National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-09-17T10:22:01.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Zaskakująca obserwacja gwiazdy neutronowej. Naukowcy zachwyceni
items: Kosmiczna sensacja – nieznany nauce obiekt emituje dwa rodzaje sygnału, dokładnie co 44 minuty
items: Astronomowie znaleźli źródło szybkich rozbłysków radiowych. Czy to pomoże nam zrozumieć te zjawiska?
items: Skąd wzięły się tajemnicze szybkie rozbłyski radiowe? Naukowcy znaleźli rozwiązanie tej zagadki
items: Ta gwiazda neutronowa wiruje z obłędną prędkością. W ciągu jednej sekundy obraca się aż 716 razy!
items: Kontrowersyjna hipoteza. Ciemna materia może ożywiać martwe gwiazdy
items: Najbliższa Ziemi gwiazda neutronowa z silnym polem magnetycznym zaczęła się dziwnie zachowywać
items: Gwiazdy neutronowe kryją w sobie tajemnicę. W ich środku występuje materia taka jak po Wielkim Wybuchu
items: Zderzenie dwóch gwiazd neutronowych mogłoby zmieść życie z powierzchni Ziemi. Jakie jest ryzyko?
items: Co może przeciąć gwiazdę na pół? To „ostrze relatywistyczne” – sugeruje nowa koncepcja naukowców
items: Ten dziwny obiekt jest aż dziesięć milionów razy jaśniejszy, niż powinien być. Zaprzecza prawom fizyki
items: Niektóre eksplodują i stają się czarnymi dziurami, inne żyją przez biliony lat. Jak wygląda ewolucja gwiazd?
items: Astronomowie odkryli układ podwójny gwiazd neutronowych. Kiedy się zderzą, powstanie potężna kilonowa
items: Materia po zderzeniu gwiazd neutronowych leci z prędkością nadświetlną. To niemożliwe, więc skąd to złudzenie?
items: Jak umrze nasza Galaktyka? Wyparuje. Pozostanie po niej rozległe cmentarzysko martwych gwiazd
items: Gwiazda neutronowa emitująca nietypowe sygnały radiowe w naszej Galaktyce. Czym jest ten dziwny obiekt?
items: Bańki tytanu kluczem do tajemnicy eksplodujących gwiazd?

Zaskakująca obserwacja gwiazdy neutronowej. Naukowcy zachwyceni
type: item
date: 2025-09-17T15:00:51.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: gwiazda neutronowa
subject: obserwacje
description: Kosmiczny teleskop rentgenowski XRISM przyjrzał się gwieździe neutronowej GX13+1, będącej wypalonym jądrem dawnej, ogromnej gwiazdy. Głównym tematem badania był generowany przez ten obiekt wiatr, który – według naukowców – miał być podobny do tego generowanego przez supermasywne czarne dziury. Jednak obserwacje wykazały coś zgoła odmiennego.
encoded: Spis treści: Miękkie promieniowanie rentgenowskie Dwa wiatry Granica Eddingtona Powolny i gęsty wiatr Wystrzelony dwa lata temu kosmiczny teleskop XRISM prowadzi obserwacje obiektów emitujących promieniowanie rentgenowskie. Ma to pozwolić lepiej zrozumieć cały wachlarz kosmicznych zagwozdek: od ruchów materii, przez skład chemiczny gazu międzygwiazdowego i międzygalaktycznego, aż po wpływ czarnych dziur na powstawanie galaktyk i ewolucję Wszechświata. Za tym potężnym narzędziem astronomicznym stoją trzy agencje kosmiczne: japońska JAXA, NASA i Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). Miękkie promieniowanie rentgenowskie Dzisiaj na łamach prestiżowego magazynu „Nature” pojawił się artykuł opisujący zaskakujące dane z obserwacji prowadzonych przez jeden z instrumentów teleskopu na gwieździe neutronowej GX13+1. Mowa o Resolve, spektrometrze mikro-kalorymetrycznyM (micro-calorimeter) do obserwacji miękkiego promieniowania rentgenowskiego w zakresie ~0,3-12 keV. Gwiazda neutronowa GX13+1 stanowi jasne źródło promieniowania rentgenowskiego, które pochodzi z tzw. dysku akrecyjnego. Gorąca materia dysku stopniowo opada spiralnie w dół, uderzając w powierzchnię gwiazdy neutronowej. Ten sposób zasilenia gwiazdy neutronowej wpływa również na generowane przez nią emisje. A te bezpośrednio wpływają na środowisko kosmiczne, przekształcając je. Ale instrument Resolve, obserwujący te zdarzenia, wyjawił naukowcom znacznie więcej szczegółów niż oczekiwali. – Gdy tylko zobaczyliśmy bogactwo szczegółów w zebranych przez Resolve danych, poczuliśmy, że jesteśmy świadkami czegoś absolutnie przełomowego. Dla wielu z nas było to spełnienie marzenia, za którym goniliśmy przez dekady – powiedział Matteo Guainazzi, naukowiec projektu XRISM w ESA. Dwa wiatry Mowa o kosmicznych wiatrach generowanych przez tę gwiazdę neutronową. Wiatrach, które pojawiają się również w układach supermasywnych czarnych dziur znajdujących się w centrach galaktyk. Wiatry te mogą wywoływać zapadanie się gigantycznych obłok…

XRISM-1-4685010.jpg
width: 9933
height: 5587

Kosmiczna sensacja – nieznany nauce obiekt emituje dwa rodzaje sygnału, dokładnie co 44 minuty
type: item
date: 2025-06-06T11:16:53.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: gwiazda
subject: gwiazda neutronowa
subject: odkrycia
description: To odkrycie jest naukową zagadką – astronomowie natknęli się na nigdy wcześniej nie obserwowany obiekt. Dziwna gwiazda wysyła sygnały radiowe i rentgenowskie jednocześnie, z niespotykaną regularnością.
encoded: Spis treści ASKAP J1832-0911 : tajemniczy sygnał z kosmosu ASKAP i Chandra – przypadkowa współpraca zrodziła wielkie odkrycie Nowy rozdział w astronomii Astronomowie z Międzynarodowego Centrum Badań Radioastronomicznych (ICRAR), współpracując z zespołami z całego świata, odkryli niezwykłe kosmiczne zjawisko. Tajemniczy obiekt co 44 minuty wysyła sygnał trwający 2 minuty. Naukowcy nie potrafią wyjaśnić, czym dokładnie jest ten obiekt. ASKAP J1832-0911 : tajemniczy sygnał z kosmosu Nieznany nauce obiekt, nazwany ASKAP J1832-0911, emituje impulsy zarówno fal radiowych jak i promieniowania rentgenowskiego, w długich odstępach czasu, wynoszących dokładnie 44 minuty. To pierwsze takie odkrycie – dotychczas nie znaliśmy żadnych ciał niebieskich zachowujących się w ten sposób. Szczegóły odkrycia opisano w artykule w prestiżowym czasopiśmie „Nature”. ASKAP J1832-0911 jest gwiazdą, ale ponieważ zachowuje się w unikatowy sposób, uznano że należy do odkrytej niedawno klasy obiektów, nazwanych LPT (ang. long-period transients). Te enigmatyczne źródła sygnałów zostały po raz pierwszy zauważone w 2022 roku i od tego czasu zidentyfikowano ich zaledwie dziesięć. Są wyjątkowe ze względu na nieregularne i rzadkie emisje – ich impulsy występują co kilka minut lub godzin, co odróżnia je od innych znanych źródeł fal radiowych. Na przykład pulsarów, u których takie oscylacje zachodzą wiele razy na sekundę. ASKAP i Chandra – przypadkowa współpraca zrodziła wielkie odkrycie ASKAP to nazwa radioteleskopu znajdujący się na terenach Wajarri w Australii. Odegrał on kluczową rolę w detekcji tajemniczego sygnału. Nie mniej istotna była obserwacja tej samej części nieba przez Obserwatorium Rentgenowskie Chandra należące do NASA. Dr Ziteng Wang mówi, że to „jak znalezienie igły w stogu siana”, bo Chandra obejmuje znacznie mniejszy fragment nieba niż ASKAP, a zbieżność tych dwóch obserwacji w czasie była czystym przypadkiem. Nowy rozdział w astronomii Naukowcy przyznają, że póki co nie potrafią jedn…

lprt-lg-b3f144e.jpg
width: 5738
height: 5516

Astronomowie znaleźli źródło szybkich rozbłysków radiowych. Czy to pomoże nam zrozumieć te zjawiska?
type: item
date: 2025-01-03T15:39:08.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: gwiazda neutronowa
subject: obserwacje
description: Szybkie rozbłyski radiowe to niezwykle krótkie, ale bardzo intensywne impulsy promieniowania radiowego, które trwają zaledwie milisekundy. Są emitowane przez niezwykle gęste obiekty, jak gwiazdy neutronowe i prawdopodobnie czarne dziury. Te milisekundowe rozbłyski mogą przenosić ogromną ilość energii – wystarczającą do krótkotrwałego przyćmienia całych galaktyk. A naukowcy z MIT znaleźli sposób na określenie źródła tych potężnych rozbłysków.
encoded: Spis treści: Możliwe źródła pochodzenia FRB Między pulsarem a magnetarem Magnetosfera gwiazdy neutronowej Fast Radio Bursts (FRBs), czyli szybkie błyski radiowe, zostały po raz pierwszy odkryte w 2007 roku w danych archiwalnych z radioteleskopu Parkes w Australii. Od tamtej pory astronomowie zidentyfikowali setki takich zjawisk, ale ich pochodzenie nadal jest przedmiotem intensywnych badań. W tej chwili wiemy o nich, że: trwają od ułamków do kilku milisekund; w tym czasie transmitują tyle energii, ile Słońce produkuje w ciągu kilku dni; większość zarejestrowanych FRB pochodzi spoza naszej Galaktyki, co sugeruje odległe źródła, choć niektóre zostały zaobserwowane w Drodze Mlecznej. FRB można podzielić na dwa typy – powtarzalne, które emitują wiele impulsów z tego samego miejsca oraz jednorazowe, które pojawiają się tylko raz. Możliwe źródła pochodzenia FRB Badacze wciąż nie znają dokładnego mechanizmu powstawania FRB. Podejrzewają, że mogą być one związane z: magnetarami (rodzajem gwiazd neutronowych o bardzo silnym polu magnetycznym); zderzeniami gwiazd neutronowych; procesami zachodzącymi w aktywnych jądrach galaktyk; egzotycznymi zjawiskami, jak np. implikacje działania ciemnej materii czy technologii obcych cywilizacji (choć to ostatnie to spekulacja). Od 2007 roku astronomowie wykryli tysiące FRB, których lokalizacje wahają się od naszej własnej Galaktyki do odległości nawet 8 miliardów lat świetlnych. Ale całkiem niedawno astronomowie z jednej z najbardziej prestiżowych uczelni technicznych świata – Massachusetts Institute of Technology (MIT) – ustalili pochodzenie co najmniej jednego szybkiego rozbłysku radiowego. Wykorzystali do tego narzędzie, które – według badaczy – będzie mogło odnaleźć źródła większości zarejestrowanych FRB. W opublikowanym w czasopiśmie „Nature” badaniu, zespół skupił się na FRB 20221022A –szybkim rozbłysku radiowym, który został wykryty w galaktyce oddalonej o około 200 milionów lat świetlnych. Sygnał trwa około dwóch milisekund i jest…

MITFRB-pochodzenie-71ed0f5.jpg
width: 900
height: 600

Skąd wzięły się tajemnicze szybkie rozbłyski radiowe? Naukowcy znaleźli rozwiązanie tej zagadki
type: item
date: 2024-11-07T15:11:08.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: galaktyki
subject: gwiazda neutronowa
subject: obserwacje
subject: wszechświat
description: Fast Radio Burst (FRB), czyli szybki rozbłysk radiowy po raz pierwszy udało się zarejestrować 17 lat temu. Od tamtej chwili wykryto tysiące tego typu rozbłysków. Jednak wciąż nie wiemy, co wywołuje FRB. Zespół badaczy z California Institute od Technology (Caltech) sądzi, że generowane są w ogromnych galaktykach pełnych młodych gwiazd.
encoded: Spis treści: Tysiące szybkich rozbłysków radiowych Sygnał z odległego kosmosu Potężne magnetary Młoda gwiazda z krótkim życiem Nie wiemy, co je wywołuje. A mimo to nasze radioteleskopy zarejestrowały tysiące sygnałów określanych jako Fast Radio Burst (FRB) – szybkie rozbłyski radiowe. Czy nowa analiza wykonana przez specjalistów Caltechu pozwoli wreszcie zrozumieć ten fenomen? Zacznijmy od tego, co już wiemy o tych zjawiskach. Pierwsze wykrycie Fast Radio Burst miało miejsce w 2007 roku. Dokonał tego zespół prowadzony przez astronoma Duncana Lorimera, pracującego przy radioteleskopie Parkes w Australii. Ta początkowa detekcja, znana jako „Lorimer Burst”, wywołała duże zainteresowanie. Pochodziła z odległego obszaru poza naszą Galaktyką i była niezwykle energetyczna. Uznano to wówczas za niespotykane. Tysiące szybkich rozbłysków radiowych Od tamtej pory zarejestrowano tysiące FRB, w tym około 50 z powtarzających się źródeł. Jednym z takich źródeł jest FRB 121102. Wykryto je w 2012 roku w Puerto Rico przy pomocy legendarnego teleskopu w Arecibo. Teleskop CHIME w Kanadzie odegrał również kluczową rolę w masowym wykrywaniu FRB, gromadząc od 2018 roku największy, liczący kilka tysięcy zidentyfikowanych sygnałów katalog FRB. Ale zarejestrowanie sygnału to jedno, a zrozumienie jego genezy – drugie. Kierowany przez astronomkę Kritti Sharma z California Institute of Technology, międzynarodowy zespół przeprowadził analizę dotychczasowych obserwacji. Ustalił, że FRB najczęściej pochodzą z galaktyk o stosunkowo młodych populacjach gwiazd. Naukowcy nie spodziewali się jednak, że galaktyki te są dość duże, z dużą liczbą gwiazd – co w rzeczywistości jest dość rzadkie. Zdaniem badaczy sugeruje to, iż może być coś niezwykłego w sposobie generowania FRB. Sygnał z odległego kosmosu Mamy już całkiem dobre pojęcie o tym, czym są FRB. To bardzo silne, ale bardzo krótkie emisje promieniowania radiowego, które trwają od ułamków milisekund do kilku sekund. Pochodzą z całego nieba, a ich źró…

blyski-radioweMagnetar-f29f0a4.jpg
width: 3840
height: 2160

Ta gwiazda neutronowa wiruje z obłędną prędkością. W ciągu jednej sekundy obraca się aż 716 razy!
type: item
date: 2024-11-06T14:42:15.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: gwiazda
subject: gwiazda neutronowa
subject: obserwacje
description: Jeśli analizy astronomów zostaną potwierdzone przyszłymi obserwacjami, to gwiazda neutronowa 4U 1820-30 stanie się najszybciej wirującą gwiazdą wśród znanych rentgenowskich układów podwójnych. Wiruje tak szybko, że w ciągu zaledwie jednej sekundy obraca się aż 716 razy! Tym samym potwierdza obecną teoretyczną górną granicę prędkości wirowania gwiazd neutronowych, określaną na około 730 obrotów na sekundę.
encoded: Spis treści: Ekstremalnie szybkie wirowanie 100 tysięcy razy jaśniejsza od Słońca Gwiezdny kanibalizm Odległa o 27 tys. lat świetlnych martwa gwiazda wydaje się bawić na jednej z najbardziej epickich gwiezdnych dyskotek, jakie kiedykolwiek widzieliśmy. Gwiazda neutronowa 4U 1820-30 wiruje tak szybko wokół swojej osi centralnej, że wykonuje zapierające dech w piersiach 716 obrotów na sekundę. Jedynie słynny pulsar PSR J1748-2446ad obraca się z taką prędkością. Odkrycie to, jak twierdzi zespół kierowany przez astrofizyka Gaurava Jaisawala z Technical University of Denmark, potwierdza obecną teoretyczną górną granicę prędkości wirowania gwiazd neutronowych. Uznaje się, że to około 730 obrotów na sekundę. Ekstremalnie szybkie wirowanie Spróbujmy porównać tę prędkość do czegoś znanego nam bliżej. Pralki domowe wykonują od około 800 do 1600 obrotów na minutę (obr./min). Prędkość 800 obr./min odpowiada około 13 obrotom na sekundę, a 1600 obr./min to około 27 obrotów na sekundę​. Najbardziej zbliżoną do opisywanej gwiazdy neutronowej prędkość uzyskują wysokowydajne wirniki w turbinach gazowych. Np. turbiny w silnikach lotniczych montowanych w myśliwcach mogą osiągać prędkości rzędu kilkuset obrotów na sekundę. W najbardziej zaawansowanych silnikach turbiny mogą obracać się nawet w zakresie 700–800 obr./s w ekstremalnych warunkach. Jak badaczom udało się odnaleźć gwiazdę o tak zawrotnej prędkości wirowania? – Badaliśmy eksplozje termojądrowe z tego układu binarnego. Następnie znaleźliśmy niezwykłe oscylacje – mówi Jaisawal. Eksplozje te zostały zarejestrowane dzięki należącemu do NASA Neutron Star Interior Composition Explorer (NICER), teleskopowi rentgenowskiemu podróżującemu wraz z Międzynarodową Stacją Kosmiczną. 100 tysięcy razy jaśniejsza od Słońca – Podczas tych wybuchów gwiazda neutronowa staje się do 100 tys. razy jaśniejsza od Słońca i uwalnia ogromną ilość energii – dodaje astrofizyk. Ta konkretna gwiazda neutronowa, czyli 4U 1820-30, należy do układu binarnego typ…

wirujaca-gwiazda-neutronowa-c03db47.jpg
width: 1000
height: 666

Kontrowersyjna hipoteza. Ciemna materia może ożywiać martwe gwiazdy
type: item
date: 2024-04-26T10:23:28.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: gwiazda
subject: gwiazda neutronowa
subject: teleskop
subject: Wolny czas
description: Wewnątrz gwiazd neutronowych może dochodzić do zaskakujących przemian ciemnej materii. Naukowcy sugerują, że jej cząstki mogą anihilować, uwalniając energię termiczną. W ten sposób gwiazda neutronowa byłaby ogrzewana od wewnątrz.
encoded: W tym artykule: Czy ciemna materia może przypominać zwykłą? Anihilacja wewnątrz gwiazd neutronowych Kontrowersyjna hipoteza Prawda czy fałsz? Nicole Bell, profesor fizyki teoretycznej z University of Melbourne, zaproponowała kontrowersyjną teorię. Dotyczy ona gwiazd neutronowych – martwych gwiazd składających się z najgęstszej materii, jaka istnieje we Wszechświecie. Zdaniem Bell gwiazdy neutronowe mogą działać jako swoiste pułapki na ciemną materię. Poruszające się z dużymi prędkościami cząstki ciemnej materii zderzałyby się ze sobą wewnątrz gwiazdy neutronowej i anihilowały. W tym procesie uwalniałaby się energia cieplna. Martwa gwiazda byłaby więc podgrzewana od środka. Zupełnie tak, jakby wracało jej „życie”. Czy ciemna materia może przypominać zwykłą? O ciemnej materii naukowcy z całkowitą pewnością mogą powiedzieć tylko kilka rzeczy. Po pierwsze, istnieje (o ile tylko dobrze rozumiemy działanie grawitacji w dużych skalach). Po drugie, stanowi aż 85 proc. całej materii obecnej we Wszechświecie. Po trzecie, nie oddziałuje ze światłem, więc nie da się jej wykryć, rejestrując promieniowanie elektromagnetyczne. Ciemna materia manifestuje się tylko poprzez siłę grawitacji. Wszystko ponad to, co wyżej, to już hipotezy. Jedna z nich zakłada, że cząstki ciemnej materii (na razie nieuchwytne) mogłyby oddziaływać same ze sobą. Oddziaływania te mogłyby mieć różny charakter. W przypadku zwykłej materii każda cząstka ma antycząstkę (np. dla elektronu jest nią pozyton). Jeśli cząstka spotka się z antycząstką, dochodzi do ich anihilacji. W procesie uwalniana jest duża ilość energii. Anihilacja wewnątrz gwiazd neutronowych Nicole Bell uznała, że anihilacji może ulegać również ciemna materia. Środowisko, w którym zachodziłby taki proces, powinno mieć ekstremalne charakterystyki. Ten warunek idealnie spełniają gwiazdy neutronowe. Ultragęste jądra pozostałe po supernowych składają się przede wszystkim z neutronów. Są one niezwykle gęsto ściśnięte. Tym samym te martwe gwiazdy mogł…

kontrowersyjna-hipoteza-ciemna-materia-moze-ogrzewac-martwe-gwiazdy-od-srodka-cb433d7.png
width: 1600
height: 900

Najbliższa Ziemi gwiazda neutronowa z silnym polem magnetycznym zaczęła się dziwnie zachowywać
type: item
date: 2024-04-09T12:30:26.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: fale
subject: gwiazda neutronowa
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: Wolny czas
description: Naukowcy zarejestrowali nietypowe sygnały radiowe docierające z uśpionej gwiazdy. To magnetar, który przez ponad dekadę był nieaktywny. Jednak w ostatnich latach ta gwiazda neutronowa znów zaczęła emitować fale radiowe.
encoded: W tym artykule: Co to są gwiazdy neutronowe? Magnetary, nietypowe gwiazdy neutronowe Co wiemy o magnetarach Mała nierówność na powierzchni gwiazdy Magnetary to słabo zbadany rodzaj gwiazd neutronowych. Najbliższy Ziemi magnetar – oznaczony jako XTE J1810-197 – znajduje się 8 tys. lat świetlnych od nas. O jego istnieniu dowiedzieliśmy się w 2003 r. Wówczas po raz pierwszy zarejestrowano impulsy radiowe, których jest źródłem. Następnie ta tajemnicza gwiazda neutronowa wyciszyła się. Ziemskie instrumenty naukowe nie rejestrowały żadnego docierającego z niej promieniowania. Zmieniło się to w ostatnich latach, kiedy magnetar ponownie zaczął emitować fale radiowe. Naukowcy opisali ich charakterystykę w czasopiśmie „Nature Astronomy”. Co to są gwiazdy neutronowe? Magnetary to szczególny typ jednego z najbardziej niezwykłych obiektów we Wszechświecie: gwiazd neutronowych. Gwiazdy neutronowe powstają w wyniku supernowej. To wybuch umierającej gwiazdy o masie mieszczącej się w przedziale od ośmiu do około 30 mas Słońca. W czasie eksplozji jądro takiej gwiazd zapada się grawitacyjnie. Oznacza to, że tworząca je materia zostaje ściśnięta do niezwykle małych – jak na gwiazdę – rozmiarów. Promień gwiazdy neutronowej wynosi tylko kilkanaście km. Dla porównania – promień Słońca to 696 tys. km. Promień Ziemi zaś, mierzony na równiku: 6378 km. Specyfika gwiazdy neutronowej kryje się w jej gęstości. Jest ona ultragęsta: nieduży obiekt ma masę zbliżoną do masy Słońca. Gdyby pudełko od zapałek wypełnić materią gwiazdy neutronowej, ważyłoby milion ton. Magnetary, nietypowe gwiazdy neutronowe Ten nietypowy i ciągle słabo zbadany rodzaj gwiazd jest źródłem wielu interesujących dla astronomów zjawisk. Gwiazdy neutronowe mogą wirować, z niezwykłą regularnością wysyłając w kosmos wiązki fal radiowych. Taki typ gwiazd neutronowych to pulsary. Mogą również mieć niezwykle silne pola magnetyczne – miliardy razy silniejsze niż najpotężniejsze ziemskie magnesy. Wówczas przypisuje się je do innego p…

najblizsza-ziemi-gwiazda-neutronowa-z-silnym-polem-magnetycznym-zaczela-sie-dziwnie-zachowywac-1431b69.jpg
width: 4961
height: 3508

Gwiazdy neutronowe kryją w sobie tajemnicę. W ich środku występuje materia taka jak po Wielkim Wybuchu
type: item
date: 2024-01-02T14:21:55.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: fizyka
subject: gwiazda neutronowa
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
description: Jądra gwiazd neutronowych utworzone są materii o największej gęstości osiąganej we współczesnym Wszechświecie. Wewnątrz kuli o średnicy zaledwie 25 km może być ściśnięta masa równa dwóm masom Słońca. Według najnowszej analizy jądra te prawdopodobnie są utworzone z materii kwarkowej.
encoded: W tym artykule: Gwiazdy neutronowe są bardzo gęste Czym jest materia kwarkowa? Ile gwiazd zawiera materię kwarkową? Obliczenia superkomputerów W nowym artykule opublikowanym na przełomie roku w „Nature Communications”, zespół badaczy z Uniwersytetu w Helsinkach przedstawił pierwsze w historii ilościowe oszacowanie prawdopodobieństwa istnienia jądra z materii kwarkowej wewnątrz masywnych gwiazd neutronowych. W oparciu o obecne obserwacje astrofizyczne naukowcy wykazali, że istnieje nawet 90 proc. prawdopodobieństwo, iż materia kwarkowa pojawia się w najbardziej masywnych gwiazdach neutronowych. Taki wynik został osiągnięty dzięki obliczeniom superkomputerów z wykorzystaniem bayesowskiego wnioskowania statystycznego. O co chodzi? Gwiazdy neutronowe są bardzo gęste Zacznijmy od tego, czym są gwiazdy neutronowe. Określa się je mianem zdegenerowanych gwiazd, ponieważ powstają podczas kolapsu białego karła lub w wyniku supernowej. Są kolejnym etapem ewolucji gwiazd o wielkich masach, czyli takich mających od ośmiu do 25 mas Słońca. Przy czym masa Słońca to 1,9884 kwintyliona kilogramów. Czyli ponad 330 tys. razy więcej od masy Ziemi. Gwiazdy neutronowe mają niewielką średnicę, ale zawierają materię o największej gęstości osiąganej we współczesnym Wszechświecie. Są tak gęste, że zaledwie trzy centymetry sześcienne ich materii, czyli mniej więcej tyle, ile zmieści się na łyżce, ma masę dochodzącą sześciu miliardów ton. Grawitacja ściska jądra gwiazd neutronowych do ogromnej gęstości. Materia w nich składa się z neutronów, protonów i elektronów. Odległości między protonami i elektronami stają się coraz mniejsze, aż w końcu łączą się one ze sobą, tworząc neutrony. Te niezwykłe astrofizyczne obiekty mogą być uważane za gigantyczne jądra atomowe. Właśnie dlatego gwiazdy neutronowe interesują naukowców, zajmujących się fizyką cząstek elementarnych. Czym jest materia kwarkowa? Od pewnego czasu naukowcy rozważają, czy ogromne ciśnienie centralne gwiazd neutronowych może kompresowa…

gwiazdy-neutronowe-kryja-w-sobie-tajemnice-w-ich-srodku-wystepuje-materia-taka-jak-po-wielkim-wybuchu-ryc-jyrki-hokkanen-csc-cc0-491392b.jpg
width: 1183
height: 507

Zderzenie dwóch gwiazd neutronowych mogłoby zmieść życie z powierzchni Ziemi. Jakie jest ryzyko?
type: item
date: 2023-10-23T11:01:40.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: gwiazda neutronowa
subject: Gwiazdy
subject: katastrofy
subject: kosmos
subject: ziemia
description: Naukowcy oszacowali, jakie skutki miałaby kilonowa dla planety typu ziemskiego. Jak się okazało, wszystko zależałoby od tego, w jakiej odległości glob znajdowałby się od miejsca eksplozji.
encoded: W tym artykule: Skutki fuzji gwiazd neutronowych Promieniowanie, które zabija Małe szanse na katastrofę Niezwykle jasny rozbłysk, stanowiący nagłą emisję silnego promieniowania elektromagnetycznego – tak wygląda kilonowa. Do takiego zdarzenia dochodzi w najbardziej ekstremalnych kosmicznych przypadkach. Kilonowe powstają, gdy scalają się dwie gwiazdy neutronowe albo gdy gwiazda neutronowa łączy się z czarną dziurą. Takie eksplozje pełnią rolę najpotężniejszych kosmicznych kuźni. To właśnie w czasie kilonowych powstają najcięższe pierwiastki układu okresowego. Zawdzięczamy im pierwiastki radioaktywne, takie jak uran, ale również molibden czy neodym. A także naszą biżuterię: platyna i złoto tworzą się właśnie w kilonowych. Kilonowe są bardzo rzadkie. Jak dotychczas nie zaobserwowaliśmy żadnej w naszej Galaktyce (i tylko kilka we Wszechświecie). Jednak to nie oznacza, że kilonowa nigdy nie wybuchnie w Drodze Mlecznej. Nasza Galaktyka zawiera 100 mld gwiazd i – jak szacują badacze – około 10 par gwiazd neutronowych, które znajdują się na drodze prowadzącej do kolizji. To niby bardzo mało. Jednak skoro istnieje możliwość, że w Drodze Mlecznej pojawi się kilonowa, jak taki wybuch mógłby wpłynąć na planetę typu ziemskiego? Skutki fuzji gwiazd neutronowych Takie pytanie zadał sobie zespół Haille Perkins z Uniwersytetu Illinois Urbana-Champaign. Odpowiedź okazała się prosta. Gdyby glob podobny do Ziemi znajdował się blisko, jego los byłby przesądzony. Jak blisko? To wyjaśniają naukowcy w pracy opublikowanej na serwisie preprintów naukowych arXiv.org. Dokładnie analizują w niej, jakie są skutki kilonowych na przykładzie kilonowej GW 170817 zaobserwowanej w 2017 roku. Astronomowie odkryli układ podwójny gwiazd neutronowych. Kiedy się zderzą, powstanie potężna kilonowa To tak rzadkie zjawisko, że w całej Drodze Mlecznej istnieje może 10 takich układów. W dodatku wyliczenia wskazują, że ten podwójny układ gwiazd ma warunki, by stać się kilonową – ult... <img src="https://images.…

zderzenie-dwoch-gwiazd-neutronowych-mogloby-zmiesc-zycie-z-powierzchni-ziemi-jakie-jest-ryzyko-ryc-eso-l-calcada-m-kornmesser-f937904.jpg
width: 4000
height: 1997

Co może przeciąć gwiazdę na pół? To „ostrze relatywistyczne” – sugeruje nowa koncepcja naukowców
type: item
date: 2023-10-20T12:42:17.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: fizyka
subject: gwiazda neutronowa
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: supernowa
description: To jedna z bardziej intrygujących teorii astronomicznych, jakie ostatnio się pojawiły. Według niej gwiazda może zostać rozcięta przez „ostrze relatywistyczne”. Czyli niezwykle silną wiązkę promieniowania, której kształt nadało ekstremalne pole magnetyczne.
encoded: W tym artykule: Ultragęste gwiazdy neutronowe Jak umiera gwiazda? Ostrza relatywistyczne We wrześniu 2023 r. w serwisie preprintów naukowych arXiv.org pojawiła się praca dwóch naukowców z Centrum Kosmologii i Fizyki Cząstek Uniwersytetu Nowojorskiego. Autorzy – Marcus DuPoint i Andrew MacFayden – zatytułowali swój tekst bardzo krótko: „Gwiazdy przepołowione przez relatywistyczne ostrza”. Pod tym chwytliwym tytułem znajduje się oryginalna hipoteza dotycząca magnetarów. Czyli szybko obracających się gwiazd neutronowych, które są źródłem niezwykle silnego pola magnetycznego. Zdaniem badaczy w pewnych okolicznościach magnetary mogą zostać rozcięte przez wiązkę promieniowania. Całe zdarzenie zaś z kolei może być początkiem jednej z najsilniejszych eksplozji, do jakich dochodzi w kosmosie. Ultragęste gwiazdy neutronowe Badacze interesowali się rozbłyskami gamma (gamma-ray bursts, GRB). To nagłe wzrosty natężenia promieniowania gamma, które pojawiają się co jakiś czas w pewnym punkcie nieba. Od dawna interesują badaczy, ponieważ stanowią najsilniejsze źródła promieniowania elektromagnetycznego we Wszechświecie. Tak wyglądałby kosmos, gdybyśmy potrafili dostrzec promieniowanie gamma. Niezwykła animacja Wszechświat pełen rozbłyskujących na fioletowo fajerwerków. Tak wygląda niebo na animacji przygotowanej przez NASA. W widowiskowy sposób pokazuje ona kosmiczne źródła promieniowania gamma. Astrofizycy przypuszczają, że w ich powstawanie zamieszane są czarne dziury albo magnetary. A do rozbłysku gamma może dochodzić, gdy w ich pobliżu znajdzie się gwiazda, która zostanie rozerwana przez potężną siłę grawitacji. Niekiedy jednak zdarza się, że rozbłyski gamma znikają bardzo powoli. To właśnie naprowadziło DuPointa i MacFaydena na ich teorię. Ich zdaniem w powstanie tego typu GBR zamieszane są magnetary. Czyli wirujące gwiazdy neutronowe o gigantycznym polu magnetycznym. Jak umiera gwiazda? Gwiazda neutronowa powstaje, gdy jądro masywnej gwiazdy zapada się grawitacyjnie, a jej ze…

co-moze-przeciac-gwiazde-na-pol-to-ostrze-relatywistyczne-sugeruje-nowa-koncepcja-naukowcow-ryc-nasa-s-goddard-space-flight-center-3c22f92.jpg
width: 1920
height: 1080

Ten dziwny obiekt jest aż dziesięć milionów razy jaśniejszy, niż powinien być. Zaprzecza prawom fizyki
type: item
date: 2023-04-14T10:46:53.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: fizyka
subject: gwiazda neutronowa
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
description: Jak to możliwe, że w kosmosie istnieją obiekty miliony razy jaśniejsze niż wynika z praw fizyki? Dzięki obserwacjom prowadzonym przez NASA naukowcy wpadli na pomysł wyjaśnienia ich zagadki.
encoded: W tym artykule: Zagadka wielkich energii Gwiazda neutronowa, która intensywnie świeci Żarłoczna gwiazda jest mocno „sklejona” Co jest miliony razy jaśniejsze niż gwiazda i istnieje, choć nie powinno? Mowa o tzw. ultraintensywnych źródłach rentgenowskich (ang. ultraluminous X-ray source, ULX). Tak określa się tajemnicze obiekty emitujące bardzo dużo promieniowania rentgenowskiego. O wiele więcej niż zwykłe, dobrze znane astronomom gwiazdy. ULX stanowią dla naukowców zagadkę. Emitując nawet 10 mln razy więcej energii niż gwiazdy, łamią tzw. limit jasności Eddingtona. To wielkość określająca, ile energii może wyemitować obiekt o danej masie w określonym czasie. Czyli w uproszczeniu – jak jasny może być obiekt o pewnej masie. Co stałoby się z kosmicznym tworem, który łamie tę zasadę? Powinien zostać rozsadzony od wewnątrz i rozpaść się na kawałki. „A jednak ULX-y regularnie przekraczają jasność Eddingtona nawet 100–500 razy” – napisano na stronie NASA. I istnieją. Zagadka wielkich energii Jak to możliwe? By znaleźć odpowiedź, naukowcy wykorzystali należącego do NASA satelitę astronomicznego Nuclear Spectroscopic Telescope Array (NuSTAR). Satelita ten wyposażony jest w teleskop prowadzący obserwacje w zakresie wysokoenergetycznego promieniowania rentgenowskiego. Teleskop Webba zrobił niesamowite zdjęcie gwiazdy tuż przed wybuchem. Wygląda jak płatek śniegu Naukowcy sfotografowali bardzo rzadką gwiazdę. Jest masywna, wyjątkowo jasna i znajduje się na końcu swojego cyklu życiowego. Dzięki zdjęciu zrobionemu przez Kosmiczny Teleskop Webba udało... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/teleskop-webba-zrobil-niesamowite-zdjecie-gwiazdy-tuz-przed-wybuchem-wyglada-jak-platek-sniegu-fot-nasa-esa-csa-stsci-webb-ero-production-team2-f29cf01.jpg" width="918" height="700" alt="Teleskop Webba zrobił niesamowite zdjęcie gwiazdy tuż przed wybuchem. Wygląda jak płatek śniegu (fot. NASA, ESA, CSA, STScI, Webb ERO Production Team)" title="Teleskop W…

ten-dziwny-obiekt-jest-az-dziesiec-milionow-razy-jasniejszy-niz-powinien-byc-zaprzecza-prawom-fizyki-fot-nasa-jpl-caltech-282a3e9.jpg
width: 1600
height: 900

Niektóre eksplodują i stają się czarnymi dziurami, inne żyją przez biliony lat. Jak wygląda ewolucja gwiazd?
type: item
date: 2023-03-05T10:06:07.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: fizyka
subject: gwiazda
subject: gwiazda neutronowa
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
description: Ewolucja gwiazd to proces przebiegający w różnym tempie i nie zawsze w ten sam sposób. Wpływ na to ma wiele czynników, a przede wszystkim – masa ciała niebieskiego. W trakcie swojego życia, gwiazdy rosną, kurczą się, aż w końcu umierają. Cykl życia takiego obiektu może trwać miliardy lat. Jak ewoluują gwiazdy? Co wpływa na przebieg ewolucji gwiazdy? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Jak dochodzi do powstawania gwiazd? Kiedy powstały gwiazdy? Jak długo żyją gwiazdy? Etapy ewolucji gwiazd Wszystko, co we Wszechświecie ma swój początek, musi mieć także koniec. Dotyczy to także gwiazd. Ciała niebieskie, które rozświetlają nocne niebo, zmieniają się nieustannie, przy czym należy podkreślić, że proces ten trwa tak długo, że człowiek nie jest w stanie go zaobserwować. Współczesna nauka potrafi jednak określić cykl życia gwiazdy. Stało się to możliwe, gdy naukowcy zaczęli obserwować wiele obiektów i porównywać ich stadia. Na tej podstawie określili poszczególne etapy życia gwiazdy i określili przybliżony czas trwania procesu ewolucji. Jak dochodzi do powstawania gwiazd? Twórcą Wszechświata jest chaos, a to oznacza, że wszystko, co znajduje się w przestrzeni, to dzieło przypadku. Gwiazdy nie stanowią tu wyjątku. Skąd wiemy, jaki wiek ma gwiazda? Po stuleciach patrzenia przez teleskopy w nocne niebo wiemy całkiem sporo o gwiazdach. Astronomowie są w stanie określić kluczowe atrybuty każdej gwiazdy, takie jak jej masa czy skład. W jaki... Ciała niebieskie, o których mowa, powstają w mgławicach, nazywanych gwiezdnymi żłobkami. Najbliższy Ziemi obiekt tego typu to Wielka Mgławica w Orionie. Znajdujące się w jej wnętrzu obłoki zapadają się pod wpływem działania siły grawitacji, formując zalążek nowej gwiazdy, czyli protogwiazdę. Wcześniej wspomnieliśmy, że powstawanie nowych gwiazd jest dziełem przypadku. Nie ma w tym nawet krzty przesady, bo ewolucja tych ciał niebieskich zależy od tego, w jaki sposób połączą się ze sobą molekuły obecne w mgławicach. Chodzi tu przede wszystkim o masę nowej gwiazdy – czynnik, który w największym stopniu wpływa na jej dalszy los. Gwiazdy masywne powstają właściwie tak samo, jak obiekty o mniejszej masie. Jedyna różnica polega na tym, że w obszarze, w którym doszło do ich uformowania, dostępny był większy rezerwuar materii. Inna teoria wskazuje, że większa masa niektórych gwiazd wynika z tego, że na etapie form…

ewolucja-gwiazd-jak-wyglada-ten-proces-i-jak-dlugo-zyja-gwiazdy-fot-universal-history-archive-universal-images-group-via-getty-images-d335b47.jpg
width: 1024
height: 753

Astronomowie odkryli układ podwójny gwiazd neutronowych. Kiedy się zderzą, powstanie potężna kilonowa
type: item
date: 2023-02-08T11:08:39.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: fizyka
subject: gwiazda neutronowa
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
description: To tak rzadkie zjawisko, że w całej Drodze Mlecznej istnieje może 10 takich układów. W dodatku wyliczenia wskazują, że ten podwójny układ gwiazd ma warunki, by stać się kilonową – ultrapotężną, wytwarzającą złoto kosmiczną eksplozją wywołaną przez zderzające się gwiazdy neutronowe. Kiedy może do tego dojść?
encoded: W tym artykule: Zderzenia gwiazd neutronowych Jak powstaje kilonowa Kilonowa powstanie za ponad milion lat Kilonowa wybucha z mocą tysięcy supernowych i rozsiewa w przestrzeni kosmicznej duże ilości metali ciężkich, w tym złota. Podwójny układ gwiazd, który może dać tak potężną eksplozję, został zarejestrowany przez astronomów korzystających z 1,5-metrowego teleskopu SMARTS w Cerro Tololo Inter-American Observatory w Chile. Jest ono częścią prowadzonego przez Narodową Fundację Nauki (NSF) programu badań w zakresie podczerwieni – NOIRLab. Zderzenia gwiazd neutronowych – Przez długi czas astronomowie spekulowali na temat dokładnych warunków, które mogą ostatecznie doprowadzić do powstania kilonowej – mówi astronom André-Nicolas Chené z NOIRLab. – Nowe wyniki pokazują, że przynajmniej w niektórych przypadkach bliźniacze gwiazdy neutronowe mogą się łączyć i tworzyć takie zjawisko, gdy jedna z nich powstała bez klasycznego wybuchu supernowej. Wybuch supernowej to kosmiczna katastrofa na ogromną skalę. Ale można ją przewidzieć – twierdzą naukowcy Supernową – jeden z najsilniejszych wybuchów we Wszechświecie – można przewidzieć. Jak to zrobić? Zdaniem astronomów z Japonii istnieją znaki zapowiadające eksplozję czerwonego nadolb... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/wybuch-supernowej-to-kosmiczna-katastrofa-na-ogromna-skale-ale-mozna-ja-przewidziec-twierdza-naukowcy-fot-tobias-roetsch-future-publishing-via-getty-images-667b4d4.jpg" width="938" height="605" alt="Wybuch supernowej to kosmiczna katastrofa na ogromną skalę. Ale można ją przewidzieć – twierdzą naukowcy (fot. Tobias Roetsch/Future Publishing via Getty Images)" title="Wybuch supernowej to kosmiczna katastrofa na ogromną skalę. Ale można ją przewidzieć – twierdzą naukowcy (fot. Tobias Roetsch/Future Publishing via Getty Images)" /> Zderzenia gwiazd neutronowych są rzadkie. Jednak odgrywają ważną rolę w zasiewaniu we Wszechświecie ciężkich pierwiastków, takich jak złoto, pl…

astronomowie-odkryli-uklad-podwojny-gwiazd-neutronowych-kiedy-sie-zderza-powstanie-potezna-kilonowa-fot-ctio-noirlab-nsf-aura-p-marenfeld-cc0-96b9b8c.jpg
width: 5120
height: 2692

Materia po zderzeniu gwiazd neutronowych leci z prędkością nadświetlną. To niemożliwe, więc skąd to złudzenie?
type: item
date: 2022-10-14T11:01:03.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: gwiazda neutronowa
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: obserwacje
subject: światło
description: Naukowcy policzyli z ogromną precyzją, z jaką prędkością porusza strumień materii wyrzucony w kosmos po zderzeniu dwóch gwiazd neutronowych. Pierwsze szacunki wskazywały, że była to prędkość nadświetlna. A jak jest naprawdę?
encoded: W tym artykule: Czy prędkości nadświetlne istnieją? Prędkości nadświetlne dżetów Prawdziwa prędkość dżetów Wypalenie się masywnej gwiazdy skutkuje powstaniem najcięższego rodzaju „śmieci”, jakie istnieją w kosmosie. Pozostałe po gwieździe resztki, czyli supergęste jądro, to gwiazda neutronowa. Szacuje się, że łyżka jej materii ważyłaby na Ziemi 4 mld ton. Co się dzieje, gdy takie dwa nieduże, ale ultraciężkie obiekty wpadną na siebie? Astronomowie mieli okazję obserwować to w 2017 r. Wówczas doszło do zderzenia dwóch gwiazd neutronowych (oznaczonego jako GW170817). W jego wyniku uwolniła się energia podobna do tej, jaka uwalnia się w czasie wybuchu supernowej. Czasoprzestrzeń ugięła się, a rozchodzące się po całym kosmosie fale grawitacyjne zostały zarejestrowane przez ziemskie detektory, takie jak LIGO. Tamto spektakularne wydarzenie śledzone było również przez inne obserwatoria, rejestrujące promieniowanie elektromagnetyczne o różnych długościach fali. Już dwa dni po zderzeniu astronomowie wycelowali w jego stronę Teleskop Hubble’a. Zarejestrował on potężny dżet, czyli strumień materii, poruszający się z ogromną prędkością. Początkowo obliczenia wykazały, że siedmiokrotnie przekraczała ona prędkość światła! Czy prędkości nadświetlne istnieją? Czy to możliwe? Nie, ponieważ zgodnie z teorią względności żaden obiekt nie może poruszać się szybciej niż światło w próżni, czyli szybciej niż niecałe 300 tys. km/s. Skąd więc wziął się błąd? Gwiazda neutronowa emitująca nietypowe sygnały radiowe w naszej Galaktyce. Czym jest ten dziwny obiekt? Zupełnie nowy rodzaj gwiazdy wypatrzyli astronomowie w rejonie Drogi Mlecznej odległym od Ziemi o 1300 lat świetlnych. Znajduje się tam obiekt, który wysyła impulsy radiowe z niespotykaną do... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gwiazda-neutronowa-emitujaca-nietypowe-sygnaly-radiowe-w-naszej-galaktyce-czym-jest-ten-dziwny-obiekt-fot-getty-images-8b5be60.jpeg" width="900" height="700" alt="Gwi…

materia-po-zderzeniu-gwiazd-neutronowych-leci-z-predkoscia-nadswietlna-to-niemozliwe-wiec-skad-to-zludzenie-fot-elizabeth-wheatley-stsci-88263c7.jpg
width: 1920
height: 1080

Jak umrze nasza Galaktyka? Wyparuje. Pozostanie po niej rozległe cmentarzysko martwych gwiazd
type: item
date: 2022-10-05T06:56:30.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: droga mleczna
subject: galaktyki
subject: gwiazda neutronowa
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
description: Pozostałości po gwiazdach naszej Galaktyki mogą być wypychane poza Drogę Mleczną – uważają badacze z Instytutu Astronomicznego w Sydney. Oznaczałoby to, że nasza Galaktyka powoli traci swoją masę.
encoded: W tym artykule: Jak odnaleźć szczątki dawnych gwiazd? Martwe gwiazdy są wyrzucane poza naszą Galaktykę Gwiezdny cmentarz może się znajdować blisko nas Wszystko, co się rodzi, musi w końcu umrzeć. Dotyczy to nie tylko roślin i zwierząt, ale też gwiazd, a nawet całych galaktyk. Im jaśniejsza gwiazda, tym krótszy jej żywot. Olbrzymie gwiazdy wielokrotnie większe od Słońca zużywają cały wodór w ciągu zaledwie kilku milionów lat, a następnie eksplodują jako supernowe. Ich jądra zmieniają się w gwiazdy neutronowe lub w czarne dziury. Te małe, ciemne obiekty zaśmiecają całą naszą Galaktykę, tworząc kosmiczny cmentarz. Jak odnaleźć szczątki dawnych gwiazd? Zarówno gwiazdy neutronowe, jak i gwiezdne czarne dziury nie są łatwe do wykrycia. Gwiazdy neutronowe mają średnio tylko około piętnastu kilometrów średnicy. Jeśli ich bieguny magnetyczne nie są ustawione tak, że widzimy je jako pulsary, trudno je zaobserwować. Utworzone w wyniku zapadania się jąder masywnych gwiazd czarne dziury są jeszcze mniejsze i nie emitują własnego światła. Niektóre pojawiają się jako tzw. mikrokwazary, gdy zużywają materię gwiazdy towarzyszącej. Jednak większość z nich staje się widoczna tylko wtedy, gdy przechodzą między nami a bardziej odległą gwiazdą. Są wówczas wykrywane za pomocą metody zwanej soczewkowaniem grawitacyjnym. Właśnie trudności z wykrywaniem tego typu obiektów sprawiły, że do tej pory nie udało się zaobserwować wystarczającej ich liczby, niezbędnej do stworzenia mapy ogólnego położenia tych gwiezdnych pozostałości. Ale ostatnie badania opublikowane w czasopiśmie naukowym „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society” pokazują na modelach, gdzie możemy znaleźć gwiezdne cmentarzyska. Martwe gwiazdy są wyrzucane poza naszą Galaktykę Naukowcy przyjrzeli się rozmieszczeniu gwiazd w naszej Galaktyce i na tej podstawie symulowali sposób, w jaki współczesne nam gwiazdy mogły oddziaływać na pozostałości po wcześniejszych gwiazdach Drogi Mlecznej. Ponieważ te „gwiazdy zombie” są zazwy…

jak-umrze-nasza-galaktyka-wyparuje-pozostanie-po-niej-rozlegle-cmentarzysko-martwych-gwiazd-fot-getty-images-96cbae5.jpg
width: 2121
height: 1414

Gwiazda neutronowa emitująca nietypowe sygnały radiowe w naszej Galaktyce. Czym jest ten dziwny obiekt?
type: item
date: 2022-05-31T12:29:53.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: gwiazda
subject: gwiazda neutronowa
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
description: Zupełnie nowy rodzaj gwiazdy wypatrzyli astronomowie w rejonie Drogi Mlecznej odległym od Ziemi o 1300 lat świetlnych. Znajduje się tam obiekt, który wysyła impulsy radiowe z niespotykaną dotychczas częstotliwością.
encoded: W tym artykule: Gwiazda neutronowa to kosmiczna latarnia morska Jak szybko obraca się gwiazda neutronowa? Czy odkryto nowy rodzaj pulsara? Gwiazdy neutronowe to jedne z najdziwniejszych obiektów we Wszechświecie. Powstają w efekcie supernowych. To gigantyczne wybuchy, jakie zachodzą po tym, jak w gwieździe średniej wielkości wypaliło się paliwo termojądrowe. Wówczas gwiazda ta odrzuca zewnętrzne warstwy materii. Pozostaje po niej niezwykle gęste jądro. Ciśnienie wewnątrz niego jest tak wielkie, że dochodzi do tzw. neutronizacji materii. Z jąder atomowych wyciekają neutrony, a elektrony łączą się z protonami, tworząc jeszcze więcej neutronów. Szacuje się, że obiekty te składają się aż w 90 proc. z neutronów. Bańki tytanu kluczem do tajemnicy eksplodujących gwiazd? Pracujący w zakresie promieni rentgenowskich teleskop pozwolił dostrzec ślady czegoś, co można będzie uznać za element inicjujący eksplozję takiego typu gwiazd, z jakiej powstała Cas A. T... Materia wewnątrz gwiazdy neutronowej jest niezwykle ściśnięta. Jedna jej łyżeczka ważyłaby tyle, ile Mount Everest. Według innego porównania, gwiazda neutronowa jest tak mała i gęsta, jakby było Słońce zgniecione do wielkości ziemskiego miasta. Gwiazda neutronowa to kosmiczna latarnia morska Gwiazdy neutronowe przypominają nieco latarnie morskie. Obracają się wokół własnej osi, wysyłając w krótkich odstępach czasu rozbłyski. To m.in. dzięki nim naukowcy mogą je badać. Rotujące gwiazdy neutronowe regularnie emitujące wiązki promieniowania elektromagnetycznego nazywane są pulsarami. W najnowszym numerze czasopisma naukowego „Nature Astronomy” znalazł się artykuł opisujący odkrycie zupełnie nowego rodzaju gwiazd neutronowych. Dokonała go grupa naukowców z projektu MeerTRAP. To zespół wykorzystujący dane z radioteleskopu MeerKAT, pracującego w Republice Południowej Afryki. Najmniejsza czarna dziura w historii? Naukowcy nie są pewni, czym jest ten obiekt Astrofizycy z USA i Włoch po raz pierwszy w historii dostrzegli czarną …

gwiazda-neutronowa-emitujaca-nietypowe-sygnaly-radiowe-w-naszej-galaktyce-czym-jest-ten-dziwny-obiekt-fot-getty-images-d024f9a.jpeg
width: 1963
height: 1527

Bańki tytanu kluczem do tajemnicy eksplodujących gwiazd?
type: item
date: 2021-04-28T15:56:47.000Z
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: czarna dziura
subject: gwiazda neutronowa
subject: Lifestyle
subject: supernowa
subject: tytan
description: Pracujący w zakresie promieni rentgenowskich teleskop pozwolił dostrzec ślady czegoś, co można będzie uznać za element inicjujący eksplozję takiego typu gwiazd, z jakiej powstała Cas A. Ta wielka, stale rozszerzająca się mgławica gorącego gazu jest najmłodszym znanym nam śladem po supernowej, która wydarzyła się zapewne 340 lat temu. Naukowcy poświęcają Kasjopei A wiele uwagi, bo jest relatywnie blisko i można się z niej czegoś dowiedzieć o ewolucji wszechświata.
encoded: Gdy gwiazdy eksplodują, ich szczątki pozostają na zawsze w przestrzeni kosmicznej w formie przerzedzającej się mgławicy. Jeżeli jesteśmy odpowiedni blisko możemy ją zbadać nim się „rozpłynie”. Astronomowie są w stanie określić, które szczątki pochodzą właśnie z Cas A. Każda taka eksplozja zostawia ślady w postaci złota i tytanu. Pierwiastki te można znaleźć na różnych planetach i w przestrzeni kosmicznej. View oEmbed on the source website - Naukowcy są przekonani, że większość tytanu, który wykorzystujemy w naszym codziennym życiu powstała właśnie w czasie eksplozji którejś z gwiazd – tłumaczy w informacji prasowej Toshiki Sato, główny autor analizy odkrycia i wykładowca na tokijskiej uczelni Rikkyo. Dodaje, że aż do tej pory nie udało się uchwycić momentu tuż po stworzeniu stabilnej formy tego metalu (stabilnego izotopu). Supernowa może nastąpić na skutek wyczerpania się paliwa wewnątrz masywnej gwiazdy. Może też być skutkiem „obżarstwa”. Jeżeli pochłaniając materię z sąsiedniej gwiazdy przekroczy masę krytyczną (tzw. masę Chandrasekhara), nastąpi wybuch termojądrowy. W pierwszym wypadku, gdy nuklearne źródło energii masywnej gwiazdy wyczerpuje się, jej środek zapada się na skutek oddziaływań grawitacyjnych. Powstaje wówczas albo gwiazda neutronowa o supergęstej budowie, albo (rzadziej) czarna dziura. Gdy resztki zapadającej się dawnej gwiazdy opadają do środka, „odbijają” się od powierzchni gwiazdy neutronowej odwracając proces implozji. Temperatura powstająca w trakcie tego procesu wywołuje fale uderzeniową. Podobna ona jest do efektu wywoływanego przez samolot osiągającego prędkość naddźwiękową. Fala ta rozchodzi się we wszystkie strony zbierając fragmenty zniszczonej gwiazdy. Podczas reakcji jądrowych zachodzących właśnie na tym etapie powstają nowe pierwiastki jak tytan. - Najnowsze trójwymiarowe symulacje sugerują, że kluczową rolę w napędzaniu tej fali uderzeniowej grają neutrino. Subatomowe cząsteczki o niewielkiej masie powstające w trakcie tworzenia się g…

kasjopeja-a-06d6ac8.jpeg
width: 2560
height: 1929