National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-06-18T11:51:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Farmakologiczna hibernacja mózgu. Niezwykły koktajl leków może uratować pacjentów z udarem
items: Czy trzmiele potrafią oddychać pod wodą? Entomolodzy przecierali oczy ze zdumienia
items: Życie, które czeka na przebudzenie. Pod dnem oceanu żyją „uśpione” organizmy, które przygotowują się na powrót
items: Ten lek może wywołać hibernację u ludzi. Naukowcy są coraz bliżej sukcesu
items: Krionika ma być szansą na nieśmiertelność. Jednak dopiero za wiele lat dowiemy się, czy naprawdę działa
items: Hibernację można u zwierząt wywołać sztucznie. Czy to przełom, który pomoże nam podbić kosmos?
items: Jakie są zwierzęta aktywne zimą? Nie wszystkie stworzenia zapadają w sen zimowy
items: Nieśmiertelne zwierzęta? Niesporczaki nie starzeją się, kiedy są zamrożone. Na czym polega ich sekret?
items: Świstaki znalazły sposób na to, by powstrzymać starzenie się organizmu. Wielu z nas chętnie poszłoby w ich ślady
items: Czego astronauci mogą nauczyć się od gryzoni zapadających w sen zimowy?
items: Maleńkie zwierzę odżyło po 24 tysiącach lat hibernacji w syberyjskiej wiecznej zmarzlinie
items: Praludzie mogli posiadać zdolność zimowej hibernacji. Twierdzą badacze
items: Naukowcy właśnie odkryli "przełącznik", który umożliwia myszom hibernację na życzenie
items: Susły już zapadają w sen zimowy

Farmakologiczna hibernacja mózgu. Niezwykły koktajl leków może uratować pacjentów z udarem
type: item
date: 2026-06-18T11:50:21.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: hibernacja
subject: leki
subject: mózg
subject: udar mózgu
description: Udar mózgu jest wyścigiem z czasem. Gdy krew przestaje dopływać do neuronów, każda minuta zwłoki oznacza nieodwracalne uszkodzenia. Naukowcy od dekad badają sposoby na wydłużenie tego czasu – np. próbując drastycznie schłodzić ludzki mózg. Kluczem do sukcesu okazały się jednak nie zimne okłady, lecz odpowiednia kombinacja dwóch znanych leków stosowanych pierwotnie w leczeniu kataru siennego i psychoz. Czy dzięki nim uda się zahibernować mózg?
encoded: Z medycznego punktu widzenia idea jest genialna w swojej prostocie – celowe zamrożenie komórek mózgowych i wprowadzenie ich w stan przypominający hibernację. Dzięki temu drastycznie spada ich zapotrzebowanie na tlen i glukozę, gdy udar odcina im życiodajny dopływ krwi. Utrzymanie uśpionych neuronów przy życiu do momentu przywrócenia przepływu (np. poprzez operacyjne usunięcie zakrzepu) mogłoby uchronić pacjenta przed rozległymi uszkodzeniami mózgu, a tym samym przed trwałymi problemami z mową i ruchem. Dlaczego schłodzenie mózgu nie wystarczy? Niestety dotychczasowe strategie fizycznego obniżania temperatury – w tym stosowanie koców chłodzących, okładów z lodu oraz specjalnych hełmów – okazały się nieefektywne. Problem polega na tym, że wywołują one ogromny dyskomfort i niekontrolowane dreszcze. Drżenie mięśni to naturalna metoda, za pomocą której nasz organizm zaciekle broni się przed wywołaniem hipotermii, uniemożliwiając skuteczne obniżenie temperatury głębokiej ciała. Chemiczna hibernacja bez dreszczy Rozwiązanie nadeszło z Chin. Zespół pod kierownictwem dr. Shuaili Xu z Capital Medical University w Pekinie postanowił zamienić koce chłodzące na medykamenty. Badacze wykorzystali dwa leki, o których od lat 50. wiadomo, że skutecznie obniżają temperaturę ciała: prometazynę oraz chloropromazynę. Pierwsza to lek przeciwhistaminowy wykazujący działanie uspokajające, łagodzący objawy kataru siennego i wspomagający sen. Z kolei chloropromazyna jest środkiem przeciwpsychotycznym wykorzystywanym w leczeniu schizofrenii i zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. Obie substancje działają bezpośrednio na ośrodkowy układ nerwowy, pozwalając zredukować wewnętrzną temperaturę organizmu bez wyzwalania fizycznych dreszczy czy nawet subiektywnego uczucia zimna. Testy przeprowadzone na myszach oraz makakach królewskich po wywołaniu u nich udaru przyniosły rewelacyjne rezultaty. Koktajl leków skutecznie obniżył temperaturę ich ciał, zahamował metabolizm glukozy w komórkach i istotnie og…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-06-18T105208.141-dc4643c.jpg
width: 2700
height: 1800

Czy trzmiele potrafią oddychać pod wodą? Entomolodzy przecierali oczy ze zdumienia
type: item
date: 2026-03-12T09:43:52.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: hibernacja
subject: owady
subject: woda
subject: życie
description: Gdy gniazdo trzmieli zostaje zalane, los zamkniętej w błotnistym tunelu królowej wydaje się być przesądzony. Jednak, wbrew wszelkim oczekiwaniom, po tygodniu woda opada… a z podmokłego tunelu powoli wyłania się żywy trzmiel. To nie bajka – tak wyglądały eksperymenty, które wstrząsnęły królestwem owadów.
encoded: Entomolodzy przypadkowo odkryli, że królowe trzmieli mogą przetrwać pod wodą nawet przez tydzień. Jak im się to udaje? Czy naprawdę oddychają? Owady mają przed nami jeszcze wiele, wiele tajemnic. Ile trzmieli przeżywa zanurzenie i jak to sprawdzić? To był przypadek. Kilka królowych trzmieli, przygotowanych do badań i zahibernowanych, przez pomyłkę trafiło do pojemników zalanych wodą. Naukowcy uważali, że wszystko stracone, że owady po prostu się utopiły. Jednak po kilku dniach – zamiast martwych owadów – naukowcy zobaczyli powoli budzące się do życia królowe. Gdy badacze powtórzyli eksperymenty w kontrolowanych warunkach, 81% hibernujących trzmieli przeżyło tydzień pod wodą. W grupie kontrolnej, która nie była zanurzona, przeżyło 88%. Dla nauki to prawdziwa rewolucja. – Nie mogłam w to uwierzyć – komentuje Sabrina Rondeau, ekolożka z Uniwersytetu w Guelph, która zauważyła żywe trzmiele w zalanych pojemnikach. Diapauza umożliwia przeżycie w najgorszych warunkach Sercem tej historii jest diapauza – trzmiele bowiem zimują, „zamrażając” swoje potrzeby. W tym stanie letargu ich metabolizm zwalnia, a zapotrzebowanie na tlen spada. Organizm staje się oszczędny, gotowy na przetrwanie miesięcy w bezruchu i chłodzie. Kiedy gniazdo zostaje zalane, królowa po prostu jeszcze bardziej „przycina” swój organizm do trybu „ultraoszczędnego” – i to ratuje jej życie. W porównaniu z trzmielami w diapauzie, ale hibernującymi poza wodą, te zanurzone w wodzie wydychały pierwszego dnia o 75% mniej CO2, co wskazuje na zmniejszenie tempa ich metabolizmu jeszcze o ponad połowę. – To naprawdę ogromny spadek – podkreśla Kendra Greenlee, fizjolożka z North Dakota State University. Jakie mechanizmy chronią trzmiele przed utonięciem? Jak można było się spodziewać, nie chodzi o to, że owady nagle zaczynają oddychać pod wodą. Naukowcy sądzą, że podczas podtopienia trzmiele zamykają swoje przetchlinki – otwory oddechowe – nie dopuszczając wilgoci do wnętrza organizmu. Pomaga im też hydrofobowa (czyli …

shutterstock2670472077-add7dab.jpg
width: 2816
height: 1536

Życie, które czeka na przebudzenie. Pod dnem oceanu żyją „uśpione” organizmy, które przygotowują się na powrót
type: item
date: 2026-02-09T13:29:46.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: erupcja wulkanu
subject: hibernacja
subject: mikroby
description: Pod powierzchnią Ziemi kryje się królestwo nieodkrytego, mikroskopijnego życia. Mieszkają tam organizmy, które potrafią spać przez setki tysięcy, a nawet miliony lat. Naukowcom wydaje się, że czekają na przebudzenie… tylko co ma je obudzić?
encoded: Istoty wewnątrzziemskie (z ang. intraterrestrials), żyjące pod skorupą Ziemi, są w stanie przetrwać nawet najtrudniejsze warunki na naszej planecie. Nie zauważają zmian pór roku, mijających lat czy tysiącleci. Naukowcy coraz śmielej badają koncepcję ewolucji życia, które może przetrwać w uśpieniu miliony lat. Czym są mikroby podpowierzchniowe? Mikroby podpowierzchniowe to mikroskopijne organizmy żyjące głęboko pod powierzchnią Ziemi. Intraterrestrials znajdziemy tak naprawdę na całym świecie – naukowcy co rusz trafiają na nie w osadach morskich znajdujących się pod dnem oceanu. Szczególnie bogata w te uśpione mikroby jest dolina ryftowa pomiędzy Amerykańską i Euroazjatycką płytą tektoniczną biegnąca przez Islandię – to w wyniku zachodzących w niej procesów obserwujemy na wyspie m.in. aktywność wulkaniczną. Istoty wewnątrzziemskie są w stanie przetrwać w ekstremalnych warunkach – całkowicie pozbawionych światła słonecznego, z ograniczonym dostępem do pożywienia i tlenu. To życie funkcjonuje w stanie niemal całkowitej bezczynności, ale wciąż pozostaje żywe. Jak to możliwe i jaki w tym cel? Nie rosną i się nie rozmnażają, a żyją miliony lat Podziemne mikroby nie rozmnażają się ani nie rosną nawet przez miliony lat. Musiały ewolucyjnie przystosować się do rodzaju „hibernacji” – biologicznego letargu, który pozwala im czekać na dogodne warunki. Naukowców fascynuje ta niezwykła zdolność. Zaobserwowali oni, że mikroorganizmy potrafią utrzymać ultraspowolniony metabolizm i wykazują zdolność do bardzo rzadkich podziałów komórkowych. To wszystko może jednak zmienić się w mgnieniu oka. Odkrył to japońsko-amerykański zespół, który wybudził mikroby uwięzione w osadach dna morskiego przez nawet 100 mln lat. Dostarczenie tlenu oraz pożywienia skutkowało wznowieniem podziałów komórkowych. Na co czekają podziemne mikroby? W przeciwieństwie do organizmów powierzchniowych, których cykl życiowy jest związany z dobowymi lub sezonowymi zmianami środowiska, mikroby z głębin mogą „czekać” …

GettyImages-505556698-4120912.jpg
width: 3264
height: 2448

Ten lek może wywołać hibernację u ludzi. Naukowcy są coraz bliżej sukcesu
type: item
date: 2025-08-30T07:16:48.000Z
creator: Adam Piore
subject: Nauka
subject: hibernacja
subject: mars
subject: medycyna
subject: misja na marsa
subject: nasa
subject: sen
description: Hibernacja ludzi mogłaby zmienić wszystko – od leczenia udarów po podróże na Marsa. Brzmi jak science fiction? Naukowcy są coraz bliżej przekształcenia jej w rzeczywistość.
encoded: Spis treści: Hibernacja w kosmosie: plan NASA i ESA Fizjologiczne supermoce torporu Jak niedźwiedzie wyłączają cukrzycę Kiedy metabolizm przyspiesza z dnia na dzień Co się dzieje w mięśniach podczas snu zimowego Poszukiwanie leku wywołującego hibernację Czy przełącznik torporu istnieje w ludzkim mózgu? Co przed nami? Potencjał większy niż loty na Marsa? Etapy badań: od myszy do człowieka Sen o przyszłości, który może się spełnić Wprowadzenie ludzi w „tryb uśpienia” to pomysł rodem z science fiction. Jest jednak znacznie bliżej rzeczywistości, niż mogłoby się wydawać. Badany zapadł w to, co lekarz Clifton Callaway nazywa „półmrocznym snem”. Po 18 godzinach od podania leku, który tłumił naturalne dreszcze, jego temperatura wewnętrzna spadła z 37°C do 35°C. Zwolniło tętno i obniżyło się ciśnienie krwi. Metabolizm – a wraz z nim zapotrzebowanie na substancje odżywcze, tlen i usuwanie dwutlenku węgla – zmalał o 20 procent. Mężczyzna wciąż jednak potrafił wstać z łóżka, doczłapać do łazienki, by opróżnić pęcherz, a gdy był głodny, zadzwonić dzwonkiem po jedzenie lub napój. Ominęła go więc konieczność zakładania cewnika i wenflonu, a jednocześnie zachował zdolność reakcji. Był jednym z pięciu wyjątkowo sprawnych ochotników w wieku od 21 do 54 lat. Drzemali po cichu w półmroku – jakby byli astronautami na dziewięciomiesięcznej wyprawie na Marsa. NASA zleciła Callawayowi, specjaliście od opieki kardiologicznej i hipotermii indukowanej, opracowanie prostego sposobu wprowadzenia człowieka w stan naśladujący kluczowe cechy hibernacji, bez respiratora i bez unieruchamiających leków. Umiarkowane dawkowanie deksmedetomidyny okazało się strzałem w dziesiątkę. – Był oszołomiony, senny, ale w razie potrzeby mógł zadziałać w sytuacji awaryjnej. Jak niedźwiedź – mówi dziś Callaway. Hibernacja w kosmosie: plan NASA i ESA Hibernujący ludzie to klasyka filmów o podróżach kosmicznych. W „2001: Odysei kosmicznej” HAL 9000 odłącza część pasażerów od podtrzymywania życia, a w „Pasażerach” Chr…

2025-08-24-222704-Could-humans-hibernate-How-scientists-are-racing-to-unlock-a-sci-fi-superpower-0cb279a.png
width: 994
height: 629

Krionika ma być szansą na nieśmiertelność. Jednak dopiero za wiele lat dowiemy się, czy naprawdę działa
type: item
date: 2024-03-31T11:03:37.000Z
creator: Artur Białek
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: biologia
subject: hibernacja
subject: medycyna
subject: Wolny czas
description: Krionika ma być szansą na przedłużenie życia lub nawet na nieśmiertelność. Ta wizja okazuje się na tyle kusząca, że każdego roku dziesiątki osób powierzają swoje ciało lub mózg firmom i organizacjom zajmującym się „zamrażaniem” ludzi. Wciąż jednak brakuje dowodów na to, że ta metoda rzeczywiście może zadziałać. Bo o ile wiele osób poddało się krioprezerwacji, to nadal nikt nie został „wybudzony” z tego stanu.
encoded: W tym artykule: Czym jest krionika? Na czym polega zamrożenie człowieka? Krionika w Polsce Medycyna postępuje w niesamowitym tempie. Wystarczy powiedzieć, że jeszcze nie tak dawno temu właściwie każdy nowotwór był wyrokiem bez możliwości złożenia odwołania, a dzięki dostępnym współcześnie metodom farmakologicznym, radiologicznym i chirurgicznym średnia długość życia chorych uległa znacznemu wydłużeniu. To samo dotyczy nosicieli wirusa HIV. Nie można wykluczyć, że za jakiś czas lekarze będą w stanie wyleczyć większość lub być może nawet wszystkie choroby. Trudno zatem dziwić się, że wielu chorych szuka sposobu na przedłużenie swojego życia. Jednym z nich ma być krionika. Czym jest krionika? Na przestrzeni lat, temat zamrażania ludzkiego ciała był inspiracją wielu filmowców i pisarzy. To, co kiedyś było wyłącznie tworem wybujałej wyobraźni twórców reprezentujących gatunek science fiction, od pewnego czasu jest faktem. Po raz pierwszy człowieka poddano krioprezerwacji 12 stycznia 1967 roku. Właśnie wtedy na raka nerki zmarł James Hiram Bedford, profesor psychologii Z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkley. Aktem ostatniej woli przekazał 100 tys. dolarów na badania w obszarze krioniki i oddał swoje ciało do dyspozycji Life Extension Society, pierwszej organizacji prowadzącej badania w tym zakresie. Ciało profesora zostało „zamrożone” w dość nieudolny sposób, jednak technologie krioniczne nie stały w miejscu. Pojawiły się nowe techniki krioprezerwacji. Przybyło też osób, które w tym stanie chciały doczekać czasu, kiedy pojawi się możliwość wyleczenia ich chorób. "Gdybym słuchała lekarzy, odwiedzałabym córkę na cmentarzu". Ludzie na granicy życia i śmierci [REPORTAŻ] Teoretycznie powrót zza granicy śmierci nie jest możliwy. Jednak okazuje się ona dość nieostra. Mówiąc o krionice, na myśli trzeba mieć technikę głębokiego schładzania ciała i przechowywania go przez niemal dowolnie długi czas w temperaturze ok. minus 200 stopni Celsjusza. Zabieg ten ma służyć zachowaniu org…

krionika-ma-byc-szansa-na-niesmiertelnosc-fot-getty-images-f5c3007.jpg
width: 2121
height: 1414

Hibernację można u zwierząt wywołać sztucznie. Czy to przełom, który pomoże nam podbić kosmos?
type: item
date: 2023-05-26T12:01:02.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: hibernacja
subject: myszy
subject: nauka
subject: Społeczeństwo
description: Naukowcom udało się wprowadzić myszy i szczury w stan hibernacji za pomocą ultradźwięków. Czy to zadziała również u ludzi? Jeśli tak, może to być rewolucja, która pozwoli nam myśleć o długich załogowych lotach kosmicznych.
encoded: W tym artykule: Aktywacja mózgu głębokiego System podtrzymujący stan hibernacji Hełmy na statkach kosmicznych – i w karetkach Jeże, susły czy borsuki w zimie hibernują, czyli zapadają w stan odrętwienia. Ich metabolizm zwalnia. Temperatura ciała się obniża, a serce bije rzadziej. Wszystko po to, by przetrwać okres chłodu i braku żywności, zużywając jak najmniej kalorii. Z kolei szczury w stan hibernacji nie zapadają. Czyli w czasie, gdy warunki zewnętrzne są niesprzyjające, nie spowalniają procesów życiowych. A jednak właśnie okazało się, że nawet te zawsze aktywne gryzonie można zahibernować. Jak? Zespół naukowców kierowany przez Honga Chena z Uniwersytetu Waszyngtońskiego w Saint Louis dokonał tego, używając ultradźwięków. To odkrycie, potencjalnie przełomowe dla medycyny i kosmonautyki, zostało opisane w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Nature Metabolism”. Wiesz, które zwierzęta zapadają w sen zimowy? Oto lista gatunków i ciekawostki o śnie zimowym Zwierzęta zapadające w sen zimowy mogą pozostawać w tym stanie przez wiele miesięcy! Ten niezwykły mechanizm pozwala im przetrwać okres niskich temperatur i związany z tym niedobór pożywi... – Jeśli da się je powtórzyć u ludzi, możemy sobie wyobrazić, że przyszli astronauci będą nosić na głowach urządzenia przypominające hełmy – powiedział Hong Chen dla „Guardiana”. – Hełmy te będą indukować hipotermię i obniżać metabolizm – dodał naukowiec. Aktywacja mózgu głębokiego Pierwszą rzeczą, jaką zrobili badacze, było zidentyfikowanie grupy neuronów potencjalnie związanych z hibernacją. Naukowcy wytypowali ukryty głęboko w mózgu obszar zwany polem przedwzrokowym podwzgórza (ang. hypothalamus preoptic area). Tworzące go neurony powiązano z obniżeniem temperatury i spowolnieniem metabolizmu charakterystycznymi dla hibernacji i zbliżonego do niej torporu. Jak się okazało, u myszy neurony te można pobudzić za pomocą ultradźwięków. Stymulacja powodowała, że temperatura ciała gryzoni obniżyła się o 3 st. C i została na tym poz…

hibernacje-mozna-u-zwierzat-wywolac-sztucznie-czy-to-przelom-ktory-pomoze-nam-podbic-kosmos-fot-getty-images-e257e11.jpg
width: 2121
height: 1414

Jakie są zwierzęta aktywne zimą? Nie wszystkie stworzenia zapadają w sen zimowy
type: item
date: 2022-12-29T11:13:26.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Dziki
subject: dzikie zwierzęta
subject: Edukacja
subject: hibernacja
subject: jelenie
subject: niedźwiedzie
subject: wilki
subject: zima
subject: zwierzęta
description: W Polsce żyje wiele gatunków zwierząt, które są aktywne zimą. Te stworzenia musiały przystosować się do życia w ekstremalnych warunkach, kiedy panują niskie temperatury i jest znacznie mniej pożywienia. Jak zatem sobie radzą? Sprawdzamy.
encoded: W tym artykule: Większość zwierząt żyjących w Polsce musiały przystosować się do zmiennego klimatu Polski Niektóre gatunki zwierząt zapadają w sen zimowy, a inne migrują Jak zwierzęta radzą sobie zimą? Jakie zwierzęta są aktywne zimą? Co zrobić, gdy spotkamy w lesie wilka lub dzika? Jak zwierzęta przygotowują się do zimy? Świat zwierząt jest niezwykle zróżnicowany. Na naszej planecie żyje wiele niezwykłych stworzeń, które zachwycają nie tylko wyglądem, ale również wyjątkowymi cechami lub zdolnościami przetrwania. Większość zwierząt żyjących w Polsce musiały przystosować się do zmiennego klimatu Polski W krajach takich jak Polska, stworzenia musiały przystosować się do zmiennych warunków pogodowych, ponieważ w ciągu roku mamy 4 różne od siebie pory roku. Polska położona jest w klimacie umiarkowanym ciepłym przejściowym. Latem temperatury sięgają nawet 35 stopni, a zimą termometry wskazują liczby poniżej zera. Ze względu na taką amplitudę roczną, większość gatunków żyjących w naszym kraju musiała przystosować się do takich warunków. Podczas gdy latem upalne temperatury i susze mogą być uciążliwe i niebezpieczne, to jednak zimą trudniej jest przetrwać. Niektóre gatunki zwierząt zapadają w sen zimowy, a inne migrują To dlatego, że zwierzęta (szczególnie roślinożerne) mają mniej pożywienia. Niektóre gatunki zapadają w sen zimowy. To fizjologiczny stan odrętwienia organizmu, podczas którego procesy życiowe są spowolnione. Pozwala to stworzeniom hibernującym przetrwać trudne warunki zimy. Do zwierząt zapadających w sen zimowy zaliczamy m.in.: niedźwiedzia brunatnego, świstaka, jeża, susła, nietoperze. To jednak niewielka grupa szczęśliwców, która potrafi „przespać” trudne warunki. Co dzieje się ze zwierzętami, które nie zapadają w sen zimowy? Niektóre stworzenia, które nie są przystosowane do trudnych warunków, decydują się na migrację. Czynią to głównie ptaki, takie jak: bociany, żurawie, czajki, jaskółki, słowiki, szpaki, gawrony, kukułki. Jak zwierzęta radzą sobie zimą?…

wilk-w-bieszczadach-b242160.jpg
width: 2121
height: 1414

Nieśmiertelne zwierzęta? Niesporczaki nie starzeją się, kiedy są zamrożone. Na czym polega ich sekret?
type: item
date: 2022-10-10T12:03:24.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: Edukacja
subject: hibernacja
subject: przyroda
subject: zegar biologiczny
subject: zwierzęta
description: Niskie temperatury są niestrasznie wielu organizmom żywym. Jednak szczególnie dobrze radzą sobie z nimi niesporczaki. Te słynne wodne misie nie tylko potrafią przetrwać w kilkudziesięciu stopniach poniżej zera, ale również się wtedy nie starzeją.
encoded: W tym artykule: Niesporczaki: mistrzowie przetrwania Jak zasnąć i się nie zestarzeć Niesporczaki w stanie kriobiozy Śpiącą królewnę znamy głównie z filmu Disneya, ekranizacji bajki pochodzącej z XVII wieku. To opowieść o córce króla, która – po ukłuciu się wrzecionem – zapadła w sen na całe sto lat. Do życia przywrócił ją dopiero pocałunek księcia. Co istotne, po obudzeniu się królewna wyglądała dokładnie tak jak wówczas, gdy zapadła w sen. Przez sto lat w ogóle się nie zestarzała. Określenie „śpiąca królewna” jest wykorzystywane nie tylko w popkulturze. Używają go również badacze niesporczaków, bardzo małych bezkręgowców, które słynną z niezwykłych umiejętności przetrwania. Naukowcy, którzy się nimi zajmują, wysunęli pewien czas temu intrygującą hipotezę. Zasugerowali, że niesporczaki, kiedy z powodu bardzo trudnych warunków środowiskowych przechodzą w stan życia utajonego, nie starzeją się. Nazwali tę teorię hipotezą „śpiącej królewny”. Niesporczaki: mistrzowie przetrwania Niesporczak Schrödingera – polski fizyk wprowadził zwierzę w stan kwantowej superpozycji. Jak to możliwe? Niesporczak to pierwsze w historii wielokomórkowe zwierzę wprowadzone w nieokreślony, kwantowy stan. Czy niesporczak podzielił los słynnego kota Schrödingera? Niesporczaki, nazywane też wodnymi misiami, są mistrzami radzenia sobie w skrajnych warunkach. W 2007 r. dwa ich gatunki przez dziewięć dni krążyły wokół Ziemi na wysokości około 270 km. W tym czasie były wystawione na promieniowanie kosmiczne oraz temperatury między minus 180 a plus 100 st. C. Po powrocie na Ziemię – i po nawodnieniu – wróciły do życia. Zwierzęta te poddawano również innym ekstremalnym testom. W zeszłym roku badacze udowodnili, że po wystrzeleniu ich z działa z prędkością 825 m/s przeżyją zderzenie z ziemią. Tym samym okazało się, że wytrzymują ciśnienie 1,14 gigapaskali. To ponad 11 tys. razy więcej niż ciśnienie na powierzchni morza (1013,25 hektopaskala). Jak zasnąć i się nie zestarzeć Te superzdolności to nie koni…

niesmiertelne-zwierzeta-niesporczaki-nie-starzeja-sie-kiedy-sa-zamrozone-na-czym-polega-ich-sekret-fot-getty-images-0f90f85.jpg
width: 2000
height: 1500

Świstaki znalazły sposób na to, by powstrzymać starzenie się organizmu. Wielu z nas chętnie poszłoby w ich ślady
type: item
date: 2022-03-08T10:43:24.000Z
creator: redakcja
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: Edukacja
subject: hibernacja
subject: medycyna
subject: starość
subject: zwierzęta
description: Amerykańskie świstaki żółtobrzuche potrafią oszukać czas. Zatrzymują starzenie się swych organizmów i dlatego żyją wyjątkowo długo – ustalili badacze.
encoded: W tym artykule: Świstaki przestają się starzeć w czasie snu zimowego Układ odpornościowy ma swój zegar. Można z niego odczytać wiek biologiczny Co się w nas starzeje? Starzenie się na poziomie komórki Badania nad procesem starzenia się prowadzone są od dziesięcioleci. Naukowcy szukają sposobu na zapewnienie ludziom zdrowej długowieczności. Inspiracją mogą być m.in. badania nad zwierzętami. Uczeni z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles wzięli pod lupę świstaki żółtobrzuche (Marmota flaviventris). Te gryzonie żyją wyjątkowo długo w porównaniu z innymi zwierzętami o podobnej masie ciała. Świstaki przestają się starzeć w czasie snu zimowego Teraz wiadomo już, czemu tak się dzieje. Okazało się, że świstaki przestają się starzeć podczas snu zimowego. Zapadają weń we wrześniu, a budzą się w maju. W czasie tych 7–8 miesięcy ich metabolizm zwalnia, spada temperatura ciała i zużycie energii. Ważący 5–6 kg świstak zużywa wówczas zaledwie jeden gram tłuszczu dziennie! Na starzenie się organizmu wpływa m.in. epigenom. Tak nazywamy związki chemiczne przyczepiające się do nici DNA i zmieniające jej działanie. Im dłużej żyjemy, tym więcej pojawia się niekorzystnych zmian epigenetycznych w naszych komórkach. Czy wiesz, kiedy zaczynasz się starzeć? Naukowcy podali konkretny wiek Starzenie się ludzi wciąż fascynuje naukowców. Nie wszyscy starzejemy się w tym samym tempie – wynika z badań prowadzonych w Nowej Zelandii. Jak to możliwe? Badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego sprawdzili znaczniki epigenetyczne starzenia się u świstaków. Okazało się, że podczas okresu hibernacji praktycznie się one nie zmieniają. – Zwierzęta zaczynają się znów starzeć po przebudzeniu się ze snu zimowego. Dlatego żyją tak długo – wyjaśnia Gabriela Pinho, doktorantka na uniwersytecie i główna autorka badań. Ich wyniki mogą pomóc w opracowaniu technologii umożliwiających hibernację u ludzi. Naukowcy podejrzewają, że podobne mechanizmy, jak u świstaków, mogą być aktywne w organizmach innych ssaków. Ukł…

swistaki-znalazly-sposob-na-to-by-powstrzymac-starzenie-sie-organizmu-wielu-z-nas-chetnie-poszloby-w-ich-slady-fot-daniel-blumstein-ucla-e4dbafc.jpeg
width: 1200
height: 800

Czego astronauci mogą nauczyć się od gryzoni zapadających w sen zimowy?
type: item
date: 2022-01-28T13:06:47.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: gryzonie
subject: hibernacja
subject: loty w kosmos
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Jak się okazuje, sen zimowy zwierząt może być inspiracją dla usprawnienia kosmicznych podróży. Czy astronauci w przyszłości będą poddawani hibernacji?
encoded: W tym artykule: Jak paskosułsy lamparcie odzyskują azot z moczu Hibernacja u zwierząt działa jak regeneracja Zwierzęta, które zapadają w sen zimowy, utrzymują się przy życiu dzięki zgromadzonym wcześniej zapasom tłuszczu. Normalnie tak długi post i brak ruchu redukowałby masę i osłabiał siłę mięśni, jednak u niedźwiedzi i innych hibernujących zwierzaków nie zauważono takich zależności. Ta tajemnica może mieć wpływ na przyszłość kosmicznych eksploracji. Jak zwierzęta przygotowują się do zimy? Najważniejsze informacje i ciekawostki Zima to wyjątkowo trudny czas dla zwierząt. Wraz z nastaniem chłodnej pory, rozpoczyna się dla nich walka o przetrwanie, z której zwycięsko wychodzą jedynie silne, zdrowe osobniki. Nie są t... Jak paskosułsy lamparcie odzyskują azot z moczu Badając powszechnie występujące w Ameryce Północnej paskosusły lampracie, biolodzy z Université de Montréal potwierdzili tzw. teorię odzyskiwania azotu mocznikowego. Według niej drobnoustroje jelitowe hibernujących zwierząt wykorzystują azot obecny w moczu do budowy nowych białek tkankowych. Zdaniem Matthew Regana to odkrycie może pomóc astronautom w zminimalizowaniu problemów z utratą ciała. Swoje wnioski opisał w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Science”. Jak twierdzi, znalezienie sposobu na wzmocnienie procesów syntezy białek mięśniowych za pomocą odzyskanego z moczu azotu poprawiłoby stan zdrowia astronautów. Obecnie utrzymują masę mięśniową dzięki intensywnym ćwiczeniom. Statki kosmiczne są jednak zbyt małe, żeby zmieścić na nich profesjonalny sprzęt. W swojej pracy Regan zaprojektował serię technik, aby zbadać główne etapy procesu odzyskiwania azotu z moczu i ustalić, czy zachodzą podczas zimowej hibernacji w organizmie paskosusła lamparciego. Podczas jednego z eksperymentów laboranci zmieszali krew testowanych gryzoni ze zmodyfikowanym mocznikiem (CH4N2O). Atom węgla 12C w cząsteczce zastąpiono izotopem 13C, a atomy azotu 14N zastąpiono 15N. Dzięki temu naukowcy mogli śledzić losy cząsteczek na k…

czego-astronauci-moga-nauczyc-sie-od-gryzoni-zapadajacych-w-sen-zimowy-3457941.jpeg
width: 3872
height: 2592

Maleńkie zwierzę odżyło po 24 tysiącach lat hibernacji w syberyjskiej wiecznej zmarzlinie
type: item
date: 2021-08-16T20:29:06.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: hibernacja
subject: syberia
subject: zwierzęta
description: Maleńkie zwierzę o nazwie wrotek, które jest przezroczystym bezkręgowcem, odżyło po 24 tysiącach lat spędzonych w wiecznej zmarzlinie. Jest to najdłuższy okres, jaki udało się zaobserwować, po upływie którego ten typ organizmu przetrwał w tak ekstremalnym zimnie i wrócił do życia.
encoded: W tym artykule: Tysiące lat w wiecznej zmarzlinie Nowy gatunek dla nauki Tysiące lat w wiecznej zmarzlinie Podczas gdy proste organizmy, takie jak bakterie, często mogą przetrwać tysiąclecia w wiecznej zmarzlinie, „Wrotek, jest zwierzęciem z systemem nerwowym, mózgiem i wszystkim innym co decyduje o tym, że możemy mówić o zwierzęciu" - mówi Stas Malavin z Centrum Naukowego Badań Biologicznych RAS w Puszczynie w Rosji. Nie jest to jeszcze rekord - robaki z rodziny nicieni podobno odradzają się z wiecznej zmarzliny po nawet 30 tysiącach lat - ale do tej pory nikt w środowisku naukowym nie zdawał sobie sprawy, że jakakolwiek glista przetrwała tak długo. Malavin i jego zespół wykonali w 2015 roku odwierty w wiecznej zmarzlinie w pobliżu rzeki Alazeya w północno-wschodniej Syberii. Znaleźli pojedynczego wrotka, robakopodobne stworzenie o długości mniejszej niż ćwierć milimetra. Kiedy badacze ogrzali go i dali mu pożywienie, stał się aktywny. Oprócz tego, organizm zaczął się rozmnażać, ponieważ jest to rotifer (inna nazwa tych zwierząt) „bdelloidalny”, który może się klonować bez potrzeby posiadania partnera seksualnego. Nowy gatunek dla nauki „Jesteśmy całkiem pewni, że jest to nowy gatunek dla nauki" - mówi Malavin. On i jego zespół dokonali sekwencjonowania genomu wrotka i stwierdzili, że jest on najbardziej podobny do gatunku o łacińskiej nazwie „Adineta vaga”, który, jak się uważa, obejmuje wiele podgatunków, które nie zostały jeszcze właściwie zidentyfikowane. Badacze wykorzystali proces o nazwie akceleratorowej spektrometrii mas do datowania szczątków organicznych znalezionych wraz z wrotkiem. Miały one od 23 960 do 24 485 lat, co sugeruje, że organizm ten został zamrożony w wiecznej zmarzlinie mniej więcej w tym samym czasie. Współczesne wrotki wydają się mieć podobną zdolność do przetrwania w stanie zamrożenia. Zespół Malavina zamroził w temperaturze -15°C na jeden tydzień osobniki różnych współczesnych gatunków, a także potomstwo starożytnego wrotka. Obie grupy …

wrotek-6183605.jpeg
width: 2121
height: 1414

Praludzie mogli posiadać zdolność zimowej hibernacji. Twierdzą badacze
type: item
date: 2021-02-08T15:03:20.000Z
creator: Katarzyna Mazur
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: hibernacja
subject: Technologia
description: Chociaż co roku wiele osób zarzeka się, że chętnie przespały całą zimę, ludzie – w przeciwieństwie do wielu innych ssaków – nie posiadają zdolności do hibernacji. Okazuje się jednak, że nie było tak zawsze – nowe badanie twierdzi, że nasi przodkowie mogli w pewnym momencie swojej historii posiąść taką umiejętność.
encoded: Kiedy senne i gotowe do jedzenia niedźwiedzie budzą się ze swojego przedłużonego stanu uśpienia, ich kości i mięśnie pozostają w nienaruszonym stanie. Organizm nie żywi się sam sobą, ponieważ zwierzęta te rozwinęły specjalne procesy metaboliczne, które chronią tkanki przed przedłużonym snem. Nie zawsze idzie to zgodnie z planem – niektóre zwierzęta mogą zakończyć hibernację z wieloma chorobami, jeśli nie zadbały o wystarczającą ilość pożywienia przed udaniem się na zimowy wypoczynek. "Musimy podkreślić, że hibernacja nie zawsze jest zdrowa" – piszą paleontropolodzy Antonis Bartsiokas i Juan-Luis Arsuaga w swojej nowej pracy. – “Hibernowane organizmy mogą cierpieć na krzywicę, nadczynność przytarczyc i włóknisto-torbielowate zapalenie kości, jeśli nie mają wystarczających zapasów tłuszczu. Wszystkie te choroby są wyrazem osteodystrofii nerkowej, która wiąże sie z przewlekłą chorobą nerek." Osteodystrofia nerkowa, inaczej zwana krzywicą nerkową to stan obejmujący zmiany kostne u chorych z przewlekłą niewydolnością nerek. Przyczyną pojawienia się tych zmian są zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, co prowadzi do nieprawidłowości w tworzeniu, resorpcji oraz mineralizacji kości. Badacze uważają, że taki mógł być los niektórych ludzkich przodków, których szczątki zostały odkryte w hiszpańskiej jaskini Sima de los Huesos (Przepaść Kości). Ten głęboki szyb jest domem dla niesamowitej liczby skamieniałości, a archeolodzy odkryli w nim między innymi tysiące szczątków homininów, które są datowane na około 430 000 lat temu. Było to na długo przed tym, jak gatunek Homo sapiens przemierzył Ziemię, i chociaż istnieją pewne dyskusje na temat tego, od którego przodka człowieka pochodzą te skamieniałości, przynajmniej niektóre z nich to H. heidelbergensis. Chociaż tysiące lat po fakcie ustalenie, czy przodkowie człowieka posiadali niegdyś możliwość wprowadzenia się w stan hibernacji, brzmi jak praktycznie niemożliwe do wykonania, zespół naukowców uważa, że znalazł na skamielin…

sima-de-los-huesos-a0cad4d.jpeg
width: 1000
height: 732

Naukowcy właśnie odkryli "przełącznik", który umożliwia myszom hibernację na życzenie
type: item
date: 2020-06-12T10:50:31.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: geny
subject: hibernacja
subject: myszy
description: Dwa niezależne zespoły naukowców zidentyfikowały w mózgach myszy przełącznik stanu kontrolowanego obniżenia temperatury ciała. Nie chodzi o wydłużony proces hibernacji, jak np. zimowy sen niedźwiedzi, a kilkunastogodzinny czy kilkudniowy stan spowolnienia metabolizmu, czyli torpor.
encoded: U myszy pojawia się, gdy to małe zwierzę pozbawione jest jedzenia przez 24 godziny. Po prostu włącza się naturalny tryb oszczędzania energii. Ich mózg przełącza się na bieg jałowy a ciało spowalnia procesy metaboliczne. View oEmbed on the source website Poza science fiction Zaczyna się wychładzanie, bo utrzymywanie stałej temperatury to wydatek energetyczny a śpiąc mysz nie je, tylko spala zapasy. To samo dzieje się w czasie zimowej hibernacji, tylko tam mamy dłuższy odcinek czasu. Odkrycie ”włącznika” tego trybu może pomóc zrozumieć, jak w taki stan wprowadzić człowieka. Naturalnie tzw. stan zawieszonej animacji to dziś podstawowe narzędzie scenarzystów i autorów powieści science fiction. Dzięki niemu astronauci mogą przesypiać długą podróż do gwiazd. Sęk w tym, że poza sytuacjami wysyłania ludzi w kosmos taki stan letargu ”na zawołanie” przydałby się w medycynie. Badania na myszach pozwoliły określić nie tylko które regiony mózgu odpowiadają za termoregulacje, ale które neurony stoją za tym procesem. Gdyby udało się znaleźć taki przełącznik głowie człowieka, lekarze otrzymaliby narzędzie dużo skuteczniejsze niż wykorzystywana obecnie przy trudnych przypadkach śpiączka farmakologiczna. Dwa badania W pierwszym badaniu naukowcy skupili się na tzw. neuronach Q (neurony wywołujące bezruch, ang. quiescence) z obszaru mózgu zwanego podwzgórzem uwalniających neuroprzekaźnik QRFP (peptyd amidowy RF) zaangażowany m.in. w regulację poboru pokarmu, odczuwania bólu, podejmowania aktywności ruchowej czy regulacji ciśnienia tętniczego. Stymulowane przez naukowców, neurony Q wywołały u myszy nieco przedłużony (aż 48-godzinny) torpor, zmniejszając odpowiednio ich ciepłotę ciała i spowalniając metabolizm. Wszystkie myszy po wybudzeniu nie zdradzały niekorzystnych skutków ubocznych eksperymentu. W drugim badaniu inny zespół naukowców zdołał wyśledzić i oznaczyć neurony aktywowane w podwzgórzu mózgu myszy naturalnie zapadających w ”głodowy” letarg a potem włączyć je u już nakarmionyc…

spiace-myszy-fot-nd3000-easyfotostock-eastnews-ab487b1.jpeg
width: 1000
height: 667

Susły już zapadają w sen zimowy
type: item
date: 2015-08-21T03:11:00.000Z
creator: Adam Robiński
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: hibernacja
description: Susły moręgowane wypuszczane są na wolność na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie. Od połowy sierpnia pierwsze zwierzęta zapadają już w zimowy sen.
encoded: – Druga połowa lata to już od dziesięciu lat czas przeprowadzek susłów moręgowanych – informuje Marta Więckowska z Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody "Salamandra". Od kilku lat pracuje ono nad przywróceniem gatunku w Polsce. Tym razem na rozległe łąki południowej Polski wypuszczono 60 zwierząt pochodzących z Nowego Zoo w Poznaniu. Znalazły schronienie w czekających na nie klatkach aklimatyzacyjnych. – 25 susłów trafiło do naszej najnowszej lokalizacji w Jemielnie (woj. dolnośląskie), a 35 zasiliło i dodatkowo zwiększyło zmienność genetyczną populacji żyjącą na naszym najstarszym stanowisku w Kamieniu Śląskim (woj. opolskie) – wyjaśnia Więckowska. Susły moręgowane z terytorium Polski zniknęły na przełomie lat 70. i 80. Jeszcze kilka lat temu nie było ich w Polsce niemal wcale. Główną przyczyną wymarcia był sposób gospodarowania gruntami. W niektórych miejscach zaorywano łąki i zamieniono je na pola, w innych susły wytępiono chemiczne, jeszcze w innych zalesiano tereny lub zaniechano koszenia traw. Pierwszym etapem procesu reintrodukcji susła było sprawdzenie, czy na pewno tego gatunku już w Polsce nie ma. W 2000 roku uruchomiono program, podczas którego trzeba było m.in. sprawdzić, co było przyczyną wymarcia susła w poszczególnych stanowiskach, czy te zagrożenia nie są wciąż aktualne oraz czy są warunki, które pozwalają na to, by zwierzęta miały szansę wrócić. Następnie, w 2004 roku, po uzyskaniu wszelkich zezwoleń i funduszy, specjaliści "Salamandry” sprowadzili susły z Węgier. Są one teraz hodowane w ogrodach zoologicznych w Poznaniu i Opolu. Na wolność wypuszczany jest ich przychówek. Przyrodnicy nie mogą jednak po prostu wypuścić susłów na łąkę, bo wtedy rozpierzchną się i będą łatwym łupem dla drapieżników. Dlatego na łące ekolodzy budują specjalne woliery aklimatyzacyjne, czyli duże klatki, do których wypuszczane są gryzonie. Potem jeszcze przez jakiś czas susły są w nich dokarmiane. Gdy już wykopią nory i przyzwyczają się do miejsca, woliery sa usuwane, a …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d8786f712ac5fea68ed003293f453934e6b5c248-5569d5d.jpeg
width: 1000
height: 667