National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-16T10:16:24.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Czy to możliwe, że ta gwiazda wskazała miejsce narodzin Jezusa?
items: Najpiękniejszy gwiazdozbiór zimowego nieba – za jego nazwą może stać mit nawiązujący do Wisły
items: Chiny przedstawiają kosmiczne plany na przyszłość. Chcą odnaleźć „Ziemię 2.0”
items: Największy księżyc Układu Słonecznego skrywa pod lodem ocean – co nas tam czeka?
items: Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba odkrył pierwsze gwiazdy, jakie powstały we Wszechświecie – twierdzą badacze z USA
items: Jak średniowieczny mnich z Oksfordu wykorzystał światło, by poznać pochodzenie gwiazd? Poznajcie pioniera astronomii
items: Zobacz, gdzie rodzą się gwiazdy. Misja Gaia stworzyła kosmiczną mapę 3D
items: Dlaczego wciąż nie spotkaliśmy kosmitów? Naukowiec wyjaśnia: Są uwięzieni na swoich planetach
items: Zaprojektowano statek o długości blisko 60 km. Ludzkość szykuje się do lotu w jedną stronę
items: Początki życia sięgają przestrzeni kosmicznej – sugerują nowe badania
items: Ćma z Australii zaskoczyła naukowców. Jej kompasem są… gwiazdy
items: Miał objętość 2000 Ziem – Jowisz mógł być drugą gwiazdą obok Słońca
items: Która planeta ma najwięcej księżyców w Układzie Słonecznym? Ścigają się Saturn i Jowisz
items: Gwiazdozbiór Ryb niełatwo odnaleźć na nocnym niebie. Jest ważnym zwiastunem
items: Pierwsza gwiazdka 2024 – o której pojawi się na niebie? To ona rozpocznie wigilijną kolację
items: Mirosław Hermaszewski jako pierwszy Polak poleciał w kosmos. Jego rekordy do dziś nie zostały pobite
items: Pierwszy fragment najdokładniejszej mapy Wszechświata. Dzięki teleskopowi Euclid jest na nim 14 mln galaktyk
items: Ludwika Maria Gonzaga była żoną dwóch polskich królów. Jan Kazimierz po jej śmierci abdykował
items: Maria Kazimiera d’Arquien, czyli królowa Marysieńka. Za Jana Sobieskiego wyszła z wielkiej miłości
items: Nieopodal centrum naszej Galaktyki odkryto nowe „dziwne okręgi radiowe”. Skąd się wzięły?
items: Teleskop Webba zaobserwował sześć dziwnych obiektów gwiazdopodobnych. Do końca nie wiadomo, czym są
items: Pierwszy prywatny spacer kosmiczny i testy komunikacji laserowej. Startuje przełomowa misja Polaris Dawn
items: Pierwsze zdjęcia Gwiazdy Polarnej w tak wysokiej rozdzielczości. Jest znacznie cięższa, niż sądzono
items: Kosmiczne „Wow!” rozszyfrowane! 47 lat po odebraniu tajemniczego sygnału z kosmosu wiemy, co za nim stoi
items: Sonda JUICE perfekcyjnie wykonała manewr podwójnej asysty grawitacyjnej! Teraz zmierza ku Wenus

Czy to możliwe, że ta gwiazda wskazała miejsce narodzin Jezusa?
type: item
date: 2025-12-16T10:16:55.000Z
creator: Candida Moss
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: betlejem
subject: biblia
subject: boże narodzenie
subject: chrześcijaństwo
subject: Gwiazdy
subject: jezus chrystus
subject: religie
subject: święta
description: Gwiazda Betlejemska od wieków fascynuje teologów, astronomów i historyków. Czy to możliwe, że za tym biblijnym znakiem kryje się rzeczywiste zjawisko astronomiczne?
encoded: Spis treść: Czy mogła to być kometa? Supernowa – zjawisko na niebie? A może rzadki układ planet? Czy to po prostu cud? Historia Gwiazdy Betlejemskiej należy do najbardziej rozpoznawalnych scen w chrześcijańskiej wyobraźni. To olśniewający znak nad miejscem narodzin dziecka, prowadzący tajemniczych przybyszów ze Wschodu do kołyski nowo narodzonego króla. Ewangelia według Mateusza, jedyna księga Biblii wspominająca o tym wydarzeniu, opisuje gwiazdę, która wzeszła na wschodzie. Przyciągnęła uwagę magów, prawdopodobnie astrologów-kapłanów z Babilonii lub Persji, i poruszała się przed nimi, aż zatrzymała się nad miejscem, gdzie przebywał Jezus. Ten epizod liczy zaledwie kilkanaście wersetów. Mimo to rozpalił dwa tysiąclecia spekulacji. Co właściwie zobaczyli magowie? Czy jakieś realne zjawisko astronomiczne mogłoby pasować do opisu Mateusza? Uczeni, astronomowie i teologowie proponowali bardzo różne odpowiedzi – od komet, przez supernowe, aż po koniunkcje planet. Czy mogła to być kometa? Jedno z najstarszych wyjaśnień jest zarazem najbardziej intuicyjne. Komety potrafią być widowiskowe i widoczne na dużym obszarze nieba. W starożytności często przypisywano im znaczenie prorocze. Kometa Halleya pojawiła się na przykład w latach 12–11 p.n.e., a następnie ponownie w 66 r. n.e. Jej pojawienie się 26 sierpnia 12 r. p.n.e. odnotowano w „Księdze Han”, chińskiej kronice astronomicznej. Rzymski historyk Kasjusz Dion łączył widok Komety Halleya nad Rzymem ze śmiercią wodza Marka Agrypy. Gdy chrześcijański teolog Orygenes z Aleksandrii w III w. próbował wyjaśnić niezwykłe ruchy Gwiazdy Betlejemskiej, pisał: – Należy ją zaliczyć do komet, które pojawiają się od czasu do czasu, albo do meteorów, albo do gwiazd brodatych czy w kształcie dzbana… Problem w tym, że chronologia nie pasuje do panowania Heroda Wielkiego, który zmarł w 4 r. p.n.e. i jest wprost wspomniany w Ewangelii Mateusza. Jeśli przyjąć, że ewangeliczna chronologia jest w przybliżeniu poprawna, Kometa Halleya – jedyny se…

GettyImages-1724154376-fceb442.jpg
width: 4754
height: 3389

Najpiękniejszy gwiazdozbiór zimowego nieba – za jego nazwą może stać mit nawiązujący do Wisły
type: item
date: 2025-12-15T08:07:05.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: fakty i mity
subject: gwiazdozbiory
subject: Gwiazdy
subject: historia
subject: kosmos
subject: mity
description: Erydan to rozległy gwiazdozbiór znany już w starożytności. Rozciąga się przez ponad 100 stopni łuku nieba i może być obserwowany z różnych szerokości geograficznych. Dlaczego fascynował już Arystotelesa i jak można go odnaleźć dziś?
encoded: Spis treści: Erydan – mityczna rzeka i boska tajemnica starożytnej Grecji Która rzeka kryje się za mitem Erydanu? Prawdziwe źródła bursztynu i legenda północy Gwiazdozbiór Erydanu – tajemnicza rzeka na nocnym niebie i jej niezwykłe gwiazdy Choć dziś rzadko wspominany poza gronem pasjonatów astronomii Erydan był jednym z ważniejszych gwiazdozbiorów znanych starożytnym. Jego długi, wijący się kształt przywodził na myśl rzekę płynącą przez nieboskłon – stąd liczne powiązania z mitologicznym Erydanem, mitycznym nurtem niosącym ze sobą opowieści o upadku Faetona i niebiańskim porządku. Konstelacja, rozciągająca się od gwiazdozbioru Oriona aż po południowy kraniec nieba, nadal skrywa wiele fascynujących historii – i chociaż nie jest łatwa do zaobserwowania z Polski w całości, jej obecność na nocnym niebie wciąż budzi zachwyt. Erydan – mityczna rzeka i boska tajemnica starożytnej Grecji W kulturze starożytnej Grecji Erydan ma podwójne znaczenie. Z jednej strony jest to bóstwo rzeczne, syn tytanów Okeanosa i Tetydy, uosabiający potężne i nieznane wody Północy. Z drugiej – to tajemnicza rzeka, która według mitologii wypływała z podziemnego świata Hadesu i była zlokalizowana na północy, poza granicami znanego świata. Grecy kojarzyli ją z miejscem przekraczającym rzeczywistość, granicznym punktem między życiem a śmiercią. Z rzeką Erydan nierozerwalnie związany jest grecki mit o Faetonie, synu boga słońca Heliosa i nimfy morskiej Klimene. Zainspirowany boskim pochodzeniem, Faeton postanowił poprowadzić rydwan ojca po niebie. Nie zapanował jednak nad ognistymi końmi. Słońce zbliżyło się zbyt mocno do Ziemi, powodując kataklizmy, susze i pożary. Aby zapobiec całkowitemu zniszczeniu świata, Zeus uderzył piorunem w Faetona, strącając go z niebios. Młodzieniec spadł do rzeki Erydan i utonął. Tragiczna śmierć Faetona wywołała rozpacz jego sióstr – Heliad, córek Heliosa. Bogowie z litości przemienili je w topole, rosnące na brzegach Erydanu, a ich łzy zamieniły się w bursztyn, który m…

erydan-GettyImages-1371476497-e91a994.jpg
width: 5023
height: 3480

Chiny przedstawiają kosmiczne plany na przyszłość. Chcą odnaleźć „Ziemię 2.0”
type: item
date: 2025-12-09T15:45:51.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: chiny
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: podróże kosmiczne
subject: satelita
subject: słońce
subject: wszechświat
description: Plan kosmiczny Chin na najbliższe lata może przyprawić o zawrót głowy. Chcą one wysłać cztery przełomowe satelity, z których każdy ma zmienić nasze postrzeganie Wszechświata – w tym odnaleźć planety podobne do Ziemi, na których moglibyśmy zamieszkać. Czy to część propagandy Państwa Środka, czy rzeczywisty plan podboju kosmosu?
encoded: Chińska Narodowa Agencja Kosmiczna przedstawiła plany czterech nowych misji kosmicznych, które mają zostać zrealizowane w ramach 15. Planu Pięcioletniego (2026–20230). Zostały ogłoszone w państwowej telewizji, a ich celem ma być eksploracja najbardziej fascynujących i tajemniczych obszarów kosmosu oraz wyniesienie kraju na szczyt światowych badań egzoplanetarnych. Czy to może się udać? Chiny chcą odnaleźć nową Ziemię W ostatnich latach chińskich program kosmiczny przeszedł ogromną transformację. Po sukcesach misji księżycowych, marsjańskich i uruchomieniu własnej stacji orbitralnej kolejnym krokiem stała się eksploracja dalekiego kosmosu. Chińczycy chcą odpowiedzieć na pytanie: czy Ziemia jest jedyną planetą nadającą się do życia? Założenia misji Exo-Earth są ambitne. Chiński satelita, wyposażony w najnowocześniejsze instrumenty, ma monitorować tysiące gwiazd w naszej galaktyce, poszukując egzoplanet (planet orbitującej wokół gwiazdy innej niż Słońce) w tzw. strefie zamieszkiwalnej, czyli tym obszarze wokół gwiazdy, w którym mogą istnieć warunki sprzyjające obecności wody w stanie ciekłym oraz – potencjalnie – życiu. Dlaczego Chiny inwestują w poszukiwanie planet podobnych do Ziemi? Powodów jest kilka. Po pierwsze, chodzi o prestiż w światowym wyścigu technologicznym i naukowym. Stany Zjednoczone i Europa od lat prowadzą badania nad egzoplanetami, a sukcesy takich misji jak Kepler czy TESS pokazują, że poszukiwanie planet podobnych do Ziemi może stać się jednym z najważniejszych kierunków współczesnej astrofizyki. Chińczycy w dalszym kosmosie nie powinni więc nikogo dziwić. Po drugie, badania te są motorem rozwoju nowoczesnych technologii. Projekt Exo-Earth pobudza innowacje w zakresie optyki, detekcji światła, przetwarzania danych i automatyzacji analiz astronomicznych. Dzięki temu mogą budować nie tylko własne know-how, ale także potencjał do tworzenia nowych technologii cywilnych i militarnych. Te zaś dobrze wyglądają na udostępnianych w internecie propagandowych…

GettyImages-2246679435-83b9e42.jpg
width: 3500
height: 2195

Największy księżyc Układu Słonecznego skrywa pod lodem ocean – co nas tam czeka?
type: item
date: 2025-12-09T13:57:07.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: kosmos
subject: księżyce
subject: układ słoneczny
description: Największy księżyc Jowisza, Ganimedes, to obiekt, który zaskoczył nie tylko samego Galileusza, ale zaskakuje też współczesnych naukowców. Skrywa cechy, których wcześniej nie spodziewano się znaleźć na księżycach planet olbrzymów.
encoded: Spis treści: Skąd wzięła się nazwa Ganimedes? Historia jednego z księżyców Jowisza Ganimedes – największy i najbardziej złożony księżyc Jowisza Największy księżyc w Układzie Słonecznym Magnetosfera i atmosfera Ganimedesa Jak jest zbudowany Ganimedes? Ziemskie misje na Ganimedesa Największy księżyc Jowisza, Ganimedes, został odkryty przez Galileusza już w XVII wieku. Mimo że upłynęło kilka stuleci, obiekt ten wciąż pozostaje zagadką dla naukowców. To właśnie ten księżyc jest największy nie tylko wokół Jowisza, ale też w całym Układzie Słonecznym – przewyższa rozmiarami nawet planetę Merkury. Badania prowadzone przez sondy kosmiczne pokazały, że Ganimedes ma cechy, które upodabniają go do planet skalistych. Jedną z takich cech jest posiadanie własnego pola magnetycznego – wyjątkowego wśród księżyców. Dodatkowo jego powierzchnia pokryta jest lodem wodnym, a pod nią może kryć się ocean ciekłej wody. Skąd wzięła się nazwa Ganimedes? Historia jednego z księżyców Jowisza Choć dziś Ganimedes to jedno z najbardziej rozpoznawalnych imion w Układzie Słonecznym, początkowo wcale nie odnosiło się do tego księżyca. Galileusz, który jako pierwszy zaobserwował cztery największe księżyce Jowisza w 1610 roku, nazwał je w sposób czysto techniczny – Ganimedes otrzymał oznaczenie Jowisz III. Ten schemat miał podkreślać kolejność odkrycia oraz ich relację z planetą macierzystą. Odkrycie satelitów Jowisza było przełomowe – udowadniało, że nie tylko Ziemia może mieć księżyce, co osłabiało geocentryczny model wszechświata. W połączeniu z teorią heliocentryczną Mikołaja Kopernika, obserwacje Galileusza przyczyniły się do rewolucji naukowej i zmiany naszego pojmowania kosmosu. Z czasem pojawiła się potrzeba nadania tym ciałom niebieskim bardziej rozpoznawalnych nazw. Z inicjatywą wystąpił Johannes Kepler, który zaproponował, by satelity Jowisza nazwać imionami kochanków Zeusa (grecka wersja imienia Jowisza). To właśnie dzięki jego sugestii księżyc Jowisz III zyskał nazwę Ganimedes. W mitologi…

ganimedes-najwiekszy-ksiezyc-jowisza-acbed3d.jpeg
width: 2880
height: 1530

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba odkrył pierwsze gwiazdy, jakie powstały we Wszechświecie – twierdzą badacze z USA
type: item
date: 2025-11-20T06:59:43.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: teleskop
subject: wszechświat
description: Pracujący w podczerwieni Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba jest prawdziwym gwiezdnym archeologiem. Jego możliwości pozwalają mu rejestrować światło nieistniejących już, najwcześniejszych obiektów, jakie pojawiły się w naszym Wszechświecie. Trafił też na światło pochodzące z pierwszych gwiazd, powstałych niedługo po Wielkim Wybuchu.
encoded: Jeśli coś w znanym nam Wszechświecie przypomina wehikuł czasu, jest nim światło. Światło naszej dziennej gwiazdy dociera do Ziemi w osiem minut. Czyli Słońce zawsze będziemy widzieli takim, jakim było osiem minut wcześniej. Im dalej w kosmos, tym wartości te się zwiększają. Na przykład gwiazda Betelgeza, najlepsza obecnie kandydatka na supernową, znajduje się około 640 lat świetlnych od nas. Czyli widzimy ją taką, jaką była 640 lat temu. Swoją drogą jest to jeden z powodów pojawiających się sugestii, że Betelgeza już stała się supernową, jednak ze względu na odległość i prędkość światła, nie możemy tego jeszcze dostrzec. Teleskop Jamesa Webba: kosmiczny archeolog Nasze kosmiczne oko, supernowoczesny Teleskop Jamesa Webba (JWST), skanuje niebo w poszukiwaniu światła skrajnie przesuniętego ku czerwieni. Czyli pochodzącego z najodleglejszych, a tym samym z najstarszych obiektów we Wszechświecie. Światło najdalej położonych obiektów badanych przez JWST zostało rozciągnięte ponad 15-krotnie. Bazując na przesunięciu ku czerwieni (redshift) można obliczyć odległość i wiek światła, a co za tym idzie – odległość i wiek obiektu, który je wyemitował. Regularnie pojawiają się kolejne informacje o tym, że JWST odkrył pierwsze galaktyki, a ich wiek co pewien czas przesuwa się o kolejne miliony lat. Jednak to odkrycie pierwszych gwiazd wydaje się bardziej intrygujące. W dodatku amerykańscy astronomowie z Uniwersytetów Columbia i Toledo przekonują, że teleskop już odnalazł te olbrzymie i żyjące wyjątkowo krótko obiekty. Gwiazdy trzeciej populacji – Naprawdę potrzebowaliśmy czułości JWST. Potrzebowaliśmy też stukrotnego powiększenia wywołanego soczewkowaniem grawitacyjnym gromady galaktyk znajdującej się między nami a galaktyką LAP1-B – napisali naukowcy z artykule opublikowanym na łamach „The Astronomical Journal Letters". Pierwsze gwiazdy składały się wyłącznie z wodoru i helu oraz miały bardzo duże masy, dochodzące do 1000 mas Słońca. Żyły krótko i zainicjowały tworzenie się we W…

najstarsze-gwiazdy-df622c4.jpg
width: 1250
height: 704

Jak średniowieczny mnich z Oksfordu wykorzystał światło, by poznać pochodzenie gwiazd? Poznajcie pioniera astronomii
type: item
date: 2025-11-15T09:47:44.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: pierwiastki
subject: średniowiecze
subject: teleskop
description: W czasach, w których w Europie dominowała filozofia Arystotelesa, a Wszechświat wyobrażano sobie jako zbudowany z doskonałej i niezmiennej „kwintesencji”, pojawił się ktoś, kto odważył się zatrząść fundamentami poznania. Dominikański mnich Richard Fischacre, bez dostępu do teleskopu, trafnie określił budowę gwiazd i planet, a jego rozważania potwierdzono dopiero po setkach lat. Jak udało mu się tego dokonać?
encoded: W XIII wieku potrzeba było wielkiej odwagi, by zakwestionować teorie Arystotelesa. W Europie dominował pogląd, że wszystko to, co na Ziemi, stworzone jest z czterech pierwiastków – ziemi, ognia, powietrza i wody – a przeciwstawny im jest tzw. „piąty element” czyli „kwintesencja”, która stanowiła doskonały żywioł budujący świat niebios i planet. Dokonał tego jednak mnich z Oksfordu, który wykorzystał swoją wiedzę z optyki, a w szczególności zachowania światła i koloru. Jego rozważania okazały się prekursorskie, prowadząc do rewolucji w zrozumieniu Wszechświata. To opowieść o tym, że wielkie odkrycia wymagają czasem wielkiej odwagi. Z czego zrobione są planety? Richard Fishacre, pierwszy dominikanin wykładający teologię na Uniwersytecie Oksfordzkim, jako jeden z nielicznych naukowców średniowiecza otwarcie kwestionował autorytet Arystotelesa. Zamiast przyjmować istnienie tajemniczej kwintesencji, argumentował, że ciała niebieskie są zbudowane z tych samych czterech elementów, które znajdują się na Ziemi. Chociaż obecnie wiemy, że „elementów”, czyli pierwiastków, jest o wiele więcej, był to rewolucyjny krok w odpowiednią stronę. Jak właściwie angielski mnich dokonał obserwacji o naturze Wszechświata? Podejście dominikanina opierało się na analizie światła i koloru. Fishacre zauważył, że kolor jest właściwością ciał nieprzezroczystych – to jest takich, które z definicji muszą być złożone z co najmniej dwóch z czterech elementów ziemskich. Patrząc w niebo widział, że planety mają własne barwy: np. Mars mienił się na czerwono, a Wenus na żółto. Dla mnicha był to wyraźny znak, że planety i gwiazdy nie są zbudowanego z jakiegoś innego, eterycznego materiału. Te obserwacje były prekursorem przyszłych badań spektroskopowych, chociaż naukowiec nie miał do dyspozycji żadnych przyrządów optycznych poza własnym wzrokiem. Drobiazgowa analiza barw planet i Księżyca Jednym z najmocniejszych argumentów Fishacre’a przeciwko Arystotelesowi był Księżyc. Zauważył on – słusznie z resztą –…

shutterstock1403131478-a1f50f4.jpg
width: 5184
height: 2920

Zobacz, gdzie rodzą się gwiazdy. Misja Gaia stworzyła kosmiczną mapę 3D
type: item
date: 2025-09-19T07:42:14.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
description: Wyrusz w podróż do miejsc, gdzie rodzą się gwiazdy. Dzięki danym z misji Gaia naukowcy stworzyli mapę, która ujawnia trójwymiarowy obraz gazowych obłoków skrywających młode gwiazdy. Po raz pierwszy możemy zobaczyć te regiony z zupełnie nowej perspektywy. Tak wygląda Droga Mleczna, gdy spojrzymy na nią „z lotu ptaka”.
encoded: Aż 44 miliony gwiazd ciągu głównego i 87 masywnych gwiazd typu O rozrzuconych na przestrzeni 4000 lat świetlnych od Słońca posłużyło do opracowania trójwymiarowej mapy gwiezdnych żłobków. Mowa o gigantycznych obłokach gazu molekularnego, głównie wodoru oraz pyłu. Gdy tego typu obłok zapadnie się pod własnym ciężarem, tworzą się protogwiazdy, z których po okresie formowania się, powstają gwiazdy. W obłokach gazu i pyłu Mapa, która powstała dzięki precyzyjnym obserwacjom należącej do Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) sondy Gaia, pozwala lepiej poznać te nieprzejrzyste, chmurne obszary oraz młode, gorące gwiazdy, które nadają im kształt. Dodajmy, że opracowanie mapy jest naprawdę wyjątkowym osiągnięciem, ponieważ mapowanie regionów narodzin gwiazd jest wyjątkowo trudne. Takie miejsca ukryte są za gęstymi obłokami gazu i pyłu. Ale naukowcom misji udało się zmierzyć pozycje gwiazd oraz tzw. ekstynkcję, czyli stopień, w jakim pył pochłania i blokuje ich światło. Właśnie na tej podstawie udało się opracować trójwymiarowe mapy rozmieszczenia pyłu i określić ilość zjonizowanego wodoru, dzięki któremu wiemy, że w danym miejscu zachodzi proces powstawania gwiazd. Jak przekonują naukowcy misji, dotychczas wiele teleskopów obserwowało te regiony, uzyskując obraz z perspektywy Ziemi. Jednak dopiero Gaia umożliwiła poznanie ich prawdziwej struktury przestrzennej w trzech wymiarach i zobaczenie ich tak, jakbyśmy patrzyli na Drogę Mleczną z zewnątrz. Spojrzeć z góry Tylko jak to możliwe? Przecież Gaia orbituje wokół znajdującego się raptem 1,5 miliona kilometrów od Ziemi punktu L2. Mimo to, jak przekonuje Lewis McCallum, astronom z University of St Andrews w Wielkiej Brytanii i pierwszy autor dwóch publikacji naukowych opisujących nowy model 3D, Gaia daje pierwszy precyzyjny obraz tego, jak wyglądałby nasz fragment Drogi Mlecznej z góry. View oEmbed on the source website – Dotąd nie powstał żaden model rozmieszczenia zjonizowanego gazu w lokalnej Drodze Mlecznej, który tak dobrz…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/09/Gaiaseesstellarnurseriesanimationstill2pillars-5a6ae50.jpg
width: 1920
height: 1080

Dlaczego wciąż nie spotkaliśmy kosmitów? Naukowiec wyjaśnia: Są uwięzieni na swoich planetach
type: item
date: 2025-08-28T11:30:41.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: egzoplanety
subject: fizyka
subject: Gwiazdy
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: planety
subject: podróże kosmiczne
description: Hiszpański badacz uważa, że odpowiedź kryje się w prawach fizyki. W niektórych warunkach obce cywilizacje mogą być skazane na swoje planety – nawet jeśli dysponują zaawansowaną technologią.
encoded: W tym artykule: Prędkość ucieczki kosmitów Planety-więzienia? Planety-akwaria Enrico Fermi, fizyk atomowy, noblista, w połowie XX w. zadał słynne pytanie: „Gdzie Oni są?”. Przeszło ono do historii jako paradoks Fermiego. Paradoks ten dotyczy potencjalnych kosmitów. A dokładniej tego, że skoro Wszechświat jest tak ogromny i stary, to powinno w nim istnieć wiele obcych cywilizacji. Dlaczego dotychczas nie spotkaliśmy żadnej z nich? Odpowiedzi mogą być dwie. Pierwsza – ponieważ żadnych innych inteligentnych form życia w kosmosie nie ma. I druga: ponieważ nie potrafimy nawiązać z żadną kontaktu. Dlaczego? Gdyż np. zaawansowane technologicznie cywilizacje istnieją zbyt krótko. Są rozrzucone we Wszechświecie i dzielą je ogromne odległości. Używają sposobów komunikacji niedostępnych dla nas. Do tej grupy Elio Quiroga z hiszpańskiego Universidad del Atlántico Medio dorzucił właśnie jeszcze jedno wyjaśnienie. Jego zdaniem istnieje cała grupa planet pozasłonecznych, z których zwyczajnie nie da się uciec. Niezależnie od tego, jak bardzo Obcy staraliby się to zrobić. Prędkość ucieczki kosmitów Każde ciało niebieskie ma swoją tzw. prędkość ucieczki (albo drugą prędkość kosmiczną). To prędkość, jaką musi mieć na starcie obiekt, żeby wydostać się z pola grawitacyjnego ciała niebieskiego. Dla Ziemi wynosi ona 11,2 km/s. Nie oznacza to jednak, że startując z taką szybkością dotrzemy w kosmos. W rzeczywistości trzeba jeszcze pokonać opory ruchu – np. opór atmosfery. Dlaczego kosmici nigdy nie odwiedzili Układu Słonecznego? Być może nie odpowiada im nasze Słońce Naukowcy zaproponowali nowe rozwiązanie słynnego paradoksu Fermiego. Twierdzą, że przyczyną, dla której żadna obca cywilizacja nie nawiązała z nami kontaktu, jest nasza gwiazda. A dokładn... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dlaczego-kosmici-nigdy-nie-odwiedzili-ukladu-slonecznego-byc-moze-nie-odpowiada-im-nasze-slonce-fot-getty-images-5fbd065.jpg" width="938" height="473" alt="Dlacz…

Dlaczego-wciaz-nie-spotkalismy-kosmitow-092fca7.jpg
width: 5472
height: 3648

Zaprojektowano statek o długości blisko 60 km. Ludzkość szykuje się do lotu w jedną stronę
type: item
date: 2025-08-20T11:13:20.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: Gwiazdy
subject: loty w kosmos
description: Międzygwiezdna podróż to marzenie ludzkości, które może się spełnić… za kilkaset lat. Własnie zaprojektowano gigantyczny statek z myślą o locie do Alfa Centauri, trwającym niemal pół milenium. To nie film science-fiction, lecz realny projekt naukowców. Ale czy jesteśmy gotowi na takie wyzwanie?
encoded: Spis treści: Statki pokoleniowe rozwiązaniem dla kosmicznego transportu Projekt Hyperion Stocznia oddalona o 1,5 mln kilometrów 16 pokoleń do celu Podróże kosmiczne, wbrew powieściom i filmom science-fiction, są skomplikowane, a wielu przypadkach niemal nierealne. Nie tylko dlatego, że przestrzeń kosmiczna jest zwyczajnie zabójcza dla naszego gatunku, ale przede wszystkim ze względu na niekompatybilność między długością ludzkiego życia, a kosmicznymi odległościami. Weźmy przykład Parker Solar Probe, która w 2024 roku osiągnęła przez krótki czas rekordową prędkość ponad 635 000 km/h (ok. 176 km/s). Gdyby jakikolwiek statek mógł utrzymać tę zawrotną prędkość przez całą podróż, dotarcie do Alfa Centauri zajęłoby mu niemal 7400 lat. A to dla naszego gatunku okres, który rozpoczął się powstaniem pierwszych wiosek, a zakończył powszechnymi systemami sztucznej inteligencji. Statki pokoleniowe rozwiązaniem dla kosmicznego transportu Właśnie dlatego, jeśli w przyszłości będziemy chcieli wysłać ludzi do innego układu gwiezdnego, być może będziemy musieli pogodzić się z tym, że dotarcie tam zajmie setki lat. Jedynym rozwiązaniem zdają się statki pokoleniowe. Koncepcja rozwijana była początkowo przez twórców SF, choć od lat 70. ubiegłego wieku jest traktowana poważnie przez naukowców. Wówczas grono znakomitych ekspertów z Brytyjskiego Towarzystwa Międzyplanetarnego stworzyło „Projekt Dedal”. To teoretyczne studium dotyczące zaprojektowania i wysłania w kosmos wielopokoleniowego, międzygwiezdnego statku kosmicznego napędzanego energią fuzji jądrowej. Projekt Dedal przewidywał budowę bezzałogowej sondy międzygwiezdnej zdolnej dotrzeć do gwiazdy Barnarda w mniej niż 50 lat. Aby osiągnąć prędkość około 12% prędkości światła, miała wykorzystywać napęd pulsacyjny oparty na mikroeksplozjach termojądrowych. Statek o masie 54 tys. ton (z czego 50 tys. ton stanowiło paliwo: deuter i hel-3) miał być dwustopniową rakietą: pierwszy stopień rozpędzałby go przez 2 lata, drugi przez kolejne 1,…

chrysalis0-062a133.png
width: 1059
height: 755

Początki życia sięgają przestrzeni kosmicznej – sugerują nowe badania
type: item
date: 2025-07-29T13:45:45.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: dna
subject: Gwiazdy
subject: życie
description: W dysku otaczającym oddaloną o około 1350 lat świetlnych od nas protogwiazdę V883 Orionis, udało się wykryć 17 złożonych cząsteczek organicznych. Ich ilość i złożoność wzrasta w miarę przekształcania się dysków protoplanetarnych w układy planetarne. Oznacza to, że cegiełki życia są obecne w systemach gwiazdowych od ich najwcześniejszych etapów.
encoded: Spis treści: Jedna z czterech baz tworzących DNA i RNA Cegiełki życia. Jakie jest ich pochodzenie? Życie we Wszechświecie Badanie prowadzone dzięki sieci radioteleskopów ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array), pozwoliło na analizę dysku protoplanetarnego otaczającego odległą gwiazdę. Mowa o znajdującej się w konstelacji Oriona i oddalonej od nas o 1350 lat świetlnych 883 Orionis. Naukowcy z Instytutu Astronomii im. Maxa Plancka (MPIA), Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, Columbia University, Purdue University, University of California, Berkeley oraz University of Michigan ogłosili, że udało im się zidentyfikować w omawianym dysku 17 złożonych cząsteczek organicznych (tzw. complex organic molecules, COMs). Wśród nich znalazły się pierwsze, choć wstępne, detekcje glikolu etylenowego ((CH₂OH)₂) oraz glikolonitrylu (HOCH₂CN) — związków uznawanych za potencjalnych prekursorów aminokwasów. Choć wcześniej odnajdywano te cząsteczki w przestrzeni międzygwiazdowej, po raz pierwszy zarejestrowano je w dysku formującym planety wokół protogwiazdy. To odkrycie rzuca nowe światło na pytanie o kosmiczne początki życia. Jedna z czterech baz tworzących DNA i RNA Zespołem badawczym, który dokonał detekcji COMs’ów kieruje Abubakar Fadul z działu badań formowania planet i gwiazd w Instytucie Astronomii im. Maxa Plancka (MPIA). Artykuł opisujący odkrycie został opublikowany w dwóch prestiżowych periodykach naukowych: „The Astronomical Journal” i „The Astrophysical Journal”. Zidentyfikowane w dysku protoplanetarnym cząsteczki składają się z więcej niż pięciu atomów i zawierające przynajmniej jeden atom węgla. Szczególnie istotne jest wykrycie glikolonitrylu, będącego prekursorem aminokwasów glicyny i alaniny, a także zasady azotowej adeniny — jednej z czterech baz tworzących DNA i RNA. Odkrycie to stanowi ważny głos w dyskusji dotyczącej ewolucji związków organicznych w układach planetarnych. Odkrycie jest o tyle interesujące, że zaprzecza obecnej wiedzy. Zacznijmy o…

original20250726184644-d196185.jpg
width: 1920
height: 1080

Ćma z Australii zaskoczyła naukowców. Jej kompasem są… gwiazdy
type: item
date: 2025-06-23T09:29:19.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: australia
subject: ćmy
subject: Gwiazdy
subject: migracje
description: Mierzy zaledwie kilka centymetrów i waży poniżej jednego grama. Ale jej umiejętności nawigacyjne zaskoczyły naukowców. Okazało się, że australijska ćma Bogong wykorzystuje do corocznej 1000-kilometrowej podróży nie tylko pole magnetyczne Ziemi, ale też gwiazdy!
encoded: Spis treści: Ćma wędrowniczka Eksperymenty: od symulatora lotu po obserwacje w terenie Co to oznacza dla nauki i technologii? To, że tak niewielkie zwierzęta bezkręgowe wykorzystują jako „kompas” ciała niebieskie, jest dla naukowców sporym zaskoczeniem. Do tej pory sądzono, że z takiej opcji korzystają niektóre ptaki migrujące w nocy i oczywiście ludzie, korzystając z odpowiednich narzędzi, na przykład sekstantu. Ćma wędrowniczka Nowego ustalenia dokonał międzynarodowy zespół badaczy pod kierunkiem prof. Erica Warranta z Uniwersytetu w Lund. Wnioski opublikowano na łamach prestiżowego periodyku „Nature”. Przełomowe badania ujawniają, że australijska ćma Bogong (Agrotis infusa) wykorzystuje gwiazdy i Drogę Mleczną jako kompas podczas swojej corocznej podróży o długości 1000 kilometrów do chłodnych jaskiń w głębi lądu. Okazało się również, że pole magnetyczne Ziemi odgrywa ważną rolę w nawigacji tej tajemniczej ćmy. Biorąc pod uwagę długość podróży, jest to absolutnie niesamowite dokonanie tych bezkręgowców. Odpowiada to dwukrotnej podróży człowieka dookoła świata przy wykorzystaniu wyłącznie własnych zmysłów. Eksperymenty: od symulatora lotu po obserwacje w terenie Aby dojść do takich wniosków naukowcy wykonali badania zarówno w kontrolowanych laboratoryjnych warunkach, jak i obserwowali ćmy w ich naturalnym środowisku. W tym pierwszym przypadku umieszczono zwierzęta w symulatorze lotu, aby wykonać eksperymenty behawioralne. Schwytano je podczas migracji wiosennej i jesiennej. Symulator ten znajdował się w laboratorium wolnym od ferromagnetyków, gdzie pole magnetyczne Ziemi było wyzerowane. W ten sposób „zagłuszono” znany już wcześniej zmysł magnetyczny ćmy. View oEmbed on the source website Ćmom wyświetlano na ekranie bezksiężycowe australijskie nocne niebo. W tych warunkach ćmy latały w kierunkach odpowiednich dla ich pory migracji: mniej więcej na południe wiosną (kierunek migracji do Alp Australijskich) i na północ-północny zachód jesienią (kierunek migracji powr…

cmy-4263b82.png
width: 949
height: 539

Miał objętość 2000 Ziem – Jowisz mógł być drugą gwiazdą obok Słońca
type: item
date: 2025-05-22T07:51:19.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: księżyce
subject: układ słoneczny
description: Jowisz był kiedyś prawdopodobnie ponad dwukrotnie większy niż obecnie – wynika z nowych analiz naukowców. Odkrycie może zmienić nasze rozumienie początków Układu Słonecznego. Tym bardziej, że dziś planeta ta nie ma sobie równych wśród swoich sąsiadów.
encoded: Spis treści: Jowisz u zarania Układu Słonecznego Rola Jowisza w ewolucji Układu Słonecznego Co ujawniły badania Amaltei i Tebe? Badania krytycznego momentu Od dawna mówi się o tym, że Jowisz, ogromna gazowa planeta miała być gwiazdą. Jednak nieznane wydarzenie przerwało proces pochłaniania przez Jowisza gazu. Jowisz w początkach Układu Słonecznego Proces powstawania naszego układu planetarnego rozpoczął się, gdy tzw. mgławica słoneczna, czyli chmura gazu i pyłu, zaczęła zapadać się pod wpływem własnego ciężaru. Prawdopodobnym impulsem do rozpoczęcia tego procesu była eksplozja pobliskiej supernowej. Słońce ukształtowało się około 4,6 miliarda lat temu. Niewiele później pojawił się Jowisz – gazowa planeta, która – jak wiele wskazuje – również mogła być gwiazdą. Gdyby tak się stało, pojawiłby się tzw. układ podwójny gwiazd. Co zresztą jest bardzo częste. Nawet 20 do 50 procent znanych układów planetarnych znajduje się w układach z więcej niż jedną gwiazdą, najczęściej właśnie w układach podwójnych. Rola Jowisza w ewolucji Układu Słonecznego Gdy weźmie się pod uwagę powyższe, łatwiej zrozumieć, jak wielką rolę odegrał Jowisz w ewolucji Układu Słonecznego. Jego potężna grawitacja odegrała kluczową rolę w kształtowaniu ścieżek orbitalnych innych planet Układu Słonecznego. Pomogła rzeźbić dysk gazu i pyłu, z którego się uformowały oraz wpłynęła na rozmieszczenie planetoid i formowanie się Głównego Pasa Asteroid. Naukowcy uważają również, że Jowisz odegrał istotną rolę w powstaniu życia, pochłaniając planetoidy, które mogły uderzyć w Ziemię. Właśnie dlatego historia formowania się Jowisza jest kluczowa dla zrozumienia ewolucji wczesnego Układu Słonecznego. W opublikowanej niedawno pracy astronomowie z Caltechu oraz z Uniwersytetu Michigan zaprezentowali szczegółowe badania pierwotnego stanu Jowisza. Ich wyniki wskazują, że 3,8 miliarda lat po powstaniu Układu Słonecznego oraz po uformowaniu się pierwszych ciał stałych w mgławicy protoplanetarnej naszego systemu planetarneg…

jowisz-c8c46f8.jpg
width: 3840
height: 2160

Która planeta ma najwięcej księżyców w Układzie Słonecznym? Ścigają się Saturn i Jowisz
type: item
date: 2025-03-12T13:01:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: księżyc
subject: księżyce
subject: saturn
subject: układ słoneczny
description: W Układzie Słonecznym istnieją planety, które nie mają żadnego księżyca. Ziemia ma jednego naturalnego satelitę. O miano zwycięzcy w tym zakresie od zawsze rywalizują dwa obiekty astronomiczne – Saturn i Jowisz. Która planeta ma najwięcej księżyców? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Czym jest księżyc? Jowisz stracił prowadzenie Która planeta ma najwięcej księżyców? Saturn wysunął się na pozycję lidera Jak odkryto nowe księżyce Saturna? Co wiemy na temat nowo odkrytych księżyców? Co wnosi to odkrycie? Lista księżyców w Układzie Słonecznym podlega ciągłej aktualizacji Która planeta ma najwięcej księżyców? Pod względem liczby naturalnych satelitów, planety skaliste, takie jak Ziemia, znajdują się w ogonie stawki Układu Słonecznego. Mars ma „aż” dwa księżyce, z kolei Wenus i Merkury nie mają żadnego. Ziemia, ze swoim pojedynczym naturalnym satelitą, znajduje się w samym środku tego grona. Żadna z planet skalistych nie aspiruje jednak do miana planety z największą liczbą księżyców w Układzie Słonecznym. Pod tym względem nie mogą nawet zbliżyć się do planet gazowych. Czym jest księżyc? Nie każdy potrafi wskazać poprawną definicję księżyca, ale każdy bezbłędnie rozpozna to ciało niebieskie na nocnym niebie, o ile pozwalają na to warunki pogodowe. Naturalny satelita Ziemi towarzyszy jej od ponad 4 miliardów lat, czyli prawie od początku istnienia naszej planety. Należy jednak stanowczo podkreślić, że ziemski Księżyc nie jest jedyny w Układzie Słonecznym. Mało tego, nie jest nawet największy. Ten tytuł dzierży odkryty w 1610 roku (przez Galileusza) Ganimedes – jeden z księżyców Jowisza. Mówiąc o księżycu, na myśli trzeba mieć ciało niebieskie orbitujące wokół planety lub planetoidy. To zatem nic innego, jak naturalny satelita. Nie ma wspólnej genezy ich powstawania. Ziemski Księżyc jest „pamiątką” po zderzeniu Ziemi z innym ciałem niebieskim, którego wielkość była zbliżona do wielkości Marsa. Z kolei księżyce Marsa to po prostu planetoidy, które wpadły w pole grawitacyjne planety. Różna jest też budowa księżyców. Niektóre z nich są obiektami skalistymi, inne – lodowymi. Istnieją też księżyce mieszane. Jowisz stracił prowadzenie Długo sądzono, że planetą w Układzie Słonecznym, która ma najwięcej naturalnych satelitów jest Jowisz. Astronom…

ktora-planeta-ma-najwiecej-ksiezycow-w-ukladzie-slonecznym-saturn-czy-jowisz-fot-getty-images-9c84383.jpeg
width: 2314
height: 1295

Gwiazdozbiór Ryb niełatwo odnaleźć na nocnym niebie. Jest ważnym zwiastunem
type: item
date: 2025-03-04T14:02:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: gwiazdozbiory
subject: gwiazdozbiory zodiakalne
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: niebo
subject: obserwacje
description: Gwiazdozbiór Ryb rozciąga się na północnym niebie i należy do dwunastu konstelacji zodiakalnych. W Polsce najlepiej obserwować go jesienią, choć nie jest to takie proste zadanie. Jak odnaleźć ten układ gwiazd i skąd wzięła się jego nazwa? Odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Gdzie jest na niebie gwiazdozbiór Ryb? Charakterystyka gwiazdozbioru Ryb Punkt równonocy wiosennej w gwiazdozbiorze Ryb Pochodzenie gwiazdozbioru Ryb Mitologia i znaczenie Ryby to duży gwiazdozbiór nieba północnego. Składa się jednak z niezbyt jasnych gwiazd, które nie tworzą żadnego charakterystycznego wzoru. To znacząco utrudnia odnalezienie konstelacji. Warto jednak podjąć wyzwanie, bo w jej umownych granicach mieści się wiele interesujących obiektów, których obserwacja może dać niemałą frajdę. Gdzie jest na niebie gwiazdozbiór Ryb? Ryby (Pisces) to duża konstelacja zodiakalna nieba północnego, zlokalizowana w pobliżu równika niebieskiego. Sąsiadują z nią następujące konstelacje: gwiazdozbiór Trójkąta, gwiazdozbiór Andromedy, gwiazdozbiór Pegaza, gwiazdozbiór Wodnika, gwiazdozbiór Wieloryba, gwiazdozbiór Barana. Ryby są dość bladym gwiazdozbiorem, w którym nie ma obiektów o wielkości obserwowanej Najłatwiejszą metodą określenia położenia gwiazdozbioru jest odszukanie dwóch sąsiadujących konstelacji: Pegaza (zlokalizowanego na wschód od Ryb) i Wodnika (położonego na zachód od Ryb). Gwiazdozbiór jest widoczny na szerokościach geograficznych między 55° S a 84° N. Z obszaru Polski, nieuzbrojonym okiem można dostrzec ok. 75 niezbyt jasnych gwiazd, tworzących konstelację Pisces. Obserwacje należy prowadzić jesienią. Najdogodniejsza pora to zmierzch astronomiczny, ok. 2 godziny po zachodzie Słońca. Dane obserwacyjne: rektascensja: 0 h, deklinacja: +15 stopni. Charakterystyka gwiazdozbioru Ryb Ryby to okazała konstelacja. Gwiazdozbiór ma powierzchnię ok. 889 stopni kwadratowych i zajmuje 2,16 proc. powierzchni nieba. W zestawieniu 88 konstelacji uznawanych przez Międzynarodową Unię Astronomiczną zajmuje 14. miejsce. Dla porównania, gwiazdozbiór Wagi ma powierzchnię 538 stopni kwadratowych i pokrywa 1,3 proc. nieba, co daje mu 29. pozycję w tym samym zestawieniu. Mimo że zodiakalne Ryby obchodzą urodziny między 19 lutego a 20 marca, Słońce przechodzi przez…

gwiazdozbior-ryby-76fcbfc.jpg
width: 6000
height: 4000

Pierwsza gwiazdka 2024 – o której pojawi się na niebie? To ona rozpocznie wigilijną kolację
type: item
date: 2024-12-23T14:15:14.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Kosmos
subject: boże narodzenie
subject: Edukacja
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: niebo
subject: planety
description: Pierwsza gwiazdka na niebie to znak dla domowników, że nadszedł czas, by zasiąść wspólnie do wigilijnej wieczerzy. Warto sprawdzić, o której godzinie można jej wypatrywać w tym roku, aby zgodnie z tradycją rozpocząć świąteczne obchody.
encoded: Spis treści: Co symbolizuje pierwsza gwiazdka? Pierwsza gwiazdka 2024 – o której pojawi się na niebie? Jak nie pomylić gwiazdy z planetą? O której pierwsza gwiazdka da w tym roku znak, że można rozpocząć wigilijną wieczerzę? W niektórych polskich domach nadal pielęgnuje się tradycję, zgodnie z którą dopiero po zobaczeniu na niebie symbolicznej gwiazdy betlejemskiej, można zasiąść do stołu. To sygnał nie tylko dla gospodyń, ale też dla dzieci czekających na wizytę świętego Mikołaja z workiem prezentów na plecach. Kiedy w tym roku należy wypatrywać pierwszej gwiazdki? Co symbolizuje? Jak nie pomylić jej z planetą? Odpowiedzi na te i inne gwiazdkowe pytania znajdziesz poniżej. Co symbolizuje pierwsza gwiazdka? Pierwsza gwiazdka to tradycja nawiązująca do gwiazdy betlejemskiej. W Biblii właśnie to ciało niebieskie zwiastowało przyjście na świat Jezusa Chrystusa. Jasny obiekt na niebie wskazał także drogę Trzem Mędrcom ze Wschodu, którzy wyruszyli w podróż, by oddać hołd narodzonemu w Betlejem Zbawicielowi. Po dziś dzień wielu badaczy, historyków i astronomów polemizuje ze sobą nawzajem, czym tak naprawdę była gwiazda opisana w Ewangelii według świętego Mateusza. – Gdy zaś Jezus narodził się w Betlejem w Judei za panowania króla Heroda, oto Mędrcy ze Wschodu przybyli do Jerozolimy i pytali: „Gdzie jest nowo narodzony król żydowski? Ujrzeliśmy bowiem jego gwiazdę na Wschodzie i przybyliśmy oddać mu pokłon”. [...]Wtedy Herod przywołał potajemnie Mędrców i wypytał ich dokładnie o czas ukazania się gwiazdy. [...] Oni zaś wysłuchawszy króla, ruszyli w drogę. A oto gwiazda, którą widzieli na Wschodzie, szła przed nimi, aż przyszła i zatrzymała się nad miejscem, gdzie było Dziecię. Gdy ujrzeli gwiazdę, bardzo się uradowali. Weszli do domu i zobaczyli Dziecię z Matką Jego, Maryją; upadli na twarz i oddali Mu pokłon – pisał ewangelista (cytat z Biblii Tysiąclecia). Brytyjski profesor Colin Humphreys jest niemal pewny, że gwiazda betlejemska to tak naprawdę kometa z 5 r. p.n.e., k…

shutterstock2-d043057.jpg
width: 1000
height: 705

Mirosław Hermaszewski jako pierwszy Polak poleciał w kosmos. Jego rekordy do dziś nie zostały pobite
type: item
date: 2024-11-18T15:35:23.000Z
creator: Anna Kłossowska
subject: Kosmos
subject: Gwiazdy
subject: historia
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: mirosław hermaszewski
subject: podróże kosmiczne
description: Mirosław Hermaszewski był ikoną polskiego lotnictwa i astronautyki. Jego wkład w naukę i rozwój technologii pozostaje inspiracją dla kolejnych pokoleń, a jego dokonania są uważane za jedne z najważniejszych w historii polskiego lotnictwa. W końcu jako pierwszy i jak dotąd jedyny człowiek z Polski poleciał w kosmos.
encoded: Spis treści: Kim był Mirosław Hermaszewski? Droga do lotu w kosmos Mirosław Hermaszewski – lot w kosmos Pierwsze wrażenia na orbicie Przygotowania do startu Badania naukowe na orbicie Dzieje rodziny Hermaszewskiego Dlaczego w kosmos poleciał Czech zamiast Polaka? Jak Mirosław Hermaszewski został pilotem Mirosław Hermaszewski – syn Mirosław Hermaszewski – żona Kiedy zmarł Mirosław Hermaszewski? Generał Mirosław Hermaszewski był pierwszym polskim astronautą. Urodził się 15 września 1941 roku w Lipnikach na Wołyniu. Po zakończeniu II wojny światowej wraz z rodziną został przesiedlony z Kresów Wschodnich na Dolny Śląsk. Ukończył Wyższą Szkołę Oficerską Sił Powietrznych w Dęblinie, a także Akademię Sztabu Generalnego w Rembertowie. Kim był Mirosław Hermaszewski? Mirosław Hermaszewski urodził się 15 września 1941 roku w Lipnikach na Wołyniu. A właściwie tylko z matką i rodzeństwem. Ojciec zginął, zaś rodzina, wygnana z Wołynia, który już teraz nie jest polski, walczyła na morzu i w partyzantce, a potem rozpierzchła się po świecie: Londyn, Paryż... Bratu ojca z Nieludzkiej Ziemi udało się ujść z Andersem. Ale o tym nie można było głośno mówić, bo z takimi krewnymi w Polsce Ludowej na karierę było szans. Hermaszewski nie pamięta nocy z 25 na 26 marca 1943 r., bo miał zaledwie półtora roku. Wtedy Ukraińcy otoczyli Lipniki, gdzie mieszkał. Na strzechy posypały się pociski zapalające. W ciemności rozgrywały się makabryczne sceny jak z „Malowanego ptaka” Kosińskiego: mordowano, grabiono bez opamiętania. Kamila, matka generała, cudem uszła z życiem goniącym ją po zagonach rezunom z UPA, ale po drodze z zapaski na plecach wypadło jej dziecko. To był właśnie Mirosław Hermaszewski. Gdy nad ranem ojciec szukał na polu poległych, niespodziewanie dostrzegł zawiniętego w kocyk syna, który mimo tęgiego mrozu przeżył. Wtedy wypowiedział swoje pierwsze słowa: „sii” – co oznaczało ogień, i „buch”, czego tłumaczyć nie trzeba. Wszystkim wtedy wywrócił się świat, ponieważ Lipniki to była wcze…

miroslaw-hermaszewski-jako-pierwszy-polak-polecial-w-kosmos-jego-rekordy-do-dzis-nie-zostaly-pobite-fot-keystone-getty-images-494d52d.jpg
width: 1024
height: 692

Pierwszy fragment najdokładniejszej mapy Wszechświata. Dzięki teleskopowi Euclid jest na nim 14 mln galaktyk
type: item
date: 2024-10-16T13:09:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: galaktyki
subject: Gwiazdy
subject: teleskop
subject: wszechświat
description: Kosmiczny teleskop Euclid sfotografował dziesiątki milionów gwiazd w Drodze Mlecznej i około 14 milionów odległych galaktyk. To zaledwie jeden procent tworzonego przez obserwatorium Euclid kosmicznego atlasu – mówi Valeria Pettorino, badaczka projektu Euclid w Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). – Ten oszałamiający obraz jest pierwszym fragmentem mapy, która w ciągu sześciu lat ujawni ponad jedną trzecią nieba – dodała.
encoded: Spis treści: Łowca ciemnej materii Kosmos w 3D Zmapować Wszechświat Głębokie Pole Euclida W trakcie tegorocznego Międzynarodowego Kongresu Astronautycznego (IAC), który odbywa się właśnie w Mediolanie, europejscy uczeni pokazali światu rozległą kosmiczną mozaikę zbudowana z 260 obserwacji teleskopu Euclid. Jest to coś w rodzaju pierwszej strony wielkiego kosmicznego atlasu tworzonego dzięki obserwacjom tego urządzenia. Obraz zawiera dziesiątki milionów gwiazd w Drodze Mlecznej i około 14 milionów odległych galaktyk. Rozległa kosmiczna mozaika została zbudowana z 260 obserwacji Euclida zebranych między 25 marca a 8 kwietnia 2024 roku. Zawiera 208 gigapikseli danych. Łowca ciemnej materii Przypomnijmy, że obserwatorium kosmiczne Euclid zostało wyniesione na orbitę 1 lipca 2023 roku przez rakietę Falcon 9, należącą do SpaceX. Start miał miejsce z kosmodromu Cape Canaveral na Florydzie. Euclid jest misją Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), a jej celem jest badanie ciemnej materii i ciemnej energii w kosmosie. Satelita osiągnął swoją pozycję na orbicie wokół punktu L2 układu Ziemia-Słońce (współdzielonego również z teleskopem Jamesa Webba). Został tam uruchomiony w lutym 2024 roku, aby rozpocząć swoją 6,5-letnią misję. Euclid będzie mapował strukturę kosmosu. To pomoże w lepszym zrozumieniu natury ciemnej energii i ciemnej materii, które stanowią większość masy i energii Wszechświata. Kosmos w 3D Być może najbardziej zdumiewającą informacją związaną z zaprezentowanym właśnie zdjęciem jest to, że stanowi ono zaledwie 1 procent całego badania, które Euclid przeprowadzi w ciągu najbliższych sześciu lat. Zadaniem teleskopu jest śledzenie kształtów, odległości i ruchów galaktyk oddalonych nawet o 10 miliardów lat świetlnych. Zebrane obserwacje zaowocują największą mapą 3D kosmosu, jaką kiedykolwiek stworzono. – To tylko jeden procent mapy. Mimo to jest ona pełna różnorodnych informacji, które pomogą naukowcom odkryć nowe sposoby opisywania Wszechświata – komentuje Valeria …

mapa-wszechswiata-euclid-c990f02.jpg
width: 3000
height: 947

Ludwika Maria Gonzaga była żoną dwóch polskich królów. Jan Kazimierz po jej śmierci abdykował
type: item
date: 2024-09-15T06:26:49.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Gwiazdy
subject: historia
subject: historia polski
subject: królowa
subject: królowie
subject: polska
description: Ludwika Maria Gonzaga miała status równy francuskim książętom krwi, a po śmierci ojca – księcia Mantui – to jej przypadł cały, wielki majątek Gonzagów. Jedynym, czego jej brakowało, była korona. A skoro nie mogła włożyć na głowę tej francuskiej, przyjęła oświadczyny Władysława IV Wazy. Choć to z jego młodszym bratem, Janem Kazimierzem, połączyło ją uczucie.
encoded: W tym artykule: Ludwika Maria Gonzaga – długa historia rodowa Więzienie za miłość Ludwika Maria Gonzaga, królowa Polski Związek z Władysławem IV był czysto polityczny Związek z Janem Kazimierzem Dokonania królowej Ludwika Maria Gonzaga, francuska księżniczka z rodu Gonzaga de Nevers, była małżonką dwóch królów Rzeczypospolitej Obojga Narodów: Władysława IV oraz Jana Kazimierza. Kiedy w 1646 roku przybyła do nowego kraju, nic nie wskazywało na to, że stanie się jedną z najbardziej znaczących kobiet w jego historii. Ludwika Maria Gonzaga – długa historia rodowa Urodzona 18 sierpnia 1611 roku w Neveres w Burgundii Ludwika Maria Gonzaga była najstarszą córką księcia Karola I Gonzagi de Nevers oraz pochodzącej z bocznej linii panującej dynastii lotaryńskiej Katarzyny de Guise, księżnej de Longueville. Rodzina Gonzagów władała włoską Mantuą, jednak ociec przyszłej królowej Polski należał do bocznej, francuskiej linii. Był człowiekiem bardzo dumnym, w swoim przekonaniu równym ówczesnym królom. Działo się tak m.in. dlatego, że po kądzieli był spokrewniony z panującą w Bizancjum dynastą Paleologów. Maria Ludwika (imienia Ludwika Maria zaczęła używać po ślubie z królem Polski) pochodziła z licznej rodziny. Była trzecim z sześciorga dzieci i najstarszą córką książęcej pary. Jej rodzice wybrali na chrzestnych króla Francji Ludwika XIII oraz jego matkę, Marię Medycejską, która sprawowała regencję w imieniu młodego monarchy. To świadczy o rodowej dumie, ambicjach i aspiracjach francuskiej linii Gonzagów. Więzienie za miłość Od wczesnej młodości musiała się odnajdywać w meandrach polityki. Z początku nie szło jej najlepiej. Nastoletnia Ludwika Maria zakochała się z wzajemnością w Gastonie Orleańskim, bracie francuskiego króla. W 1627 roku miała za niego wyjść. Otrzeźwienie przyszło szybko – z woli monarchy księżniczka Gonzaga de Nevers zamiast na ślubnym kobiercu wylądowała w więziennej celi. Co ciekawe, po raz pierwszy spotkała przyszłego męża niedługo po uwolnieniu. W podobnym c…

ludwika-maria-gonzaga-eca2172.jpg
width: 1483
height: 743

Maria Kazimiera d’Arquien, czyli królowa Marysieńka. Za Jana Sobieskiego wyszła z wielkiej miłości
type: item
date: 2024-09-14T06:28:31.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Gwiazdy
subject: historia
subject: historia polski
subject: królowa
subject: królowie
subject: polska
description: Chociaż Maria Kazimiera d’Arquien urodziła się we Francji, to niemal całe życie spędziła w Polsce. Miała zaledwie 14 lat, gdy po raz pierwszy ujrzał ją młody, choć już sławny oficer Jan Sobieski. To była miłość od pierwszego wejrzenia. Jednak przyszły król czekał na swoją wybrankę kolejnych 12 lat.
encoded: W tym artykule: Maria Kazimiera d’Arquien, francuska szlachcianka Na dworze Ludwiki Marii Gonzagi Marysieńka i Sobieski – miłość od pierwszego wejrzenia Małżeństwo z „Sobiepanem” Zamoyskim Ślub z Sobieskim Marysieńka, królowa Polski Związek Marii Kazimiery d’Arquien z Janem Sobieskim jest jedną z niewielu, jeśli nie jedyną tak wielką historią miłosną w dziejach polskiej monarchii. W życiu codziennym polegali na sobie we wszystkim. Namiętne listy miłosne, jakie pisywał do ukochanej Marysieńki Sobieski ze wszystkich pól bitewnych, na których walczyli dowodzeni przez niego żołnierze, do dziś potrafią wywołać rumieniec. Była w jego oczach największą doskonałością, skończoną pięknością, ponętną do granic możliwości. Nawet wówczas, gdy robiła mu wymówki, złościła się, wciąż była tą, którą kochał duchem i ciałem. „Obiecuję, bylem jako najprędzej w dobrym zdrowiu oglądał królewnę serca mego, bez której widzenia już też dalej żyć niepodobna, i lepiej nie żyć, niżeli nie zażywać, nie obłapiać, nie całować milion milionów razów to, co jest najśliczniejszego, najwdzięczniejszego i najdoskonalszego na świecie” – pisał do żony wielki hetman koronny. Maria Kazimiera d’Arquien, francuska szlachcianka Marysieńka pochodziła z niezbyt zamożnej francuskiej szlachty. Urodziła się 28 czerwca 1641 w Nevers w Burgundii. Jej rodzicami byli: markiz Henri Albert de La Grange d’Arquien, który pochodził z rodziny o wielowiekowej historii, choć o niewielkich wpływach. Rodzina de La Grange d’Arquien była związana z drobną szlachtą francuską. Henri Albert służył na dworze królewskim, co zapewniło mu pewien prestiż, ale nie wielkie bogactwa. Françoise de La Châtre, która pochodziła z rodziny arystokratycznej o wyższym statusie niż ród d’Arquien. La Châtre'owie byli zamożniejsi i mieli lepsze koneksje, co wzmocniło pozycję młodej Marii Kazimiery na francuskim dworze. Matka Marysieńki była damą dworu królowej Ludwiki Marii Gonzagi. Funkcję tę przejęła po niej córka. Rodzice przyszłej królowej Polski …

maria-kazimiera-d-arquien-d8d4ff7.jpg
width: 2420
height: 1210

Nieopodal centrum naszej Galaktyki odkryto nowe „dziwne okręgi radiowe”. Skąd się wzięły?
type: item
date: 2024-08-30T13:52:18.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: fizyka
subject: galaktyki
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
description: Widoczny na niektórych długościach fal tajemniczy pierścień radiowy (ORC) może być śladem po niestabilnej gwieździe, która niejako „zrzuciła” swoje zewnętrzne warstwy. Do takiego wniosku doszli naukowcy analizujący dane z potężnego radioteleskopu MeerKAT wybudowanego w RPA. Ale nowoodkryty ORC różni się od poprzednio skatalogowanych zjawisk.
encoded: W tym artykule: Pierścień ponadgalaktyczny Wiatr gwiezdny a ORC Kýklos, czyli okrąg Supernowe, mgławice i czarne dziury Gwiazda Wolfa-Rayeta O fenomenie tzw. odd radio circle (ORC) napisaliśmy już w 2022 roku, niedługo po pojawieniu się pierwszych publikacji dotyczące tych niezwykłych obiektów. ORC, czyli Odd Radio Circles (po polsku dziwne kręgi radiowe) to stosunkowo nowy i tajemniczy typ obiektów astronomicznych. Zostały po raz pierwszy odkryte w 2019 roku za pomocą radioteleskopów. Nazwa pochodzi od ich niezwykłego, kolistego kształtu, który jest widoczny w danych radiowych. Pierścień ponadgalaktyczny ORC mają formę dużych, okrągłych struktur emitujących promieniowanie radiowe. Średnica ORC może wynosić nawet kilka milionów lat świetlnych. Są widoczne tylko w zakresie fal radiowych, co sprawia, że były trudne do wykrycia i długo pozostawały niezauważone. Obecnie nie ma jednej, uznanej teorii wyjaśniającej, czym dokładnie są ORC-y. Istnieje kilka hipotez, które próbują to wyjaśnić, w tym: Fale uderzeniowe. Może to być wynik fal uderzeniowych pochodzących z potężnych zdarzeń astrofizycznych, takich jak wybuchy supernowych lub fuzje galaktyk. Aktywne jądra galaktyk. ORC mogą być związane z aktywnością w jądrze galaktyk, np. dżetami wystrzeliwanymi przez supermasywne czarne dziury. Odbicie fal radiowych. Istnieje także hipoteza, że ORC są wynikiem jakiegoś rodzaju odbicia lub soczewkowania fal radiowych w przestrzeni kosmicznej. Wiatr gwiezdny a ORC Według astrofizyków i radioastronomów, którzy właśnie opublikowali nowy artykuł na temat ORC w serwisie preprintów arxiv.org, jeden z zaobserwowanych przez nich pierścieni radiowych mógł zostać utworzony przez typ masywnej gwiazdy, której potężny wiatr gwiezdny zdmuchnął jej zewnętrzne warstwy. Dane na temat obiektu zostały zebrane za pomocą radioteleskopu MeerKAT w RPA. Potwierdził je zespół astronomów pod kierunkiem Cristobala Bordiu z Obserwatorium w Katanii we Włoszech. W dodatku nowo odkryty ORC łamie wszystkie znan…

nieopodal-centrum-naszej-galaktyki-odkryto-nowe-dziwne-okregi-radiowe-skad-sie-wziely-e568b3d.jpg
width: 1200
height: 675

Teleskop Webba zaobserwował sześć dziwnych obiektów gwiazdopodobnych. Do końca nie wiadomo, czym są
type: item
date: 2024-08-28T13:58:57.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: planety
subject: teleskop
subject: Wolny czas
description: Astronomowie wypatrzyli sześć nietypowych obiektów astronomicznych. Wyglądają jak planety, jednak uformowały się jak gwiazdy. Na dodatek to samotne światy – niezwiązane grawitacyjne z żadnymi gwiazdami. Są bardzo masywne, a wokół jednego może nawet tworzyć się miniaturowy układ planetarny.
encoded: W tym artykule: Co odróżnia planetę od gwiazdy? Nietypowe planety samotne Gdzie znajdują się nietypowe gwiazdy? Nowych obserwacji dokonano z użyciem Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba. Naukowcy skierowali go w stronę młodej mgławicy, w której zachodzą liczne procesy gwiazdotwórcze. Astronomowie wypatrzyli sześć obiektów o nietypowym pochodzeniu. Najprawdopodobniej narodziły się tak samo, jak powstają gwiazdy, jednak mają masy dużych planet. Wszystkie obiekty najprawdopodobniej są samotnymi gazowymi olbrzymami, niezwiązanymi grawitacyjnie z żadną gwiazdą. Są masywne – ich masy wynoszą od 5 do 10 mas Jowisza. Co ciekawe, najlżejszy z zaobserwowanych światów jest również najdziwniejszy. Wokół niego wiruje dysk pyłów i gazów. Mogą w nim się tworzyć nowe planety, co oznaczałoby, że naukowcy odkryli kandydatkę na planetę z własnym miniaturowym układem planetarnym. Co odróżnia planetę od gwiazdy? Gwiazdę od planety odróżnić łatwo. Przynajmniej w większości wypadków. W środku gwiazdy zachodzi fuzja jądrowa. Atomy wodoru pod ogromnym ciśnieniem łączą się w atomy helu. W procesie wydzielają się ogromne ilości energii, rozprzestrzeniające się w kosmosie w postaci ciepła i światła. Gwiazdy są też o wiele masywniejsze od planet i powstają w nieco inny sposób. Astronomowie przyjmują, że gwiazdy tworzą się w gęstniejących obłokach pyłów i gazów. Pod wpływem grawitacji ich składniki zbliżają się do siebie, tworząc coraz większy i coraz cięższy obiekt. W końcu wodoru jest już tyle, że dochodzi do fuzji jądrowej i rodzi się gwiazda. Materiał, który pozostaje po tym procesie, formuje wokół gwiazdy obracający się dysk. Z czasem jego fragmenty scalają się w planety. Nietypowe planety samotne Nowo znalezione obiekty nie mieszczą się w tym opisie. Zdaniem badaczy powstały tak samo jak gwiazdy, mimo że są od nich znacznie lżejsze. Tym samym należą do „kategorii wagowej” brązowych karłów. Tak nazywa się lżejsze od gwiazd obiekty gwiazdopodobne, często samotne, w których fuzja jądrowa może z…

teleskop-webba-zaobserwowal-szesc-dziwnych-obiektow-gwiazdopodobnych-do-konca-nie-wiadomo-czym-sa-ca5aab4.jpg
width: 4098
height: 2348

Pierwszy prywatny spacer kosmiczny i testy komunikacji laserowej. Startuje przełomowa misja Polaris Dawn
type: item
date: 2024-08-26T12:10:24.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: spacer
subject: spacex
description: Ta misja ma szansę przejść do historii. Finansowany z prywatnych pieniędzy miliardera Jareda Isaacmana lot kosmiczny ma osiągnąć wysokość 1400 kilometrów. To ponad dwukrotnie wyżej niż wzniósł się wahadłowiec, który wyniósł na orbitę Teleskop Kosmiczny Hubble’a. W dodatku jednym z celów Polaris Dawn jest pierwszy spacer kosmiczny wykonany przez członków prywatnej załogi.
encoded: W tym artykule: Załoga misji Polaris Dawn Rekordowa wysokość lotu Komercyjny spacer kosmiczny We wtorek 27 sierpnia, o godz. 9.38 CET otworzy się okno startowe dla misji Polaris Dawn. W umieszczonym na szczycie rakiety Falcon 9 załogowym statku kosmicznym Dragon firmy SpaceX znajdą się cztery osoby. Załoga misji Polaris Dawn Jared Isaacman – amerykański miliarder, przedsiębiorca i filantrop. Zasłynął jako założyciel i CEO firmy Shift4 Payments. Jest również doświadczonym pilotem odrzutowców z ogromną liczbą wylatanych godzin. Isaacman zorganizował także w 2021 roku pierwszą całkowicie cywilną misję kosmiczną, Inspiration4, której był dowódcą. Tę samą rolę pełni w Polaris Dawn. Scott Poteet – były podpułkownik Sił Powietrznych USA z ponad 20-letnim doświadczeniem wojskowym. Jest doświadczonym pilotem, który latał na samolotach F-16. Po zakończeniu służby wojskowej Poteet współpracował z Jaredem Isaacmanem, pełniąc funkcję dyrektora misji Inspiration4. W tej misji otrzymał pozycję pilota. Sarah Gillis – jest inżynierką i główną instruktorką astronautów w SpaceX. Odpowiadała za szkolenie załóg misji Crew Dragon, w tym astronautów NASA oraz uczestników misji Inspiration4. Posiada bogate doświadczenie w zakresie operacji kosmicznych i zarządzania krytycznymi sytuacjami. Anna Menon – inżynierka kosmiczna w SpaceX, specjalizująca się w operacjach na orbicie i komunikacji z załogą. Pracowała jako kierowniczka misji NASA i SpaceX, nadzorując operacje na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Ma także doświadczenie jako specjalistka ds. medycznych. Jej doświadczenie w medycynie kosmicznej i operacjach orbitalnych zostanie wykorzystane podczas spacerów kosmicznych i eksperymentów. Rekordowa wysokość lotu Jeśli wszystko pójdzie z planem, Sarah Gillis oraz Anna MenonDwie ustanowią kobiecy rekord wysokości lotu kosmicznego. Wcześniejszy należał do astronautki NASA Kathryn Sullivan, która w trakcie misji STS-31programu wahadłowców wzniosła się na wysokość 621 km. Ówczesny rekordowo wy…

pierwszy-prywatny-spacer-kosmiczny-i-testy-komunikacji-laserowej-startuje-przelomowa-misja-polaris-dawn-4e08865.jpg
width: 2048
height: 1366

Pierwsze zdjęcia Gwiazdy Polarnej w tak wysokiej rozdzielczości. Jest znacznie cięższa, niż sądzono
type: item
date: 2024-08-23T13:54:06.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: obserwacje
description: Dzięki możliwościom obserwatorium CHARA Array na Mount Wilson w Kalifornii, po raz pierwszy udało się sfotografować Gwiazdę Polarną z doskonałą rozdzielczością. Fotografie ujawniły, że na powierzchni gwiazdy widoczne są plamy podobne do tych, jakie obserwujemy na Słońcu.
encoded: W tym artykule: Gwiazda żeglarzy Cefeida w układzie potrójnym Prędkość radialna Polaris Aby wykonać te fotografie, obserwatorium optyczne CHARA (Center for High Angular Resolution Astronomy) uruchomiło sieć sześciu metrowej szerokości teleskopów. Wspólnie składają się one na interferometr optyczny o dużej średnicy. Zbierane w ten sposób dane dotyczące światła są łączone w centralnym obiekcie, aby zapewnić jeden pełny, przejrzysty obraz źródła. To tak, jakby sekstet teleskopów tworzył jeden ostateczny teleskop o średnicy 330 metrów. Dzięki temu rozdzielczość obrazu – w szczególności rozdzielczość kątowa – jest doskonała. Wszystko po to, by możliwie dokładnie obejrzeć najjaśniejszą gwiazdę konstelacji Małej Niedźwiedzicy – Alfa Ursae Minoris, zwaną też Polaris lub Gwiazdą Polarną. Gwiazda żeglarzy Polaris jest jasną, choć nie najjaśniejszą gwiazdą na niebie. Ma wielkość gwiazdową 2,02m i zajmuje 48. miejsce pod względem jasności wizualnej. Jej charakterystyczną cechą jest to, iż jej pozycja na niebie pozostaje niemal niezmienna w ciągu nocy, podczas gdy inne gwiazdy poruszają się wokół bieguna (gwiazdy okołobiegunowe) lub wschodzą i zachodzą. Z tego powodu od wieków służyła do określania kierunków – zawsze wskazuje północ. Była także wykorzystywana w astronawigacji i do wyznaczania szerokości geograficznej. Naukowcy z obserwatorium CHARA wykonali niedawno serię zdjęć Gwiazdy Polarnej i zestawili je z fotografiami wykonanymi w latach 2016–2021. Dzięki analizie zidentyfikowali pewne wcześniej nieznane cechy Polaris. Przede wszystkim dostrzegli na jej powierzchni plamy, podobne do tych występujących na Słońcu. Przypomnijmy, że plamy słoneczne to obszary na powierzchni Słońca, które mają niższą temperaturę niż otoczenie. Stąd optycznie sprawiają wrażenie ciemnych. Charakteryzują się też silnym polem magnetycznym. Właśnie zwiększenie się liczby plam słonecznych jest oznaką tzw. maksimum słonecznego. Czyli okresu, w którym gwiazda jest wyjątkowo aktywna i generuje potężne r…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/87e5cab91d70db0db62f071dcfcd031d332fef22-76a5d5e.jpg
width: 576
height: 550

Kosmiczne „Wow!” rozszyfrowane! 47 lat po odebraniu tajemniczego sygnału z kosmosu wiemy, co za nim stoi
type: item
date: 2024-08-22T13:00:06.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: badania naukowe
subject: Gwiazdy
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: teleskop
subject: Wolny czas
description: To być może jeden z najsłynniejszych wydruków na świecie. Na pożółkłej kartce – wydruku z obserwacji radioteleskopu Big Ear z 15 sierpnia 1977 r. – dr Jerry R. Ehman zakreślił sekwencję „6EQUJ5” i dopisał do niej „Wow!”. Odtąd ten sygnał, który dla wielu oznacza próbę kontaktu obcej cywilizacji, znany jest właśnie jako „Wow!”. Skąd się wziął?
encoded: W tym artykule: Jak skontaktować się z cywilizacją pozaziemską? Co wyemitowało sygnał „Wow!”? Sygnał z gwiazdy neutronowej Sygnał „Wow!” zarejestrował w 1977 roku należący do Uniwersytetu Stanu Ohio radioteleskop Big Ear. Ten potężny jak na tamte czasy sprzęt pierwotnie służył do nasłuchu radiowego nowych obiektów katalogowanych w ramach Ohio Sky Survey. Nasłuch prowadzony był na częstotliwości 1415 MHz (megaherców), ale zbierano i analizowano także dane na częstotliwościach 2650 MHz i 612 MHz. Gdy podstawowy program badań zakończył się w 1973 roku, radioteleskop rozpoczął służbę dla poszukującej inteligencji pozaziemskiej organizacji SETI. Jak skontaktować się z cywilizacją pozaziemską? Wówczas teleskop prowadził nasłuch na częstotliwości 1420,4058 MHz, czyli o długości fali 21 centymetrów odpowiadającej linii emisyjnej atomów wodoru. Zdaniem Philipa Morrisona i Giuseppe Cocconiego, fizyków z Uniwersytetu Cornella, właśnie ta częstotliwość powinna być optymalnym sposobem komunikowania się rozwiniętej cywilizacji pozaziemskiej, której celem byłby kontakt z potencjalną cywilizacją Układu Słonecznego. Po kilku latach pracy dr Jerry R. Ehman zauważył na wydruku z obserwacji zastanawiającą sekwencję, która zdaniem badaczy mogła być właśnie próbą kontaktu. Zarejestrowany sygnał trwał zaledwie 72 sekundy. Był niezwykle silnym rozbłyskiem fal radiowych w pobliżu linii wodorowej 1420 MHz. Jednak nigdy się nie powtórzył. Mimo to naukowcy od lat próbują zrozumieć jego przyczynę. Zdaje się, że właśnie trafili na ciekawy trop. Zdaniem zespołu kierowanego przez astrobiologa Abla Méndeza z University of Puerto Rico w Arecibo, sygnał był dziełem obłoku wodoru i gwiazdy neutronowej. Nowa hipoteza sugeruje, że w odpowiednich okolicznościach taki obiekt mógłby wytworzyć sygnał podobny do tego, który zaskoczył astronoma Jerry'ego Ehmana. I skłonił go do napisania słowa „Wow!” na wydruku. Co wyemitowało sygnał „Wow!”? Hipoteza badaczy z Arecibo opiera się na nowych detekcjach podobnych…

kosmiczne-wow-rozszyfrowane-47-lat-po-odebraniu-tajemniczego-sygnalu-z-kosmosu-wiemy-co-za-nim-stoi-9c4350c.jpg
width: 1024
height: 578

Sonda JUICE perfekcyjnie wykonała manewr podwójnej asysty grawitacyjnej! Teraz zmierza ku Wenus
type: item
date: 2024-08-21T13:57:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: sonda
subject: układ słoneczny
subject: ziemia
description: Ten manewr trwał dobę. Najpierw największa sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej JUICE przeleciała w pobliżu Księżyca, by dzięki jego grawitacji przyspieszyć. Natomiast 24 godziny później zbliżyła się do Ziemi na odległość mniejszą niż ta, po której poruszają się duże satelity telekomunikacyjne. – Byliśmy zachwyceni, widząc JUICE ponownie tak blisko Ziemi – skomentował wydarzenie Ignacio Tanco, kierownik operacyjny misji.
encoded: W tym artykule: Wcisnąć pedał gazu do maksimum Niewidzialna linia grawitacyjna JUICE leci ku Wenus Polskie akcenty w misji JUICE Przygotowanie do tego manewru trwały wiele miesięcy. Celem misji JUICE jest zbadanie lodowych księżyców Jowisza. Specjaliści przeprowadzili setki symulacji mających wyłowić każdy najdrobniejszy problem, jaki mógł się pojawić przy przejściu sondy korytarzem pomiędzy Księżycem a Ziemią. Był to historyczny, pierwszy manewr z wykorzystaniem podwójnej asysty grawitacyjnej. Wcisnąć pedał gazu do maksimum – To jak bardzo szybki przejazd przez wyjątkowo wąski korytarz. Wciśnięcie pedału gazu do maksimum, gdy margines na poboczu drogi wynosi zaledwie milimetry – wyjaśniał na konferencji prasowej Ignacio Tanco z ESA. Największe zbliżenie do Księżyca miało miejsce 19 sierpnia o godzinie 23:15 CEST. Sonda JUICE zbliżyła się do Ziemi nieco ponad 24 godziny później, o godz. 23:56 CEST 20 sierpnia. Przelot w pobliżu Księżyca zwiększył prędkość sondy o 0,9 km/s względem Słońca, kierując ją w stronę Ziemi. Natomiast przelot w pobliżu Ziemi wyhamował JUICE o 4,8 km/s w stosunku do Słońca, kierując satelitę na nową trajektorię w stronę Wenus. Ogólnie rzecz biorąc, przelot w pobliżu Księżyca i Ziemi odchylił sondę o kąt 100° w porównaniu z trajektorią sprzed przelotu. – Zasadniczo manewr asysty grawitacyjnej polega na takim poprowadzeniu trajektorii obiektu, aby odpowiednio wykorzystać przyciąganie dużych ciał niebieskich, które biorą w nim udział. W efekcie dodają mu energii kinetycznej niczym za pomocą procy – wyjaśnia mgr inż. Jędrzej Baran, który należy do działającej w Centrum Badań Kosmicznych PAN grupy pracującej przy jednym z 10 instrumentów sondy JUICE, Radio & Plasma Waves Investigation (RPWI). Niewidzialna linia grawitacyjna – Należy sobie wyobrazić, że nasz pędzący przez przestrzeń kosmiczną statek kosmiczny używając swoich silników tak poprowadzi trajektorię swojego lotu, by złapać się na niewidzialną linę grawitacyjną do poruszających się przez …

sonda-juice-perfekcyjnie-wykonala-manewr-podwojnej-asysty-grawitacyjnej-teraz-zmierza-ku-wenus-fot-esa-juice-jmc-cc-by-sa-3-0-igo-dcd44cc.jpg
width: 1020
height: 510