Król i królowa Himalajów biją kolejne rekordy. On wszedł na Mount Everest 32 razy, ona – 11
W ciągu zaledwie jednego dnia dwoje nepalskich wspinaczy udowodniło, że dla narodu Szerpów Himalaje są domem, po którym poruszają się z niezrównaną wytrzymałością. Kami Rita Sherpa oraz Lhakpa Sherpa pobili światowe rekordy w liczbie wejść na Mount Everest.
Niedziela, 17 maja 2026 roku, na zawsze zapisze się w historii światowego himalaizmu. 56-letni Kami Rita Sherpa oraz 52-letnia Lhakpa Sherpa pobili dwa światowe rekordy, zdobywając szczyt Mount Everestu odpowiednio 32 i 11 razy. Osiągnięcia Szerpów po raz kolejny mogą zawstydzić zachodnich himalaistów. Jeden dzień, dwa rekordy Kami Rita Sherpa po raz 32. stanął na szczycie Mount Everestu, bijąc swój własny rekord ustanowiony zaledwie rok wcześniej. Jego kariera, trwająca nieprzerwanie od 1994 roku, jest świadectwem niespotykanej formy. Z wyjątkiem lat, gdy wyprawy były niemożliwe, Kami Rita zdobywa szczyt najwyższej góry świata niemal co roku. Jest jednym z najbardziej doświadczonych przewodników na świecie. Tego samego dnia swój historyczny sukces świętowała Lhakpa Sherpa, znana jako „Królowa Gór”. 52-latka stanęła na wierzchołku Everestu jedenasty raz, po raz kolejny podbijając własny rekord świata w liczbie wejść wśród kobiet. Lhakpa, która po raz pierwszy zdobyła szczyt w 2000 roku, udowodniła swoją wielkość nie tylko na Evereście, ale i na K2. Jej niezwykłe życie w 2023 uwieczniono w filmie dokumentalnym Netflixa „Lhakpa Sherpa: Królowa gór”. Mimo, że kolejne rekordy to ich osobiste osiągnięcia, oboje podziękowali innym Szerpom za zbiorowy wysiłek, jakim jest wspinaczka w Himalajach. „Każdy szczyt to nie tylko osobisty sukces, ale także hołd dla wszystkich ciężko pracujących Szerpów i wspinaczy, dzięki którym te wyprawy kończą się sukcesem i są bezpieczne” – napisał Kami Rita Sherpa w mediach społecznościowych. „Dziękuję Wam wszystkim za wsparcie i zachętę! Nie dokonałbym tego bez Was wszystkich. Dziękuję w szczególności Szerpom, którzy wszystko przygotowali. Oni są prawdziwymi bohaterami.” – napisała Lhakpa Sherpa. Szerpowie: genetyczny fenomen gór wysokich Szerpowie to tybetańska grupa etniczna. Jej nazwa shar pa dosłownie oznacza „ludzi wschodu”, co nawiązuje do ich migracji z tybetańskiego regionu Kham do Nepalu około XIII–XIV wieku. Żyjąc w wysokogórskich dolinach, takich jak Solukhumbu, na wysokościach od 3000 do 6000 m n.p.m., przez wieki przystosowali się do życia na dużej wysokości. Badania genetyczne wykazały u nich obecność ponad 30 specyficznych wariantów genów, w tym genu EPAS1, który pozwala na niezwykle wydajne wykorzystanie tlenu przy niskim ciśnieniu. Szerpowie wyznają buddyzm tybetański szkoły Nyingma i wierzą, że góry są zamieszkiwane przez bóstwa i demony, które należy udobruchać przed wspinaczką. Mount Everest, nazywany przez nich „Matką Świata”, jest otoczony głęboką czcią, a praca przewodnika to dla wielu nie tylko zawód, ale i forma duchowego obcowania z naturą. Choć termin „szerpa” stał się w językach zachodnich synonimem górskiego tragarza, dla samych Nepalczyków to przede wszystkim dumne określenie narodu, który z rolników i hodowców jaków stał się elitarną grupą przewodników, bez których współczesny himalaizm byłby niemożliwy. Osiągnięcia Szerpów w Himalajach Oprócz najnowszych rekordów, Szerpowie zapisali się w historii himalaizmu licznymi przełomowymi osiągnięciami. Oto najważniejsze z nich: Pierwsze wejście na Mount Everest: 29 maja 1953 roku Tenzing Norgay, wraz z Edmundem Hillarym, jako pierwsi ludzie w historii stanęli na szczycie najwyższej góry świata. Pierwsze zimowe wejście na K2: 16 stycznia 2021 roku grupa Nepalczyków dokonała historycznego, pierwszego zimowego wejścia na K2 – ostatni ośmiotysięcznik niezdobyty wcześniej o tej porze roku. W zespole znajdowało się dziewięciu Szerpów (w tym m.in. Mingma Gyalje Sherpa) oraz jeden Gurkha, Nirmal Purja. Wcześniejszymi wielokrotnymi rekordzistami w liczbie wejść na Everest byli również Apa Sherpa, Lhakpa Tenzing oraz Phurba Tashi, którzy wielokrotnie przesuwali granice wytrzymałości, osiągając pułap 21 wejść. Źródła: Reuters, Gripped Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Kolejny niezwykły wyczyn polskiego skialpinisty. Bartek Ziemski zjechał na nartach z czwartej góry świata
12 maja polski skialpinista Bartek Ziemski dokonał historycznego wyczynu w Himalajach, zdobywając czwarty najwyższy szczyt świata – Lhotse (8516 m n.p.m.) – a następnie wykonując pełny zjazd narciarski z samego wierzchołka aż do bazy. To jego kolejne wielkie osiągnięcie.
30-letni bielszczanin wspiął się na szczyt samotnie, bez wspomagania tlenem z butli, bez wsparcia Szerpów i przed ekipami poręczującymi drogę. Jak donosi Polski Związek Alpinizmu, cała akcja została przeprowadzona w niezwykle wąskim oknie pogodowym. Prognozy zapowiadały nadejście długotrwałych silnych wiatrów, co czyniło ten moment prawdopodobnie ostatnią szansą na bezpieczny atak w tym sezonie. Lhotse, czyli najbliższy sąsiad Mount Everestu, to już ósmy ośmiotysięcznik, który Bartek Ziemski zdobył bez tlenu, zjeżdżając następnie na nartach. Historyczny zjazd kuluarem Lhotse Kuluar Lhotse to marzenie skialpinistów – wąski, stromy żleb kusi do zjazdu na nartach, choć jest niezwykle trudnym wyzwaniem. W 2018 roku pierwszego w historii zjazdu na nartach dokonał tam dwuosobowy zespół: Hilaree Nelson i Jim Morrison. Amerykanie korzystali jednak z tlenu, Bartek Ziemski – nie. Dzięki temu, że Ziemski wyprzedził główne wyprawy komercyjne, kuluar Lhotse był pusty – wolny od wspinających się himalaistów i wiszących lin poręczowych, które mogłyby utrudniać zjazd. Nasz skialpinista stanął na szczycie o godzinie 12:14 czasu lokalnego przy niemal idealnej, bezwietrznej pogodzie. Po osiągnięciu wierzchołka Ziemski wpiął narty i rozpoczął skomplikowany technicznie zjazd. Warunki śnieżne określił jako „dla koneserów” – musiał manewrować między twardym „betonem”, fragmentami świeżego śniegu oraz miejscami przewianymi i mocno sprasowanymi. Taka mieszanka wymagała absolutnej koncentracji. Ziemski zjechał bez odpinania nart aż do lodospadu Khumbu Icefall. To jeden z najtrudniejszych odcinków drogi, znany z głębokich szczelin i nieprzewidywalnych ruchów lodu. Choć Ziemski dążył do pełnego zjazdu, warunki na Icefallu wymusiły na nim skorzystanie z drabiny. Nie umniejsza to w żadnym stopniu tego historycznego wyczynu. Ambitny projekt Bartka Zielińskiego Lhotse jest już ósmym ośmiotysięcznikiem, z którego Bartek Ziemski zjechał na nartach bez dodatkowego tlenu. Jego projekt MAD Ski Project konsekwentnie przesuwa granice tego, co możliwe w narciarstwie wysokogórskim i w Himalajach. Wcześniej Ziemski zjechał m.in. z Broad Peaku, Gaszerbrumu II, Annapurny, Dhaulagiri oraz Kanczendzongi (w dwóch ostatnich przypadkach były to pierwsze zjazdy w historii). W 2024 roku zdobył również Makalu, a rok wcześniej Manaslu. Ziemski jest osobą niezwykle skromną i nie korzysta z mediów społecznościowych. Jego wyczyny budzą ogromne uznanie w międzynarodowym środowisku skialpinistycznym. Źródła: Polski Związek Alpinizmu, Wspinanie.pl, Explorersweb Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Rob Hall uczynił najwyższe szczyty produktem luksusowym. Za swoją ambicję zapłacił najwyższą cenę
Rob Hall, jako współzałożyciel firmy Adventure Consultants, zrewolucjonizował model komercyjnych wypraw na ośmiotysięczniki. To, co wcześniej wydawało się być wyczynem, którego mogli podjąć się nieliczni, przemienił w elitarną dyscyplinę – śmiertelnie niebezpieczny produkt luksusowy. Nie bał się podejmować ryzykownych decyzji. Jedna z nich doprowadziła do najbardziej medialnej katastrofy w historii himalaizmu.
Spis treści: Praktyka najlepszą formą zdobywania wiedzy Partnerstwo z Garym Ballem Pionierstwo w biznesie wysokogórskim Geneza katastrofy z 1996 roku Wizjoner, który otworzył drogę na najwyższe szczyty świata czy ofiara własnej ambicji? Człowiek, który pogrzebał romantycznego ducha himalaizmu czy ten, który uczynił ten sport dostępniejszym? Dla wielu Rob Hall jest symbolem odwagi i profesjonalizmu – marzycielem, który dotarł na dach świata, nie tylko dosłownie, ale i zawodowo. Wielu wytyka mu jednak pychę wynikającą z wcześniejszych sukcesów i niemożność odpuszczenia celu, gdy cena za jego osiągnięcie staje się zbyt wysoka. Praktyka najlepszą formą zdobywania wiedzy Robert Edwin Hall urodził się 14 stycznia 1961 roku w Christchurch w Nowej Zelandii. Dorastał w regionie zdominowanym przez Alpy Południowe, co w znacznym stopniu ukształtowało jego podejście do gór i pracy. W odróżnieniu od wielu innych wspinaczy, Hall reprezentował typ praktyka-rzemieślnika. Jako 14-latek porzucił szkołę, by zająć się pracą w firmie Alps Sports, zajmującej się projektowaniem i produkcją odzieży oraz sprzętu outdoorowego. Dzięki temu doświadczeniu zyskał cenną wiedzę na temat technologii materiałów i konstrukcji ekwipunku, co okazało się niezwykle istotne dla jego późniejszej kariery. W środowisku wspinaczkowym był znany z wręcz obsesyjnej dbałości o najdrobniejsze detale sprzętowe i logistyczne. Jako 16-latek awansował na stanowisko menadżera. To udowadnia, że już w młodości wykazywał zdolności przywódcze i organizacyjne. Pierwsze sukcesy W Alpach Południowych preferował warunki zimowe. To właśnie on dokonał pierwszych zimowych przejść takich formacji jak Caroline Face na Mount Cook, a także szczytów La Perouse i Black Tower. Te osiągnięcia wymagały nie tylko technicznej biegłości, ale także ogromnej odporności psychicznej. Dla Halla stały się przepustką do najwyższych gór świata. W Himalaje po raz pierwszy wyruszył w 1980 roku. Dwa lata później wziął udział w drugim przejściu północnej grani Ama Dablam i drugim wejściu na szczyt Numbur. Partnerstwo z Garym Ballem Kluczowy moment w międzynarodowej karierze Roba Halla nastał w 1988 roku, gdy nawiązał współpracę z Garym Ballem. Starszy i bardziej doświadczony wspinacz stał się dla niego nie tylko wspinaczkowym partnerem, ale i najbliższym przyjacielem. Wspólnie opracowali ambitny plan, dzięki któremu mieli zyskać rozpoznawalność i finansowanie dalszej działalności – zdobycie najwyższych szczytów wszystkich siedmiu kontynentów w rekordowo krótkim czasie. W 1990 roku dokonali wyczynu, który odbił się szerokim echem, nie tylko w świecie wspinaczkowym, ale i w mediach. W ciągu siedmiu miesięcy zdobyli Koronę Ziemi (zgodną z listą Bassa), zaczynając od Mount Everestu w maju, a kończąc na Masywie Vinsona na Antarktydzie w grudniu. Dzięki temu sukcesowi w Nowej Zelandii zyskali status bohaterów narodowych i liczne odznaczenia, w tym New Zealand Commemoration Medal i Order Imperium Brytyjskiego za zasługi dla alpinizmu. W tym duecie Hall był postrzegany jako metodyczny organizator i dyplomata, potrafiący łagodzić konflikty w bazach. Z kolei Ball wnosił do współpracy ogromną dawkę entuzjazmu i energii. Razem przeprowadzili aż 47 wypraw. Akcja ratunkowa na Evereście Mówiąc o ich wspólnych dokonaniach, nie można nie wspomnieć o udziale w akcji ratowania Andrzeja Marciniaka, który jako jedyny z ekipy przetrwał zejście lawiny podczas odwrotu z Everestu (27 maja 1989 roku). Akcję ratunkową zorganizował Artur Hajzer. Hall i Ball zaoferowali pomoc. 31 maja dotarli do polskiego wspinacza i bezpiecznie sprowadzili go z góry. Pionierstwo w biznesie wysokogórskim Sukces z 1990 roku pozwolił im zrozumieć, że ich przyszłością nie jest sport wyczynowy, a komercyjne przewodnictwo. W 1991 roku założyli firmę Hall and Ball Adventure Consultants, później skróconą do Adventure Consultants. Ich celem było oferowanie bezpiecznego i profesjonalnie przygotowanego wejścia na najwyższe szczyty świata dla osób, które dysponowały odpowiednim kapitałem, ale niekoniecznie dekadami doświadczenia wspinaczkowego. Dzięki obsesyjnemu podejściu Halla do bezpieczeństwa, ich firma szybko stała się liderem rynku. W 1992 roku odnieśli swój pierwszy wielki sukces komercyjny na Evereście, wprowadzając na szczyt sześciu klientów. Ze względu na sprawność i łatwość, z jaką poruszał się w ekstremalnym terenie, Hall zyskał przydomek „Mountain Goat”. Swoją renomą przyciągał klientów z całego świata, mimo że cena wyprawy w AC była wyraźnie wyższa niż u konkurencji. Standardy firmy Halla Hall wprowadził szereg innowacji, które stały się później standardem w branży: zarządzanie tlenem – był zwolennikiem używania dodatkowego tlenu powyżej 8000 metrów przez wszystkich przewodników, co miało zapewniać im jasność umysłu niezbędną do opieki nad klientami; logistyka bazy – standardy żywieniowe i higieniczne w bazach AC były znacznie wyższe niż w tradycyjnych wyprawach narodowych, co minimalizowało ryzyko infekcji i utraty wagi przed atakiem szczytowym; relacje z Szerpami – Hall cieszył się ogromnym szacunkiem wśród społeczności Szerpów, traktując ich jako równorzędnych partnerów i dbając o ich ubezpieczenie oraz wyposażenie. Tragedia na Dhaulagiri W październiku 1993 roku determinacja Roba została wystawiona na ciężką próbę. W trakcie wyprawy na Dhaulagiri Gary Ball zachorował na wysokościowy obrzęk płuc. Mimo desperackich prób ratunku zmarł na wysokości ponad 6000 metrów. Hall pochował przyjaciela w lodowej szczelinie. Mimo straty, zdecydował się kontynuować działalność. Geneza katastrofy z 1996 roku Wyprawa z 1996 roku była dla Halla rutynowym, choć logistycznie złożonym przedsięwzięciem. Wcześniej, wprowadził na szczyt Everestu 39 osób. Takiego wyczynu nie dokonał żaden inny przewodnik niebędący Szerpą. Należy jednak podkreślić, że sezon ten charakteryzował się zagęszczeniem komercyjnych ekip, jakiego na najwyższym szczycie świata wcześniej nie było. Głównym konkurentem Halla był Scott Fischer i jego firma Mountain Madness. Obecność Jona Krakauera, dziennikarza piszącego dla wpływowego magazynu „Outside” w zespole Halla, stworzyła dodatkową presję sukcesu medialnego. Oprócz niego i Halla, w skład zespołu AC weszli: Mike Groom (przewodnik), Andy Harris (przewodnik), Doug Hansen (klient), Beck Weathers (klient), Yasuko Namba (klientka), Lou Kasischke (klient), Frank Fischbeck (klient), Stuart Hutchison (klient), John Taske (klient). Wydarzenia z 10–11 maja Atak szczytowy rozpoczął się tuż po północy 10 maja. Wspinacze wyruszyli z obozu IV na Przełęczy Południowej (ok. 7900 m). Od samego początku wyprawa napotykała problemy, które kumulowały się w czasie. Jednym z najpoważniejszych był brak przygotowanych lin poręczowych na kluczowych odcinkach drogi, w tym na Stopniu Hillary’ego. Szerpowie z ekip Halla i Fischera nie porozumieli się co do podziału pracy, co spowodowało wielogodzinne zatory w strefie śmierci. Hall kładł duży nacisk na rygorystyczne przestrzeganie godzin powrotu, jednak tamtego dnia złamał własną zasadę. Powodem był Doug Hansen, który rok wcześniej musiał zawrócić tuż przed szczytem i dla którego była to ostatnia szansa na zdobycie góry. Czując się osobiście odpowiedzialnym za sukces klienta, Hall pozwolił mu kontynuować wspinaczkę już po bezpiecznym limicie czasu. Hansen dotarł na wierzchołek ok. 16:00, kiedy na horyzoncie widoczna była już potężna burza śnieżna. Załamanie pogody nastąpiło w momencie, gdy wielu wspinaczy znajdowało się jeszcze w pobliżu szczytu lub na południowo-wschodniej grani. Widzialność spadła niemal do zera, a temperatura osiągnęła poziom, który uniemożliwiał przetrwanie bez ruchu. Schodząc z całkowicie wyczerpanym Hansenem, Hall utknął na Południowym Wierzchołku (8749 m). Hansen prawdopodobnie zmarł wkrótce potem, a Andy Harris, który próbował dostarczyć im tlen, zaginął w zamieci. Ostatnia rozmowa Nocą z 10 na 11 maja Hall biwakował pod gołym niebem, bez dodatkowego tlenu, w temperaturze odczuwalnej sięgającej minus 50 stopni Celsjusza. O świcie nawiązał kontakt radiowy z bazą. Mimo skrajnego wyczerpania, brzmiał nadzwyczaj racjonalnie. Jego stan fizyczny nie pozwalał mu jednak na samodzielne zejście – odmrożone dłonie i stopy uniemożliwiały operowanie linami. Później, korzystając z telefonu satelitarnego, pracownicy bazy połączyli go z jego ciężarną żoną w Nowej Zelandii. Świadomy zbliżającego się końca, starał się ją uspokoić. Rob Hall zmarł prawdopodobnie wieczorem 11 maja z powodu hipotermii. Jego ciało zostało znalezione 23 maja przez uczestników ekspedycji IMAX. Do dziś spoczywa na Południowym Wierzchołku, służąc za memento dla innych wspinaczy. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Monika Witkowska o „klątwie K2” i pożegnaniu z ośmiotysięcznikami. „Życie jest za krótkie na nudę”
Zaczęła zdobywać ośmiotysięczniki po czterdziestce, a na K2 stanęła jako 56-latka, odczarowując mit góry, która rzekomo „nie lubi kobiet”. W szczerej rozmowie Monika Witkowska – himalaistka, żeglarka i dziennikarka – opowiada o tym, dlaczego decyduje się zejść z najwyższych szczytów świata, jak „rozmawia” z górami i dlaczego marzenia to nie coś, co się spełnia, ale coś, co się… wykonuje.
Spis treści: Czy K2 faktycznie nie lubi kobiet? Odczarowanie klątwy Kobieca strategia: „Myślimy o tym, że trzeba jeszcze zejść” Dlaczego to koniec z ośmiotysięcznikami? Marzenia się „spełnia”, a nie „czekasz, aż się spełnią” Posłuchaj całej rozmowy z Moniką Witkowską Monika Witkowska to postać, której nie da się zamknąć w jednej definicji. Himalaistka, która zdobyła Koronę Ziemi i cztery ośmiotysięczniki, żeglarka, która opłynęła przylądek Horn, oraz autorka poczytnych książek. W najnowszym odcinku podcastu National Geographic Polska podróżniczka dzieli się refleksjami na temat współczesnego himalaizmu, kobiecej strategii przetrwania w ekstremalnych warunkach oraz odwagi, by w odpowiednim momencie powiedzieć „pas”. – „Dla mnie praca musi być połączona z pasją. Życie jest krótkie i nie ma czasu na marnotrawienie go na nudę” – podkreśla Witkowska. Czy K2 faktycznie nie lubi kobiet? Odczarowanie klątwy Przez dekady w środowisku wspinaczkowym krążyła legenda o „klątwie K2”. Statystyki były bezlitosne: przez pierwsze 50 lat od zdobycia szczytu niemal wszystkie kobiety, które na nim stanęły, ginęły krótko po sukcesie. Monika Witkowska, będąc drugą Polką w historii (po Wandzie Rutkiewicz), która zdobyła ten prestiżowy szczyt, patrzy na to z zupełnie innej perspektywy. – K2 było dla mnie kobietą. Wyczułam taką kumpelską chemię, dobre fluidy. Z kolei Broad Peak, z którego zjechałam nieprzytomna 300 metrów, był dla mnie facetem – wyznaje podróżniczka. Według niej rok 2022, w którym zdobyła szczyt, ostatecznie przełamał złą passę. W jej międzynarodowej grupie to właśnie kobiety miały statystycznie lepszy współczynnik wejść niż mężczyźni. – Myślę, że odczarowałyśmy tę górę. Wszystkie dziewczyny mają się dobrze i wchodzą na kolejne szczyty – dodaje z uśmiechem. Kobieca strategia: „Myślimy o tym, że trzeba jeszcze zejść” Witkowska zwraca uwagę na fundamentalne różnice w podejściu do ryzyka między płciami. Choć himalaizm nazywa sportem „egoistycznym”, przyznaje, że to właśnie kobieca empatia i odpowiedzialność często stają się gwarantem bezpieczeństwa. Kobiety rzadziej ulegają „gorączce szczytowej”, lepiej gospodarując siłami. – Mężczyźni mają często zadaniowe podejście: idą na szczyt. Kobiety jeszcze myślą o tym, że trzeba z niego zejść. To jest nasza strategia, która daje większe szanse na sukces – tłumaczy. Podkreśla również, że w górach wysokich najważniejsza jest „głowa”, a nie tylko przygotowanie fizyczne. Determinacja, pokora i umiejętność motywowania się w kryzysowych momentach to cechy, które pozwoliły jej stawać na najwyższych dachach świata w wieku, w którym wielu myśli o emeryturze. Dlaczego to koniec z ośmiotysięcznikami? Decyzja o zakończeniu przygody z najwyższymi górami świata nie była nagła. Monika Witkowska otwarcie mówi o kosztach, jakie niesie za sobą himalaizm – zarówno emocjonalnych, jak i finansowych. Strata wielu przyjaciół na każdej wyprawie oraz zmiana klimatu panującego w bazie sprawiły, że poczuła potrzebę zamknięcia tego rozdziału. – Ośmiotysięczniki to był ważny epizod, ale nie muszę mieć skompletowanych wszystkich czternastu szczytów. Zbyt wielu znajomych zginęło na moich oczach – wyznaje. Dodaje również, że współczesne góry wysokie tracą swój romantyzm na rzecz marketingu i pogoni za sławą. – Coraz więcej ludzi traktuje góry jako trampolinę do wybicia się, a dla mnie zawsze najważniejsze było przeżywanie wewnętrzne, a nie zaliczanie szczytów. Marzenia się „spełnia”, a nie „czekasz, aż się spełnią” Dla Moniki Witkowskiej wiek to tylko liczba. Autostopem podróżuje po Norwegii, planuje kolejne rejsy i wyprawy trekkingowe (m.in. na Ojos del Salado). Jej przesłanie dla innych kobiet jest proste: nigdy nie jest za późno na własną drogę. –Kto nie chce, szuka powodów, kto chce – szuka sposobów. Nawet jeśli nie miałam pieniędzy na K2, wiedziałam, że pojadę tam choćby nie wiem co. Myślałam: wrócę w sierpniu, to we wrześniu pojadę na jabłka do Holandii, żeby spłacić długi – wspomina. Jej zdaniem największą barierą jest nasz własny umysł. – Nic nie musicie, dużo możecie. Realizujcie swoje marzenia, bo życie jest tylko jedno. Posłuchaj całej rozmowy z Moniką Witkowską Rozmowę z Moniką Witkowską poprowadziła Iwona El Tanbouli-Jabłońska, dyrektorka artystyczna National Geographic Polska. Wideo z rozmową można obejrzeć poniżej, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. View Ediplayer on the source website Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Andrzej Bargiel znów dokonał niemożliwego. Zjechał na nartach z Mount Everestu bez tlenu!
Polski skialpinista Andrzej Bargiel jako pierwszy w historii wszedł na Mount Everest i zjechał z niego na nartach do wysokości bazy (ok. 5364 m n.p.m.). I dokonał tego bez wspomagania tlenem! To przełomowy moment w światowym skialpinizmie i kolejne nieprawdopodobne osiągnięcie Polaka.
– To jeden z ważniejszych kroków w mojej sportowej karierze. Zjazd z Everestu bez tlenu był dla mnie marzeniem, które dojrzewało latami. Wiedziałem, że trudne jesienne warunki i poprowadzenie linii zjazdu przez lodowiec Khumbu to największe wyzwanie, z jakim mogę się zmierzyć. Dzięki wsparciu Red Bulla i teamu moje marzenie w końcu stało się rzeczywistością – powiedział Andrzej Bargiel po zjeździe. Ekstremalne warunki i strefa śmierci Atak szczytowy okazał się trudniejszy, niż zakładano. 22 września 2025 r. Bargiel wspinał się z obozu czwartego, położonego na wysokości ok. 7900 m n.p.m. Świeży śnieg utrudniał torowanie trasy i wydłużył wspinaczkę. Polak 16 godzin spędził w tzw. strefie śmierci (na wysokości powyżej 8000 m n.p.m.), nie korzystając przy tym z dodatkowego tlenu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/09/Andrzej-Bargiel-w-drodze-na-szczyt-Mount-Everest-fot.-Pasang-Rinzee-SherpaRed-Bull-Content-Pool-248965b.jpeg" width="1280" height="720" alt="Andrzej Bargiel w drodze na szczyt Mount Everest fot. Pasang Rinzee Sherpa/Red Bull" title="Andrzej Bargiel w drodze na szczyt Mount Everest fot. Pasang Rinzee Sherpa_Red Bull Content Pool" /> – Jeżeli spojrzy się na fizjologię człowieka przy tak małej ilości tlenu w powietrzu to to, czego dokonał Andrzej, przekracza ludzkie możliwości – skomentowała wyczyn lekarka wyprawy, dr Patrycja Jonetzko. Bargiel na szczycie najwyższej góry świata spędził zaledwie kilka minut, po czym przypiął narty i rozpoczął historyczny zjazd, ścigając się z zachodzącym słońcem. Na wysokości obozu drugiego (ok. 6400 m n.p.m.) zastała go noc, uniemożliwiająca bezpieczny zjazd. Zatrzymał się w obozie i poczekał do wschodu słońca. Następnie w fenomenalnym stylu pokonał lodowiec Khumbu bez korzystania z liny i poręczówek i zakończył zjazd na wysokości bazy. Niezwykły wkład Bartka Bargiela Niemal równie niezwykły jak wyczyn Andrzeja jest wkład jego brata, Bartka Bargiela. Specjalna linia zjazdu, opracowana przez niego z użyciem drona, przebiegała przez południową ścianę Mount Everestu. – Samo nawigowanie w tak trudnym terenie było dla mnie sporym wyzwaniem. (…) Najtrudniejszymi momentami były przejazdy przez grań i lodowiec. Kiedy Andrzej pokonał te fragmenty, odetchnąłem – mówi Bartek Bargiel. To nie był pierwszy raz – długa historia wyzwania Plany zjazdu z najwyższej góry świata pojawiły się kilka lat temu. Pierwszą ekspedycję w 2019 roku przerwał ogromny serak (lodowa bryła) zawieszony nad lodowcem Khumbu. Kolejną wyprawę, w 2022 roku, przerwano ze względu na zagrażającą bezpieczeństwu śnieżycę. Przy trzecim podejściu wreszcie się udało. Zespół Andrzeja Bargiela tworzyli: Tomasz Gaj (kierownik wyprawy), Patrycja Jonetzko (lekarz), Piotr Sadowski (fizjoterapeuta), Jan Gąsienica-Roj (kierownik ds. bezpieczeństwa), Dariusz Załuski (wsparcie sportowe, operator kamery), Maciej Sulima (operator kamery), Bartek Bargiel (operator drona), Bartek Pawlikowski (fotograf). Sportowy gigant z Łętowni Andrzej Bargiel ma 37 lat. Urodzony w Łętowni (woj. małopolskie), od najmłodszych lat związany był z górami i sportem. To wielokrotny mistrz Polski i reprezentant kraju w narciarstwie wysokogórskim. Na arenie międzynarodowej zasłynął jako pionier ekstremalnych zjazdów z najwyższych szczytów świata, wyznaczając nowe granice w himalaizmie i narciarstwie. Najważniejsze osiągnięcia Bargiela to: K2 (2018) – pierwszy i jedyny w historii pełny zjazd na nartach Śnieżna Pantera (2016) – rekord zdobycia 5 najwyższych szczytów byłego Związku Radzieckiego (30 dni) Broad Peak (2015) – pierwszy w historii zjazd na nartach Manaslu (2014) – pierwszy zjazd Polaka na nartach, rekordowy czas wejścia i zjazdu (21 h i 14 min) Shiszapangma (2013) – pierwszy zjazd Polaka na nartach z centralnego wierzchołka Źródło: Everest Ski Challenge Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Korona Ziemi to wyzwanie dla najwytrwalszych. Podołało mu kilkuset podróżników
Korona Ziemi obejmuje najwyższe szczyty na wszystkich kontynentach. Przeciętnemu człowiekowi sprostanie wyzwaniu zdobycia ich wszystkich wydaje się niemożliwe do zrealizowania. A jednak nie brakuje zapaleńców, którzy tego dokonali lub którym wydaje się, że to zrobili. W tym miejscu należy bowiem podkreślić, że nie tylko kompletowanie wierzchołków, ale także dokładne określenie zakresu zadania przysparza ogromnych trudności. Dlaczego? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Jak to się zaczęło? Klejnoty w koronie, czyli lista najwyższych szczytów świata Zdobywcy Korony Ziemi Podróżnicy, wspinacze i ludzie ciekawi świata od zawsze szukali wyzwań, z którymi nie poradził sobie nikt lub którym sprostali tylko nieliczni. Dotrzeć szybciej, dotrzeć dalej, dotrzeć wyżej – niektórzy po prostu nie szukają dróg na skróty, a zamiast tego stawiają przed sobą maksymalne trudności. Jedną z największych prób dla takich niespokojnych duchów jest skompletowanie Korony Ziemi. Jak to się zaczęło? Ideę połączenia najwyższych szczytów na siedmiu kontynentach we wspólną grupę gigantów do zdobycia przypisuje się Richardowi Bassowi, amerykańskiemu biznesmenowi. Faktem jest, że to on jako pierwszy postawił stopę na wszystkich siedmiu wierzchołkach, ale twórcą samej koncepcji wyzwania jest ktoś inny. Pierwszy najprawdopodobniej był William Hackett. Pod koniec lat 40. XX wieku, amerykański wspinacz postawił przed sobą wyzwanie i konsekwentnie je realizował, ale tylko do czasu. Zdobył pięć z siedmiu szczytów. Niepowodzeniem zakończyła się próba zdobycia Mount Vinson, a na Mount Everest nigdy się nie wybrał. Powód? Prozaiczny – taka wyprawa znajdowała się poza jego zasięgiem finansowym. „Siedem Szczytów” Bassa Richard Bass miał do dyspozycji nieporównywalnie większe środki, a nie brakowało mu też zapału. To pierwsze było tak samo potrzebne, jak drugie. Nawet dziś, gdy zdobywanie najwyższych szczytów uległo komercjalizacji, skompletowanie Korony Ziemi dla wielu podróżników byłoby niemożliwe bez wsparcia sponsorów. Pięć dekad temu każda ekspedycja wiązała się z jeszcze większym wydatkiem. Bass przystąpił do realizacji swojego projektu w latach 80. Towarzyszył mu inny majętny biznesmen, Frank Wells. 1 stycznia 1983 roku dwaj pasjonaci gór zaczęli spełniać swoje marzenie. Do końca roku zapisali na swoim koncie sześć z siedmiu wierzchołków. Wtedy zatrzymał ich prawdziwy potwór – Everest. Pierwsze dwie próby zakończyły się niepowodzeniem. To zniechęciło Wellsa. Bass został sam „na placu boju”, ale nie zamierzał odpuszczać. Udało się za trzecim razem. 30 kwietnia 1985 roku skompletował siedem najwyższych szczytów na siedmiu kontynentach. Czy jednak na pewno? Lista wymagała korekty? Jeszcze zanim Bass dokonał tego niewiarygodnego wyczynu pojawiły się głosy, że na liście pominął dwa istotne szczyty. Najgłośniej oponował Reinhold Messner. Włoski alpinista uznał, że najwyższy szczyt Australii – Góra Kościuszki – nie stanowi żadnego wyzwania. Stwierdził, że najmniejszy ze wszystkich kontynentów należy umownie połączyć z Oceanią i za najwyższy uznać Piramidę Carstensza, czyli szczyt Puncak Jaya. Wątpliwości wzbudziła także obecność na liście szczytu Elbrus jako najwyższego wierzchołka Europy. Powszechnie uznawana (ale jednak umowna) granica, oddzielająca Stary Kontynent i Azję, przebiega przez Kaukaz. Jeżeli więc pominie się różnice kulturowo-cywilizacyjne, które na tym obszarze zarysowują się już bardzo wyraźnie, należy uznać, że najwyższy w Europie jest właśnie Elbrus. W tym temacie Messner zgodził się z Bassem, ale wielu innych wspinaczy sprzeciwiło się temu. Przeciwnicy podkreślili, że szczyty Kaukazu mają więcej wspólnego z Azją niż z Europą. W ich opinii, Stary Kontynent powinien być reprezentowany przez Mont Blanc. Klejnoty w koronie, czyli lista najwyższych szczytów świata Kto ma rację? Najwyraźniej trudno to rozstrzygnąć, bo istnieją dwie listy szczytów, składających się na Koronę Ziemi, Bassa i Messnera. Zatem Elbrus stanowi obowiązkowy punkt wyprawy, ale każdy zdobywca decyduje sam, czy postawi stopę na wierzchołku Góry Kościuszki, czy Piramidy Carstensza. Niektórzy zdobywcy decydują się na skompletowanie ośmiu, a nawet dziewięciu szczytów. Najpowszechniej realizowana jest jednak wersja Korony Ziemi według listy Messnera. Składają się na nią następujące góry: Mount Everest w Azji (8849 m n.p.m.), Aconcagua w Ameryce Południowej (6961 m n.p.m.), Denali w Ameryce Północnej (6190 m n.p.m.), Kilimandżaro w Afryce (5895 m n.p.m.), Elbrus w Europie (5642 m n.p.m.), Mount Vinson na Antarktydzie (4892 m n.p.m.), Piramida Carstensza w Australii i Oceanii (4884 m n.p.m.). Zdobywcy Korony Ziemi Skompletowanie najwyższych szczytów na wszystkich kontynentach wymaga przygotowania kondycyjnego, sprzętowego i finansowego. Pozornie ta misja wydaje się niemal niemożliwa do zrealizowania. A jednak setkom poszukiwaczy przygód udało się tego dokonać. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/475a00ed91db16ce559912129af0c3885747bbbf-cf5452c.jpeg" width="938" height="625" alt="Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat (fot. Getty Images)" title="Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat (fot. Getty Images)" /> Oficjalny globalny rejestr zdobywców nie istnieje, a dane z poszczególnych źródeł nieco różnią się od siebie. Strona 7summits.com, aktualizowana do sierpnia 2016 roku, wymienia 416 nazwisk. W nowszych zestawieniach jest mowa o ponad 500, choć można także natrafić na listę obejmującą ponad 700 zdobywców. Ci byli pierwszymi Jak już wspomnieliśmy, jako pierwszy siedem szczytów skompletował Richard Bass. Koronę Ziemi w wersji Messnera po raz pierwszy zdobył natomiast Pat Morrow w 1986 roku. Rok później jego wyczyn powtórzył sam Messner, ale jako pierwszy zrobił to w starym stylu, bez wspomagania tlenem. Pierwszą kobietą, która postawiła stopę na wszystkich siedmiu wierzchołkach, była Junko Tabei. Pierwszy Polak, który zdobył Koronę Ziemi Na liście zdobywców gigantów świata nie brakuje także polskich nazwisk. Jako pierwszy podołał temu wyzwaniu Leszek Cichy, ten sam, który wraz z Krzysztofem Wielickim zapisał na swoim koncie pierwsze w historii himalaizmu zimowe wejście na Mount Everest. Pamiętne wejście odbyło się 17 lutego 1980 roku. W latach 90. XX wieku miał już na koncie cztery klejnoty z Korony Ziemi: Everest, Elbrus (a także Mont Blanc), Aconcaguę i Denali. W 1998 roku, wraz z Markiem Kamińskim, wszedł na Mount Vinson. Kolejne były Kilimandżaro i Góra Kościuszki. W 1999 roku dopiął listę, zdobywając Piramidę Carstensza. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kontrowersyjny rekord wyprawy na Mount Everest. Wspinacze wspomogli się nowym gazem
Przewodnik górski z Austrii poprowadził grupę Brytyjczyków na Mount Everest w rekordowym czasie — od wylotu z Londynu 16 maja do zdobycia szczytu 21 maja. Dzięki użyciu ksenonu znacznie skrócono czas aklimatyzacji. Metoda ta budzi kontrowersje i jest badana przez władze Nepalu.
Spis treści: Ksenon – sekret rekordowego wejścia na Mount Everest Za i przeciw ksenonowi w himalaizmie Jak wygląda klasyczna aklimatyzacja? W maju austriacki przewodnik górski Lukas Furtenbach poprowadził czterech brytyjskich wspinaczy na Mount Everest w rekordowym czasie. Jak donosi agencja Associated Press, od wylotu uczestników wyprawy z Londynu do zdobycia szczytu (21 maja) minęło tylko 5 dni. Wspinacze byli z powrotem w domu dwa dni później. Tak szybkie zdobycie najwyższej góry świata to efekt nowej, kontrowersyjnej metody aklimatyzacji. Ksenon – sekret rekordowego wejścia na Mount Everest Przed wyprawą na Mount Everest klienci Furtenbacha zostali poddani treningowi w hipoksji (niedotlenieniu) oraz innowacyjnej, acz kontrowersyjnej terapii gazem ksenonowym. To bezbarwny, bezwonny gaz szlachetny używany w medycynie m.in. do znieczulania i terapii niedotlenienia. Zastosowanie ksenonu zwiększa produkcję erytropoetyny (EPO) i czerwonych krwinek. To pozwala na przyspieszenie aklimatyzacji i redukcję ryzyka choroby wysokościowej jeszcze przed znalezieniem się na dużej wysokości. Terapia ksenonem i trening w hipoksji odbyły się w klinice w Niemczech. Cały proces trwał kilka tygodni. Międzynarodowa Federacja Związków Alpinistycznych (UIAA) ostrzega przed stosowaniem ksenonu, wskazując na brak dowodów na jego skuteczność i potencjalne zagrożenia zdrowotne (sedacja czy zaburzenia oddychania). Władze Nepalu zapowiedziały dochodzenie w tej sprawie, mimo że obecne przepisy nie określają obowiązkowego czasu aklimatyzacji, a pozwolenia na wspinaczkę są ważne przez 90 dni. Za i przeciw ksenonowi w himalaizmie Furtenbach odpiera te zarzuty, twierdząc, że terapia jest bezpieczna, przeprowadzana pod nadzorem medycznym i nie była stosowana na terenie Nepalu. Argumentuje też, że krótszy pobyt na górze zmniejsza wpływ na środowisko, ograniczając ilość odpadów i zużycie zasobów. Argumentów przeciwko nowej metodzie jest więcej. Pojawiają się pytania o etykę takiego wejścia i to, czy można ją nazwać dopingiem. Światowa organizacji antydopingowa WADA już ponad dekadę temu zakazała stosowania ksenonu. Poza tym szybkość takiej wyprawy zdecydowanie obniża koszty dla jej uczestników i organizatora – ale pozostawia bez profitów lokalną społeczność Szerpów, zależną od dochodów z himalaizmu. Jak wygląda klasyczna aklimatyzacja? Standardowa aklimatyzacja przed zdobyciem ośmiotysięcznika w Himalajach lub Karakorum zazwyczaj trwa od 6 do 8 tygodni. Rozpoczyna się od 7–10-dniowego trekkingu do Base Camp (5 364 m n.p.m.). Potem następują krótsze wejścia i zejścia między kolejnymi obozami. Wspinacze kilkukrotnie schodzą i wychodzą na wyższe wysokości, by pobudzić produkcję czerwonych krwinek. Po tym wspinacze kilka dni odpoczywają przed atakiem szczytowym. Aklimatyzacja jest niezbędna, by uniknąć choroby wysokościowej, obrzęku mózgu i płuc. Wszelkie próby jej skracania są uważane za groźne dla zdrowia i kontrowersyjne. Źródło: Associated Press Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Gdyby Mount Everest był jeszcze wyższy... Czy ktoś by go w ogóle zdobył?
Mount Everest to najwyższy szczyt Ziemi. Liczy 8 849 m. n.p.m. Co by się jednak stało, gdyby miał dodatkowe 3 tys. metrów? To pytanie nie tylko intryguje, ale zmusza do refleksji nad ludzkimi ograniczeniami, technologią i ekstremalnymi warunkami atmosferycznymi.
Spis treści: Dlaczego dodatkowa wysokość tak dużo zmienia? Czy w ogóle możliwa byłaby taka wspinaczka? Kto jako pierwszy zdobył Mount Everest? Który Polak jako pierwszy zdobył Mount Everest? To, że Mount Everest jest najwyższym szczytem na Ziemi, jest powszechnie znanym faktem. O tym, jak powstają góry, można przeczytać w naszym serwisie. Jednak rozważmy hipotetyczny scenariusz: co by się stało, gdyby miał nieco ponad 3 000 metrów więcej? Czy góra o wysokości prawie 12 km byłaby w ogóle możliwa do zdobycia? To już niemal poziom przelotowy samolotów pasażerskich. Odpowiedź na tak postawione pytanie wymaga uwzględnienia wielu czynników: od fizjologii człowieka po ograniczenia technologiczne. Dlaczego dodatkowa wysokość tak dużo zmienia? Wysokość to nie tylko odległość od poziomu morza. To także: rzadsze powietrze – na obecnym szczycie Everestu ciśnienie atmosferyczne to ok. 33% tego, co na poziomie morza. Dodając 3 tys. metrów, spadłoby ono jeszcze bardziej, co mogłoby oznaczać całkowitą niemożność oddychania bez zaawansowanego aparatu tlenowego; ekstremalne zimno – każda dodatkowa wysokość to niższa temperatura. Różnica 3 km mogłaby oznaczać nawet kilkanaście stopni mniej; zwiększone ryzyko śmierci – odmrożenia, obrzęk mózgu, niewydolność oddechowa – to tylko niektóre zagrożenia, które byłyby jeszcze bardziej dotkliwe; wydłużona i trudniejsza trasa wspinaczkowa – nie tylko fizycznie, ale i logistycznie. Czy w ogóle możliwa byłaby taka wspinaczka? To zależy. Jeśli rozwój technologii wspinaczkowej i medycyny poszedłby w parze z nowym wyzwaniem, być może udałoby się zorganizować ekspedycję. Jednak najpewniej wyglądałoby to zupełnie inaczej niż dzisiejsze wejścia na Everest: Niezbędna byłaby stała komora hiperbaryczna lub zaawansowany sprzęt tlenowy, którego obecne wersje mogłyby okazać się niewystarczające. Możliwe, że wspinaczka odbywałaby się częściowo z wykorzystaniem helikopterów, baz i podtrzymywania życia w stylu misji kosmicznych. Ekspedycje mogłyby być dłuższe i droższe niż dzisiejsze. Kto jako pierwszy zdobył Mount Everest? Pierwszymi ludźmi, którzy oficjalnie stanęli na szczycie Mount Everestu, byli Edmund Hillary z Nowej Zelandii oraz Szerpa Tenzing Norgay z Nepalu. Dokonali tego 29 maja 1953 roku, podczas brytyjskiej wyprawy kierowanej przez Johna Hunta. Ich sukces był nie tylko przełomem w historii alpinizmu, ale również symbolicznym osiągnięciem całej ludzkości – udowodnieniem, że człowiek może pokonać pozornie niemożliwe bariery. Który Polak jako pierwszy zdobył Mount Everest? Pierwszym Polakiem, który zdobył Mount Everest, był Leszek Cichy. Dokonał tego wspólnie z Krzysztofem Wielickim 17 lutego 1980 roku, podczas pierwszego w historii wejścia zimowego na najwyższy szczyt Ziemi. Ta wyprawa przeszła do historii światowego himalaizmu jako wyczyn o niespotykanym dotąd stopniu trudności – zimowe warunki na takiej wysokości stanowią ekstremalne wyzwanie nawet dla najbardziej doświadczonych wspinaczy. Źródło: National Geographic Polska; Miss Stripewell/Quora Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Oto cmentarz śmiałków, którzy za marzenia zapłacili życiem. Spoczywa tam ponad 300 ciał
Mount Everest, cmentarz zlokalizowany tak wysoko, jak żaden inny, każdego roku zbiera śmiertelne żniwo. Odkąd ludzie zapałali pragnieniem postawienia stopy na Dachu Świata, nie było roku, w którym nie doszło do śmiertelnego wypadku. Ci, którzy nie zdołali zejść z góry, zostali tam na zawsze. Ich ciała są teraz przestrogą dla innych, ale także nieformalnymi drogowskazami, ułatwiającymi nawigację na szlaku prowadzącym na szczyt.
Spis treści: Pierwsze ofiary Everestu Najtragiczniejsze wypadki na Mount Evereście Dlaczego Mount Everest zbiera śmiertelne żniwo? Ciała śmiałków niczym drogowskazy Większość ciał zostanie tam na zawsze Cmentarz na Mount Everest (8849 m n.p.m.) zapełnia się od 1922 roku, a przynajmniej oficjalnie. Należy bowiem podkreślić, że dopiero od 1921 roku istnieje obowiązek prowadzenia zapisów. Nie ulega wątpliwości, że najwyżej zlokalizowana nekropolia będzie zapełniać się nadal. W czasach, gdy o możliwości podjęcia próby zdobycia szczytu decyduje zasobność portfela, nie wiek, stan zdrowia, kondycja fizyczna, umiejętności i doświadczenie wysokogórskie, „góra-potwór” coraz częściej upomina się o śmiałków. Pierwsze ofiary Everestu Jako że przed 1921 rokiem nie istniał obowiązek rejestracji, nie wiadomo, kiedy pierwszy śmiałek zginął podczas próby zdobycia Dachu Świata. Pierwsze potwierdzone przypadki śmierci są datowane na 1922 rok. Wówczas na szczyt wyruszyła druga wyprawa brytyjska w składzie: Charles Granville Bruce, George Mallory, Thomas G. Longstaff, Strutt, Crawford, George I. Finch, Geoffrey Bruce, H.T. Morshead, J.B. Noel, Wakefiled, Morris, T.M. Somervell, E.F. Norton, Dasno i Tejbir Bura. Towarzyszyło im dziewięciu lokalnych pomocników. Osiągnęli wówczas wysokość 8326 m n.p.m. Siedmiu Szerpów zapłaciło najwyższą cenę za ten wyczyn – zginęli pod lawiną. Najtragiczniejsze wypadki na Mount Evereście W każdym roku, w którym podejmowane są próby zdobycia wierzchołka Everestu, notuje się śmiertelne wypadki. Niektóre zapisały się jako wyjątkowo tragiczne. 27 maja 1989 roku Pod zwałami śniegu zginęło czterech polskich himalaistów: Mirosław Dąsal, Mirosław Gardzielewski, Wacław Otręba i Zygmunt Andrzej Heinrich. Eugeniusz Chrobak zmarł następnego dnia, w wyniku odniesionych obrażeń. 10 maja 1996 roku Ta data jest znana chyba każdemu, kto choć trochę interesuje się wspinaczką wysokogórską. Tamtego dnia wierzchołek próbowały zdobyć dwie komercyjne ekspedycje. W następstwie serii błędów obu kierowników wypraw i załamania pogody zginęło osiem osób. 18 kwietnia 2014 roku Tamtego tragicznego dnia pod lawiną zginęło 16 Szerpów, przygotowujących trasę przez lodospad. 25 kwietnia 2015 roku Trzęsienie ziemi o sile 7,9 w skali Richtera doprowadziło do oberwania seraka na przełączy między Pumori i Lingtren. To z kolei wywołało śnieżno-lodowo-kamienną lawinę, która dotarła do bazy głównej pod Everestem. Zginęło 19 osób, a 61 odniosło obrażenia. Dlaczego Mount Everest zbiera śmiertelne żniwo? Ponieważ nigdy nie przeprowadzono sekcji ogromnej większości zwłok osób, które nie zeszły z Everestu, nie można jednoznacznie mówić o najczęstszych przyczynach śmierci. W środowisku himalaistów nie ma jednak wątpliwości w tej kwestii. Wbrew temu, co może się wydawać, ukształtowanie terenu nie jest największym zagrożeniem dla śmiałków chcących zdobyć szczyt. Największe niebezpieczeństwo sprowadza na wspinaczy sama wysokość i wynikające z niej czynniki – temperatura i niedobór tlenu. Zamarznięcie w trakcie wspinaczki Może się wydawać, że wspinaczom dysponujący odzieżą dostosowaną do warunków wysokogórskich nie grozi zamarznięcie. Nic bardziej mylnego. Wychłodzony organizm próbuje ratować mózg i serce. W pierwszej kolejności odmrożeniu ulegają najbardziej oddalone i eksponowane członki – palce nóg i rąk, uszy i noc. Proces przez cały czas postępuje, aż w końcu człowiek staje się bezwładny. Wówczas, w warunkach wysokogórskich jest już za późno na ratunek. Choroba wysokościowa Na dużych wysokościach największym problemem jest niedobór tlenu. Zmniejszone ciśnienie parcjalne tlenu w powietrzu sprawia, że do płuc dociera mniej życiodajnego gazu. W rezultacie, dochodzi do niedotlenienia tkanek i tu zaczynają się problemy. Wczesne objawy choroby wysokościowej to ból głowy, nudności, wymioty i bezsenność. U niektórych pojawia się ostre zapalenie spojówek, nazywane ślepotą śnieżną. W tym stanie skróceniu ulega oddech. Wspinacz szybko zaczyna odczuwać ogromne zmęczenie. Niedotleniony organizm ulega odwodnieniu. To wszystko w konsekwencji prowadzi do wystąpienia obrzęku płuc lub mózgu i śmierci, jeżeli wspinacz nie zdoła zejść na bezpieczną wysokość. Gorączka szczytowa Wśród częstych przyczyn zgonów na Evereście (i innych ośmiotysięcznikach) należy wymienić także stan, którzy himalaiści nazywają gorączką szczytową. To niepohamowana chęć kontynuowania wspinaczki, nawet w obliczu pogarszających się warunków. Ciała śmiałków niczym drogowskazy Na dostępnych dla wszystkich trasach drogę na szczyt i do innych punktów wyznaczają kolory szlaków. Takich oznaczeń nie ma na Dachu Świata. Na Mount Everest drogowskazami są zamarznięte zwłoki. Wspinacze doskonale wiedzą, gdzie zostali śmiałkowie, którzy nie zdołali zejść z góry. To ułatwia im nawigację. Co prawda wiele zwłok pochowano w lodowych szczelinach. Niektóre zmiotła burza, ale sporo ciał spoczywa na zboczu Everestu od wielu lat. Na zboczach Mount Everestu znajduje się ponad 300 ciał. Wiele z nich leży blisko trasy lub wręcz na niej. Zielone Buty Zielone Buty to przydomek zmarłego na Evereście mężczyzny, nadany mu ze względu na najcharakterystyczniejszą część odzienia. To najprawdopodobniej Tsewang Paljor, indyjski wspinacz, który zginął podczas próby zdobycia wierzchołka w 1996 roku. Zmarł na wysokości ok. 8500 metrów n.p.m., po stronie tybetańskiej. Śpiąca Królewna Śpiąca Królewna leży tuż obok drogi południowej, na wysokości ok. 8300 m n.p.m. To przydomek Francys Arsentiev, pierwszej kobiety ze Stanów Zjednoczonych, która zdobyła wierzchołek Everestu bez tlenu. Udany atak szczytowy odbyła w 1998 roku, z mężem Siergiejem. W drodze powrotnej rozdzielili się. Kobieta nigdy nie dotarła do obozu VI. Spotkała ją grupa uzbeckich wspinaczy, ale nie zdołali jej pomóc, podobnie jak duet Ian Goodall i Cathy O’Dowd. W ostatniej desperackiej akcji próbował ocalić ją mąż, ale sam przepłacił to życiem. Większość ciał zostanie tam na zawsze Od jakiegoś czasu zbocza Everestu oczyszcza nepalska armia, ale to mozolna, wyczerpująca i niebezpieczna praca. Z prywatnej inicjatywy tylko nieliczne ciała są sprowadzane z góry. Dlaczego? Przemawia za tym kilka czynników. Nie chodzi tu wyłącznie o nieoficjalną tradycję, zgodnie z którą wspinacz powinien spocząć na zboczu góry, którą ukochał, a która go pokonała. Ryzyko jest zbyt duże Przede wszystkim należy podkreślić, że większość osób, które przegrały walkę z górą, spoczywa na wysokości około 8 tysięcy metrów, czyli w strefie śmierci. Tak wysoko nad poziomem morza każdy krok jest ogromnym wysiłkiem, przypominającym okrutną torturę. Wspinacz walczy nie tylko z samym sobą, ale także ze śmiercią. Trzeba bowiem wiedzieć, że powyżej 7500 m n.p.m., gdzie procesy rozpadu zaczynają brać górę nad procesami odbudowy, człowiek zaczyna powoli umierać. Rozpoczyna się wtedy wyścig z czasem. Zniesienie zwłok to w takich warunkach ogromne ryzyko. Należy podkreślić, że na tak ekstremalnej wysokości ciało zamarza w około 4 godziny. W lodowej otulinie masa zwłok wzrasta, nieraz nawet dwukrotnie. Jedna osoba nie ma szans zejść z ciałem. To zadanie dla przynajmniej czterech doświadczonych wspinaczy. W tym miejscu warto postawić pytanie: czy narażanie życia kilku osób można w tej sytuacji uznać za zasadne? Koszty są zaporowe Oczywiście niektóre rodziny upierają się przy sprowadzeniu ciała bliskiej osoby, która nie zdołała zejść z góry. Zwykle nie ma problemu ze znalezieniem śmiałków, którzy zgodzą się podjąć ryzyko, ale nie każdy może sobie na to pozwolić, a firmy ubezpieczeniowe odmawiają pokrywania kosztów sprowadzenia zwłok. Koszt takiej akcji liczony jest w dziesiątkach tysięcy dolarów, a opłatę zwykle trzeba uiścić z góry. Helikopter nie lata tak wysoko Przyjmując jednak, że pieniądze nie są priorytetem – czy ciał wspinaczy nie można sprowadzić drogą powietrzną? Przecież w 2005 roku Didier Delsalle osiągnmął helikopterem na szczyt Everestu. Cóż, wyczyn Francuza udowodnił, że śmigłowiec może dotrzeć naprawdę wysoko. Jednak należy podkreślić, że dokonał tego specjalnie przygotowaną maszyną, która była ekstremalnie lekka. Z helikoptera wymontowano wszystko, co nie było absolutnie niezbędne do wzbicia się w powietrze, sterowania i bezpiecznego wylądowania. Gdyby dociążył helikopter zamarzniętym ciałem, skończyłoby się to tragicznie. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kanczendzonga. Krwawa góra, która zabiera życie co piątego śmiałka
Trzecia pod względem wysokości góra Ziemi Kanczendzonga każdego roku zbiera krwawe żniwo wśród wspinaczy. Co piąty – umiera. Wśród nich była najsłynniejsza polska himalaistka, Wanda Rutkiewicz. Dlaczego Kanczendzonga jest tak niebezpieczna?
Spis treści: Z czego słynie Kanczendzonga? Ilu Polaków zdobyło Kanczendzongę? Co oznacza Kanczendzonga? Ciekawostki na temat góry Kanczendzonga Himalaje od dekad przyciągają śmiałków z całego świata. Są to najwyższe góry świata. Pewnie każdy słyszał o Mount Evereście czy K2. Zdecydowanie mniej znana jest Kanczendzonga (8586 m n.p.m). Ostatnia z gór na podium. Ze względu na swoją budowę i usytuowanie wspinaczka na nią jest bardzo trudna. „Ta góra kipi nienawiścią do każdego, kto ma czelność się na nią wspinać” – napisał Frank Smythe, członek ekspedycji z 1930 roku, której nie udało się wspiąć na ten szczyt. Z czego słynie Kanczendzonga? Kanczendzonga położona jest na pograniczu indyjsko-nepalskim. Słynie z kilku powodów: to trzecia pod względem wysokości góra świata (8586 m n.p.m.), jest wśród 10 najbardziej niebezpiecznych gór świata – pochłonęła życie ponad 60 wspinaczy (zdobyło ją więcej niż 300 osób), znajduje się w masywie przypominającym krzyż, którego ramiona rozciągają się na północ, południe, wschód i zachód, masyw góry jest bardzo odizolowany od cywilizacji, dlatego niewiele osób tutaj przybywa, chociaż trasa trekkingowa uznawana jest za jedną z najbardziej spektakularnych na świecie. Ilu Polaków zdobyło Kanczendzongę? Szczyt ten zdobyło zaledwie kilkoro Polaków. Wśród nich byli to: Krzysztof Wielicki (1986 r.), Jerzy Kukuczka (1986 r.), Piotr Pustelnik (2001 r.), Bożena Będzińska (19 maja 2003 r.), Kinga Baranowska (2009 r.), Dorota Rasińska-Samoćko (2022 r.), Bartek Ziemski (27 maja 2024 r.). Niestety, dwóch polskich himalaistów zmarło w czasie próby zdobycia Kanczendzongi. Wśród nich była Wanda Rutkiewicz w maju 1991 roku i Andrzej Czok w 1986 roku. W 2024 r. Bartek Ziemski nie tylko wszedł na szczyt, ale też z niego zjechał na nartach. Jak wspominał, warunki do szusowania były wyborne, co oznaczało jednocześnie trudne wspinanie. Szczyt ten uznawany jest za ekstremalnie trudny do zdobycia ze względu na jego dużą wysokość, wysokie przewyższenia, nieprzewidywalną pogodę, odległe położenie, a co za tym idzie wydłużony czas trwania ekspedycji. Na masyw Kanczendzongi składa się kilka szczytów. Istotną rolę w zdobywaniu niższych partii góry odegrali Polacy. W 1978 roku Wojciech Wróż i Eugeniusz Chrobak jako pierwsi stanęli na szczycie Południowej Kanczendzongi (8494 m n.p.m.). Z kolei Kazimierz Olech, Wojciech Brański oraz Zygmunt Andrzej Heinrich jako pierwsi weszli na Kanczendzongę Środkową (8482 m n.p.m.). Co oznacza Kanczendzonga? Nazwa Kanczendzonga to zlepek czterech tybetańskich słów (Kang-chen-dzo-nga), które można przetłumaczyć jako „Pięć Skarbów Wielkiego Śniegu”. Takie nazewnictwo związane jest z lokalnymi wierzeniami i mitologią. Tymi skarbami było według nich: złoto, srebro, klejnoty, zboże i teksty religijne. Każdy z pięciu skarbów odpowiada pięciu górom tworzącym masyw Kanczendzonga. Mimo że Europejczycy odnotowali obecność góry już w połowie XIX wieku, to do dzisiaj zachowała swoją rdzenną nazwę. W latach 1848 i 1849 botanik sir Joseph Hooker, jako pierwszy Europejczyk, odwiedził i opisał region góry. Ciekawostki na temat góry Kanczendzonga Kanczendzonga to nie tylko trzecia najwyższa góra świata. Związanych z nią jest wiele ciekawych wydarzeń i opowieści. Oto niektóre ciekawostki na temat góry Kanczendzonga: Do 1852 roku była uznawana za najwyższą górę świata. W 1856 r. ogłoszono, że jest nią jednak Mount Everest; Kanczendzonga uznawana była i jest za świętą górę przez niektóre społeczności z Nepalu i z Indii. Dlatego negatywnie spoglądały one na próby wspinaczki na nią podejmowane przez Europejczyków; Pierwszymi osobami, które weszły na Kanczendzongę są Joe Brown i George Band. Tego wyczynu dokonali w maju 1955 roku. Brown był kaskaderem i dublerem Roberta de Niro w głośnym filmie „Misja”; 12 maja 1992 roku podczas ataku szczytowego zaginęła Wanda Rutkiewcz. Jej ciała nigdy nie odnaleziono. To ostatnie dało podstawę do zaskakujących domysłów. Zasugerowano nawet, że Rutkiewicz wcale nie zginęła na Kanczendzondze, tylko udało jej się samotnie zejść na dół i znaleźć drogę do któregoś z tybetańskich klasztorów. Podobno przed wyprawą powiedziała matce, że jeśli nie wróci, to oznacza, że zdecydowała się zostać buddyjską mniszką.
Wanda Rutkiewicz to kobieta, która widziała więcej. Premiera albumu fotograficznego legendarnej alpinistki
Po ponad trzech dekadach od tajemniczego zaginięcia Wandy Rutkiewicz – jednej z największych himalaistek XX w. – jej dorobek fotograficzny i dokumentalny wreszcie ujrzał światło dzienne.
Spis treści: Wanda Rutkiewicz – ikona gór Dziedzictwo uratowane od zapomnienia Hołd dla alpinistki i inspiracja dla przyszłych pokoleń Album „Spojrzenie z góry. Archiwum Wandy Rutkiewicz”, to wyjątkowe wydawnictwo. Zgromadzono w nim po raz pierwszy fotografie wykonane przez samą alpinistkę. Publikacja stanowi nie tylko zapis jej pasji, lecz także cenny dokument historyczny. Ukazuje on kulisy wypraw w czasach, gdy kobiety w górach wysokich były rzadkością. Wanda Rutkiewicz – ikona gór Wanda Rutkiewicz była pierwszą Europejką, która zdobyła Mount Everest oraz pierwszą kobietą na szczycie K2 – dwóch najwyższych ośmiotysięczników świata. Jej osiągnięcia inspirowały, ale też budziły kontrowersje. Była bezkompromisowa, odważna i szczera, a jednocześnie niezwykle samodzielna. Te cechy nie zawsze spotykały się ze zrozumieniem w czasach, gdy kobiety miały ograniczone możliwości działania w zdominowanym przez mężczyzn świecie himalaizmu. Rutkiewicz wyprzedzała swoją epokę także w kwestiach związanych z ekologią i komercjalizacją wspinaczki w górach wysokich. Zwracała uwagę na problemy nadmiernej eksploatacji gór przez masowe wyprawy i w związku z tym negatywne skutki dla środowiska. Była pionierką nie tylko w zdobywaniu najwyższych szczytów, ale także w dokumentowaniu życia wspinaczy i ich zmagań. Mówiła: „Mogę sobie powiedzieć, że tworzę z grubsza sprawny dokument dotyczący nie tylko mojej działalności, ale już historii alpinizmu (…) Mam nadzieję, że to się komuś przyda, że zostanie ślad.” Dziedzictwo uratowane od zapomnienia Po zaginięciu Wandy na Kanczendzondze w 1992 r., jej bogate archiwum przez lata pozostawało w zapomnieniu. Na szczęście udało się je ocalić dzięki zaangażowaniu rodziny, w szczególności jej brata Michała Błaszkiewicza oraz siostry Janiny Fies. Materiały, które przetrwały obejmują tysiące slajdów, negatywów, listy, pocztówki, pamiętniki audio, a nawet taśmy filmowe. Zgromadzone archiwalia, głównie te fotograficzne, stały się podstawą do stworzenia publikacji „Spojrzenie z góry. Archiwum Wandy Rutkiewicz”. W albumie znalazły się nie tylko zdjęcia ze szczytów, ale także mniej znane fotografie – od przygotowań, przez życie w bazach, aż po trudne powroty. To także unikatowe spojrzenie, które ujawnia wrażliwość alpinistki i pozwala zrozumieć, z jakimi wyzwaniami się mierzyła. „Wanda Rutkiewicz, która dobrze się czuła w archetypicznie męskiej roli zdobywcy, nie tylko przekraczała granice norm społecznych jako alpinistka, ale także pewnie poruszała się w dziedzinie fotografii pejzażowej, zdominowanej przez mężczyzn. Jej prace stanowią unikatowe świadectwo kobiecego spojrzenia na krajobrazy i dokumentację niezdobytych dotąd przez kobiety szczytów” – pisze w albumie dr Katarzyna Gębarowska. Hołd dla alpinistki i inspiracja dla przyszłych pokoleń Premiera albumu to wyjątkowa okazja, by lepiej poznać Wandę Rutkiewicz. Nie tylko jako wybitną wspinaczkę, ale także jako artystkę i wizjonerkę. To także przypomnienie o jej wkładzie w historię himalaizmu oraz inspiracja dla kolejnych pokoleń, które szukają własnych dróg na szczyt. „Spojrzenie z góry. Archiwum Wandy Rutkiewicz”, wydawnictwo Muzeum Śląskie w Katowicach Nasz ekspert Iwona El Tanbouli-Jabłońska Dyrektorka artystyczna National Geographic Polska, fotografka i współwłaścicielka studia fotograficzno-filmowego F11 STUDIO. Fotografią i fotoedycją zajmuje się od 18 lat. Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych. Większość jej pracy koncentruje się na fotoreportażu i projektach długoterminowych. Podróżuje z aparatem po świecie podejmując trudne społecznie tematy. Prowadzi warsztaty, przeglądy portfolio, bywa jurorką w konkursach fotograficznych. Członkini stowarzyszenia RAV.A Stories. Podwójna laureatka tegorocznej edycji Grand Press Photo 2022. Jej fotoreportaż z Wysp Owczych zajął 1. Miejsce w kategorii Climate&Responsibility.
Polacy wyznaczyli nową trasę w Himalajach. Wielki sukces naszych rodaków przyćmiła tragedia
Polski zespół wspinaczy, w składzie Maciej Kimel, Michał Król i Mariusz Madej, dokonał niezwykłego wyczynu. Himalaistom udało się wytyczyć nową trasę na Kyajo Ri w dolinie Khumbu w Nepalu.
W tym artykule: Polska trasa w Himalajach W tle wielka tragedia Polscy wspinacze – Maciej Kimel, Michał Król i Mariusz Madej – zdobyli Kyajo Ri (6187 m n.p.m.) w Nepalu, wytyczając nową drogę o nazwie „Butterfly Effect” na północno-wschodniej ścianie tej góry. Zespół wspinał się w stylu alpejskim przez cztery dni, bez poręczowania drogi. Polska trasa w Himalajach Z relacji zamieszczonej na stronie Polskiego Himalizmu Sportowego dowiadujemy się, że przez kolejne pięć dni wspinacze poświęcili czas na aklimatyzację, dochodząc na wysokość 5600 m. Początkowy plan zakładał zejście do Machermo po zakończeniu adaptacji, ale plany pokrzyżowała pogoda. – Okno pogodowe miało trwać krótko, a zbliżające się załamanie pogody zmusiło nas do natychmiastowej decyzji o rozpoczęciu akcji górskiej – wspominają. Michał Król, Maciej Kimel i Mariusz Madej rozpoczęli wspinaczkę na północno-wschodniej, ponad kilometrowej ścianie Kyajo Ri 31 października, tuż przed godziną 6:00 rano. Od samego początku planowali działać w stylu alpejskim, czyli bez zakładania poręczówek ani użycia technik hakowych. Pierwszego dnia pokonali 500 metrów wysokości, zmagając się z wymagającymi wyciągami zarówno mikstowymi, jak i klasycznymi. – Ściana od samego początku jest dosyć pionowa. Wiedzieliśmy że jedyne miejsce biwakowe – względnie wygodne – znajduje się na wysokości około 5600 m – taki był też cel tego dnia. Po pokonaniu 15 wyciągów o godzinie 17:45 meldujemy się na półce biwakowej. Skromnej wielkości półka nie pozwala jednak na komfortowy biwak, a jedynie na kilka godzin przerywanego snu. Rano po szybkim topnieniu śniegu kontynuujemy naszą linię – opisują. I dodają: – Na początku wspinaliśmy się w słabych śniegach, by po chwili dotrzeć do ściany centralnej, która oferuje świetne wspinanie w dobrej jakościowo, pionowej skale. Pomimo znacznych trudności wspinanie idzie nam sprawnie i po pokonaniu 14 wyciągów znajdujemy się na komfortowej półce na wysokości 5900 m. Kolejny nocleg, śpimy w samych śpiworach bez płacht i namiotu. Rano czeka nas wejście na szczyt, od którego dzieli nas zaledwie 300 metrów. Na początku wchodzimy na wierzchołek wschodni myśląc że wejście na wierzchołek główny to czysta formalność – jednak nic bardziej mylnego! Grań pomiędzy wschodnim i głównym wierzchołkiem jest bardzo poszarpana i wymaga wspinania. Na szycie polski zespół zameldował się o godz. 10:30 czasu nepalskiego. Jak sami podkreślają, widoki, jakie spotkały ich na szczycie wynagrodziły wszelkie trudy. – Zdajemy sobie sprawę, że zejście ze szczytu to nie lada wyzwanie. Tak też się okazało i po zrobieniu 5 zjazdów w bardzo kruchym terenie i zejściu kilkuset metrów na lotnej asekuracji zakładamy biwak na wysokości 5700 m. Rano zrywamy się skoro świt wiedząc, że to nasz ostatni dzień dobrej pogody – wykonujemy kolejne 8 zjazdów w skomplikowanym labiryncie skalnych mnichów, by dotrzeć do lodowca, którym kontynuujemy zejście w stronę ABC. Po osiągnięciu wylotu lodowca wykonujemy jeszcze jeden zjazd, by dostać się do dna doliny. Do ABC docieramy około południa – skrajnie zmęczeni, odwodnieni, ale szczęśliwi. Po kilku następnych godzinach docieramy do wioski Machermo. Przebieg naszej drogi nie narusza integralności drogi rosyjskiej. Po przeanalizowaniu opracowań uznaliśmy, że będziemy wspinać się dziewiczym terenem nieopodal ich linii. W jednym miejscu nasze linie się przecięły na wysokości 5700 m – podkreślają. Okazuje się, że nazwa drogi nie jest przypadkowa. „Butterfly Effect” ma nawiązywać do „przewrotności przygotowań zespołu do wyjazdu”. W tle wielka tragedia Niestety, radosne wieści z Nepalu przykryła ogromna tragedia. W środę, 30 października Słowak Ondrej Huserka wraz z Czechem Markiem Holeckiem zdobyli dziewiczą wschodnią ścianę nepalskiej góry Langtang Lirung (7227 m.n.p.m.). Podczas zejścia pierwszy z nich wpadł w szczelinę, a jego partner nie był w stanie go wydobyć. Ze względu na trudne warunki, mimo wezwania pomocy, 34-latka nie udało się uratować. – W jednej chwili wszystko czym żyliśmy przestaje mieć sens. Radość zmienia się w smutek, ekscytacja w przygnębienie i złość. Niestety, góry czasami zabierają nam bliskich bez jakichkolwiek znaków ostrzegawczych. Wierzymy, że spoglądasz na nas z lepszego miejsca i to właśnie tobie chcemy zadedykować nasze przejście – zaznaczył polski zespół wspinaczy. Źródła: Polski Himalaizm Sportowy/Facebook; archiwum prywatne.
Dobrosława Miodowicz-Wolf marzyła o ośmiotysięcznikach. Za próbę zdobycia K2 zapłaciła najwyższą cenę
Dobrosława Miodowicz-Wolf, w środowisku wspinaczkowym znana jako „Mrówka”, pokonała najtrudniejsze ze wszystkich tatrzańskich dróg, podejmowała wyzwania w Pamirze i na Kaukazie i brylowała w Alpach, także w warunkach zimowych. Jej ambicje sięgały jednak wyżej. Marzeniem „Mrówki” było spojrzeć na świat z wierzchołka ośmiotysięcznika. Niestety, okupiła je najwyższą ceną.
Spis treści: Kim była Dobrosława Miodowicz-Wolf? Dokonania Dobrosławy Miodowicz-Wolf Fatalny sezon 1986 Dobrosława Miodowicz-Wolf była o krok od sukcesu Jaką osobą była Dobrosława Miodowicz-Wolf? Dobrosława Miodowicz-Wolf zdobywała górskie szczyty w tzw. złotej erze polskiego himalaizmu, czyli w latach 80. XX wieku. Gdy w kraju panoszyła się szarość PRL-u, himalaiści dokonywali rzeczy wybitnych, dalece wykraczających poza możliwości zwykłego człowieka. 17 lutego 1980 roku Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki zdobyli Mount Everest. 12 stycznia 1984 roku Maciej Berbeka i Ryszard Gajewski osiągnęli wierzchołek Manaslu. Rok później Jerzy Kukuczka i Andrzej Czok wspięli się na szczyt Dhaulagiri. To zaledwie kilka przykładów polskich osiągnięć w najwyższych górach świata. Przez długi czas himalaizm w swoim najbardziej ekstremalnym wydaniu był sportem zdominowanym przez mężczyzn, jednak kobiety nie zamierzały pozostawać w ich cieniu. Już w latach 70. polskie himalaistki odnosiły znaczące sukcesy. Wystarczy wspomnieć, że w 1975 roku Halina Krüger-Syrokomska i Anna Okopińska zdobyły Gaszerbrumy, a trzy lata później Wanda Rutkiewicz wspięła się na Mount Everest. W latach 80. zorganizowano wiele wypraw, w trakcie których panie udowodniły, że umiejętnościami i determinacją w niczym nie ustępują swoim kolegom. Kim była Dobrosława Miodowicz-Wolf? Dobrosława Miodowicz-Wolf urodziła się 18 sierpnia 1953 roku w Krakowie. W dorosłym życiu pracowała w Muzeum Etnograficznym w Warszawie, ale zasłynęła jako taterniczka, alpinistka i himalaistka. Jako nastolatka zafascynowała się górami. Początkowo oddawała się turystyce, ale szybko przestało jej to wystarczać. Zaczęła się wspinać, wyznaczając sobie coraz ambitniejsze cele. Jana Wolfa, swojego przyszłego męża, poznała w schronisku w Dolinie Pięciu Stawów. Przez siedem lat wspólnie pokonywali wymagające drogi, prowadzące na tatrzańskie i alpejskie szczyty. Ze wspólnej wspinaczki zrezygnowali w 1981 roku, gdy urodził się ich syn Łukasz. Dalej Dobrosława Miodowicz-Wolf wspinała się między innymi z Wandą Rutkiewicz. W latach osiemdziesiątych zaczęła angażować się w kobiece projekty, których celem było zdobywanie szczytów gór wysokich. Dokonania Dobrosławy Miodowicz-Wolf Już jako nastolatka Dobrosława Miodowicz-Wolf pasjonowała się górami. Marzenia o zdobywaniu szczytów byłą dla niej lektura książek Wacława Żuławskiego. Przejścia w Tatrach Zaczęła się wspinać jako 16-latka. Wczesne szlify zdobywała w Tatrach. W ich najwyższej części dokonała iście imponujących wyczynów, na liście których znalazło się między innymi pierwsze zimowe wejście filarem wschodniej ściany Zadniej Baszty i drogą Koguta na Mały Jaworowy Szczyt. Przeszła też wschodnią ścianą Ganku i wytyczyła nowe drogi na Zamarłej i Wołowej Turni. Przejścia w Alpach Po Tatrach przyszedł czas na większe wyzwania. W Alpach dokonała drugiego przejścia drogą Guillota na Mont Blanc du Tacul. Pokonała północną ścianę Punta Tissi drogą Philipp-Flamm i północną ścianę Aiguille Verte drogą Coturiera, a na wschodniej ścianie Mont Blanc przeszła drogę Voie Major. Nie można nie wspomnieć o przejściu Drogi przewodników na północnej ścianie Petit Dru, Vinatzer na południowej ścianie Punta Rocca i Via Paolo VI na Filarze Tofany. Przejście w Kaukazie Równie imponujący jest wyczyn, którego „Mrówka” dokonała na europejski-azjatyckim pograniczu. Wraz z Anną Okopińską i Haliną Krüger-Syrokomską zapisała na swoim koncie pierwsze kobiece przejście Deską na północnej ścianie Ułłu Tau Czana. Przejścia w górach wysokich Mimo że dokonała rzeczy wielkich, zamierzała sięgnąć jeszcze wyżej. W 1980 roku, podczas wyprawy do Pamiru, zdobyła swój pierwszy siedmiotysięcznik. Mowa o mierzącym 7105 m n.p.m. szczycie Korżeniewskiej. W 1983 roku poprawiła swój rekord, zdobywając mierzący 7495 m n.p.m. Szczyt Komunizmu. Próby zdobycia ośmiotysięczników Rok później Dobrosława Miodowicz-Wolf uczestniczyła w wyprawie na K2. Dotarła wówczas do wysokości 7350 m n.p.m., ale marzeń o wejściu na ośmiotysięcznik nie porzuciła. Przeciwnie, niepowodzenie zmotywowało ją do podjęcia kolejnych wyzwań. 14 lipca 1985 roku, po raz pierwszy przekroczyła granicę 8000 m. Kobieca wyprawa, w której uczestniczyły także Anna Czerwińska, Wanda Rutkiewicz i Krystyna Palmowska, podjęła próbę wejścia na Nanga Parbat. Miodowicz-Wolf dotarła wówczas do wysokości 8050 m n.p.m., ale nie postawiła stopy na wierzchołku dziewiątego co do wysokości szczytu świata. Kolejną i niestety ostatnią próbę zdobycia ośmiotysięcznika podjęła w 1986 roku. Fatalny sezon 1986 Latem 1986 roku, gdy władze Pakistanu wydawały pozwolenie na wyjście w Karakorum praktycznie każdemu, wielu himalaistów próbowało zdobyć K2. Najwyższy szczyt Karakorum okazał się łaskawy dla 27 szczęśliwców, w tym dla Wandy Rutkiewicz. Niestety, aż trzynastu wspinaczy przepłaciło życiem próbę konfrontacji ze skalnym potworem. Wśród nich znaleźli się między innymi Tadeusz Piotrowski i Wojciech Wróż. Dobrosława Miodowicz-Wolf była o krok od sukcesu W górach wysokich każda decyzja może okazać się fatalną w skutkach. Dobrosława Miodowicz-Wolf postanowiła odłączyć się od swojego zespołu i wraz z wyprawą, w której uczestniczył między innymi Alan Rouse, ruszyła drogą wiodącą przez Żebro Abruzzi. Dlaczego to zrobiła? Być może była przekonana, że w ten sposób zwiększy swoją szansę na zdobycie upragnionego ośmiotysięcznika. Polska wyprawa, która obrała drogę wiodącą południowo-wschodnim filarem, była podzielona na dwa mniejsze zespoły. W skład pierwszego wchodzili Peter Božik, Przemysław Piasecki i Wojciech Wróż, a drugiego – Krystyna Palmowska, Anna Czerwińska i Janusz Majer. 3 sierpnia, około godziny 18.00, pierwszy z wymienionych zespołów zakończył udany atak szczytowy. W trakcie zejścia zginął Wojciech Wróż. Drugi zespół przebywał wówczas w obozie na wysokości 8200 m. Po śmierci Wróża zapadła decyzja o wycofaniu się. Zespół, do którego dołączyła Miodowicz-Wolf, przypuścił atak szczytowy na krótko przed końcem okna pogodowego. Alan Rouse osiągnął wierzchołek. Wejścia próbowała dokonać także „Mrówka”, ale osłabiona trudami wspinaczki i warunkami panującymi w strefie śmierci podjęła decyzję o odstąpieniu od próby. Walka o życie W końcu pogoda uległa załamaniu, a siódemka wspinaczy – Dobrosława Miodowicz-Wolf, Alan Rouse, Julie Tullis, Hannes Wieser, Kurt Diemberger, Willi Bauer i Alfred Imitzer – została uwięziona w obozie czwartym. „Mrówka” musiała podjąć dramatyczną walkę o życie, swoje i innych. Stan Rouse'a zaczął się pogarszać. Coraz wyraźniej dawały o sobie znać objawy obrzęku mózgu, wywołanego chorobą wysokościową. Dobrosława nie opuściła go aż do samego końca, mimo że opieka nad chorym na tak dużej wysokości była równoznaczna z podjęciem niemal nadludzkiego wysiłku. Dramatyczna próba zejścia Pogoda poprawiła się dopiero po pięciu dniach. Nie wszyscy uwięzieni w namiotach wspinacze doczekali końca śnieżycy. Oprócz Alana Rouse'a umarła także Julie Tullis i dwaj Austriacy – Hannes Wieser i Alfred Imitzer. Pozostała przy życiu trójka podjęła próbę dotarcia do poręczówek i zejścia. Śmierć Dobrosławy Miodowicz-Wolf Jako pierwszy wyruszył Willi Bauer. Austriak wykonał katorżniczą pracę, wydobywając liny spod spod lodowo-śnieżnej pokrywy. Za nim ruszyła Dobrosława Miodowicz-Wolf. Jako ostatni szedł Kurt Diemberger. Z każdym krokiem polska himalaistka słabła coraz bardziej. Kiedy minął ją Diemberger, szła coraz wolniej. W końcu została sama. Gdy zeszła na wysokość ok. 7100 metrów, zasnęła na poręczówkach. Nie było przy niej nikogo, kto mógłby skłonić ją do podjęcia dalszego wysiłku. Austriacy zeszli z góry, ale Dobrosława Miodowicz-Wolf została na K2. Zamknęła oczy i już ich nie otworzyła. Zmarła w wieku 33 lat. W 1987 roku odnaleziono jej ciało. Dobrosława Miodowicz-Wolf spoczęła u podnóży góry, która ją pokonała. Jaką osobą była Dobrosława Miodowicz-Wolf? Swój pseudonim zawdzięczała nie tylko szczupłej, drobnej posturze. Jak mówili o niej jej bliscy, była osobą silną i pracowitą, zupełnie jak mrówka. Miłością do świata gór zaraziły ją książki Wawrzyńca Żuławskiego – taternika, alpinisty i ratownika górskiego, który hołdował zasadzie „wspinać się razem i schodzić razem”. Żuławski napisał, że partnera w górach nie zostawia się samemu sobie. W 1957 roku udowodnił, że jego słowa nie były jedynie „poglądami na pokaz”. Zginął w Alpach, w trakcie poszukiwań Stanisława Grońskiego. O jej szlachetnym charakterze niech świadczy fakt, że dwaj wspinacze, którzy jako jedyni przeżyli fatalną wyprawę, zawdzięczają jej życie. Podczas załamania pogody, gdy wszyscy przebywali w namiotach, „Mrówka” nikomu nie odmówiła pomocy, mimo że na tak dużej wysokości każdy, nawet najmniejszy ruch odbierał jej resztki sił. Mimo to, odśnieżała schronienie i topiła śnieg. Nie tylko dla siebie. Dla wszystkich. Gdyby Kurt Diemberger prezentował choćby podobną postawę, być może Miodowicz-Wolf zdołałaby zejść z góry. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kto pierwszy zdobył Mount Everest? Nowe odkrycie wstrząsnęło himalaistami
Sto lat temu Sandy Irvine wraz z George’em Mallorym zaginęli podczas wspinaczki na Mount Everest. Odkrycie dokonane właśnie przez zespół National Geographic daje wskazówki w kwestii jednej z największych nierozwiązanych zagadek wczesnej eksploracji najwyższej góry świata.
Spis treści: Analiza zagadkowego buta pod Everestem Pierwsi ludzie na szczycie świata. Tragiczna historia Irvine’a i Mallory’ego Co się stało w czasie ataku szczytowego Mallory’ego i Sandiego? Kluczem do zagadki zdobycia Everestu jest Sandy. Czy na pewno? Kim był Sandy Irvine? Przebieg wspinaczki Mallory’ego i Irvine’a i ich pośmiertne losy Kiedy go zauważyli, nie mogli się pomylić: but wystawał ze stopionego lodu. Gdy podeszli bliżej, stwierdzili, że popękana skóra była stara i zużyta, a podeszwa ponabijana i ozdobiona stalowymi gwoździami, takimi, jakie stosowano w czasie minionej epoki wspinaczki. Analiza zagadkowego buta pod Everestem We wrześniu, na szerokiej przestrzeni lodowca Central Rongbuk, poniżej północnej ściany Mount Everestu, zespół dokumentalistów National Geographic, w skład którego wchodził fotograf i reżyser Jimmy Chin, wraz z filmowcami i wspinaczami Erichem Roepke i Markiem Fisherem, zbadał but dokładniej. Wewnątrz odkryli stopę, szczątki, które natychmiast rozpoznali jako należące do Andrew Comyn Irvine’a lub Sandy’ego, jak go nazywano, który zniknął 100 lat temu wraz ze słynnym wspinaczem George’em Mallorym. – Podniosłem skarpetę – mówi Chin, opisując ten moment – a tam czerwona etykieta z wyszytym napisem A.C. IRVINE. Chin mówi, że on i jego towarzysze zgodnie rozpoznali znaczenie tego momentu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/Skarpetka-nie-pozostawia-watpliwosci-co-do-jej-wlasciciela-6ccf3a3.png" width="606" height="815" alt="Skarpetka z imieniem Irvine'a została znaleziona wraz z butem i stopą, wyłaniając się z lodu lodowca Central Rongbuk" title="Skarpetka z imieniem Irvine'a została znaleziona wraz z butem i stopą, wyłaniając się z lodu lodowca Central Rongbuk." /> Pierwsi ludzie na szczycie świata. Tragiczna historia Irvine’a i Mallory’ego Irvine i Mallory byli ostatni raz widziani 8 czerwca 1924 roku, gdy próbowali zostać pierwszymi ludźmi, którzy zdobyli najwyższy szczyt świata. Pytanie, czy zdobyli szczyt, jest największą zagadką wspinaczkową wszech czasów. Gdyby Irvine i Mallory odnieśli sukces, ich wyczyn miałby miejsce około 29 lat przed tym, jak Tenzing Norgay i Edmund Hillary ostatecznie zdobyli szczyt Everestu. Szczątki Mallory'ego odnaleziono w 1999 roku, podczas gdy miejsce, w którym znajdowały się zwłoki Irvine’a, pozostało nieznane. – To pierwszy prawdziwy dowód na to, gdzie skończył Sandy. Pojawiło się wiele teorii – mówi Chin o odkryciu. Ma nadzieję, że znalezisko pomoże wyjaśnić, co wydarzyło się na górze w 1924 roku i przyniesie pewne zamknięcie krewnym Irvine'a, którzy nadal czczą jego pamięć. – Kiedy ktoś znika i nie ma dowodów na to, co się z nim stało, może to być naprawdę trudne dla rodzin. A posiadanie ostatecznych informacji o tym, gdzie Sandy umarł, jest z pewnością [pomocne], a także dużą wskazówką dla społeczności wspinaczkowej, co się stało – dodaje Chin. Co się stało w czasie ataku szczytowego Mallory’ego i Sandiego? Jednyą z pierwszych osób, do których Chin zadzwonił po dokonaniu odkrycia była 64-letnia prawnuczka Irvine’a, Julie Summers, która napisała biografię Irvinie w 2001 roku i przez lata broniła jego wkład w alpinizm. Summers przypuszcza, że szczątki zostały zmiecione z góry przez lawiny i zmiażdżone przez poruszający się lodowiec. Członkowie rodziny zgłosili się na ochotnika do udostępnienia próbek DNA do porównania ze szczątkami w celu potwierdzenia tożsamości szczątków Summers powiedział, że odkrycie to przywołało wspomnienia, gdy w 1999 roku pojawiły się wiadomości, że ciało Mallory'ego znalazł alpinista Conrad Anker, w ramach Mallory and Irvine Research Expedition, która starała się rozstrzygnąć kwestię, czy para rzeczywiście zdobyła szczyt. Badanie jego szczątków ujawniło rodzaj głębokich śladów liny, które mogą wskazywać na upadek, który został złapany przez linę owiniętą wokół jego talii – dowód, który zasugerował Ankerowi, że Mallory i Irvine byli połączeni liną w swoich ostatnich chwilach. Prawa noga Mallory’ego była poważnie złamana, a jego nieuszkodzona lewa noga była delikatnie ułożona nad złamaniem, co sugerowało, że nie zginął natychmiast po upadku. Jego ciemne gogle śnieżne były w kieszeni, co doprowadziło do spekulacji, że upadek mógł nastąpić wieczorem, gdy obaj schodzili. Zdjęcie jego żony, które Mallory planował zostawić na szczycie, nie było przy nim. Kluczem do zagadki zdobycia Everestu jest Sandy. Czy na pewno? Znalezienie szczątków Mallory'ego odpowiedziało na kilka pytań dotyczących losu obu mężczyzn, ale pozostawiło dwa ważne pytania bez odpowiedzi. Gdzie był Irvine? I czy para dotarła na szczyt? Irvine miał przy sobie kieszonkowy aparat Kodak Vest Pocket Camera pożyczony przez członka wyprawy Howarda Somervella. Uważano, że niewywołany film w środku może zawierać jedyny rozstrzygający dowód ich sukcesu. W ten sposób poszukiwania ciała Irvine'a zyskały większe zainteresowanie – w niektórych kręgach na równi z poszukiwaniami Amelii Earhart czy Michaela Rockefellera. Jak mówi Chin, we wrześniu, kilka dni przed znalezieniem buta, zespół schodził z lodowca Central Rongbuk, kiedy znalazł inny artefakt, który wzbudził ich ciekawość. – Odkryliśmy butlę z tlenem oznaczoną datą 1933 – mówi. Dziewięć lat po zaginięciu Mallory'ego i Irvine'a, brytyjska wyprawa na Everest w 1933 roku była czwartą próbą zdobycia góry. Również zakończyła się niepowodzeniem, ale członkowie ekspedycji z 1933 roku znaleźli czekan należący do Sandy'ego Irvine’a wysoko na północno-wschodniej grani, choć znacznie poniżej miejsca, w którym znaleziono Mallory’ego. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/ostatnia-fotografia-feralnej-ekspedycji-789536d.png" width="1357" height="816" alt="Na ostatnim zdjęciu alpinistów, George Mallory (po lewej) i Sandy Irvine przygotowują się w czerwcu 1924 r. do opuszczenia North Col, czyli grzbietu łączącego Mount Everest i Changtse w Tybecie" title="Na ostatnim zdjęciu alpinistów, George Mallory (po lewej) i Sandy Irvine przygotowują się w czerwcu 1924 r. do opuszczenia North Col, czyli grzbietu łączącego Mount Everest i Changtse w Tybecie" /> Odkrycie butli tlenowej z 1933 roku skłoniło China i jego kolegów z zespołu do refleksji. – Jeśli Sandy spadł z północnej ściany, jego szczątki lub ciało mogły znajdować się gdzieś w pobliżu – mówi Chin. Zaczęli spekulować, że jeśli pojemnik z tlenem spadł z góry, „prawdopodobnie spadł znacznie dalej niż ciało – tak jak pocisk”. Chin podejrzewał, że szczątki Irvine’a mogą być blisko. W następnych dniach Chin i jego zespół zaczęli iść okrężną drogą przez fałdy i szczeliny lodowca. – Tak naprawdę to Erich zauważył coś i powiedział: „Hej, co to jest?”. Był to but wyłaniający się z lodu. Myślę, że stopił się dosłownie tydzień przed tym, jak go znaleźliśmy – wspomina Chin. Kim był Sandy Irvine? W swojej książce o swoim wuju, Julie Summers opisuje Irvine'a jako „pięknego młodego mężczyznę, który zmarł w kwiecie wieku”. Rzeczywiście, w wieku 22 lat Irvine był najmłodszym członkiem wyprawy z 1924 roku – misji, która nastąpiła po dwóch wcześniejszych brytyjskich wspinaczkach, jednej w 1921 roku w celu rozpoznania możliwych tras wspinaczkowych, a drugiej w 1922 roku, która była pierwszą poważną próbę zdobycia szczytu. W tamtych czasach samo dotarcie na Everest wymagało miesiąca lub więcej. Liny były wykonane z naturalnych włókien, odzież wierzchnia składała się z wełny i gabardyny, a buty były skórzane – zakupione za pięć funtów i trzy szylingi od Jamesa J. Cartera, londyńskiego producenta butów. Irvine pochodził z rodziny z wyższej klasy średniej w Cheshire w Anglii; był przystojny i wysportowany, był gwiazdą wioślarstwa na Oxfordzie. Mimo to Irvine był często krytykowany za brak technicznego doświadczenia alpinistycznego przed znalezieniem się na górze w 1924 roku. Według doniesień prawdopodobnie cierpiał na zaburzenia uczenia się, takie jak dysleksja, które utrudniały mu czytanie, ale był uzdolniony mechanicznie i celował w matematyce i inżynierii. Kiedy dołączył do ekspedycji, został natychmiast wyznaczony do pełnienia funkcji oficera tlenowego i pomógł ulepszyć projekt butli tlenowych zespołu. Przebieg wspinaczki Mallory’ego i Irvine’a i ich pośmiertne losy Wczesnym rankiem 8 czerwca 1924 r. obaj mężczyźni wyruszyli na szczyt w warunkach, które Mallory opisał jako „idealną pogodę do pracy”. Tego popołudnia po raz ostatni dostrzegł ich kolega z zespołu Noela Odella, który doniósł, że zauważył dwie małe postacie w pobliżu Drugiego Stopnia podczas krótkiego rozstania chmur. Potem ślad po nich przepadł. Przez lata pojawiło się kilka teorii wyjaśniających, dlaczego Irvine nigdy nie został odnaleziony. Jedną z nich zaproponował Mark Synnott, pisarz, wspinacz i współpracownik National Geographic w swojej książce „The Third Pole: The Third Pole: Mystery, Obsession, and Death on Mount Everest” sugeruje, że chińscy wspinacze mogli znaleźć ciało i aparat dawno temu i zachować to w tajemnicy. Summers uważa, że odkrycie buta obala ten pomysł. Wcześniejsza teoria sugeruje, że chiński wspinacz w 1975 roku napotkał ciało ubrane w zabytkową odzież, tuż poniżej północno-wschodniej grani. Ta obserwacja stała się podstawą dla obszaru docelowego ekspedycji badawczej Mallory Irvine z 1999 roku. Członkowie tego zespołu, w tym Anker, spodziewali się, że jeśli znajdą ciało, będzie to ciało Irvine’a – co może następnie doprowadzić ich do Mallory’ego (lider wyprawy Eric Simonson pobrał próbkę DNA od jednego z krewnych Irvine’a, aby pomóc w identyfikacji). Szczątki Mallory’ego pochowano na stokach Mount Everestu. Kilka dni po tym, jak Chin i jego zespół znaleźli but, zauważyli, że dobierają się do niego kruki. W tym momencie, jak mówi, zapytał Chińsko-Tybetańskie Stowarzyszenie Alpinistyczne (CTMA), organ rządowy, który nadzoruje północną stronę Everestu, czy zespół może przenieść szczątki z góry. Chin zniósł but i stopę z Everestu w lodówce, a następnie przekazał je CTMA. Jego zespół pobrał również próbkę DNA, nad którą pracują z konsulatem brytyjskim w celu dalszej identyfikacji. Wątpliwości są niewielkie, bo na skarpecie w bucie znajduje się etykieta z nazwiskiem. Chin odmawia udzielenia szczegółów na temat tego, gdzie dokładnie znaleziono szczątki. Mówi, że chce zniechęcić łowców trofeów. Jest jednak przekonany, że w pobliżu znajduje się więcej artefaktów, a może nawet aparat. – To z pewnością zmniejsza obszar poszukiwań – uważa. Źródło: National Geographic Opracowanie: Szymon Zdziebłowski
Kobieta w świecie sportów ekstremalnych. Podcast „National Geographic Polska"
O swoich ekstremalnych wyprawach i o tym, czy szczyt K2 nie lubi kobiet oraz czy związana jest z nim klątwa – mówi w podcaście National Geographic Polska himalaistka i pisarka, Monika Witkowska.
Tym razem gościnią podcastu National Geographic Polska jest Monika Witkowska – himalaistka, żeglarka, pisarka, dziennikarka, prelegentka i pilotka grup turystycznych. – Praca musi być u mnie połączona z pasją. Mam taką dewizę, że życie jest krótkie. Trzeba je dobrze wykorzystać – mówi nasza gościni. Balansuje między wspinaczką a żeglarstwem. – Gdybym musiała wybrać jedną z tych pasji, to byłoby to żeglarstwo w ujęciu morsko-oceanicznym, bardzo wyprawowe, często są to rejony polarne – opowiada. Gdy nasza gościni jest w górach, nie jest typowym wspinaczem. Preferuje wysokogórskie trekkingi. W 2024 roku Monika Witkowska wspólnie z Joanną Mostowską udały się zimą na wyprawę na drugi co do wysokości płaskowyż na świecie zlokalizowany w Pakistanie, którego średnia wysokość wynosi 4200 m n.p.m. Jak przebiegła ta ekspedycja? – tego również dowiecie się z naszego podcastu. Himalaistka opowiada też o swoim pożegnaniu z ośmiotysięcznikami, wspinaczce na K2 i poważnym wypadku, którego doświadczyła wspinając się na Broad Peak. – Z nikim się w górach nie ścigam, wchodzę tam swoim tempem. Wchodzę tam, by obserwować widoki i słuchać innych ludzi, by mieć ciekawe opowieści do książki – podkreśla himalaistka. Ostatnio wydała książkę „K2. Ostatnia szansa”. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify.
Zdjęcia z archiwum legendy polskiego himalaizmu – Jerzego Kukuczki. Unikatowa galeria
Unikatowe zdjęcia z archiwum legendy polskiego himalaizmu, Jerzego Kukuczki wpisano na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata. Prezentujemy najciekawsze fotografie z tego zapomnianego zbioru.
W tym artykule: Archiwum Kukuczki na liście UNESCO Wartość kolekcji Kukuczki Kolekcja Kukuczki ciągle zaskakuje [galeria fotografii w dolnej części strony] Jerzy Kukuczka (1948-1989) uważany jest za jednego z najwybitniejszych polskich himalaistów. Słynął z odwagi, niezwykłych umiejętności i determinacji. Jako pierwszy Polak i drugi człowiek na świecie zdobył Koronę Himalajów i Karakorum, czyli wszystkie 14 głównych szczytów o wysokości ponad 8 tysięcy metrów. Archiwum Kukuczki na liście UNESCO W 2024 roku na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata wpisanych zostało 17 obiektów. Wśród nich znalazła się spuścizna Jerzego Kukuczki w postaci jego dokumentacji fotograficznej z lat 1948-1989. – Złota Dekada Himalaizmu Polskiego, od połowy lat 70-tych do końca 80-tych XX wieku, to czas, w którym Polacy we wspinaczce wysokogórskiej definiowali światowe standardy. Wyznaczali nowe, najtrudniejsze drogi na ośmiotysięczniki oraz stali się prekursorami himalaizmu zimowego. Zbiór fotografii wysokogórskich Jerzego Kukuczki jest wyjątkowym świadectwem tej historii – czytamy w uzasadnieniu tej decyzji. Wartość kolekcji Kukuczki Fotografie Kukuczki z jego wypraw wysokogórskich są wyjątkowym świadectwem historii polskiego i światowego himalaizmu. To materiały archiwalne zebrane przez jego rodzinę. Kolekcja składa się z ponad 10 tysięcy zdjęć, które wykonano podczas wypraw w najwyższe góry świata w latach 70. i 80., czyli w czasach tzw. Złotej Dekady Himalaizmu Polskiego. Kolekcja archiwum to zasługa żony himalaisty, Cecylii Kukuczki. Jego drugą część stanowi Kolekcja Ryszarda Wareckiego. Aktualnie zbiorem opiekuje się Fundacja Wielki Człowiek. Jak przygotować się do wspinaczki wysokogórskiej? Radzi trener himalaistów Turystyka Górska, szczególnie uprawiana w górach wysokich, wymaga odpowiedniego zasobu umiejętności oraz wytrzymałości organizmu na długotrwały wysiłek, nierzadko trwający nawet kilkana.. Kolekcja Kukuczki ciągle zaskakuje – Kukuczka często dokumentował przebieg wypraw, w których uczestniczył. Dzięki temu pozostawił po sobie bogate archiwum, które stanowi źródło wiedzy o Złotej Dekadzie Himalaizmu Polskiego. Jego fotografie zachwycają pięknymi kadrami, monumentalnymi ujęciami gór, czy zdjęciami akcji wspinaczkowej w ekstremalnych warunkach – podkreśla Wojciech Lemański z Fundacji Wielki Człowiek. Zbiór Kukuczki ciągle się powiększa. Jak wyjaśnia Lemański, w 2022 roku znajomi himalaisty odnaleźli w swoich archiwach fotografie, wykonane ręką Kukuczki. Postanowili przekazać je fundacji. To w sumie 2 tysiące zdjęć, stworzonych podczas różnych wypraw, w których brał udział Kukuczka. – Zdecydowana większość tych zdjęć nigdy wcześniej nie była w żaden sposób publikowana i dopiero dzięki naszej pracy ujrzały one światło dzienne, wzbogacając naszą wiedzę o historii Jerzego Kukuczki oraz polskiego himalaizmu – zaznacza Lemański. [galeria fotografii znajduje się poniżej] Źródła: Zbiory Społeczne, Wirtualne Muzeum Jerzego Kukuczki. ###gallery-end###
Artur Hajzer odnosił sukcesy w górach i w biznesie. Do dziś nie wiadomo, dlaczego zginął w Himalajach
Artur Hajzer jako młodzik świat wspinaczkowy zawojował nie swoją techniką, a umiejętnościami krawieckimi, bezczelnością i determinacją. Góry to było całe jego życie. I to w nich pozostał na zawsze.
W tym artykule: Artur Hajzer, pseudonim „Słoń” Pierwsze wyprawy Artura Hajzera Duet Hajzer-Kukuczka Artur Hajzer zakłada firmę Alpinus Na ratunek Marciniakowi Powrót w góry i wypadki Polski Himalaizm Zimowy Śmierć Artura Hajzera Artur Hajzer (ur. 28.06.1962 r., zm. 07.07.2013 r.) mieszkał w Mikołowie. Himalaista, zdobywca 6 ośmiotysięczników, przedsiębiorca, mąż i ojciec dwóch synów. Jego pierwsi nauczyciele wspinaczki to Ignacy Walenty Nendza i Janusz Kubica. Najważniejsi partnerzy wspinaczkowi: Rafał Chołda, Jerzy Kukuczka, Krzysztof Wielicki, Rafał Szymczak, Marcin Kaczkan. Zdobył szczyty: Tiricz Mir (7706 m) – 1983 r., pierwsze polskie wejście (z Chołdą), Manaslu (8156 m) – 1986 r., nową drogą (z Kukuczką), Annapurna (8091 m) – 1987 r., pierwsze wejście zimowe (z Kukuczką), Sziszapangma (8027 m) – 1987 r., nową drogą (z Kukuczką), Annapurna Wschodnia (8010 m) – 1988 r., nową drogą (z Kukuczką), Dhaulagiri (8167 m) – 2008 r. (z Szymczakiem), Nanga Parbat (8126 m) – 2010 r. (z Szymczakiem), Makalu (8481 m) – 2011 r. (z Bieleckim). Artur Hajzer, pseudonim „Słoń” Artur Hajzer nie wyglądał na himalaistę, a na pewno nie na kogoś, kto bryluje we wspinaczce sportowej. Dość masywny, nieco przyciężkawy. Na pierwszy rzut oka wydawało się, że przy swoich kolegach, wyżyłowanych „szczupakach”, jest bez szans w skałach. Zresztą to swojej sylwetce zawdzięczał pseudonim „Słoń”, który towarzyszył mu do końca, chętnie używany także przez niepozbawionego autoironii właściciela. "Kukuczka był bez szans". Wywiad z Reinholdem Messnerem Najlepszy himalaista świata, pierwszy człowiek, który stanął na wszystkich ośmiotysięcznikach, farmer, polityk. Dziś muzealnik. Niezależnie od tego, co robi, musi być w tym najlepszy. W n... Był jednak też Ślązakiem o wyjątkowej ambicji, determinacji i sprycie. Te cechy pozwoliły mu szybko zostawić większość znajomych z Harcerskiego Klubu Taternickiego daleko w tyle. Tak jak podczas zawodów wspinaczkowych w Podlesicach w czasach studenckich. Tak długo całą sobotę trenował na wytypowanych przez siebie drogach, że dzień później zajął drugie miejsce we wspinaniu na czas, pokonując czołowego wówczas skałkowego „łojanta” Krzysztofa Pankiewicza. Pierwsze wyprawy Artura Hajzera Dzięki swojemu sprytowi Artur Hajzer przebił się już w pierwszej połowie lat 80. do składów wypraw na himalajskie ośmiotysięczniki. A konkretnie dzięki zdolnościom krawieckim. Jako 16-latek uszył uprząż wspinaczkową Jerzemu Kukuczce, którego jako młodzik spotkał w swoim klubie górskim. A ten się zdolnościami młodzika zachwycił. Później zaopatrywał wyprawy w sprzęt i odzież wówczas niedostępną w sklepach. W plecaki, śpiwory puchowe, kurtki z anoraku. W środowisku himalaistów w latach 80. dwudziestokilkuletni wówczas Artur Hajzer wyróżniał się też zdolnościami organizacyjnymi i znajomością języków obcych. Wszystkie wymienione cechy i talenty plus młodość i spore jak na nią doświadczenie przyczyniły się do tego, że idealnego partnera do dokończenia Korony Himalajów znalazł w nim sam Kukuczka. Gdy latem 1986 r. wielki himalaista wspinał się nową drogą na K2, Hajzer w Polsce załatwiał już formalności, kompletował sprzęt. Wysyłał cargo do Nepalu na kolejną wyprawę na Manaslu, na którą mieli pojechać razem. Była to trudna, ciągnąca się w nieskończoność, torpedowana przez opady śniegu ekspedycja. Uczestniczyli w niej także mistrz stylu alpejskiego Wojtek Kurtyka oraz meksykański młody wilk Carlos Carsolio. Jednak wyprawa skończyła się sukcesem tylko dla duetu Hajzer-Kukuczka. 10 listopada 1986 r. zdobyli ośmiotysięcznik nową drogą poprowadzoną przez jego wschodnią grań. Duet Hajzer-Kukuczka Na wszystkich kolejnych kończących się sukcesem wyprawach, nawet jeśli uczestniczyła w nich szersza grupa wspinaczy, na szczycie stawali tylko we dwóch. Jak zimą 1987 r. na Annapurnie. Wtedy o tym, kto pójdzie na szczyt, zdecydował refleks Hajzera, który ubiegł Krzysztofa Wielickiego w odpowiedzi na pytanie Kukuczki. – Wykolegował mnie i tyle – przyznaje dziś Wielicki. Wtedy musiał zostać z chorą Wandą Rutkiewicz. Od początku kariery największym wspinaczkowym marzeniem Hajzera była, uważana wówczas za zadanie na miarę XXI w., południowa ściana Lhotse. Atakował ją trzykrotnie w latach 1985–1989, podczas wypraw kierowanych przez Janusza Majera, Krzysztofa Wielickiego oraz Reinholda Messnera. Ten ostatni do rozprawienia się ze ścianą zebrał międzynarodowy dream team najlepszych europejskich himalaistów. Podczas pierwszej wyprawy zginął przyjaciel Hajzera z lat młodzieńczych Rafał Chołda. Dwa lata później wraz z Wielickim Hajzer spędził w ścianie aż cztery noce powyżej 8000 m bez użycia tlenu, walcząc aż do wysokości 8300 m, 200 m poniżej wierzchołka. Wyprawa z Messnerem też zakończyła się fiaskiem. Kolejnej propozycji zmierzenia się z trzykilometrową skałą Artur Hajzer już nie przyjął. Jego drogi z Kukuczką zaczęły się rozchodzić. Artur Hajzer zakłada firmę Alpinus Młodszy wspinacz miał już wtedy szalony plan, którego Kukuczka nie popierał. Czuł się na tyle mocny, aby głośno mówić o swoim marzeniu, które wydawało się wtedy czymś z pogranicza fantasmagorii. Ogłosił chęć realizacji projektu zdobycia wszystkich ośmiotysięczników w ciągu jednego roku. Przyjaciel Janusz Majer miał mu pomóc w zgromadzeniu astronomicznego jak na owe czasy w Polsce budżetu na realizację projektu, czyli miliona dolarów. "Z natury jestem leń" - uwierzysz mu? Tak mówi Najszybszy w Himalajach Zdobywa ośmiotysięczniki, a potem zjeżdża z nich na nartach. W świetnym stylu, rekordowym czasie i sam. Bo na razie nie ma nikogo na świecie, kto wydolnością i szybkością mógłby mu dor.. Panowie udali się w tym celu na targi sprzętu i odzieży outdoorowej ISPO w Monachium. Jednak zamiast z pieniędzmi wrócili z pomysłem stworzenia biznesu. Wraz z partnerem z górskich szlaków, Ryszardem Wareckim, założyli firmę Alpinus. Wejście w świat biznesu, kolejny cel w życiu, wyzwanie na miarę tych himalajskich, przyczyniło się do jego – używając alpinistycznego żargonu – wycofu z gór najwyższych. Ale nie był to jedyny powód odejścia od swojej wielkiej pasji. Złożyły się na tę decyzję także wykryta wówczas nieuleczalna chondromalacja rzepek, czyli rozmiękanie chrząstki w kolanie, i narodziny pierwszego syna Filipa. A także, a może przede wszystkim, tragedie górskie, które dotykały jego przyjaciół. Na ratunek Marciniakowi Ale pękać zaczęło coś w Hajzerze już wcześniej. A dokładnie, gdy po raz trzeci wrócił bez sukcesu spod południowej ściany Lhotse do Katmandu, gdzie zastała go tragiczna wiadomość. Pięciu członków wyprawy na zachodnią grań Mount Everestu zginęło w lawinie na stokach Khumbutse. Na przełęczy Lho La pozostał jedyny ocalały, dotknięty śnieżną ślepotą, najmłodszy z grupy Andrzej Marciniak. Ta informacja była jak uderzenie młotem w głowę. Artur Hajzer od razu wykorzystał wszelkie swoje największe atuty: ambicję, determinację, spryt, zdolności organizacyjne, by poprowadzić akcję ratunkową, która wydawała się nie mieć szans. Sytuacja była gorzej niż beznadziejna. Tybet był w tym czasie zamknięty, za kilka dni miało dojść do masakry na placu Tiananmen. W Polsce w przededniu wyborów 4 czerwca też trudno było szukać wsparcia. Hajzer jednak przy pomocy Reinholda Messnera i jego układów w Katmandu uzyskał pozwolenie na akcję ratunkową. W towarzystwie dwóch nowozelandzkich przewodników oraz dwóch Nepalczyków pojechał do Tybetu. Od tamtej strony dotarł do Marciniaka. Ocalały już szykował się do próby samotnego schodzenia po omacku z przełęczy. Głosy dobiegające z zewnątrz odebrał z początku jako atakujące uszkodzony mózg omamy. Dziś nie ma wątpliwości, że to właśnie Artur Hajzer uratował mu życie. Powrót w góry i wypadki Po 1989 r. Artur Hajzer skupił się przede wszystkim na biznesie, nowej rodzinie, w której pojawił się drugi syn, Jakub, i m.in. żeglarstwie. Ale i w biznesie, w którym zdobywał kolejne szczyty, przytrafił się bolesny upadek. Po bankructwie Alpinusa, którego przyczynami były m.in. przeinwestowanie, Hajzer i jego partnerzy założyli nową markę HiMountain. Ale gorycz porażki przywróciła w nim myśli o świecie, w którym odniósł tyle sukcesów. – Wilka ciągnie do lasu, a jego życiem były góry. Kiedyś musiał do nich wrócić, niezależnie od losów firmy – opowiadał mi i Przemysławowi Wilczyńskiemu, współautorowi książki „Broad Peak. Niebo i piekło” himalaista Piotr Pustelnik. To właśnie z nim Hajzer pojechał na swoją pierwszą wyprawę po powrocie w 2005 r. – na Broad Peak. Zakończyła się ona wypadkiem Hajzera i złamaniem przez niego nogi na prawie 8000 m w kopule szczytowej. A potem ofiarną akcją ratunkową – 3000 m w dół techniką asekurowanego liną „dupozjazdu” – która uratowała mu życie. Wypadki prześladowały go po powrocie w góry. Podczas zimowej wycieczki granią Tatr Zachodnich Artur Hajzer spadł z potężną lawiną w masywie Czerwonych Wierchów. Odkopali go ratownicy TOPR-u. Na Dhaulagiri doświadczył w jednym z obozów ataku choroby wysokościowej. Partnerzy pomogli mu zejść. Na Nanga Parbat w namiocie zatruł się groźnie gazem z maszynki. Polski Himalaizm Zimowy Do wypraw Artur Hajzer przygotowywał się bardzo solidnie. Biegał, chodził na basen, badał się, mierzył swoją wydolność, zatrudnił nawet osobistego trenera i dbał o dietę. Jego słynna determinacja wygrywała z pechem i pozwalała mimo przeciwności odnosić kolejne górskie triumfy. Zarówno na wymienionych dwóch ośmiotysięcznikach, jak i na piątej górze świata, Makalu. Wszedł na nią już jako kierownik programu Polski Himalaizm Zimowy 2010–2015, w towarzystwie swojego czołowego zawodnika, Adama Bieleckiego. PHZ stworzył w celu przywrócenia Polakom znanej w latach 80. marki w Himalajach i dokończenia idei Andrzeja Zawady zdobycia zimą wszystkich szczytów ośmiotysięcznych. Zasługą Hajzera i jego programu były dwa wejścia zimowe na niezdobyte przed powstaniem PHZ-u szczyty Gaszerbrum I i Broad Peak. Triumf, pot i łzy: Artur Hajzer o wejściu na Gaszenbrum I w 2012 r. Największy od wielu lat polskiego himalaizmu czy skandal na międzynarodową skale? Takiej awantury w polskim środowisku wspinaczkowym nie było juz dawno. A wszystko przy okazji ogromnego osiąg... Niestety, w czasach kierowania PHZ-em spotkało go też sporo nieprzyjemności. Po zakończonej odmrożeniami uczestników wyprawie unifikacyjnej na Makalu, a zwłaszcza po tragicznym Broad Peaku na Artura Hajzera wylała się fala nie zawsze zasłużonej krytyki. „Narodowy program narażania młodych” – pisała po Makalu dziennikarka i podróżniczka Monika Rogozińska. Krytykowano go za sprzężenie wypraw himalajskich ze światem wielkich mediów. Nawet bliscy przyznawali, że Artur Hajzer lubił pokazywać się na wizji. Po tragedii na Broad Peaku zdecydował się wyjechać w Himalaje. Planowany już wcześniej trawers Gaszerbrumów przybierał formę ucieczki od zamieszania, pytań i ostrych sporów. Śmierć Artura Hajzera – Widać było, że nie chce mu się jechać, że jest potwornie zmęczony. Ale z drugiej strony bardzo chce pobyć sam, odpocząć – opowiada w naszej książce Izabela Hajzer. Co wydarzyło się na Gaszerbrumie I, pozostanie jedną z wielu tajemnic, o których góry milczą. Wiemy tylko to, co przekazał partner Artura z tej wyprawy, Marcin Kaczkan. Po nieudanym ataku szczytowym 7 lipca 2013 r. odpoczywali w obozie III. Podali informację, że będą kontynuować zejście. Schodzili Kuluarem Japońskim po linach poręczowych. Kaczkan szedł pierwszy. Zawiewający wiatr ograniczał widoczność. W Polsce była godzina 11, gdy Artur Hajzer wysłał SMS-a do żony, który nie pozostawił wątpliwości: „Kaczkan spadł z C3 w kuluar. O 13.30. Nie wpiął się. Moim zdaniem na śmierć”. Nigdy nie dowiemy się, co sprawiło, że napisał coś takiego, skoro jego partner nie doznał żadnego wypadku. Chwilę później Kaczkan dostrzegł kilka metrów od siebie spadającego Hajzera. Kiedy 20 minut później, o godz. 16.08 czasu pakistańskiego, dotarł do podstawy kuluaru, znalazł go tam. Martwego. Bieg dla Słonia: tysiące ludzi pożegnało Artura Hajzera 7 sierpnia o 22:00 w całej Polsce i nie tylko odbył się Bieg dla Słonia wydarzenie ku pamięci Artura Hajzera. W samym Chorzowie pobiegło blisko 1400! Informacja dotarła do Polski dwa dni później. Po tym, jak członkowie rosyjskiej wyprawy odnaleźli przeczekującego załamanie pogody w obozie II Kaczkana. Hajzer został pochowany przez Kaczkana w szczelinie w okolicy miejsca fatalnego upadku. A ja do dziś pamiętam, jak przed wyjazdem do Pakistanu rozmawialiśmy na Facebooku. Napisał mi wtedy: „Jakby mnie kto szukał, to mnie nie ma. Jadę z Kaczkanem na GI i GII za swoje na 2 miechy i mam wszystko w d...”.
Czy Wanda Rutkiewicz nadal żyje w tybetańskim klasztorze? Niektórzy mają nadzieję, że ukryła się tam przed światem
Niezwykłą hipotezę przywołuje film „Ostatnia wyprawa” w reżyserii Elizy Kubarskiej. Ten dopracowany scenariuszowo obraz jest pokazywany na tegorocznym Festiwalu Millenium Docs Against Gravity.
W tym artykule: Sztuka wygrywania Z Wrocławia w Himalaje Co się stało na Kanczendzondze? „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” Co motywowało Wandę Rutkiewicz, najsłynniejszą polską himalaistkę? Czego szukała w górach i czy to znalazła? Jakie miała marzenia i czy udało jej się je zrealizować? Mogłoby się wydawać, że odpowiedź przynajmniej na ostatnie pytanie jest oczywista. Ostatecznie Wanda Rutkiewicz ma na swoim koncie sukcesy światowego formatu. Jako pierwsza osoba z Polski i jako pierwsza Europejka stanęła na Mont Evereście. Była też pierwszą osobą z Polski i pierwszą kobietą, która wspięła się na K2, najtrudniejszą górę świata. Pokonała tym samym męską konkurencję. I to w okresie, kiedy w himalaizmie dominowali mężczyźni. Sztuka wygrywania Czy mogła być niespełniona? Wydawałoby się, że to niemożliwe. Jednak takie przekonanie to efekt badania czyjegoś życiorysu wyłącznie przez pryzmat publicznych osiągnięć. „Ostatnia wyprawa”, znakomity dokument Elizy Kubarskiej, reżyserki i alpinistki, idzie znacznie dalej. Przede wszystkim przywołuje głos samej Rutkiewicz. I to głos najintymniejszy. Narracja filmu wykorzystuje audio-pamiętnik himalaistki, nagrywany przez nią pół roku przed zaginięciem. Jego ton daleki jest od samozadolowenia czy triumfalizmu. To samo dotyczy wypowiedzi publicznych Rutkiewicz. Są niespieszne, wyważone, przemyślane. – Wygrywanie jest też sztuką – mówi zdobywczyni Mont Everestu. – Nie w sensie dochodzenia do wygranej, tylko zachowania się w momencie, kiedy jest się zwycięzcą. Trzeba umieć wtedy kontrolować siebie. Zdobyć się na prześledzenie drogi sukcesu i ocenić ją – tłumaczy Rutkiewicz. Z Wrocławia w Himalaje Przyszła gwiazda polskiego himalaizmu urodziła się w 1943 r. w litewskich Płungianach. Po zakończeniu drugiej wojny światowej jej rodzina wpierw zamieszkała w Łańcucie, a ostatecznie we Wrocławiu. Tam właśnie Rutkiewicz uczęszczała do liceum i na studia. Wybrała kierunek uznawany wówczas za typowo męski. Po ukończeniu Politechniki Wrocławskiej zdobyła dyplom inżyniera elektronika. Jej talent sportowy objawił się bardzo wcześnie. Już w liceum z sukcesami grała w siatkówkę. Mimo że miała tylko 168 cm wzrostu, została członkinią siatkarskiej drużyny uniwersyteckiej. Wtedy jednak zaczęła się również wspinać i ostatecznie wybrała góry. Jak wszyscy zaczyna od wspinaczki skałkowej. Przez Tatry dotarła do Alp. Następne były Pamir, Hindukusz i Himalaje. Himalajom pozostała wierna do końca. Jej ostatnim wielkim projektem wspinaczkowym była „Karawana do marzeń”. Rutkiewicz nazwała tak pomysł zdobycia ośmiu ośmiotysięczników w jeden rok. Nie udało się to wcześniej nikomu. – Nie będę trzecia, po Messnerze i Kukuczce. Ja będę pierwsza, która spróbuje czegoś nowego – mówi Rutkiewicz w „Ostatniej wyprawie”. Wanda Rutkiewicz. Trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka, która zdobyła Mount Everest 16 października świętujemy rocznicę zdobycia przez Wandę Rutkiewicz najwyższego na świecie ośmiotysięcznika. Wyczyn wielkiej alpinistki postanowiła upamiętnić wyszukiwarka Google w post... Co się stało na Kanczendzondze? Ta próba zakończyła się jednak niepowodzeniem. W 1992 r. Rutkiewicz spróbowała wspiąć się na Kanczendzongę, trzeci szczyt świata o wysokości 8586 m.n.p.m. 12 maja, podczas ataku szczytowego, zaginęła. Jej ciała nigdy nie odnaleziono. To ostatnie dało podstawę do zaskakujących domysłów. W filmie Kubarskiej rozważana jest zdumiewająca hipoteza. A co, jeśli Rutkiewicz wcale nie zginęła na Kanczendzondze? Co, jeśli udało jej się samotnie zejść na dół i znaleźć drogę do któregoś z tybetańskich klasztorów? Podobno przed wyprawą himalaistka powiedziała matce, że jeśli nie wróci, to znaczy, że zdecydowała się zostać buddyjską mniszką. Czy zrobiła to naprawdę? Początkowo pomysł wydaje się sensacyjny i niezwykle mało prawdopodobny. Jednak w miarę oglądania filmu uświadamiamy sobie, że życie Rutkiewicz różniło się znacznie od łatwych wizji szczęśliwej egzystencji kobiety sukcesu. Tragedia w dzieciństwie, nieudane związki, utrata partnera, wreszcie obracanie się w ściśle męskim środowisku silnie naznaczonym maczyzmem. Z tym wszystkim musiała się mierzyć przez całe życie. Po zrozumieniu tego teorię, która wpierw wydawała się nieprawdopodobna, nagle zaczynamy rozważać jako możliwą. „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” W latach 80. dyskusyjne było samo wspinanie się kobiet w wysokich górach. „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” – taka kwestia bywała podnoszona w dyskusjach publicznych. Himalaistki i alpinistki musiały usprawiedliwiać się ze swoich pasji. A także z niewystarczającego dopasowania do tradycyjnych wzorców kobiecości. – Czy w czasie tej wyprawy były momenty, że chciało się pani tak po prostu po kobiecemu płakać? – pada pytanie na konferencji prasowej po zdobyciu przez Rutkiewicz Mont Everestu i jej powrocie do Polski. – No nie – odpowiada himalaistka. – Najwyżej ze złości, ale nie dlatego, że po kobiecemu – dodaje. Nie ma wątpliwości, że działanie na równych prawach w świecie męskim musiało być trudne. – Mój sukces może dlatego jest spektakularny, że ja jako kobieta stanęłam na szczycie. Wydaje mi się, że samodzielność kobiety jako partnerki powoduje uczucie zagrożenia u mężczyzny-partnera. Wynika to może z jakichś podświadomych obaw, że ich kosztem wejdę na szczyt i osiągnę sławę – mówi w dokumencie Rutkiewicz. To wszystko jednak choć utrudniało, nie uniemożliwiało jej realizacji marzeń. A także obrony własnej tożsamości i zachowania niezależności. – Powiedz, Wanda, co to dla ciebie góry? – pada w „Ostatniej wyprawie”. – Właściwie to są trzy rzeczy: ludzie, a więc wyprawa, góry, a więc natura i sport, od którego zaczęłam – odpowiada Rutkiewicz. – I wszystkie trzy są bardzo ważne – dodaje. – Z każdą górą rozpoczyna się coś innego, nowe życie – mówi w innym momencie Wanda Rutkiewicz. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Powstaje wirtualne muzeum Wandy Rutkiewicz. W ten sposób upamiętnią słynną himalaistkę
Fundacja Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady tworzy wirtualne muzeum Wandy Rutkiewicz. Chcą w ten sposób upamiętnić 80. rocznicę urodzin jednej z najwybitniejszych światowych himalaistek.
W tym artykule: Powstaje wirtualne muzeum Wandy Rutkiewicz Wirtualne muzeum Andrzeja Zawady Wanda Rutkiewicz na stałe zapisała się na kartach światowego himalaizmu. 16 października 1978 roku, jako pierwsza Polka i Europejka, stanęła na szczycie Mount Everestu. Lista osiągnięć urodzonej na Litwie alpinistki jest jednak znacznie dłuższa. Legendarna himalaistka była pierwszą kobietą w historii i pierwszą osobą z Polski, która zdobyła K2 – szczyt uznawany za najtrudniejszy spośród wszystkich czternastu ośmiotysięczników. Za ten wyczyn została wpisana do Księgi Rekordów Guinnessa. Łącznie Wandzie Rutkiewicz udało się zdobyć aż osiem z czternastu ośmiotysięczników. Oprócz Mount Everestu i K2, wspięła się także na Nanga Parbat, Sziszapangmę, Gaszerbrum II, Gaszerbrum I, Czo Oju i Annapurnę. Powstaje wirtualne muzeum Wandy Rutkiewicz Wanda Rutkiewicz swoimi osiągnięciami rozsławiła nasz kraj i stała się wzorem dla wielu miłośników górskich przygód. Z okazji przypadającej w 2023 r. 80. rocznicy urodzin wybitnej alpinistki Fundacja Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady rozpoczęła pracę nad utworzeniem wirtualnego muzeum poświęconemu jej osobie. – Od kilku miesięcy pracujemy nad wyjątkowym projektem Wirtualnego Muzeum Wandy Rutkiewicz. Będzie to drugie wirtualne muzeum poświęcone wybitnej postaci polskiego himalaizmu, które powstanie w ramach naszych działań. (...) Muzeum jest odpowiedzią na potrzebę upamiętnienia jej osoby z okazji 80. rocznicy urodzin, która przypada w 2023 roku – czytamy na stronie fundacji. Wirtualne Muzeum powstaje dzięki dofinansowaniu ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra”. Muzeum poświęcone Wandzie Rutkiewicz będzie systematycznie rozbudowywane przez Fundację Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady. Wirtualne muzeum Andrzeja Zawady Przypomnijmy, że pierwsze wirtualne muzeum poświęcone wybitnej postaci polskiego himalaizmu powstało w 2020 roku. Jego bohaterem został Andrzej Zawada, prekursor wejść na szczyty ośmiotysięczników, którego pożegnaliśmy dwie dekady wcześniej. – Wirtualne muzeum Andrzeja Zawady to niesamowita multimedialna opowieść o złotej erze polskiego himalaizmu, ilustrowana zbiorami Fundacji Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady. Nagraniami audio z wypraw, zdjęciami (także zdjęciami 3D muzealiów z tamtych lat), archiwalnymi materiałami wideo i zapiskami dotyczącymi postaci Andrzeja Zawady, wyjątkowego człowieka, kierownika polskich wypraw wysokogórskich oraz ambitnego wspinacza i pioniera pierwszych wejść zimowych w Himalajach (m.in. pierwsze w historii zdobycie Everestu zimą w 1980 roku przez Leszka Cichego i Krzysztofa Wielickiego) – podkreślają twórcy projektu. W ramach Wirtualnego Muzeum odkrywamy życiorys Andrzeja Zawady i 10 historii z jego życia, czyli 10 wypraw pełnych przygód, nieznanych dotychczas anegdot i oryginalnych zapisków audio. Można przyjrzeć się bliżej: górskim początkom Andrzeja Zawady (1950–1966), pierwszemu zimowemu przejściu Głównej Grani Tatr (1959), przejściom alpejskim (1960–1968), zdobyciu dziewiczego szczytu Kunyang Chhish (1971), zdobyciu szczytu Noszaka zimą (1973), historycznemu pokonaniu bariery 8 tys. metrów zimą na Lhotse (1974), przełomowemu zdobyciu Mt. Everest zimą (1979/80), wytyczeniu nowej drogi na Mt. Everest wiosną (1980), trzem rekordom Polaków na Cho Oyu (1984/85), pierwszej zimowej wyprawie na K2 (1987/88). Źródło: fundacjahimalaizmupolskiego.pl.
Reinhold Messner stracił dwa rekordy Guinnessa. Miał nie wejść na wszystkie ośmiotysięczniki
Reinhold Messner mierzy się z poważnymi oskarżeniami. Słynny himalaista został pozbawiony dwóch rekordów. Miał nie wejść na szczyt jednego z ośmiotysięczników. Włoch odniósł się już do sytuacji.
W tym artykule: Reinhold Messner traci tytuły Reinhold Messner przez lata był uważany za pierwszą osobę na świecie, której udało się zdobyć wszystkie ośmiotysięczniki. Jest ich w sumie 14. Dokonał tego bez dodatkowego tlenu, a to przyniosło mu kolejny rekordowy wpis. Co więcej, na niektóre ze szczytów wspiął się dwukrotnie. W młodości Włoch konkurował o kolejne rekordy między innymi z Jerzym Kukuczką. Reinhold Messner traci tytuły Jego żywa legenda została jednak podważona. Odebrano mu dwa wpisy w Księdze Rekordów Guinnessa po przeklasyfikowaniu, twierdząc, że tak naprawdę nie wspiął się na każdy z ośmiotysięczników. Inicjatorem akcji jest Eberhard Jurgalski, który twierdzi, że Messner nigdy nie dotarł na „prawdziwy szczyt” Annapurny. W ten sposób historyczne zdobycie wszystkich 14 ośmiotysięczników przypisano Amerykaninowi Edowi Viestursowi. Himalaista wspinał się na nie w latach 1989–2005. Monika Witkowska zdobyła K2. Jako druga Polka w historii po Wandzie Rutkiewicz! Monika Witkowska raz jeszcze zapisała się na kartach historii. Dziś zdobyła szczyt K2! Messner odniósł się już do podważenia swoich dokonań. W wywiadzie dla Niemieckiej Agencji Prasowej powiedział, że Jurgalski „nie ma pojęcia” i „nie jest ekspertem”. – Po prostu pomylił górę. Oczywiście, że dotarliśmy na szczyt – przekonywał. Dodał też, że nie przywiązuje wagi do tego, czy jego nazwisko figuruje w Księdze Rekordów Guinnessa, czy też nie. Pod tym względem trudno mu się dziwić. Podważane wejście na wszystkie ośmiotysięczniki to tylko jeden z wielu jego wyczynów. I tak zapisał się na kartach historii dzięki pierwszemu wejściu na Mount Everest bez tlenu czy wytyczeniu nowej drogi na Kilimandżaro. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Do Swołowa, maleńkiej pomorskiej miejscowości położonej 16 km od Słupska, trafiłam dopiero w tym roku i to przez przypadek. Zaintrygował mnie drogowskaz z informacją „Witajcie w stolicy Krainy w Kratę”. Skorzystałam z zaproszenia i tak odkryłam to wyjątkowe miejsce. Poznałam ludzi zafascynowanych historią, pasjonatów ratujących dziedzictwo kulturowe tych terenów skupionych wokół znajdującej się tu Zagrody Inicjatyw Twórczych. Zlokalizowana w pieczołowicie odrestaurowanym XIX-wiecznym gospodarstwie jest artystycznym sercem nie tylko Swołowa. Zjeżdżają tu na warsztaty i festiwale ludzie z całej Polski, aby rozwijać swoje pasje, a jednocześnie być blisko natury i delektować się ekologicznym jedzeniem, które wytwarzają okoliczni rolnicy. To przykład owocnej współpracy, z której czerpią wszyscy. Nie zdziwiłam się więc, że właśnie Swołowo wygrało w naszym reaktywowanym plebiscycie na Cuda Polski 2023. Takich cudów wybranych w głosowaniu internautów jest w tym roku aż 16, po jednym z każdego województwa. Zwyciężyły one w rywalizacji z innymi nominowanymi miejscami, których w sumie było 48. O nich wszystkich piszemy w tym wydaniu specjalnym Travelera. To często miejsca nieoczywiste, nowe na mapie Polski czy zrewitalizowane, jak chociażby Monopolis w Łodzi, dzięki czemu zyskały nowe życie. Mamy nadzieję, że tym plebiscytem, w którym oddano rekordową liczbę 123 tys. głosów, jeszcze bardziej zachęcimy Was do podróżowania po Polsce. Do zbaczania z głównych dróg i odkrywania jej kolejnych nieodkrytych cudów. Spis treści CUDA POLSKI 2023 12 | DOLNOŚLĄSKIE: BARDO Miasto pielgrzymów i szukających ciszy 16 | WIELKOPOLSKIE: ANTIDOTUM AIRSHOW LESZNO Mekka pilotów i miłośników podniebnych ewolucji 20 | MAZOWIECKIE: PARK NAUKI TORUS Tu poznasz prawa rządzące światem 22 | KUJAWSKO-POMORSKIE: WYSPA MŁYŃSKA W BYDGOSZCZY Enklawa zieleni w miejscu dawnych fabryk 26 | ŚLĄSKIE: ŻELAZNY SZLAK ROWEROWY Rowerem po dawnych torach 28 | ŁÓDZKIE: MONOPOLIS Centrum miejskiego życia w dawnej fabryce wódki w Łodzi 32 | MAŁOPOLSKIE: PUSTYNIA BŁĘDOWSKA Nasza polska Sahara 36 | LUBELSKIE: WŁODAWA Podróż w czasie w mieście na styku kultur 38 | PODKARPACKIE: MUZEUM PRZEMYSŁU NAFTOWEGO I GAZOWNICZEGO IM. IGNACEGO ŁUKASIEWICZA W Bóbrce poznacie historię czarnego złota 42 | POMORSKIE: ZAGRODA INICJATYW TWÓRCZYCH W SWOŁOWIE Witajcie w Krainie w Kratę 46 | ŚWIĘTOKRZYSKIE: GEOPARK ŚWIĘTOKRZYSKI Wycieczka miliony lat wstecz 50 | LUBUSKIE: PARK KSIĄŻĘCY W ZATONIU Spacerem przez dawny majątek księżnej żagańskiej 52 | OPOLSKIE: TWIERDZA NYSA Potężna warownia budząca kiedyś podziw władców, a dziś miłośników historii 56 | WARMIŃSKO--MAZURSKIE: GOŁDAP Tu się oddycha najczystszym w Polsce powietrzem 60 | ZACHODNIOPOMORSKIE: OGRODY HORTULUS W fascynującym zielonym labiryncie 64 | PODLASKIE: ODKRYWKOWA KOPALNIA KREDY W MIELNIKU Zobacz wielką białą dziurę! POLSKA 66 | ŁÓDŹ Miasto pałaców, dawnych fabryk i wielkiej zmiany 76 | DOLNY ŚLĄSK Wyrusz w kulinarną podróż pełną zaskoczeń 82 | KRAKÓW Szlakiem legendarnych bohaterów 88 | TATRY ZACHODNIE Mniej znane oblicze polskich gór 96 | KRYNICA-ZDRÓJ Po śladach Nikifora 98 | OD HELU DO ŁEBY Sto kilometrów przygody na rowerze 106 | GDAŃSK Mieszanka gotyku i barwnego street artu 112 | WYSPA SOBIESZEWSKA Tu rządzą ptaki! 118 | KASZUBY Kraina malowniczych jezior i rzek 124 | SŁOWIŃSKI PARK NARODOWY Ruchome wydmy to ewenement na europejską skalę 130 | BIEBRZA W krainie łosia 134 | LUBLIN Nieoczywisty, tajemniczy i pełen legend 140 | KAZIMIERZ DOLNY Enklawa artystów 146 | ŚWIĘTOKRZYSKIE Czarownice, dinozaury i diabeł 158 | PONIDZIE Ciesz się ciszą! 164 | KATOWICE Nowoczesne miasto z industrialną przeszłością 170 | DOLNY ŚLĄSK Tropem najpiękniejszych zamków romantycznych 178 | TORUŃ Nie tylko piernik i Kopernik 184 | PRUSKI SZLAK Rowerem przez drogi i bezdroża północnej Polski 192 | WARMIA Gotyckie zamki, urokliwe miasta, tajne ośrodki. Pięć miejsc na weekend
Kami Rita Szerpa zdobył Mount Everest po raz 27! To rekord świata
53-letni Kami Rita Szerpa pobił ustanowiony przez siebie rekord z ubiegłego roku. 17 maja 2023 mężczyzna wszedł na Mount Everest po raz 27.
W tym artykule: Kami Rita Szerpa zdobył Mount Everest po raz 27. Kim jest? Szerpowie w Himalajach Mount Everest zdobyło do tej pory ponad 10 tysięcy himalaistów Polacy na Mount Everest W środę 17 maja Kami Rita Szerpa ustanowił kolejny rekord światowego himalaizmu. Po raz 27. zdobył Mount Everest. Zgodnie z najnowszymi pomiarami z 2021 r. najwyższa góra na świecie mierzy 8 848,86 m n.p.m. To oznacza, że „urosła” o 86 centymetrów. Według pomiarów wykonanych przez Survey of India w 1954 rok,u Góra Gór miała 8 848 m n.p.p.m. Z kolei chiński pomiar z 2005 roku wykazał, że wysokość Everestu wynosi 8844,43 m. Kami Rita Szerpa zdobył Mount Everest po raz 27. Kim jest? Kami Rita Szerpa zdobył szczyt 17 maja o 8:30 rano. Towarzyszył mu wspinacz z zagranicy. Mingwa Sherpa, prezes Seven Summit Treks, przekazał CNN, że 53-latek jest „zdrowy i w dobrej formie”. Być może gdyby nie pandemia, Kami Rita Szerpa miałby już na koncie nie 27, a 28 udanych wejść na Mount Everest. W czasie obostrzeń jedna z wypraw przewodnika musiała zostać odwołana. Kami Rita Szerpa jest przewodnikiem na Mount Everest od 1992 r. Nepalczyk po raz pierwszy zdobył ten ośmiotysięcznik 2 lata później. Dopiero w 2018 roku ustanowił rekord w liczbie wejść na Mount Everest. W wieku 48 lat został pierwszym człowiekiem na świecie, który zdobył szczyt 22 razy. Kami Rita ma również na koncie inne osiągnięcia. Oprócz Everestu wszedł na szczyt Cho-Oyu osiem razy, trzy razy na Manaslu. „Tylko” jeden raz był na Lhotse i K2. Szerpowie w Himalajach Kami Rita twierdzi, że ustanowienie takiego rekordu jest ważne nie tylko dla niego. – To nie jest tylko mój sukces ani mojej rodziny. To sukces wszystkich Szerpów i całego Nepalu – mówił. Szerpowie to nepalska grupa etniczna licząca około 150 tys. osób. Są znani ze swoich umiejętności wspinaczkowych oraz wyjątkowej siły i wytrzymałości na dużych wysokościach. To dlatego są zatrudniani do udziału w wyprawach na ośmiotysięczniki. Przez wiele lat ich obecność i zasługi były jednak przemilczane. Przełomem okazało się dopiero pierwsze historyczne zimowe wejście na K2. Dokonała tego grupa Szerpów 16 stycznia 2021 r. Mount Everest zdobyło do tej pory ponad 10 tysięcy himalaistów Sukcesy himalaistyczne są bardzo bezwzględne i zero-jedynkowe. W tym sporcie, jak w każdym innym, liczy się wynik. Samo podejście i próba trafiają do oficjalnych statystyk, ale nie są zdobyciem szczytu. Do lipca 2022 r. Mount Everest zdobyto 11 346 razy. Udanym atakiem szczytowym może pochwalić się 6098 osób. W 2022 r. ministerstwo turystyki Nepalu wydało w sumie 316 pozwoleń na wejście na Mount Everest. To prawie o 100 mniej niż rok wcześniej. Wówczas resort był krytykowany za zbyt dużą liczbę podejść. Według oficjalnych statystyk podczas wszystkich prób zdobycia tego ośmiotysięcznika zginęło łącznie 311 himalaistów. Everesting, czyli jak zdobyć Everest na rowerze Everesting w ostatnich latach zyskał na popularności wśród zawodowych kolarzy, a także amatorów jazdy na rowerze. Pokonanie jednośladem sumy łącznego przewyższenia, jakim jest wysokość ... Polacy na Mount Everest 16 października 1978 roku Wanda Rutkiewicz jako pierwsza osoba z Polski zdobyła Mount Everest. Była również trzecią kobietą w historii oraz pierwszą Europejką, która przeprowadziła udany atak szczytowy na Dach Świata. 17 lutego 1980 roku Polacy po raz pierwszy w historii zdobyli najwyższą górę. Był to również pierwszy raz, kiedy o tej porze roku zdobyto jakikolwiek ośmiotysięcznik. W skład wyprawy wchodzili Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki. Kierownikiem był wówczas Andrzej Zawada. 19 maja tego samego roku Jerzy Kukuczka wraz z Andrzejem Czokiem wytyczyli nową drogę na Mount Everest południowym filarem. Źródło: CNN Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Nie żyje Anna Czerwińska. Wybitna polska himalaistka miała 74 lata
Anna Czerwińska zapisała się w historii polskiego himalaizmu ogromną determinacją. Swoim życiem udowodniła, że wspinająca się kobieta ma na swojej drodze do pokonania nie tylko szczyty najwyższych gór świata, ale również stereotypy o męskiej dominacji w tym sporcie.
W tym artykule: Anna Czerwińska – pierwsza Polka na szczycie Największe dokonania Anny Czerwińskiej Zdobycie Korony Ziemi Książki Anny Czerwińskiej Anna Czerwińska przyszła na świat 10 lipca 1949 roku w Warszawie. W 1976 roku uzyskała doktorat z nauk farmaceutycznych. Porzuciła jednak wyuczony zawód i poświęciła się rozwijaniu pasji wspinaczkowej. Jest pierwszą Polką, która wspięła się na najwyższe szczyty siedmiu kontynentów – Koronę Ziemi. Zdobyła osiem z czternastu ośmiotysięczników świata. Od 1969 roku Anna Czerwińska wspina się w górach. Jako jedyna wówczas kobieta ukończyła kurs jaskiniowy. Mając 16 lat prowadziła górski dzienniczek, w którym zanotowała: „Znajomość gór polega na umiejętności odwrotu". Zaczynała od taternictwa. Kolejne wyzwania postawiła sobie w Alpach, Himalajach i Karakorum. Od 1990 roku realizowała program Korona Ziemi, który ukończyła sukcesem 10 lat później. W wieku 51 lat jako druga Polka stanęła na Mount Everest w 2000 roku. Była wówczas najstarszą kobietą, która zdobyła najwyższy szczyt świata. Miała w sobie chęć osiągnięcia obranych celów. Ponadto posiadała upór w dążeniu do nich. Anna Czerwińska – pierwsza Polka na szczycie Nie mogła się pogodzić z faktem, że kobiety w tamtych czasach były traktowane gorzej, uznawane za słabsze i marginalizowane. Nie wszędzie były wpuszczane. Anna Czerwińska wierzyła we własne siły i możliwości. Podjęła walkę o możliwość zdobywania wyższych gór. Uważała, że wspina się nie gorzej od mężczyzn. Anna Czerwińska wchodziła w góry głównie w zespołach tworzonych przez kobiety. Tworzyła zgrany duet z Krystyną Palmowską. Razem uczestniczyły w wielu wyprawach: w Tatrach, Alpach, Dolomitach oraz w Himalajach. Współpraca pozwoliła Annie rozwinąć się jako taterniczka i alpinistka. Podkreślała, że w górach dobry partner jest ważniejszy niż idealnie dobrany sprzęt. Wspinała się również z Wandą Rutkiewicz, choć himalaistki nie zawsze się ze sobą zgadzały. Po śmieci ojca Anna zawarła z matką umowę, że nie nigdy nie będzie ryzykować życiem. To dlatego zdarzały jej się nieukończone wyprawy. Czasami dla bezpieczeństwa wolała się wycofać, niż ryzykować życiem. Mimo to przeżyła wiele wypadków: trzy wstrząsy mózgu, dwie kontuzje kolana, a także złamany kręgosłup. Ciężko pracowała przy rehabilitacji, aby wyjść z tych obrażeń i móc nadal się wspinać. Cały czas ma świadomość że wyprawy w góry niosą ze sobą spore ryzyko, a każdy kto podejmuje decyzję o wspinaczce, musi liczyć się z niebezpieczeństwem, a nawet śmiercią. Decyzją prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego odznaczono ją w 2004 roku Srebrnym Krzyżem Zasługi. Otrzymała go za zasługi dla polskiego taternictwa i alpinizmu, a także za popularyzowanie sportu wspinaczkowego. W 2019 roku otrzymała Medal Kalos Kagathos za wybitne osiągnięcia sportowe. Była członkinią honorową Polskiego Związku Alpinizmu. Życie ma dla mnie ogromną wartość. Wywiad z Anną Czerwińską „O śmierć wcale się nie proszę. Życie ma dla mnie olbrzymią wartość. Jak trzeba, to walczę o nie jak zwierzę". Opowiadała w 2010 roku wybitna polska himalaistka w wywiadzie z „Nation... Wybitną Polską himalaistkę wspomina fotograf Marek Arcimowicz, wieloletni współpracownik „National Geographic Polska" i przyjaciel Anny Czerwińskiej. – Anna była częstym gościem w naszym domu i w schronisku górskim Samotnia, w Karkonoszach. W Himalajach wspinałem się z nią tylko na jednej wyprawie, 21 lat temu, na Ama Dablam w Nepalu. Na zawsze zapamiętam sytuację, kiedy podczas dość dramatycznego zdobywania niewysokiej, ale wymagającej góry, wpakowała się w kłopoty. Kierownik wyprawy, Ryszard Pawłowski wysłał mnie do góry z odsieczą, bo byłem akurat w jednym z górnych obozów. Przygotowałem ciepłą herbatę w termosie, wziąłem jakieś dodatkowe jedzenie, apteczkę i wyszedłem w górę sporo przed świtem. Byliśmy na progu himalajskiej zimy, w listopadzie. Czekałem na nią wiele godzin na małej półce skalnej, w miejscu, którego w zejściu nie mogła ominąć. To ważne, bo nie mieliśmy kontaktu radiowego, a telefony GSM wtedy nie działały w Himalajach. Nie wiedzieliśmy, czy nie będzie potrzebna dodatkowa pomoc. Kiedy w końcu zmęczona, schodząca Anna pojawiła się na linach poręczowych, zatrzymałem ją, podałem zgrabiałymi z zimna rękami kubek herbaty. Zacząłem wyciągać aparat aparat i powiedziałem trzęsąc się z zimna: – Poproszę o uśmiech dla reportera National Geographic! – Spadaj, Wujek! – odpowiedziała sucho i ruszyła w dół po linach. Była super skoncentrowana na bezpiecznym powrocie do bazy. Później wiele razy żartowaliśmy wspominając ten moment i to spotkanie. Często dzwoniąc do niej albo odbierając telefon mówiłem „Halo, tu spadamwujek". Anna Czerwińska zmarła dziś w nocy, w warszawskim szpitalu w wieku 74 lat. Największe dokonania Anny Czerwińskiej W Tatrach wspinała się wraz z Krystyną Palmowską najkrótszymi trasami na wierzchołki tzw. direttissima północno-wschodniej ściany Kazalnicy Mięguszowieckiej oraz północno-wschodniej ściany Małego Młynarza. W 1991 roku samotnie przeszła Grań główną Tatr. To trasa o długości 75 kilometrów. W 1977 roku wzięła udział w wyprawie w Alpy. Wraz z Krystyną Palmowską wspięła się na północną ścianę Matterhornu. To szczyt w Aplach Pienińskich o wysokości 4478 m n.p.m. Rok później do duetu dołączyły Irena Kęsa i Wanda Rutkiewicz, które dokonały pierwszego kobiecego zimowego przejścia po północnej ścianie Matterhornu. W 1979 roku w Himalajach i Karakorum dokonała pierwszego kobiecego wejścia nową drogą na Rakaposhi, czyli szczyt w Pakistanie o wysokości 7788 m n.p.m. Było to drugie w historii wejście na tę górę. W polskiej wyprawie uczestniczyli także mężczyźni: Tadeusz Piotrowski, Andrzej Bieluń, Jacek Gronczewski oraz Jerzy Tillak. Latem 1983 roku w dwuosobowym zespole z Krystyną Palmowską wspięły się na Broad Peak. Anna Czerwińska osiągnęła Rocky Summit czyli przedwierzchołek mierzący 8028 m n.p.m. Jej partnerka zdobyła wierzchołek góry. 15 lipca 1985 roku drużyna w składzie Czerwińska, Rutkiewicz i Palmowska zdobyła szczyt Nanga Parbat mierzący 8126 m n.p.m. Jest to 9. co do wysokości szczyt świata, zdobyty po raz pierwszy przez zespół kobiet. W 1986 roku dotarła do 8200 m n.p.m. na K2. Przeszła nową drogą do Magic Line. Była to trudna wspinaczka. Anna uznała ją za najtrudniejszą drogę w górach wysokich. Do szczytu nie udało się dojść zespołowi, gdyż podczas ataku szczytowego nastąpiło pogorszenie pogody. Z trudem udało im się zejść i ocalić życie. Zdobycie K2 jest jej niespełnionym marzeniem. 21 maja 2000 roku wspięła się na szczyt Mount Everest – 8848 m n.p.m. Ustanowiła rekord i była drugą Polką (po Wandzie Rutkiewicz), która na niego weszła. Dokonała tego jako pięćdziesięciolatka, która chciała udowodnić że marzenia nie mają kresu. Zawsze można je spełniać. Powtarzała: „Człowiek powinien tak wybierać pasję życia, żeby była jego jedyną pasją. Konsekwentnie i bez rozdrabniania się”. Jesienią 2000 roku weszła na środkowy wierzchołek Shisha Pangma Middle w Chinach o wysokości 8013 m n.p.m. W 2001 roku ustanowiła pierwsze kobiece wejście na Lhotse –8501 m n.p.m., czyli czwarty co do wysokości szczyt świata. Następnie w tym samym roku weszła na Cho Oyu – himalajski ośmiotysięcznik. Rok 2003 to wspięcie się na Gaszerbrum II w Karakorum czyli szczyt mierzący 8034 m n.p.m. W 2006 roku dokonała pierwszego kobiecego wejścia na Makalu o wysokości 8485 m n.p.m. Było to nie do końca rozsądne wspinanie i jej trzecie podejście pełne determinacji, że tym razem się uda. 10 godzin spędziła na lodowej półce bez żadnej osłony, namiotu, karimaty. Była bardzo blisko szczytu, który pragnęła zdobyć. Ceniła sobie tę wyprawę najbardziej. Korzystała z pomocy Włochów, którzy spinali się przed nią. Podczas zejścia pojawiły się przykurcze palców, straciła w nich czucie. Przyszły także halucynacje, będące wynikiem odwodnienia. Zdobycie Korony Ziemi Większość kosztów wypraw pokrywała sama. Pomogła jej w tym firma, którą otworzyła Anna Czerwińska. Korona Ziemi była bardzo oszczędnie finansowana, a kosztowała ją około 120 tysięcy dolarów. W ramach projektu zdobywania Korony Ziemi weszła na: Mont Blanc, Aconcagua, Kilimandżaro, Denali (McKinley), Elbrus, Górę Kościuszki, Masyw Vinsona, Jaya i Mont Everest. Jest pierwszą Polką która tego dokonała. Książki Anny Czerwińskiej Alpinistka była autorką branżowych artykułów o wspinaczce np. w „Taterniku". W 1989 roku wydano jej książkę „Broad Peak '83 tylko dwie”. Opowiada o wspinaczce autorki na Broad Peak wraz z jej wieloletnią towarzyszką Krystyną Palmowską. Wydała także książki z tematyki górskiej. Stworzyła znany cykl pięciu wydawnictw z serii GórFanka: „GórFanka. Moje ABC w skale i lodzie”, „GórFanka. Na szczytach Himalajów”, „GórFanka. W Karakorum 1979 – 1986”, „GórFanka powraca w Karakorum” i „GórFanka na himalajskiej ścieżce”. Jest to barwna opowieść na temat kariery Anny Czerwińskiej i jej górskich przeżyć na przestrzeni trzydziestu lat wspinaczki. To także ukazanie zmian i rozwoju tej dyscypliny sportu. Współautorka książek z cyklu „Za horyzontem" wydanych przez „National Geographic Polska”. „Wyprawy na koniec świata” i „Między niebem a piekłem” to zbiór wspomnień podróżniczych, odkryć oraz relacje z niezwykłych wypraw. Barwne opowieści uzupełnione są o fotografie. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Pamiętam ten dzień doskonale, jakby wydarzył się przedwczoraj. Byłam z siebie taka dumna, kiedy tata odczepił mi dodatkowe kółka od roweru, a ja po raz pierwszy przejechałam bez nich kilkanaście metrów. Poczułam tę wolność i możliwości, jakie się nagle przede mną otworzyły, choć miałam nie więcej niż 4 lata. Szybko rower stał się integralną częścią mojego życia, jeździłam nim do szkoły, znajomych, na bliższe i dalsze wycieczki. Mogłam nim dojechać, gdzie chciałam i kiedy chciałam. I wciąż tak jest, choć od tamtego momentu upłynęły dekady, a świat wokół mnie się zmienił. Po fascynacji motoryzacją i tym, co ona ze sobą niesie, powoli znów wracamy do rowerów i niejako korzeni. Doceniamy rower jako najbardziej ekologiczny i przyjazny wynalazek ludzkości służący przemieszczaniu się. Z roku na rok powstaje coraz więcej ścieżek rowerowych i w miastach, i poza nimi, a w krajach takich jak Dania czy Holandia rowerzyści mają nawet więcej praw niż kierowcy samochodów. I bez względu na zalety czterech kółek faktem jest, że żeby oddychać czystszym powietrzem, ale też mieć więcej frajdy z podróżowania, powinniśmy się przynajmniej co jakiś czas przesiąść na rower. Pamiętając, że jest on też najtańszym sposobem na podróżowanie, a przy okazji też najzdrowszym. Może nas utrzymać w formie do później starości. Dlatego planujemy rowerowe wyprawy z rodziną i znajomymi. A za inspirację niech posłuży to wydanie specjalne Travelera, w którym zebraliśmy dla Was mnóstwo pomysłów na dłuższe i krótsze podróże na dwóch kółkach po Europie. AGNIESZKA FRANUS REDAKTOR NACZELNA
Nie muszę już zdobywać 8-tysięczników – Reinhold Messner w rozmowie z Travelerem
O tym, dlaczego samotna wyprawa na Mount Everest to niekończąca się agonia, o znajomości z Jerzym Kukuczką i o projekcie muzeum górskiego w Południowym Tyrolu opowiada Reinhold Messner, legenda światowego alpinizmu.
W tym artykule: Reinhold Messner: O Messner Mountain Museum Reinhold Messner: O sobie Reinhold Messner: O Historii Mallory'ego Reinhold Messner: O alpinizmie Reinhold Messner: O trudnościach i o błędach Reinhold Messner: O Jerzym Kukuczce Kim jest Reinhold Messner? Alpinista, pisarz i fotograf Reinhold Messner był wielokrotnie pierwszy. Jako pierwszy zdobył Mount Everest bez butli tlenowej. Był też pierwszym człowiekiem, który zdobył „Koronę Himalajów", czyli wszystkich 14 ośmiotysięczników. Urodził się w 1944 roku w Południowym Tyrolu. Dorastał w dolinie Villnoß w Dolomitach. Pierwszy dokonał trawersowania (przejścia wzdłuż – od jednego brzegu do drugiego) Antarktydy, mijając po drodze biegun południowy. Przemierzył Grenlandię, Tybet oraz pustynie Gobi i Takla Makan. Napisał ponad 50 książek, które zostały przetłumaczone na kilkanaście języków. Jest założycielem fundacji MMF Messner Mountain Foundation wspierającej ludzi gór oraz honorowym członkiem Royal Geographical Society i The Explorers Club w Nowym Jorku. Mieszka w zamku Juval w Południowym Tyrolu, gdzie stworzył samowystarczalną farmę ekologiczną i otworzył mają restaurację wyspecjalizowaną w potrawach w mięsa jaka tybetańskiego. Przypominamy wywiad z Reinholdem Messnerem. Rozmowa Małgorzaty Brączyk z wybitnym alpinistą została po raz pierwszy opublikowana w 2009 roku. Reinhold Messner: O Messner Mountain Museum Małgorzata Brączyk: Król Gór na szóstym etapie życia zmienił się w muzealnika. W Południowym Tyrolu powstało Messner Mountain Museum. Czy mógłby Pan opowiedzieć o tym projekcie? Reinhold Messner: O muzeum zacząłem myśleć jakieś 15 lat temu. Chciałem zebrać własną spuściznę. Nie chodziło o zgromadzenie eksponatów, lecz doświadczeń związanych z górami. Początkowo otworzyłem niewielkie muzeum poświęcone historii alpinizmu. Potem powoli dojrzewał projekt, który w tej chwili kończę realizować. Będzie to ogromne muzeum gór, coś w rodzaju mozaiki. Centrum jest tutaj, gdzie się teraz znajdujemy, w Bolzano, w zamku Firmiano. Tu odbywają się przedstawienia, różnego rodzaju manifestacje, przyjeżdżają teatry. Pozostałe cztery filie projektu to: Muzeum Skalne w Dolomitach, w regionie Belluno, podziemne muzeum w Solda oraz muzeum poświęcone świętym górom w moim zamku Juval, gdzie raz odwiedził mnie Jerzy Kukuczka. Ostatnie będzie się mieścić w Brunico, w dolinie Val Pusteria. Chciałbym poświęcić je narodom żyjącym w wysokich górach, jak chociażby Szerpom. M.B.: Zwiedzając ekspozycję, zastanawiałam się, co właściwie chciał Pan przez nią wyrazić? R.M.: To nie jest muzeum sztuki czy natury. Moją ideą było pokazanie tego, jak kontakt z górami wpływa na człowieka. Chciałem, by przychodzili tu ludzie pragnący zrozumieć znaczenie gór. Zawsze powtarzałem, że alpinizm to nie wyłącznie sport czy przygoda, że ma on także bazę kulturową. Istnieją miliony książek o górach; wielu artystów poświęciło całą swą twórczość problematyce górskiej. Mnie interesuje głównie sztuka dotycząca gór. Przedmioty związane stricte z alpinizmem są dla mnie sprawą drugorzędną. Jeśli jednak pokazuję już na ekspozycji jakiś element wyposażenia alpinisty, z pewnością należał on do kogoś ze światowej czołówki, jak chociażby namiot, którego Anderl Heckmair używał podczas wejścia na północną ścianę Eigeru. Miałem okazję zgromadzić wiele ciekawych eksponatów. Reinhold Messner: O sobie M.B.: W swoich książkach podkreśla Pan, że zaczął się wspinać nie tyle, żeby poznać góry, ile siebie... R.M.: Tak robią wszyscy, nawet jeśli o tym nie wiedzą. Idziemy w góry, żeby poznać siebie samych, ponieważ dzika natura jest najlepszym arbitrem. Natychmiast po opuszczeniu cywilizacji i wejściu w świat gór stajemy się anarchistami. Prawo przestaje istnieć. Nikt nam nie mówi, że mamy skręcić w prawo albo w lewo. W górach sami decydujemy, którą drogą pójdziemy, ale tylko my ponosimy odpowiedzialność za nasz wybór. Dlatego w sytuacjach ekstremalnych, w wysokich górach, poznajemy nasze możliwości, lęki, słabości. Nie jestem pierwszym człowiekiem, który powiedział, że życie na krawędzi prowadzi do samopoznania. Wszyscy wielcy filozofowie doszli do takich konkluzji. Może je przeczytać każdy, kto zwiedza mój zamek – są częścią ekspozycji. M.B.: Opisując swoją samotną wyprawę na Everest bez tlenu, nazwał ją Pan „niekończącą się agonią”. Podczas jednej z ekspedycji zginął Pański brat. Wiele razy otarł się Pan o śmierć, stracił wzrok, odmroził palce stóp. W takich momentach, niewyobrażalnych dla zwykłego człowieka, nie pomyślał Pan – Boże, co ja tu robię, dlaczego tu jestem, co mnie do tego zmusza? R.M.: Nie raz zadawałem sobie to pytanie. Starałem się na nie odpowiedzieć w moich książkach. Oczywiście, ta odpowiedź ewoluowała wraz ze zdobywaniem nowych doświadczeń. Z wiekiem zmieniło się również moje podejście do życia. W książkach pisałem o doświadczeniu śmierci i o tym, że wracając z wielkiej wyprawy, często czułem się jak nowo narodzony. Dzisiaj powtarzam, że w rzeczywistości nie wspinamy się na najwyższe szczyty, żeby je zdobyć, wspinamy się, żeby z nich zejść. To rodzaj schizofrenii. O tym właśnie można się dowiedzieć w moim muzeum – to w zasadzie inna konwencja przedstawienia gór. Z tej prezentacji powinna się wyłonić odpowiedź na pytanie – dlaczego? Aby była ona najpełniejsza, zgromadziłem doświadczenia nie tylko własne, ale i innych alpinistów – tych z mojego okresu i wcześniejszych. Moi ulubieńcy to ci, którzy nie tylko zdobywali góry, ale byli zdolni do myślenia i do wyrażania swoich przeżyć. Ci, którzy wyłącznie zaliczali szczyty, są dla mnie zbyt nudni. Reinhold Messner: O Historii Mallory'ego M.B.: Znana jest Pańska fascynacja historią Mallory’ego, jego tajemniczym zaginięciem. Dziś wiemy, że zginął na Evereście... R.M.: Nie ma wątpliwości. Czas odsłania prawie wszystkie tajemnice. Po odnalezieniu ciała [podczas specjalnej ekspedycji w 1999 r. – przyp. red.] można niemal ze szczegółami opowiedzieć, co zdarzyło się owego 8 czerwca 1924 r. Tego dnia rano George Mallory i Andrew Irvine opuścili obóz, by podjąć próbę zdobycia Everestu z Przełęczy Północnej. Wczesnym popołudniem byli obserwowani prawdopodobnie przy Drugim Uskoku, trudnym technicznie miejscu w pobliżu szczytu. Później nadeszła śnieżyca. Do dziś nie wiadomo, czy udało się im osiągnąć wierzchołek. M.B. Powiedział Pan, że być może lepiej, że tak się stało, bo nie poradziłby sobie ze swoją legendą. Teraz Pan też jest legendą, jak sobie Pan z tym radzi? R.M. Ja nie mam szans stać się legendą. Powód jest prosty – przeżyłem ponad 60 lat. Kto chce przejść do legendy, musi umrzeć młodo, nie później niż w wieku 33 lat – tyle miał Chrystus w chwili śmierci. Udało się to naprawdę niewielu alpinistom, którzy przekroczyli ten wiek, np. Mallory’emu, bo miał 38 lat. Kukuczce też, choć dożył około czterdziestu. Ja jeszcze żyję i chcę żyć. Zrobiło na mnie duże wrażenie zdanie amerykańskiego alpinisty, który kiedyś zapytał: jak mogę bronić ideału alpinizmu, skoro zginęło tylu ludzi, którzy go uprawiali? Miał rację. Nie można bronić idei alpinizmu, wiedząc, jak wiele pochłonął ofiar. Chciałbym zaapelować do młodych: Nie idźcie za mną, to zbyt ryzykowne, żyjcie własnym życiem, nie naśladujcie mojego! M.B. Niewielu jest ludzi, którzy nigdy o Panu nie słyszeli. Jedni Pana ubóstwiają, drudzy nienawidzą, dla wielu jest Pan szarlatanem. Wielu naukowców chciało Pana przebadać. Każdy zadaje sobie pytanie: jak to możliwe, że ten człowiek to wszystko przeżył? Nie podpisał Pan przypadkiem jakiegoś cyrografu? R.M. Cha, cha! Z diabłem? Nie! Kilka razy byłem bliski śmierci. Tak to jest – jeden ma szczęście i przeżyje, a drugi nie. Nie odważyłbym się powiedzieć, że przeżyłem, bo byłem lepszy od innych. Wiele razy naprawdę miałem cholerne szczęście. Poza tym zawsze bardzo uważałem, drobiazgowo przygotowywałem się do każdej wyprawy. Nigdy nie ryzykowałem, myśląc – najwyżej zginę. Kiedy się wspinałem, starałem się osiągnąć maksimum. Dziś wspinaczka lodowa bardzo się rozwinęła – o jakieś trzy, cztery stopnie [chodzi o skalę WI – water ice – przyp. red.] w porównaniu z moimi czasami. Natomiast we wspinaczce wysokościowej zmieniło się niewiele. Wielcy z lat 80. – Kukuczka, Loretan – nie zostali pokonani. Przeciwnie, dziś wszyscy wyruszają na Mount Everest utartymi szlakami. Cała masa ludzi przygotowuje trasy – można łatwo zrobić sobie zdjęcie na szczycie Everestu. W innych dziedzinach technika również poszła do przodu. Na przykład w eksploracji Antarktydy w ciągu 20 ostatnich lat zmieniło się wszystko. Opracowano niezwykle lekkie materiały, dzięki którym lżejszy jest namiot czy maszynka do gotowania. Takiego wyposażenia nie było w latach 80. Same butle ważyły 7 kilo, czyli trzy razy więcej niż obecnie! Szczerze mówiąc, sprawy techniczne mnie nie interesują. Bardziej fascynuje mnie wymiar mentalny wspinaczki. #TatrzańskieOpowieści. Czy Morskie Oko przestanie zamarzać? Mateusz Waligóra od kilkunastu dni wędruje przez Tatry. W planach ma przejście każdego centymetra znakowanych szlaków w najwyższych polskich górach. Projekt #TatrzańskieOpowieści, tak jak ... Reinhold Messner: O alpinizmie M.B. Co Pana irytuje w dzisiejszym alpinizmie? R.M. Dziś wszystko jest rozrywką. Przeczytałem wypowiedź młodego alpinisty, który po wejściu na północną ścianę Eigeru stwierdził, że była to wielka rozrywka. Nie wierzę. Uważam, że to ogromne kłamstwo. To trudne wejście, ryzykuje się życiem. Dla kogoś, kto wymaga od siebie maksimum, prawdziwe wyzwanie zaczyna się tam, gdzie kończy się rozrywka. Tak jest w wielu dziedzinach. Nie uwierzę w słowa tych młodych ludzi i jestem przekonany, że mam rację. Jestem też pewien, że kiedyś sami mi ją przyznają. M.B. Swoją postawą narobił Pan sobie wrogów w środowisku alpinistów... R.M. Jeśli ktoś czuje dyskomfort, widząc moje dokonania, to nic na to nie poradzę. Niektórzy używali mojego nazwiska, żeby sprzedać więcej książek. Dzisiaj ludzie pragną być widoczni – to stało się nawet ważniejsze od pieniędzy. Oczywiście, gdy jest się znaną osobą, nazwisko i wizerunek mogą być źle użyte. To logiczne. Wielokrotnie tego doświadczyłem. M.B. Regiony górskie, w tym Alpy, borykają się z wieloma problemami. Jako poseł Parlamentu Europejskiego wielokrotnie apelował Pan o zmianę polityki górskiej, jest Pan również autorem książki Ratujcie Alpy. Co Pana zdaniem powinna zrobić w tym względzie Unia Europejska? R.M. Unia Europejska wiele nie zrobi. Podchodzę sceptycznie do tego, że politycy z Berlina, Madrytu czy Warszawy decydują o losie gór. O tym, co jest zgodne z prawem, a co nie. To ogromny błąd. Właściwie górale od dziesiątków lat nie mogą decydować o własnym losie. Inni mówią im, gdzie ustanowić park narodowy. W dziedzinie ochrony środowiska powiedziałem już wszystko, teraz przyszedł czas działania. Kupiłem dwa zrujnowane gospodarstwa górskie. Postawiłem je na nogi i dałem w użytkowanie ludziom, którzy teraz pracują tam i żyją według mojej filozofii. Produkty sprzedajemy na miejscu, nic nie trafia na rynek zewnętrzny. Moja filozofia jest prosta – należy połączyć rolnictwo z lokalną kulturą i turystyką. Nie jestem przeciwny turystyce. Wręcz odwrotnie – uważam, że Alpy powinny utrzymywać się z turystyki, ale tylko pod warunkiem, że będzie to robione z głową. To samo dotyczy Karpat. Turystyka miewa niepokojące oblicze. Żyjemy w czasach, w których liczy się przede wszystkim etykietka, nawet śnieg musi być markowy. Ostatnio natknęłam się na bar sushi w Tarvisio. Myślę, że w zglobalizowanym świecie należy podkreślać lokalną kulturę, jej wyjątkowość i odmienność. Sushi mogę zjeść w Tokio. Być może w wielkich miastach taka różnorodność oferty turystycznej ma swoje uzasadnienie – na świecie jest w końcu wielu Japończyków. Jednak w górach, w niewielkich, niepowtarzalnych miejscowościach należy oferować turyście lokalną kuchnię i kulturę. Jeśli turystyka stanie się monokulturą, długo się nie utrzyma. M.B. We wszystkim jest Pan pierwszy. R.M. To część mojego charakteru. Jeśli coś robię, to albo dobrze, albo w ogóle się za to nie zabieram. Nikt nie wpadł na pomysł z muzeum. Ja to wymyśliłem i był to strzał w dziesiątkę. Wcześniej największym powodzeniem cieszyło się muzeum gór w szwajcarskim Bernie. Rocznie odwiedza je 25–26 tys. osób. Do mojego przychodzi już ponad 100 tys. Gdybym założył jakieś marne muzeum, zwyczajnie bym zbankrutował. Potrzebuję aż 100 tysięcy ludzi, którzy tu przyjdą. Inaczej jak bym znalazł pieniądze chociażby na pensje dla pracowników? Muzeum musi być samowystarczalne. Nie biorę ani grosza subwencji! Gdybym całe życie musiał łatać dziury, przestałoby mnie to interesować. Chcę być wolny i niezależny, żeby zajmować się coraz to nowymi pomysłami. Nigdy nie szukałem pieniędzy publicznych, wszystkie moje wyprawy finansowałem sam. W myśl tej zasady działam obecnie. Reinhold Messner: O trudnościach i o błędach M.B. Od wielu lat słyszę, że chce Pan napisać traktat o szczęściu. Czy to prawda? R.M. Nigdy o tym nie myślałem. Wszyscy, którzy nieustannie mówią o szczęściu, według mnie sami nie są szczęśliwi. Ja nie mówię o szczęściu, bo czuję się szczęśliwy. Niczego mi nie brakuje. Mam pomysły, które realizuję. Jestem zadowolony, gdy mi się nie przeszkadza. Jeśli napotykam trudności, walczę z nimi. I wtedy mogę stać się naprawdę nieobliczalny… M.B. Żadnych wyrzutów sumienia? R.M. W niczym nie pomagają. Jeśli w pewnym momencie życia odwracamy się, by stwierdzić – mogłem dokonać innego wyboru – niczego to nie zmieni. Moja biografia zależy ode mnie, tak jak pani biografia zależy od pani. Zawsze ponosiłem odpowiedzialność za własne czyny. Przeszłości nie da się zmienić, tak jak przyszłości nie da się zobaczyć we wstecznym lusterku samochodu. Przyszłość to życie, które mam jeszcze przed sobą. I to jest właśnie magia – ona sprawia, że mam ochotę żyć, cieszę się, że mogę jeszcze coś ciekawego robić, zrealizować pomysły. Nie muszę ciągle wspinać się na ośmiotysięczniki. To była tylko pewna faza mojego życia. Nawet nie ta najważniejsza. Oczywiście, przeżyłem ją z ogromnym entuzjazmem. Miałem też to szczęście, że zrozumiałem, że nie mogę iść dalej, bo wtedy nie dało się pójść dalej. Kukuczka popełnił błąd – uległ presji dziennikarzy. Nie powinien był podchodzić do ostatniej próby. Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat Czy to najwyższa góra w Europie, czy jeden z azjatyckich szczytów? Spory nie milkną, a kolejni alpiniści wybierają się do Rosji. Oto Elbrus, szczyt tyleż malowniczy, co kontrowersyjny. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/475a00ed91db16ce559912129af0c3885747bbbf-cf5452c.jpeg" width="938" height="625" alt="Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat (fot. Getty Images)" title="Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat (fot. Getty Images)" /> Reinhold Messner: O Jerzym Kukuczce M.B. Znał go Pan dobrze? R.M. Dość dobrze. Wielka szkoda, że zginął. On też zaczął marzyć o wyprawie na biegun południowy, co ja później zrobiłem. Kukuczka rzeczywiście dokonał niezwykłych czynów. W latach 80. Polacy byli po prostu najlepsi na świecie. M.B. Kiedy Kukuczka zdobył Koronę Himalajów, wysłał mu Pan kartkę ze słowami: „Nie jesteś drugi, jesteś wielki”. R.M. Rzeczywiście, tak napisałem, bo tak uważałem. Wywiad został po raz pierwszy opublikowany w 2009 roku. TOP 5 schroniska w polskich górach. Gdzie jest najbardziej klimatycznie? Które schroniska w polskich górach warto odwiedzić? Najlepiej wszystkie, ale te z naszego zestawienia cieszą się wyjątkową sympatią turystów. Kim jest Reinhold Messner? Jeden z najwybitniejszych wspinaczy wszech czasów. Urodził się we włoskim Tyrolu 17 września 1944 r. Wspina się od piątego roku życia. Sławę przyniosły mu dokonania w Himalajach i Karakorum. Początek kariery wiąże się z dramatem – w 1970 r. podczas zejścia z Nanga Parbat stracił brata. „Wyżej niż na Everest nie wejdę, a bardziej samotnie niż w pojedynkę – nie można. Trzeba się rozejrzeć za nowym wyzwaniem” – powiedział po zdobyciu Korony Ziemi. Jako pierwszy człowiek zdobył w 1986 r. Koronę Himalajów. Wprowadził w najwyższe góry styl szybki i niebezpieczny – wchodzenie bez butli tlenowych i tragarzy, bez zakładania obozów pośrednich i lin poręczowych. W 1990 r. z Arvedem Fuchsem zdobył pieszo biegun południowy. Pięć lat później z bratem Hubertem próbował przejść z Syberii do Kanady przez Arktykę – wyprawa została przerwana po 24 godzinach po ataku niedźwiedzia polarnego. Za osiągnięcia w alpinizmie na igrzyskach w Calgary wraz z Kukuczką został nagrodzony srebrnym medalem olimpijskim. Odmówił jednak jego przyjęcia. Po wycofaniu się z czynnego alpinizmu poświęcił się działalności społecznej i politycznej. Jako pisarz i propagator gór ma opinię człowieka kontrowersyjnego, który do perfekcji opanował sztukę autokreacji własnego wizerunku.