National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-11T14:02:16.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: W lodzie Antarktydy uwięziony jest gwiezdny pył. Właśnie ujawnił historię naszej podróży przez kosmos
items: Gandalf – Władca Półpierścieni. Astronomowie odkryli nową, zagadkową klasę gwiazd
items: Galaktyka Cygaro wyrzuca w przestrzeń gaz z rekordową prędkością. Nowe dane uzyskano dzięki sondzie XRISM
items: Podziemny japoński teleskop zapoluje na widma gwiazd. Umarły nim powstała Ziemia
items: Odległa gwiazda wpadła w „szaleństwo”. Tak astronomowie odkryli potężne zderzenie planet
items: Nowe badanie sugeruje, że w naszej galaktyce istnieją cztery wrogie cywilizacje, które mogłyby zaatakować Ziemię
items: „Wszechświat jest pełen myśliwych". Teoria ciemnego lasu wyjaśnia, dlaczego nie powinniśmy szukać kosmitów
items: „Układ odwrócony na lewą stronę”. Nowe odkrycie w kosmosie
items: Kosmiczne show nad Polską. Lutowe niebo przyniesie rzadkie zjawiska
items: Czy to możliwe, że ta gwiazda wskazała miejsce narodzin Jezusa?
items: Najpiękniejszy gwiazdozbiór zimowego nieba – za jego nazwą może stać mit nawiązujący do Wisły
items: Chiny przedstawiają kosmiczne plany na przyszłość. Chcą odnaleźć „Ziemię 2.0”
items: Największy księżyc Układu Słonecznego skrywa pod lodem ocean – co nas tam czeka?
items: Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba odkrył pierwsze gwiazdy, jakie powstały we Wszechświecie – twierdzą badacze z USA
items: Jak średniowieczny mnich z Oksfordu wykorzystał światło, by poznać pochodzenie gwiazd? Poznajcie pioniera astronomii
items: Zobacz, gdzie rodzą się gwiazdy. Misja Gaia stworzyła kosmiczną mapę 3D
items: Dlaczego wciąż nie spotkaliśmy kosmitów? Naukowiec wyjaśnia: Są uwięzieni na swoich planetach
items: Zaprojektowano statek o długości blisko 60 km. Ludzkość szykuje się do lotu w jedną stronę
items: Początki życia sięgają przestrzeni kosmicznej – sugerują nowe badania
items: Ćma z Australii zaskoczyła naukowców. Jej kompasem są… gwiazdy
items: Miał objętość 2000 Ziem – Jowisz mógł być drugą gwiazdą obok Słońca
items: Która planeta ma najwięcej księżyców w Układzie Słonecznym? Ścigają się Saturn i Jowisz
items: Gwiazdozbiór Ryb niełatwo odnaleźć na nocnym niebie. Jest ważnym zwiastunem
items: Pierwsza gwiazdka 2024 – o której pojawi się na niebie? To ona rozpocznie wigilijną kolację
items: Mirosław Hermaszewski jako pierwszy Polak poleciał w kosmos. Jego rekordy do dziś nie zostały pobite

W lodzie Antarktydy uwięziony jest gwiezdny pył. Właśnie ujawnił historię naszej podróży przez kosmos
type: item
date: 2026-05-11T13:45:29.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: Gwiazdy
subject: supernowa
subject: układ słoneczny
subject: ziemia
description: Głęboko pod powierzchnią lądolodu Antarktydy naukowcy natrafili na ślady materii pochodzącej z potężnych wybuchów supernowych. Analiza rzadkiego izotopu żelaza-60 uwięzionego w rdzeniach lodowych pozwoliła zrekonstruować trasę Układu Słonecznego przez międzygwiezdne obłoki pyłu. Okazuje się, że nasza kosmiczna podróż trwa już od co najmniej 80 tysięcy lat, a my właśnie wchodzimy w jej najbardziej „zakurzony” etap.
encoded: Ziemia – a wraz z nią cały Układ Słoneczny – nie spoczywa w bezruchu. Wręcz przeciwnie! Uczestniczymy w gigantycznym, powolnym walcu wokół jądra Drogi Mlecznej, przecinając po drodze regiony o różnej gęstości materii. Choć przestrzeń międzygwiazdowa wydaje nam się pustką, jest ona wypełniona gazem i pyłem – pozostałościami po gwiazdach, które dawno przestały istnieć. Do niedawna odtworzenie przebytej przez nas drogi wydawało się niemożliwe, jednak zespół fizyków jądrowych pod kierownictwem dr. Dominika Kolla z Helmholtz-Zentrum Dresden-Rossendorf (HZDR) odnalazł brakujące ogniwa w najmniej spodziewanym miejscu: w zamarzniętym archiwum Antarktydy. Autograf gwiazd zamknięty pod lodem Lądolód antarktyczny to pionowa kapsuła czasu, która od 35 milionów lat warstwa po warstwie rejestruje skład ziemskiej atmosfery. W 2019 roku zespół Kolla dokonał sensacyjnego odkrycia w świeżym śniegu, odnajdując śladowe ilości izotopu żelaza 60Fe. Teraz, dzięki próbkom pobranym w ramach projektu EPICA (European Project for Ice Coring in Antarctica), naukowcy cofnęli się w czasie, badając lód sprzed 40 do 81 tysięcy lat. Czym jest żelazo-60? Izotop 60Fe jest wyjątkowy z kilku powodów. Kluczowe jest jego kosmiczne pochodzenie – powstaje niemal wyłącznie podczas eksplozji supernowych. Na Ziemi nie istnieją naturalne procesy zdolne do wytworzenia go w znaczących ilościach. Kolejną cechą jest czas jego połowicznego rozpadu. To prawdziwy zegar radiometryczny, bo wynosi on około 2,6 mln lat. Co to oznacza? Jakiekolwiek żelazo-60, które mogło znajdować się na Ziemi w momencie jej powstania 4,5 miliarda lat temu, dawno już zniknęło. Cała reszta jest przybyszami z kosmosu. Każdy atom 60Fe znaleziony w lodzie musi pochodzić z zewnątrz – jest dosłownym pyłem z innych gwiazd, który spadł na naszą planetę. Podróżujemy przez Lokalny Obłok Międzygwiazdowy Układ Słoneczny dryfuje obecnie przez obejmujący około 30 lat świetlnych region nazywany Lokalnym Obłokiem Międzygwiazdowym (LIC). Jest to rzadka str…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-05-11T130556.567-1efe356.jpg
width: 2700
height: 1800

Gandalf – Władca Półpierścieni. Astronomowie odkryli nową, zagadkową klasę gwiazd
type: item
date: 2026-04-10T07:33:45.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: biały karzeł
subject: gwiazda
subject: Gwiazdy
description: Badacze z Instytutu Nauki i Technologii w Austrii natrafili na obiekty, który mogą zainicjować wyodrębnienie zupełnie nowej klasy gwiazd. Wskazali dwie pozostałości gwiazdowe, które dzielą pięć wspólnych cech, w tym emisję promieniowania rentgenowskiego, mimo że są obiektami izolowanymi. Zdaniem zespołu te dwa przypadki wystarczą, aby zdefiniować nową klasę gwiazd.
encoded: Białe karły są ostatnim etapem w ewolucji gwiazd o masie mniejszej niż około 8–10 mas Słońca. Takie gwiazdy wyczerpują swoje paliwo jądrowe, opuszczają ciąg główny i zrzucają swoje zewnętrzne warstwy w przestrzeń kosmiczną. Pozostaje po nich niezwykle gęsty obiekt. Ponieważ gwiazdy często występują w układach podwójnych, białe karły również. W takich wypadkach dochodzi do aktów gwiezdnego kanibalizmu. Gęstszy biały karzeł zasysa materię ze swojego towarzysza. Jego masa rośnie i zbliża się do granicy stabilności. Jeśli ją przekroczy, dochodzi do gwałtownej reakcji termojądrowej, gwiazda eksploduje i nie pozostaje po niej nic. Jest to tak zwana supernowa typu Ia. Samotny biały karzeł Nawet jeśli nie dojdzie do eksplozji, akrecja materii generuje promieniowanie rentgenowskie – swego rodzaju „podpis” białego karła. W 2021 roku astronomowie wykryli białego karła bez towarzysza, który jednak emitował charakterystyczne promieniowanie rentgenowskie. Nazwano go „Moon-Sized” (o rozmiarze Księżyca), ponieważ ma wielkość zbliżoną do naszego Księżyca. Posiada on również inne niezwykłe cechy, takie jak szybka rotacja i bardzo silne pole magnetyczne — co nie jest typowe dla białych karłów. Niedawno naukowcy z zespołu Ilarii Caiazzo z Instytutu Nauki i Technologii w Austrii potwierdzili emisję promieniowania rentgenowskiego nie w jednym, lecz w dwóch izolowanych obiektach nazwanych Gandalf i właśnie Moon-Sized. Oba są silnie magnetyczne i szybko rotujące, a ponieważ powstały w wyniku gwałtownych kosmicznych zderzeń, określa się je jako „pozostałości po zderzeniu”. Emitując promieniowanie rentgenowskie mimo braku towarzysza, tworzą nową klasę obiektów. Półpierścień materii Gandalf nie jest zupełnie nowym odkryciem. Dr Ilaria Caiazzo zaobserwowała go po raz pierwszy podczas badań podoktorskich i sklasyfikowała jako interesujący obiekt ze względu na sygnały wskazujące na obecność materii wokół niego. Widma emisji wodoru zmieniające się między dwoma maksimami podczas sześciominutowej r…

GettyImages-1489129048-96869f6.jpg
width: 7580
height: 5682

Galaktyka Cygaro wyrzuca w przestrzeń gaz z rekordową prędkością. Nowe dane uzyskano dzięki sondzie XRISM
type: item
date: 2026-03-31T07:30:08.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: galaktyki
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
description: Astronomowie po raz pierwszy dokładnie zmierzyli prędkość gazu wypływającego z gwiazdotwórczej Galaktyki Cygaro (M82). Wypływ rozciąga się na przestrzeni 40 tysięcy lat świetlnych, a prędkość uciekającego gazu przekracza 3,2 miliona kilometrów na godzinę. Gaz ma też rekordową temperaturę około 25 milionów stopni Celsjusza.
encoded: Mamy to szczęście, że powstaliśmy i żyjemy w całkiem przyjemnej, spokojnej galaktyce, która stopniowo, w zrównoważonym tempie, przekształca gaz w gwiazdy. Ale w ogromnym kosmosie istnieją też miejsca zdecydowanie bardziej dynamiczne, prawdziwe „fabryki gwiazd”. Galaktyczna fabryka gwiazd Jedna z takich „fabryk” znajduje się około 12 milionów lat świetlnych stąd, w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy. Mowa o Galaktyce Cygaro (Messier 82, M82, NGC 3034) – najjaśniejszej galaktyce na niebie w zakresie podczerwieni. M82 tworzy gwiazdy mniej więcej dziesięć razy szybciej niż Droga Mleczna, a skutki tego procesu widoczne są na niebie jako ogromny pióropusz gazu rozciągający się na 40 000 lat świetlnych od jej centrum. Astronomowie badają ten wypływ gazu od dziesięcioleci, mimo to nie byli w stanie ustalić jednej z najbardziej kluczowych kwestii, a mianowicie tego, z jaką prędkością porusza się najgorętszy gaz wewnątrz wypływu. Teraz, dzięki sondzie XRISM – wspólnej misji NASA i Japońskiej Agencji Eksploracji Kosmicznej JAXA – wreszcie udało im się uzyskać odpowiedź. Kosmiczna drogówka Instrument Resolve na pokładzie XRISM skupił się na emisji promieniowania rentgenowskiego z atomów żelaza w centrum M82. Analiza pozwoliła ocenić, że gaz pędzi na zewnątrz z prędkością ponad 3,2 miliona kilometrów na godzinę. Temperatura tego materiału wynosi około 25 milionów stopni Celsjusza! Jest na tyle wysoka, że wywiera ogromne ciśnienie na otaczający gaz i wypycha go na zewnątrz niczym zawór bezpieczeństwa uwalniający nagromadzoną parę. Zagadkę rozwiązano, wykorzystując efekt Dopplera, czyli zjawisko, które sprawia, że dźwięk syreny przejeżdżającej karetki zmienia wysokość. Zjawisko to również rozciąga linię widmową żelaza, gdy jego źródło porusza się szybko w różnych kierunkach. Mierząc stopień poszerzenia tej linii, badacze mogli bezpośrednio obliczyć prędkość. Efekt Dopplera wykorzystuje się również w policyjnych radarach mierzących prędkość na drogach. Można więc powiedzieć, że …

FABRIC-KOLAZ-32-98-31a1853.jpg
width: 2700
height: 1800

Podziemny japoński teleskop zapoluje na widma gwiazd. Umarły nim powstała Ziemia
type: item
date: 2026-03-17T06:58:52.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: gwiazda neutronowa
subject: Gwiazdy
subject: japonia
subject: teleskop
description: Tysiąc metrów pod górą Ikeno w rejonie Kamioka w mieście Hida w Japonii znajduje się cylindryczny zbiornik wypełniony 50 tysiącami ton wody. Dzięki ostatniej modernizacji ten wodny teleskop polujący na neutrina stał się wystarczająco czuły, by wykryć słabą „poświatę” wszystkich eksplodujących gwiazd we Wszechświecie.
encoded: Niewielu astronomów ma tyle szczęścia co Duńczyk Tycho Brahe. Ten znakomity naukowiec mógł na własne oczy obserwować jasną supernową, która rozświetliła niebo w 1572 roku i była widoczna przez kolejne dwa lata. Te potężne kosmiczne eksplozje, często jaśniejsze niż cała galaktyka, w naszej galaktyce zdarzają rzadko. Ocenia się, że mniej niż jeden procent gwiazd jest na tyle masywnych, by zakończyć swe życie jako supernowa. Mowa o gwiazdach o masach co najmniej około ośmiokrotnie większej od masy Słońca. Neutrino, niewidzialna cząstka W całym rozległym Wszechświecie do eksplozji supernowych dochodzi nawet raz na sekundę. Ale nawet, jeśli uda się nam dostrzec niektóre z nich dzięki coraz potężniejszym teleskopom, to dostrzeżony rozbłysk stanowi jedynie niewielką część całej historii. Większość energii supernowej jest unoszona przez neutrina – niemal niewidzialne cząstki, często nazywane „cząstkami duchami”, ponieważ przenikają przez niemal wszystko, co napotkają na swojej drodze. W każdej jednej sekundzie miliardy tych widmowych cząstek przechodzą przez nasze ciała. Niektóre z nich podróżowały przez kosmos ponad 10 miliardów lat, zanim dotarły na Ziemię. Naukowcy nauczyli się wykrywać neutrina. Dzięki niezwykle potężnemu teleskopowi zakopanemu głęboko pod ziemią w Japonii, astronomowie mogą wkrótce uchwycić ślad tych gwiezdnych „duchów” – a wraz z nim pozostałości po eksplozjach gwiazd, które zginęły nawet 10 miliardów lat temu. Wszystko dzięki modernizacji japońskiego teleskopu Super-Kamiokande (Super-K, ang. Super-Kamioka Neutrino Detection Experiment), która znacząco zwiększyła jego zdolność wykrywania neutrin pochodzących z supernowych. Złapane w wodzie Super-K jest wielkoskalowym wodnym detektorem tzw. promieniowania Czerenkowa. Promieniowanie Czerenkowa powstaje, gdy naładowana cząstka porusza się w ośrodku szybciej niż światło w tym ośrodku, tworząc charakterystyczny stożek promieniowania wykorzystywany w detekcji cząstek elementarnych. Głównym elementem instala…

skhighres-fb197d7.jpg
width: 3872
height: 2592

Odległa gwiazda wpadła w „szaleństwo”. Tak astronomowie odkryli potężne zderzenie planet
type: item
date: 2026-03-13T12:56:01.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: Gwiazdy
subject: księżyce
subject: obserwacje
subject: odkrycia
description: Astronomowie po raz pierwszy śledzili „na żywo” zderzenie dwóch planet. W układzie planetarnym, którego centrum jest gwiazda Gaia20ehk, powstała chmura gorącego pyłu o masie księżyca. To może być klucz do ostatecznej odpowiedzi na pytanie jak powstał nasz Księżyc.
encoded: Po raz pierwszy udało się niemal „na żywo” śledzić narodziny nowego porządku w odległym układzie planetarnym. Katastrofalne zderzenie dwóch planet miało miejsce w układzie Gaia20ehk, oddalonym o około 11 000 lat świetlnych od Ziemi. To monumentalne wydarzenie rzuca nowe światło na procesy formowania się ciał niebieskich. Może stanowić współczesny odpowiednik kolizji, która miliardy lat temu doprowadziła do powstania układu Ziemia-Księżyc. Jak odkryto wielkie zderzenie? Odkrycie jest owocem wielu lat pracy międzynarodowych zespołów badawczych i wykorzystania najbardziej zaawansowanych narzędzi obserwacyjnych. W badaniu wykorzystano dane pochodzące z: satelity Gaia, misji NASA SPHEREx oraz teleskopu WISE. System planetarny Gaia20ehk, czasem oznaczany w literaturze naukowej też jako Gaia-GIC-1, jest położony w gwiazdozbiorze Rufy, obserwowalnym na niebie na półkuli południowej. W 2021 roku zaczął się bardzo dziwnie zachowywać. Astronomowie określili to jako nagłe „szaleństwo” gwiazdy, która do tej pory wydawała się całkowicie stabilna. Pierwszymi sygnałami ostrzegawczymi były trzy wyraźne spadki jasności w zakresie światła widzialnego, trwające średnio 200 dni. Sugerowało to cykliczne pojawianie się gęstego materiału przesłaniającego tarczę gwiazdy. Jednocześnie zaobserwowano gwałtowne pojaśnienie obiektu w widmie podczerwonym. Czyli podczas gdy gwiazda optycznie ciemniała, emitowała duże ilości ciepła. To musiał być rozgrzany pył i odłamki skalne, wyrzucone w przestrzeń kosmiczną w wyniku uderzenia. Temperatura tego świeżo powstałego „gruzu” wynosiła około 900 Kelwinów (około 630 st. Celsjusza). Skala kosmicznej katastrofy Według danych ze spektrometrów, Gaia20ehk to młoda gwiazda typu F, nieco masywniejsza i gorętsza od naszego Słońca. Na podstawie okresów spadków jasności astronomowie precyzyjnie wyliczyli, że kolizja miała miejsce w odległości około 1,1 jednostki astronomicznej (AU) od centrum układu. To dystans niemal identyczny z odległością Ziemi od Słońca. A za…

zderzenie-planet-2882aa4.jpg
width: 3100
height: 2067

Nowe badanie sugeruje, że w naszej galaktyce istnieją cztery wrogie cywilizacje, które mogłyby zaatakować Ziemię
type: item
date: 2026-03-06T10:38:12.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: cywilizacja
subject: Gwiazdy
subject: konflikty
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: wojna
description: Szansa na atak ze strony kosmitów jest sto razy mniejsza niż ryzyko zagłady ludzkości przez gigantyczną asteroidę. Mimo to statystyki sugerują, że w naszej galaktyce mogą istnieć co najmniej cztery wrogie cywilizacje.
encoded: W tym artykule: Jak często ludzie wywołują wojny na Ziemi? Jak często ludzie mogliby wywoływać wojny w kosmosie? Jak często wrogie cywilizacje mogą wywoływać wojny? Alberto Caballero nie jest astrofizykiem. Jako doktorant zajmuje się międzynarodowymi konfliktami na hiszpańskim Uniwersytecie Vigo. Ten kierunek badawczy zainspirował go do przeprowadzenia pewnego myślowego eksperymentu. Caballero postawił następujące pytanie. Jeśli w kosmosie istnieją inne cywilizacje i jeśli ich skłonność do najeżdżania sąsiadów odpowiada skłonności Ziemian do wywoływania wojen, to ile może być agresywnych kosmitów tylko w Drodze Mlecznej? Rozumowanie, w którym zawarł odpowiedź, opisał w artykule umieszczonym w archiwum preprintów naukowych arXiv. Artykuł nie został jeszcze zrecenzowany. Mimo to zyskał rozgłos, ponieważ analiza Caballero prowadzi do klarownego wniosku. Statystyka wskazuje, że w naszej galaktyce istnieją cztery wrogie cywilizacje, które – gdyby miały takie możliwości techniczne – najechałyby Ziemię. Jak często ludzie wywołują wojny na Ziemi? Caballero zaczął od zebrania danych o liczbie konfliktów zbrojnych na Ziemi w latach 1950–2022. W tym czasie wojnę, najazd lub inwazję na różną skalę wywołało 51 państw ze 195 istniejących. Na szczycie listy znalazły się Stany Zjednoczone z 14 konfliktami zbrojnymi. Następnie Hiszpan oszacował prawdopodobieństwo, że dany kraj wywoła wojnę, uzależnione od udziału jego wydatków na wojsko w ogólnych, globalnych wydatkach zbrojeniowych. Znów przodowały tu Stany Zjednoczone. Amerykańskie wydatki na wojsko stanowiły 38 proc. wszystkich pieniędzy lokowanych w sektorze zbrojeniowym w badanych okresie. „Mój tata jako pierwszy rozpoczął poszukiwanie obcej inteligencji”. Opowieść córki Franka Drake'a Czy kosmici istnieją? Na wiosnę 1960 roku, 29-letni astronom z pasmami przedwczesnej siwizny i beztroskim nastawieniem, postanowił stawić czoła jednemu z najbardziej egzystencjalnych pytań lu... <img src="https://images.immediate.co.uk/production…

droga-mleczna-4f31e49.jpg
width: 2828
height: 2121

„Wszechświat jest pełen myśliwych". Teoria ciemnego lasu wyjaśnia, dlaczego nie powinniśmy szukać kosmitów
type: item
date: 2026-02-26T11:30:29.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: cywilizacja
subject: Gwiazdy
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: podróże kosmiczne
description: Paradoks Fermiego od dekad spędza sen z powiek naukowcom. Skoro wszechświat ma blisko 14 miliardów lat, dlaczego wciąż nie trafiliśmy na ślad Obcych? Teoria ciemnego lasu rzuca na ten problem wyjątkowo mroczne światło.
encoded: W tym artykule: Teoria ciemnego lasu Czy kosmici się nas boją? Argumenty przeciwko teorii ciemnego lasu Najbardziej koszmarny scenariusz Paradoks Fermiego został sformułowany przez fizyka Enrico Fermiego podczas popołudniowej pogawędki już w 1950 roku. Ma wiele niuansów, ale jego sercem jest następujące główne założenie. Nasz Układ Słoneczny ma zaledwie 4,6 miliarda lat, podczas gdy Wszechświat – 13,8 miliarda lat. To mnóstwo czasu, aby życie na innych planetach przekształciło się w społeczeństwa zaawansowane technologicznie. Czyli takie, które mogłyby wyruszyć w podróż przez morze gwiazd i nawiązać z nami kontakt. Jednak nie znaleźliśmy jeszcze żadnych śladów istnienia tych społeczeństw. Więc gdzie są ci wszyscy kosmici? – Istnieje wiele możliwych, nakładających się rozwiązań paradoksu Fermiego – mówi astrofizyczka Moiya McTier. Czy kosmos jest po prostu zbyt rozległy, aby Obcy mogli dotrzeć na Ziemię? A może nie mogą wyrwać się z własnych planet? Albo mogą, ale nie odpowiada im nasze Słońce? Albo nie uważają nas za wystarczająco inteligentnych? Czy wszyscy sami się niszczą, zanim staną się zdolni do podróży międzygwiezdnych? Może jesteśmy jedynym zaawansowanym technologicznie społeczeństwem w naszym zakątku kosmosu? Może ewolucja życia jest bardzo rzadka? Teoria ciemnego lasu Alternatywne wyjaśnienie to tzw. teoria ciemnego lasu. Powodem, dla którego nie możemy zobaczyć tych obcych cywilizacji jest to, że wszystkie się ukrywają. W przeciwieństwie do ludzkości Obcy doszli do wniosku, że udostępnianie ich lokalizacji potencjalnie wrogim sąsiadom jest po prostu zbyt niebezpieczne. Ta koncepcja zyskała na popularności, gdy została przedstawiona w „Problemie trzech ciał” (3 Body Problem). Czyli serialowej adaptacji literackiej trylogii autora Cixina Liu na platformie Netflix. Ale czy jest to wiarygodne rozwiązanie paradoksu Fermiego? Pomysł nie jest nowy. Pojawiał się w opowiadaniach science fiction od wielu dziesięcioleci. Liu w swojej książce z 2008 roku nadał tej hi…

teoria-ciemnego-lasu-49a4927.jpg
width: 6720
height: 4480

„Układ odwrócony na lewą stronę”. Nowe odkrycie w kosmosie
type: item
date: 2026-02-13T13:55:03.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: planety
description: Wokół odległej gwiazdy krąży niewielki układ planetarny, który wydaje się przeciwieństwem tego, czego można się spodziewać. Astronomowie odkryli skalistą planetę na rubieżach układu, w miejscu, gdzie zwykle znajdują się planety gazowe. To może zmienić nasze postrzeganie ewolucji planet.
encoded: Gwiazda LHS 1903 jest chłodnym, słabo świecącym czerwonym karłem znajdujący się w gwiazdozbiorze Sekstantu. Jest oddalona od Ziemi o około 65 lat świetlnych, czyli w odległościach kosmicznych jest naszą bardzo bliską sąsiadką. LHS 1903 jest chłodniejsza i świeci słabiej niż nasze Słońce. A teraz wiemy, że wytworzyła układ planetarny o bardzo nietypowym uszeregowaniu. Planety skaliste i gazowe olbrzymy Astronomowie z Uniwersytetu w Warwick przy użyciu teleskopów naziemnych i obserwatoriów kosmicznych odnaleźli i sklasyfikowali cztery planety krążące wokół LHS 1903. Pierwsza, najbliższa gwieździe planeta, jest skalista, kolejne dwie to gazowe olbrzymy. Do tego momentu wszystko jest spójne z tym co znamy: w Układzie Słonecznym skaliste planety, takie jak Merkury, Wenus, Ziemia i Mars, znajdują się blisko Słońca, natomiast bardziej gazowe planety zewnętrzne – Jowisz, Saturn, Uran i Neptun – krążą dalej. Jedna z teorii tłumaczących to zjawisko mówi, że gdy planety formują się wokół młodych gwiazd, silne promieniowanie gwiazdy zmiata ich gazowe atmosfery, pozostawiając stałe jądra. Prowadzi to do powstawania grup małych, skalistych planet orbitujących blisko gwiazdy. Im dalej od centralnej gwiazdy, tym chłodniej, dlatego gazowe olbrzymy mają większą szansę uformować się i utrzymać swoje gazowe powłoki. Astronomowie twierdzą, że ten wzorzec powtarza się w systemach planetarnych w całej naszej Galaktyce, ale znaleźli jeden, który działa trochę inaczej. Układ odwrócony na lewą stronę Otóż czwarta planeta wspomnianego układu LHS 1903 jest skalista. Kolejność planet skalista–gazowa–gazowa–skalista w jednym układzie planetarnym jest nietypowa i niezmiernie rzadko obserwowana we Wszechświecie. — Zachodzi tu dziwny nieporządek, którego wynikiem jest układ odwrócony na lewą stronę. Skaliste planety zwykle nie formują się daleko od swojej gwiazdy macierzystej, za światami gazowymi – mówi główny autor, dr Thomas Wilson, adiunkt w Katedrze Fizyki Uniwersytetu w Warwick. Wygląda na to…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/02/ArtistimpressionoftheplanetarysystemaroundthestarLHS1903-24853a2.jpg
width: 9933
height: 5587

Kosmiczne show nad Polską. Lutowe niebo przyniesie rzadkie zjawiska
type: item
date: 2026-02-03T08:31:40.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: księżyc
subject: niebo
subject: obserwacje
subject: planety
description: Luty zapowiada się wyjątkowo interesująco dla osób śledzących zjawiska na nocnym niebie. W nadchodzących tygodniach warto kierować wzrok ku górze nie tylko po zmroku, lecz także w ciągu dnia, ponieważ kalendarz astronomiczny przynosi kilka efektownych i łatwych do obserwacji wydarzeń. Co będzie można dostrzec nad naszymi głowami?
encoded: Luty rozpoczął się od efektownego spektaklu na naszym nieboskłonie. 1 lutego mogliśmy obserwować tzw. Śnieżny Księżyc – pełnię, która w tym roku przypadła w chwili, gdy nasz satelita znajdował się w apogeum swojej orbity, czyli najdalszym punkcie względem Ziemi. Taki układ sprawia, że tarcza Księżyca wydaje się nieco mniejsza i mniej jasna niż w przypadku superpełni, ale i tak widok jasnego, pełnego krążka na zimowym niebie robił duże wrażenie. To jednak dopiero początek astronomicznych atrakcji lutego, bowiem w kolejnych tygodniach czekają nas jeszcze inne zjawiska, które warto mieć na swojej liście obserwacji. Dlaczego lutowe noce 2026 są idealne do obserwacji nieba? Dla mieszkańców Polski luty to wciąż jeden z najlepszych okresów do obserwacji gwiazd. Długie, mroźne i często przejrzyste noce sprzyjają oglądaniu obiektów głębokiego nieba, a niska wilgotność powietrza poprawia widoczność. Z dala od miejskich świateł można dostrzec zimowe konstelacje (Oriona, Byka czy Wielką Niedźwiedzicę), a także liczne gromady gwiazd i mgławice. To właśnie w takich warunkach najlepiej przygotować się na drugą połowę miesiąca, kiedy fazy Księżyca przestaną przeszkadzać w obserwacjach słabszych obiektów. 17 lutego: nów Księżyca, najlepsze warunki do obserwacji galaktyk i kometa widoczna z Polski Nów Księżyca przypadający 17 lutego oznacza, że jego tarcza znajdzie się między Ziemią a Słońcem i pozostanie praktycznie niewidoczna. Dla obserwatorów w Polsce to doskonała wiadomość – brak światła księżycowego pozwoli dostrzec słabsze obiekty. Jednym z ciekawszych celów jest galaktyka M81 w Wielkiej Niedźwiedzicy, znana jako Galaktyka Bodego. To jeden z najjaśniejszych obiektów tego typu widocznych z półkuli północnej, możliwy do odnalezienia nawet przez niewielkie teleskopy. Około północy wznosi się wysoko nad horyzont, co dodatkowo poprawia warunki obserwacyjne. Również w okolicach 17 lutego warto skierować teleskop w stronę komety C/2024 E1 (Wierzchoś). Po przejściu w pobliżu Słońca zb…

stars-0f9704c.jpg
width: 6633
height: 4332

Czy to możliwe, że ta gwiazda wskazała miejsce narodzin Jezusa?
type: item
date: 2025-12-16T10:16:55.000Z
creator: Candida Moss
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: betlejem
subject: biblia
subject: boże narodzenie
subject: chrześcijaństwo
subject: Gwiazdy
subject: jezus chrystus
subject: religie
subject: święta
description: Gwiazda Betlejemska od wieków fascynuje teologów, astronomów i historyków. Czy to możliwe, że za tym biblijnym znakiem kryje się rzeczywiste zjawisko astronomiczne?
encoded: Spis treść: Czy mogła to być kometa? Supernowa – zjawisko na niebie? A może rzadki układ planet? Czy to po prostu cud? Historia Gwiazdy Betlejemskiej należy do najbardziej rozpoznawalnych scen w chrześcijańskiej wyobraźni. To olśniewający znak nad miejscem narodzin dziecka, prowadzący tajemniczych przybyszów ze Wschodu do kołyski nowo narodzonego króla. Ewangelia według Mateusza, jedyna księga Biblii wspominająca o tym wydarzeniu, opisuje gwiazdę, która wzeszła na wschodzie. Przyciągnęła uwagę magów, prawdopodobnie astrologów-kapłanów z Babilonii lub Persji, i poruszała się przed nimi, aż zatrzymała się nad miejscem, gdzie przebywał Jezus. Ten epizod liczy zaledwie kilkanaście wersetów. Mimo to rozpalił dwa tysiąclecia spekulacji. Co właściwie zobaczyli magowie? Czy jakieś realne zjawisko astronomiczne mogłoby pasować do opisu Mateusza? Uczeni, astronomowie i teologowie proponowali bardzo różne odpowiedzi – od komet, przez supernowe, aż po koniunkcje planet. Czy mogła to być kometa? Jedno z najstarszych wyjaśnień jest zarazem najbardziej intuicyjne. Komety potrafią być widowiskowe i widoczne na dużym obszarze nieba. W starożytności często przypisywano im znaczenie prorocze. Kometa Halleya pojawiła się na przykład w latach 12–11 p.n.e., a następnie ponownie w 66 r. n.e. Jej pojawienie się 26 sierpnia 12 r. p.n.e. odnotowano w „Księdze Han”, chińskiej kronice astronomicznej. Rzymski historyk Kasjusz Dion łączył widok Komety Halleya nad Rzymem ze śmiercią wodza Marka Agrypy. Gdy chrześcijański teolog Orygenes z Aleksandrii w III w. próbował wyjaśnić niezwykłe ruchy Gwiazdy Betlejemskiej, pisał: – Należy ją zaliczyć do komet, które pojawiają się od czasu do czasu, albo do meteorów, albo do gwiazd brodatych czy w kształcie dzbana… Problem w tym, że chronologia nie pasuje do panowania Heroda Wielkiego, który zmarł w 4 r. p.n.e. i jest wprost wspomniany w Ewangelii Mateusza. Jeśli przyjąć, że ewangeliczna chronologia jest w przybliżeniu poprawna, Kometa Halleya – jedyny se…

GettyImages-1724154376-fceb442.jpg
width: 4754
height: 3389

Najpiękniejszy gwiazdozbiór zimowego nieba – za jego nazwą może stać mit nawiązujący do Wisły
type: item
date: 2025-12-15T08:07:05.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: fakty i mity
subject: gwiazdozbiory
subject: Gwiazdy
subject: historia
subject: kosmos
subject: mity
description: Erydan to rozległy gwiazdozbiór znany już w starożytności. Rozciąga się przez ponad 100 stopni łuku nieba i może być obserwowany z różnych szerokości geograficznych. Dlaczego fascynował już Arystotelesa i jak można go odnaleźć dziś?
encoded: Spis treści: Erydan – mityczna rzeka i boska tajemnica starożytnej Grecji Która rzeka kryje się za mitem Erydanu? Prawdziwe źródła bursztynu i legenda północy Gwiazdozbiór Erydanu – tajemnicza rzeka na nocnym niebie i jej niezwykłe gwiazdy Choć dziś rzadko wspominany poza gronem pasjonatów astronomii Erydan był jednym z ważniejszych gwiazdozbiorów znanych starożytnym. Jego długi, wijący się kształt przywodził na myśl rzekę płynącą przez nieboskłon – stąd liczne powiązania z mitologicznym Erydanem, mitycznym nurtem niosącym ze sobą opowieści o upadku Faetona i niebiańskim porządku. Konstelacja, rozciągająca się od gwiazdozbioru Oriona aż po południowy kraniec nieba, nadal skrywa wiele fascynujących historii – i chociaż nie jest łatwa do zaobserwowania z Polski w całości, jej obecność na nocnym niebie wciąż budzi zachwyt. Erydan – mityczna rzeka i boska tajemnica starożytnej Grecji W kulturze starożytnej Grecji Erydan ma podwójne znaczenie. Z jednej strony jest to bóstwo rzeczne, syn tytanów Okeanosa i Tetydy, uosabiający potężne i nieznane wody Północy. Z drugiej – to tajemnicza rzeka, która według mitologii wypływała z podziemnego świata Hadesu i była zlokalizowana na północy, poza granicami znanego świata. Grecy kojarzyli ją z miejscem przekraczającym rzeczywistość, granicznym punktem między życiem a śmiercią. Z rzeką Erydan nierozerwalnie związany jest grecki mit o Faetonie, synu boga słońca Heliosa i nimfy morskiej Klimene. Zainspirowany boskim pochodzeniem, Faeton postanowił poprowadzić rydwan ojca po niebie. Nie zapanował jednak nad ognistymi końmi. Słońce zbliżyło się zbyt mocno do Ziemi, powodując kataklizmy, susze i pożary. Aby zapobiec całkowitemu zniszczeniu świata, Zeus uderzył piorunem w Faetona, strącając go z niebios. Młodzieniec spadł do rzeki Erydan i utonął. Tragiczna śmierć Faetona wywołała rozpacz jego sióstr – Heliad, córek Heliosa. Bogowie z litości przemienili je w topole, rosnące na brzegach Erydanu, a ich łzy zamieniły się w bursztyn, który m…

erydan-GettyImages-1371476497-e91a994.jpg
width: 5023
height: 3480

Chiny przedstawiają kosmiczne plany na przyszłość. Chcą odnaleźć „Ziemię 2.0”
type: item
date: 2025-12-09T15:45:51.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: chiny
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: podróże kosmiczne
subject: satelita
subject: słońce
subject: wszechświat
description: Plan kosmiczny Chin na najbliższe lata może przyprawić o zawrót głowy. Chcą one wysłać cztery przełomowe satelity, z których każdy ma zmienić nasze postrzeganie Wszechświata – w tym odnaleźć planety podobne do Ziemi, na których moglibyśmy zamieszkać. Czy to część propagandy Państwa Środka, czy rzeczywisty plan podboju kosmosu?
encoded: Chińska Narodowa Agencja Kosmiczna przedstawiła plany czterech nowych misji kosmicznych, które mają zostać zrealizowane w ramach 15. Planu Pięcioletniego (2026–20230). Zostały ogłoszone w państwowej telewizji, a ich celem ma być eksploracja najbardziej fascynujących i tajemniczych obszarów kosmosu oraz wyniesienie kraju na szczyt światowych badań egzoplanetarnych. Czy to może się udać? Chiny chcą odnaleźć nową Ziemię W ostatnich latach chińskich program kosmiczny przeszedł ogromną transformację. Po sukcesach misji księżycowych, marsjańskich i uruchomieniu własnej stacji orbitralnej kolejnym krokiem stała się eksploracja dalekiego kosmosu. Chińczycy chcą odpowiedzieć na pytanie: czy Ziemia jest jedyną planetą nadającą się do życia? Założenia misji Exo-Earth są ambitne. Chiński satelita, wyposażony w najnowocześniejsze instrumenty, ma monitorować tysiące gwiazd w naszej galaktyce, poszukując egzoplanet (planet orbitującej wokół gwiazdy innej niż Słońce) w tzw. strefie zamieszkiwalnej, czyli tym obszarze wokół gwiazdy, w którym mogą istnieć warunki sprzyjające obecności wody w stanie ciekłym oraz – potencjalnie – życiu. Dlaczego Chiny inwestują w poszukiwanie planet podobnych do Ziemi? Powodów jest kilka. Po pierwsze, chodzi o prestiż w światowym wyścigu technologicznym i naukowym. Stany Zjednoczone i Europa od lat prowadzą badania nad egzoplanetami, a sukcesy takich misji jak Kepler czy TESS pokazują, że poszukiwanie planet podobnych do Ziemi może stać się jednym z najważniejszych kierunków współczesnej astrofizyki. Chińczycy w dalszym kosmosie nie powinni więc nikogo dziwić. Po drugie, badania te są motorem rozwoju nowoczesnych technologii. Projekt Exo-Earth pobudza innowacje w zakresie optyki, detekcji światła, przetwarzania danych i automatyzacji analiz astronomicznych. Dzięki temu mogą budować nie tylko własne know-how, ale także potencjał do tworzenia nowych technologii cywilnych i militarnych. Te zaś dobrze wyglądają na udostępnianych w internecie propagandowych…

GettyImages-2246679435-83b9e42.jpg
width: 3500
height: 2195

Największy księżyc Układu Słonecznego skrywa pod lodem ocean – co nas tam czeka?
type: item
date: 2025-12-09T13:57:07.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: kosmos
subject: księżyce
subject: układ słoneczny
description: Największy księżyc Jowisza, Ganimedes, to obiekt, który zaskoczył nie tylko samego Galileusza, ale zaskakuje też współczesnych naukowców. Skrywa cechy, których wcześniej nie spodziewano się znaleźć na księżycach planet olbrzymów.
encoded: Spis treści: Skąd wzięła się nazwa Ganimedes? Historia jednego z księżyców Jowisza Ganimedes – największy i najbardziej złożony księżyc Jowisza Największy księżyc w Układzie Słonecznym Magnetosfera i atmosfera Ganimedesa Jak jest zbudowany Ganimedes? Ziemskie misje na Ganimedesa Największy księżyc Jowisza, Ganimedes, został odkryty przez Galileusza już w XVII wieku. Mimo że upłynęło kilka stuleci, obiekt ten wciąż pozostaje zagadką dla naukowców. To właśnie ten księżyc jest największy nie tylko wokół Jowisza, ale też w całym Układzie Słonecznym – przewyższa rozmiarami nawet planetę Merkury. Badania prowadzone przez sondy kosmiczne pokazały, że Ganimedes ma cechy, które upodabniają go do planet skalistych. Jedną z takich cech jest posiadanie własnego pola magnetycznego – wyjątkowego wśród księżyców. Dodatkowo jego powierzchnia pokryta jest lodem wodnym, a pod nią może kryć się ocean ciekłej wody. Skąd wzięła się nazwa Ganimedes? Historia jednego z księżyców Jowisza Choć dziś Ganimedes to jedno z najbardziej rozpoznawalnych imion w Układzie Słonecznym, początkowo wcale nie odnosiło się do tego księżyca. Galileusz, który jako pierwszy zaobserwował cztery największe księżyce Jowisza w 1610 roku, nazwał je w sposób czysto techniczny – Ganimedes otrzymał oznaczenie Jowisz III. Ten schemat miał podkreślać kolejność odkrycia oraz ich relację z planetą macierzystą. Odkrycie satelitów Jowisza było przełomowe – udowadniało, że nie tylko Ziemia może mieć księżyce, co osłabiało geocentryczny model wszechświata. W połączeniu z teorią heliocentryczną Mikołaja Kopernika, obserwacje Galileusza przyczyniły się do rewolucji naukowej i zmiany naszego pojmowania kosmosu. Z czasem pojawiła się potrzeba nadania tym ciałom niebieskim bardziej rozpoznawalnych nazw. Z inicjatywą wystąpił Johannes Kepler, który zaproponował, by satelity Jowisza nazwać imionami kochanków Zeusa (grecka wersja imienia Jowisza). To właśnie dzięki jego sugestii księżyc Jowisz III zyskał nazwę Ganimedes. W mitologi…

ganimedes-najwiekszy-ksiezyc-jowisza-acbed3d.jpeg
width: 2880
height: 1530

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba odkrył pierwsze gwiazdy, jakie powstały we Wszechświecie – twierdzą badacze z USA
type: item
date: 2025-11-20T06:59:43.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: teleskop
subject: wszechświat
description: Pracujący w podczerwieni Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba jest prawdziwym gwiezdnym archeologiem. Jego możliwości pozwalają mu rejestrować światło nieistniejących już, najwcześniejszych obiektów, jakie pojawiły się w naszym Wszechświecie. Trafił też na światło pochodzące z pierwszych gwiazd, powstałych niedługo po Wielkim Wybuchu.
encoded: Jeśli coś w znanym nam Wszechświecie przypomina wehikuł czasu, jest nim światło. Światło naszej dziennej gwiazdy dociera do Ziemi w osiem minut. Czyli Słońce zawsze będziemy widzieli takim, jakim było osiem minut wcześniej. Im dalej w kosmos, tym wartości te się zwiększają. Na przykład gwiazda Betelgeza, najlepsza obecnie kandydatka na supernową, znajduje się około 640 lat świetlnych od nas. Czyli widzimy ją taką, jaką była 640 lat temu. Swoją drogą jest to jeden z powodów pojawiających się sugestii, że Betelgeza już stała się supernową, jednak ze względu na odległość i prędkość światła, nie możemy tego jeszcze dostrzec. Teleskop Jamesa Webba: kosmiczny archeolog Nasze kosmiczne oko, supernowoczesny Teleskop Jamesa Webba (JWST), skanuje niebo w poszukiwaniu światła skrajnie przesuniętego ku czerwieni. Czyli pochodzącego z najodleglejszych, a tym samym z najstarszych obiektów we Wszechświecie. Światło najdalej położonych obiektów badanych przez JWST zostało rozciągnięte ponad 15-krotnie. Bazując na przesunięciu ku czerwieni (redshift) można obliczyć odległość i wiek światła, a co za tym idzie – odległość i wiek obiektu, który je wyemitował. Regularnie pojawiają się kolejne informacje o tym, że JWST odkrył pierwsze galaktyki, a ich wiek co pewien czas przesuwa się o kolejne miliony lat. Jednak to odkrycie pierwszych gwiazd wydaje się bardziej intrygujące. W dodatku amerykańscy astronomowie z Uniwersytetów Columbia i Toledo przekonują, że teleskop już odnalazł te olbrzymie i żyjące wyjątkowo krótko obiekty. Gwiazdy trzeciej populacji – Naprawdę potrzebowaliśmy czułości JWST. Potrzebowaliśmy też stukrotnego powiększenia wywołanego soczewkowaniem grawitacyjnym gromady galaktyk znajdującej się między nami a galaktyką LAP1-B – napisali naukowcy z artykule opublikowanym na łamach „The Astronomical Journal Letters". Pierwsze gwiazdy składały się wyłącznie z wodoru i helu oraz miały bardzo duże masy, dochodzące do 1000 mas Słońca. Żyły krótko i zainicjowały tworzenie się we W…

najstarsze-gwiazdy-df622c4.jpg
width: 1250
height: 704

Jak średniowieczny mnich z Oksfordu wykorzystał światło, by poznać pochodzenie gwiazd? Poznajcie pioniera astronomii
type: item
date: 2025-11-15T09:47:44.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: pierwiastki
subject: średniowiecze
subject: teleskop
description: W czasach, w których w Europie dominowała filozofia Arystotelesa, a Wszechświat wyobrażano sobie jako zbudowany z doskonałej i niezmiennej „kwintesencji”, pojawił się ktoś, kto odważył się zatrząść fundamentami poznania. Dominikański mnich Richard Fischacre, bez dostępu do teleskopu, trafnie określił budowę gwiazd i planet, a jego rozważania potwierdzono dopiero po setkach lat. Jak udało mu się tego dokonać?
encoded: W XIII wieku potrzeba było wielkiej odwagi, by zakwestionować teorie Arystotelesa. W Europie dominował pogląd, że wszystko to, co na Ziemi, stworzone jest z czterech pierwiastków – ziemi, ognia, powietrza i wody – a przeciwstawny im jest tzw. „piąty element” czyli „kwintesencja”, która stanowiła doskonały żywioł budujący świat niebios i planet. Dokonał tego jednak mnich z Oksfordu, który wykorzystał swoją wiedzę z optyki, a w szczególności zachowania światła i koloru. Jego rozważania okazały się prekursorskie, prowadząc do rewolucji w zrozumieniu Wszechświata. To opowieść o tym, że wielkie odkrycia wymagają czasem wielkiej odwagi. Z czego zrobione są planety? Richard Fishacre, pierwszy dominikanin wykładający teologię na Uniwersytecie Oksfordzkim, jako jeden z nielicznych naukowców średniowiecza otwarcie kwestionował autorytet Arystotelesa. Zamiast przyjmować istnienie tajemniczej kwintesencji, argumentował, że ciała niebieskie są zbudowane z tych samych czterech elementów, które znajdują się na Ziemi. Chociaż obecnie wiemy, że „elementów”, czyli pierwiastków, jest o wiele więcej, był to rewolucyjny krok w odpowiednią stronę. Jak właściwie angielski mnich dokonał obserwacji o naturze Wszechświata? Podejście dominikanina opierało się na analizie światła i koloru. Fishacre zauważył, że kolor jest właściwością ciał nieprzezroczystych – to jest takich, które z definicji muszą być złożone z co najmniej dwóch z czterech elementów ziemskich. Patrząc w niebo widział, że planety mają własne barwy: np. Mars mienił się na czerwono, a Wenus na żółto. Dla mnicha był to wyraźny znak, że planety i gwiazdy nie są zbudowanego z jakiegoś innego, eterycznego materiału. Te obserwacje były prekursorem przyszłych badań spektroskopowych, chociaż naukowiec nie miał do dyspozycji żadnych przyrządów optycznych poza własnym wzrokiem. Drobiazgowa analiza barw planet i Księżyca Jednym z najmocniejszych argumentów Fishacre’a przeciwko Arystotelesowi był Księżyc. Zauważył on – słusznie z resztą –…

shutterstock1403131478-a1f50f4.jpg
width: 5184
height: 2920

Zobacz, gdzie rodzą się gwiazdy. Misja Gaia stworzyła kosmiczną mapę 3D
type: item
date: 2025-09-19T07:42:14.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
description: Wyrusz w podróż do miejsc, gdzie rodzą się gwiazdy. Dzięki danym z misji Gaia naukowcy stworzyli mapę, która ujawnia trójwymiarowy obraz gazowych obłoków skrywających młode gwiazdy. Po raz pierwszy możemy zobaczyć te regiony z zupełnie nowej perspektywy. Tak wygląda Droga Mleczna, gdy spojrzymy na nią „z lotu ptaka”.
encoded: Aż 44 miliony gwiazd ciągu głównego i 87 masywnych gwiazd typu O rozrzuconych na przestrzeni 4000 lat świetlnych od Słońca posłużyło do opracowania trójwymiarowej mapy gwiezdnych żłobków. Mowa o gigantycznych obłokach gazu molekularnego, głównie wodoru oraz pyłu. Gdy tego typu obłok zapadnie się pod własnym ciężarem, tworzą się protogwiazdy, z których po okresie formowania się, powstają gwiazdy. W obłokach gazu i pyłu Mapa, która powstała dzięki precyzyjnym obserwacjom należącej do Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) sondy Gaia, pozwala lepiej poznać te nieprzejrzyste, chmurne obszary oraz młode, gorące gwiazdy, które nadają im kształt. Dodajmy, że opracowanie mapy jest naprawdę wyjątkowym osiągnięciem, ponieważ mapowanie regionów narodzin gwiazd jest wyjątkowo trudne. Takie miejsca ukryte są za gęstymi obłokami gazu i pyłu. Ale naukowcom misji udało się zmierzyć pozycje gwiazd oraz tzw. ekstynkcję, czyli stopień, w jakim pył pochłania i blokuje ich światło. Właśnie na tej podstawie udało się opracować trójwymiarowe mapy rozmieszczenia pyłu i określić ilość zjonizowanego wodoru, dzięki któremu wiemy, że w danym miejscu zachodzi proces powstawania gwiazd. Jak przekonują naukowcy misji, dotychczas wiele teleskopów obserwowało te regiony, uzyskując obraz z perspektywy Ziemi. Jednak dopiero Gaia umożliwiła poznanie ich prawdziwej struktury przestrzennej w trzech wymiarach i zobaczenie ich tak, jakbyśmy patrzyli na Drogę Mleczną z zewnątrz. Spojrzeć z góry Tylko jak to możliwe? Przecież Gaia orbituje wokół znajdującego się raptem 1,5 miliona kilometrów od Ziemi punktu L2. Mimo to, jak przekonuje Lewis McCallum, astronom z University of St Andrews w Wielkiej Brytanii i pierwszy autor dwóch publikacji naukowych opisujących nowy model 3D, Gaia daje pierwszy precyzyjny obraz tego, jak wyglądałby nasz fragment Drogi Mlecznej z góry. View oEmbed on the source website – Dotąd nie powstał żaden model rozmieszczenia zjonizowanego gazu w lokalnej Drodze Mlecznej, który tak dobrz…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/09/Gaiaseesstellarnurseriesanimationstill2pillars-5a6ae50.jpg
width: 1920
height: 1080

Dlaczego wciąż nie spotkaliśmy kosmitów? Naukowiec wyjaśnia: Są uwięzieni na swoich planetach
type: item
date: 2025-08-28T11:30:41.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: egzoplanety
subject: fizyka
subject: Gwiazdy
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: planety
subject: podróże kosmiczne
description: Hiszpański badacz uważa, że odpowiedź kryje się w prawach fizyki. W niektórych warunkach obce cywilizacje mogą być skazane na swoje planety – nawet jeśli dysponują zaawansowaną technologią.
encoded: W tym artykule: Prędkość ucieczki kosmitów Planety-więzienia? Planety-akwaria Enrico Fermi, fizyk atomowy, noblista, w połowie XX w. zadał słynne pytanie: „Gdzie Oni są?”. Przeszło ono do historii jako paradoks Fermiego. Paradoks ten dotyczy potencjalnych kosmitów. A dokładniej tego, że skoro Wszechświat jest tak ogromny i stary, to powinno w nim istnieć wiele obcych cywilizacji. Dlaczego dotychczas nie spotkaliśmy żadnej z nich? Odpowiedzi mogą być dwie. Pierwsza – ponieważ żadnych innych inteligentnych form życia w kosmosie nie ma. I druga: ponieważ nie potrafimy nawiązać z żadną kontaktu. Dlaczego? Gdyż np. zaawansowane technologicznie cywilizacje istnieją zbyt krótko. Są rozrzucone we Wszechświecie i dzielą je ogromne odległości. Używają sposobów komunikacji niedostępnych dla nas. Do tej grupy Elio Quiroga z hiszpańskiego Universidad del Atlántico Medio dorzucił właśnie jeszcze jedno wyjaśnienie. Jego zdaniem istnieje cała grupa planet pozasłonecznych, z których zwyczajnie nie da się uciec. Niezależnie od tego, jak bardzo Obcy staraliby się to zrobić. Prędkość ucieczki kosmitów Każde ciało niebieskie ma swoją tzw. prędkość ucieczki (albo drugą prędkość kosmiczną). To prędkość, jaką musi mieć na starcie obiekt, żeby wydostać się z pola grawitacyjnego ciała niebieskiego. Dla Ziemi wynosi ona 11,2 km/s. Nie oznacza to jednak, że startując z taką szybkością dotrzemy w kosmos. W rzeczywistości trzeba jeszcze pokonać opory ruchu – np. opór atmosfery. Dlaczego kosmici nigdy nie odwiedzili Układu Słonecznego? Być może nie odpowiada im nasze Słońce Naukowcy zaproponowali nowe rozwiązanie słynnego paradoksu Fermiego. Twierdzą, że przyczyną, dla której żadna obca cywilizacja nie nawiązała z nami kontaktu, jest nasza gwiazda. A dokładn... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dlaczego-kosmici-nigdy-nie-odwiedzili-ukladu-slonecznego-byc-moze-nie-odpowiada-im-nasze-slonce-fot-getty-images-5fbd065.jpg" width="938" height="473" alt="Dlacz…

Dlaczego-wciaz-nie-spotkalismy-kosmitow-092fca7.jpg
width: 5472
height: 3648

Zaprojektowano statek o długości blisko 60 km. Ludzkość szykuje się do lotu w jedną stronę
type: item
date: 2025-08-20T11:13:20.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: Gwiazdy
subject: loty w kosmos
description: Międzygwiezdna podróż to marzenie ludzkości, które może się spełnić… za kilkaset lat. Własnie zaprojektowano gigantyczny statek z myślą o locie do Alfa Centauri, trwającym niemal pół milenium. To nie film science-fiction, lecz realny projekt naukowców. Ale czy jesteśmy gotowi na takie wyzwanie?
encoded: Spis treści: Statki pokoleniowe rozwiązaniem dla kosmicznego transportu Projekt Hyperion Stocznia oddalona o 1,5 mln kilometrów 16 pokoleń do celu Podróże kosmiczne, wbrew powieściom i filmom science-fiction, są skomplikowane, a wielu przypadkach niemal nierealne. Nie tylko dlatego, że przestrzeń kosmiczna jest zwyczajnie zabójcza dla naszego gatunku, ale przede wszystkim ze względu na niekompatybilność między długością ludzkiego życia, a kosmicznymi odległościami. Weźmy przykład Parker Solar Probe, która w 2024 roku osiągnęła przez krótki czas rekordową prędkość ponad 635 000 km/h (ok. 176 km/s). Gdyby jakikolwiek statek mógł utrzymać tę zawrotną prędkość przez całą podróż, dotarcie do Alfa Centauri zajęłoby mu niemal 7400 lat. A to dla naszego gatunku okres, który rozpoczął się powstaniem pierwszych wiosek, a zakończył powszechnymi systemami sztucznej inteligencji. Statki pokoleniowe rozwiązaniem dla kosmicznego transportu Właśnie dlatego, jeśli w przyszłości będziemy chcieli wysłać ludzi do innego układu gwiezdnego, być może będziemy musieli pogodzić się z tym, że dotarcie tam zajmie setki lat. Jedynym rozwiązaniem zdają się statki pokoleniowe. Koncepcja rozwijana była początkowo przez twórców SF, choć od lat 70. ubiegłego wieku jest traktowana poważnie przez naukowców. Wówczas grono znakomitych ekspertów z Brytyjskiego Towarzystwa Międzyplanetarnego stworzyło „Projekt Dedal”. To teoretyczne studium dotyczące zaprojektowania i wysłania w kosmos wielopokoleniowego, międzygwiezdnego statku kosmicznego napędzanego energią fuzji jądrowej. Projekt Dedal przewidywał budowę bezzałogowej sondy międzygwiezdnej zdolnej dotrzeć do gwiazdy Barnarda w mniej niż 50 lat. Aby osiągnąć prędkość około 12% prędkości światła, miała wykorzystywać napęd pulsacyjny oparty na mikroeksplozjach termojądrowych. Statek o masie 54 tys. ton (z czego 50 tys. ton stanowiło paliwo: deuter i hel-3) miał być dwustopniową rakietą: pierwszy stopień rozpędzałby go przez 2 lata, drugi przez kolejne 1,…

chrysalis0-062a133.png
width: 1059
height: 755

Początki życia sięgają przestrzeni kosmicznej – sugerują nowe badania
type: item
date: 2025-07-29T13:45:45.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: dna
subject: Gwiazdy
subject: życie
description: W dysku otaczającym oddaloną o około 1350 lat świetlnych od nas protogwiazdę V883 Orionis, udało się wykryć 17 złożonych cząsteczek organicznych. Ich ilość i złożoność wzrasta w miarę przekształcania się dysków protoplanetarnych w układy planetarne. Oznacza to, że cegiełki życia są obecne w systemach gwiazdowych od ich najwcześniejszych etapów.
encoded: Spis treści: Jedna z czterech baz tworzących DNA i RNA Cegiełki życia. Jakie jest ich pochodzenie? Życie we Wszechświecie Badanie prowadzone dzięki sieci radioteleskopów ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array), pozwoliło na analizę dysku protoplanetarnego otaczającego odległą gwiazdę. Mowa o znajdującej się w konstelacji Oriona i oddalonej od nas o 1350 lat świetlnych 883 Orionis. Naukowcy z Instytutu Astronomii im. Maxa Plancka (MPIA), Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, Columbia University, Purdue University, University of California, Berkeley oraz University of Michigan ogłosili, że udało im się zidentyfikować w omawianym dysku 17 złożonych cząsteczek organicznych (tzw. complex organic molecules, COMs). Wśród nich znalazły się pierwsze, choć wstępne, detekcje glikolu etylenowego ((CH₂OH)₂) oraz glikolonitrylu (HOCH₂CN) — związków uznawanych za potencjalnych prekursorów aminokwasów. Choć wcześniej odnajdywano te cząsteczki w przestrzeni międzygwiazdowej, po raz pierwszy zarejestrowano je w dysku formującym planety wokół protogwiazdy. To odkrycie rzuca nowe światło na pytanie o kosmiczne początki życia. Jedna z czterech baz tworzących DNA i RNA Zespołem badawczym, który dokonał detekcji COMs’ów kieruje Abubakar Fadul z działu badań formowania planet i gwiazd w Instytucie Astronomii im. Maxa Plancka (MPIA). Artykuł opisujący odkrycie został opublikowany w dwóch prestiżowych periodykach naukowych: „The Astronomical Journal” i „The Astrophysical Journal”. Zidentyfikowane w dysku protoplanetarnym cząsteczki składają się z więcej niż pięciu atomów i zawierające przynajmniej jeden atom węgla. Szczególnie istotne jest wykrycie glikolonitrylu, będącego prekursorem aminokwasów glicyny i alaniny, a także zasady azotowej adeniny — jednej z czterech baz tworzących DNA i RNA. Odkrycie to stanowi ważny głos w dyskusji dotyczącej ewolucji związków organicznych w układach planetarnych. Odkrycie jest o tyle interesujące, że zaprzecza obecnej wiedzy. Zacznijmy o…

original20250726184644-d196185.jpg
width: 1920
height: 1080

Ćma z Australii zaskoczyła naukowców. Jej kompasem są… gwiazdy
type: item
date: 2025-06-23T09:29:19.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: australia
subject: ćmy
subject: Gwiazdy
subject: migracje
description: Mierzy zaledwie kilka centymetrów i waży poniżej jednego grama. Ale jej umiejętności nawigacyjne zaskoczyły naukowców. Okazało się, że australijska ćma Bogong wykorzystuje do corocznej 1000-kilometrowej podróży nie tylko pole magnetyczne Ziemi, ale też gwiazdy!
encoded: Spis treści: Ćma wędrowniczka Eksperymenty: od symulatora lotu po obserwacje w terenie Co to oznacza dla nauki i technologii? To, że tak niewielkie zwierzęta bezkręgowe wykorzystują jako „kompas” ciała niebieskie, jest dla naukowców sporym zaskoczeniem. Do tej pory sądzono, że z takiej opcji korzystają niektóre ptaki migrujące w nocy i oczywiście ludzie, korzystając z odpowiednich narzędzi, na przykład sekstantu. Ćma wędrowniczka Nowego ustalenia dokonał międzynarodowy zespół badaczy pod kierunkiem prof. Erica Warranta z Uniwersytetu w Lund. Wnioski opublikowano na łamach prestiżowego periodyku „Nature”. Przełomowe badania ujawniają, że australijska ćma Bogong (Agrotis infusa) wykorzystuje gwiazdy i Drogę Mleczną jako kompas podczas swojej corocznej podróży o długości 1000 kilometrów do chłodnych jaskiń w głębi lądu. Okazało się również, że pole magnetyczne Ziemi odgrywa ważną rolę w nawigacji tej tajemniczej ćmy. Biorąc pod uwagę długość podróży, jest to absolutnie niesamowite dokonanie tych bezkręgowców. Odpowiada to dwukrotnej podróży człowieka dookoła świata przy wykorzystaniu wyłącznie własnych zmysłów. Eksperymenty: od symulatora lotu po obserwacje w terenie Aby dojść do takich wniosków naukowcy wykonali badania zarówno w kontrolowanych laboratoryjnych warunkach, jak i obserwowali ćmy w ich naturalnym środowisku. W tym pierwszym przypadku umieszczono zwierzęta w symulatorze lotu, aby wykonać eksperymenty behawioralne. Schwytano je podczas migracji wiosennej i jesiennej. Symulator ten znajdował się w laboratorium wolnym od ferromagnetyków, gdzie pole magnetyczne Ziemi było wyzerowane. W ten sposób „zagłuszono” znany już wcześniej zmysł magnetyczny ćmy. View oEmbed on the source website Ćmom wyświetlano na ekranie bezksiężycowe australijskie nocne niebo. W tych warunkach ćmy latały w kierunkach odpowiednich dla ich pory migracji: mniej więcej na południe wiosną (kierunek migracji do Alp Australijskich) i na północ-północny zachód jesienią (kierunek migracji powr…

cmy-4263b82.png
width: 949
height: 539

Miał objętość 2000 Ziem – Jowisz mógł być drugą gwiazdą obok Słońca
type: item
date: 2025-05-22T07:51:19.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: księżyce
subject: układ słoneczny
description: Jowisz był kiedyś prawdopodobnie ponad dwukrotnie większy niż obecnie – wynika z nowych analiz naukowców. Odkrycie może zmienić nasze rozumienie początków Układu Słonecznego. Tym bardziej, że dziś planeta ta nie ma sobie równych wśród swoich sąsiadów.
encoded: Spis treści: Jowisz u zarania Układu Słonecznego Rola Jowisza w ewolucji Układu Słonecznego Co ujawniły badania Amaltei i Tebe? Badania krytycznego momentu Od dawna mówi się o tym, że Jowisz, ogromna gazowa planeta miała być gwiazdą. Jednak nieznane wydarzenie przerwało proces pochłaniania przez Jowisza gazu. Jowisz w początkach Układu Słonecznego Proces powstawania naszego układu planetarnego rozpoczął się, gdy tzw. mgławica słoneczna, czyli chmura gazu i pyłu, zaczęła zapadać się pod wpływem własnego ciężaru. Prawdopodobnym impulsem do rozpoczęcia tego procesu była eksplozja pobliskiej supernowej. Słońce ukształtowało się około 4,6 miliarda lat temu. Niewiele później pojawił się Jowisz – gazowa planeta, która – jak wiele wskazuje – również mogła być gwiazdą. Gdyby tak się stało, pojawiłby się tzw. układ podwójny gwiazd. Co zresztą jest bardzo częste. Nawet 20 do 50 procent znanych układów planetarnych znajduje się w układach z więcej niż jedną gwiazdą, najczęściej właśnie w układach podwójnych. Rola Jowisza w ewolucji Układu Słonecznego Gdy weźmie się pod uwagę powyższe, łatwiej zrozumieć, jak wielką rolę odegrał Jowisz w ewolucji Układu Słonecznego. Jego potężna grawitacja odegrała kluczową rolę w kształtowaniu ścieżek orbitalnych innych planet Układu Słonecznego. Pomogła rzeźbić dysk gazu i pyłu, z którego się uformowały oraz wpłynęła na rozmieszczenie planetoid i formowanie się Głównego Pasa Asteroid. Naukowcy uważają również, że Jowisz odegrał istotną rolę w powstaniu życia, pochłaniając planetoidy, które mogły uderzyć w Ziemię. Właśnie dlatego historia formowania się Jowisza jest kluczowa dla zrozumienia ewolucji wczesnego Układu Słonecznego. W opublikowanej niedawno pracy astronomowie z Caltechu oraz z Uniwersytetu Michigan zaprezentowali szczegółowe badania pierwotnego stanu Jowisza. Ich wyniki wskazują, że 3,8 miliarda lat po powstaniu Układu Słonecznego oraz po uformowaniu się pierwszych ciał stałych w mgławicy protoplanetarnej naszego systemu planetarneg…

jowisz-c8c46f8.jpg
width: 3840
height: 2160

Która planeta ma najwięcej księżyców w Układzie Słonecznym? Ścigają się Saturn i Jowisz
type: item
date: 2025-03-12T13:01:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: księżyc
subject: księżyce
subject: saturn
subject: układ słoneczny
description: W Układzie Słonecznym istnieją planety, które nie mają żadnego księżyca. Ziemia ma jednego naturalnego satelitę. O miano zwycięzcy w tym zakresie od zawsze rywalizują dwa obiekty astronomiczne – Saturn i Jowisz. Która planeta ma najwięcej księżyców? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Czym jest księżyc? Jowisz stracił prowadzenie Która planeta ma najwięcej księżyców? Saturn wysunął się na pozycję lidera Jak odkryto nowe księżyce Saturna? Co wiemy na temat nowo odkrytych księżyców? Co wnosi to odkrycie? Lista księżyców w Układzie Słonecznym podlega ciągłej aktualizacji Która planeta ma najwięcej księżyców? Pod względem liczby naturalnych satelitów, planety skaliste, takie jak Ziemia, znajdują się w ogonie stawki Układu Słonecznego. Mars ma „aż” dwa księżyce, z kolei Wenus i Merkury nie mają żadnego. Ziemia, ze swoim pojedynczym naturalnym satelitą, znajduje się w samym środku tego grona. Żadna z planet skalistych nie aspiruje jednak do miana planety z największą liczbą księżyców w Układzie Słonecznym. Pod tym względem nie mogą nawet zbliżyć się do planet gazowych. Czym jest księżyc? Nie każdy potrafi wskazać poprawną definicję księżyca, ale każdy bezbłędnie rozpozna to ciało niebieskie na nocnym niebie, o ile pozwalają na to warunki pogodowe. Naturalny satelita Ziemi towarzyszy jej od ponad 4 miliardów lat, czyli prawie od początku istnienia naszej planety. Należy jednak stanowczo podkreślić, że ziemski Księżyc nie jest jedyny w Układzie Słonecznym. Mało tego, nie jest nawet największy. Ten tytuł dzierży odkryty w 1610 roku (przez Galileusza) Ganimedes – jeden z księżyców Jowisza. Mówiąc o księżycu, na myśli trzeba mieć ciało niebieskie orbitujące wokół planety lub planetoidy. To zatem nic innego, jak naturalny satelita. Nie ma wspólnej genezy ich powstawania. Ziemski Księżyc jest „pamiątką” po zderzeniu Ziemi z innym ciałem niebieskim, którego wielkość była zbliżona do wielkości Marsa. Z kolei księżyce Marsa to po prostu planetoidy, które wpadły w pole grawitacyjne planety. Różna jest też budowa księżyców. Niektóre z nich są obiektami skalistymi, inne – lodowymi. Istnieją też księżyce mieszane. Jowisz stracił prowadzenie Długo sądzono, że planetą w Układzie Słonecznym, która ma najwięcej naturalnych satelitów jest Jowisz. Astronom…

ktora-planeta-ma-najwiecej-ksiezycow-w-ukladzie-slonecznym-saturn-czy-jowisz-fot-getty-images-9c84383.jpeg
width: 2314
height: 1295

Gwiazdozbiór Ryb niełatwo odnaleźć na nocnym niebie. Jest ważnym zwiastunem
type: item
date: 2025-03-04T14:02:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: gwiazdozbiory
subject: gwiazdozbiory zodiakalne
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: niebo
subject: obserwacje
description: Gwiazdozbiór Ryb rozciąga się na północnym niebie i należy do dwunastu konstelacji zodiakalnych. W Polsce najlepiej obserwować go jesienią, choć nie jest to takie proste zadanie. Jak odnaleźć ten układ gwiazd i skąd wzięła się jego nazwa? Odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Gdzie jest na niebie gwiazdozbiór Ryb? Charakterystyka gwiazdozbioru Ryb Punkt równonocy wiosennej w gwiazdozbiorze Ryb Pochodzenie gwiazdozbioru Ryb Mitologia i znaczenie Ryby to duży gwiazdozbiór nieba północnego. Składa się jednak z niezbyt jasnych gwiazd, które nie tworzą żadnego charakterystycznego wzoru. To znacząco utrudnia odnalezienie konstelacji. Warto jednak podjąć wyzwanie, bo w jej umownych granicach mieści się wiele interesujących obiektów, których obserwacja może dać niemałą frajdę. Gdzie jest na niebie gwiazdozbiór Ryb? Ryby (Pisces) to duża konstelacja zodiakalna nieba północnego, zlokalizowana w pobliżu równika niebieskiego. Sąsiadują z nią następujące konstelacje: gwiazdozbiór Trójkąta, gwiazdozbiór Andromedy, gwiazdozbiór Pegaza, gwiazdozbiór Wodnika, gwiazdozbiór Wieloryba, gwiazdozbiór Barana. Ryby są dość bladym gwiazdozbiorem, w którym nie ma obiektów o wielkości obserwowanej Najłatwiejszą metodą określenia położenia gwiazdozbioru jest odszukanie dwóch sąsiadujących konstelacji: Pegaza (zlokalizowanego na wschód od Ryb) i Wodnika (położonego na zachód od Ryb). Gwiazdozbiór jest widoczny na szerokościach geograficznych między 55° S a 84° N. Z obszaru Polski, nieuzbrojonym okiem można dostrzec ok. 75 niezbyt jasnych gwiazd, tworzących konstelację Pisces. Obserwacje należy prowadzić jesienią. Najdogodniejsza pora to zmierzch astronomiczny, ok. 2 godziny po zachodzie Słońca. Dane obserwacyjne: rektascensja: 0 h, deklinacja: +15 stopni. Charakterystyka gwiazdozbioru Ryb Ryby to okazała konstelacja. Gwiazdozbiór ma powierzchnię ok. 889 stopni kwadratowych i zajmuje 2,16 proc. powierzchni nieba. W zestawieniu 88 konstelacji uznawanych przez Międzynarodową Unię Astronomiczną zajmuje 14. miejsce. Dla porównania, gwiazdozbiór Wagi ma powierzchnię 538 stopni kwadratowych i pokrywa 1,3 proc. nieba, co daje mu 29. pozycję w tym samym zestawieniu. Mimo że zodiakalne Ryby obchodzą urodziny między 19 lutego a 20 marca, Słońce przechodzi przez…

gwiazdozbior-ryby-76fcbfc.jpg
width: 6000
height: 4000

Pierwsza gwiazdka 2024 – o której pojawi się na niebie? To ona rozpocznie wigilijną kolację
type: item
date: 2024-12-23T14:15:14.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Kosmos
subject: boże narodzenie
subject: Edukacja
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: niebo
subject: planety
description: Pierwsza gwiazdka na niebie to znak dla domowników, że nadszedł czas, by zasiąść wspólnie do wigilijnej wieczerzy. Warto sprawdzić, o której godzinie można jej wypatrywać w tym roku, aby zgodnie z tradycją rozpocząć świąteczne obchody.
encoded: Spis treści: Co symbolizuje pierwsza gwiazdka? Pierwsza gwiazdka 2024 – o której pojawi się na niebie? Jak nie pomylić gwiazdy z planetą? O której pierwsza gwiazdka da w tym roku znak, że można rozpocząć wigilijną wieczerzę? W niektórych polskich domach nadal pielęgnuje się tradycję, zgodnie z którą dopiero po zobaczeniu na niebie symbolicznej gwiazdy betlejemskiej, można zasiąść do stołu. To sygnał nie tylko dla gospodyń, ale też dla dzieci czekających na wizytę świętego Mikołaja z workiem prezentów na plecach. Kiedy w tym roku należy wypatrywać pierwszej gwiazdki? Co symbolizuje? Jak nie pomylić jej z planetą? Odpowiedzi na te i inne gwiazdkowe pytania znajdziesz poniżej. Co symbolizuje pierwsza gwiazdka? Pierwsza gwiazdka to tradycja nawiązująca do gwiazdy betlejemskiej. W Biblii właśnie to ciało niebieskie zwiastowało przyjście na świat Jezusa Chrystusa. Jasny obiekt na niebie wskazał także drogę Trzem Mędrcom ze Wschodu, którzy wyruszyli w podróż, by oddać hołd narodzonemu w Betlejem Zbawicielowi. Po dziś dzień wielu badaczy, historyków i astronomów polemizuje ze sobą nawzajem, czym tak naprawdę była gwiazda opisana w Ewangelii według świętego Mateusza. – Gdy zaś Jezus narodził się w Betlejem w Judei za panowania króla Heroda, oto Mędrcy ze Wschodu przybyli do Jerozolimy i pytali: „Gdzie jest nowo narodzony król żydowski? Ujrzeliśmy bowiem jego gwiazdę na Wschodzie i przybyliśmy oddać mu pokłon”. [...]Wtedy Herod przywołał potajemnie Mędrców i wypytał ich dokładnie o czas ukazania się gwiazdy. [...] Oni zaś wysłuchawszy króla, ruszyli w drogę. A oto gwiazda, którą widzieli na Wschodzie, szła przed nimi, aż przyszła i zatrzymała się nad miejscem, gdzie było Dziecię. Gdy ujrzeli gwiazdę, bardzo się uradowali. Weszli do domu i zobaczyli Dziecię z Matką Jego, Maryją; upadli na twarz i oddali Mu pokłon – pisał ewangelista (cytat z Biblii Tysiąclecia). Brytyjski profesor Colin Humphreys jest niemal pewny, że gwiazda betlejemska to tak naprawdę kometa z 5 r. p.n.e., k…

shutterstock2-d043057.jpg
width: 1000
height: 705

Mirosław Hermaszewski jako pierwszy Polak poleciał w kosmos. Jego rekordy do dziś nie zostały pobite
type: item
date: 2024-11-18T15:35:23.000Z
creator: Anna Kłossowska
subject: Kosmos
subject: Gwiazdy
subject: historia
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: mirosław hermaszewski
subject: podróże kosmiczne
description: Mirosław Hermaszewski był ikoną polskiego lotnictwa i astronautyki. Jego wkład w naukę i rozwój technologii pozostaje inspiracją dla kolejnych pokoleń, a jego dokonania są uważane za jedne z najważniejszych w historii polskiego lotnictwa. W końcu jako pierwszy i jak dotąd jedyny człowiek z Polski poleciał w kosmos.
encoded: Spis treści: Kim był Mirosław Hermaszewski? Droga do lotu w kosmos Mirosław Hermaszewski – lot w kosmos Pierwsze wrażenia na orbicie Przygotowania do startu Badania naukowe na orbicie Dzieje rodziny Hermaszewskiego Dlaczego w kosmos poleciał Czech zamiast Polaka? Jak Mirosław Hermaszewski został pilotem Mirosław Hermaszewski – syn Mirosław Hermaszewski – żona Kiedy zmarł Mirosław Hermaszewski? Generał Mirosław Hermaszewski był pierwszym polskim astronautą. Urodził się 15 września 1941 roku w Lipnikach na Wołyniu. Po zakończeniu II wojny światowej wraz z rodziną został przesiedlony z Kresów Wschodnich na Dolny Śląsk. Ukończył Wyższą Szkołę Oficerską Sił Powietrznych w Dęblinie, a także Akademię Sztabu Generalnego w Rembertowie. Kim był Mirosław Hermaszewski? Mirosław Hermaszewski urodził się 15 września 1941 roku w Lipnikach na Wołyniu. A właściwie tylko z matką i rodzeństwem. Ojciec zginął, zaś rodzina, wygnana z Wołynia, który już teraz nie jest polski, walczyła na morzu i w partyzantce, a potem rozpierzchła się po świecie: Londyn, Paryż... Bratu ojca z Nieludzkiej Ziemi udało się ujść z Andersem. Ale o tym nie można było głośno mówić, bo z takimi krewnymi w Polsce Ludowej na karierę było szans. Hermaszewski nie pamięta nocy z 25 na 26 marca 1943 r., bo miał zaledwie półtora roku. Wtedy Ukraińcy otoczyli Lipniki, gdzie mieszkał. Na strzechy posypały się pociski zapalające. W ciemności rozgrywały się makabryczne sceny jak z „Malowanego ptaka” Kosińskiego: mordowano, grabiono bez opamiętania. Kamila, matka generała, cudem uszła z życiem goniącym ją po zagonach rezunom z UPA, ale po drodze z zapaski na plecach wypadło jej dziecko. To był właśnie Mirosław Hermaszewski. Gdy nad ranem ojciec szukał na polu poległych, niespodziewanie dostrzegł zawiniętego w kocyk syna, który mimo tęgiego mrozu przeżył. Wtedy wypowiedział swoje pierwsze słowa: „sii” – co oznaczało ogień, i „buch”, czego tłumaczyć nie trzeba. Wszystkim wtedy wywrócił się świat, ponieważ Lipniki to była wcze…

miroslaw-hermaszewski-jako-pierwszy-polak-polecial-w-kosmos-jego-rekordy-do-dzis-nie-zostaly-pobite-fot-keystone-getty-images-494d52d.jpg
width: 1024
height: 692