając dłoń bezpośrednio do powierzchni wapiennej ściany. Wokół tak ułożonej dłoni rozpylano czerwony pigment, co po jej zabraniu utworzyło jasny zarys dłoni na kolorowym tle. Archeolodzy sugerują, że pigment wypluwano na dłoń. Po stworzeniu podstawowego obrysu, artysta celowo zwęził kontury palców, sprawiając, że dłoń zaczęła przypominać drapieżny pazur. Efekt ten mógł zostać osiągnięty albo poprzez precyzyjne domalowanie pigmentu, albo przez specyficzne przesuwanie dłoni w trakcie procesu rozpylania farby. „Zaawansowana metoda” – Ta sztuka może symbolizować ideę ścisłego związku między ludźmi a zwierzętami, co wydaje się być widoczne już w bardzo wczesnej sztuce malarskiej z Sulawesi, z co najmniej jednym przykładem sceny przedstawiającej postacie, które interpretujemy jako przedstawienia istot częściowo ludzkich, częściowo zwierzęcych – powiedział prof. Adam Brumm z Griffith University, jeden z autorów publikacji. Zastosowanie tak zaawansowanych i złożonych meto…

dlon-d159542.png
width: 1800
height: 1200

To najważniejsze odkrycie o pochodzeniu człowieka od dekad. Sensacja w Maroku
type: item
date: 2026-01-09T08:01:29.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: afryka
subject: archeologia
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: homo sapiens
subject: neandertalczycy
description: W marokańskiej Casablance archeolodzy odnaleźli kości, które mogły należeć do ostatniego przodka człowieka, neandertalczyka i denisowianina. Szczątki mają ok. 773 tys. lat.
encoded: Niezwykłe odkrycie zostało opisane na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Nature”. Badacze z kilku europejskich uniwersytetów dokonali analizy kilku kości odkrytych w jaskini Grotte à Hominidés, co w wolnym tłumaczeniu oznacza „Jaskinię Człowiekowatych”. Grota znajduje się w Casablance w Maroku. To ważne stanowisko archeologiczne. W przeszłości odnaleziono tu wiele skamieniałości hominidów sprzed setek tysięcy lat, które były istotne dla rekonstrukcji historii naszego gatunku. Ostatni wspólny przodek człowieka, neandertalczyka i denisowianina? Tym razem badacze analizowali grupę kości, które należały do jednego osobnika. Były to trzy części żuchwy, kilka kręgów, a także kilka zębów. Analiza wykazała, że należały do człowiekowatego, który żył ok. 773 tysięcy lat temu. Było to możliwe dzięki połączeniu kilku metod badawczych, w tym analiz stratygraficznych, paleomagnetycznych oraz porównania z zespołami narzędzi kamiennych kultury aszelskiej, znalezionymi w tych samych warstwach osadów. Dalsze badania pozwoliły naukowcom wysnuć tezę, że mógł być to ostatni wspólny przodek Homo sapiens, neandertalczyka i człowieka z Denisowej Jaskini. – Dowody paleogenetyczne sugerują, że ostatni wspólny przodek współczesnych ludzi, neandertalczyków i denisowian żył około 765–550 tysięcy lat temu. Jednak zarówno rozmieszczenie geograficzne, jak i morfologia tych przodków pozostawały niepewne – podkreślają uczeni we wstępie swojej pracy. Badacze uważają, że skamieniałości z Casablanki są zbliżone wiekiem do przedstawicieli Homo antecessor, ale różnią się morfologicznie „prezentując połączenie cech prymitywnych i pochodnych, przypominających późniejsze H. sapiens. – To potwierdza głęboko afrykańskie pochodzenie Homo sapiens i przeczy euroazjatyckim scenariuszom – powiedział Jean-Jacques Hublin, paleoantropolog z Instytutu Maxa Plancka. Potrzebne są dalsze badania w tej części Afryki – Konieczne są dalsze badania nad wyjątkowo bogatym zapisem kopalnym Afryki Północnej, aby poszerzyć…

przodek-maroko-1-5797be9.jpg
width: 1797
height: 1200

Kiedy ludzie zasiedlili Australię? Dotarli tam wcześniej niż do Europy – nowe badania zmieniają historię
type: item
date: 2025-12-03T07:49:27.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: australia
subject: homo sapiens
subject: ludzie
subject: ludzkość
subject: migracje
description: Przez dziesięciolecia naukowcy próbowali określić, kiedy i w jaki sposób ludzie znaleźli się w poszczególnych skrawkach globu. Szczególnie interesująca jest Australia – oddalona od reszty świata wyspa, której zagadkę udało się rozwiązać dzięki nowoczesnym analizom DNA. Jak ludzie znaleźli się na Sahul – pradawnym superkontynencie, z którego powstała Australia?
encoded: Najnowsze badania archeologiczne wskazują, że pierwsi Homo sapiens dotarli na tereny dzisiejszej Australii już około 60 tys. lat temu, czyli wcześniej niż do Europy. Mieli wykorzystać dwa różne szlaki migracyjne z Azji Południowo-Wschodniej, a pomogły im… lodowce. Jak Homo sapiens dotarli do Australii? Podczas ostatniej epoki lodowcowej, gdy poziom mórz był o około 120 metrów niższy niż obecnie, Australia, Nowa Gwinea i Tasmania stanowiły część jednego lądu – superkontynentu Sahul. Od dawna toczą się dyskusje dotyczące nie tylko daty pierwszego osadnictwa ludzi na tym terenie, ale także sposobu, w jaki Homo sapiens udało się dotrzeć na ten daleki ląd. Połączenie Australii i sąsiednich wysp ułatwiło żeglarskie migracje ludzi przez rozproszone archipelagi Azji Południowo-Wschodniej. Różnorodność genetyczna dzisiejszych Aborygenów jest jednak świadectwem, że pierwsi osadnicy przybyli przynajmniej dwoma różnymi drogami. Przodkowie Aborygenów przybyli zarówno przez północne obszary Azji Południowo-Wschodniej, jak i przez bardziej południowe szlaki, m.in. przez Indonezję, Malezję i Indochiny. Pierwsi żeglarze byli Aborygenami Badania wskazują, że szczególnie ważną rolę w migracji do Sahul odegrały Nowa Gwinea oraz wyspa Timor, stanowiąc kluczowe etapy „przeprawy” przez tzw. Wallaceę. Przodkowie Aborygenów byli jednymi z pierwszych przedstawicieli Homo sapiens, którzy opanowali sztukę dalekomorskiej żeglugi, umożliwiającej przekraczanie nawet kilkudziesięciokilometrowych barier wodnych. Wyspa za wyspą, wyspa za wyspą, aż w końcu dotarli do Australii. Kiedy ludzie pojawili się w Australii? Najstarsze ślady obecności człowieka w Australii pochodzą z rejonu jeziora Mungo na południowym wschodzie kraju. Wiek tych znalezisk oceniany jest na około 50–60 tys. lat. Odkrycia te obejmują szczątki ludzkie oraz ślady osadnictwa, takie jak narzędzia, paleniska czy świadectwa obróbki zwierząt. Badania pozwoliły stwierdzić, że człowiek pojawił się na tym kontynencie bardzo wcześnie w ska…

FABRIC-KOLAZ-32-25-496bdb7.jpg
width: 2700
height: 1800

Czy epoka kamienia to tak naprawdę epoka drewna? Zachwycające konstrukcje sprzed wielu tysięcy lat
type: item
date: 2025-11-02T08:15:23.000Z
creator: Agnieszka Krzemińska
subject: Historia
subject: archeologia
subject: architektura
subject: homo sapiens
subject: książki
description: Dowody na to, że przodkowie człowieka wykorzystywali drewno jako materiał budowlany mają nawet 400 tys. lat. Ale naprawdę olbrzymie konstrukcje z tego budulca zaczęły powstawać w Europie 7 tysięcy lat temu. W ostatnich latach odkryto je również w Polsce. Czy to pora, by zmienić nazwę epoki kamienia na epokę drewna?
encoded: Spis treści: Konstrukcje sprzed setek tysięcy lat? Bardzo stare chaty Jak wyglądały najstarsze domy Japończyków? Wysyp wielkich budowli w neolicie Polskie „piramidy” Mniejsze drewniane produkty ludzkiego geniuszu Pora na zmianę nazwy epoki? W latach pięćdziesiątych XX wieku w dolinie rzeki Kalambo na granicy Zambii i Tanzanii odkryto bardzo stare fragmenty drewna. Wówczas nie potrafiono ocenić ich wieku i tego, czy zostały intencjonalnie obrobione. Dopiero w 2019 roku, po odkryciu nowych fragmentów, udało się ustalić, że klin, kawałek pnia o prostokątnym kształcie, oraz kij do kopania, przypominający narzędzia używane do dziś na pustyni Kalahari, miały od 324 do 390 tysięcy lat. Konstrukcje sprzed setek tysięcy lat? Dwa fragmenty drewna z lokalnego gatunku Combretum zeyheri były jednak o ponad 100 tysięcy lat starsze. Jedna z belek, mierząca niemal półtora metra, miała zwężające się końce i leżała pod kątem siedemdziesięciu pięciu stopni na drugiej, która miała wgłębienie umożliwiające ich połączenie. Według odkrywców to ślad po zaawansowanej technice ciesielskiej, która mogła stanowić podstawę do budowy takich konstrukcji jak platformy mieszkalne czy przeprawy przez rzekę wzniesione przez Homo heidelbergensis 476 tysięcy lat temu. Nie wszyscy badacze zgadzają się jednak z tą interpretacją. Profesor Jacek Kabaciński uważa, że skany 3D belek zamieszczone w publikacji są zbyt mało precyzyjne, by potwierdzić intencjonalne modyfikowanie drewna. Bardzo stare chaty Dowody na to, że przodkowie człowieka wykorzystywali drewno jako materiał budowlany, pojawiają się również w innych miejscach. Archeolodzy odkryli na stanowiskach paleolitycznych pozostałości drewnianych szałasów. W Terra Amata, koło Nicei, 400 tysięcy lat temu powstały owalne chaty o długości od 9 do 16 metrów i szerokości od 4 do 7 metrów. Konstrukcja była prosta – drewniane pale wbito w ziemię, tworząc szkielet, a następnie przykryto go skórą, którą obciążono otoczakami, by nie zerwał jej mistral. Podobne sz…

RekonstruierteKreisgrabenanlage2-c7be26d.jpg
width: 1250
height: 938

Ludzka dłoń zmieniła historię. Oto dlaczego jest tak wyjątkowa
type: item
date: 2025-10-22T10:30:00.000Z
creator: Juan Luis Arsuaga
subject: Historia
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: ciało
subject: ewolucja
subject: homo sapiens
subject: książki
description: Czy historia człowieka rozpoczęła się od dłoni? Jej budowa, a zwłaszcza unikalny układ kciuka, pozwoliły nam sięgnąć po rzeczy, które były poza zasięgiem innych naczelnych. Nasza dłoń nie tylko chwyta, ale też umożliwia wykonywanie precyzyjnych manipulacji. Oto jej niezwykła historia.
encoded: Spis treści: Do czego kiedyś służyły nam dłonie? Wytrzymałe człowiecze paliczki Mechanika kciuka Kciuk obrócony – od jak dawna? Król wśród palców – kciuk Nieznany mięsień Szympansy przede wszystkim podczas chodzenia po ziemi opierają się na grzbietach środkowych paliczków palców od drugiego do piątego (od wskazującego do małego), co nieformalnie nazywa się „podpieraniem się na knykciach”. Robią to również goryle. Ponieważ małpy te opierają się nie na dłoniach, lecz na podeszwach stóp, ich ramiona są uniesione, a plecy pochylają się w kierunku bioder. Do czego kiedyś służyły nam dłonie? Toczy się spór o to, czy w naszej historii ewolucyjnej kiedykolwiek wspieraliśmy się na grzbietach środkowych paliczków palców rąk (z wyłączeniem kciuka). Ręka australopiteka była już zasadniczo podobna do naszej. Aby dowiedzieć się, jak wyglądała ręka jeszcze starszych przodków, potrzebujemy skamieniałości, a najlepszym przykładem jest Ardi. Szympansy, zwisając z gałęzi drzew bez udziału kciuka, używają ręki jako haka. Nie zamierzam prosić cię o to, abyś zawisł teraz na drążku, bo być może siedzisz w domu i czytasz, ale zaproponuję coś prostszego. Proszę ująć w dłoń rączkę aktówki lub walizki, jeśli jest pod ręką (obecnie często zastępują je plecaki lub walizki na kółkach). Chwyt jest (mniej więcej) taki sam jak w przypadku gałęzi, tylko w drugą stronę, ponieważ to walizka zwisa z ręki, a nie ręka z walizki. Łatwo zauważyć, że główną rolę odgrywa paliczek środkowy (tym razem po stronie dłoniowej, a nie grzbietowej) palców od wskazującego do małego. Proszę zauważyć, że to zupełnie inny chwyt niż w przypadku podnoszenia młotka w celu wbicia gwoździa lub rakiety do gry w tenisa. Podczas trzymania kija lub uchwytu pięść jest całkowicie zaciśnięta, zaangażowane są również paliczki bliższe i dalsze, a nie tylko środkowe, kij lub uchwyt jest dociskany do dłoni, zaś kciuk zachodzi na palec wskazujący lub środkowy. Jeśli jednak chcielibyśmy uderzyć precyzyjnie, a nie najmocniej, jak to możliw…

shutterstock2195622815-fa88904.jpg
width: 6000
height: 4000

Archeolodzy odkryli prastary zakład „jubilerski”. Ma co najmniej 42 tysiące lat
type: item
date: 2025-09-24T12:37:48.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: francja
subject: homo sapiens
subject: neandertalczycy
subject: ozdoby
subject: pradzieje
description: Dziesiątki obrobionych muszli morskich odkryli archeolodzy we Francji. Znajdowały się pod zawalonym schroniskiem skalnym. Był to jeden z najstarszych w tej części kontynentu „zakładów jubilerskich”. Produkty sprowadzano tu z odległości nawet 100 km.
encoded: Najstarszą epokę w dziejach człowieka określa się mianem „kamienia”, ale jest to dość mylące. Archeolodzy mają dowody na to, że pierwsze przedmioty używane przez człowieka były tak naprawdę wykonane z surowców organicznych, w tym z drewna. Oprócz drewna na szeroką skalę korzystano z innych dobrodziejstw natury – skóry zwierząt służyły za ubranie, a ich zęby bądź pancerze – były ówczesną biżuterią. Ostatnio pisaliśmy o elementach chrząszczy, które pełniły role błyskotek 2500 lat temu. Elegancja w czasach zlodowacenia Jednak potrzeba otaczania się estetycznymi przedmiotami sięga zdecydowanie głębiej, niż by się nam wydawało. Najstarsze ozdoby wykonane z muszli pochodzą z Afryki i mają nawet 70–80 tysięcy lat. Teraz grupa badaczy z kilku krajów pod kierunkiem ekspertów z francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS) poinformowała na łamach czasopisma „Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS) o zlokalizowaniu jednego z najstarszych w Europie „warsztatów”, w których wykonywano biżuterię z morskich muszli. Elegancja sprzed 42 tysięcy lat W pozostałościach po zawalonym schronisku skalnym La Roche-à-Pierrot w Saint-Césaire (Charente-Maritime) w Nowej Akwitanii we Francji natknęli się na skupisko w postaci dziesiątków perforowanych muszli. Należały do pobrzeżki tępoustej i pospolitej. Znaleziono je w warstwach, które mają co najmniej 42 tysiące lat i są związane z kulturą szapelperońską. Wśród innych pozostałości znalezionych na tym stanowisku archeologicznym znajdują się typowe narzędzia neandertalskie oraz szczątki żubrów i koni, co podkreśla różnorodność i złożoność ówczesnych zajęć człowieka. Jednak autorzy artykułu nie dają jasnej odpowiedzi, kto obrabiał muszle – czy człowiek współczesny, czy raczej neandertalczyk. Jednak w ich ocenie to odkrycie sugeruje, że przybycie Homo sapiens do Europy w tym okresie przyczyniło się do powstania i różnorodności tej kultury. Szerokie kontakty łowców i zbieraczy Analizy wykazały, że muszle te pochodziły z wyb…

image-1-7fd14c5.jpg
width: 1386
height: 855

Najstarszy kopalny dowód na krzyżowanie się Homo sapiens i neandertalczyków. Sensacja z Izraela
type: item
date: 2025-08-21T12:00:13.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: czaszka
subject: homo sapiens
subject: izrael
subject: neandertalczycy
description: Znaleziony w Izraelu szkielet pięcioletniego dziecka sprzed 140 tys. lat nosi cechy zarówno neandertalczyków, jak i Homo sapiens. To najwcześniejszy fizyczny dowód na krzyżowanie się tych gatunków – ogłosili naukowcy.
encoded: Do odkrycia tych szczątków doszło 90 lat temu w jaskini Skhul na Górze Karmel. Teraz badacze z wykorzystaniem nowoczesnych metod analitycznych dokonali kluczowego ustalenia. Związki ludzi i neandertalczyków Archeologów od lat fascynuje relacja ludzi współczesnych z neandertalczykami. Kiedyś uważano, że byli oni naszymi bezpośrednimi przodkami. Po latach wnikliwych analiz, w tym genetycznych, wiemy, że byli to nasi kuzyni. Pytań pozostało jednak sporo. Wiadomo na przykład, że te dwa gatunki krzyżowały się między sobą. Ale od jakiego momentu? Tej sprawie postanowił przyjrzeć się międzynarodowy zespół, który na łamach „L'Anthropologie” właśnie opublikował swoje wnioski. Badaniami kierowali prof. Israel Hershkovitz z Wydziału Medycznego i Nauk o Zdrowiu im. Graya Uniwersytetu w Tel Awiwie oraz Anne Dambricourt-Malassé z Francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych. Najstarszy dowód na bliskie kontakty Wniosek: jest to najwcześniejsza ludzka skamieniałość, która wykazuje cechy morfologiczne obu tych grup ludzkich: człowieka współczesnego i neandertalczyka. – Obecne badania pokazują, że szkielet pięcioletniego dziecka jest wynikiem ciągłej infiltracji genetycznej z lokalnej – i starszej – populacji neandertalczyków do populacji Homo sapiens – przekazał zespół badawczy. Oznacza to, że neandertalczycy i Homo sapiens mieli biologiczne i społeczne powiązania. Być może do ich krzyżowania się po raz pierwszy doszło na terenie dzisiejszego Izraela. – Nawet dzisiaj, 40 000 lat po wyginięciu ostatnich neandertalczyków, część naszego genomu – od 2 do 6 % – ​​ma pochodzenie neandertalskie. Jednak ta wymiana genów miała miejsce znacznie później, między 60 000 a 40 000 lat temu – zauważa prof. Hershkovitz. – W naszych badaniach wykazujemy, że czaszka dziecka, która swoim ogólnym kształtem przypomina Homo sapiens – zwłaszcza pod względem krzywizny sklepienia czaszki – posiada wewnątrzczaszkowy układ krwionośny, żuchwę i strukturę ucha wewnętrznego typową dla neandertalczyków – dodaj…

neandetal-f161192.png
width: 900
height: 600

Bardzo wczesne i bardzo ścisłe relacje neandertalczyków z ludźmi. Dowody z Lewantu
type: item
date: 2025-03-14T12:28:50.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: ewolucja
subject: homo sapiens
subject: izrael
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
description: Kontakty między neandertalczykami i wczesnymi ludźmi współczesnymi przyczyniły się do rozwoju zachowań symbolicznych i praktyk pogrzebowych na Bliskim Wschodzie. Doszło do tego już 100 tys. lat temu.
encoded: Spis treści: Jaskinia kluczem do poznania interakcji Skąd wynikają podobieństwa? Najstarsze pochówki na świecie Od dekad naukowcy badają relacje łączące ludzi współczesnych (Homo sapiens sapiens) i neandertalczyków (Homo neanderthalensis). Długo sądzono, że ci drudzy posiadali zdecydowanie słabsze zdolności poznawcze i bardziej przypominali małpoludy niż nas. Dekady badań przyniosły sporo danych, które diametralnie zmieniły nasz obraz neandertalczyków. Okazało się, że ten gatunek człowieka tylko niewiele odbiegał od nas wyglądem. Również jego zdolności poznawcze i intelektualne okazały się porównywalne z ludzkimi. A teraz izraelscy naukowcy opublikowali artykuł o bardzo wczesnych interakcjach ludzi z neandertalczykami, co dodatkowo ukazuje relacje międzygatunkowe w nowym świetle. Jaskinia kluczem do poznania interakcji Na łamach czasopisma „Nature Human Behaviour” naukowcy przybliżyli wnioski płynące z wykopalisk w jaskini Tinshemet w Izraelu. Celem były nawarstwienia z okresu środkowego paleolit. Mają zatem około 130 000–80 000 lat. Wykopaliska prowadzone są tam od 2017 roku przez prof. Yossi Zaidnera z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, prof. Israela Hershkovitza z Uniwersytetu w Tel Awiwie i dr Marion Prévost z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie. Głównym celem zespołu badawczego jest określenie charakteru relacji człowieka współczesnego i neandertalczyka w środkowym paleolicie Lewantu. Czy byli rywalami konkurującymi o zasoby, pokojowymi sąsiadami, a może ze sobą współpracowali? Wewnątrz jaskini znajdowały się groby kilku osób. Kości nie zostały jeszcze przypisane do konkretnego gatunku. Badania są w toku. Jednak w ocenie badaczy, znalezione zabytki zarówno w jaskini Tinshemet i innych stanowiskach archeologicznych w tym rejonie sugerują zaskakującą jednolitość zachowań, która przejawia się w wykonywanych przedmiotach. A wiadomo, że wtedy w tym rejonie mieszkały różne gatunki ludzi. Eksperci w szczególności zwracają uwagę na technologię wykonywania nar…

homo-sapiens-6c90285.png
width: 900
height: 600

Wiemy, kiedy żyło dziecko z Lapedo. Udało się wydatować słynny szkielet hybrydy neandertalczyka i Homo sapiens
type: item
date: 2025-03-10T15:22:12.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: Nauka
subject: hiszpania
subject: homo sapiens
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: paleontologia
description: Po wielu latach starań naukowcy opracowali nowatorską metodę datowania znalezisk ze stanowisk archeologicznych. Pomogła ona określić wiek tzw. dziecka z Lapedo: szkieletu, który ma cechy zarówno neandertalskie, jaki i ludzkie. Kilkuletni maluch żył na Półwyspie Iberyjskim ok. 28 tys. lat temu.
encoded: W tym artykule: Co mamy wspólnego z neandertalczykami Kiedy żyło dziecko z Lapedo Kiedy wyginęli neandertalczycy? To się wydarzyło w 1998 roku. W Portugalii, na stanowisku archeologicznym Lagar Velho oddalonym o ok. 140 km od Lizbony, znaleziono szczątki dziecka. W chwili śmierci miało 4–5 lat. Szkielet, niemal kompletny, został pomalowany na czerwono ochrą. Naukowcy przypuszczali, że po śmierci został owinięty w zwierzęce skóry. Odkrycia dokonano w dolinie Lapedo, dlatego szczątki bywają odtąd nazywane dzieckiem z Lapedo. Znalezisko szybko stało się sensacją. Niektóre z kości – np. żuchwa – miały budowę taką, jak kości neandertalczyków. To samo dotyczyły ich proporcji. Jednak inne cechy anatomiczne wskazywały, że dziecko należało do gatunku Homo sapiens. W sumie oznaczało to więc, że portugalscy archeolodzy znaleźli członka populacji, w której oba gatunki mieszały się ze sobą. Pod koniec XX wieku było to sensacją. Dzisiaj wiemy, że ludzie krzyżowali się z neandertalczykami i że duża część współczesnych ma w swoim genomie kilka procent genów neandertalczyków. Ale dwadzieścia siedem lat temu były to tylko hipotezy. Co mamy wspólnego z neandertalczykami Intensywne badania nad DNA neandertalczyków przyniosły owoce w 2010 roku. Wówczas prof. Svante Pääbo jako pierwszy zsekwencjonował genom neandertalczyka. M.in. za to osiągnięcie Pääbo otrzymał nagrodę Nobla w 2022 roku. Badania naukowca doprowadziły do powstania zupełnie nowej dziedziny: paleogenomiki. Zajmuje się ona analizą materiału genetycznego wymarłych gatunków. W ostatnich latach właśnie dzięki paleogenomice dowiedzieliśmy się, jakie konkretne geny zawdzięczamy neandertalczykom. To one sprawiają, że część z nas jest bardziej wrażliwa na ból albo gorzej znosi infekcję koronawirusem. Za pewnik uznaje się już, że część historii ludzi i neandertalczyków była wspólna. Niektórzy posuwają się nawet do stwierdzenia, że neandertalczycy wcale nie wyginęli, tylko zostali wchłonięci przez populację Homo sapiens. Kiedy żyło …

scientists-date-remain-a787ba9.jpg
width: 2880
height: 2160

„Ludzie o dużych głowach”. Naukowcy zidentyfikowali nieznany dotychczas gatunek praczłowieka
type: item
date: 2024-12-04T14:24:25.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: antropologia
subject: azja
subject: homo sapiens
subject: nowy gatunek
description: W rodzaju Homo, skupiającym człowieka oraz jego wymarłych krewnych, pojawił się nowy gatunek. Nazywa się Homo juluensis, co można przetłumaczyć jako „ludzie o wielkich głowach”. Co o nim wiadomo?
encoded: Spis treści: Co wiadomo o nowym gatunku człowieka? Terminologia dla ułatwienia naukowej komunikacji Ile gatunków należy do rodzaju Homo? Nową grupę homininów zidentyfikowało dwóch naukowców. To antropolog Christopher Bae z Uniwersytetu Hawajskiego w Mānoa i paleoantropolog Xiujie Wu z Chińskiej Akademii Nauk. Obaj są autorami artykułu opublikowanego niedawno w czasopiśmie naukowym „Nature Communications”. Artykuł ten zdobył już łatkę „prowokującego”, nadaną mu przez innego naukowca, Johna Hawksa, niezaangażowanego w badania. Dlaczego? Bae i Wu zaproponowali, by w rodzaju Homo pojawił się jeszcze jeden gatunek. Został on zidentyfikowany na podstawie szczątków znajdowanych w środkowych Chinach. Pochodzą ze stanowisk Xujiayao oraz Xuchang i zostały wydatowane na okres między 220 a 100 000 lat temu. Szczątki te zostały znalezione kilka dekad temu. W 1974 roku naukowcy odkryli ogromny zbiór kamiennych artefaktów oraz 21 fragmentów skamieniałości należących do 10 różnych osobników. Znalezione kości czaszki wskazywały, że homininy te miały bardzo duże mózgi. Większe niż inni praludzie z tamtych czasów, włączając w to Homo sapiens. Co wiadomo o nowym gatunku człowieka? Pewne cechy anatomiczne łączyły Homo juluensis z neandertalczykami. Jednak nie byli to neandertalczycy. Około 300 000 lat temu na terenie dzisiejszej wschodniej Azji obok siebie żyły bardzo różne grupy homininów, a Homo juluensis byli tylko jednymi z nich. „Ludzie o wielkich głowach” byli kuzynami neandertalczyków. Dawniej, na podstawie szczątków, zaliczano ich do denisowian. Bae i Wu uważają jednak, że stanowią oddzielny gatunek, który zasługuje na odrębną nazwę. Jak twierdzą naukowcy, Homo juluensis żyli w okresie od 300 000 do 50 000 lat temu. Tworzyli małe grupy, w których polowali na dzikie konie. Wytwarzali kamienne narzędzia i prawdopodobnie nauczyli się obrabiać skóry zwierząt. Dlaczego wyginęli – nie wiadomo. Terminologia dla ułatwienia naukowej komunikacji Drzewo genealogiczne człowieka już w tej ch…

shutterstock1776856127-8080f40.jpg
width: 1000
height: 667

Sycylijskie podwodne jaskinie kluczem do poznania migracji Homo sapiens. Są niemal nieznane nauce
type: item
date: 2024-10-10T06:48:32.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: homo sapiens
subject: jaskinie
subject: migracje
subject: odkrycia archeologiczne
subject: sycylia
subject: włochy
description: Czy jednym z pierwszych miejsc na kontynencie europejskim, do którego przybyli pierwsi przedstawiciele Homo sapiens, była największa wyspa Morza Śródziemnego, Sycylia? Znajduje się na niej sporo zatopionych jaskiń, które są niemal nieznane nauce. Archeolodzy rozpoczęli ich badanie.
encoded: Spis treści: Amerykanie w jaskiniach Sporo jaskiń do zbadania Pierwsi Homo sapiens na Sycylii. Co wiemy do tej pory? Dróg, którymi nasi przodkowie kilkadziesiąt tysięcy lat temu przebyli z Afryki do Europy mogło być kilka. Naturalnym wyborem mógł być marsz przez Sycylię w dzisiejszych Włoszech ze względu na stosunkowo bliski dystans względem Afryki. Poza tym w epoce lodowcowej możliwie było przedostanie się tą drogą – poprzez Sycylię – zapewne nawet suchą stopą. Dopiero później podniósł się znacząco poziomo mórz i oceanów. Z tego powodu zatopione dziś jaskinie Sycylii mogą być świetnym źródłem informacji o pobycie naszych przodków dziesiątki tysięcy lat temu. Amerykanie w jaskiniach Badacze z USA podsumowali właśnie pierwszą część szeroko zakrojonego projektu naukowego, mającego na celu rozpoznanie podwodnych jaskiń Sycylii. Wnioski opublikowali na łamach czasopisma naukowego „PLOS One”. W ich ocenie odkrycia mogą pomóc wyjaśnić wczesną ekspansję Homo sapiens na wyspy Morza Śródziemnego Badania archeologiczne prowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Waszyngtońskiego w St. Louis sugerują, że przybrzeżne i podwodne jaskinie w południowej Sycylii zawierają ważne i nieznane do tej pory wskazówki dotyczące ścieżki i losu Homo sapiens kilkadziesiąt tysięcy lat temu. W południowo-wschodniej Sycylii jest bardzo niewiele stanowisk archeologicznych z epoki górnego paleolitu, które przekopano przy użyciu metod naukowych. Stad nowy projekt jest tak ważny. Sporo jaskiń do zbadania Do tej pory naukowcom udało się ocenić zawartość 25 jaskiń i schronisk skalnych. Większość z nich została po raz pierwszy zidentyfikowana między 1870 a 1990 rokiem, ale z czasem została utracona dla nauki. Autorzy badania przeprowadzili również nowe badania lądowe i podwodne na wcześniej niezbadanych obszarach przybrzeżnych. Dzięki temu udało się im odkryć kilka miejsc, które zawierają potencjalnie ważne nawarstwienia archeologiczne. – To, czego szukamy, to nie tylko pierwsza osoba, która przybyła [na…

low-res-9f241cd.jpg
width: 700
height: 525

Znaleziono prastary roślinny artefakt. Wyjaśnia zagadkę migracji wczesnych ludzi
type: item
date: 2024-08-23T11:34:49.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: azja
subject: homo sapiens
subject: indonezja
subject: jaskinie
subject: migracje
subject: Wolny czas
subject: wyspy indonezji
description: Pierwsi żeglarze pojawili się na Pacyfiku około 55–50 tysięcy lat temu. Dowodem na to jest prastary artefakt znaleziony w jaskini w Papui Zachodniej. Jednak jego funkcja jest dla archeologów zagadkowa.
encoded: W tym artykule: Kierunek: Pacyfik. Kiedy tam dotarli pierwsi ludzie? Nietypowy zabytek. Ważny dowód na migracje Migracja aż do Pacyfiku potwierdzona we wczesnym okresie W ostatnich latach archeolodzy uzyskują coraz więcej informacji na temat wczesnych migracji ludzi poza kontynent afrykański. Moment też coraz dalej cofa się w czasie, co nie przestaje zadziwiać badaczy. Kierunek: Pacyfik. Kiedy tam dotarli pierwsi ludzie? Naukowcy z brytyjskiego University of Oxford we współpracy z indonezyjskim Universitas Gadjah Mada przeprowadzili wspólne badania archeologiczne w jaskini Mololo na wyspie Waigeo1 w Papui Zachodniej. Wyspa ta od północy graniczy z Pacyfikiem. Właśnie opublikowali tych badań na łamach czasopisma naukowego „Antiquity”. Z tych wykopalisk wynika, że pierwsi żeglarze przybyli do Papui Zachodniej drogą morską z Pacyfiku 55 000–50 000 lat temu i doskonale radzili sobie w nowym środowisku. – Określenie najwcześniejszego momentu, w którym ludzie pojawili się w Papui Zachodniej ma kluczowe znaczenie, ponieważ leży ona u wrót Pacyfiku i pomaga nam zrozumieć, skąd pochodzili przodkowie szerszego regionu – w tym Australii, Nowej Zelandii (Aotearoa) i Hawajów. Oraz jak przystosowali się do życia na nieznanych wyspach – mówi główny autor dr Dylan Gaffney z Uniwersytetu Oxfordzkiego. Kilkadziesiąt tysięcy lat temu Ziemia znajdowała się w epoce lodowcowej, co oznacza, że poziom mórz był niższy. Duże szelfy kontynentalne wokół Azji (zwane Sunda) i Australii (zwane Sahul) były suchym lądem, ale wiele wysp Azji Południowo-Wschodniej pozostało wyspami. Umożliwiło to migracje Homo sapiens: „szlakiem północnym” z dzisiejszego Borneo do Sulawesi, Maluku, a następnie Papui Zachodniej lub „szlakiem południowym” z dzisiejszej Jawy i Bali do Flores, Timoru, a następnie Australii. Nietypowy zabytek. Ważny dowód na migracje Uwagę naukowców zwrócił niewielki przedmiot znaleziony na wyspie Waigeo1. Nie jest to typowy zabytek archeologiczny odkrywany na tak wczesnych stanowiskach a…

znaleziono-prastary-roslinny-artefakt-wyjasnia-zagadke-migracji-wczesnych-ludzi-01adfdf.png
width: 1200
height: 630

„Hobbit” z Flores mógł mieć jeszcze mniejszych przodków. Znaleziono kość ramienną jednego z nich
type: item
date: 2024-08-07T11:01:22.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: człowiek
subject: Homo erectus
subject: homo sapiens
subject: indonezja
subject: prehistoria
subject: Wolny czas
subject: wyspy indonezji
description: Na słynnej wyspie Flores paleontolodzy dokonali niezwykłego odkrycia. Wykopali szczątki praludzi pochodzące sprzed ok. 700 tys. lat. Znaleziony fragment kości ramiennej pozwolił oszacować, że należały do hominina jeszcze niższego niż „hobbit” z Flores.
encoded: W tym artykule: Niezwykłe odkrycia ze stanowiska Mata Menge Najcenniejszy fragment kości przedramienia Krewny Homo erectus z Jawy? Flores to druga co do wielkości wyspa archipelagu Małych Wysp Sundajskich. Turyści odwiedzają ją głównie z powodu wygasłego wulkanu Keli Mutu. Górzysta, porośnięta lasami monsunowymi Flores zdobyła międzynarodową sławę dopiero w 2003 r. Wówczas w jaskini Liang Bua zespół archeologa Mike’a Morwooda odnalazł dobrze zachowane szczątki nieznanych ludzkich praprzodków. Znaleziony na wyspie gatunek został nazwany Homo florensis. Jego nienaukowa, za to znacznie bardziej chwytliwa nazwa to „hobbit” z Flores. Porównanie do głównych bohaterów trylogii J.R.R. Tolkiena człowiek z Flores zawdzięcza swoim rozmiarom. Ten hominin, który żył na Ziemi jeszcze ok. 50 tys. lat temu, był drobniejszy i niższy nawet od Pigmejów afrykańskich. Miał niewiele ponad metr wzrostu. Homo florensis uważany był dotychczas za najmniejszy znany gatunek praczłowieka. Jednak wczoraj w czasopiśmie „Nature Communications” ukazał się artykuł, który może to zmienić. Jego autorzy – m.in. prof. Yousuke Kaifu z Uniwersytetu Tokijskiego – donoszą o odkryciu szczątków nieznanego hominina mających aż 700 tys. lat. Zdaniem badaczy, mógł on być jeszcze mniejszy niż Homo florensis. Niezwykłe odkrycia ze stanowiska Mata Menge 75 km na wschód od jaskini Liang Bua znajduje się stanowisko archeologiczne Mata Menge. To otwarty teren, fragment słabo zaludnionych tropikalnych łąk Flores. W 2016 r. prof. Kaifu wraz ze współpracownikami ogłosił znalezienie w Mata Menge szczątków nieznanego hominina sprzed aż 700 tys. lat. Fragment szczęki i sześć zębów były wyjątkowo małe jak na praczłowieka, nawet w porównaniu z rozmiarami Homo florensis. Już wówczas pojawiał się teoria, że szczątki z Mata Menge mogą należeć do praprzodków „hobbita”. Jednak było ich zbyt mało, by można było to stwierdzić z całą pewnością. Brakowało również jakiejkolwiek części szkieletu poniżej głowy, która pomogłaby powiedzieć…

hobbit-z-flores-mogl-miec-jeszcze-mniejszych-przodkow-znaleziono-kosc-ramienna-jednego-z-nich1-e392271.jpg
width: 1200
height: 630

Czy neandertalczycy potrafili mówić? Badania wykazały, że krewni człowieka mieli swój język
type: item
date: 2024-05-29T07:07:21.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: ewolucja
subject: homo sapiens
subject: ludzie
subject: ludzie pierwotni
subject: neandertalczycy
subject: prehistoria
subject: Społeczeństwo
description: Niektóre badania sugerują, że neandertalczycy mogli mieć swój język, którego używali do komunikacji. Jednak ich mowa nie była zbyt wyszukana.
encoded: W tym artykule: Język pomógł ludziom przetrwać i rozwinąć nasz gatunek Czy neandertalczycy umieli mówić? Najważniejsza była analogia Neandertalczycy od dziesiątek lat fascynują naukowców. Nie tylko dlatego, że to bliscy krewni naszego gatunku. Również dlatego, że Homo neanderthalensis i Homo sapiens krzyżowali się, dlatego wielu z nas do dziś ma geny tych hominidów. Z drugiej strony badacze coraz częściej odkrywają dowody na to, że człowiek neandertalski był dużo bardziej inteligentny, niż przez lata uważano. Język pomógł ludziom przetrwać i rozwinąć nasz gatunek Naukowcy do dziś próbują rozwiązać zagadkę wyginięcia neandertalczyków. Doszło do tego ok. 40 tysięcy lat temu. Jednak wcześniej nasze gatunki współistniały na obszarze Eurazji przez tysiące lat. To Svante Pääbo jako pierwszy zsekwencjonował genom naszego krewnego, dzięki czemu dowiedzieliśmy się o nim znacznie więcej. Szwedzki biolog w 2022 roku dostał za to nagrodę Nobla. Naszemu gatunkowi jako jedynemu udało się przetrwać do dziś. Zaludniliśmy cały świat i osiągnęliśmy niesamowicie wysoki poziom rozwoju. Naukowcy uważają, że stało się to m.in. dzięki językowi. Wymiana myśli, pomysłów, spostrzeżeń, a nawet błahe dyskusje prowadziły do wielkich odkryć. Oczywiście zanim to nastąpiło, ten język musiał powstać, a był to taki sam proces, jak każdy w kontekście ewolucji. – Dowody wskazują na kluczowe różnice w mózgach naszego gatunku i neandertalczyków, które pozwoliły współczesnym ludziom (H. sapiens) na tworzenie abstrakcyjnych i złożonych idei za pomocą analogii i metafory – umiejętności porównywania dwóch niezwiązanych ze sobą rzeczy. Aby tak się stało, nasz gatunek musiał odbiegać od neandertalczyków pod względem struktury mózgu – mówi Steven Mithen, profesor archeologii na Uniwersytecie w Reading. Czy neandertalczycy umieli mówić? Jednak coraz więcej wskazuje na to, że neandertalczycy również mogli wykształcić swój język. Nowe dowody anatomiczne wykazują, że gatunek ten miał aparat głosowy i przewód słuch…

neandertalczycy-9ed9a21.jpg
width: 1000
height: 563

Nareszcie wiadomo, kiedy i jak długo Homo sapiens krzyżował się z neandertalczykami. Co z tego zostało?
type: item
date: 2024-05-24T12:06:23.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: homo sapiens
subject: ludzie pierwotni
subject: neandertalczycy
subject: Wolny czas
description: Homo sapiens i neandertalczycy pomimo różnic krzyżowali się ze sobą. Co zostało z ich międzygatunkowej wymiany genów? Najnowsze badanie rzuca nowe światło na to, jak wyglądało spotkanie człowieka rozumnego z krewnymi z Eurazji.
encoded: W tym artykule: Międzygatunkowa wymiana genów Kiedy i jak długo Homo sapiens krzyżował się z neandertalczykami? Co zostało z genomu neandertalczyka? Kwestia krzyżowania się Homo sapiens z neandertalczykami od lat zajmuje badaczy. Na fali niedawnych ustaleń naukowcy z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka w Lipsku uznali, że niemal każdy z nas ma w sobie coś z Homo neanderthalensis. Wymiana genów jest więc pewna. Pozostaje jednak pytanie: kiedy dokładnie doszło do spotkania człowieka rozumnego z jego krewnymi? Autorzy artykułu opublikowanego na serwerze preprintów „bioRxiv” twierdzą, że nie tak dawno temu. Oczywiście biorąc pod uwagę skalę ewolucji człowieka, która trwa od kilku milionów lat. Kontekst jest dobrze znany badaczom. Przyjęli bowiem, że fale migrantów Homo sapiens z Afryki dotarły do Eurazji około 60 tys. lat temu. Tam zastali neandertalczyków. Analiza setek starożytnych i współczesnych genomów wykazała, kiedy oba gatunki zaczęły łączyć się w pary. Naukowcy ustalili również, kiedy w genomie H. sapiens pojawiły się poszczególne sekwencje DNA neandertalczyka. Wiadomo, czy zostały one zachowane. Międzygatunkowa wymiana genów O tym, że H. sapiens i H. neanderthalensis mieli ciepłe relacje (i stosunki, a jakże), ma świadczyć między innymi to, że prawie każdy współczesny człowiek niepochodzący z Afryki nosi genetyczne pozostałości ich międzygatunkowej wymiany genów. Ludzie o pełnym afrykańskim pochodzeniu najczęściej nie mają znacznych ilości neandertalskiego DNA, ponieważ ich przodkowie nie brali udziału w migracjach z kontynentu za życia neandertalczyków. Dotychczasowe badania sugerowały, że wymiana genów zachodziła w okresie od 50 000 do 60 000 lat temu. Jej szczegóły, w tym długoterminowe konsekwencje pozostawały jednak nieokreślone. Leonardo Iasi, genetyk ewolucyjny w Instytucie Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka w Lipsku w Niemczech, postanowił odpowiedzieć przynajmniej na część pytań nurtujących naukowe środowiska. W tym celu razem ze współp…

kiedy-i-jak-dlugo-homo-sapiens-krzyzowal-sie-z-neandertalczykami1-ec9fe39.jpg
width: 1024
height: 613

Już wiadomo, jak i kiedy przybyli tu pierwsi ludzie. „Później, niż przypuszczano”
type: item
date: 2024-05-24T07:22:54.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: australia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: homo sapiens
subject: kontynenty
subject: ludzie
subject: migracje
subject: prehistoria
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Rzadkie znalezisko w osadach z wyspy Timor wskazuje, że ludzie byli tam w drodze na prehistoryczny kontynent Sahul obejmujący m.in. współczesną Australię ok. 44 tysiące lat temu. Wyspa ta nie była więc kluczowym punktem dla zasiedlenia całego kontynentu.
encoded: W tym artykule: Jak ludzie przybyli do Australii? Jedna z wielu fal migracji Brak dowodów obecności człowieka Nie przez Timor, a Nową Gwineę Sahul to prehistoryczny kontynent, który składał się ze współczesnej Australii, Nowej Gwinei, a także Tasmanii. Geologicznie jest to szelf kontynentalny Australii i stanowi część płyty indoaustralijskiej. Dawniej, podczas zlodowacenia, które było powodem obniżenia poziomu oceanu światowego, był to jeden ląd. Największą powierzchnię osiągnął ok. 22–23 tys. lat temu, gdy poziom morza był niemal 135 metrów poniżej współczesnego. Jak ludzie przybyli do Australii? Naukowcy uważają, że Homo sapiens zasiedlili ten kontynent ok. 65 tysięcy lat temu. Potwierdza to stanowisko w Madjedbebe. Skorzystali z dogodnej okazji, gdy poziom oceanów był znacznie obniżony. Człowiek współczesny musiał jednak pokonać obszar morski pomiędzy Sahulem a półwyspem Sunda, który dziś jest indonezyjską wyspą. Jednak do tej pory zakładano, że ludzie przybyli do Australii trasą południową, wiodącą przez wyspę Timor. Nowe badanie zostało opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Nature Communications”. – Znaleźliśmy dowody na to, że duża fala migracji dotarła na wyspę Timor dopiero ok 44 tys. lat temu. Z naszych prac w formacji skalnej Laili wynika, że ludzie, którzy po raz pierwszy dotarli do Australii, przybyli trasą północną, przez Nową Gwineę. Natomiast Timor i inne południowe wyspy zostały skolonizowane dopiero przez późniejszą falę przybyszów – napisali autorzy artykułu. Jedna z wielu fal migracji Badacze przyznają, że ta migracja na wyspę Timor była jedną z wielu fal. Tak jak większość, ta również prawdopodobnie była spowodowana zmianami klimatycznymi. – Timor od dawna uważany był za wyspę, która była kluczowa dla pierwszej migracji ludzi między kontynentalną Azją Południowo-Wschodnią a Australią i Nową Gwineą – twierdzą badacze. – W czasie tych prehistorycznych migracji poziom mórz był niższy. Dlatego wiele z dzisiejszych wysp Azji Południowo-Wschodni…

timor-39da672.jpg
width: 1000
height: 667

„Ludzka rewolucja” 45 tys. lat temu w Europie wyjaśniona. Odpowiedź zaskakuje
type: item
date: 2024-04-17T09:46:51.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: europa
subject: homo sapiens
subject: paleolit
subject: pradzieje
subject: Wolny czas
description: W latach 80. i 90. XX wieku zakładano, że 45 tysięcy lat temu w Europie wydarzyło się coś doniosłego, jakiś nagły twórczy rozkwit nazywany „ludzką rewolucją”. Nowe badania dały jednak inną, zaskakującą odpowiedź.
encoded: W tym artykule: Symboliczne zachowania człowieka. Początki kultury „Ludzka rewolucja” w Europie. Prawda czy mit? Europejczycy nie byli wyjątkowi Dzisiaj istoty ludzkie są dość jednolitym gatunkiem. Ta jednolitość z perspektywy ewolucyjnej nie jest szczególnie stara. Jej genetyczne podstawy zostały ustalone około pół miliona lat temu. Ale niemal na pewno błędem jest sądzić, że potrafilibyśmy wskazać pojedynczy punkt w czasie, w którym „powstał” Homo sapiens. Czyli kiedy różne cechy współczesnego człowieka zbiegły się w zdumiewającym akcie stworzenia. Symboliczne zachowania człowieka. Początki kultury Rozważmy pierwszy bezpośredni dowód czegoś, co moglibyśmy teraz nazwać złożonym, symbolicznym zachowaniem człowieka albo po prostu „kulturą”. Według aktualnej wiedzy powstała ona nie dalej niż 100 tysięcy lat temu. Znalezienie dowodów istnienia kultury na kontynencie afrykańskim zależy głównie od warunków ich konserwacji i od dostępności krajów dla archeologów. Głównym źródłem są skaliste schronienia wokół wybrzeży Afryki Południowej, skrywające prehistoryczne osady z dowodami na wykorzystanie narzędzi oraz skorup i ochry około 80 000 roku p.n.e. Na starożytne znaleziska natrafiano także w innych częściach Afryki. Ale dopiero później, około 45 tysięcy lat temu (kiedy nasz gatunek kolonizował już Eurazję), podobne dowody stają się coraz powszechniejsze i dostępne w większych ilościach. „Ludzka rewolucja” w Europie. Prawda czy mit? W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku zakładano, że 45 tysięcy lat temu wydarzyło się coś doniosłego. Jakiś nagły, twórczy rozkwit, nazywany w literaturze „rewolucją górnego paleolitu”, a nawet „ludzką rewolucją”. Ale w ostatnich dwóch dekadach coraz jaśniej dostrzegamy, że jest to raczej iluzja wynikająca z niekompletności naszych dowodów. Wyjaśniamy, dlaczego tak jest. Większość dowodów tej „rewolucji” pochodzi z jednego miejsca na świecie – z Europy, gdzie uważa się, że około 40 tysięcy lat temu Homo sapiens wyparł neandert…

ludzka-rewolucja-45-tys-lat-temu-w-europie-wyjasniona-odpowiedz-zaskakuje-fc237b2.jpg
width: 1000
height: 652

Czy neandertalczycy trzymaliby kosze pod zlewem? Organizowali sobie przestrzeń mieszkalną podobnie jak ludzie
type: item
date: 2024-04-10T12:29:09.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: homo sapiens
subject: jaskinie
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: prehistoria
subject: Wolny czas
description: Neandertalczycy wcale nie byli prymitywnym gatunkiem. Archeolodzy odkryli, że organizowali sobie przestrzeń mieszkalną bardzo podobnie jak dawni przedstawiciele Homo sapiens.
encoded: W tym artykule: Neandertalczycy, bliscy kuzyni ludzi Jak mieszkali neandertalczycy? Podobne domy ludzi współczesnych i neandertalczyków Stanowisko Riparo Bombrini znajduje się w południowo-zachodnich Włoszech. To zawalona jaskinia skalna, którą najpierw zamieszkiwali neandertalczycy, a następnie ludzie. Pozwala to porównać, jak oba gatunki organizowały sobie skalne mieszkanie. Na stanowisku pracowali ostatnio archeolodzy z Uniwersytetu Montrealskiego i Uniwersytetu Genueńskiego. Potwierdzili wnioski, które po raz pierwszy wysnuto dekadę temu. Neandertalczycy nie pozostawiali rozkładu jaskini przypadkowi. Umieli tak zorganizować sobie w niej życie, by było im jak najwygodniej. Neandertalczycy, bliscy kuzyni ludzi Jeszcze 40 tys. lat temu nie byliśmy jedynym gatunkiem człowieka na planecie. Oprócz Homo sapiens Ziemię zamieszkiwali wówczas neandertalczycy. Mieli za sobą już dziesiątki tysięcy lat historii, w czasie których z powodzeniem przetrwali kilka następujących po sobie ochłodzeń klimatu. Z wyglądu znacznie różnili się od naszego gatunku. „Mieli obszerne klatki piersiowe o beczkowatym kształcie, masywne i muskularne ciała, szerokie nosy i cofnięte brody” – piszą w książce „Neandertalczyk odkryty na nowo” Dimitra Papagianni i Michael A. Morse (tłum. Bartosz Sałbut). „Zachowywali się podobnie do nas. Najpewniej jednak brakowało im jednej ważnej ludzkiej cechy, a mianowicie zdolności do posługiwania się symbolami”. Na czym polegało wspomniane podobieństwo w zachowaniu? Neandertalczycy grzebali zmarłych, a także opiekowali się chorymi i nie w pełni sprawnymi. Mieli język mówiony, posługiwali się ogniem, łowili ryby i zbierali owoce morza. Byli bardzo dobrymi myśliwymi. Ich ofiarami padały słonie i mamuty, ale nie tylko. W zeszłym roku naukowcy z Uniwersytetu w Tübingen przedstawili dowody wskazujące, że neandertalczycy polowali również na lwy jaskiniowe, najgroźniejsze drapieżniki prehistorycznej Eurazji. Jak mieszkali neandertalczycy? W zawalonej jaskini Riparo Bomb…

neandertalczycy-trzymaliby-kosze-pod-zlewem-mozliwe-gdyz-organizowali-sobie-przestrzen-mieszkalna-podobnie-jak-ludzie-4842a3a.jpg
width: 1024
height: 679

Dlaczego obecnie żyje tylko jeden gatunek człowieka? Poznajcie losy dawnych krewnych Homo sapiens
type: item
date: 2024-04-05T08:49:43.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: hobbit
subject: Homo erectus
subject: homo sapiens
subject: neandertalczycy
subject: Wolny czas
description: Jesteśmy teraz sami na świecie jako jedyna pozostała gałązka rodzaju Homo, który pojawił się w Afryce nieco później niż 2,5 miliona lat temu. Czy zniknięcie pozostałych grup miało coś wspólnego z genetyczną, kulturową lub technologiczną przewagą, którą my dysponujemy, a one jej nie miały?
encoded: W tym artykule: Gdzie podziały się inne gatunki człowieka? Neandertalczyk – nasz wymarły krewny Co się stało z hobbitami? Wyższość Homo sapiens nad innymi gatunkami? Koegzystencja różnych gatunków człowieka Kiedy się zastanawiamy nad ogromną różnorodnością ludzkiego życia, przychodzi nam do głowy refleksja, że obecnie jesteśmy tylko my. Carl Sagan powiedział: „Wymieranie jest regułą, przetrwanie wyjątkiem”. Gdzie podziały się inne gatunki człowieka? W zapisie kopalnym widzi się tyle nieistniejących już form życia, że wymieranie wyraźnie stanowi wspólny koniec dla większości gatunków, jakie żyły na naszej planecie. Nie ma obecnie żadnego z krewnych człowieka, którzy – jak się zdaje – współistnieli z nami do 40 000–50 000 lat temu. Począwszy od dwóch lub trzech różnych populacji denisowian, przez neandertalczyków i hobbitów, aż do Homo luzonensis i być może również Homo erectus. Jesteśmy teraz sami na świecie jako jedyna pozostała gałązka rodzaju Homo, który po raz pierwszy pojawił się w Afryce nieco później niż 2,5 miliona lat temu. Jak i dlaczego to się stało? Czy zniknięcie pozostałych grup miało coś wspólnego z jakąś genetyczną, kulturową lub technologiczną przewagą, którą my dysponujemy, a one jej nie miały? Czy jakąś rolę odegrała choroba lub katastrofa naturalna? Czy po prostu wszystko sprowadzało się do szczęścia? Neandertalczyk – nasz wymarły krewny Spośród wymarłych przodków rodziny ludzkiej najlepiej znamy neandertalczyków. Więcej wiemy o zniknięciu właśnie ich niż którejkolwiek z pozostałych grup. Jeśli chodzi o denisowian, to dopiero niedawno ich odkryliśmy i nadal w dużym stopniu posuwamy się po omacku, badając ich rozmieszczenie geograficzne, czas istnienia i adaptację kulturową. Brak szczątków tych ludzi oznacza, że obecnie wszelkie przypuszczenia na temat momentu ich zniknięcia są z konieczności bardzo niepewne. Co się stało z hobbitami? W przypadku hobbitów również wiemy bardzo mało. Kwestia nakładania się na siebie naszego i ich zasięgu albo kontakt…

dlaczego-obecnie-zyje-tylko-jeden-gatunek-czlowieka-poznajcie-losy-jego-dawnych-krewnych-825af52.jpg
width: 1000
height: 563

W Izraelu znaleziono prehistoryczne kamieniołomy, w pobliżu których Homo erectus polował na słonie
type: item
date: 2024-04-03T06:47:12.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: Homo erectus
subject: homo sapiens
subject: odkrycia archeologiczne
subject: paleolit
subject: Wolny czas
description: Praludzie przez setki lat wydobywali kamień i wytwarzali narzędzia w pewnych konkretnych miejscach. Jak się okazało, chętnie korzystali z tych kamieniołomów, w pobliżu których przechodziły słonie.
encoded: W tym artykule: Czego Homo erectus potrzebował do życia Zagadka z Górnej Galilei Szlaki wędrówek słoni Święta trójca paleolitu Kto jako pierwszy opanował ogień? To wcale nie był Homo sapiens. Tę umiejętność posiadał już Homo erectus, człowiek wyprostowany. Pojawił się na Ziemi około 1,8 mln lat temu i przetrwał ponad półtora miliona lat – co najmniej pięć dłużej niż istnieje nasz gatunek. Skąd ten sukces? Homo erectus zdobył umiejętności, których nie posiadały wcześniejsze homininy. Poza opanowaniem ognia przypisuje mu się jako pierwszemu wykuwanie pięściaków – charakterystycznych wielofunkcyjnych narzędzi epoki kamienia. Człowiek wyprostowany był nie tylko wytrawnym kamieniarzem, ale i myśliwym. Nie ograniczał się do drobnej zwierzyny, jak gryzonie czy żółwie. Polował także na większą zdobycz. Badania naukowców z Uniwersytetu Telawiwskiego wskazują, że były nią słonie. Archeolodzy odkryli, że praludzie regularnie korzystali wyłącznie z tych kamieniołomów, w pobliżu których przebiegały szlaki wędrówek słoni. Czego Homo erectus potrzebował do życia Naukowcy prowadzili badania w Górnej Galilei. W tym regionie znajduje się bardzo wiele prehistorycznych wychodni. Zlokalizowane są w pobliżu głównych stanowisk paleolitycznych w dolinie Emek ha-Chula: Gesher Benot Ya'akov i Ma'ayan Baruch. Od dwudziestu lat kamieniołomy Homo erectus analizuje prof. Ran Barkai. – Praludzie potrzebowali do życia trzech rzeczy: wody, żywności i kamienia – mówi. – Woda i pożywanie są niezbędne każdemu żyjącemu stworzeniu. Jednak ludzie musieli mieć jeszcze kamienne narzędzia, by zabijać i szlachtować zwierzęta. Brakowało im bowiem ostrych pazurów i kłów innych drapieżników – dodaje. Zagadka z Górnej Galilei Przez lata pracy prof. Barkai zauważył zastanawiającą prawidłowość. Wraz z innymi archeologami natrafiał na liczne kamienne wychodnie, używane przez praludzi do wytwarzania narzędzi z krzemienia. Tuż obok często znajdowały się inne miejsca z krzemiennymi konkrecjami, dogodnie położone i dos…

homo-erectus-poluje-na-slonie-ae7c7ec.jpg
width: 2880
height: 2147

Polacy odkryli w Uzbekistanie zagadkowe narzędzia sprzed 70 tys. lat. Tropią ludzi, którzy je wykonali
type: item
date: 2024-03-22T10:19:21.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: azja
subject: homo sapiens
subject: jaskinie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: uzbekistan
subject: Wolny czas
subject: zabytki
description: Innowacyjne narzędzia krzemienne sprzed 70 tys. lat odkryli polscy archeolodzy w Uzbekistanie. Teraz próbują ustalić, kto je wykonał. Ma to fundamentalne znaczenie w ustaleniu kierunków pradziejowych migracji człowieka i jego krewnych.
encoded: W tym artykule: W drodze na wykopaliska. Trekking na rzecz nauki Cel badań – jaskinie zasiedlone dziesiątki tysięcy lat temu Realia badań wykopaliskowych Pytania czekają na odpowiedzi. Potrzebne dalsze badania Dotarcie do jaskini – celu badań – zajęło archeologom kilka dni. Ekspedycja w Uzbekistanie odbyła się w 2023 roku. Trasa wiodła przez szczyt Duży Chimgan o wysokości 3300 m n.p.m. W czasach sowieckich było to miejsce obozów szkoleniowych dla początkujących alpinistów. Potem nie było już żadnej widocznej ścieżki. Wizualnie masywy te przywodzą na myśl Tatry Zachodnie, ale – jak podkreślają naukowcy – na sterydach. W drodze na wykopaliska. Trekking na rzecz nauki – Narzędzia do prowadzenia wykopalisk i sprzęt do biwakowania pod gołym niebem nieśliśmy na naszych plecach – mówi National Geographic Polska kierowniczka ekspedycji, dr hab. Małgorzata Kot z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Waga takiego zestawu łącznie z wodą i prowiantem? Około 25–45 kg. – Po drodze spotkaliśmy ostatnich pasterzy schodzących na zimę z gór. Powiedzieli nam, że dalej za nimi nie ma już nikogo i zostajemy w górach sami – wspomina dr hab. Kot. Z tym „sami” nie było to do końca prawda. Archeolodzy dostali wcześniej ostrzeżenie: niedźwiedzie w górach są wyjątkowo niespokojne, bo całe lato panowała susza. A owce to stosunkowo łatwy łup dla tych zwierząt. Gdy ostatni pasterze sprowadzą swoje stada na zimę w doliny, niedźwiedzie chodzą głodne. Wybór pory roku na wyprawę był podyktowany stanem wody w rzekach. Jesienią jej poziom jest najniższy i najłatwiej jest je przejść. A idąc, trzeba je przechodzić wpław. Ze sprzętem na plecach jest to zawsze problematyczne. Cel badań – jaskinie zasiedlone dziesiątki tysięcy lat temu Po co ten cały trud i znój? Celem archeologów w 2023 roku były dwie jaskinie położone wysoko w górach Tien Szan, na pograniczu Uzbekistanu i Kirgistanu. Takie miejsca to skarbnice wiedzy o najbardziej odległej przeszłości człowieka. Archeolodzy liczyli, że odnajd…

polacy-odkryli-w-uzbekistanie-zagadkowe-narzedzia-sprzed-70-tys-lat-tropia-ludzi-ktorzy-je-wykonali-9e6b7a1.jpg
width: 4032
height: 3024

Śladami pierwszego Homo sapiens w Chinach. Jaskinia Tianyuan pełna zagadkowych kości
type: item
date: 2024-03-08T09:04:35.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: chiny
subject: homo sapiens
subject: odkrycia archeologiczne
subject: paleolit
subject: pradzieje
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: Wolny czas
description: To jedno z najciekawszych stanowisk archeologicznych Chin. Odkryto tu kości jednego z pierwszych Homo sapiens, który dotarł do dzisiejszego Państwa Środka. Ze szczątków człowieka można wywnioskować, że nosił buty – pisze dla National Geographic z Chin Paul Salopek.
encoded: W tym artykule: Jaskinia Tianyuan – miejsce szczególne Człowiek z Tianyuan – kim był? Pradziejowe obuwie made in China W muzeum twarzą w twarz z jaskiniowcem Widok z jaskini Tianyuan Jaskinia Tianyuan, Chiny: 39° 39’ 28” N, 115° 52’ 17” E Pniemy się po zielonych wzgórzach na zachód od Pekinu. Porastają je dzikie morele i orzechy włoskie. Ich owoce są małe, twarde, gorzkawe. Wśród zieleni jak szalone ćwierkają chmary mazurków. Na dnie doliny w promieniach słońca lśni pogrążona w ciszy wieś. Jakim cudem ten rajski zakątek uchował się na obrzeżach 22-milionowej metropolii? Wygląda to jak sen, z pewnością jest zagadką. Pylistą, wspinającą się zakosami ścieżką dla kóz maszeruje przede mną profesor Gao Xing. Zmierzamy ku wejściu do jaskini, przegrodzonemu żelazną kratą z napisem „Tianyuan”. W środku znaleziono jedne z najstarszych szczątków Homo sapiens w Chinach. – Sprzed jakichś 40 tys. lat – mówi Gao, krępy, małomówny mężczyzna o pewnym kroku kogoś, kto pół życia spędził na wykopaliskach. Jest specjalistą od kamiennych narzędzi z Instytutu Paleontologii Kręgowców i Paleoantropologii Chińskiej Akademii Nauk. Przed kosmicznym promieniowaniem chroni go kapelusz z szerokim rondem i bluzka z długimi rękawami. – No i jak? – uśmiecha się. Wspaniale. Czuję radość i wzruszenie. Jaskinia Tianyuan – miejsce szczególne Od kilkunastu lat maszerowałem w kierunku jaskini Tianyuan – miejsca szczególnego dla antropologów badających wędrówki pierwszych ludzi i ich rozprzestrzenianie się po świecie. Od 2013 r. wędruję z Afryki, podążając śladami najdawniejszych współczesnych mężczyzn, kobiet i dzieci, którzy w epoce kamienia eksplorowali naszą planetę. Opisuję historię miejsc na trasie i rozgrywające się tam obecnie wydarzenia. Rozmawiam z poszukiwaczami skamieniałości i poetami. A teraz, o ledwie dzień spaceru ze stolicy Chin, spotykam wreszcie jednego z tych pradawnych pionierów. Odczuwam wyjątkową więź z Człowiekiem z Tianyuan. Wędrowcem, który złożył tu swe kości – i już nie powstał …

paul-salopek-f8697a2.jpg
width: 4032
height: 3024

Przełomowe badanie: pierwsi Homo sapiens zasiedlili Europę dużo wcześniej niż sądzono
type: item
date: 2024-01-31T16:00:06.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: homo sapiens
subject: jaskinie
subject: ludzie
subject: neandertalczycy
subject: niemcy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: prehistoria
subject: Społeczeństwo
subject: Wolny czas
description: Homo sapiens dotarł do północno-zachodniej Europy ponad 47 tys. lat temu. Przybycie pierwszych ludzi na zimną północ miało miejsce kilka tysięcy lat przed zniknięciem neandertalczyków.
encoded: W tym artykule: Pierwsi ludzie dotarli do północnej Europy ponad 47 tys. lat temu Europejscy Homo sapiens dobrze sobie radzili w zimnym klimacie Badanie rzuca nowe światło na prehistorię człowieka w Europie W trzech przełomowych pracach naukowych uczeni przeanalizowali skamieniałości z jaskini Ranis-Ilsenhöhle w Niemczech. Okazało się, że kamienne artefakty, które uważano za wykonane przez neandertalczyków były narzędziami używanymi przez pierwszych ludzi – Homo sapiens. Odkrycie to mocno zmienia naszą wiedzę na temat tego okresu. Człowiek współczesny dotarł do północno-zachodniej Europy na długo przed zniknięciem neandertalczyka. Przez przynajmniej kilka tysięcy lat oba gatunki koegzystowały na tym terenie. Z innych badań wiadomo, że krzyżowały się ze sobą. Nie wiadomo jednak, czy i w jakim stopniu Homo sapiens przyczynił się do wyginięcia Homo neanderthalensis. Pierwsi ludzie dotarli do północnej Europy ponad 47 tys. lat temu Międzynarodowy zespół badawczy ponownie badał stanowisko archeologiczne w jaskini Ranis przez kilka ostatnich lat. W jego skład weszli naukowcy z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Lipsku, Collège de France w Paryżu, Uniwersytetu Fryderyka Aleksandra w Erlangen i Norymberdze, Państwowego Urzędu Ochrony Zabytków i Archeologii Turyngii. Celem było zlokalizowanie głębszych osadów, których nie zbadano podczas wykopalisk w latach 30. XX wieku. Archeolodzy mieli szczęście – na głębokości około 8 metrów odnaleziono tysiące fragmentów kości. „Analiza wykazała, że jaskinia Ranis była okresowo wykorzystywana przez ludzi, hieny i hibernujące niedźwiedzie” – wyjaśnia Geoff Smith, jeden z badaczy. „Chociaż ludzie korzystali z jaskini sporadycznie, jedli tam regularnie mięso różnych zwierząt, w tym reniferów, nosorożców włochatych i koni” - dodaje. To w ten sposób Homo sapiens opuścili Afrykę. Nowe badania wyjaśniają wieloletnie wątpliwości Naukowcy odkryli, w jaki sposób ponad 80 tys. lat temu pierwsi Homo sapiens opuścili Afrykę i dota…

pierwsi-homo-sapiens-zasiedlili-europe-duzo-wczesniej-niz-sadzono-6f40354.png
width: 882
height: 490

W Maroku archeolodzy odnaleźli skamieniałe odciski ludzkich stóp. Mogą mieć aż 90 tys. lat
type: item
date: 2024-01-31T08:00:18.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: afryka
subject: Edukacja
subject: homo sapiens
subject: ludzie
subject: maroko
subject: prehistoria
subject: Społeczeństwo
subject: Wolny czas
description: Marokańscy archeolodzy natrafili na skamieniałe odciski stóp. Na jednej z plaż odnaleźli ich nawet 85. Badacze twierdzą, że to jedne z najstarszych i najlepiej zachowanych tego rodzaju śladów.
encoded: W tym artykule: Odciski stóp ludzi sprzed 90 tys. lat 85 śladów, które zostawiło co najmniej 5 osób w różnym wieku Jaka jest historia tej grupy Homo sapiens? Na łamach czasopisma naukowego „Scientific Reports” ukazał się właśnie interesujący artykuł. Naukowcy z Maroka informują w nim, że na plaży w Larache (północno-zachodnie wybrzeże kraju) odnaleźli odciski ludzkich stóp sprzed 90 tys. lat. To okres nazywany późnym plejstocenem, znanym również jako jako ostatnia epoka lodowa, który zakończył się około 11 700 lat temu. Odciski stóp ludzi sprzed 90 tys. lat Badacze napisali w sprawozdaniu z badań, że udało im się zidentyfikować co najmniej 85 skamieniałych odcisków stóp ludzkich. – Odciski stóp stanowią cenne źródło dostarczające bezpośrednich informacji na temat biologii, lokomocji i zachowania osób, które je zostawiły – twierdzi Mouncef Sedrati, naukowiec z uniwersytetów w Bretanii i Brest we Francji. – Jednakże czasoprzestrzenne rozmieszczenie śladów człowiekowatych jest niejednorodne, szczególnie w Afryce Północnej, gdzie przed holocenem nie były znane żadne stanowiska z takimi śladami – dodaje. Badacze twierdzą, że region ten jest bardzo ważny w kontekście ewolucji hominidów. To tutaj bowiem znajdują się najwcześniejsze znane stanowiska, na których odnaleziono ślady Homo sapiens. Chodzi o Dżabal Ighud w południowej części Maroka. 85 śladów, które zostawiło co najmniej 5 osób w różnym wieku Miejsce zostało odkryte przypadkowo w 1960 roku podczas prac górniczych, a rok później rozpoczęto jego badania. Odkopano tu szczątki, które zidentyfikowano jako wczesnych przedstawicieli naszego gatunku. Badania metodą termoluminescencyjną datowały to miejsce na aż 315 tysięcy lat. Naukowcy odnaleźli najstarsze ślady pozostawione przez człowieka. Mają ponad 300 tys. lat W Niemczech naukowcy odnaleźli prawdopodobnie najstarsze odciski ludzkich stóp. Ślady pochodzą z paleolitycznego stanowiska w Dolnej Saksonii i mogą mieć nawet 300 tys. lat. – Podczas najnowszych badań udało n…

odciski-na-marokanskiej-plazy-sa-jednymi-z-najstarszych-i-najlepiej-zachowanych-w-calym-regionie-fot-m-sedrati-1602a59.webp
width: 650
height: 366

Tak wyglądał neandertalski „starzec”. Niesamowita rekonstrukcja twarzy sprzed kilkudziesięciu tysięcy lat
type: item
date: 2023-11-08T14:20:27.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: homo sapiens
subject: ludzie pierwotni
subject: neandertalczycy
subject: rekonstrukcja
subject: Społeczeństwo
subject: Wolny czas
description: W jednej z francuskich jaskiń przed laty naukowcy odnaleźli szkielet neandertalczyka. Nowa rekonstrukcja rzuca światło na to, jak wyglądali nasi historyczni kuzyni w konkretnym wieku.
encoded: W tym artykule: Wyjątkowa rekonstrukcja neandertalskiego „starca” Zespół stworzył dwa modele Jak wyglądali neandertalczycy? To już kolejna rekonstrukcja, za którą odpowiada Cicero Moraes. Brazylijski artysta, który zajmuje się grafiką 3D, stał się jednym z najpopularniejszych ekspertów od „przywracania do życia” ludzi z przeszłości. To dzięki niemu mogliśmy zobaczyć, jak wyglądał rdzenny mieszkaniec Brazylii „Zuzu”, a nawet średniowieczny Polak, który cierpiał na dwie rzadkie choroby. Wyjątkowa rekonstrukcja neandertalskiego „starca” Chociaż odtwarzanie wyglądu osób, które żyły tysiące lat temu nie jest w 100% dokładne, współczesne techniki ekstrakcji i analizy DNA, a także zaawansowane i nowoczesne technologie sprawiają, że modele stają się coraz bardziej rzeczywiste. Dużo zależy również od tego, jak dobrze zachowane są czaszki, które naukowcy chcą zrekonstruować i na ich podstawie cyfrowo stworzyć tkanki miękkie. Tym razem Moraes postanowił „ożywić” neandertalczyka, który żył ok. 47–56 tys. lat temu, na terenie dzisiejszej Francji. Jego szczątki zostały odnalezione w 1908 roku przez grupę katolickich księży w jaskini w gminie La Chapelle-aux-Saints, w południowo-środkowej części kraju. Szkielet był prawie kompletny. Czaszce brakowało kilku zębów, właśnie dlatego neandertalczyka nazwano „starcem”. Zespół stworzył dwa modele W rzeczywistości mężczyzna zmarł w wieku ok. 40 lat. Przez wiele lat uważano, że kości należą do gatunku Homo sapiens. Dopiero badania DNA wykazały, że jest to przedstawiciel wymarłego 40 tys. lat temu człowieka neandertalskiego. Ponadto, jego czaszka wykazywała charakterystyczne cechy dla tego gatunku, m.in. duże oczodoły i brak podbródka. Praca nad najnowszą rekonstrukcją wyglądała podobnie jak w przypadku poprzednich modeli. Cicero Moraes wraz z zespołem wykorzystali istniejące skany czaszki neandertalczyka, które zostały wykonane metodą tomografii komputerowej. Następnie badacze pobrali cyfrowe próbki od żywych „dawców”, aby zrekonstruować u…

neandertalczycy-39c530c.png
width: 541
height: 240