Między Bałtykiem a Zatoką Pucką. Półwysep Helski krok po kroku
Półwysep Helski to coś więcej niż wakacyjne plaże i kempingi. Na wąskim pasie lądu między Bałtykiem a Zatoką Pucką mieszczą się historyczne i przyrodnicze skarby, a każda miejscowość – od Władysławowa, po Hel – ma tu własny rytm.
Półwysep Helski to niezwykle ważne miejsce na mapie Polski – nie tylko z turystycznego, ale także historycznego i przyrodniczego punktu widzenia. Dlatego poza typowymi nadmorskimi atrakcjami można znaleźć tu prawdziwe bałtyckie perełki: latarnie morskie, chaty rybackie, słone łąki, piaszczyste plaże i mieliznę Zatoki Puckiej. Jednocześnie każda z leżących tu miejscowości ma własny, niepowtarzalny klimat, który trudno porównywać. To miejsce dla całych rodzin, tych, którzy chcą poczuć klimat surferskiej wioski i osób, które lubią podróżować we własnym tempie. Władysławowo To brama na półwysep, która w sezonie letnim tętni życiem. Jednocześnie jest jednym z najpopularniejszych pomorskich kierunków wakacyjnych i co roku przyciąga wielu turystów. Jednym z jego największych atutów jest nieoczywiste położenie, ponieważ Władysławowo ma dostęp zarówno do Morza Bałtyckiego, jak i Zatoki Puckiej. Dlatego można niekiedy usłyszeć, że to „miasto nad dwoma morzami”. Poza typowymi dla nadmorskich miejscowości atrakcjami znajdziemy tutaj także coś dla miłośników natury. Słone Łąki to rezerwat przyrody położony między miastem a Zatoką Pucką, na obszarze Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. Swoją nazwę zawdzięcza słonolubnym roślinom oraz zasolonym siedliskom, na które wpływają słone wody Zatoki Puckiej. To miejsce szczególnie cenne przyrodniczo, gdzie żyje wiele gatunków zwierząt oraz roślin. Władysławowo jest miejscowością, która dobrze sprawdza się zwłaszcza podczas wyjazdów rodzinnych. Oferuje szeroki wybór noclegów, gastronomii i atrakcji. Gdy jednak pustoszeje po sezonie, staje się dobrym kierunkiem dla osób szukających ciszy i spokoju oraz chcących eksplorować Kaszuby w spokojniejszym rytmie. Chałupy To miejscowość doskonale znana wszystkim miłośnikom sportów wodnych, położona na jednym z najwęższych odcinków półwyspu. W ostatnich latach stała się bardzo atrakcyjnym kierunkiem zwłaszcza dla młodych ludzi, którzy chcą poczuć niepowtarzalny klimat nadmorskiego luzu. Chociaż baza noclegowa obejmuje również pensjonaty, domki i hotele, Chałupy słyną przede wszystkim z kempingów, kamperów oraz przyczep. To idealny wybór, jeśli naprawdę chce się poczuć surferski klimat, skorzystać z dobrych warunków wiatrowych na Zatoce Puckiej i spróbować rozmaitych sportów wodnych. W sezonie przyjeżdża tu dużo młodzieży, odbywają się koncerty oraz imprezy do późnych godzin, dlatego warto mieć to na uwadze przy wyborze docelowej bazy na półwyspie. Osoby szukające ciszy lub podróżujące z małymi dziećmi mogą znaleźć znacznie spokojniejsze miejsca w okolicy. Kuźnica Kuźnica, położona tuż obok Chałup, również leży na bardzo wąskim odcinku półwyspu. To właśnie tutaj już w okresie międzywojennym zaczęły rozwijać się pierwsze obiekty turystyczne, a miejscowość do dziś zachowała bardziej kameralny charakter. Także tutaj można korzystać ze sportów wodnych, w tym kite- i windsurfingu. Miłośnicy przyrody również znajdą coś dla siebie. W okolicy znajduje się Góra Libek, najwyższa wydma piaszczysta na tym terenie, mierząca 12,5 m n.p.m. To dobre miejsce na krótki spacer i obserwację ptaków morskich. W pobliżu Kuźnicy zaczyna się też jedna z najbardziej niezwykłych przyrodniczych ciekawostek regionu – Rybitwia Mielizna, czyli płytki pas Zatoki Puckiej ciągnący się w kierunku Rewy. W sprzyjających warunkach można pokonywać go pieszo w wodzie, ale zawsze trzeba pamiętać, że poziom wody, wiatr i pogoda mają tu ogromne znaczenie. Co roku organizowany jest tu „Marsz Śledzia”, którego uczestnicy przechodzą przez zatokę z półwyspu w stronę stałego lądu. Jastarnia To jedno z najlepszych miejsc na wypoczynek w tradycyjnym wydaniu. Szerokie plaże co roku przyciągają wielu turystów, a okoliczne schrony bojowe – miłośników historii. Dawniej Jastarnia była rybacką wioską i do dziś można zauważyć ślady tej tradycji. Spacerując po miejscowości, trudno nie natknąć się na stare rybackie chaty. Jedną z najważniejszych jest Chata Rybacka w Jastarni, zabytkowy budynek, w którym zrekonstruowano wnętrze dawnej rybackiej zagrody i pokazano narzędzia związane z życiem mieszkańców półwyspu. Zatrzymując się na dłużej, można również zajrzeć do miejsc związanych z rybacką tradycją i lokalnym rzemiosłem, a także do portu, aby obejrzeć sprzęt rybacki i poczuć codzienny rytm nadmorskiej miejscowości. Nie sposób też nie wspomnieć o jednym z najbardziej charakterystycznych punktów miasta – Latarni Morskiej w Jastarni. Należy ona do szlaku latarni ciągnącego się wzdłuż polskiego wybrzeża. Jurata Niewielka, ale dzięki temu urokliwa. Jej niewątpliwym atutem jest molo wychodzące na Zatokę Pucką, z którego turyści chętnie korzystają o każdej porze roku. Jurata ma bardziej elegancki, spokojny charakter i świetnie sprawdza się jako miejsce na spacer albo odpoczynek z dala od największego zgiełku. Molo stanowi również dobry punkt wyjścia do krótkich spacerów przyrodniczych. W okolicy znajduje się ścieżka edukacyjna „Żyzne Lasy z Orlicą”. Chociaż jest krótka, prowadzi przez fragment lasu, w którym można spotkać orlicę pospolitą – paproć dorastającą nawet do około dwóch metrów wysokości. Hel Sam czubek półwyspu obejmuje jego najszerszą część i jednocześnie stanowi jego kwintesencję. To miejscowość, w której każdy znajdzie coś dla siebie. Miłośnicy historii mogą ruszyć Szlakiem Fortyfikacji w Helu, obejmującym między innymi zabytkowe schrony i obiekty militarne, a także odwiedzić Muzeum Obrony Wybrzeża. Fani aktywnego wypoczynku, podobnie jak w poprzednich miejscowościach, mogą skorzystać z oferty sportów wodnych, ścieżek rowerowych oraz pieszych. Ci, którzy chcą w pełni korzystać z uroków Bałtyku, mogą liczyć na szerokie, piaszczyste plaże. Hel oferuje naprawdę wiele z tego, czego potrzeba do pełnego wypoczynku. Do punktów obowiązkowych należy Fokarium Stacji Morskiej im. prof. Krzysztofa Skóry Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego. Można tu zobaczyć foki szare, ale przede wszystkim zgłębić wiedzę na temat ich ochrony i problemów ekosystemu Bałtyku. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia. W Helu znajduje się także Latarnia Morska, również należąca do wspomnianego przy okazji Jastarni szlaku. Rowerem przez Półwysep Helski Cały Półwysep Helski można przejechać rowerem, a specjalnie wyznaczona trasa stanowi niewątpliwie jedną z najpiękniejszych na całym polskim wybrzeżu. Prowadzi od Władysławowa prosto do Helu i ma około 35 km. Jej długość pozwala na częste postoje w dowolnych miejscowościach i przy najciekawszych atrakcjach. To idealny sposób na zobaczenie mierzei z innej perspektywy. Ze względu na niezbyt wymagający charakter trasy sprawdzi się ona dla wielu turystów, również tych, którzy nie jeżdżą na rowerze regularnie. Można ją dostosować do własnych potrzeb – na przykład wyruszyć z Władysławowa, dojechać do Helu i wrócić tego samego lub następnego dnia. Doskonałą opcją jest również urozmaicenie wycieczki i rozpoczęcie jej w Trójmieście. W sezonie z Gdańska i Gdyni kursują statki oraz tramwaje wodne na Hel, a część rejsów umożliwia zabranie roweru. W ten sposób można zakończyć wycieczkę we Władysławowie i połączyć rowerową trasę z rejsem przez Zatokę Gdańską. Możliwości jest wiele, a sam szlak da się pokonać w jeden dzień. Warto jednak skorzystać z okazji, zatrzymać się trochę dłużej i dać się oczarować temu wyjątkowemu miejscu na mapie Polski. Źródło: Pomorskie.travel. Nasza autorka Gabriela Celińska Dziennikarka i studentka psychologii. Najchętniej opowiada historie na styku człowieka, miejsca i doświadczenia – pisząc o psychologii oraz podróżach. Jej największą pasją jest fotografia, szczególnie podróżnicza i kulinarna, dzięki której zatrzymuje chwile, smaki oraz emocje. Zakochana w Hiszpanii, nieustannie poszukuje inspiracji w kulturze, ludziach i codziennych historiach.
Na tej planecie może istnieć życie. Po raz pierwszy odkryto atmosferę na skalistym globie podobnym do Ziemi
Naukowcy po raz pierwszy w historii odkryli atmosferę otaczającą skalistą egzoplanetę krążącą w ekosferze, czyli strefie sprzyjającej życiu. Obiekt o nazwie LHS 1140 b jest większy od Ziemi i krąży wokół czerwonego karła, a jego gazowa otoczka składa się głównie z helu.
To odkrycie może stać się kamieniem milowym w poszukiwaniach życia poza Układem Słonecznym. Po raz pierwszy udało się zaobserwować atmosferę wokół skalistej planety pozasłonecznej znajdującej się w strefie zamieszkiwalnej swojej gwiazdy. Obiektem badań jest LHS 1140 b, tak zwana „super-Ziemia” oddalona od nas o około 48 lat świetlnych. Znajduje się ona w układzie czerwonego karła, gwiazdy znacznie mniejszej i chłodniejszej od Słońca. Krąży w odległości, która pozwala na istnienie wody w stanie ciekłym na jej powierzchni. To kolejne w ostatnich miesiącach odkrycie planety na której potencjalnie może istniec życie. Niedawni pisaliśmy o podobnym układzie pozasłonecznym, Gliese 3378. Pierwsza skalista egzoplaneta z atmosferą Odkrycie to, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Science”, zmienia sposób w jaki postrzegamy ewolucję planet pozasłonecznych. Przez ponad 20 lat naukowcy wykrywali atmosfery jedynie na olbrzymich, gazowych planetach, które krążyły bardzo blisko swoich gwiazd. Panowały na nich ekstremalnie wysokie temperatury – warunki zupełnie nieprzyjazne dla życia. LHS 1140 b jest zupełnie inna: to glob skalisty, z masą ok. pięciokrotnie większą od Ziemi. Droga do odkrycia na LHS 1140 b Główny autor badania, Collin Cherubim z Uniwersytetu Harvarda, opracował teoretyczny model przewidujący, że planety o określonej charakterystyce mogą tracić wodór, ale zachowywać hel, tworząc specyficzną, zdominowaną przez ten gaz atmosferę. Cherubim nazwał te obiekty „światami helu” i zasugerował, że mogą one być naturalnym etapem ewolucji wielu małych planet. Choć początkowo jego promotor, prof. David Charbonneau, podchodził do tych obliczeń sceptycznie, dane zebrane podczas obserwacji okazały się niepodważalne. Do potwierdzenia istnienia atmosfery wykorzystano spektrograf WINERED zainstalowany w Obserwatorium Las Campanas w Chile. Naukowcy wykorzystali rzadkie zjawisko z września 2024 roku, kiedy to LHS 1140 b oraz jej sąsiednia planeta dokonały tranzytu przed tarczą swojej gwiazdy tej samej nocy. Analizując światło gwiazdy przechodzące przez krawędź planety (podobnie jak promienie słońca przechodzące przez watę cukrową), badacze mogli zidentyfikować, jakie długości fal są pochłaniane przez gazy. Wykryto hel ulatniający się w przestrzeń kosmiczną w tempie setek tysięcy kilogramów na sekundę. Gaz, który uciekł z atmosfery planety jest podgrzewany przez promieniowanie gwiazdy do temperatury ponad 4700 stopni Celsjusza. Dziwny przypadek pod „słońcem” czerwonego karła Zadziwiające jest to, że atmosfera LHS 1140 b przetrwała ponad trzy miliardy lat. Czerwone karły są znane z gwałtownej aktywności i emitowania silnego promieniowania rentgenowskiego oraz UV, które zazwyczaj odziera planety skaliste z ich atmosfer. Jednak LHS 1140 b od swojej gwiazdy otrzymuje tylko 42% energii, którą Ziemia dostaje od Słońca. Dzięki temu zdołała utrzymać hel, zgromadzony jeszcze podczas formowania się układu planetarnego wokół gwiazdy. Milowy krok w badaniach planet pozasłonecznych Prof. Robin Wordsworth z Harvardu, w rozmowie z portalem Science Alert, podkreśla znaczenie tego odkrycia, przypominając że jeszcze 20 lat temu naukowcy zastanawiali się, czy planety typu ziemskiego w ogóle istnieją. Potem odkryto, że są one powszechne, a kolejnym krokiem było sprawdzenie, czy potrafią utrzymać atmosferę. – Teraz wiemy, że przynajmniej jedna z nich to potrafi – stwierdził Wordsworth. Sukces ten udowadnia również, że teleskopy naziemne mogą być równie skuteczne w badaniu atmosfer obcych światów, co Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST). Otwiera to drogę do dalszych badań LHS 1140 b. Kolejnym krokiem będzie ustalenie pełnego składu chemicznego atmosfery oraz zbadanie, czy na powierzchni planety znajdują się oceany lub inne cechy sprzyjające powstaniu i utrzymaniu życia. Dla naukowców to początek nowej ery obserwacji. Źródło: Science, Science Alert Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Wielki hotel na helskim cyplu. Wycinka drzew budzi kontrowersje
Po 15 października 2025 roku ma ruszyć budowa jednego z największych ośrodków rekreacyjnych na Pomorzu. Spektakularny kompleks będzie zajmować powierzchnię 10 tysięcy metrów kwadratowych na samym końcu półwyspu Helskiego. Za budową stoi jednak szereg kontrowersyjnych działań, które na stałe mogą pozbawić domu setki gatunków ptaków.
Spis treści: Kolos z Helu Kontrowersyjna wycinka Jak ucierpią ptaki? Protesty mieszkańców Po hotelu Gołębiewskim w nadmorskim Pobierowie nadszedł czas na kolejny gigantyczny projekt, mający na celu pobudzenie lokalnej turystyki. Tym razem budynek ma stanąć w jednym z najbardziej wyjątkowych miejsc na mapie Polski – półwyspie Helskim. Podobnie jak w Pobierowie, i tutaj inwestycja na zawsze odmieni krajobraz okolicy. Kolos z Helu Kiedy w tym momencie spojrzymy na miejsce, które za kilka może się roić od turystów, dostrzeżemy jedynie piasek i charakterystyczne nadbałtyckie iglaste lasy. Już w drugiej połowie października panujący tam spokój mają zakłócić pierwsze dźwigi i koparki przygotowujące grunt pod nową inwestycję. Kompleks hotelowy o nazwie Hel Happiness ma zajmować łącznie powierzchnię ok. 10 000 metrów kwadratowych. Na tym terenie staną budynki o wysokości nawet 18 metrów (co zdecydowanie przewyższa stojące tam teraz drzewa), mieszczące pokoje hotelowe, apartamenty oraz strefę SPA. Całość jest przewidziana dla ok. tysiąca osób, które będą mogły korzystać z nowoczesnego kurortu. Kontrowersyjna wycinka Aby Hapinness Hel powstało należy jednak najpierw przygotować teren. W tym celu inwestorzy planują wycięcie ok. 433 drzew wchodzących w skład Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. Ponadto inwestycja obejmuje fragment dwóch obszarów europejskiej sieci Natura 2000. Dlaczego pozwolenie na wycinkę zostało wydane, mimo że teren znajduje się w granicach strzeżonego ekologicznie obszaru? Urzędnicy nie widzą w tym problemu. – Dopóki nie przekroczymy tej wartości 1 procenta w kontekście całego siedliska będącego przedmiotem ochrony, to nie możemy mówić o znaczącym oddziaływaniu – mówi w rozmowie z TVN24 Jakub Kięczkowski z Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Gdańsku. To właśnie ten urząd wydaje opinię na temat zgody na realizacje takich projektów. Aktywiści i przeciwnicy budowy zaznaczają jednak, że destrukcja wspomnianego jednego procenta może trwale uszkodzić cały istniejący tam ptasi ekosystem. Jak ucierpią ptaki? Burmistrz miasta Hel Mirosław Wądołowski tłumaczy decyzję o budowie kompleksu troską o mieszkańców regionu. Całoroczna destynacja turystyczna ma bowiem stworzyć setki nowych miejsc pracy, co ożywi rozwój gospodarczy okolicy. Niestety, zapomina o tym, że takie działania powinny być realizowane także z troską o zwierzęta korzystające z tej przestrzeni. Na terenie, na którym powstać ma Hel Happiness rozpoznano występowanie aż 345 gatunków ptaków, w tym wielu egzemplarzy objętych ścisłą ochroną. Półwysep Helski to również jeden z najważniejszych w Europie punktów migracyjnych dla tych zwierząt. Wycinka drzew uniemożliwiłaby ptakom znalezienie schronienia, pokarmu i miejsc lęgowych przed dalszą drogą. Nic więc dziwnego, że organizacje sprzeciwiające się wycince zostały poparte przez Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Wystosowało ono nawet specjalne pismo zawierające stanowisko OTOP w sprawie projektu budowy kompleksu hotelowego Centrum Rewitalizacji Zdrowia Hel Happiness. Protesty mieszkańców Organizacją, która walczy z wycinką drzew pod nowy hotel jest inicjatywa społeczna „Ratujmy Helski Cypel”. Organizuje petycję skierowaną do Prezesa Rady Ministrów RP, dzięki której sprawa nabrałaby szerszego rozdźwięku. Aktywiści wnoszą o: podjęcie działań prawnych mających na celu unieważnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji, wydanej – zdaniem wnioskodawców – z rażącym naruszeniem prawa; natychmiastowe wstrzymanie wycinki drzew na Helskim Cyplu do czasu zakończenia postępowań wyjaśniających wszelkie wątpliwości prawne i proceduralne związane z inwestycją; przeprowadzenie ponownej, rzetelnej oceny oddziaływania na środowisko, która obejmie łączny wpływ wszystkich istniejących i planowanych inwestycji na obszarze Helskiego Cypla i całej gminy Hel; zobowiązanie władz lokalnych do przestrzegania obowiązujących przepisów prawa miejscowego, w tym uchwały z 2008 roku o ustanowieniu na Helskim Cyplu zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, która jednoznacznie zakazuje niszczenia, uszkadzania lub przekształcania tego obszaru; powołanie rezerwatu przyrody na Helskim Cyplu, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 30 marca 2005 r., w celu ochrony drzewostanu jako trwałego elementu krajobrazu, miejsca pamięci, schronienia dla przyrody oraz dobra o wysokiej wartości społecznej. Póki co internetowa petycja zebrała już ponad 25 000 podpisów. Źródła: Zawsze Pomorze, TVN24 Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Rowerem wzdłuż wybrzeża Bałtyku. Trasa od Helu do Łeby jest pełna miłych niespodzianek
Przemierzam rowerem sosnowe lasy ciągnące się wzdłuż szerokich plaż. Wciąż wciskam hamulec roweru. Pas lądu pomiędzy Helem a Łebą nieustannie zaskakuje.
W tym artykule: Fokarium Hel Jastarnia Kuźnica Zatoka Pucka Osetnik Informacje praktyczne Hollywoodzki gwiazdor Burt Reynolds przekonywał, że prawdziwy mężczyzna powinien pachnieć cygarami, whisky i nosić wąsy. Cóż, widocznie nigdy nie spotkał Bubasa. W przypadku najsłynniejszego amanta Półwyspu Helskiego zgadzają się jedynie wąsy. Poza tym Bubas jest zdeklarowanym abstynentem i zamiast ballantine’sem na kilometr zalatuje od niego śledziem. Fokarium O dziwo, nikomu to nie przeszkadza. Od rana do wieczora celują weń obiektywy, obalając mit, że do bycia gwiazdą niezbędny jest profil na Instagramie. Po co? Każdy influencer zaglądający do Helu sam z siebie raczy swoich fanów niezliczonymi filmikami, popularyzując wizerunek lokalnego celebryty. Niestety, aktorsko Bubasowi daleko do Reynoldsa – nic, tylko wyleguje się nad basenem, czasem ziewa, czasem ostentacyjnie smark­nie, wzbudzając potężny aplauz publiki, który on sam kwituje leniwą przewrotką na drugi bok. Jak to foka. Jedna z pięciu zameldowanych na stałe w helskim fokarium – północnym przyczółku Uniwersytetu Gdańskiego. Naukowcy troszczą się o bałtycką populację zagrożonych morskich ssaków: fok i morświnów. – Nie bierzcie przykładu z Bubasa – ostrzega doktorant z Instytutu Oceanografii, serwując sybarycie śledziową dokładkę. – Najchętniej schowałby się za parawanem i przebimbał całe lato. Oceanaria w Polsce. Podróż po podwodnym świecie [ZESTAWIENIE] Oceanarium daje nam możliwość zapoznania się z bliska z podwodnym życiem, którego bez odwiedzin w takim miejscu nie bylibyśmy w stanie zobaczyć. Dzięki swojej tajemniczości i niedostępno... Uśmiecham się do Bubasa na pożegnanie i rozkładam wielką mapę na siodełku mojego roweru. Zanim ruszę w drogę, wodzę palcem po smudze piasku rozsypanej na niebieskiej plamie Bałtyku. Od koniuszka Mierzei Helskiej, przez Władysławowo, aż po żółte plamki wydm Słowińskiego Parku Narodowego. Przede mną 100 km przygody kojącej balsamiczną wonią sosen szumiących do spółki z morzem, przy krzykliwym wtórze mew. Hel – Przyfrunęłyście na żebry? – śmieje się rybak, cumując kuter do nabrzeża helskiego portu. – No dobra, ale żadnych dokładek, bo z rybami krucho – wyplątuje z sieci lśniący łuską smakołyk i rzuca skrzydlatym głodomorom. Z kotłowaniny piór wystrzela szczęśliwiec z łupem i fru! – pruje przestwór ponad wieżą Muzeum Rybołówstwa (dawny kościół św. św. Piotra i Pawła) ścigany wrzaskiem ograbionych kompanów. Po sekundzie siedzą mu już na ogonie. Jednak złodziejaszek zwinnie lawiruje między ekologicznymi instalacjami przy Domu Morświna, zatacza krąg nad szachulcowymi chałupami przy ulicy Wiejskiej (kaszubskie chëczë) i gubi pościg, szybując nad Lwią Jamą, najstarszą helską karczmą – jej początki sięgają XVIII w. Pedałuję co tchu, śledząc biały punkcik. Nie zauważam, że kończy się droga. Rower staje dęba, a ja wylatuję z siodełka, kreśląc w powietrzu spektakularny łuk, i lądując z nosem w wydmie. Przecieram oczy; najpierw z powodu gryzącego piasku, a potem ze zdumienia. Oto przede mną pustynia pełna widmowych obłoków. Utkane z drobinek piasku lewitują nad plażą i gnane wiatrem giną w spienionym żywiole. To właśnie tu, na wschodnim rąbku mierzei, otwarty Bałtyk łączy się z Zatoką Gdańską. Zanurzam się w chłodnej toni, spoglądając na szarpane wiatrem parawany. Wtem dwa z nich podrywają się z łopotem. Błyskawicznie wzlatują w błękit. I gdy wydaje się, że znikną w przestworzach, nieoczekiwanie nieruchomieją. A potem zaczynają sunąć poziomo, ciągnąc przez fale duet sportowców. To latawce kitesurferów. Na niebie Półwyspu Helskiego jest ich więcej niż mew. Szczególnie w pobliskiej Jastarni. Jastarnia Pakujesz nogę w footstrapa, trzymasz mocno bar, łapiesz winda i gotowe! – polecenia instruktora brzmią jak tajemne zaklęcia. Wbity w piankowy kombinezon, stojąc po kolana w wodzie, próbuję rozkodować fachowy żargon. Wkładam stopę w uchwyt deski (footstrap), chwytam drążek z linkami do sterowania latawcem (bar) i już mam łapać „winda”, gdy role się odwracają. 6 najlepszych miejsc do uprawiania kitesurfingu. Niesamowite miejscówki poleca Victor Borsuk Victor Borsuk, podróżnik i siedmiokrotny mistrz Polski w kitesurfingu, zdradza nam swoje ulubione miejsca do uprawiania tego sportu. Zaznacza, że kryteria, którymi kieruje się przy wyborze lo... Gwałtowny podmuch napina linki i zamienia mnie w bezwolną marionetkę. Deska odrywa się od płycizny, a ja wraz z nią. Lecę! Adrenalina pulsuje w skroniach, przechodzi w euforyczny okrzyk, który nieoczekiwanie za-mienia się w pełne zdumienia bulgotanie. – Pomyliłeś kitesurfing z nurkowaniem! – śmieje się Adam, instruktor jednej z wodniackich szkółek działających między Jastarnią a Chałupami, podnosząc mnie z wody. – Właśnie dlatego kitesurferzy noszą kaski – wyjaśnia. – Rzadko się przydają, bo półwysep to najbezpieczniejsze miejsce dla fanów latawca w Polsce. W szczególności płycizny Zatoki Puckiej – wskazuje piaszczyste łachy prześwitujące przez lustro wody. – Nagły szkwał nikomu tu nie straszny. Jak poniesie cię hen, w morze, bez problemu wrócisz na brzeg. Piechotą! A jak znudzi ci się latanie, zawsze możesz się poślizgać. Słyszałeś o skimboardingu? Bierzesz rozbieg, wskakujesz na specjalnie wyprofilowaną deskę i jesteś królem akwenu! – woda po kostki, a ty suniesz jak wyczynowa motorówka. Spróbujesz?… – Wytrzeszczam oczy na dziewczynę, która z deską pod stopami wjeżdża na miniskocznię, robi salto, po czym ląduje na fali. I nabieram pewności, że jedynym sportem, jaki chcę dziś uprawiać, jest lepienie babek. Kuźnica Szczęśliwie w Jastarni nie trzeba kaskaderskich umiejętności, żeby cieszyć się morskim żywiołem. Mało tego – obejdzie się bez wchodzenia do wody! Wystarczy zajrzeć do rybackiego kościoła nieopodal plaży. Cicho tu jak makiem zasiał. Dziwne, bo dookoła szaleje prawdziwy huragan – wiatr szarpie żagle, łamie maszty, plącze sieci. Artystyczne 10 w skali Beauforta – wszystko wyrzeźbione w drewnie. Również służący za ambonę kuter. Niesiony na srebrnych falach płynie przez nawę, jakby chciał roztrzaskać drzwi i ruszyć ku Kuźnicy, by dołączyć do tamtejszej floty. Nie miałby daleko. Łopoczące chorągiewki łodzi dostrzegam po kilku minutach pedałowania. Mierzeja ma tu zaledwie 200 m szerokości, a rybacy żartują, że kutry to tylko dekoracja, bo sieci zarzucają prosto z okien swoich domów. Być może ta metoda połowu sprawia, że produkty miejscowych wędzarni uznawane są za najlepsze na Wybrzeżu. Zeskakuję z roweru i zaglądam do kulinarnego przybytku buchającego dymem jałowca. – Flądra czy łosoś? – pyta pan Jacek, emerytowany rybak. – A może tutejszy rarytas? Węgorz z kufla – uśmiecha się szelmowsko. – Surową rybę przesypuje się solą i zostawia na kilka miesięcy w glinianym naczyniu, żeby dojrzała. Dla twardzieli! – patrzy wyzywająco. Zatoka Pucka Przegryzam lokalny smakołyk bez mrugnięcia, zyskując uznanie i porcję gorącego turbota w gratisie. – Turyści zaglądają do nas pod koniec sierpnia, żeby wziąć udział w Marszu Śledzia. Piechotą przez mój Pucyfik – oświadcza z dumą, wskazując Zatokę Pucką i zerkając na mój wehikuł. – Miejscami woda sięga po szyję, więc jeśli rower, to tylko wodny. Szybko zwalczam pokusę, by zabawić się w Pana Samochodzika. Mój jednoślad ma co prawda niezłe przerzutki, ale niezatapialność na poziomie młyńskiego kamienia. Spacerkiem objeżdżam więc zatokę i po godzinie sączę kawę na rynku w Pucku. Stojące w karnym szeregu kamieniczki prężą dumnie fasady, przypominając o militarnej przeszłości miasteczka. Za panowania Wazów stacjonowała tu wojenna flota, a za II RP – dywizjon lotniczy. Dziś zamiast wojskowych komend słychać tu śmiech dzieci skaczących przez tryskającą z chodnika fontannę. Koniec zabawy! – ucinają frajdę wychowawcy i wiozą posmutniałych kolonistów do dawnej siedziby rodu von Below w Sławutówku. Nudne życie arystokratów! Herbatka, brydż i zero lodów. Humor wraca dzieciakom, gdy zaglądają do mrocznych rezydencji nietoperzy – jaskiń w Mechowie. Komnaty z piaskowca świetnie niosą echo i – co najważniejsze – da się doskoczyć do stalaktytów! Są wielkości sosnowych szyszek, które rozgrzane upałem trzeszczą mi nad głową, gdy mijam klify Jastrzębiej Góry. Osetnik Szybkie selfie i jadę dalej, by spełnić dziecięce marzenie o wczasach na bezludnej wyspie. Do Osetnika. Bałtyckiej samotni, gdzie przez cały dzień zajmuję się jednym – zdmuchiwaniem piasku ze stronic wakacyjnej lektury. Wokół żywego ducha. Trudno w to wierzyć, bo przecież nieopodal leży gwarna Łeba, za którą otwiera się królestwo zjawiskowych wydm. 10 najpiękniejszych plaż pod słońcem. Musicie je zobaczyć ten ranking Wybraliśmy najpiękniejsze plaże świata. O swojej ulubionej opowiada również podróżniczka, Martyna Wojciechowska. Z okna latarni morskiej spoglądam na karawany turystów przemierzające pustynne zbocza. A potem liczę leśne drogi wpadające do morza. Jedna jest inna – meandruje, skrzy się w słońcu, przyzywa. To rzeka Piaśnica. Po godzinie siedzę już w kajaku. Leniwy nurt niesie mnie przez łąki, cienie tańczą na przymkniętych powiekach. Z letargu wyrywa mnie gwałtowne kołysanie. Rzeka wypchnęła w morze, gdzieś koło Dębek. Tego akurat się nie spodziewałem. Informacje praktyczne Jedzenie W helskiej tawernie Kutter przy ulicy Wiejskiej warto spróbować gołąbków rybnych w sosie kurkowo-koperkowym. Świetne ryby serwuje leżący nieopodal Captain Morgan. Lokal wieczorami zamienia się w gwarny pub. W Osetniku popularnością cieszy się smażalnia U Zamojskich, gdzie specjalnością jest halibut i łosoś bałtycki. Atrakcje Do fokarium warto zajrzeć w porze karmienia fok (godz. 11 i 14). Przyjrzymy się żyjącemu tu stadu i posłuchamy biologów opowiadających o odbudowie populacji foki. Muzeum Rybołówstwa w Helu mieści się w poewangelickim kościele otoczonym wrakami kutrów. Źródło: archiwum NG.
Z jądra Ziemi wycieka niezwykle rzadki i niezwykle cenny pierwiastek – hel-3. „To geologiczny cud natury”
Naukowcy przeprowadzili symulacje, z których wynika, że na Ziemi główny rezerwuar cennego helu-3 stanowi jądro naszej planety. To odkrycie rzuca nowe światło na najstarszą część historii Ziemi.
W tym artykule: Gdzie na Ziemi jest najwięcej helu-3? Ile helu-3 traci rocznie Ziemia? Kiedy Ziemia utraciła zasoby helu-3? Ile helu-3 pozostało na Ziemi? Jeden neutron robi różnicę. Hel najczęściej ma w jądrze dwa protony i dwa neutrony. Taka postać tego pierwiastka stanowi 99,999 proc. ziemskiego helu. Pozostałe 0,001 proc. przypada na hel-3. To izotop helu, którego jądro składa się z dwóch protonów i tylko jednego neutronu. Hel-3 jest nie tylko niezwykle rzadki, ale i niezwykle cenny. Typowany jest na superwydajne, ekologiczne paliwo, które w przyszłości mogłoby zasilać elektrownie termojądrowe. Według szacunków, jakie można znaleźć na stronie AGH, tylko 500 kg helu-3 wystarczyłoby, by przez rok zasilać miasto wielkości Berlina (czyli mające ponad 3,5 mln mieszkańców). Co istotne, w reakcji termojądrowej z użyciem helu-3 nie powstawałyby odpady promieniotwórcze. Gdzie na Ziemi jest najwięcej helu-3? Problem polega na tym, że na Ziemi helu-3 jest bardzo niewiele. Stany Zjednoczone są w stanie pozyskiwać zaledwie kilkadziesiąt kilogramów tego pierwiastka rocznie. To powoduje, że ogromne zainteresowanie budzą księżycowe zasoby helu-3. Na Księżycu ma być go 100 mln razy więcej niż w złożach na Ziemi. Czy fuzja jądrowa jest na wyciągnięcie ręki? Wynik przeprowadzonego w ubiegłym miesiącu eksperymentu, który odbył się w Narodowym Instytucie Zapłonu (NIF) w Kalifornii w USA, daje duże nadzieje na osiągnięcie skutecznego zapłonu fuz... W przypadku Księżyca istotne jest też to, że hel-3 znajduje się w regolicie, czyli na powierzchni satelity. Jeśli chodzi o naszą planetę, główne zasoby tego pierwiastka miały znajdować się w jej skorupie (skąd przez miliony lat uciekał do atmosfery) oraz w płaszczu. Jednak przeczą temu nowe badania Petera Olsona z Uniwersytetu Nowego Meksyku. Jego praca na temat helu-3 została opublikowana w czasopiśmie naukowym „Geochemisty, Geophysics, Geosystems”. Ile helu-3 traci rocznie Ziemia? Każdego roku z wnętrza naszej planetu uwalnia się ok. 2 kg helu-3. Dzieje się to w miejscach, gdzie spotykają się płyty tektoniczne. – To cud natury i istotna wskazówka dotycząca historii naszej planety – mówi Olson. Rewolucyjny pomysł na pozyskiwanie energii geotermalnej: wwiercić się w ziemię na rekordową głębokość 20 km Założona zaledwie dwa lata temu firma Quaise, w skład której wchodzą naukowcy z MIT, chce pobić rekord świata w podróży do wnętrza Ziemi. To podobno najkrótsza droga do wykorzystywania e... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/rewolucyjny-pomysl-na-pozyskiwanie-energii-geotermalnej-wwiercic-sie-w-ziemie-na-rekordowa-glebokosc-20-km-fot-quaise-8d137e1.jpeg" width="938" height="380" alt="Rewolucyjny pomysł na pozyskiwanie energii geotermalnej: wwiercić się w ziemię na rekordową głębokość 20 km (fot. Quaise)" title="Rewolucyjny pomysł na pozyskiwanie energii geotermalnej: wwiercić się w ziemię na rekordową głębokość 20 km (fot. Quaise)" /> Dotychczas naukowcy nie wiedzieli, skąd pochodził ten pierwiastek i jak duże są jego zasoby zmagazynowane wewnątrz Ziemi. By to wyjaśnić, Olson opracował model, uwzględniający wczesne etapy formowania się naszej planety oraz powstanie Księżyca. Kiedy Ziemia utraciła zasoby helu-3? Hel-3 to bardzo „stary” pierwiastek. Powstał zaraz po Wielkim Wybuchu, kilkanaście miliardów lat temu. Mgławica słoneczna, czyli wirujący obłok pyłu i gazu, z którego uformował się Układ Słoneczny, zawierała ogromne jego ilości. W środku Ziemi znajdują się dwie zagadkowe struktury gigantycznych wielkości. Jedna z nich zmienia kształt! Nasza planeta kryje wiele zagadek. Dwie z nich znajdują się dosłownie pod naszymi stopami. To nieznane struktury, które stanowią część płaszcza Ziemi. Nie wiadomo, jak powstały ani czym s... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-srodku-ziemi-znajduja-sie-dwie-zagadkowe-struktury-gigantycznych-wielkosci-jedna-z-nich-zmienia-ksztalt-fot-nicolas-flament-youtube-217935a.jpeg" width="938" height="380" alt="W środku Ziemi znajdują się dwie zagadkowe struktury gigantycznych wielkości. Jedna z nich zmienia kształt! (fot. Nicolas Flament/YouTube)" title="W środku Ziemi znajdują się dwie zagadkowe struktury gigantycznych wielkości. Jedna z nich zmienia kształt! (fot. Nicolas Flament/YouTube)" /> Z modelu Olsona wynika, że młoda Ziemia też była bardzo bogata w hel-3. Utraciła jednak jego większość w czasie katastrofy, w wyniku której powstał Księżyc. Ok. 4 mld lat temu w Ziemię uderzyło potężne ciało niebieskie – wielkości jednej trzeciej naszej planety. W rezultacie tego zderzenia płaszcz Ziemi został zniszczony, a hel-3 zmagazynowany wewnątrz ulotnił się. Ile helu-3 pozostało na Ziemi? Z modelu Olsona wynika, że najwięcej helu-3 znajduje się w jądrze Ziemi. Ile go jest? Od 10 teragramów (1013 gramów, czyli 10 megaton) do petagrama (1015 gramów, czyli jednej gigatony), oszacował badacz. Jeśli te obliczenia są poprawne, wskazywałoby to, że Ziemia uformowała się w samym środku mgławicy słonecznej, gdzie helu-3 było najwięcej. Podróż do jądra niedoszłej planety. NASA szykuje misję na Psyche – asteroidę zbudowaną z cennych metali Wystartowała misja NASA mająca zbadać planetoidę Psyche. Ten krążący między Marsem a Jowiszem relikt po formowaniu się Układu Słonecznego jest prawdziwym skarbcem wiedzy i zasobów natur... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/db29a1037fcbced83f9f8ab82b1fff7c960e5c8c-9b6e9ac.jpeg" width="938" height="528" alt="Podróż do jądra niedoszłej planety. Wystartowała misja na Psyche – planetoidę zbudowaną z cennych metali (fot. NASA Television)" title="Podróż do jądra niedoszłej planety. Wystartowała misja na Psyche – planetoidę zbudowaną z cennych metali (fot. NASA Television)" /> Nie jest to jednak pewne. Sam Olson przyznaje, że jego symulacja opiera się na wielu założeniach. Jednym z nich jest na przykład hipoteza, że hel-3 stał się częścią mieszaniny metali, z których składa się ziemskie jądro. Inną – że część tego pierwiastka przedostaje się z jądra do płaszcza. To wszystko sprawia, że szacunki dotyczące ilości helu-3 w jądrze obarczone są sporym ryzykiem błędu. – Nadal jest tu więcej zagadek niż pewników – podsumowuje swój model Peter Olson. Źródła: Geochemisty, Geophysics, Geosystems; Advancing Earth and Space Science; AGH.
Półwysep Helski bez pośpiechu. Poznaj najpiękniejsze miejsca na kultowej mierzei
Jadąc rowerem przez półwysep, momentami można odnieść wrażenie, że świat bierze głęboki oddech. Wokół tylko las i morze. Żadnej cywilizacji! Poznaj najpiękniejsze miejsca na kultowej mierzei.
W tym artykule: Surferzy, foki i domy hobbitów Mekka surferów Foki i domy hobbitów INFORMATOR Surferzy, foki i domy hobbitów Jedynym przejawem działalności człowieka jest tu ścieżka rowerowa wyłożona gdzie niegdzie kostką brukową. Poza tym dookoła tylko las, otwarte morze z szeroką plażą oraz zatoka z Trójmiastem w tle. Mogłam zacząć już w Pucku, gdzie zaczyna się 45-kilometrowa ścieżka. Ponieważ jednak w pewnym momencie zbliża się ona za bardzo do ruchliwej jezdni pełnej aut, zdecydowałam, że wystartuję w rezerwacie przyrody Słone Łąki, pomiędzy Swarzewem a Władysławowem. Utworzony został stosunkowo niedawno, bo w 1999 r. Ktoś mógłby pomylić łąki z bagnami, bowiem zapach, który roznosi się zaraz za tablicą wjazdową, łaskocze nos tak samo. Wszystko przez bardzo słoną w tym miejscu wodę z zatoki. Wjechałam nie tylko w specyficzny zapach, ale i ciemną zieleń, tak odmienną od jaskrawowiosennej, którą zostawiłam za sobą. Słone Łąki stworzono, by chronić rzadkie gatunki roślin, a właściwie słonoroślin, tj. występujący tylko na Pomorzu Gdańskim jarnik solniskowy, ale też ostrzewy, centurie nadbrzeżne czy babki nadmorskie. Z daleka wszystkie przypominają zboża, więc czasem czuję się, jakbym przejeżdżała przez łany pszenicy czy żyta gotowe do żniw. Im dalej w las, tym częściej towarzyszą mi ptaki, głównie kaczki i występujące jedynie tutaj biegusy zimne i łęczaki. Krzyczą tak donośnie, jakby chciały, żebym opuściła ich teren jak najszybciej. Czasem ścieżka jest tak grząską, że muszę schodzić z roweru i go prowadzić. Tuż za rezerwatem krajobraz zmienia się o 180 stopni. Niskie bagniste łąki zastępuje niemal od razu wysoki las sosnowo-świerkowy, a moje płuca wypełniają się tlenem po brzegi. Z daleka widzę tablicę z napisem „Władysławowo”. To po lewej. Po prawej zaś rozciąga się przede mną cały Półwysep Helski. Widok jest iście bajkowy. Ścieżka prowadzi tuż przy lesie, morze huczy, przyzywając do siebie, ale na razie nie daję się skusić. Toczę się powoli, wchłaniając przestrzeń przede mną. Mam wrażenie, że ten skrawek ziemi należy tylko do mnie. Nawet mewy się nie pokazują. Jadę w ciszy jakieś 7 km, zagłębiając się mocniej w leśną gęstwinę. Mekka surferów Wreszcie dojeżdżam do Chałup, niewielkiej rybackiej osady, która słynie z plaż idealnych dla surferów. Słońce powoli schodzi za horyzont, czas na odpoczynek. Przede mną defiluje grupka chłopaków i dziewczyn z rozwianymi włosami i deskami pod pachami. Spokojni i powolni na lądzie, w wodzie stają się demonami szybkości. Wyglądają jak z jakiegoś kalifornijskiego serialu. Inna sprawa, że na Bałtyku nie zawsze są warunki do uprawiania tego sportu. Zdecydowanie większe szanse na aktywność mają miłośnicy windsurfingu i kitesurfingu. Ich żagle i spadochrony leżą na piachu nieopodal mojej miejscówki. Jest akurat bezwietrznie, więc życie toczy się na plaży, przy ognisku. Aż do zachodu słońca, którego czerwień rozlewa się na wody Zatoki Puckiej. Chałupy nosiły niegdyś inne nazwy, np. Budziszów, od rodziny rybaków o tym nazwisku, a także Ceynowa, z którą to wiąże się niesamowita historia niczym z Czarownic z Salem. Na początku XIX w. wdowa po rybaku o nazwisku Krystyna Ceynowa została posądzona o czary. Nie chodziła do kościoła jak pozostali mieszkańcy wioski, a na jej kominie widziano siedzące w okręgu czarne wrony. Oskarżona o rzucenie uroku na chorego rybaka została poddana próbie wody, której nie przeżyła. Ceynowa przeszła do legendy, a z czasem stała się bohaterką rozdziału książki Wiatr od morza Stefana Żeromskiego. Następnego dnia wczesnym rankiem ponownie wsiadam na rower. Chałupy słyną również z plaży nudystów rozsławionej przez Zbigniewa Wodeckiego piosenką Chałupy welcome to, ale dziś cieszy się ona chyba mniejszą popularnością niż w latach 80., gdy przebój powstawał. Ja w każdym razie, jadąc wzdłuż brzegu, nie widzę ani jednej osoby w stroju Ewy lub Adama. Niepostrzeżenie dojeżdżam do Kuźnicy, niewielkiej wioski, która położna jest w najwęższym miejscu na całym Półwyspie Helskim – nadmorski brzeg od tego nad zatoką dzieli tu jedynie 200 m. Poprzez prześwity między drzewami mogę dostrzec wodę z obu stron. A także jadący tuż obok mnie pociąg. Trasa kolejowa przebiega tutaj tak blisko morza, jak to tylko możliwe. Foki i domy hobbitów Ruszam dalej, w kierunku Jastarni i Juraty. Jakże różne są one od Chałup i Kuźnicy. Chociaż położone również w lesie i nad morzem, to sprawiają wrażenie, jakby były z innej planety. Hotele, które tu wybudowano, bardziej kojarzą się z Lazurowym niż polskim wybrzeżem. W pobliżu Juraty od wielu lat znajduje się też rezydencja prezydenta Polski. Nie ją jednak chcę obejrzeć, a molo, które wychodzi daleko w Zatokę Pucką. Kiedy już jestem na samym jego końcu, czuję się jak na dziobie Titanica, z Leonardo DiCaprio za plecami. Niemal słyszę, jak krzyczy: „Jestem królem świata”. Przede mną rozpościera się połyskująca w słońcu spokojna tafla wody, nade mną wirują pokrzykujące mewy, a w oddali majaczą budynki Pucka. Ostatni punkt programu na mojej trasie to miasto Hel. Ścieżka ciągnie się wzdłuż lasu i morskiej linii. Po nieco ponad pół godzinie jazdy otaczają mnie już stare, niskie, porybackie chaty, które przypominają nieco domy hobbitów z Władcy Pierścieni. Część domów jest pobielona, inne – w kolorach idealnie współgrających z barwami przyrody. Zielone, żółte, niebieskie... Wyglądają tu trochę jak kwiaty na jakiejś wielkiej łące. Tak też się tu czuję. A do tego nawet w centrum sporego przecież miasteczka wciąż słyszę szum morskich fal. To sprawia, że robię się senna. Mam ochotę po prostu położyć się na piachu i zasnąć. Zanim jednak to zrobię, wolnym spacerem idę do słynnego tutejszego fokarium. Utworzone po to, by odrodzić gatunek foki szarej, znajduje się w pobliżu plaży. Obserwujemy się wzajemnie – foki oglądają mnie uważnie, ja z równą ciekawością spoglądam na nie. One mruczą coś w swoim języku, wyginając obłe ciała, ja milczę. W końcu mamy siebie dość. Godzinę później jestem na samym koniuszku Helu, w okolicy latarni morskiej z 1942 r. Wysoka na 41 m, stoi zaledwie 40 stóp od pierwszej na cyplu latarni, z 1827 r., zasilanej wówczas jedynie olejem rzepakowym. Chcę zobaczyć widok rozciągający się z jej szczytu – ale to później. Najpierw obchodzę cypel dookoła, idąc jedną z najszerszych plaż w Polsce. Zmęczona kładę się wreszcie na piasku i... natychmiast zasypiam. Rower czuwa obok. INFORMATOR Nocleg W Helu: Willa Korona, pok. 2-os.: od 230 zł; Willa Kaszub: 300 zł. Jeżeli nie zależy nam na wygodach, możemy postawić namiot lub przyczepę kempingową w Chałupach – już od 15 zł, lub kampera – od 40 zł (Easy Surf, Chałupy 6). Jedzenie Najważniejsze w menu są tu ryby, świeżo złowione i dostarczone przez miejscowych rybaków. Podawane z grilla, smażone lub pieczone na przeróżne sposoby, zawsze okraszone cytryną lub limonką. Do tego obowiązkowa surówka z kapusty. Koniecznie trzeba spróbować tutejszego śledzia. Rybę podaje się tu również w zupie z różnych jej gatunków lub jako ikrę z dodatkiem śmietany i placków ziemniaczanych. Warto wybrać się do restauracji Łóżko w Jastarni, w której z pięknego tarasu naziemnego możemy podziwiać morze, lub do Busoli w Helu, gdzie również wegetarianie znajdą coś dla siebie. Godny polecenia jest też pub-restauracja Admiral Nelson w Helu. Atrakcje Rezerwat przyrody Helskie Wydmy utworzony w 2006 r., by chronić ekosystemy murawowe, wrzosowiskowe oraz leśne, w szczególności porosty i grzyby naporostowe. Muzeum Obrony Wybrzeża w Helu. Można tutaj zobaczyć m.in. poniemieckie żelbetowe bunkry oraz multimedialną wystawę o 32 dniach obrony tego miasta.
Balony z helem uniosły go na wysokość 7 km. Bajkowy wyczyn amerykańskiego kaskadera
David Blaine – amerykański kaskader i iluzjonista – dokonał tego, co jeszcze do niedawno wydało się możliwe jedynie w bajkach. Wzniósł się w powietrze trzymają pęk balonów z helem. Gigantyczne balony pozwoliły mu wzlecieć na wysokość ponad siedmiu kilometrów.
Nie była to magiczna sztuczka, a wyczyn wymagający wielu przygotowań. Ale udało się i w środę 2 września David Blaine wzleciał nad pustynią w Arizonie dzięki 52 ogromnym balonom z helem. Mężczyzna był przypięty do balonów specjalną asekuracyjną uprzężą. Miał też ze sobą spadochron, dzięki któremu mógł odpiąć się od barwnych pomocników i bezpiecznie wrócić na ziemię. View oEmbed on the source website Całe przedsięwzięcie będące performancem zatytułowanym „Wniebowstąpienie”, było emitowane na żywo na platformie YouTube. Widzowie mogli obserwować nie tylko przygotowania, ale też lot – dzięki kamerze, którą kaskader miał ze sobą w trakcie wznoszenia. Jednym z najbardziej emocjonujących momentów jest ten, gdy Blaine pozostawia kamerę przyczepioną do balonów, a sam odpina się od uprzęży i spada w dół. – Każdy wyczyn, jakiego kiedykolwiek dokonałem, dotyczy wytrwałości i przekraczania tego, co uważałem za możliwe – mówił Blaine przed lotem. Chociaż jego początkowym celem było osiągnięcie wysokości około 5 km, dzięki sprzyjającym warunkom pogodowym udało mu się wzbić na wysokość ok. 7,5 km. Blain wrócił na ziemię dzięki spadochronowi. View oEmbed on the source website Pierwszy był Larry Choć loty z balonami wypełnionymi helem wydają nam się zjawiskiem obecnym jedynie w bajkach (patrz słynny „Odlot” / „Up” Pixara), to Blain nie jest pierwszym śmiałkiem, który odważył się przenieść je do prawdziwego życia. 2 lipca 1982 r. Larry Walters odbył 45-minutowy lot na domowej roboty sterowcu składającym się ze zwykłego krzesła ogrodowego i 45 balonów wypełnionych helem. Wzleciał wówczas na wysokość 4,6 km. Startując z San Pedro w Kalifornii, przeleciał przez kontrolowaną przestrzeń powietrzną w pobliżu lotniska w Los Angeles, a podczas lądowania zaplątał się w linie energetyczne. Na szczęście, bo inaczej być może leciałby nadal. W czasie lotu zgubił bowiem śrutówkę, która służyła mu do zestrzeliwania balonów, aby tracić wysokość. Lądowanie na linii energetycznej spowodowało 20-minutową awarię w okolicy, ale Waltersowi nic się nie stało. Choć przyznał, że miał problemy z kierowaniem prymitywnym „sterowcem”. Mimo trudności przeszedł do historii jako „Lawnchair Larry” – podaje serwis Popular Mechanics. Jak podaje Serwis Lawnchair Larry znalazł przez lata wielu naśladowców, a niejeden kaskader próbował wzbić się w powietrze dzierżąc w dłoni kolorowe balony. Istnieje nawet specjalny kalkulator, który na podstawie wzrostu i wagi danej osoby oblicza objętość helu niezbędnego do uniesienia jej w powietrze. Helium Balloons Calculator
Zobacz jak zdobywali niebo. Piękne zdjęcia z mistrzostw kitesurfingu Ford Kite Festival na Helu
50 zawodników, 4 dni zmagań z żywiołem i piękne sportowe widowisko. Za nami zawody o Puchar Polski i Mistrzostwa Polski w kitesurfingu na półwyspie Helskim. Zobaczcie zdjęcia latających na falach sportowców.
W klasyfikacji generalnej w pucharze Polski we freestyle`u, w kategorii open najlepszy okazał się zawodnik z Dominikany, Felix Posito Martinez, przed Markiem Rowińskim, Victorem Borsukiem i Wojtkiem Isselem. Wśród kobiet najlepsza była Kasia Lange, przed Natalią Grabowską i Oliwią Fittkau. W kategorii masters najlepszy okazał się Dariusz Ziomek, wyprzedzając Tomasza Janiaka i Andrzeja Fala. W dyscyplinie Kite Racing w kategorii open pierwsze miejsce zajął Błażej Ożóg, drugie miejsce ex aequo zajęli: Tomasz Glazik, Tomek Janiak i Maks Żakowski, a trzeci był Arkadiusz Kusalewicz. Wśród kobiet pierwsze miejsce zajęła Agnieszka Grzymska, a druga była Adrianna Adam. W mistrzostwach Polski we Freestyl`u w kategorii open najlepszy był Marek Rowiński, przed Victorem Borsukiem i Denisem Żurikiem. Zobacz galerię z zawodów! Wśród kobiet tytuł mistrzyni Polski uzyskała Katarzyna Lange, a wśród mastersów najlepszy był Darek Ziomek. Tytuł mistrza Polski w dyscyplinie Kite Racing, w kategorii open uzyskał Błażej Ożóg. Wśród kobiet najlepszą zawodniczką mistrzostw okazała się Agnieszka Grzymska. Źródło: Ford Kite Festival Posłuchaj opowieści "Rodziny bez granic" o podróżowaniu z dzieciakami do najdalszych zakątków świata! View oEmbed on the source website
Sierpień w Polsce? Oto 8 imprez, których nie można przegapić
Jak Polska długa i szeroka przez całe wakacje będzie się działo. Wybraliśmy tylko kilka propozycji, ale w letnim kalendarzu jest ich cała masa. Mogą być najpiękniejszym wspomnieniem wakacji!
Piaszczysty pas lądu, wcinający się odważnie w Bałtyk, przyciąga co roku rzeszę miłośników sportów wodnych. Celowo wybraliśmy się tu kilka tygodni przed sezonem.
Z deską czy bez? Trójkąty żagli przesuwają się chaotycznym ruchem wraz z podmuchami wiatru i falą idącą ukośnie od brzegu. Na kilka tygodni przed rozpoczęciem letniego sezonu w Chałupach, miejscowości u nasady Półwyspu Helskiego, panuje jeszcze spokój, a na wodzie widać zaledwie pojedynczych windsurferów. Gdy zrobi się cieplej, ściągnie tu ich jednak cała rzesza – to miejsce jest prawdziwą mekką windsurfingu w Polsce. Na kite- i windsurferów patrzę z przydrożnego parkingu, popijając kawę. Wody Zatoki Puckiej mam dosłownie na wyciągnięcie ręki, do otwartego morza, rozciągającego się po przeciwległej stronie półwyspu, dzieli mnie nie więcej niż kilkaset metrów. Nie mam deski oraz umiejętności pozwalających mi dołączyć do ludzi na wodzie, zaglądając w otwarty bagażnik mojego samochodu, zdaję sobie jednak sprawę, że bez większego trudu mógłbym zmieścić w nim cały potrzebny ekwipunek. Mający pojemność 610 l tył Škody Octavia Scout 4x4 przyjmuje bez sprzeciwu nawet pokaźny bagaż, tym bardziej że w razie konieczności jednym ruchem da się złożyć oparcie tylnych kanap i zyskać dodatkową przestrzeń. Deska z masztem nie zajęłaby całego miejsca, dając jeszcze szansę umieszczenia obok walizek lub sprzętu kempingowego. Może więc następnym razem? Ryba prosto z morza Kilka kilometrów dalej windsurferzy ustępują miejsca kutrom i mężczyznom wyplątującym ze spokojem zdobycz z oczek sieci. Rybołówstwo ma tu długą tradycję: pierwsze wzmianki o rybakach z Jastarni pochodzą już z 1570 r. W czasach świetności – niecałe sto lat temu – przy połowach pracowało tu 180 osób, drugie tyle w samym Helu i nieco mniej w Kuźnicy i Juracie. Dziś flota nie jest już tak liczna, między wąskimi ulicami Jastarni wciąż znajdziemy jednak tradycyjne chaty. Pochodzące z końca XIX w. budynki, niskie i pachnące bejcowanymi deskami, zostały odrestaurowane i są chlubą miasteczka. Wizyta w tutejszym porcie pomiędzy 6 a 7 rano daje szansę na kupno ryb prosto z kutra. Zależnie od dnia będzie to śledź, szprot lub flądra, przy odrobinie szczęścia może turbot. Kto nie ma warunków do samodzielnego przyrządzania rybnego dania, może poszukać „ryby z okienka”. W oknach chałup sprzedawane są bowiem wędzone smakołyki gotowe do spożycia. Sprawdzian samochodu Im dalej w głąb półwyspu, tym droga robi się bardziej kręta. Nadciągające znad morza powietrze rozbija się o kosę półwyspu, tworząc delikatną mgiełkę w powietrzu. Ten pełen jodu aerozol jest zbawienny dla zdrowia, wilgotna od niego nawierzchnia każe jednak wzmóc czujność przy pokonywaniu łuków drogi. Napęd 4x4 w Škodzie Scout radzi sobie jednak bez wahania, pewnie utrzymując samochód w zakrętach i dbając o należytą przyczepność. Nad efektywnym przekazaniem mocy na obie osie czuwa elektroniczny system, dodając animuszu kołu, które traci kontakt z podłożem. Jego możliwości doceniam jeszcze bardziej, gdy odbijam w leśną dróżkę. Podwyższone nadwozie chronione specjalnymi osłonami ułatwia pokonywanie wzniesień, a napęd 4x4 pozwala wydobyć się z dołów i nierówności na drodze. Gdy auto zapada się pomiędzy korzeniami sosen na piaszczystej nawierzchni, do przedniej osi automatycznie dołącza napęd na tył – jego działanie odczuwam, jakby ktoś delikatnym popchnięciem wydobył samochód z drogowych tarapatów. Bez trudu dojeżdżam więc pod samą plażę. Cel osiągnięty! Dalej na wschód półwysep rozszerza się, robiąc miejsce dla miasta Hel, by za nim nagle rozpłynąć się w Bałtyku. Spacer po plaży pozwala zatoczyć szerokie koło i połączyć widok otwartego morza z bardziej kameralną Zatoką Pucką. Mając samochód radzący sobie poza utwardzoną nawierzchnią, można dotrzeć tu do niemal opustoszałych zakątków. Okazuje się, że mimo ogromnej popularności wśród turystów, na Półwyspie Helskim wciąż można znaleźć dla siebie nieco przestrzeni, ciszy i spokoju.
Pół dnia trwała akcja wyciągania na ląd zwłok wieloryba zacumowanych w porcie wojennym w Helu.
Początkowo sprowadzona przez pracowników Stacji Morskiej Uniwersytetu Gdańskiego na miejsce maszyna o 40-tonowym udźwigu nie sprostała zadaniu. Wczesnym popołudniem ściągnięto do Helu inny dźwig – stutonowy. Sekcja zwłok wieloryba – Gdy w końcu uda się je wyjąć z wody, zwłoki trafią na lawetę. Ich sekcja odbędzie się pod gołym niebem. Powiedziano mi, że w czwartek powinno być już po sekcji, w nocy zaś zwłoki będą pilnowane – mówiła Magda Szwedowska z "National Geographic Polska", która była na miejscu w porcie wojennym w Helu. Biorąc pod uwagę grubość tkanki tłuszczowej zwierzęcia – wynosi nawet pół metra – będzie ono prawdopodobnie krojone maczetami. Zwłoki udało się wyciągnąć z wody przed godziną 16. Ich opuszczanie na lawetę trwało dłuższą chwilę – położone na boku mogły się przewrócić i spaść. Wreszcie po kwadransie spoczęły na ciężarówce. Wówczas okazało się, że należą do samca finwala i ważą 23 tony. Szkielet będzie eksponatem W przyszłości szkielet wieloryba stanie się eksponatem Domu Morświna w Helu. – Chcielibyśmy, żeby jego szkielet mógł być wyeksponowany obok szkieletu morświna, tak żeby dzieci i młodzież szkolna, które przyjeżdżają do nas na specjalne lekcje, miały skalę porównawczą tych zwierząt – mówił wczoraj prof. Skóra, kierownik Stacji Morskiej UG. Przypomnijmy, że dryfujące zwłoki wieloryba zauważyli w sobotę rano turyści wypoczywający na plaży w Stegnie. Stamtąd odholowano je do Helu. Wpłynięcie do Bałtyku oznacza śmierć – Natura tak jednak pokierowała ewolucją tych zwierząt, że dla morświnów płytki Bałtyk to idealne miejsce do życia, bo mają od 1,5 do 1,8 metra i są nawet 10-krotnie mniejsze od wielorybów. Dla wielorybów z kolei wpłynięcie do niego oznacza niemal pewną śmierć – tłumaczy prof. Skóra. Dwa lata temu pracownicy Stacji Morskiej UG zmagali się z wyrzuconym na brzeg walem butelkonosym, który zwykle zamieszkuje wody Grenlandii i Svalbardu. Miał ponad 7 metrów długości, ważył trzy tony. Do usunięcia go z plaży potrzebny był dźwig. Prawdopodobnie również jego szkielet stanie w przyszłości w helskiej placówce.
5 miejsc, które fani wodnych sportów ekstremalnych muszą odwiedzić
Szukasz największych fal? Chcesz złapać wiatr w żagle i pognać jak szalony za motorówką na desce, wykonując zapierające dech w piersiach ewolucje? Sprawdź, gdzie jechać i jak przygotować się do podróży z zamiarem uprawiania sportów ekstremalnych.
Po pierwsze – USA Zdecydowanie największą popularnością sporty wodne, także te ekstremalne i wyczynowe, cieszą się w Stanach Zjednoczonych, zwłaszcza tam, gdzie pogoda dopisuje przez cały rok. Lazurowa woda morska i drobnopiaszczyste plaże wokół półwyspu Floryda co roku przyciągają miłośników surfingu, windsurfingu, kitesurfingu czy wakeboardingu. Nie tylko na Florydzie można zakosztować „wodnego szaleństwa” – będąc w Stanach Zjednoczonych i chcąc uprawiać wodne sporty ekstremalne, warto odwiedzić również: Wybrzeże Zatoki Meksykańskiej – Gulf Islands w Alabamie, Biloxi w Missisipi, Texas Gulf Coast, Parade Island, National Seashore w Luizjanie i Texasie; wyspy u wybrzeży Georgii w Karolinie Południowej – Hilton Head Island, Myrtle Beach; Wybrzeże Karoliny Północnej – Outer Banks, Cape Hatteras; Wybrzeże Pacyfiku w południowej Kalifornii; Archipelag Hawaje – zwłaszcza Maui. Nieco mniej znane są takie miejsca jak: Assateuage Island w Maryland; Atlantic City, Long Beach Island Martha’s Vineyard w New Jersey; Oregon Dunes National Recreation Area. Na plażach w USA zawsze znajduje się stanowisko ratowników, co zwiększa nasze bezpieczeństwo, choć przed wyjazdem z myślą o uprawianiu wodnych sportów ekstremalnych, zwłaszcza za granicą, powinniśmy wykupić dodatkowe, indywidualnie dobrane ubezpieczenie turystyczne. Decydując się na podpisanie umowy ubezpieczeniowej, klient powinien sprawdzić, czy polisa uwzględnia ryzyko związane z uprawianiem sportów wyczynowych i ekstremalnych. Między innymi taki zakres ochrony jest właściwy dla całorocznej Signal Iduna Card, która daje gwarancję opieki medycznej. Sporty wodne – gdzie jeszcze? Tarifa, nazywana na Starym Kontynencie stolicą wiatru, gwarantuje świetne warunki do uprawiania sportów wodnych – surfingu, windsurfingu, kitesurfingu i wakeboardingu. Położona jest na południowym krańcu Hiszpanii w Cieśninie Gibraltarskiej, w obrębie autonomicznego regionu Andaluzji. Szczególnie polecane jest wybrzeże Costa de la Luz w prowincji Kadyks. Trzecim miejscem idealnym do uprawiania sportów wodnych jest Lago di Garda w północnych Włoszech, czyli jezioro Garda, gdzie wiatry wieją mocno od północy we wczesnych godzinach porannych i od południa przez resztę dnia. Na liście istotnych miejsc nie powinno zabraknąć Cabarete na Dominikanie, gdzie przez cały rok wieją silne wiatry wschodnie, a wody zawsze są ciepłe. Najatrakcyjniejszym miejscem dla windsurferów i kitesurferów jest Le Morne na wyspie Mauritius, gdzie najlepsze warunki występują tu od maja do września, a wody są ciepłe. Nawet w Polsce, głównie na Helu i w Zatoce Gdańskiej, miłośnicy windsurfingu i innych, podobnych dyscyplin sportowych uprawianych na wodzie, mogą próbować łapać „wiatr w żagle” lub szukać najlepszych fal.
W fokarium przyszła na świat foka Natka.
To trzeci w tym roku mały mieszkaniec Fokarium Stacji Morskiej Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego. Natka w języku kaszubskim oznacza "córkę”. Matką małej jest 17-letnia foka Ania. Ciąża foki trwa niemal rok. Natka, jak wszystkie focze szczenięta przez kilka pierwszych tygodni będzie pokryta jasnym, gęstym futrem (lanugo), które następnie zrzuci. Dorosłe samice osiągają nawet 200 kg! Helskie maleństwo waży w tym momencie niespełna 14. Po kilku miesiącach spędzonych u boku matki mała trafi pod opiekę pracowników Instytutu Oceanografii. - Wszystkie urodzone w helskiej placówce tegoroczne foki spotkają się w basenach adaptacyjnych, gdzie poznają smak ryby - czytamy na stronie Stacji. Specjaliści przygotują zwierzęta do życia w naturze, aby na przełomie maja i czerwca foki mogły zostać wypuszczone na wolność do Bałtyku. Dołączą do starszych koleżanek wypuszczonych przez stację w latach poprzednich. Projekt reintrodukcji fok szarych w Morzu Bałtyckim prowadzony jest przez Stację Morską Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego od 2002 roku. Liczba fok szarych w Bałtyku optymistycznie rośnie. W latach osiemdziesiątych było ich zaledwie 3-4 tysiące, dziś można doliczyć się około 24 tysięcy. W fokarium działa kamera transmitująca na żywo focze perypetie. Natkę i jej towarzyszy można śledzić na: http://www.kierunekbaltyk.pl/15/fokarium_na_zywo
Bohaterami tych obozów są ptaki, ale chodzi też o pasję. Pomoc przy obrączkowaniu grozi połknięciem bakcyla ornitologii.
Na obozach obrączkarskich wszyscy muszą być „skowronkami”. Wstaje się codziennie skoro świt, żeby wraz ze wschodem słońca zrobić pierwszą kontrolę sieci ornitologicznych. Jeszcze zaspana biorę więc płócienne woreczki, do których włożę ewentualne ptaki i idę na obchód. Część sieci jest ustawionych nad Zatoką Pucką, część w sosnowym lesie nad brzegiem morza. Mierzeja Helska od lat gości obozy Akcji Bałtyckiej, podczas której łapane są i obrączkowane ptaki migrujące wzdłuż polskiego wybrzeża. A leci wszystko – wróblaki i drapieżne, gatunki pospolite i bardzo rzadkie. Po co zakłada się im obrączki? To jeden ze sposobów badania tras ich przelotów i miejsc pobytu. Czasem w sieci znajduje się ptaki już zaobrączkowane, na przykład w Szwecji czy Hiszpanii. Metalowa blaszka z numerem staje się cenną informacją, zwaną „wiadomością powrotną” – na jej podstawie łatwo stwierdzić, gdzie ptaka złapano, w jakiej był kondycji. Im więcej takich danych, tym lepiej poznajemy poszczególne gatunki. Ilość albo jakość Do jednej z sieci wpadł kos. Biorę go ostrożnie i trzymając jego głowę między palcem wskazującym a środkowym – to bezpieczny chwyt dla ptaków – oswobadzam jego długie, cienkie nogi. Kilkanaście sekund później wkładam kosa do woreczka, w którym zaniosę go do obozu. Nie wszystkie gatunki daje się tak łatwo wyjąć. Paskudną sławę mają sikory, zwłaszcza modraszki. Są mistrzyniami w zaplątywaniu się w sieć, a kiedy się je wyjmuje, zaciekle dziobią w palce swego oswobodziciela. Nie polecam więc sikor początkującym, lepiej zacząć np. od „łagodnych” rudzików. Zdarza się, że przez wiele dni łapie się mało ptaków. Kontrole sieci trzeba jednak przeprowadzać regularnie, bo nigdy nie wiadomo, kiedy coś w nie wpadnie. O każdej równej godzinie – a jeśli jest zimno i pada, to co pół godziny – wyrusza się na obchód. Czasami sytuacja zmienia się radykalnie i następuje klęska urodzaju. Tak jest na obozach Akcji Bałtyckiej, kiedy naraz łapie się kilkaset rudzików czy sikor. Uczestnicy kursują wtedy między sieciami a obozem, donosząc ptaki w koszach. Obrączkarz pracuje non stop, mierząc, ważąc i obrączkując. Nie ma czasu na odpoczynek – ptaki nie mogą czekać za długo ze względu na ryzyko wygłodzenia i wychłodzenia. To dlatego na obozach ręce do pomocy są zawsze mile widziane. O sobie mogę powiedzieć, że trafiło się ślepej kurze ziarno. Na Helu spędziłam tej wiosny kilka dni. Ptaków nie łapało się dużo, za to dopisywała różnorodność. A to trznadel, a to krzyżodziób świerkowy, a to dziwonia. Ale największym wydarzeniem był modraczek, którego triumfalnie przyniósł Michał – obrączkarz mający akurat dyżur. Ten gatunek gniazduje na Syberii, zimuje zaś na południowym-wschodzie Azji. W Polsce pojawia się niezmiernie rzadko – na tyle, że jest tzw. gatunkiem komisyjnym. Wymaga weryfikacji przez Komisję Faunistyczną, która potwierdza, czy ptak jest rzeczywiście tym, za jakiego bierze go obserwator. „Nasz” modraczek był szóstym stwierdzeniem tego gatunku w Polsce! Nocny rudzik Co daje obóz obrączkarski oprócz niewyspania? Poznaje się różne ptaki i uczy się je rozpoznawać. W przerwach między obchodami można nasłuchać się ornitologicznych anegdot. I tu przypomina mi się historia dr. Andrzeja Kruszewicza, dziś dyrektora warszawskiego zoo. On też jeździł na obozy obrączkarskie. Kiedyś, już po ciemku, poszedł na ostatni obchód z koleżanką (a teraz żoną). Ich nieobecność się przedłużała, ale jak łatwo się domyśleć, nikt ich nie szukał. Tymczasem oni znaleźli w sieciach ponad 60 rudzików. Zabrali się do ich wyjmowania, dziwiąc się, że nikt nie przychodzi im pomóc. Kiedy w końcu wrócili, wszyscy już spali. Po tym wydarzeniu kierownik obozu – nieżyjący już dr Marek Keller, który także mnie uczył ornitologii – powtarzał, żeby nie wyciągać pochopnych wniosków, gdy ktoś długo nie wraca z ostatniego obchodu. Obozy obrączkarskie poprawiają też kondycję. Nie żartuję. Na Helu sieci były ustawione w małej i dużej pętli o długości 900 i 1100 m. Jeśli więc co godzinę szłam na obchód jednej z nich – a obchody robi się od świtu do nocy – to każdego dnia pokonywałam przynajmniej 15 km! Trudniej jest na Bukowie-Kopaniu i Mierzei Wiślanej, bo sieci są rozstawiane także w trzcinowiskach. Żeby je skontrolować, trzeba założyć wodery, czyli połączenie kaloszów ze spodniami. Podczas ostatniego obchodu, po zachodzie słońca, brodzi się w wodzie, przyświecając sobie latarką. Ale jest jeszcze jeden powód, dla którego lubię te obozy: migrujące ptaki stają się pretekstem do moich własnych podróży.
Największe działa baterii artyleryjskich, jakie w ogóle zainstalowano na lądzie, stały w czasie wojny na Helu.
W sezonie na Półwyspie Helskim tysiące turystów paradują w strojach kąpielowych z ręcznikami. Ale pomiędzy nimi przemykają czasem postacie w panterkach, z saperkami i wykrywaczami metalu. Idą chwilę tym samym deptakiem, po czym nagle skręcają w las i znikają za wydmami. Odkrywają inny, mniej znany półwysep: uzbrojony po zęby, ogromny, naturalny „pancernik”, który choć nie pływał po morzu, to wychodząc daleko w jego wody, stanowił silny obiekt strategiczny Marynarki Wojennej. Instalowane na jego „pokładzie” działa mogły kontrolować ruch statków na Zatoce Gdańskiej, a pociski dosięgały wybrzeży i portów w Gdyni i Gdańsku (odległych o jakieś 20 km). Przez długi czas rzeczywistością półwyspu było odcięcie od świata i rygor wojskowy strefy przygranicznej: posterunki, rogatki, ograniczenie ruchu mieszkańców, legitymowanie turystów. Aż wreszcie wojsko ustąpiło i nadeszły czasy penetracji zakazanych miejsc po drugiej stronie ogrodzenia z drutu kolczastego. Na półwyspie są trzy rodzaje drutu: polski przedwojenny, niemiecki z czasów wojny i polski powojenny. Pierwsze przymiarki do wykorzystania półwyspu w celach militarnych były robione w latach 20. XX w. Oceniono, że odległość granicy z Niemcami od Gdyni i Oksywia jest niebezpiecznie mała i postanowiono uczynić z Helu główny punkt ochrony polskiego wybrzeża. Liczyło ono ledwie 140 km, z czego prawie połowę stanowił sam półwysep. Najważniejszy obiekt z tego czasu to 31. Bateria im. Heliodora Laskowskiego, tzw. cyplowa (znajduje się na cyplu wieńczącym helską „kosę”). Perełką militarnej historii Helu są bez wątpienia stanowiska baterii Schleswig-Holstein, zabytek na skalę światową. Po zajęciu półwyspu Niemcy prawie natychmiast przystąpili do budowy swoich umocnień i największej w swoim czasie baterii artyleryjskiej. Zamontowane na niej działa o kalibrze 406 mm miały lufy długości 21 m. Mogły wystrzeliwać pociski o wadze przeszło 1 tony na odległość ponad 40 km! Na fortyfikację składały się 3 stanowiska ogniowe, schrony dla załogi i magazyny amunicji. Bateria była praktycznie samowystarczalna. Do dziś w dobrym stanie przetrwały sale sypialne i socjalne załogi, kuchnia z olbrzymim piecem do wypiekania chleba, warsztaty i liczne magazyny. Nad wszystkim górowała 30-metrowa wieża do kierowania ogniem, teraz nazywana „mysią wieżą”. Całość połączono kolejką wąskotorową i drogami wewnętrznymi. Niedawno obiekty odrestaurowano za pieniądze Unii Europejskiej – teraz mieści się w nich Muzeum Obrony Wybrzeża. Nie tylko sama miejscowość Hel była ufortyfikowana. Bunkry i stanowiska ogniowe były rozsiane po całym półwyspie. Jedne z ciekawszych znajdują się w okolicach Jastarni. Wiele zabytków militarnych wojsko udostępniło turystom. Najciekawsze połączono szlakiem, ale część pozostała nieznana lub niedostępna – kilometry wzmacnianych betonem okopów, torpedownie sterczące z wód zatoki, ukryte w lesie magazyny min, podziemna elektrownia, zbiorniki na ropę. Prawie pod każdą wydmą można wyszukać łuski, pasy wojskowe, niewypały. Nie zawsze trzeba kopać – wiatr przesuwa piasek i historia odkrywa się sama. No to w drogę - Hel Muzeum Obrony Wybrzeża – codz. 10.00–19.00. Bilet normalny 6 zł, ulgowy 4 zł. (www.helmuzeum.pl) 27. Bateria Artylerii Stałej – w Helu, za portem rybackim (przedłużenie Bulwaru Nadmorskiego). Ośrodek Oporu Jastarnia Rejonu Umocnionego Hel – 3 km na zachód od Jastarni.
Od 1 czerwca do 31 sierpnia 2009 roku Tramwaj wodny kursujący z Gdyni na Hel (linia 520) pływać będzie codziennie. 1 maja br. rozpoczął się sezon Tramwaju wodnego, który kursował tylko przez majowe weekendy. Według danych z 9 dni (uwzględniając 3-dniowy wypoczynek podczas „majówki” oraz nie biorąc pod uwagę jeszcze ostatniego weekendu majowego - 30 i 31 maja) z usług Tramwaju wodnego skorzystało ponad jedenaście tysięcy osób oraz zostało przewiezionych 849 rowerów.
Z kolei linia 530, kursująca na trasie Gdynia – Jastarnia, funkcjonować będzie codziennie od 20 czerwca do 31 sierpnia 2009 roku. Także od 20 czerwca do 31 sierpnia funkcjonować będzie bezpłatna linia 050 dowożąca wszystkich podróżnych z Dworca Głównego PKP do Przystani Tramwaju Wodnego. Podobnie jak w latach ubiegłych, linie 520 i 530 obsługiwane będą przez katamarany zabierające na pokład 450 pasażerów i 50 rowerów. Rejsy trwają - 60 minut w relacji Gdynia - Hel i 75 minut w relacji Gdynia - Jastarnia. Bilety: 12 zł normalny, 6 zł - ulgowy i 3 zł za przewóz roweru. Sprzedaż biletów w Biurze Obsługi Klienta ZKM w Gdyni ul. Kilińskiego 16: Pon-Pt: 10.00-19.00, Sob.10.00-15.00 Szczegółowy rozkład jazdy Linii 520 i Linii 530 znajduje się na stronie www.zkmgdynia.pl
Wprawdzie wciśnięty między większe wyspy wydaje się leżeć na uboczu, lecz niegdyś był tu ważny port przeładunkowy imperium holenderskiego. Statkami płynęły stąd na Zachód korzenie i inne cenne towary kolonialne. Dzisiaj gwarny port, targ owocowy i rybny, meczety, stare fortyfikacje, pałac sułtański i schludne murowane domy układają się wzdłuż brzegu niczym paciorki nanizane na jedyną biegnącą wokół wybrzeża drogę na wyspie. Strome zbocza są zalesione i niemal bezludne. Jeśli ktoś ma trochę szczęścia, w lesie dostrzeże olśniewającego rajskiego ptaka o szmaragdowej piersi, z dwoma długimi, białymi piórami zwisającymi z ramion niczym peleryna. Nazwa naukowa ptaka, Semioptera wallacii, upamiętnia tego, który go po raz pierwszy opisał – Alfreda Russela Wallace’a. Ten młody brytyjski przyrodnik na przełomie lat 50. i 60. XIX w. prowadził na Malajach badania terenowe. Nie pozostała po nim na Ternate żadna tablica ani pomnik. A przecież to właśnie stąd 9 marca 1858 r. Wallace wysłał pocztowym parowcem list, który miał znaczne konsekwencje dla teorii ewolucji. Adresatem listu był W.P. Karol Darwin. Do przesyłki Wallace dołączył rozprawę O tendencji różnych odmian do ciągłego oddalania się od typu pierwotnego. Był to efekt dwóch nocy pośpiesznej twórczości wywołanej iluminacją doznaną podczas gorączki oraz 10 lat badań i przemyśleń. Opisywał w nim teorię ewolucji (choć jej tak nie nazywał) dokonującej się przez dobór naturalny (tego wyrażenia też nie użył), niezwykle zbliżoną do hipotezy, którą sam Darwin, uznany przyrodnik, postawił już wcześniej, ale jeszcze nie zdecydował się ogłosić. W nauce takie zbiegi okoliczności zdarzają się często. Oto teorię, którą znamy jako darwinizm, sformułowali niemal równocześnie Darwin i młody badacz Alfred Russel Wallace. Może i historię tę wspomina się w podręcznikach o biologii ewolucyjnej, ale wiele osób nie ma o niej pojęcia. Wallace, za życia cieszący się sławą młodszego współodkrywcy teorii ewolucji oraz przyrodnika i socjologa, po śmierci w 1913 r. został zapomniany. Ostatnio autorzy publikacji popularnych oraz naukowcy, zwłaszcza biografowie Darwina, znowu zajęli się jego badaniami. Nagrobek Wallace’a w wiosce Broadstone nie jest już zarośnięty i zaniedbany. Niedawno jego podobizna dołączyła do portretu Darwina wiszącego od dawna w sali konferencyjnej Towarzystwa Linneuszowskiego w Londynie. To właśnie na posiedzeniu tego stowarzyszenia naukowego 150 lat temu, 1 lipca 1858 r. wieczorem, ogłoszono wspólne odkrycie Darwina i Wallace’a. Jego dzieła teraz zaczynają ukazywać się drukiem lub są umieszczane w internecie. Historycy nauki przyznają mu pozycję twórcy biogeografii ewolucyjnej (nauki o tym, gdzie żyją jakie gatunki żywych istot i dlaczego właśnie tam). Jako pierwszy przedstawił hipotezę mimikry adaptacyjnej (upodabnianie się zwierząt bezbronnych do zwierząt zdolnych do obrony) oraz zauważył konieczność ochrony różnorodności biologicznej. Mimo to większość osób, które w ogóle słyszały o Alfredzie Russelu Wallasie, uważa go za mniej znanego partnera Karola Darwina. Takiego, co miał pecha, bo był drugi. Wallace, jeden z największych badaczy terenowych XIX w., był wielkim indywidualistą. Drażliwy i efemeryczny, wierzył w okultyzm, seanse spirytystyczne i frenologię (związek między ukształtowaniem czaszki a cechami psychicznymi). Wypowiadał się przeciw szczepieniom na ospę i popierał upaństwowienie majątków ziemskich. Biografowie mają problem z wyjaśnieniem, jak w jednym człowieku, wybitnym empiryku i skrupulatnym naturaliście mogły współistnieć błyskotliwe zdolności naukowe, radykalne przekonania społeczne i irracjonalne fanatyzmy. W naszym artykule pokazujemy człowieka, którego barwne życie było wielką przygodą – podróżniczą i naukową. Tekst: David Quammen
|Spis treści - grudzień 2008 Wallace. Rzecz o człowieku, który omal nie został Darwinem. Herod. Złoczyńca mniejszy niż się sądzi, za to wielki budowniczy. Dinozaury. Błotna pułapka przechowała dla nas dramatyczną scenę. Mars. Czerwona Planeta fascynuje nas nie mniej niż naszych przodków. Stocznia. Kolebka „Solidarności” znów przeżywa trudne chwile. Tylko dla prenumeratorów Benoy Behl. Oświecenie w mroku indyjskich grot.