National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-09-19T11:45:33.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Niebezpieczeństwo podczas podróży na Karaiby. Turyści są porywani dla okupu
items: W XVIII w Polsce służył czarny generał. Kim był Władysław Franciszek Jabłonowski?
items: Polacy na Haiti. Czy rzeczywiście są potomkami legionistów Dąbrowskiego?
items: Wróciła 29 lat po śmierci. Tajemnica „kobiety zombie” rozwiązana
items: Tajemniczy polski król Haiti. Najpewniej pochodził z Rypina
items: Matka Boska Częstochowska z Haiti. Jak Czarna Madonna została bóstwem innej religii?
items: Bizango: ludzie, którzy rządzą żywymi trupami. Jak powstała ta tajna organizacja na Haiti?
items: Francina Illeus to kobieta zombie, która doczekała się trójki dzieci. Ile prawdy jest w jej opowieści?
items: Wade Davis to naukowiec wyklęty. Szukał zombie, dlatego uznano go za zwolennika pseudonauki
items: Duvalierowie to dyktatorzy, którzy uwierzyli w czary. Rządzili Haiti, używając voodoo
items: Śmierć voodoo, czyli jak można umrzeć z samego strachu przed klątwą. Nauka zna takie przypadki
items: Wyspa Haiti. Jedna wyspa, dwa światy
items: Tam gdzie nie ma aptek - działają oni. Wędrowni aptekarze z Haiti
items: Polscy ratownicy w drodze na Haiti. O ich misji rozmawialiśmy tuż przed wylotem
items: Żyją w jednym z najbiedniejszych krajów świata. Możemy przywrócić im radość dzieciństwa!
items: Dramat Haiti po przejściu huraganu Matthew. Ci ludzie stracili wszystko
items: 3/2011
items: Haitański wyrok śmierci
items: Czy wiesz, że Haiti …
items: Pomóżmy Haiti
items: Trzęsienie ziemi na Haiti

Niebezpieczeństwo podczas podróży na Karaiby. Turyści są porywani dla okupu
type: item
date: 2025-09-19T11:45:33.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bezpieczeństwo
subject: haiti
subject: karaiby
subject: morze karaibskie
subject: porwania
description: Rajskie plaże Karaibów coraz częściej stają się scenerią dramatycznych wydarzeń. Porwania dla okupu, ataki gangów i narastające poczucie zagrożenia sprawiają, że region traci reputację bezpiecznej destynacji turystycznej. Coraz więcej państw ostrzega swoich obywateli przed podróżą, a armatorzy rejsów decydują się na zmianę tras, by chronić pasażerów.
encoded: Spis treści: Rejsy do Haiti odwołane. Labadee zamknięte dla turystów do 2026 roku Nie tylko Haiti. Gdzie na Karaibach rośnie zagrożenie dla turystów? Głośne porwania na Karaibach. Historie, które wstrząsnęły opinią publiczną Karaiby od lat uchodzą za symbol egzotycznego raju – turkusowe morze, złote plaże i gwarantowana pogoda przyciągają tu miliony podróżnych. Jednak za tą idylliczną scenerią kryje się rosnące zagrożenie. W ostatnich miesiącach coraz częściej dochodzi do porwań i brutalnych przestępstw, których ofiarami padają także turyści. Skala problemu sprawiła, że 15 lipca Departament Stanu USA podniósł poziom ostrzeżenia dla Haiti do najwyższej kategorii „Nie podróżować”. W efekcie znane linie wycieczkowe zaczęły modyfikować swoje trasy, by uniknąć najbardziej niebezpiecznych miejsc w regionie. Rejsy do Haiti odwołane. Labadee zamknięte dla turystów do 2026 roku 15 lipca Departament Stanu USA wydał ostrzeżenie: „Nie podróżuj na Haiti ze względu na porwania, przestępstwa, działalność terrorystyczną, niepokoje społeczne i ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej”. Konsekwencje tej decyzji odczują m.in. turyści podróżujący w rejsach, gdyż Royal Caribbean Cruises ogłosiło właśnie zawieszenie wszystkich wizyt w swoim prywatnym porcie w Labadee aż do kwietnia 2026 roku. Rejsy, które miały tam zawijać, zostały przeorganizowane – pasażerom zaoferowano pełny zwrot kosztów lub alternatywne trasy obejmujące m.in. Cozumel w Meksyku, Nassau na Bahamach czy Falmouth na Jamajce. Jak podkreślają przedstawiciele linii, priorytetem pozostaje bezpieczeństwo podróżnych, a powrót do Haiti będzie możliwy dopiero wtedy, gdy sytuacja się ustabilizuje. Równocześnie eksperci zauważają, że wstrzymanie wizyt statków wycieczkowych w Labadee ma poważnie uderzyć w gospodarkę Haiti – to nie tylko cios dla turystów, lecz przede wszystkim dla mieszkańców, którzy od lat korzystali z ich obecności jako głównego źródła dochodu. Lokalne firmy zajmujące się handlem, transportem czy organizacją atra…

shutterstock1861887115-4dcc258.jpg
width: 3252
height: 2320

W XVIII w Polsce służył czarny generał. Kim był Władysław Franciszek Jabłonowski?
type: item
date: 2025-03-23T10:26:51.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: haiti
subject: historia polski
subject: wojna
description: Jako owoc skandalicznego romansu, Władysław Franciszek Jabłonowski nie mógł wychowywać się na polskim dworze. Słabo poznał Rzeczpospolitą, ale walczył na jej rzecz. Zmarł tam, gdzie poległy tysiące jego podkomendnych z Legionów.
encoded: Spis treści: Wysłany do Paryża Wojna za wojną Gdzie pieprz rośnie W czasach Rzeczpospolitej szlacheckiej zdarzało się, że na dwory trafiali kupcy, służący i muzycy rodem z Afryki. Niektórzy zakładali rodziny, zdarzały się też romanse. „Na polskich dworach z czasem zaczęły się rodzić dzieci, które miały po części afrykańskie rysy. Szczególne miejsce należy tu poświęcić postaci Władysława Franciszka Konstantego Jabłonowskiego (1769–1802), generała brygady wojsk polskich i francuskich, działacza emigracyjnego. Urodzony w Gdańsku Władysław był synem Marii Franciszki Delaine zamężnej z Konstantym Aleksandrem Jabłonowskim, generałem-adiutantem wojsk koronnych i inspektorem mennicy królewskiej. W rzeczywistości Władysław pochodził prawdopodobnie z nieprawego łoża, a na skutek »cech murzyńskich« w wyglądzie był nazywany »Murzynkiem« lub »Czarnym«” – pisał w 2010 roku Krzysztof Wittels w eseju „Początki afrykańskiej diaspory nad Wisłą”. Obyczajowy skandal u Jabłonowskich sprowokował, jeśli wierzyć XIX-wiecznemu publicyście Stanisławowi Schnür-Pepłowskiemu, wiele anegdot. „Podskarbi Ogiński, któremu zawdzięczamy wiadomość o tajemniczem pochodzeniu Jabłonowskiego, przytacza w swych wspomnieniach wielce znamienną rozmowę, jaka miała miejsce między matką niemowlęcia a księciem panem, jej małżonkiem, niezbyt zbudowanym z powodu pojawienia się czarnego intruza. Ależ pani – pytał książę – skąd się ten murzynek do nas przyplątał?… Zapatrzyłam się – odparła piękna pani – na murzyna z wosku, stojącego w Paryżu z fajką w ustach przed sklepem tabacznym… To dobrze – zauważył uprzejmy mąż, zmieszany obecnością kilku osób przy tej rozmowie – lecz gdzież jest fajka, bo tej w ustach noworodka nie widzę”. Wysłany do Paryża Anegdota anegdotą, natomiast Jabłonowscy nie byli przygotowani na taką sytuację w rodzie. Rozpuścili więc w towarzystwie informację, że dziecko zmarło. Tymczasem odesłali je do Paryża. Tam wychowało się jako Władysław Jabłonowski, ponieważ generał uznał dziecko za własne i …

WladyslawJablonowski-362d3d5.jpg
width: 6832
height: 3413

Polacy na Haiti. Czy rzeczywiście są potomkami legionistów Dąbrowskiego?
type: item
date: 2024-06-12T08:01:24.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: haiti
subject: historia
subject: polacy
description: Święte obrazy przedstawiające Matkę Boską Częstochowską albo – równie dobrze – Erzulie Dantor, bóstwo haitańskiej synkretycznej religii wodu. Mieszkańcy Cazale z biało-czerwonymi chorągiewkami, witający w 1983 roku przybyłego na Haiti papieża Jana Pawła II jako „swojego człowieka”, rodaka. Niebieskoocy mulaci z chęcią przedstawiający się jako Poloné. Czy to wszystko przypadek? Nie, aczkolwiek w opowieściach o Polonii na Haiti jest sporo przesady.
encoded: W tym artykule: Polacy na Haiti – wysłani na „brudną wojnę” Prawo zagwarantowane w konstytucji Popioły z Cazale Polska opera na Karaibach Do dziś na karaibskiej wyspie żyją potomkowie Polaków, wysłanych tam podobno na wojnę przez Napoleona. Trudno to jednak udowodnić, bo dowody spłonęły. Polacy na Haiti – wysłani na „brudną wojnę” Zaczęło się od tego, że w 1802 i 1803 roku na Haiti (San Domingo) przybyli polscy legioniści jako część kontyngentu wysłanego przez Napoleona do tłumienia niewolniczej rebelii na karaibskiej wyspie. Obie strony nie przebierały w środkach. Francuzi prowadzili „brudną wojnę”, podczas której nie oszczędzali kobiet ani dzieci, okrutnie torturowali przeciwników, truli gazem, okaleczali i rzucali psom na pożarcie. Rebelianci nie pozostali dłużni, więc dostało się też Polakom walczącym u boku Francuzów. „Porucznika Madejskiego wziąwszy w niewolę, wsadzili go pomiędzy dwie deski i wzdłuż przepiłowali” – wspominali legioniści. Zwracali przy tym uwagę, że „podobne pastwienie się nad nami pochodziło stąd, iż Francuzi ciągle Polakami straszyli Murzynów, nazywając nas potworami karmiącymi się jedynie mięsem ludzkim. Później, gdy się Murzyni dowiedzieli, z jakiego powodu wysłani zostaliśmy na San Domingo, zmienili postępowanie swoje z nami”. Ostatecznie Polacy na Haiti zbuntowali się przeciw Francuzom i zaczęli przechodzić na stronę rebeliantów. Ile w tym prawdy? Ilu takich legionistów było? Prawo zagwarantowane w konstytucji Na wyspę trafiło w sumie ok. 5300 Polaków z Legionów Dąbrowskiego. Po przegranej wojnie wróciło do Europy ledwie 300. Co z resztą? Jak szacują historycy, ok. 4000 poległo lub zmarło na tropikalne choroby na Haiti. Kilkuset snuło się po świecie (niektórzy zostali nawet piratami). Inni gnili w niewoli Brytyjczyków z koalicji antynapoleońskiej, pół tysiąca jeńców wcielono ostatecznie do wojsk brytyjskich. Natomiast 120–150 legionistów dobrowolnie dołączyło do haitańskich powstańców, nie chcąc brać udziału w „brudnej wojnie” Francuzów.…

polacy-na-haiti-d65069d.png
width: 1200
height: 630

Wróciła 29 lat po śmierci. Tajemnica „kobiety zombie” rozwiązana
type: item
date: 2024-04-15T06:51:53.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: haiti
subject: legendy
description: Pewna kobieta wróciła do rodzinnej wioski po 29 latach od chwili, gdy stwierdzono jej zgon. Prawda czy mit? Do dziś wielu ludzi wierzy, że tajemnicza Felicia Felix Mentor jest pierwszym udokumentowanym przykładem zombie.
encoded: W tym artykule: Zmartwychwstała po 29 latach? Co nauka sądzi o zombie Kulawa sprawa Niedawno pisaliśmy o sprawie Clairviusa Narcisse'a, domniemanego zombie. Tymczasem jeszcze więcej emocji wzbudza przypadek pewnej tajemniczej kobiety z Haiti, która miała wrócić do żywych po 29 latach. Zmartwychwstała po 29 latach? Wczesnym rankiem 24 października 1936 roku w wiosce Ennery na północy Haiti wszystkich mieszkańców postawiła na nogi wieść o pojawieniu się na ulicach dziwnej kobiety, całej w łachmanach. Wzięto ją za zombie. Była stara, słaba i oszołomiona, a jej blada i pomarszczona skóra wyglądała jak rybie łuski. Rzęsy prawie jej wypadły, a twarz zakrywała przed promieniami słońca brudną szmatą. Jakby nie mogła znieść jego blasku. Była mało komunikatywna. Dawała jednak do zrozumienia, że nie zjawiła się w wiosce przypadkiem. Wtedy ktoś z rodziny o nazwisku Mentor rozpoznał kobietę. To była Felicia Felix Mentor. Ostatnio widziano ją prawie trzydzieści lat wcześniej – w 1907 roku, gdy miała 29 lat. Teraz była odpowiednio starsza i wciąż miała kłopoty z chodzeniem. Utykała, jak w młodości. Jak wtedy, gdy we wspomnianym 1907 roku rozchorowała się i… zmarła. Teraz nagle pojawiła się, zmartwychwstała. Tymczasem rodzina prawie już o niej zapomniała. Kiedyś Felicia prowadziła razem z mężem sklep spożywczy. Mieli jedno dziecko, chłopca – w 1936 roku był już mężczyzną w sile wieku. Zaś eks-małżonek ożenił się ponownie. Przecież Felicia zmarła, jej śmierć i pochówek zostały poświadczone. Były na to dokumenty. Wahał się z rozpoznaniem dawnej żony. Niemniej została zidentyfikowana przez brata. Rodzina zabrała kobietę do siebie, nakarmiła i zapewniła dach nad głową. Wystarczyło jednak parę dni, a krewni oddali kobietę, pozostającą w kiepskim stanie psychicznym i fizycznym, do państwowego szpitala. Co nauka sądzi o zombie Sprawie przyjrzał się Louis P. Mars, profesor psychiatrii wysłany z ramienia Departamentu Zdrowia Publicznego. Dobrze znał miejscowe zabobony. „Jako pracownik państ…

wrocila-29-lat-po-smierci-tajemnica-felicii-felix-mentor-1a666b1.png
width: 1200
height: 630

Tajemniczy polski król Haiti. Najpewniej pochodził z Rypina
type: item
date: 2024-04-13T06:27:39.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: haiti
subject: historia
subject: polacy
description: Kiedy 100 lat temu pojawił się na haitańskiej wysepce, został uznany za reinkarnację cesarza. Tak zaczęła się zaskakująca kariera tego amerykańskiego żołnierza z polskimi korzeniami.
encoded: W tym artykule: Marine z Polski Artykuły zamiast tronu Polski król Haiti Kiedy w 1929 roku pojawiła się na rynku książka „The Magic Island” amerykańskiego dziennikarza Williama Seabrooka, wywołała sensację. Autor, podróżnik i awanturnik, przedstawił tam Haiti jako gniazdo czarów, zabobonów i rozpusty. Krwawe ofiary, przesiąknięte rozpustą rytualne tańce, tajemnicze eliksiry – to pociągało czytelników, nawet jeśli przeinaczało fakty. W swojej książce Seabrook wypromował też niejakiego Faustyna Wirkusa, czyli... polskiego króla haitańskiej wysepki La Gonave. Marine z Polski Wiadomo, że Wirkus był synem polskich emigrantów. Nie ma tylko pewności, czy spod Rzeszowa, czy z Rypina. Prawdopodobnie ta druga wersja jest prawdziwa. Nie wiemy, czy ochrzczono go jako Faustyna, czy też najpierw nazywał się Bolesław, a potem przybrał nowe imię. Na pewno trafił na Haiti jako dziewiętnastoletni marine w 1915 roku, po amerykańskiej interwencji na wyspie (okupacja potrwała do roku 1934). Młody żołnierz piechoty morskiej nudził się tam, póki w ramach swoich obowiązków nie przybył na przybrzeżną wysepkę La Gonave. Na miejscu poznał niejaką Ti Memenne, którą początkowo brano za lokalną mambo, czy też czarownicę (za odprawianie czarów groził jej wyrok). Ostatecznie okazała się niekoronowaną „królową” lokalnej społeczności. Ona to nieoczekiwanie rozpoznała w Wirkusie reinkarnację dawnego haitańskiego cesarza Faustyna I Soulouque’a, wygnanego z kraju ponad sześćdziesiąt lat wcześniej po nieudanych wojnach z Dominikaną i po buncie w armii. Wkrótce Wirkus został obwołany przez miejscowych Faustynem II. Wojskowi zwierzchnicy wykorzystali to i uczynili Wirkusa w 1925 roku administratorem wysepki. Artykuły zamiast tronu Nie dało się jednak pogodzić służby mieszkańcom La Gonave i posłuszeństwa amerykańskiej armii. Wirkus był zmuszony opuścić wyspę, a po publikacji przez Seabrooka „The Magic Island” – także i szeregi marines. Polski król Haiti wykorzystał jednak zdobytą popularność, publikując au…

polski-krol-haiti1-8be96b4.png
width: 1200
height: 630

Matka Boska Częstochowska z Haiti. Jak Czarna Madonna została bóstwem innej religii?
type: item
date: 2024-04-01T08:01:02.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: haiti
subject: religie
subject: voodoo
description: Zazdrosna bogini miłości z haitańskiego wodu wygląda zupełnie jak Matka Boska Częstochowska. Jak to się stało? Zapewne dzięki polskim legionistom, wysłanym przez Napoleona na Haiti.
encoded: W tym artykule: Kim była Czarna Madonna z Haiti? Matka Boska w pióropuszu Jak się przeplatają religie W czasach kolonialnych Hiszpanie, a potem Francuzi, zamienili Haiti w wielką plantację trzciny cukrowej, kawy i bawełny. Po zdziesiątkowaniu miejscowych Indian, do pracy zaczęli zwozić niewolników z Afryki. Wieczorem 14 sierpnia 1791 roku dwustu z tych nieszczęśników zebrało się w Lesie Kajmanów (Bois Caïman). Łączyła ich nienawiść do francuskich kolonistów oraz resztki tradycji i wierzeń przywiezionych z ojczystej Afryki. Byli wśród tych zebranych radykałowie o rewolucyjnych zapędach, zbiegowie i niewolnicy, którzy tylko wymknęli się z plantacji. Kim była Czarna Madonna z Haiti? Spotkaniu przewodniczył niejaki Dutty Boukman, kapłan kultu wodu. Religia ta mieszała tradycyjne afrykańskie wierzenia z chrześcijańskimi. Boukman przekonał uczestników, że chociaż we Francji zwyciężyła rewolucja, to plantatorzy i tak mają zamiar utrzymywać niewolników w niedoli. Wtedy w padającym deszczu wyłoniła się z tłumu tańcząca kapłanka. „Podniosły się krzyki pośród burzy. Obok Boukmana koścista Murzynka o długich rękach i nogach robiła młynek rytualną szablą” – pisał w powieści „Królestwo z tego świata” mistrz realizmu magicznego Alejo Carpentier. „Szabla zagłębiła się nagle w brzuchu czarnego wieprza, który zawył trzykrotnie, wyrzucając na wierzch wnętrzności i płuca. Wtedy wzywani według nazwisk swych panów, gdyż nie mieli własnych, delegaci zaczęli podchodzić jeden po drugim, by namaścić sobie wargi spienioną krwią wieprza zebraną w wielką drewnianą czaszę”. Kapłanka zachowywała się jak w transie – jakby w jej ciało „weszło” jedno z bóstw wodu i chciało się przez nią zamanifestować. Zgodnie z wierzeniami, uczestnicy ceremonii często bywali „ujeżdżani”, czyli opętywani przez jakiegoś „boskiego ducha”. W przypadku kapłanki z Lasu Kajmanów – przez boginię Erzulie Dantor, jedno z najważniejszych bóstw. To archetyp matczynej miłości, płodności, pożądania, ale też zazdrości i zemsty. M…

czarna-madonna-z-haiti-e69e578.png
width: 1200
height: 630

Bizango: ludzie, którzy rządzą żywymi trupami. Jak powstała ta tajna organizacja na Haiti?
type: item
date: 2024-03-31T06:42:43.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: haiti
subject: legendy
subject: Travel
subject: voodoo
description: Tajne stowarzyszenie działające jak „państwo w państwie” przez pokolenia straszyło nieposłusznych Haitańczyków przemianą w zombie. Oto tajemnicze Bizango.
encoded: W tym artykule: Bizango założyli zbiegli niewolnicy Bizango to państwo w państwie Bizango i dyktatura Duvalierów Haiti od pokoleń jest państwem niestabilnym. Już u jego zarania wielką rolę pełniły tajne stowarzyszenia. To one wywołały haitańską rewolucję przeciw francuskim władzom kolonialnym w 1791 r. Najpotężniejsze z nich to Bizango. Bizango założyli zbiegli niewolnicy Władze haitańskie nigdy nie ośmieliły się otwarcie z nim walczyć, choć zdawało się tworzyć „państwo w państwie”. Nic dziwnego, ponieważ uważano je za głęboko patriotyczne. Wywodziło się od dawnych niewolników, uciekinierów z plantacji. Po uzyskaniu niepodległości dostarczało władzom agentów do tajnej policji. Potem zaś, w czasach amerykańskiej interwencji i okupacji, ruch ten wspierał miejscową partyzantkę. Partyzanci, zwani Caco, mieli wśród wojsk USA przerażającą opinię. Uważano, że potrafią bez skrupułów żywcem obedrzeć schwytanych marines ze skóry, a kolaborantów poćwiartować. Śmierć voodoo, czyli jak można umrzeć z samego strachu przed klątwą. Nauka zna takie przypadki Poczucie zagrożenia potrafi nas zabić. Świadczą o tym zarówno przykłady zebrane sto lat temu wśród żyjących tradycyjnych plemion, jak i współczesne – z krajów wysoko rozwiniętych. .. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/smierc-voodoo-czyli-jak-mozna-umrzec-z-samego-strachu-przed-klatwa-nauka-zna-takie-przypadki-e14da6d.jpg" width="938" height="675" alt="Śmierć voodoo, czyli jak można umrzeć z samego strachu przed klątwą. Nauka zna takie przypadki" title="Śmierć voodoo, czyli jak można umrzeć z samego strachu przed klątwą. Nauka zna takie przypadki" /> Liderzy Bizango byli przy tym silnie związani z miejscową tradycyjną synkretyczna religią wodu, mieszanką chrześcijaństwa i kultów rodem z Afryki. Amerykanie wierzyli, że bębny woduistów służyły zarówno do religijnych rytuałów, jak i do sekretnego komunikowania się przez powstańców. Bizango to państwo w państwie Jak wynikało ze śledztwa prze…

bizango-ludzie-ktorzy-rzadza-zywymi-trupami-jak-powstala-ta-tajna-organizacja-na-haiti-fot-wade-davis-getty-images-6c2aec3.jpg
width: 1024
height: 675

Francina Illeus to kobieta zombie, która doczekała się trójki dzieci. Ile prawdy jest w jej opowieści?
type: item
date: 2024-03-29T12:06:26.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: haiti
subject: legendy
subject: medycyna
subject: Travel
subject: voodoo
description: Francina Illeus wróciła do świata żywych. Opowiedziała historię straszliwej kary wymierzonej jej przez rodzinę i sąsiadów. Kobieta została zmieniona w zombie.
encoded: W tym artykule: Kobieta zombie z trójką dzieci Odrzucona przez rodzinę i społeczność Efekt schizofrenii czy trucizny? Pod koniec lat 70. i na początku 80. głośno zrobiło się o tym, że na Haiti miejscowi szamani voodoo potrafią zmieniać ludzi w zombie. Najpierw pozorują ich zgon, wprowadzając w stan na granicy życia i śmierci za pomocą „proszku zombie”. Potem porywają z grobów i traktują jako niewolników. Takim niewolnikiem miał zostać Clairvius Narcisse. Rozgłos zdobyła też m.in. sprawa pewnej kobiety-zombie. Nazywała się Francina Illeus, a w okolicy swej wioski Savanne Carree znana też była jako Ti-Femme. Kobieta zombie z trójką dzieci Z natury krnąbrna, nie przejmowała się konwenansami. Zamiast męża wybranego przez rodzinę wolała kochanka, z którym dorobiła się dziecka. Utrzymywała się z handlu na rynku, radziła sobie nie najgorzej. I nagle ta młoda kobieta zmarła 23 lutego 1976 r. Pojawiła się ponownie trzy lata później. Wypatrzono ją na targowisku niedaleko rodzinnej wioski. Z trudem opowiedziała o swoich traumatycznych przeżyciach. Zabrana z grobu przez czarownika trafiła do mężczyzny, który został jej „właścicielem”. Spłodził z kobietą-zombie trójkę dzieci. Niestety, wszystkie trzy zmarły. Wreszcie, po trzech latach, Ti-Femme uciekła od niego. Oblicza wudu. Reportaż ze świata duchów W hollywoodzkich filmach obrzędy wudu przedstawiane są krwawo i tajemniczo. Okazało się, że w rzeczywistości wyglądają całkiem podobnie. Czy mówiła prawdę? Trudno było w to wszystko uwierzyć. Jednak dokumenty potwierdzały, że kobietę pochowano. Gdy rozkopano jej grób, wewnątrz trumny znaleziono tylko kamienie. Francinę rozpoznała matka – po znamieniu. Niemniej rodzina odrzuciła kobietę. Jej legalnym opiekunem została żona miejscowego misjonarza. Opiekę medyczną zapewniono ją w ośrodku w Port-au-Prince. Odrzucona przez rodzinę i społeczność Francina robiła bardzo powolne postępy. Bała się, miała kłopoty z komunikowaniem się, była otępiała. Lekarz kilkakrotnie zabierał ją w rodzinne …

francina-illeus-to-kobieta-zombie-ktora-doczekala-sie-trojki-dzieci-ile-prawdy-jest-w-jej-opowiesci-fot-jean-claude-francolon-gamma-rapho-via-getty-images-75b7551.jpg
width: 1024
height: 690

Wade Davis to naukowiec wyklęty. Szukał zombie, dlatego uznano go za zwolennika pseudonauki
type: item
date: 2024-03-16T13:17:22.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: badania
subject: haiti
subject: legendy
subject: rośliny
subject: Wolny czas
description: Etnobotanik Wade Davis chwalił się, że odkrył „proszek zombie”. W ten sposób naraził na szwank całą swoją karierę.
encoded: W tym artykule: Korzyści z „proszku zombie” Tajemnice voodoo Jak miał działać „proszek zombie” Bestseller i krytyka Na początku lat 80. XX wieku amerykański psychiatra Nathan S. Kline powołał tzw. Zombie Project. Chciał wyjaśnić fenomen domniemanych „żywych trupów” spotykanych na Haiti. Kline wierzył, że istotę tajemnicy stanowi „magiczny” środek. A dokładnie trujący „proszek zombie”, znany miejscowym szamanom. Zdaniem Kline’a mógłby on znaleźć także inne, korzystne dla ludzi zastosowanie. Korzyści z „proszku zombie” Na Haiti dr Kline wysłał człowieka, który miał rozwikłać tę zagadkę. A konkretnie – Wade’a Davisa, niespełna trzydziestoletniego kanadyjskiego etnobotanika i antropologa po Harvardzie. Był to śmiały młody badacz. Miał za sobą wędrówki po Ameryce Łacińskiej, podczas których stykał się z Indianami, ich tajemniczymi rytuałami i specyfikami. Etnobotanika, w której specjalizował się Kanadyjczyk, bada właśnie nieznane receptury, stosowane przez ginące dzikie plemiona. Ewentualne profity wydawały się bardzo obiecujące. Odkrycie, co wchodzi w skład „proszku zombie”, mogłoby zaowocować nowymi środkami znieczulającymi lub uspokajającymi. A to dopiero początek. „NASA kiedyś zwróciła się do mnie, bym rozważył możliwość zastosowania środków psychoaktywnych podczas programu kosmicznego” – tłumaczył Kline osłupiałemu Davisowi. „Nigdy się do tego nie przyznają, ale faktycznie zastanawiali się, co począć z astronautami podczas długich międzyplanetarnych misji. Środki zombifikujące mogłyby posłużyć do fascynujących eksperymentów ze sztuczną hibernacją” . Tak Davis rozpoczął w 1982 r. swoją wielką przygodę, która przyniosła mu sławę. A także sporo krytyki ze strony środowiska naukowego i dziennikarzy. Tajemnice voodoo Tajemnicami wodu (voodoo), jego kapłanów i czarowników zajmowało się przed Davisem wielu ciekawskich przybyszy z zewnątrz. W tym Amerykanka Zora Neale Hurston (1891–1960), która tak pisała po spotkaniu z dwoma lekarzami na Haiti w latach 30. XX wieku: „Rozma…

wade-davis-to-naukowiec-wyklety-szukal-zombie-dlatego-uznano-go-za-zwolennika-pseudonauki-fot-cpt-muji-wikimedia-commons-cc0-bd4bfbd.jpg
width: 848
height: 570

Duvalierowie to dyktatorzy, którzy uwierzyli w czary. Rządzili Haiti, używając voodoo
type: item
date: 2024-03-09T10:19:35.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: haiti
subject: historia
subject: karaiby
subject: legendy
subject: Travel
subject: voodoo
description: Duvalierowie rządzili Haiti, okrutnie mordując przeciwników i rzucając na nich klątwy voodoo. Koniec dyktatorskiego rodu przyspieszyła wizyta polskiego papieża.
encoded: W tym artykule: Kapłani wodu na ulicach Papa Doc Duvalier używał lalek voodoo Krwawy terror na Haiti Jan Paweł II pomaga obalić reżim Duvalierowie rządzili krajem, w którym obok chrześcijaństwa współistnieje wodu – synkretyczny kult mieszający wierzenia chrześcijańskie i bóstwa rodem z Afryki. Z kolei voodoo to zabobony i czary związane z tym kultem. Kapłani wodu na ulicach O politycznej sile wodu niech świadczą wydarzenia z czasów prezydenta Louisa Borno, rządzącego od 1922 do 1930 roku pod „opieką” USA. Oto na ulicach Port-au-Prince pojawił się cały tłum kapłanów, przebranych za bóstwa tej religii: Pana Cmentarzy Barona Samedi oraz jego dzieci – duchy śmierci Guede. „Ubrani byli w »formalny« kostium pana: cylindry i czarne fraki. Ciemne okulary, palący papierosy albo cygara i z laseczkami w rękach. Ogromny tłum ludzi spontanicznie zgromadził się wokół nich i przyłączył do marszu w kierunku Pałacu Narodowego. Zaskoczyli straże i śpiewając przeszli przez bramę i podjazd aż do samych drzwi. Od prezydenta zażądali pieniędzy. Prezydent Borno (...) znalazł się w wielkiej rozterce. W końcu poddał się” – opisywała amerykańska antropolożka Maya Deren. A to był dopiero początek. Papa Doc Duvalier używał lalek voodoo Po wyborach prezydenckich w 1957 roku na Haiti doszedł do władzy 50-letni François Duvalier. Znany też jako Papa Doc, „tata doktorek”, z wykształcenia lekarz. Ten populista chciał odnowić afrykańskie korzenie Haiti i przywrócić narodowi dumę, podgrzewając konflikt miedzy czarnymi mieszkańcami a Mulatami i białymi, między woduistami a resztą społeczeństwa. Tam gdzie nie ma aptek - działają oni. Wędrowni aptekarze z Haiti Dla wielu mieszkańców Haiti uliczni sprzedawcy są głównym źródłem leków. Dla sprzedawców jest to sposób na przeżycie. Wyniósł też do władzy popierających go kapłanów i czarowników. Obejmowali wysokie stanowiska nawet w wojsku i służbach policyjnych. Sam Papa Doc nie tylko napisał monografię o wodu, ale nawet zaczął ubierać się jak Baron Samedi – …

duvalierowie-to-dyktatorzy-ktorzy-uwierzyli-w-czary-rzadzili-haiti-uzywajac-voodoo-fot-bettmann-getty-images-7bf1b9f.jpg
width: 1024
height: 943

Śmierć voodoo, czyli jak można umrzeć z samego strachu przed klątwą. Nauka zna takie przypadki
type: item
date: 2024-03-01T09:56:09.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: aborygeni
subject: australia
subject: haiti
subject: legendy
subject: medycyna
subject: voodoo
subject: Zdrowie
description: Poczucie zagrożenia potrafi nas zabić. Świadczą o tym zarówno przykłady zebrane sto lat temu wśród żyjących tradycyjnych plemion, jak i współczesne – z krajów wysoko rozwiniętych. Śmierć voodoo to nie mit.
encoded: W tym artykule: Jak działa klątwa rzucona przez szamana Czarna magia Aborygenów Śmierć voodoo, czyli efekt nocebo Haitańczycy wierzą, że miejscowi szamani mają środki, tzw. „proszek zombie”, przy pomocy którego mogą zamienić człowieka w „żywego trupa”, bezmyślnego niewolnika. Czy to prawda? Okazuje się, że już sam strach przed zombifikacją jest groźny dla ludzkiego organizmu. Samospełniające się przepowiednie mają rację bytu. Jak działa klątwa rzucona przez szamana Mąż specjalistki od religioznawstwa, prof. Elizabeth McAlister, wspominał, że gdy w młodości szedł z kolegami wiejską drogą na Haiti, minął świeżo pogrzebanego mężczyznę z ich wioski w towarzystwie dwóch poganiających go mężczyzn. Niebawem koledzy rozchorowali się, dostali silnej gorączki, trwało to kilka dni. Byli przekonani, że to skutek działania trucizn, które roznosili czarownicy, przechodząc drogą z żywym trupem. Czy tak właśnie było? A może zadziałała na chłopców sama siła sugestii? Wmówili sobie, że mieli do czynienia z zombie i czarownikami, a taka przygoda nigdy nie jest bezpieczna. Zestresowali się, a ich organizmy zaczęły wariować. Czarna magia Aborygenów Czy nauka dopuszcza taką możliwość? Owszem. Tak silną autosugestię związaną z czarami zaobserwowano w innym miejscu – w Australii, wśród Aborygenów. Tam wystarczało, że szaman (kurdaitcha) wskaże delikwenta kością czy strzałą, wypowiadając specjalne zaklęcie, a „naznaczony” faktycznie zaczyna gwałtownie podpadać na zdrowiu. Wierzy, że tylko inny czarownik może zdjąć z niego przekleństwo. Jeśli go nie znajdzie, umiera. Oblicza wudu. Reportaż ze świata duchów W hollywoodzkich filmach obrzędy wudu przedstawiane są krwawo i tajemniczo. Okazało się, że w rzeczywistości wyglądają całkiem podobnie. „Staje oszołomiony, z oczami utkwionymi w zdradziecką strzałę i z wzniesionymi rękami, jak gdyby odpędzał śmiercionośne medium, które – jak sobie wyobraża – wpływa do jego ciała. Jego policzki bledną, oczy staja się szklane, a cała twarz wykrzywia się okr…

smierc-voodoo-czyli-jak-mozna-umrzec-z-samego-strachu-przed-klatwa-nauka-zna-takie-przypadki-2637220.jpg
width: 2560
height: 1843

Wyspa Haiti. Jedna wyspa, dwa światy
type: item
date: 2022-06-28T12:35:24.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: haiti
subject: morze karaibskie
subject: podróże
subject: Travel
subject: voodoo
subject: wyspy
subject: zwiedzanie
description: Wyspa Haiti oddziałuje na wyobraźnię, jak mało które miejsce na świecie. Wydaje się mieścić w sobie pewien magiczny i nadprzyrodzony ładunek, a jednocześnie niejasną i niepokojącą reputację, która nęci i hipnotyzuje. Do konfrontacji z haitańską rzeczywistością należy dobrze się przygotować. Bieda wydaje się tu być permanentna.
encoded: W tym artykule: Jedna wyspa, dwa kraje Kraj voodoo Nieszczęśliwe Haiti Wyspa Haiti: Informacje praktyczne 5 ciekawostek o Haiti Wyspa Haiti, znana dawniej pod nazwą Hispaniola, to druga największa wyspa na Morzu Karaibskim. Rozmiarem ustępuje tylko Kubie, od której wyspę Haiti oddziela ledwie 80-kilometrowa Cieśnina Wiatrów. Dziś wyspę Haiti dzielą między sobą dwa narody: francuskojęzyczni Haitańczycy na zachodzie i hiszpańskojęzyczni Dominikańczycy na Wschodzie. Zapraszamy na relację Kingi Bronowicz, autorski współpracującej z magazynem National Geographic Traveler, z wyprawy po tej niezwykłej i pełnej kontrastów ziemi. Jedna wyspa, dwa kraje Z miejscowości Sosúa wyruszamy bladym świtem, aby dotrzeć do granicy jeszcze przed południowym żarem z nieba. Mimo wczesnej pory, na trasie panuje podejrzanie wzmożony ruch, zwłaszcza na odcinku z Puerto Plata do Navarrete. Od czasów dyktatury Rafaela Trujillo, który sprawował na wyspie rządy oparte na terrorze i wyrafinowanych torturach, droga pozostaje niedokończoną autostradą. Osobom o słabych nerwach zalecamy drzemkę: niech lepiej nie oglądają kierowców – torreadorów szos, którzy z nogą na gazie, regularnie wymijają „na trzeciego”. W krainie tysiąca i jednej nocy. Andaluzyjski pałac Alhambra i bajkowe ogrody Pałac Alhambra w Grenadzie to najchętniej odwiedzany zabytek Hiszpanii. Twierdza oczarowuje widokiem i może śmiało rywalizować z zabytkami Rzymu i Aten. W miejscowości Esperanza (co po hiszpańsku znaczy „nadzieja"), w lokalnym comedorze, czyli jadłodalni, nadzieję zamieniamy na obfite, tutejsze śniadanie. Ruszamy dalej, docierając do miasta Mao (żadnych nawiązań do „Wielkiego Sternika” komunistycznych Chin też nie odnajdujemy), a potem pędzimy zjawiskową Valle del Cibao, doliną gdzie rozległe ryżowe pola sąsiadują z plantacjami zielonych bananów i tytoniu. W Loma de Cabrera czujemy już oddech Haiti. To najbiedniejszy kraj półkuli zachodniej, zajmujący jedną trzecią wyspy o tej samej nazwie (pozostała jej część należy d…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/bed50a7e29329043e56dcc48c2c4e4369b969d94-43b4f58.jpeg
width: 600
height: 596

Tam gdzie nie ma aptek - działają oni. Wędrowni aptekarze z Haiti
type: item
date: 2018-11-02T05:40:12.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: haiti
subject: leki
subject: ludzie
subject: moda
subject: Moto
subject: pomoc
subject: Społeczeństwo
subject: Technologia
subject: Travel
subject: Zdrowie
description: Dla wielu mieszkańców Haiti uliczni sprzedawcy są głównym źródłem leków. Dla sprzedawców jest to sposób na przeżycie.
encoded: Tekst: Arnaud Robert Zdjęcia: Paolo Woods i Gabriele Galimberti

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f353fa62d2a03c10a42be5211d224cde519f1739-e7570d7.jpeg
width: 1558
height: 873

Polscy ratownicy w drodze na Haiti. O ich misji rozmawialiśmy tuż przed wylotem
type: item
date: 2017-03-23T11:46:34.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: haiti
description: Ratownicy Polskiej Misji Medycznej wyruszyli w środę wieczorem na Haiti. Polacy odlecieli rejsem Air France do Port-au-Prince - stolicy kraju, aby pomagać mieszkańcom kraju, który nadal zmaga się ze skutkami klęsk żywiołowych.
encoded: Doświadczane przez klęski żywiołowe Haiti od lat uznawane jest za jeden z najbiedniejszych i najniebezpieczniejszych krajów na świecie. W największym od 200 lat trzęsieniu ziemi w 2010 roku zginęło ponad 70 tys. osób, wśród których większość stanowiły dzieci. Ponad 1,5 mln zostało bez dachu nad głową. Ponowna tragedia nawiedziła wyspę jesienią ubiegłego roku. Huragan Matthew i ulewne deszcze pozbawił życia 1000 osób, a kolejne 1,5 miliona mieszkańców straciło cały dorobek życia. Do dziś Haiti boryka się ze skutkami niedawnych klęsk żywiołowych. Kraj nadal wymaga ciągłego wsparcia, zaopatrzenia w lekarstwa, pomocy w uzdatnianiu wody, odbudowy domów, instytucji edukacyjnych, służby zdrowia. Klęska żywiołowa przyniosła również ze sobą jeszcze większy głód, epidemię cholery z powodu braku higieny oraz mieszaniem się wód gruntowych z powodziami. Do dziś na Haiti olbrzymim problemem jest dostęp do pitnej wody. Największymi ofiarami trudnej sytuacji na wyspie są dzieci, często skazane na głód i cierpienie, bez możliwość edukacji, oraz bez jakichkolwiek perspektyw na lepszą przyszłość. Dostrzegła to Polska Misja Medyczna – pozarządowa organizacja charytatywna – pomysłodawca i wykonawca akcji Dzieci Haiti. - Naszą misją jest poprawa jakości życia mieszkańców Haiti poprzez prowadzenie interwencji zdrowotnych i programów humanitarnych, które budują lokalny potencjał w biednych i wymagających wsparcia społecznościach. Konkretnie oznacza to, że będziemy szkolić młodzież w zakresie udzielania pierwszej pomocy i na kursach języka angielskiego. Przeprowadzimy rozpoznanie w sytuacji socjalnej i zdrowotnej mieszkańców, aby móc zaradzić najpilniejszym potrzebom w tym zakresie. Poza pomocą doraźną, zamierzamy też przygotować projekty rozwojowe w zakresie zwiększenia zdolności służb ratunkowych i ludności cywilnej na reagowanie w sytuacjach katastrof i klęsk żywiołowych – mówi Michał Wieczorek, koordynator i realizator projektu Dzieci Haiti, uczestnik Polskiej Misji Medycznej. Misję wsp…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a97236458438c7733a6c1250916216da753114f6-5d2ccf5.jpeg
width: 1280
height: 853

Żyją w jednym z najbiedniejszych krajów świata. Możemy przywrócić im radość dzieciństwa!
type: item
date: 2017-02-27T12:33:17.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: haiti
subject: pcpm
subject: pomoc
description: W najbiedniejszej części stolicy Haiti działa ośrodek SAKALA. Dla wielu dzieci to jedyna szansa, by odmienić swój los. Razem z Polską Misją Medyczną pomóżmy dzieciom Haiti!
encoded: Na niespokojnym lądzie Tym razem Polska Misja Medyczna swoją pomoc kieruje do dzieci mieszkających w jednym z najbiedniejszych krajów na świecie - ok. 80% społeczeństwa Haiti żyje w skrajnej biedzie. Ze względu na położenie geograficzne kraj systematycznie nawiedzają katastrofy naturalne. W 2010 roku w skutek największego od 200 lat trzęsienia ziemi zginęło ok. 70 tys. osób, 250 tys. osób doznało obrażeń, a ponad 1,5 mln straciło dach nad głową. W minionym roku wyspę ponownie nawiedził kataklizm. Huragan Matthew spowodował ogromne zniszczenia, liczba ofiar śmiertelnych wyniosła ponad 1000 osób a 1,5 miliona mieszkańców straciło domy i cały dorobek życia. Do tej pory Haiti nie podniosło się z gruzów. W tych warunkach żyją dzieci skazane na głód i cierpienie, często bez możliwości edukacji oraz bez jakichkolwiek perspektyw na lepszą przyszłość. Ich szansa Dla wielu z nich to dla nich jedyną szansą, by zmieniły swoje życie jest ośrodek SAKALA, położony w najbiedniejszej dzielnicy Port Au Prince Cite Soleil. Jest ostoją spokoju i miejscem darmowej edukacji dla najuboższych dzieci Cite Soleill. Ma pod swoją opieką ponad 350 osób w wieku 4 – 25 lat. Stwarza alternatywę dla dzieci dorastających w środowiskach młodocianych gangów, pełnych narkotyków i przemocy. Działania Polskiej Misji Medycznej będą polegały na wsparciu działania ośrodka SAKALA. Pierwsza faza projektu ma na celu wsparcie edukacji, w tym edukacji zdrowotnej podopiecznych ośrodka; przeprowadzenie szerokiego rozpoznania sytuacji lokalnego systemu ochrony zdrowia oraz określenie najpilniejszych potrzeb i wyznaczenia dalszego kierunku wsparcia. Ambasadorem akcji Dzieci Haiti został sekretarz redakcji National Geographic Traveler - Michał Cessanis. Chcesz przyłączyć się do akcji? Zobacz, jak możesz pomóc: pmm.org.pl/pl/aktualnosci/dzieci-haiti

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/5c1a2e9d7719b502b3f5fab4871314fb2db5a332-056b548.jpeg
width: 900
height: 600

Dramat Haiti po przejściu huraganu Matthew. Ci ludzie stracili wszystko
type: item
date: 2016-10-10T09:07:35.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: haiti
subject: huragan
subject: katastrofy
description: Liczba ofiar straszliwego żywiołu wciąż rośnie. Na Haiti zabił ponad 1000 osób. To jedno z najbiedniejszych państw świata po raz kolejny musi podnosić się z gruzów.
encoded: W weekend huragan dotarł do Florydy, według wstępnych informacji zabił kilkanaście osób. Wcześniej przeprowadzono ewakuację 1,5 miliona mieszkańców zagrożonych żywiołem rejonów. Obejrzyj dramatyczne zdjęcia z Haiti. Źródło: National Geographic News

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ca1a09e7f7796c142b91766aff37cd103ba7e0d1-68c7607.jpeg
width: 945
height: 629

3/2011
type: item
date: 2011-03-09T22:00:00.000Z
creator: redakcja
subject: Magazyn
subject: Traveler
subject: haiti
subject: morze karaibskie
subject: podróże
subject: Travel
subject: voodoo
subject: wyspy
subject: zwiedzanie
description: Żeby zobaczyć kompleks znanych na cały świat świątyń Kambodży, wstaję nieprzyzwoicie wcześnie. Postanawiam podziwiać perłę khmerskiej kultury o wschodzie słońca. Patrząc na ogrom Angkor Wat i misterne zdobienia, nietrudno mi uwierzyć, że przez ponad 30 lat pracowało przy jego budowie blisko 60 tys. ludzi. Jednak Angkor Wat nie jest, delikatnie mówiąc, moją ulubioną świątynią, bo nie lubię dzielić się cudami świata z tłumem spoconych turystów… Znacznie lepiej czuję się w cieniu rozłożystych drzew i wśród mchów porastających Ta Prohm czy spędzając czas na rozmowie z mnichami w świątyni Bayon. Dlatego w tym wydaniu Travelera zapraszam w magiczną podróż przez Azję. Nasi reporterzy sprawdzili i polecają najlepsze, najciekawsze i niekoniecznie oblegane przez turystów trasy Kambodży, Wietnamu i Laosu. A jeśli nie możecie akurat wyjechać na drugi kontynent, to polecam Wam miejsca w Polsce, gdzie także można mieć (przed)smak Azji (str. 32). Miłej lektury!
encoded: Spis treści: Fotoreportaż - Hammamy – jak wypucować duszę Tanie podróżowanie - Polska jest najfajniejsza Nikiszowiec. Cacko z czerwonej cegły WYWIAD – Igor Spolski Warszawski muzyk nagrywa w Kathmandu. Cel-Ne-Pal! TEMAT NUMERU - DALEKI WSCHÓD. Kambodża Tropikalny raj po przejściach PODRÓŻE Z GWIAZDAMI - Teneryfa. I kultura, i natura, czyli idealne wakacje nie tylko dla gwiazd MIASTO W 48 GODZIN - Luksemburg. Europa w wersji kompaktowej DOOKOŁA EUROPY - Nie tylko na knedlika. Odkryj najpiękniejsze zabytki UNESCO w Czechach ADVENTURE - Raport specjalny Steve Irwin. Człowiek, który kochał krokodyle Poradnik Travelera - Wiosenne oświecenie, czyli test latarek Felieton – Igor Zalewski. Ryż czy nie ryż

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/7fa0776546205c410e20974ec4546ac55a1224bf-b348225.jpeg
width: 1209
height: 1566

Haitański wyrok śmierci
type: item
date: 2010-03-11T05:01:00.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: haiti
subject: trzęsienie ziemi
subject: voodoo
subject: wydarzenia
description: Do trzęsienia ziemi na Haiti doszło ponad dwa miesiące temu i świat powoli zapomina już o zaistniałej tragedii. Media poświęcają jej coraz mniej czasu. Wstrząsów wtórnych już nie ma, a o ofiarach nieszczęścia nie warto pisać. Świat idzie do przodu i co kilka minut dochodzi do nowego nieszczęścia.
encoded: Jeśli jednak przyjrzeć się sprawie Haiti z bliska, łatwo można zauważyć, że ludzkie tragedie nie skończyły się na zniszczonych domach, zrujnowanych miastach czy stracie bliskich. Zdaniem ekspertów, w wyniku trzęsienia ziemi na Haiti, ponad dwieście tysięcy osób poddanych zostało zabiegowi amputacji kończyn. Co w tym dziwnego? Otóż od czasu XIX – wiecznych wojen nie doszło do tak wielkiej liczby przeprowadzonych tego typu zabiegów. Na Haiti, spadające fragmenty budynków, w ciągu kilku minut spowodowały uszkodzenie tkanki mięśniowej, układu nerwowego i kości wielu tysięcy ludzi i lekarze, często nie mając innego wyjścia, obcinali kończyny. Duży wpływ na taką sytuację miał również fakt, że ranni nie byli od razu poddawani opiece medycznej w specjalistycznych szpitalach, lecz czekali z obrażeniami wiele, wiele dni. W tym czasie, w koszmarnych warunkach sanitarnych, dochodziło do zakażenia, w wyniku którego nawet mało poważne rany stawały się groźne dla życia pacjentów. Ludzie niepełnosprawni nie mają łatwego życia nigdzie na świecie. Jednak w krajach Europy Zachodniej czy w Stanach Zjednoczonych mają znacznie łatwiejszy dostęp do specjalistycznych protez, a świadomość tolerancji i konieczności niesienia pomocy osobom w potrzebie jest znacznie bardziej rozwinięta. Na Haiti niepełnosprawność jest wytykana i potępiana, a trzęsienie ziemi w ciągu jednej chwili stworzyło całe pokolenie osób bez kończyn. W kraju, w którym ludzie żyją za dwa dolary dziennie, a bezrobocie przekracza ponad 60%, brak ręki lub nogi powoduje, że osoba niepełnosprawna nie jest w stanie znaleźć sobie żadnej pracy. Staje się ciężarem, którego rodzina nie jest w stanie udźwignąć. Dodatkowo dużym problemem jest tutaj kwestia panującej religii - wudu. Według jej założeń, jeśli ktoś został ranny lub ma jakąś wrodzoną ułomność, oznacza to, że został naznaczony przez zło i należy go unikać. Tekst: Agnieszka Budo

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/c630a1ad373bbc18b912a39992d2f76478100237-35d19e5.jpeg
width: 500
height: 353

Czy wiesz, że Haiti …
type: item
date: 2010-02-04T12:33:00.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: haiti
subject: historia
subject: napoleon bonaparte
subject: niewolnictwo
subject: trzęsienie ziemi
description: Po trzęsieniu ziemi, jakie nawiedziło na początku roku Haiti, prasa zachodnia codziennie poświęca jeden lub dwa teksty bieżącej sytuacji, jaka panuje na wyspie. Horror, tragedia, nieszczęście to były słowa, pojawiające się najczęściej w tytułach artykułów. Ocaleni, tysiące ofiar, kolejne trzęsienia – to wiadomości z późniejszych dni. Obecnie najczęściej wytłuszczane słowa to przemyt dzieci, szabrownicy, bezprawie i zarzut, że Zachód ponosi historyczną odpowiedzialność za nędzę tego kraju.
encoded: Co tak naprawdę wiemy o Haiti? Wstyd się przyznać, ale niewiele. Większość ludzi uważa, że to słoneczna, zielona wyspa położona gdzieś w okolicach Kuby i Dominikany. Biedna, ale jakże piękna. A jaka jest jej historia? Czarna. W kilka lat po tym, jak Krzysztof Kolumb postawił swoja stopę na wyspie, większość pierwotnych mieszkańców Haiti była martwa lub znajdowała się w niewoli. Podczas francuskiej dominacji, doszło tu do pierwszych wojen kolonialnych, w których udział brali niestety również Polacy. Za czasów Napoleona na Haiti wysłana została ekspedycja z udziałem Legionów Polskich. Na początku XVIII w. Haiti było francuską kolonią, ostro konkurującą z koloniami amerykańskimi o tytuł najcenniejszej europejskiej posiadłości na półkuli zachodniej. Na czym Francuzi opierali swój sukces? Na bezdusznym wykorzystywaniu afrykańskich niewolników, którzy dla arystokratycznych plantatorów produkowali na wyspie prawie połowę światowej ilości kawy i cukru. Niewolnicy traktowani byli jak tania siła robocza, którą bez zbędnych ceregieli można było zapracowywać na śmierć. Francuskie metody zmuszania czarnej ludności Haiti do posłuszeństwa były bezduszne, okrutne i krwawe, a władza oparta na wszechobecnym strachu i tyranii. W latach 80. XVIII w. doszło jednak na Haiti do powstania, w wyniku którego zabito wielu białych plantatorów. Władzę nad wyspą przejęli rebelianci, na czele których stał niewolnik – samouk, Toussaint L’Ouverture. Mimo, że bestialstwo, jakiego dopuściły się podczas konfliktu obie strony było ogromne, to czarnym niewolnikom udało się uzyskać poparcie amerykańskiej Partii Federalistycznej, a przede wszystkim, urodzonego na Karaibach, Alexandra Hamiltona – pierwszego sekretarza skarbu USA. Zdecydowanym przeciwnikiem utworzenia republiki złożonej z wyzwolonych afrykańskich niewolników był natomiast Thomas Jefferson, który po dojściu do władzy, pozwolił Napoleonowi na podbój Haiti. Bonaparte chciał nie tylko odzyskać wyspę, ale również poszerzyć strefę francuskich wpł…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ad4896cae6cba51da98ef50555b9296dc8ce7784-7eb00b8.jpeg
width: 400
height: 500

Pomóżmy Haiti
type: item
date: 2010-01-20T12:58:00.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: haiti
subject: katastrofy
subject: pomoc
subject: trzęsienie ziemi
description: W odpowiedzi na stale rosnącą liczbę osób poszkodowanych w wyniku trzęsienie ziemi na Haiti, Polski Czerwony Krzyż ogłasza apel do polskiego społeczeństwa z prośbą o wsparcie działań podejmowanych na rzecz ofiar kataklizmu.
encoded: W ślad za Apelem Międzynarodowej Federacji Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca na sumę 105 milionów CHF, Polski Czerwony Krzyż zwraca się z prośbą do społeczeństwa polskiego o pomoc ofiarom trzęsienia ziemi na Haiti. We wtorek 12 stycznia 2010 r. potężne trzęsienie ziemi o sile 7 stopni w skali Richtera nawiedziło Haiti. Jego epicentrum znajdowało się tylko 16 kilometrów od stolicy Haiti, na głębokości 30 km. Bardzo szybko nastąpiły po nim dwa wstrząsy o sile 5,9 i 5,5 stopnia. Setki budynków nie wytrzymały wstrząsu, a w ich ruinach pogrzebani są ludzie. W stolicy Haiti Port-au-Prince panuje chaos. Nie ma prądu, tysiące ludzi spędzają noc na ulicach. Nie działają linie telefoniczne ani telefony komórkowe, dlatego informacje z wyspy docierają do świata z opóźnieniem. Zniszczeniu uległo prawie wszystko, dlatego potrzebne są leki, woda, środki higieny, ubrania, koce, a także wszelkie środki finansowe na działania o charakterze długofalowym związane z odbudową zniszczeń i rehabilitacją poszkodowanych. W związku z tym Polski Czerwony Krzyż zwraca się z gorącą prośbą do Państwa o wsparcie działań podejmowanych na rzecz ofiar kataklizmu na Haiti. Pomóżcie nam pomagać! Wpłaty finansowe prosimy kierować na konto: Bank Millennium SA numer konta : 87 1160 2202 0000 0001 5455 3024 z dopiskiem " HAITI " Bezpośrednich wpłat dokonywać można także we wszystkich placówkach Polskiego Czerwonego Krzyża na terenie całego kraju.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1e639489198bb6a57bfd8afa8c87e68ebe661423-00c208c.jpeg
width: 509
height: 419

Trzęsienie ziemi na Haiti
type: item
date: 2010-01-13T11:10:00.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: haiti
subject: katastrofy
subject: Społeczeństwo
subject: trzęsienie ziemi
description: Od ponad 200 lat w regionie Haiti nie było tak silnego trzęsienia ziemi, które, jak podają różne agencje informacyjne, miało siłę 7 a nawet 7,3 st. Liczba ofiar wczorajszego trzęsienia ziemi, jak informuje stacja BBC, sięga setek ofiar, a według agencji Reutera, powołującej się na naocznych świadków, nawet tysiące osób może nadal znajdować się pod gruzami zniszczonych budynków.
encoded: Epicentrum trzęsienia ziemi znajdowało się zaledwie 16 km od stolicy Haiti, Port-au-Prince, na głębokości 30 km. Jak podaje stacja CNN, po głównym trzęsieniu o sile ponad 7 st. doszło do kilkunastu wstrząsów wtórnych, z których niektóre były nawet o sile 5,9 st. W wyniku wstrząsów zniszczeniu uległy domy mieszkalne, sklepy, biurowce i hotele. Większość ulic jest nieprzejezdna, nie działają telefony stacjonarne i komórki. Nawiązanie jakiejkolwiek łączności możliwe jest jedynie za pomocą telefonów satelitarnych. Na pomoc lekarską czeka wielu, często bardzo poważnie rannych ludzi. Bez dachu nad głową pozostało tysiące osób, a liczba uwięzionych pod gruzami ofiar katastrofy, również potrzebujących pomocy, nie jest nikomu znana. Chaos, tragedia, nieszczęście i ciemność, tak można opisać to, co dzieje się na ulicach haitańskich miast. Potworna katastrofa, w obliczu której człowiek nadal pozostaje bezbronny. Pomoc Haiti obiecały już USA, Kanada, Wenezuela i Francja. Dowiedz się więcej o Haiti: http://haiti.national-geographic.pl/haiti.html Galeria zdjęć z Haiti: https://www.national-geographic.pl/szukaj/galerie/0/dopasuj-slowa/0/haiti/ Zapraszamy na forum: https://www.national-geographic.pl/forum/showthread.php?p=7256#post7256

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1aae60be7ca79fe7a7173ee53156f82ca854e14f-17d904c.jpeg
width: 552
height: 372