Czy żywe karpie znikną ze sprzedaży? Nowy sondaż ujawnił oczekiwania Polaków
W wielu krajach Europy Środkowej karp pozostaje tradycyjnym daniem wigilijnym, a sprzedaż żywych ryb na ulicznych straganach wciąż jest powszechną praktyką. W tygodniach poprzedzających Boże Narodzenie miliony karpi trafiają do plastikowych wanien i pojemników, skąd część z nich kupowana jest żywa i zabierana do domów. To właśnie ten zwyczaj (uznawany przez organizacje prozwierzęce za szczególnie okrutny) naraża ryby na stres, urazy i długotrwałe cierpienie.
To, że ryby są istotami czującymi, zdolnymi do odczuwania bólu, stresu i strachu, potwierdzają liczne badania oraz unijne regulacje obowiązujące od 2009 roku. Mimo to ryby hodowlane wciąż nie są objęte jasnymi i skutecznymi przepisami chroniącymi ich dobrostan. W całej Unii Europejskiej nawet 1,1 miliarda osobników rocznie doświadcza praktyk, które – jak podkreślają eksperci – stoją w sprzeczności z podstawowymi standardami ochrony zwierząt. Brak szczegółowych regulacji jest szczególnie widoczny w okresie świątecznym, zwłaszcza w krajach, gdzie sprzedaż żywych karpi nadal pozostaje elementem bożonarodzeniowej tradycji. Skala i realia hodowli karpia w UE Karp zwyczajny (Cyprinus carpio) należy dziś do najintensywniej hodowanych gatunków ryb na świecie – globalna produkcja przekracza 4 mln ton rocznie, co oznacza nawet 8,1 miliarda osobników. Choć najwięcej karpi hoduje się w Azji, gatunek ten odgrywa kluczową rolę także w europejskiej akwakulturze. W Unii Europejskiej zajmuje czwarte miejsce pod względem wielkości produkcji, wynoszącej ok. 64 tys. ton rocznie, czyli ponad 26 mln sztuk. Ponad połowę unijnej hodowli zapewniają Polska i Czechy (odpowiednio 17,7 tys. ton i 15,9 tys. ton w 2023 roku). Przekłada się to na 5,3–7,9 mln karpi hodowanych rocznie w Czechach i ponad 8,8 mln w Polsce. Ważnymi producentami pozostają także Węgry i Rumunia, co potwierdza, jak silnie tradycja hodowli karpia zakorzeniona jest w Europie Środkowej. Najnowsze śledztwo Compassion in World Farming, przeprowadzone w 2024 roku na trzech czeskich fermach, ujawniło poważne problemy dobrostanowe na każdym etapie produkcji. Udokumentowano m.in. brutalne metody odłowu, niewłaściwe sortowanie, transport pozbawiony odpowiednich standardów oraz sprzedaż żywych ryb w warunkach narażających je na stres i urazy. Okazuje się, że ryby hodowlane – w tym karpie – przez całe życie mierzą się m.in. z niedotlenieniem, złymi parametrami wody, długimi okresami postu i jałowym środowiskiem. Praktyki te są sprzeczne z oczekiwaniami obywateli UE, gdyż najnowsze badania pokazują, że aż 9 na 10 Europejczyków opowiada się za wprowadzeniem znacznie silniejszej i bardziej szczegółowej ochrony ryb hodowlanych. Rosnące poparcie dla zakazu sprzedaży żywych karpi w Polsce Choć śledztwa organizacji prozwierzęcych od lat wskazują na rażące nieprawidłowości, realna ochrona karpi pozostaje skrajnie ograniczona. Unijne prawo uznaje ryby za istoty czujące, lecz brak szczegółowych regulacji gatunkowych sprawia, że wiele praktyk (takich jak długie przetrzymywanie poza wodą, przenoszenie w ciasnych pojemnikach, nieprawidłowe ogłuszanie czy sprzedaż żywych ryb konsumentom) nadal odbywa się bez skutecznego nadzoru. Skala problemu jest ogromna: w Unii Europejskiej hoduje się rocznie nawet miliard ryb, a w samej Polsce około 52 milionów. Oczekiwania społeczne wyraźnie pokazują jednak, że Polacy chcą zmian. Z badania przeprowadzonego w listopadzie 2025 r. na zlecenie Compassion in World Farming Polska wynika, że 56,4% Polek i Polaków popiera zakaz sprzedaży żywych karpi, o ile dostępna jest możliwość zakupu już przetworzonej ryby – w formie tuszy, płatów lub dzwonków. Przeciwnych zakazowi jest 20,4% ankietowanych, a ponad 23% nie ma zdania. Co istotne, przetworzone produkty z karpia są od lat powszechnie dostępne w handlu detalicznym, co sugeruje, że społeczna akceptacja odejścia od sprzedaży żywych ryb jest dziś znacznie większa niż dekadę temu. Niestety, brak regulacji gatunkowych na poziomie UE oznacza, że cierpienie ryb pozostaje w praktyce niezauważane. Compassion in World Farming apeluje więc zarówno do rządów Polski i Czech, jak i do instytucji unijnych o pilne wprowadzenie przepisów gatunkowych. Organizacja podkreśla, że konieczne jest nie tylko zakazanie sprzedaży żywych ryb konsumentom, ale także ujednolicenie standardów dotyczących transportu, jakości wody, zagęszczenia hodowli i obowiązkowego humanitarnego ogłuszania przed ubojem. Twierdzi, że takie regulacje mogłyby realnie ograniczyć cierpienie milionów zwierząt i dostosować europejski system akwakultury do aktualnej wiedzy naukowej oraz oczekiwań społeczeństwa. A te – jak pokazują najnowsze sondaże – są coraz wyraźniej ukierunkowane na zmianę. Teraz pozostaje pytanie, czy prawo nadąży za tymi oczekiwaniami. Źródło: Compassion in World Farming Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Śmiertelny wirus dziesiątkuje populację jednego z najrzadszych ptaków świata. Ary z filmu „Rio” dopiero niedawno pojawiły się na wolności
Ara modra to zjawiskowy, charakterystycznie niebieski gatunek papugi, który większość z nas kojarzy z animowanego filmu „Rio”. Chociaż uważano ją za wymarłą na wolności, to niedawno została reintrodukowana do życia w naturze w rodzimej Brazylii. Rzadkie ptaki mają jednak problem: dziesiątkuje je śmiertelna, nieuleczalna choroba. Czy możemy coś zrobić i czy powinniśmy przywracać wymarłe gatunki?
Najnowsze doniesienia z Brazylii wskazują na to, że u wszystkich wypuszczonych niedawno osobników ary modrej zdiagnozowano niebezpiecznego circovirusa, powodującego nieuleczalną chorobę. To zagraża przetrwaniu jednego z najrzadszych gatunków papug na świecie, o które od wielu lat rozpaczliwie walczą biolodzy z całego świata. Jaka jest ara modra? Ara modra (Cyanopsitta spixii) to średniej wielkości papuga o charakterystycznych, intensywnie niebieskich piórach. To jedna z najmniejszych ar, której masa sięga 400 gramów. Skóra wokół jadowicie żółtych oczu jest upierzona, a dziób ptaka czarny. Jest brazylijskim endemitem, czyli gatunkiem, który żyje wyłącznie na określonym obszarze. W przypadku ary modrej były to neotropikalne lasy galeriowe północno-wschodniej części Brazylii, dokładniej pogranicza stanów Bahia i Pernambuco. Ich siedliska znajdowały się w miejscach, w których rosły charakterystyczne drzewa Tabebuia aurea. Jak możemy się domyślać, już ich tam nie ma. Czy da się przywrócić arę jej naturalnemu środowisku? Rzadkie papugi zdobyły popularność dzięki filmowi animowanemu „Rio”, w którym główna bohaterka próbowała ocalić swój gatunek. Historia ma nawiązanie do rzeczywistości, ponieważ kilka lat temu ruszył program reintrodukcji tych rzadkich, niegdyś niemal całkowicie wybitych przez człowieka papug w ich naturalnym środowisku. Projekt ten powstał z inicjatywy biologów różnorodnych organizacji z całego świata. Ta historia nie ma jednak dobrego końca. Wirus dziesiątkuje populację bohaterów animacji Od 2019 roku ara modra jest uznawana za gatunek wymarły na wolności. Od kilku lat trwają jednak próby jego przywrócenia. Od 2020 roku w Brazylii wypuszcza się poszczególne osobniki (przywiezione z niemieckich hodowli). Do tej pory „uwolniono” jednak zaledwie 20 osobników, z których przeżyło zaledwie 11. U wszystkich ocalałych testy wykazały obecność circovirusa, który wywołuje chorobę dziobów i piór u papug, ale nie stanowi zagrożenia dla ludzi. – Na tę chorobę nie ma lekarstwa i w większości przypadków kończy się ona śmiercią ptaka – poinformowała w smutnym oświadczeniu brazylijska agencja ochrony środowiska ICMBio. Co więcej, u 21 innych ptaków z 90 przebywających wciąż w ośrodku hodowlanym w stanie Bahia testy także dały wynik pozytywny. Kontrowersje związane z introdukcją ptaków Centrum hodowlane, w którym przebywają ptaki, jest partnerem Niemieckiego Stowarzyszenia Ochrony Zagrożonych Papug, do którego należy 75% zarejestrowanych na świecie osobników ar modrych. Brazylia zakończyła z nim współpracę w 2024 roku, po tym, jak niemiecka organizacja sprzedała 26 ptaków do prywatnego zoo w Indiach bez zgody kraju. Brazylia wielokrotnie podnosiła obawy na spotkaniach CITES, międzynarodowego organu regulacyjnego ds. handlu dzikimi zwierzętami, w związku z lukami prawnymi, które umożliwiają sprzedaż ary modrej hodowanej w niewoli i napędzają popyt na ten delikatny gatunek. Oprócz utraty naturalnego środowiska, do wyginięcia ptaka na wolności przyczyniło się bowiem także zapotrzebowanie ze strony prywatnych kolekcjonerów. Niemieccy biolodzy zdementowali te pogłoski. Wyjaśnili, że ptaki nie zostały sprzedane, a przeniesione do miejsca, gdzie warunki są bardziej sprzyjające. Ne zmienia to faktu, że współpraca została zerwana. ICMBio nałożyło dodatkowo na ośrodek hodowlany BlueSky karę pieniężną w wysokości 1,8 mln reali (ok. 1,2 mln złotych) za niewdrożenie protokołów bezpieczeństwa biologicznego mających na celu powstrzymanie rozprzestrzeniania się wirusa. Przyszłość i sens reintrodukcji gatunku w Brazylii stoi jednak pod znakiem zapytania. Czy ary modre będzie można podziwiać wyłącznie w zoo? Niedawno w Belgii narodził się kolejny przedstawiciel tego wyjątkowego gatunku. Źródła: National Geographic Polska, bluemacaws.org, france24.com Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
„Gekon z rukoli" znalazł nowy dom. O jego adopcję walczyło kilkadziesiąt osób
O gekonie murowym znalezionym w październiku w paczce rukoli z supermarketu mówiła cała Polska. Zwierzak trafił pod opiekę specjalistów z Fundacji Epicrates, która właśnie znalazła mu nowy, stały dom. Proces adopcji cieszył się ogromnym zainteresowaniem.
Mr. Bean to chyba najsłynniejszy gekon w Polsce. Otrzymał imię od sałatki z fasolą, w której prawie skończył. Cudem przeżył w paczce rukoli z Lidla, a znalazła go dopiero klientka przygotowująca z niej sałatkę. Gekon przeżył zarówno transport zza granicy, czas na sklepowej półce, a potem w domowej lodówce. Specjaliści z Fundacji Epicrates do której trafił, mówią, że uratowały go chłodnicze warunki, które spowolniły metabolizm maleństwa. Teraz fundacja znalazła gekonowi nowy, stały dom. Do adopcji gekona zgłosiły się tłumy Fundacja Epicrates rozpoczęła poszukiwania domu dopiero po zakończeniu okresu kwarantanny gekona i upewnieniu się, że jest w pełni sił. Konieczne było znalezienie opiekuna o odpowiednich kwalifikacjach i doświadczeniu – zwierzak nadal jest tak maleńki, że mieści się na czubku ołówka. Proces adopcyjny przerósł najśmielsze oczekiwania – już pierwszego dnia po ogłoszeniu zgłosiło się ponad 30 osób! Jak podkreśla fundacja, „gekon z rukoli” trafi „do osoby doświadczonej w opiece m.in. nad tym gatunkiem, która oprócz świetnych warunków zapewni mu także dalszą specjalistyczną opiekę weterynaryjną”. Do jakiego zakątka Polski pojedzie Mr. Bean? Tego fundacja nie zdradza. Specjaliści podkreślają jednak, że do adopcji zgłosiło się wiele osób, które spełniały kryteria opieki nad gekonem – ale Mr. Bean mógł trafić tylko do jednego domu. Nie tylko gekon – fundacja zachęca do adopcji innych gadów Na adopcję czekają także inne zwierzęta z Epicratesa, na przykład żółw lamparci „Mikrus” który spędził aż 10 lat w nieodpowiednich warunkach w przedszkolu. „Na nowy dom czekają też zwierzęta innych gatunków i pochodzenia – zwykle porzucone gdy zachorowały lub się znudziły poprzednim »opiekunom«… One, choć już niezbyt piękne i niezbyt młode, też czekają na druga szansę” – pisze fundacja w mediach społecznościowych. Fundacja Epicrates: na ratunek zwierzętom egzotycznym Fundacja Epicrates to organizacja pozarządowa z Lublina, specjalizująca się w opiece nad zwierzętami egzotycznymi. Od początku działania w 2008 roku uratowała już ponad 2500 zwierząt. Fundacja współpracuje z Lubelskim Egzotarium – pierwszym w Polsce ośrodkiem rehabilitacji i opieki nad bezdomnymi zwierzętami egzotycznymi i działem Lubelskiego Schroniska dla Zwierząt. Do Egzotarium, poprzez fundację, trafiają m.in. zwierzęta porzucone, uciekinierzy z prywatnych hodowli oraz takie, których wymagania przerosły możliwości opiekunów. Fundacja działa na terenie całej Polski. Propaguje odpowiedzialną terrarystykę, właściwe warunki utrzymania zwierząt, a także ochronę środowiska, organizując lekcje, szkolenia i akcje edukacyjne. Opieka nad zwierzętami egzotycznymi wymaga wiedzy, która nie jest tak powszechna jak w przypadku np. psów czy kotów. Bywa, że do fundacji trafiają zwierzaki w bardzo złym stanie. Uratowano m.in. jaszczurki, węże, żółwie, ptaki, małe ssaki, a nawet małpy. Działania Fundacji Epicrates można wesprzeć m.in. darowizną i przekazaniem 1% podatku. Źródło: Fundacja Epicrates Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Oto najmniejsza małpka na świecie. Pigmejka karłowata mieści się w dłoni
Maleńka, charakterna i inteligentna pigmejka karłowata może stać się ofiarą własnego uroku. Odławiana ze swoich naturalnych siedlisk i sprzedawana jako zwierzątko domowe, stała się gatunkiem zagrożonym.
Spis treści: Pigmejka karłowata – opis i zwyczaje Miejsce pigmejki karłowatej wśród innych gatunków małp Zagrożenia dla pigmejki karłowatej Pigmejka karłowata jako zwierzę domowe Pigmejka karłowata jest tak mała, że bywa nazywana „finger monkey”. Jak na małpę jest wyjątkowo łagodna. Obok uroczego wyglądu to jeden z powodów, dla których jest pożądanym egzotycznym zwierzęciem domowym. Odławianie jej w jej naturalnym środowisku południowoamerykańskich lasów deszczowych jest nielegalne. Mimo to stała się gatunkiem zagrożonym. Pigmejka karłowata – opis i zwyczaje Pigmejka karłowata to gatunek małpy z rodziny pazurkowcowatych, który występuje w Ameryce Południowej, głównie w Brazylii, Boliwii Kolumbii i Ekwadorze. Można ją spotkać głównie w lasach deszczowych, ale czasem także w pobliżu ludzkich siedlisk. Jak przystało na przedstawicielkę naczelnych, pigmejka jest zwierzęciem bardzo inteligentnym i wysoce społecznym. Jest najmniejszą przedstawicielką małp na świecie. Osiąga zaledwie 12–15 cm długości ciała i waży mniej więcej 100–150 gramów. Puszysty ogon przeważnie jest dłuższy niż całe ciało pigmejki i ma 17–23 cm. Nazwa tej małpki pochodzi właśnie od jej niewielkiego rozmiaru i nawiązuje do pigmejów, czyli grupy środkowoafrykańskich ludów o wyjątkowo niskim wzroście. Jest pokryta gęstym futerkiem o kolorze od złotobrązowego, przez szary i bliski czarnego na grzbiecie oraz jaśniejszy na brzuchu. Charakterystyczne, duże oczy nadają jej pyszczkowi mądry wygląd, kontrastujący z maleńkim rozmiarem. Jak wszystkie małpy, pigmejka karłowata jest zwierzęciem społecznym, żyjącym przeważnie w grupach liczących od 2 do 10 osobników. Grupy te są zorganizowane hierarchicznie, z dominującym samcem na czele, jedną dorosłą samicą i jednym lub kilkoma pokoleniami młodych. Samce są nieco większe i bardziej agresywne niż samice. Samice pigmejki karłowatej rodzą zazwyczaj jedno młode lub bliźniaki, dwa razy do roku. Potomstwo pozostaje przy matce przez około 6 miesięcy. Opieka nad najmłodszymi maluchami jest w grupie pigmejek priorytetem i uczestniczą w niej nie tylko oboje rodzice, ale też starsze rodzeństwo. Pigmejki karłowate wykształciły złożony system komunikacji między sobą w grupie. To zarówno dźwięki, gesty jak i sygnały chemiczne. Pigmejka posiada gruczoły zapachowe w okolicach odbytu. Ich wydzielina służy zarówno do znakowania terenu, jak i jest sygnałem gotowości płciowej samicy. Piski, gwizdy i odgłosy przypominające ptasie ćwierkanie mają różne, jeszcze nie do końca poznane znaczenie. Część z wydawanych przez pigmejkę karłowatą odgłosów jest niesłyszalna dla ludzkiego ucha – to bardzo wysokie ultradźwięki. W sytuacji zagrożenia pigmejki przyjmują charakterystyczne pozycje, wyginając grzbiet i strosząc futro, by wydawać się większe. To zwierzątka w przeważającej części roślinożerne. Dieta pigmejki karłowatej składa się głównie z odżywczych i słodkich roślinnych soków, ale też owoców, liści, kwiatów, owadów i innych małych bezkręgowców. Małpy te są bardzo zwinne i potrafią poruszać się po drzewach z dużą prędkością, co pozwala im na zdobywanie pożywienia w różnych miejscach. Miejsce pigmejki karłowatej wśród innych gatunków małp Pigmejka karłowata posiada jedną bliską krewną, małpkę nie posiadająca polskiej nazwy. Jej nazwa łacińska to Cebuella niveiventris. Według niektórych klasyfikacji Cebuella niveiventris nie jest osobnym gatunkiem, a tylko podgatunkiem pigmejki karłowatej. Razem są zaliczane do rodzaju pigmejka. Należą do większej rodziny naczelnych: pazurkowcowatych, liczącej kilkadziesiąt gatunków. Wszystkie są tzw. małpami Nowego Świata i żyją na terenach obu Ameryk. W jej skład wchodzą wszystkie najmniejsze gatunki małp. Oprócz pigmejki karłowatej są to między innymi: marmozety, tamaryny, uistiti. Zagrożenia dla pigmejki karłowatej Oba gatunki pigmejek znajdują się w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych i mają status gatunków wysokiego ryzyka (ang. VU, czyli vulnerable). Stało się tak głównie z powodu utraty siedlisk będącej wynikiem wylesiania i ekspansji rolnictwa. Także turystyka wypycha Pigmejki w wyższe partie lasu deszczowego i sprawia że zmieniają się ich zwyczaje komunikacyjne – małpki stają się cichsze by nie zwracać na siebie uwagi ludzi. Wiele organizacji zajmuje się ochroną tego gatunku, prowadząc programy edukacyjne i monitorując populacje. Fakt, że jest często łowiona i sprzedawana jako zwierzę domowe, przyczynia się do spadku jej populacji. Najczęściej tego typu nielegalne praktyki mają miejsce w Ekwadorze. Pigmejka karłowata jako zwierzę domowe Pigmejki karłowate są zwierzątkami łatwymi do oswojenia i szybko się uczą, także wykonywania sztuczek. Ich niewielki rozmiar i uroczy wygląd, łagodność, a także umiejętności życia w grupie sprawiają, że stały się jednymi ze zwierząt domowych. W niewoli pigmejka karłowata jest często hodowana w ogrodach zoologicznych i prywatnie. Można ją czasem dostać także w sklepach zoologicznych i hodowlach w Polsce, choć rzadko. Jej cena może sięgać kilkunastu tysięcy złotych, a posiadanie wymaga zezwolenia i udokumentowania pochodzenia. Jednak w świetle kurczącej się populacji pigmejki karłowatej, jej wysokiej inteligencji i wymagań społecznych, warto sobie zadać pytanie czy trzymanie takiej małpki w domu jest etyczne. W wielu ogrodach zoologicznych, także w Polsce, można z bliska obejrzeć pigmejkę karłowatą (m.in. w śląskim Ogrodzie Zoologicznym). W ZOO małpka ta z pewnością ma lepsze warunki do życia niż w mieszkaniu. Jako przedstawicielka naczelnych ma bardzo duże potrzeby psychologiczne i społeczne, trudne do zaspokojenia w warunkach domowych. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Trzymano go w akwariach na całym świecie. Teraz naukowcy odkryli, że to zupełnie nowy gatunek
Zoolodzy z Czech odkryli nowy gatunek raka. Nie był on jednak nieznany akwarystom. Od dwóch dekad pojawiał się w akwariach wraz z innymi zwierzętami. Nie miał jednak formalnej nazwy i aż do teraz nikt nie zwrócił uwagi, że to nie przypadek.
Spis treści: Gdzie odkryto nowy gatunek raka? Gdzie w naturze występuje nowy gatunek raka? Co jeszcze wiadomo o nowym gatunku? Jak klasyfikuje się gatunki? Gdzie szukać nowych gatunków? W mało zbadanych lasach tropikalnych i deszczowych. W głębinach oceanów. Na odległych wyspach i w kilometrowych dolinach. Czyli wszędzie tam, gdzie człowiek pojawiał się dotychczas rzadko albo wcale. Tyle teorii. Praktyka bywa zupełnie inna. Jak udowodnił czteroosobowy zespół naukowców z Czech, by znaleźć nieznane zwierzęta, niekoniecznie trzeba nawet ruszać się z domu. Za to warto uważnie rozglądać się po okolicy, także tej pod dachem. W zeszłym tygodniu w czasopiśmie naukowym „Zootaxa” ukazał się artykuł ogłaszający odkrycie nowego gatunku raka. Jednak nowego tylko dla taksonomów – czyli badaczy klasyfikujących zwierzęta i rośliny. Rak ten bowiem od dwóch dekad jest hodowany przez akwarystów z Europy, Stanów Zjednoczonych, Indonezji i Japonii. Doczekał się różnych nazw, lecz dopiero teraz został formalnie sklasyfikowany. Gdzie odkryto nowy gatunek raka? Czesi wytropili go wśród zwierząt akwariowych zakupionych od hurtownika w 2023 roku. Wśród różnych gatunków, jakie sprowadzał, wyróżniały się jaskrawo ubarwione i dość znajomo wyglądające dla naukowców raki. Przyjrzeli się oni uważnie sześciu osobnikom. Dokładna analiza cech anatomicznych oraz badanie DNA wykazało, że stanowią one nowy gatunek. Naukowcy nazwali go Cherax pulverulentus. Można to przetłumaczyć jako zakurzony rak. Określenie „zakurzony” pochodzi od drobniutkich plamek, które pokrywają ciało tego zwierzęcia. Ma około 5 cm długości. Wyróżniają je duże oczy oraz gładkie ciało. Gdzie w naturze występuje nowy gatunek raka? Cherax pulverulentus może występować w dwóch różnych ubarwieniach. Jedna odmiana, fioletowa, ma turkusowy kolor i wyraźnie biały ogon. Druga, niebieska, jest z kolei jasno nakrapiana. Jej ogon może być intensywnie pomarańczowy. Raki tego gatunku po raz pierwszy pojawiły się w ofercie dla akwarystów ponad 20 lat temu. Wówczas zostały sprowadzone z Nowej Gwinei. Jak można przeczytać w artykule, gatunek jest „endemiczny dla strumieni na zachód od Jeziora Ayamaru na Półwyspie Ptasiej Głowy w indonezyjskiej części Nowej Gwinei”. – Jego powszechnie używane nazwy w handlu zwierzętami domowymi to „Hoa Creek”, „Irian Jaya” lub rak „Blue Moon” – dodali badacze. Co jeszcze wiadomo o nowym gatunku? Bardzo niewiele. Raka nie udało się jeszcze obserwować w jego naturalnym środowisku. A dopiero wówczas można by powiedzieć coś więcej o jego trybie życia, rozrodzie czy sposobie odżywiania. Co ciekawe, w trakcie badań zoolodzy odkryli jednego osobnika należącego do gatunku Cherax pulverulentus w źródle termalnym na Węgrzech. Najprawdopodobniej trafił tam wyrzucony wraz z całą zawartością akwarium i przetrwał. Jak klasyfikuje się gatunki? Formalny system klasyfikacji żywych organizmów został wymyślony już 250 lat temu. Jego autorem jest szwedzki przyrodnik Karol Linneusz. To on wymyślił, by nazwa każdej rośliny i zwierzęcia – a także innych żywych istot, który nie mieszczą się w żadnej z tych grup – składała się z dwóch członów. Sam Linneusz nazwał ponad 7000 roślin i ponad 4000 zwierząt. Opisane przez niego gatunki otrzymały po swojej nazwie prestiżową literkę „L”. Obecnie katalog zapoczątkowany przez Linneusza jest przebogaty. Zawiera około 1,9 mln gatunków. To jednak zaledwie kropla w morzu różnorodnego życia na Ziemi. Pół roku temu ukazała się praca, której autorzy szacują, że ciągle nie znamy – czyli formalnie nie opisaliśmy – aż 86 proc. ziemskich gatunków. W akwariach i poza nimi czeka więc bardzo wiele nieznanych stworzeń do odkrycia. Źródło: phys.org, Zootaxa Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Najdroższa krowa na świecie kosztuje fortunę. Dlaczego brazylijskie bydło osiąga tak zawrotne ceny?
Brazylijskie krowy rasy nelore osiągają ceny liczone w milionach dolarów. Są symbolem lukratywnego przemysłu mięsnego w Brazylii.
W tym artykule: Rośnie popyt na wołowinę Indyjskie krowy w Ameryce Mit ekologicznej krowy Wylesianie Amazonii trwa Światowy rekord padł na aukcji w Arandú w Brazylii. W czerwcu 2023 roku Viatina-19 FIV Mara Imóveis, imponująca biała krowa z charakterystycznym garbem na grzbiecie została wyceniona na kwotę 4,3 miliona dolarów. Inwestor kupił w niej jedną trzecią udziałów za równowartość 1,44 mln dolarów. To pokazuje, że najdroższa krowa jest traktowana jak lokata kapitału. 4,5-letnia Viatina-19 FIV Mara Imóveis to przedstawicielka wspaniałej brazylijskiej rasy nelore, potomkini starożytnego bydła domowego zebu. Osiąga ono wysokie ceny nie tylko z powodu jakości mięsa. Rośnie popyt na wołowinę Brazylia też bije rekordy jako największy na świecie eksporter wołowiny. Znalazła się na pierwszym miejscu trzy lata temu. Wówczas Chiny rozpoczęły import wołowiny z Brazylii po epidemii afrykańskiego pomoru świń. W jej wyniku zginęło 28 procent chińskiego pogłowia tych zwierząt. – Brazylia zbudowała już cztery nowe rzeźnie, aby obsługiwać rynek chiński. Branża rośnie w siłę – mówi Carolina Arantes, fotografka i eksploratorka National Geographic. Udała się do miasta Uberaba w południowej Brazylii. Tam bydło króluje, a koronę nosi zebu. – Wszystko tutaj ma związek z zebu. Radio, restauracje – wylicza Arantes. Zajmuje się branżą wołową od ośmiu lat. Od 65 lat hodowla bydła jest główną przyczyną wylesiania Amazonii. Brazylia ma obecnie 225 milionów sztuk bydła. Chce nadal dominować na rynku, który w ciągu najbliższych 20 lat ma wzrosnąć o 35 procent. Czy krowy warte miliony dolarów mogą coś tu zmienić? Indyjskie krowy w Ameryce Hodowla bydła to istota kultury i mitologii gauchos – kowbojów z południowej Brazylii. W połowie XX wieku rząd brazylijski chciał zwiększyć hodowlę bydła. Zachęcał do przenoszenia się na wieś i przekształcania lasów deszczowych w pastwiska. Wyzwaniem było znalezienie zwierząt, które byłyby w stanie przetrwać tropikalny klimat kraju. Krowy europejskie (Bos taurus), takie jak rasy hereford i angus, nie radziły sobie, a produkcja była niska. Zebu indyjskie (Bos indicus), pochodzące z Azji Południowo-Wschodniej, Afryki i Chin, okazało się bardziej odporne. Jest naturalnie przystosowane do wyższych temperatur dzięki dużym i licznym gruczołom potowym. Jego skóra jest gruba i pokryta gęstymi, puszystymi włosami, co czyni ją mniej podatną na ataki owadów, takich jak komary. Krzyżowanie z rasą ongole z indyjskiego regionu Nellore dało jeszcze wytrzymalsze zwierzęta. Dziś są one znane jako krowy nelore. Charakteryzują się odpornością na wiele infekcji pasożytniczych. Mają wydajny metabolizm, łatwo się rozmnażają i nie wymagają dużo nadzoru ze strony człowieka w młodym wieku. Mit ekologicznej krowy Jednak, jak każde bydło, w czasie trawienia produkują metan. To gaz bardziej szkodliwy dla klimatu niż dwutlenek węgla. Dziś krowy odpowiadają za 14,5 procent wszystkich globalnych emisji gazów cieplarnianych. Wołowina jest uważana za najmniej ekologiczny produkt spożywczy. Bydło zebu zaczęto uważać za bardziej przyjazne dla klimatu. Argumentem była odporność na wyższe temperatury i trudne warunki, np. suszę. Niektóre odmiany mają również więcej mięśni, co teoretycznie zmniejsza ich wpływ na środowisko – uzyskujemy więcej mięsa z mniejszej powierzchni pastwisk. Nelore reklamowano nawet przez jakiś czas jako ekologiczne bydło. – To się skończyło, bo wyszło na jaw, że słynna krowa nie jest bardziej ekologiczna niż jakakolwiek inna rasa – mówi Robert Wilcox. To profesor na Uniwersytecie Północnego Kentucky i specjalista od brazylijskiej hodowli bydła. Wylesianie Amazonii trwa Tymczasem wylesianie Amazonii postępuje. Prezydent Luiz Inacio Lula de Silva zobowiązał się położyć kres praktyce, która w ciągu ostatnich sześciu dekad zniszczyła prawie jedną piątą lasów deszczowych w Brazylii. W pierwszym półroczu 2023 r. poziom wycinki ponoć znacznie spadł. W grudniu 2023 roku ruszyły inicjatywy mające na celu obowiązkowe monitorowanie bydła. W planach jest też ograniczenie liczby krów hodowanych na nielegalnie wylesionych gruntach. Dopóki jednak popyt na mięso będzie wysoki, prof. Wilcox nie spodziewa się znacznego spadku hodowli i wylesiania Amazonii. Zebu, które kiedyś było uznawane za święte w Indiach, zyskało nowy status. – Zostało „świętym” zwierzęciem brazylijskiego handlu i kultury. Jest źródłem narodowej dumy – mówi Arantes. Źródło: National Geographic.
Globalne przejście na weganizm może opóźnić kryzys klimatyczny. „Kupi nam 30 lat”
Wycofywanie się z przemysłowej hodowli zwierząt i rekultywacja terenów porolniczych, powstrzymałyby wzrost emisji gazów cieplarnianych w atmosferze na 30 lat. Do takich wniosków doszli naukowcy z Uniwersytetu Stanforda i Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, którzy przeanalizowali modele klimatyczne.
W tym artykule: Przejście na weganizm w ciągu 15 lat Weganizm może zatrzymać globalne ocieplenie? Przejście na weganizm – mięso z roślin i z laboratorium Przejście na weganizm może być idealną receptą na powstrzymanie globalnego ocieplenia. Pod warunkiem, że będzie to zjawisko ogólnoświatowe, a nie indywidualne – udowadniają Patrick Brown, emerytowany profesor biochemii z Uniwersytetu Stanforda i Michael Eisen, profesor genetyki i rozwoju z UC Berkeley. Naukowcy wskazują, jakie korzyści dla klimatu wiążą się z przejściem na weganizm. Wymieniają ograniczenie emisji dwutlenku węgla i metanu pochodzących z przemysłowej hodowli zwierząt. A także odzyskiwanie i ponowne zalesianie terenów obecnie wykorzystywanych pod farmy, ubojnie i zakłady przetwórstwa mięsnego, czy uprawę paszy. Więcej terenów zielonych i mniej szkodliwych gazów w atmosferze pozwoliłoby na pewien czas wyhamować efekt cieplarniany. – Ograniczenie lub wyeliminowanie hodowli zwierząt powinno znajdować się na szczycie listy potencjalnych rozwiązań klimatycznych. Mam nadzieję, że inni, w tym przedsiębiorcy, naukowcy i globalni decydenci, uznają, że jest to nasza najlepsza i najbardziej bezpośrednia szansa na odwrócenie trajektorii zmian klimatycznych i wykorzystają tę okazję – mówi prof. Brown. Czy mięso nas zabije? Ludzkość musi zdecydować: czy i co jeść Czy wegetarianizm może uratować planetę? Opinie są bardzo podzielone. Część naukowców przekonuje, że większość szkodliwych emisji pochodzi właśnie z hodowli bydła i pastwisk. Druga s... Przejście na weganizm w ciągu 15 lat Autorzy badania wykorzystali publicznie dostępne dane dotyczące produkcji zwierzęcej i związanych z nią emisji, a także potencjału odzyskanych gruntów porolniczych jako „pochłaniaczy CO2”. Następnie opracowali cztery scenariusze żywieniowe, dotyczące globalnego przejścia na weganizm. Do oszacowania zmian w atmosferze, do jakich mógłby doprowadzić każdy ze scenariuszy, wykorzystali prosty model klimatyczny. Scenariusze żywieniowe objęły: natychmiastowe wyeliminowanie produkcji wieprzowiny i zastąpienie jest produktami roślinnymi; wyeliminowanie wieprzowiny i zastąpienie jest produktami roślinnymi w ciągu 15 lat; natychmiastowe zastąpienie całej żywności pochodzenia zwierzęcego dietą wyłącznie roślinną; globalne przejście na weganizm w ciągu 15 lat. W przypadku każdego scenariusza naukowcy założyli, że emisje pozarolnicze pozostaną na stałym poziomie (i będą rosły zgodnie z obecną trajektorią), a grunty poprzednio wykorzystywane do produkcji zwierzęcej zostaną przekształcone w łąki, lasy i inne obszary, które będą pochłaniać dwutlenek węgla z atmosfery. Chcesz walczyć z globalnym ociepleniem? Wyeliminuj z diety wołowinę i ryż W latach 2007–2013 57 proc. emisji gazów cieplarnianych związanych z żywieniem pochodziło z produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego. Weganizm może zatrzymać globalne ocieplenie? Wyniki pokazały, że wycofywanie hodowli zwierzęcej w ciągu najbliższych 15 lat przyniosłoby taki sam efekt, jak 68-procentowa redukcja emisji dwutlenku węgla do roku 2100. Pozwoliłoby to na ograniczenie globalnego ocieplenia do 2 stopni Celsjusza powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej. Według klimatologów to próg, po przekroczeniu którego dojdzie do katastrofalnych zmian klimatycznych. – Ponieważ emisje metanu i podtlenku azotu pochodzące od zwierząt gospodarskich zmniejszą się, poziomy atmosferyczne tych silnych gazów cieplarnianych drastycznie spadną w ciągu najbliższych dziesięcioleci. A dwutlenek węgla, który został uwolniony do atmosfery, gdy lasy i dzikie prerie zostały zastąpione uprawami paszowymi i pastwiskami, może zostać ponownie przekształcony w biomasę, gdy zwierzęta gospodarskie zostaną wycofywane, a lasy i prerie się odradzą – wyjaśnia prof. Brown. – Efekt [dla klimatu] jest zarówno zdumiewająco duży, jak i – co równie ważne – szybki, przy czym większość korzyści zostałaby osiągnięta do 2050 r. Gdyby hodowla zwierząt została wycofana w ciągu 15 lat, a wszystkie inne emisje gazów cieplarnianych miałyby nadal nie słabnąć, wycofanie jej spowodowałoby 30-letnią przerwę w emisji gazów cieplarnianych netto i zrównoważyłoby prawie 70 procent efektu cieplnego tych emisji do końca stulecia – dodaje naukowiec. Co ciekawe, zgodnie z modelem aż 90 procent redukcji emisji można osiągnąć poprzez wyeliminowanie samych tylko hodowli przeżuwaczy, takich jak bydło i owce. Scenariusze zakładające wyłącznie eliminację produkcji wieprzowiny nie dały równie znaczących efektów. Ekologiczne hodowle bez korzyści dla środowiska. Przemysł mięsny pod lupą naukowców Chociaż sektor rolniczy jest na świecie głównym emitentem gazów cieplarnianych, nie przeprowadzono jeszcze dokładnej analizy ekonomicznej środowiskowych i społecznych efektów zewnętrznych... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e92c72d04d83c7f638d3b605629ad74da0932985-abc6932.jpeg" width="938" height="625" alt="Ekologiczne hodowle odpowiadają za emisję gazów cieplarnianych na równi z hodowlami konwencjonalnymi (fot. Getty Images)" title="Ekologiczne hodowle odpowiadają za emisję gazów cieplarnianych na równi z hodowlami konwencjonalnymi (fot. Getty Images)" /> Przejście na weganizm – mięso z roślin i z laboratorium Warto dodać, że prof. Brown jest założycielem i dyrektorem generalnym Impossible Foods, firmy opracowującej alternatywy dla produktów odzwierzęcych w produkcji żywności. Z kolei prof. Eisen jest doradcą firmy. Zarówno Brown, jak i Eisen mogliby więc odnieść korzyści finansowe z ograniczenia hodowli zwierzęcej. Ale nawet pomijając osobiste pobudki badania, mało prawdopodobne wydaje się, aby misja globalnego przejścia na weganizm w ciągu 15 lat mogła się powieść. Nie chodzi o samą logistykę, a o ekonomiczne i społeczne skutki przejścia na dietę roślinną. Związane z takim przejściem zmiany gospodarcze byłyby dotkliwe dla wielu regionów. „Prawdopodobnie konieczne będą znaczne globalne inwestycje, aby zapewnić, że ludzie, którzy obecnie utrzymują się z hodowli zwierząt, nie ucierpią, gdy produkcja zostanie zmniejszona lub zastąpiona” – podkreślają autorzy badania. Dodają jednak, że należy potraktować to jako „inwestycje związane z przeciwdziałaniem globalnemu ociepleniu”. Attenborough zachęca: GO Vegan! „Ziemia nie utrzyma miliardów mięsożerców” „Musimy zmienić naszą dietę. Planeta nie jest w stanie utrzymać miliardów mięsożerców” – mówi sir David Attenborough i zachęca do przejścia na wegetarianizm czy choćby ograniczeni... Prof. Eisen odpowiada też sceptykom, którzy sądzą, że niemożliwe jest przekonanie miliardów ludzi do przejścia na weganizm. Naukowiec zwraca uwagę, że inne „rewolucje rozwojowe” miały miejsce w krótszym czasie. – Przeszliśmy od braku telefonów komórkowych do telefonów komórkowych, które są wszechobecne. Elektryczność, samochody, panele słoneczne – wszystko to stało się powszechne w stosunkowo krótkim czasie – powiedział genetyk. – Pięćset lat temu nikt we Włoszech nie widział pomidora. Sześćdziesiąt lat temu nikt w Chinach nie pił coli. A baranina była kiedyś najpopularniejszym mięsem w Ameryce. Ludzie na całym świecie chętnie przyjmują nowe produkty spożywcze, zwłaszcza jeśli są smaczne, pożywne, wygodne i niedrogie – powiedział z kolei prof. Brown. Źródło: PLOS Climate.
Chomiki przeniosły wariant Delta koronawirusa do Hongkongu. Setki zwierząt do uśpienia
To chomiki są odpowiedzialne za przeniesienie wariantu koronawirusa Delta na mieszkańców Hongkongu i wywołanie kolejnej fali COVID-19 wśród ludzi – uznali tamtejsi naukowcy. Aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się wirusa, zdecydowano o uśpieniu i utylizacji ponad 2 000 domowych gryzoni.
W tym artykule: Koronawirus Delta przenoszony przez chomiki Nowa droga rozprzestrzeniania się koronawirusa Delta Koronawirus Delta jest jednym z dominujących obecnie wariantów SARS-CoV-2 na świecie. Hongkong, znany z utrzymywania ścisłego reżimu pandemicznego, przez długi czas pozostawał wolny od tego wariantu, a z pojedynczymi zakażeniami potrafił się szybko uporać. Tym większe było zaskoczenie tamtejszych organów ochrony zdrowia, gdy 15 stycznia poinformowano o 23-latku, który uzyskał pozytywny wynik testu na obecność Delty. Ostatni, wcześniejszy przypadek Delty, zarejestrowano tam w październiku 2021 roku. Ponieważ mężczyzna był pracownikiem lokalnego sklepu zoologicznego, zdecydowano o przeprowadzeniu testów na COVID-19 wśród zwierząt. W ciągu kilku dni pobrano wymazy od ponad 100 zwierząt znajdujących się w sklepie i kolejnych 500 hodowanych w magazynie zaopatrującym sklep. Wyniki testów wykazały, że zakażone koronawirusem zostały tylko chomiki syryjskie, a dokładnie 15 z 28 przebadanych gryzoni. Po potwierdzeniu zakażenia, naukowcy pobrali dodatkowe próbki od chorych chomików i zakażonego mężczyzny, aby zsekwencjonować genom wirusa odpowiedzialnego za chorobę. Wszystkie próbki zawierały wariant koronawirusa Delta, który nie został wcześniej wykryty w Hongkongu i prawdopodobnie pochodził z tego samego źródła. Goryle z San Diego zakażone koronawirusem. Mają katar i kaszel Goryle nizinne zamieszkujące San Diego Zoo Safari Park w stanie Kalifornia poddano testom w kierunku koronawirusa. Kilka z nich uzyskało wynik pozytywny, świadczący o zakażeniu SARS-CoV-2. To ... Koronawirus Delta przenoszony przez chomiki Od 15 stycznia w Hongkongu zgłoszono już 50 przypadków zakażenia koronawirusem Delta u ludzi. Badania kolejnych zarażonych potwierdziły, że pierwszym ogniskiem nowej fali epidemii był sklep zoologiczny. To sprawiło, że organy ds. zdrowia publicznego podjęły decyzję o uśpieniu i utylizacji ponad 2 tys. chomików – głównie przebywających w sklepach zoologicznych, lecz także tych, które już trafiły do domów mieszkańców. Naukowcy z Uniwersytetu w Hongkongu pogłębili wstępne analizy i doszli do wniosku, że pierwsze chomiki zostały zarażone Deltą już w listopadzie 2021 roku, a więc jeszcze przed sprowadzeniem ich do Hongkongu. To sugeruje, że wirus mógł niepostrzeżenie rozwijać się wśród zwierząt i mutować, zanim ponownie przeskoczył na ludzi. Tym samym chomiki zostały uznane dopiero za drugie – po norkach – zwierzęta, które mogą zarażać ludzi wirusem SARS-CoV-2. Badania, których wyniki mają w najbliższym czasie ukazać się w czasopiśmie „The Lancet”, to także pierwszy dowód na to, że chomiki mogą zarazić się koronawirusem poza celowymi zakażeniami w laboratorium. Dania: zostanie zabitych nawet 15 mln norek z obawy przed nową odmianą koronawirusa Największy producent futer z norek zabije wszystkie zwierzęta hodowane na setkach farm. W północnej Danii już 12 osób zaraziło się nową, zmutowaną w ciałach norek odmianą koronawirusa. ... Nowa droga rozprzestrzeniania się koronawirusa Delta Współautor badania, prof. Leo Poon, wirusolog z Uniwersytetu w Hongkongu, przyznaje, że „handel zwierzętami domowymi należy uznać za nową drogę rozprzestrzeniania się wirusa". Podkreśla jednak, że nadal w największym stopniu ludzie zarażają się od siebie nawzajem, a nie od zwierząt domowych. Niemniej, przypadek Hongkongu pokazuje, jak ważne jest ścisłe monitorowanie międzynarodowego handlu zwierzętami. – SARS-CoV-2 może krążyć wśród zwierząt, ewoluując w nieoczekiwany sposób, a następnie rozprzestrzeniać się z powrotem na ludzi. Przy tym wirusie nie potrzebujemy więcej niespodzianek – mówi Marion Koopmans, wirusolożka z Uniwersytetu Medycznego w Rotterdamie. Psy i koty też powinny zostać zaszczepione na COVID-19. I nie chodzi o ich zdrowie Niemal od początku pandemii opiekunowie psów i kotów zastanawiają się, czy i jak powinni chronić swoich pupili przed koronawirusem. I choć badania pokazują, że zwierzęta domowe chorują r... Jak podają władze Hongkongu, zakażone chomiki były importowane z Holandii. Co więcej, analiza genomów zgromadzonych w globalnej bazie SARS-CoV-2 wykazała, że wariant wirusa wykryty u chomików był najbliższy temu, jaki wykryto u ludzi w Europie Wschodniej. Ten związek sugeruje, że zwierzęta mogły zostać zakażone przez kontakt z innymi ludźmi w czasie transportu do Hongkongu. Niektórzy eksperci sceptycznie podchodzą do wyników badań i podkreślają, że nawet jeśli chomiki są w stanie zarażać ludzi koronawirusem, to ryzyko, że dojdzie do takiego incydentu, jest bardzo niskie. Źródło: Social Science Research Network.
Weterynarze ostrzegają przed epidemią parwowirozy psów. Choruje coraz więcej zwierząt
W pierwszych trzech miesiącach 2021 roku odnotowano o 129% przypadków parwowirozy psów więcej, niż w analogicznym okresie ubiegłego roku.
W samej Wielkiej Brytanii odnotowano 129-procentowy wzrost zachorowań na parwowirozę wśród psów. Lekarze weterynarii ostrzegają, że liczby będą rosnąć, bo aż 45% właścicieli psów nie zgłosiło swoich pupili na obowiązkowe szczepienia okresowe. Wszystko przez blokady i obawy związane z pandemią koronawirusa. Niepokojące dane zgromadziła i opublikowała firma Vets Now z Wielkiej Brytanii, prowadząca pogotowie ratunkowe dla zwierząt, kliniki weterynaryjne i ponad 60 gabinetów w całym kraju. Na podstawie liczby zwierząt z objawami parwowirozy, jakie w ostatnich miesiącach trafiają do klinik Vets Now, stwierdzono ogromny przyrost zachorowań. W pierwszych trzech miesiącach 2021 roku odnotowano o 129% przypadków parwowirozy psów więcej, niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Opuszczony z powodu pandemii mały jamnik wrócił do domu pokonując 17 tys. km Przygarnięty we wrześniu na Sycylii przez australijskich podróżników w czasie rejsu dookoła świata, mały jamnik o imieniu Pipsqueak musiał spędzić 5 miesięcy z dala od swojej przybranej... Parwowiroza psów - co to jest? Parwowiroza psów to zaraźliwa choroba zakaźna, atakująca głównie psy młode, do szóstego miesiąca życia. Niekiedy może również dotyczyć psów dorosłych, w szczególności niezaszczepionych. Choroba jest wywoływana przez parwowirusa psiego. Obecnie spotykane przypadki zachorowań dają w większości objawy jelitowe i charakteryzują się silną, wyniszczającą biegunką, czasami z domieszką krwi, wymiotami i gorączką. W leczeniu parwowirozy stosuje się przede wszystkim nawadnianie poprzez wlew kroplowy, antybiotykoterapię (by uniknąć zakażeń bakteryjnych), a także podaje się preparaty wzmacniające. Przyjmuje się, że dorosłe psy przechodzą chorobę bezobjawowo, ale dla szczeniąt może skończyć się ona śmiercią. Najskuteczniejszą formą walki z tą chorobą jest szczepienie zwierzęcia. Szczenię powinno otrzymać pierwszą dawkę szczepionki ok. 6-8 tygodnia życia, a drugą po miesiącu przerwy. Dawkę przypominającą podaje się co trzy lata. Całkowity zakaz spuszczania psów ze smyczy w Polsce? Wyjaśniamy Czy rzeczywiście od 10 kwietnia 2021 roku obowiązuje nas całkowity zakaz spuszczania psów ze smyczy? Poniżej przestawiamy fakty i obalamy mity. Parwowiroza - szczepienie psów Niestety w związku z trwającą pandemią koronawirusa oraz tymczasowymi zamknięciami i obostrzeniami wielu opiekunów czworonogów zaniedbała ten obowiązek. Sytuacja jest tym groźniejsza, że w czasie lockdownu na zakup lub adopcję zwierzęcia zdecydowało się wiele osób nieświadomych, że powinni zgłosić się ze swoimi pupilami na szczepienie przeciwko tej chorobie. Z szacunków innej organizacji weterynaryjnej wynika, że aż 45% zarejestrowanych psów nie przeszło szczepienia w odpowiednim czasie. Faktyczne liczby mogą być jeszcze wyższe, bowiem obejmują też czworonogi, które nie są zarejestrowane w systemie. Weterynarze wzywają opiekunów, aby upewnili się, że ich zwierzęta są zaszczepione, a co za tym idzie – zabezpieczone przed tą wysoce zaraźliwą chorobą. W związku z rosnącą liczbą zachorowań wśród psów, lekarze radzą, aby wychodząc na spacer z psem szczególnie uważać i nie pozwalać mu się oddalać. Nasz pies może zarazić się parwowirozą głównie przez kontakt z odchodami innych zakażonych zwierząt. Lekarze weterynarii przestrzegają też przed kupowaniem psów (oraz innych zwierząt) przez internet i z niezarejestrowanych hodowli. Hodowle takie często są prawdziwą wylęgarnią chorób, a zwierzęta pochodzące z pseudohodowli mogą być chore już w momencie sprzedaży.
Handel dzikim życiem. "Nic mi nie mogą zrobić. Mogę sprzedać pandę i nic mi się nie stanie" [REPORTAŻ]
Nienasycony popyt na specyfiki medycyny ludowej, kulinarne specjały i atrakcyjne zwierzątka do domu napędza biznes obracający miliardami dolarów. Wynik: pustoszenie lasów i mórz.
Czternastego września 1998 r. obywatel Malezji nazwiskiem Wong Keng Liang przybył do Meksyku rejsem nr 12 Japońskich Linii Lotniczych. Na międzynarodowym lotnisku w mieście Meksyk gościa powitał George Morrison, agent komórki operacji specjalnych – elitarnej pięcioosobowej grupy w ramach amerykańskiej służby ochrony przyrody – US Fish and Wildlife Service. Meksykańscy policjanci skuli Ansona (pod tym imieniem znany jest Wong w świecie przemytników) i przewieźli do więzienia. Jego aresztowanie stanowiło kulminację trwającej pięć lat tajnej operacji uważanej powszechnie za najbardziej udane międzynarodowe śledztwo w sprawie handlu rzadkimi okazami roślin i zwierząt. Zbyt długo w zbyt wielu państwach umieszczenie po słowie „przestępstwo” określenia „przeciwko przyrodzie” osłabiało wagę zarzutu. Przez blisko dwa lata Anson bronił się przed ekstradycją do USA, ale w końcu w ramach ugody z oskarżeniem przyznał się do winy. W 2001 r. sąd skazał go na 71 miesięcy więzienia i 60 tys. dol. grzywny. Dziś Anson jest już na wolności i uruchamia nowy projekt – zoo. GRA W LICZBY Nie ma chyba na świecie ani jednego gatunku zwierzęcia lub rośliny, którym by nie handlowano legalnie bądź nielegalnie. Powodem może być mięso, futro, skóry, śpiew, walory dekoracyjne i towarzyskie lub wartość uzyskiwanych produktów jako składników perfum bądź leków. Co roku Chiny, USA, Europa i Japonia wydają miliardy dolarów na egzotyczne rośliny i zwierzęta (lub produkty z nich pochodzące) uzyskane z biologicznie zasobnych obszarów świata takich jak Azja Południowo-Wschodnia. Skutkuje to plądrowaniem parków narodowych i ogołacaniem lasów. Wędrówka na rynek zaczyna się zwykle u jakiegoś ubogiego myśliwego czy chłopa. Łapią oni zwierzęta dla miejscowego handlarza, a ten swoimi kanałami przerzuca je dalej. Niektórzy przemytnicy (w tym Anson Wong) wysyłają w teren własnych kłusowników, którzy udają turystów. W Azji dzikie zwierzęta kończą żywot na bankietowych stołach lub w aptekach. W krajach Zachodu – w domowych klatkach, terrariach i akwariach. Prawo popytu i podaży działa bez zarzutu, podobnie jak na rynku dzieł sztuki: im rzadszy okaz, tym wyższa cena. Choć nikt nie zna dokładnych rozmiarów nielegalnego handlu okazami przyrodniczymi, wiadomo, że jest to biznes szalenie lukratywny. Szmuglerzy ukrywają okazy w legalnych transportach, korumpują celników i urzędników, fałszują dokumenty przewozowe. Niewielu schwytano, a dokuczliwość wymierzanych im kar jest porównywalna z mandatem za złe parkowanie. Przemytnicy wykorzystują lukę w konwencji waszyngtońskiej CITES (o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami). Stronami tej konwencji jest 175 państw. CITES dzieli gatunki flory i fauny na trzy grupy. Aneks nr 1 grupuje te uznane za tak bliskie wyginięcia (np. tygrysy i orangutany), że handel nimi jest zabroniony. Gatunki z aneksu nr 2 są zagrożone wymarciem w mniejszym stopniu i można nimi handlować w ramach systemu zezwoleń. Aneks nr 3 zawiera rośliny i zwierzęta chronione w państwie członkowskim, które je do tej listy dodało. Traktat CITES dopuszcza jeden – za to bardzo ważny (i niestety zgubny) – wyjątek: okazy wyhodowane w niewoli nie podlegają takiej samej ochronie jak te, które żyją na wolności. Przecież konwencja ma za zadanie ochronę dzikiej przyrody. W praktyce szmuglerzy zakładają hodowle czy uprawy wyłącznie na papierze. Taką metodę stosował Anson Wong, gdy chciał mieć przykrywkę dla największego na świecie biznesu przemytu okazów przyrodniczych. OPERACJA KAMELEON W latach 90. do USA trafiały tysiące nielegalnie sprowadzanych gadów. Ceny osiągnęły niebotyczny pułap: 20 tys. dol. za rzadkiego żółwia czy warana z Komodo. Gady szmuglować jest łatwo. Są małe (przynajmniej osobniki młode), odporne, a jako zwierzęta zmiennocieplne mogą się długo obywać bez wody i pokarmu. Wysokie ceny i łatwość transportu sprawiły, że gady stały się diamentami międzynarodowego nielegalnego handlu okazami przyrodniczymi. Informatorzy wymieniali nazwisko Wonga od lat, więc w komórce operacji specjalnych US Fish and Wildlife Service podejrzewano, że jest on mózgiem światowego handlu gadami. Wong świetnie wiedział, że w Stanach ma status poszukiwanego, i pozostawał czujny. Na pewno nie udałoby się go złapać na transakcji w hotelowym pokoju, na pewno nie będzie przewoził gadów w walizce, by dać się złapać na lotnisku. Zadanie jego schwytania powierzono agentowi specjalnemu Morrisonowi. Wraz z szefem Rickiem Leachem założyli w San Francisco firmę Pac Rim handlującą hurtowo jedynym towarem, jakim rozporządzali: ładunkiem muszli i korali skonfiskowanym przy okazji poprzedniego dochodzenia. Były tam żłobkowane konchy małży, spiralne muszle ślimaków Trochidae, kawałki koralowców – różności, jakich pełno w sklepach dla akwarystów czy na straganach z pamiątkami rozstawianych koło plaży. Oprócz hurtowni Pac Rim otworzyli także punkt sprzedaży detalicznej Silver State Exotics koło Reno w Nevadzie. Dzięki temu mogli importować towar w ilościach hurtowych, a te artykuły, które nie były potrzebne jako dowody w śledztwie, sprzedawać w sklepie, co stwarzało pozory normalnej działalności gospodarczej. W październiku 1995 r. Morrison wysłał faks do przedsiębiorstwa Ansona, Sungai Rusa Wildlife, w którym przedstawił się jako hurtownik muszli i koralowców zainteresowany wejściem na rynek gadów i płazów. Odpowiedzią był jednostronicowy cennik z wykazem pospolitych żab w cenie poniżej 5 dol. i gekonów po 30 centów za sztukę. Lista gatunków była ułożona według łacińskich nazw naukowych. W jednym przypadku Anson użył swojego nazwiska na określenie podgatunku: ansoni. Na liście wyróżniały się dwie pozycje: żółw dwupazurzasty oraz agama kołnierzasta – gatunki z Nowej Gwinei, Indonezji i Australii chronione na całym obszarze występowania. Tak więc już przy pierwszym kontakcie z Morrisonem Anson zdradził się z gatunkami, którymi handlować nie wolno. Wkrótce Anson kusił Morrisona najcenniejszymi na świecie, ujętymi w aneksie nr 1 CITES: waranami z Komodo pozyskanymi w Indonezji, hatteriami z Nowej Zelandii, aligatorami chińskimi, żółwiami madagaskarskimi. Korzystając z usług przekupionego pracownika firmy kurierskiej FedEx z Phoenix w Arizonie, Anson dostarczał chronione zwierzęta pod fałszywe adresy. Warany przysłał Morrisonowi bezpośrednio z Malezji, ukryte w walizce, z którą podróżował jego amerykański „muł”. Żółwie promieniste z Madagaskaru transportowano ze schowanymi nogami i otworami w pancerzu zaklejonymi taśmą, owinięte w czarne skarpetki i upakowane na dnie skrzyń z „legalnymi” gadami. Zręczność Ansona wzbudzała podziw. Umiał sprowadzić żółwie z Peru, nie tknąwszy ich nawet palcem. Potrafił zwerbować kłusownika, który zdobędzie dla niego towar w rezerwacie ścisłym w Nowej Zelandii. Miał własną firmę handlującą okazami przyrodniczymi w Wietnamie. I chwalił się, że nad bezpieczeństwem jego umów czuwają chińscy goryle. Istotne jest to, że wykorzystywał wyjątek przewidziany przez konwencję CITES: twierdził, że zwierzęta, które eksportował, przyszły na świat w hodowli. Którymś razem Anson zaoferował Morrisonowi 20 pytonów timorskich za 15 tys. dolarów. Morrison wyraził zainteresowanie, ale pod warunkiem, że towar będzie miał dokumentację zapewniającą o zgodności z CITES. – Oczywiście, że będą z papierami – odparł Anson. – Mam podstawionego człowieka, którego z tym towarem aresztują. Pytony zostaną skonfiskowane, a ja potem odkupię je od władz. Anson proponował też Morrisonowi rogi nosorożców sumatrzańskich i jawajskich, choć oba gatunki wymienia aneks nr 1. Jawnie dyskutował o możliwości uzyskania wyrobów z wełny shahtoosh uzyskiwanej z antylopy tybetańskiej cziru. Miał dostęp do ptaków takich jak szpak balijski, którego liczebność na swobodzie nie przekracza 150 osobników. Chwalił się arami modrymi. Choć uważa się, że gatunek ten wyginął już na wolności, on twierdził, że niedawno sprzedał trzy sztuki. Czarnorynkowa cena za arę modrą sięga 100 tys. dolarów. Jego zdumiewająca lista nielegalnych „białych kruków” obejmowała skórę pandy i futro z pantery śnieżnej. Mogę mieć wszystko i zewsząd – pisał do Morrisona. Zależy to tylko od ceny, jaką są skłonni zapłacić nabywcy. – Nic mi nie mogą zrobić. Mogę sprzedać pandę i nic mi się nie stanie. Póki się stąd nie ruszam, jestem bezpieczny – chełpił się. W końcu po pięciu latach i pół miliona dolarów obrotu Morrison był gotów do zdobycia „twierdzy Malezja”, jak nazywał bazę Ansona. Zaproponował więc wspólne przedsiębiorstwo, które miało się specjalizować w handlu najrzadszymi zwierzętami na świecie. – To towar najdroższy i najtrudniejszy do zdobycia – odparł Anson. – Ale mam taką pozycję w branży, że ludzie proponują mi go, zanim zwrócą się do kogokolwiek innego. Połknął haczyk. Na początek Morrison zasugerował przemyt niedźwiedziej żółci używanej w ludowej medycynie chińskiej. Anson potwierdził, że jest na nią duży popyt w Chinach i Korei Południowej. Powiedział, że ma klienta skłonnego zapłacić sto dolarów za kieliszek płynu. Proszę pamiętać, że nie mogę tego sprzedawać bezpośrednio, to zbyt niebezpieczne – pisał Morrisonowi. Konieczny był pośrednik. Morrison odpowiedział, że ma wspólniczkę, która może zorganizować transport żółci z Kanady, ale nie chce pracować z Ansonem, póki go nie pozna osobiście. Anson nie miał ochoty na spotkanie. Wiedząc, że w Stanach czeka na niego ważny nakaz aresztowania, powiedział Morrisonowi, że nie może znaleźć się na terytorium USA. W stosunku do Kanady też był bardzo podejrzliwy. Stanęło na Meksyku. MALEZYJSKI FENIKS Aresztowanie Ansona Wonga tamtego wrześniowego dnia w 1998 r. było dla amerykańskich władz wygraną bitwą, ale niewykluczone, że oznaczało przegraną wojnę. – Całkowicie skupiliśmy się na tamtej misji – powiedział mi George Morrison. Zmęczony zrezygnował z dalszej pracy w konspiracji. Rick Leach, szef komórki operacji specjalnych, przeszedł na emeryturę i struktura praktycznie zakończyła działalność. Pięć lat później, 10 listopada 2003 r., Anson wyszedł na wolność. Do Malezji zjechali się dziennikarze. Zamelinowali się przed jego rezydencją na małej wyspie Penang w cieśninie Malakka, ale odmówił kontaktów z mediami. Tuż potem usiadł do komputera i umieścił anons na portalu Vorras.net, na forum handlarzy okazami przyrodniczymi. Ogłoszenie brzmiało: Małpy z Nigerii kupię. Oferty z ceną i kosztami transportu do Malezji kierować... Anson z marszu wrócił do interesu. Prawdę mówiąc, prowadzić go nigdy nie przestał. W czasie gdy siedział w więzieniu, firmą kierowała Cheah Bing Shee. Od wyjścia z więzienia z wymiarem sprawiedliwości miał kontakt tylko raz. 16 marca 2006 r. Manny Esguerra, czujny pracownik towarowego oddziału tajskich linii lotniczych w Manili, zakwestionował transport gadów z Filipin do Malezji przeznaczony dla firmy Sungai Rusa Wildlife. Ładunkowi brakowało zezwolenia na wywóz. Esguerra zadzwonił do odbiorcy, który potwierdził, że czeka na ładunek. Następnie zgłosił sprawę władzom. Wtedy okazało się, że filipiński dostawca wymieniony w dokumentach przewozowych wyparował. Same gady też znikły, nim władze miały szansę się im bliżej przyjrzeć. Znalazły się potem w lokalnym schronisku dla zwierząt. Miejscowa prasa trąbiła o sukcesie, ale nikomu nie postawiono zarzutów. Jedyny człowiek, któremu można było próbować udowodnić związek z nielegalnym transportem – Anson Wong – rezydował w „twierdzy Malezja”. Zainteresowanie Ansonem wzbudziła u mnie uwaga rzucona mimochodem przez Mike’a van Nostranda, właściciela firmy Strictly Reptiles (Tylko Gady) z Florydy, hurtowego handlarza gadów i jednego z najpoważniejszych klientów Ansona. Pisałem właśnie książkę o przeszłości van Nostranda jako przemytnika gadów. – Dwa tygodnie po wyjściu z więzienia Anson proponował mi coś, czego naprawdę nie powinien był mieć – opowiadał mi latem 2004 r. To był Varanus olivaceus, owocożerny waran z Filipin uważany za wymarły aż do końca lat 70. XX w. Za handel tymi zwierzętami (między innymi) Anson poszedł siedzieć. We wrześniu 2006 r. zatrudniłem się w Strictly Reptiles. Trzy miesiące zamiatałem magazyny, sprzątałem terraria i rozpakowywałem ładunki gadów, a moim celem było tylko jedno: zostać przedstawionym Ansonowi. Pracownicy firmy zarzucali mi, że jestem agentem federalnym. Grożono mi pobiciem. Ale w końcu zaprzyjaźniłem się z van Nostrandem. Na kilka dni przed końcem mojego kontraktu zapytałem, czy mnie przedstawi Ansonowi. – Jasne. Na pewno chętnie z tobą porozmawia – odparł. – Uwielbia mówić o sobie. Centralę firmy Sungai Rusa Wildlife na wyspie Penang można pomylić z salonem fryzjerskim. Niczym się nie wyróżnia pośród dziesiątków sąsiednich biznesów proponujących masaże odchudzające, usługi kosmetyczne, odnowę biologiczną itp. Gdy wchodziłem tam w marcu 2007 r., przed wejściem stał furgon BMW bez okien, z adresem fermy hodowlanej gadów. Anson uścisnął mi rękę na powitanie i między pająkami ptasznikami w plastikowych kubeczkach, stosami dokumentów, skrzynek i kartonów poprowadził mnie do swego gabinetu – ciasnego pomieszczenia bez okien. Choć według tego, co podaje na swojej stronie internetowej, ma obrotów od 50 do 100 mln dolarów rocznie, najbardziej luksusowym przedmiotem był tam telefon komórkowy na biurku. Anson ma 49 lat, a na twarzy ani śladu stresów. Szpakowate włosy upina w kucyk. Roztacza aurę artysty, który odniósł sukces. Płynnie mówi po angielsku, z brytyjskim akcentem. Za handel okazami przyrodniczymi wziął się w latach 80. W owych czasach – opowiadał – w Malezji pod ochroną była tylko rodzima fauna i flora, więc spokojnie obracał gatunkami zagrożonymi wymarciem, jeśli tylko były obce. Powiedziałem mu, że piszę książkę o jego kliencie van Nostrandzie, który też bawił się w kotka i myszkę z US Fish and Wildlife Service. – Jest pan najważniejszym człowiekiem tej branży w Azji. Mike mi mówił, że gdyby nie Anson Wong, w USA nie byłoby handlu gadami. Anson wymienił na to nazwisko konkurenta w Indonezji i jeszcze jednego, z Madagaskaru. Potem się roześmiał i pokręcił głową. – No tak, zbyt wielu nas nie ma. SZOK PRZYSZŁOŚCI – Organizuję ogród zoologiczny – powiedział, pokazując leżący na biurku dokument zatytułowany Anson Wong. Wioska flory i fauny. – Wczoraj otrzymałem zgodę na ten projekt. Wspólnikami Ansona w tym przedsięwzięciu mają być Michael Ooi, znany handlarz storczyków (jego brat, Gino Ooi, kieruje największym w Malezji awiarium, Penang Bird Park, w którym trzyma rzadkie gatunki ptaków). Przez lata rodzina Wongów i Michael Ooi mieli na wyspie Penang ogród zoologiczno-botaniczny, bo to dobra przykrywka. Handlarz może dzięki temu przewozić zwierzęta gatunków zagrożonych wyginięciem zaopatrzone w wymagane przez CITES papiery, a jak ma jakieś nowe stworzenie, zawsze można powiedzieć, że urodziło się w ogrodzie. CITES zazwyczaj nie kontroluje, co się dzieje ze zwierzęciem, gdy zoo już je zakupi. Anson opowiadał mi, że jego nowe zoo będzie znacznie większe niż poprzednie. Znajdzie się tam ekspozycja gadów, odwiedzający będą je mogli kupować za bezcen, ale mimo to Anson spodziewa się na interesie zarobić. Ma nowego konika: wielkie koty. – Uwielbiam tygrysy. Oczywiście pochodzące z hodowli – uśmiecha się. – To jest przyszłość branży. Popatrzyłem na niego i aż mnie ciarki przeszły. Tygrysy na swobodzie są na krawędzi wymarcia, zostało ich ok. 4 tysięcy. Teraz Anson Wong zamierza uczynić z nich swoją specjalność. Na tygrysy jest ogromny czarnorynkowy popyt. Kolekcjonerzy zapłacą krocie za trofeum z głową tygrysa, luksusowe restauracje podają potrawy z tygrysiego mięsa. Tygrysi członek uważany jest za afrodyzjak. Chińczycy cenią leczniczą ponoć wartość tygrysich kości. Czarnorynkowa wartość samca tygrysa to co najmniej 10 tys. dolarów. W niektórych państwach Azji reklamowane jako atrakcja turystyczna „parki tygrysie” są przykrywką dla hodowli kotów na mięso i inne produkty. Mogą też dawać zatrudnienie kłusownikom (wyżywienie dorosłego tygrysa kosztuje 5 tys. dolarów rocznie; nabój do sztucera ledwie dolara). Anson ma ciemne karty w życiorysie, jeśli chodzi o wielkie koty. Kiedyś prosił Morrisona o pomoc w wypreparowaniu martwych tygrysów ze swojej hodowli, aby mogły zostać sprzedane jako trofea. Proponował też przemyt pumy z USA i sprzedaż kota marmurkowego (na liście w aneksie nr 1 CITES). Tygrysięta, które były jego własnością, odkryto w Kuala Lumpur na wystawie sklepu ze zwierzętami. Anson miał praktykę w obchodzeniu malezyjskich zakazów dotyczących trzymania gatunków zagrożonych. Zapewniał sobie tzw. zezwolenia specjalne, licencje przyznawane na wniosek Perhilitanu – urzędu ds. ochrony przyrody. Zerknął na moją torbę. – George Morrison nagrywał nasze rozmowy – powiedział znacząco i wstał. Postukał palcem w kalendarz na ścianie. – Jestem zajęty – rzekł. – Muszę być w Tajpej, Hongkongu, potem jadę do Tajlandii. – Będę tu jeszcze w weekend – zachęcałem. – Weekendy poświęcam rodzinie. Odprowadził mnie do drzwi. – Dziennikarze ujawniający rzeczy, których lepiej nie tykać, narażają życie – powiedział bardzo spokojnie. KECIK-KECIK CILI PADI Pod koniec grudnia 2007 r. czarny mercedes Ansona podjechał pod terminal lotniska w Penangu. Wsiedli z niego dyrektor wydziału egzekucji prawa Perhilitanu, Sivananthan Elagupillay, i jego szefowa Misliah Mohamad Basir. Funkcjonariusze przylecieli z Kuala Lumpur na konferencję prasową w związku z inauguracją „Wioski flory i fauny”, wspólnego przedsięwzięcia ministerstwa leśnictwa stanu Penang oraz spółki Ansona Wonga i Michaela Ooi. Będzie to dwuhektarowe zoo wykrojone z rezerwatu leśnego Teluk Bahang. Na sfinansowanie przedsięwzięcia rząd stanu Penang wyłożył 700 tys. ringgitów (ok. 600 tys. złotych). Anson od dawna chełpił się plecami w sferach rządowych. Teraz ma jawne poparcie zarówno rządu stanowego Penangu, jak i malezyjskiego urzędu ds. ochrony przyrody. Obecność Misliah zakrawała na ironię. W czasach operacji Kameleon Misliah odpowiadała za ochronę przyrody w stanie Penang. Zastanawiałem się, co sobie myśli o człowieku, który tyle rzadkich zwierząt przeszmuglował jej pod nosem. – To mój przyjaciel – uśmiechnęła się Misliah, siedząc za biurkiem w gabinecie. Niewysoka i pulchna, głowę owiniętą miała muzułmańską białą chustą. Jasnobłękitny szal narzuciła na baju kurung, długą bluzkę i sarong. Jej głos jest urzekający, nigdy podobnego nie słyszałem. – Ponad 10 lat zajmowałam się sprawdzaniem jego ładunków – wspominała. Usiłowałem sobie wyobrazić Misliah z łomem, jak otwiera drewniane skrzynki Ansona, wyjmuje kąsające gekony toke, jadowite „węże namorzynowe”(Boiga dendrophila) i inne odstręczające i agresywne zwierzęta, których Anson używał jakoprzykrywki dla prawdziwego ładunku, wobec którego obowiązywał zakaz handlu. Przyznała się, że gdy zaczynała pracę, na gadach nie bardzo się znała. Co innego teraz. – Wszystkiego co umiem, nauczyłam się,otwierając skrzynki Ansona – mówi. Gdy któryś z jej urzędników nie potrafi ustalić gatunku zwierzęcia, Misliah każe mu dzwonić do Ansona. – W oznaczaniu zwierząt jest lepszy od wszystkich pracowników naszego urzędu, więc dlaczego nie poprosić go o konsultację? – pyta. Zwróciłem uwagę, że Misliah rzadko mruga oczami. – Ludzie dziwią się, jak mogła pani wydać mu zezwolenie na handel? – zapytałem. Twarz Misliah rozkwita w uśmiechu: – Był niegrzecznym chłopcem. Gdybyśmy nie dali mu zezwolenia, i tak prowadziłby swoją działalność. Zdaniem Misliah w ten sposób mogła mieć na niego oko. Do dziś ręczy za Ansona. Prowadził interesy legalnie, zgodnie z potrzebami [sic] i wymaganiami prawa krajowego. On, i jego działalność na terenie Malezji były bacznie obserwowane przez urząd – zapewniała w 2008 r. w oświadczeniu dla prasy. Misliah sprzyjała też legalizacji hodowli tygrysów i niedźwiedzi na żółć. – Dlaczego miałabym być przeciwna? Misliah Mohamad Basir to jeden z najważniejszych decydentów w sprawach przyrody na świecie. Pod jej okiem Malezja stała się światowym centrum przemytu. Zdumiało mnie, że w kontakcie osobistym jest tak cudowną osobą. – Czy Misliah nie jest najbardziej uroczą kobietą, jaką pan widział? – zapytałem pewnego wyższego funkcjonariusza Perhilitanu. Urzędnik spojrzał na mnie przeciągle, po czym się uśmiechnął. – Mamy u nas o niej takie powiedzonko: Kecik-kecik cili padi. Stojący nieopodal strażnik leśny przytaknął i wyjaśnił: – Najmniejsze papryczki są najostrzejsze. POTRZEBNY SZERYF Misliah wspomniała o jej nieprzejednanym przeciwniku, Chrisie Shepherdzie. Ten Kanadyjczyk działa w ramach TRAFFIC, wspólnego przedsięwzięcia organizacji pozarządowych World Wildlife Fund i International Union for Conservation of Nature. TRAFFIC zajmuje się śledzeniem handlu okazami przyrodniczymi. Ma oddziały na całym świecie. Jego inspektorzy obserwują transakcje i jeśli dostrzegą coś podejrzanego, przekazują sprawę organom ścigania w kraju, w którym działają. Shepherd jest głównym inspektorem na Azję Południowo-Wschodnią. Gdy odwiedziłem go i poprosiłem, by mi pokazał swoją teczkę na Ansona Wonga, popatrzył na mnie, jakbym spadł z księżyca. Otworzył regał i wyciągnął cienki skoroszyt. Przerzucił kilka kartek i pokręcił głową. Ani jeden działacz organizacji pozarządowych, którego spotkałem w Azji Południowo-Wschodniej, nawet Shepherd, nigdy nie interesował się Ansonem Wongiem. Za to wciąż docierali do mnie różni działacze, żeby pokazać rozmaite okropności: niedźwiadki w Wietnamie parzone we wrzątku, by wzmocnić „siłę życiową” zupy z niedźwiedzich łap; orangutany na łańcuchu w ogródkach indonezyjskich generałów; wymierające ptaki wystawione na sprzedaż na targu. Jednak gdy pytałem, kto za tym stoi, nikt nie umiał podsunąć żadnego tropu. Międzynarodowe grupy przemytników działają w ukryciu, w gąszczu przepisów biznesowych, zezwoleń CITES, dokumentów handlowych. Tymczasem organizacje pozarządowe to nie policja. Nie mają władzy, a ich działacze są uzależnieni od przychylności lokalnych urzędników. Jeśli ktoś staje się zbyt dociekliwy, sprowadza na siebie kłopoty. W 2008 r. TRAFFIC ogłosił raport na temat handlu produktami z tygrysów sumatrzańskich, w którym domagał się od rządu Indonezji wzmocnienia egzekucji przepisów. Reakcją było zablokowanie działalności TRAFFIC. Przedstawiciel ministerstwa leśnictwa Indonezji tak się tłumaczył: – Ta organizacja atakuje nasz kraj. A TRAFFIC ma zaledwie trzech inspektorów na całą Azję Południowo-Wschodnią. Sekretariat CITES zatrudnia tylko jednego funkcjonariusza odpowiedzialnego za kontrolę przestrzegania prawa. W Interpolu przestępstwami wobec przyrody też zajmuje się jedna osoba. W komisji Kongresu USA prowadzącej przesłuchania w sprawie przemytu okazów przyrodniczych spotkałem pewną doktor weterynarii, która pomogła mi w opracowaniu materiałów informacyjnych. – Chciałabym pojechać konspiracyjnie do Azji Południowo-Wschodniej i poprowadzić śledztwo – zdradziła mi. – Zbliżają się wakacje i to zrobię. Czy jest jakaś inna dziedzina, w której osoba prywatna mogłaby w czasie wakacji wykonywać zadania tajnego agenta? Bryan Christy
Przepisy o zakazie handlu gatunkami zagrożonymi wyginięciem to jedno. Znacznie trudniej o dobrą praktykę, zwłaszcza że ciężar opieki nad pochodzącymi z przemytu zwierzętami często spada na barki ogrodów zoologicznych
W Zamościu pamiętają pięć kuców szetlandzkich i parę kangurowatych z gatunku walabia dama. To największe zwierzęta, jakie trafiły pod opiekę tamtejszych zoologów z rąk służby celnej. W tym roku przyjęli mniejsze okazy: cztery papugi żako oraz 197 żółwi stepowych. Te ostatnie, tym razem ujawnione na polsko-ukraińskim przejściu granicznym w Korczowej, to zresztą jedna z głównych bolączek polskich celników, którzy w oparciu o przepisy Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES) trafiają na setki, a nawet na tysiące przemycanych okazów. – Te żółwie pochodzą w większości z Kazachstanu. Wykopywane z ziemi za pomocą koparek, do Polski trafiają jak papierosy czy alkohol, poupychane w bagażnikach i pod deskami rozdzielczymi. Przeznaczone są do handlu detalicznego – mówi Rafał Tusiński, ekspert służby celnej z Ministerstwa Finansów. Przemycane gady to temat znany także pracownikom zoo w Warszawie. W ich ręce przekazano m.in. skonfiskowane żółwie mauretańskie, którymi ktoś handlował w internecie, oraz bardzo rzadkie, zagrożone wyginięciem żółwie świątynne, które nad Wisłę trafiły z Hongkongu. – Przeznaczone były do celów gastronomicznych, nie mogliśmy przetrzymać ich na miejscu czy zwrócić do środowiska naturalnego. Dlatego rozesłane zostały do różnych ogrodów zoologicznych, w tym do naszego – opowiada Agnieszka Czujkowska, szefowa Ptasiego Azylu w stołecznym zoo. Czujkowska w przyszłości kierować będzie także ośrodkiem CITES – placówką dla zwierząt chronionych, która powstaje na terenie zoo w Warszawie. Jej uruchomienie zaplanowano na koniec bieżącego roku. To autorski projekt warszawskiego zoo finansowany przez Unię Europejską przy wsparciu miasta i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. – Każdy kraj ma inny klimat, inne granice, inne szlaki przemytnicze na swoim terytorium. Wzięliśmy to wszystko pod uwagę, uzupełniając statystykami służby celnej. Wiemy, co ludzie trzymają w domach – są to głównie małe i średnie gady oraz płazy. I właśnie na nie jesteśmy ukierunkowani – mówi Czujkowska. Podobny ośrodek działa już we wspomnianym wcześniej zoo w Zamościu, gdzie trafiają okazy ujawnione na wschodniej granicy Polski. I to wszystko. Poza Zamościem i wkrótce Warszawą nie ma placówek, gdzie zwierzęta mogłyby w odpowiednich warunkach przejść przepisową kwarantannę. A bez niej nie przyjmie ich żadne zoo. Problemem jest też brak miejsca. – Nie ma tyle przestrzeni na zapleczach, żeby zmieścić kilkaset zwierząt – zauważa Czujkowska. Problem jest tym większy, że przechwycone okazy bardzo rzadko wracają do swego naturalnego środowiska. Najczęściej pozostają w niewoli, o ile to możliwe stając się np. częścią programów hodowlanych. Co ważne, pieniądze z dotacji na budowę nowych placówek CITES są, brakuje jednak zainteresowania ze strony innych miast. W danych służby celnej dotyczących udaremnionych prób przemytu przeważają związane z turystyką wakacyjną próby wwiezienia do Polski pojedynczych martwych okazów. Nieświadomi przepisów Kowalscy co roku chowają w walizkach nawet kilkaset kilogramów wapiennych szkieletów koralowców rafotwórczych. Najczęściej są to po prostu niewielkie trofea z nurkowania w Egipcie czy Chorwacji. Kość słoniowa nie jest tak częsta jak koralowce i inne dzikie pamiątki, jednak jej przemyt też jest odnotowywany. W tym roku służby celne ujawniły cztery takie przypadki. Przepisy CITES dają się we znaki pianistom. Jeszcze do niedawna kość słoniowa była najpopularniejszą okleiną, z której wykonywano klawisze fortepianów. W efekcie wiele historycznych instrumentów ma kościane nakładki na klawisze. Wystarczy, że właściciel postanowi sprzedać taki fortepian, by mógł wpakować się w konflikt z prawem. Podobny strach padł kilka lat temu na wędkarzy, gdy okazało się, że nie powinni oni używać cenionych ze względu na swą skuteczność spławików z kolców jeżozwierza afrykańskiego. Hystrix cristata, największy współczesny gryzoń Afryki występujący także we Włoszech i Grecji, od 2007 r. nie jest co prawda chroniony przepisami CITES, jednak reżim ochronny nałożyła na ten gatunek Unia Europejska. Sprowadzanie jego kolców – które w warunkach naturalnych czasem gubi – jest więc zakazane. W 2005 r. służby celne chwaliły się ujawnieniem przemytu ponad 10 kg kolców z Nigerii. Taka ilość wystarczyłaby na 6 tys. spławików o wartości detalicznej od kilku do kilkunastu złotych każdy. Swój udział w zwierzęcej kontrabandzie ma też tradycyjna medycyna azjatycka. Pod tym pojęciem często kryją się pseudomedykamenty z domieszką sproszkowanych fragmentów chronionych roślin i zwierząt: m.in. sadła niedźwiedzia, poroża suhaka, orchidei czy kości tygrysa. Na ogół trafiają do Polski z dalekiej Azji i Rosji. – Możemy przypuszczać, że oprócz naszych obywateli stosują je głównie Azjaci mieszkający w Polsce, którzy wierzą w ich skuteczność – przekonuje Rafał Tusiński z Ministerstwa Finansów. I wspomina przypadek preparatu na drogi moczowe z niewielką (0,2 g na tabletkę) domieszką sproszkowanych pławikoników. Był dwa razy droższy od swojego odpowiednika pozbawionego nielegalnego składnika. Koszt poniosła więc nie tylko natura, ale i naiwny klient.
W ciągu ostatnich dziesięciu lat skonfiskowano pozyskane nielegalnie przedmioty wykonane z co najmniej 1 069 tygrysów. Jeżeli w takim tempie będziemy zabijać te dzikie zwierzęta i zamieniać je w przedmioty codziennego użytku i ozdoby, mogą one zniknąć z powierzchni Ziemi przed rokiem 2022, czyli następnym rokiem tygrysa w kalendarzu chińskim – alarmuje organizacja ekologiczna WWF.
Międzynarodowy szczyt poświęcony ochronie tygrysów odbędzie się w Sankt Petersburgu, w dniach 21–24 listopada br. Premier Rosji, Vladimir Putin, szef Banku Światowego, Robert Zoellick i przedstawiciele 13 państw, na których terytorium żyją tygrysy, będą obradować nad programem ich ocalenia. Raport pt. Tylko skóra i kości– przygotowany przez organizację monitoringu handlu dzikimi zwierzętami i roślinami TRAFFIC, podsumowuje zatrzymania przedmiotów wykonanych z tygrysów w 11 z 13 krajów, które zamieszkują. Rocznie konfiskuje się tam średnio części z 104 do 119 osobników. Najwięcej zatrzymań w ciągu ostatnich 10 lat miało miejsce w Indiach, Chinach i Nepalu. Handel żywymi osobnikami bądź ich częściami (np. futrem, kośćmi i mięsem) jest zabroniony, gdyż tygrysy są skrajnie zagrożone wyginięciem. Kiedyś na wolności żyło około 100 000 osobników, obecnie zaś jest ich zaledwie 3200. Obok niszczenia siedlisk, największym zagrożeniem dla przetrwania tygrysów jest właśnie kłusownictwo na potrzeby handlu żywymi zwierzętami lub ich częściami. Duża liczba zatrzymań świadczy oczywiście o sprawnym działaniu służb, które odpowiadają za zwalczanie nielegalnego handlu tym ginącym gatunkiem. Jest jednak także dowodem tego, jak ogromna jest skala kłusownictwa. Jeżeli rocznie zatrzymywane są części z aż 100 osobników, możemy tylko przypuszczać, jak szybko zmniejsza się populacja tych wspaniałych zwierząt – mówi Magdalena Romanowicz, kierownik projektu Ograniczenie nielegalnego handlu zagrożonymi gatunkami roślin i zwierząt WWF Polska. Skonfiskowane części tygrysów są bardzo różne - od całych skór, szkieletów, a nawet zwierząt, żywych lub martwych, po kości, mięso, kły, czaszki i inne drobne części ich ciał. W wielu kulturach są one używane do dekoracji, w tradycyjnej medycynie, a nawet jako amulety przynoszące szczęście. Raport pokazuje, że handel tym gatunkiem trwa mimo wysiłków ze strony władz i organizacji zarówno w krajach, które zamieszkują tygrysy, jak i tych, w których ich części są sprzedawane. Wysiłki na rzecz wdrożenia obowiązującego prawa nie wystarczą. Zatrzymaniom i aresztowaniom musi towarzyszyć szybkie dochodzenie sądowe i adekwatne do powagi przestępstwa wyroki. Trzeba także ograniczyć popyt na te gatunki w innych krajach, który napędza czarny rynek handlu tym gatunkiem. Także w Polsce, gdzie nieświadomi problemu ludzie kupują leki tradycyjnej medycyny chińskiej lub wykonane ze skór tygrysów ozdoby – dodaje Romanowicz. Ponieważ handel tygrysami ma charakter międzynarodowy, państwa powinny skoordynować działania na rzecz jego ochrony. Dlatego też bezprecedensową szansą na ocalenie tygrysa będzie planowany na 21-24 listopada br. specjalny, organizowany w Rosji szczyt, na którym ma zostać przyjęty plan ratowania tego charyzmatycznego gatunku. Jego celem ma być podwojenie liczby tygrysów żyjących na wolności przed rokiem 2022. Gospodarzami szczytu będą premier Rosji, Vladimir Putin i szef Banku Światowego, Robert Zoellick. Będą w nim uczestniczyć przedstawiciele wszystkich 13 krajów, na których terytorium występują tygrysy, jest to więc realna szansa na uzyskanie zobowiązania od tych, których decyzje mają największe znaczenie dla uratowania tego gatunku. WWF pomaga w organizacji tego szczytu i pracuje z biorącymi w nim udział krajami, aby stworzyć ambitne plany ochrony tygrysów. Celem WWF jest podwojenie ich liczby do roku 2022, czyli do następnego roku tygrysa w kalendarzu chińskim.