„Opadała nam szczęka i napływały łzy” – tak wyglądała moja droga na wulkan Acatenango
Relacja Piotra Jabłońskiego z trekkingu na Acatenango znalazła się w gronie wyróżnionych artykułów w konkursie „Zostań Autorem National Geographic Traveler”, zorganizowanym z okazji 20-lecia magazynu.
Spis treści: W krainie 37 wulkanów Trekking, który wystawia na próbę Base camp w cieniu Fuego Wschód słońca, którego nie da się zapomnieć W kraterze wulkanu Acatenango było jeszcze ciemno. Siedzieliśmy na zakurzonej ziemi i czekaliśmy. Nagle zaczął się niesamowity spektakl. Słońce zaczęło się wyłaniać. Noc powoli ustępowała, a świat pogrążony był jeszcze w delikatnym półmroku. Szarość nocy ustępowała miejsca grze świateł i cieni. Pojawiły się delikatne smugi różu i fioletu, jakby malarz zaczynał mieszać kolory na palecie nieba. Potem, coraz śmielej, wchodziły złote promienie, rozjaśniając horyzont i zamieniając go w morze barw. Po chwili sąsiedni wulkan Fuego był oświetlony. W tle kolejne. Patrzyliśmy przed siebie. Nie trzeba było nic robić. Świat budzący się do życia na tle wulkanów – to coś, czego się nie da zapomnieć. Na zmianę opadała nam szczęka i napływały do oczu łzy ze szczęścia. Takich widoków nie zapomina się nigdy. W krainie 37 wulkanów W Gwatemali jest 37 wulkanów. Najaktywniejszy z nich to Fuego, położony w niedalekiej odległości od przepięknego miasta Antigua w południowej części kraju. Erupcje Fuego można podziwiać z pobliskiego wulkanu Acatenango (3976 m n.p.m.), który jest idealną platformą widokową. Trekking, który wystawia na próbę Wejście na własną rękę teoretycznie jest możliwe, ale tę opcję odradza się ze względu na bezpieczeństwo oraz ciężar sprzętu kempingowego, który trzeba wnieść samemu. W Antigua działa wiele agencji turystycznych oferujących trekking na Acatenango. Trekkingi rozpoczynają się rano jednego dnia i kończą w południe następnego, obejmując nocleg na wysokości około 3600 m. Agencja zapewnia przewodników, transport, możliwość wypożyczenia sprzętu oraz namioty w obozowisku. Przed godziną 8 mikrobus organizatora przywiózł nas do siedziby firmy. Wypożyczyliśmy ciepłe kurtki, czapki, szaliki i rękawiczki. W pstrokatych, za dużych kurtkach bardziej przypominaliśmy ekipę kloszardów niż grupę gotową na wspinaczkę. Na początku trasy pieszej pożyczyliśmy jeszcze kije od lokalnych dzieci – później okazały się nieocenione. Plecaki z każdym krokiem ciążyły bardziej. Nasza międzynarodowa grupa liczyła kilkanaście osób. Niektórzy szli w sneakersach i zmagali się z wpadającymi do butów kamieniami – były odcinki, gdzie grzęzło się w żwirze po kostki. Szlak od początku wiódł ostro pod górę po śliskim, wulkanicznym podłożu. Szybko stało się jasne, że wszyscy jesteśmy amatorami i potrzebujemy częstych przerw. Do pierwszego postoju dotarliśmy zmęczeni, ale jeszcze pełni entuzjazmu. Po przerwie ruszyliśmy dalej. Po drodze mijaliśmy schodzących ludzi, którzy z uśmiechem życzyli nam „good luck!”. Mięśnie paliły przy każdym kroku. Lunch – prosty ryż z kurczakiem i warzywami – smakował jak najlepsze danie świata. Po nim było już tylko trudniej. Wysokość utrudniała oddychanie, więc nikt prawie nie rozmawiał, patrząc tylko na stopy osoby przed sobą. Ostatni odcinek był łagodniejszy, choć wciąż wymagający. Base camp w cieniu Fuego Około 17 dotarliśmy do base campu. Po sześciu godzinach marszu czuliśmy wyczerpanie, ale i satysfakcję. W ciągu dnia przeszliśmy przez różne strefy klimatyczne: pola uprawne, las mgielny, las sosnowy, aż po wysokogórskie trawy. Base camp to kilka namiotów i miejsce na ognisko. Gorąca czekolada smakowała jak nagroda za cały trud. Część osób odczuwała ból głowy spowodowany wysokością, ale pomagał ibuprofen. Nad nami wisiały gęste chmury, z których wystawały szczyty okolicznych wulkanów, a Fuego wybuchał co kilkanaście minut. Początkowo były to niewielkie erupcje, ale późnym wieczorem wulkan pokazał swoją prawdziwą siłę – wyrzucając masy lawy wysoko w niebo. Na sen nie było wiele czasu, a noce na Acatenango są wyjątkowo zimne. Spaliśmy w kilku warstwach ubrań, wewnątrz śpiworów – i tak było chłodno. Wschód słońca, którego nie da się zapomnieć Pobudka była o 4 rano. Oświetlając sobie drogę czołówkami, ruszyliśmy na szczyt. Trasa była stroma i pokryta sypkim pyłem, przez co kije znowu okazały się niezastąpione. Po około 1,5 godziny dotarliśmy na wierzchołek (3957 m n.p.m.). Wraz z pierwszymi promieniami słońca krajobraz zaczął nabierać wyrazistości. Po lewej stronie wyrastała Agua, dalej Pacaya, a na wprost – buchający ogniem Fuego. Przez godzinę podziwialiśmy spektakl światła i dymu. Zejście przypominało zjazd po żużlu – czasem zapadaliśmy się w pył po kostki. W obozie zjedliśmy śniadanie i wypiliśmy kawę nad ogniskiem. Ostatni raz spojrzeliśmy na Fuego i ruszyliśmy w drogę powrotną do punktu startu. Źródło: National Geographic Traveler
Egzotyczny kraj chce przyciągnąć polskich turystów. Oferuje „niezapomnianą przygodę”
Jedno z najludniejszych i najpiękniejszych państw Ameryki Środkowej zamierza zachęcić Europejczyków do odwiedzin. Ma do zaoferowania niezapomniane krajobrazy i fascynującą kulturę.
Spis treści: Jeden z krajów Ameryki Środkowej chce wzbudzić globalne zainteresowanie Najpiękniejsze zakątki Gwatemali – jeziora, wulkaniczne plaże i tajemnicze ruiny Ameryka Środkowa zyskuje coraz większą popularność wśród podróżników z całego świata – w samym 2024 roku odwiedziło ją ponad 13,6 mln turystów. Czym przyciąga? Głównie różnorodnością ekosystemów, zapierającymi dech w piersiach krajobrazami oraz bogatą kulturą. Teraz okazuje się, że jedno z ośmiu państw położonych w tym regionie chce zachęcić do wizyt turystów z Europy. W tym celu wdraża nową międzynarodową strategię. Gwatemala chce wzbudzić globalne zainteresowanie Leżąca w sercu Ameryki Środkowej Gwatemala stała się jednym z najbardziej obiecujących kierunków turystycznych. W rekordowym 2024 roku odwiedziło ją ponad 3 mln turystów (to wzrost o 15% w porównaniu do roku poprzedniego). W wyniku tej dynamicznej tendencji rząd postanowił wdrożyć strategię marketingową, mającą na celu przyciągnięcie jeszcze większej liczby podróżników. Dzięki współpracy z agencją turystyczną, Gwatemala chce zwiększyć świadomość na swój temat wśród mieszkańców takich krajów, jak Wielka Brytania, Kanada, USA, Meksyk, Hiszpania oraz innych państw kontynentalnej Europy. Zamierza promować mniej znane, ale zachwycające rejony (m.in. karaibskie wybrzeże czy wyżyny Quetzaltenango). Równocześnie podkreśla, że w odpowiedzi na zainteresowanie turystów, kilka linii lotniczych ogłosiło już nowe połączenia do stolicy kraju. – Każdy powinien odwiedzić Gwatemalę przynajmniej raz w życiu. Od niezwykłej kultury Majów, po zapierające dech w piersiach jeziora, plaże i wulkany... Podróż do Gwatemali to najbardziej niezapomniana przygoda, jaką można przeżyć – stwierdził Paul Charles, CEO agencji turystycznej The PC Agency. Z kolei minister turystyki Gwatemali, Harris Whitbeck, dodał: „Koncentrujemy się na tym, by opowiedzieć jak największej liczbie osób na całym świecie o naszym dynamicznym kraju, kulturze oraz wyjątkowych ludziach”. Najpiękniejsze zakątki Gwatemali – jeziora, wulkaniczne plaże i tajemnicze ruiny Dzięki tym działaniom, Gwatemala ma szansę stać się jednym z najważniejszych i najbardziej pożądanych kierunków turystycznych w Ameryce Środkowej. To kraj, który w magiczny sposób łączy bogatą historię, fascynującą kulturę, tradycję i niezrównane piękno natury. Co więcej, przez cały rok można rozkoszować się tam średnią temperaturą 27 °C. Jednak to, co wyróżnia „Krainę Wiecznej Wiosny”, to aż 360 mikroklimatów – od gorących regionów Petén, po chłodniejsze górskie okolice Quetzaltenango. Niezależnie od wybranego zakątka Gwatemali, pewne jest, że na podróżników czekają niezapomniane krajobrazy. Wśród najpiękniejszych punktów nie sposób pominąć jeziora Atitlán. To pełne uroku i magicznej atmosfery miejsce, otoczone jest trzema wulkanami: Atitlán, Tolimán i San Pedro. Nic dziwnego, że przyciąga nie tylko turystów, ale także artystów i fotografów z całego świata. Innym fascynującym miejscem w Gwatemali jest Tikal – jedno z kluczowych stanowisk archeologicznych kultury Majów, ukryte w gęstej dżungli regionu Petén. Wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO starożytne ruiny opowiadają historię pradawnych cywilizacji i są nasycone magią oraz tajemnicą. Z kolei wulkaniczne plaże wzdłuż wybrzeża Pacyfiku to prawdziwa gratka dla miłośników sportów wodnych. Choć są mniej oblegane przez turystów, oferują doskonałe warunki do surfingu. W okolicznych parkach narodowych miłośnicy przyrody mogą natomiast podziwiać różnorodną faunę – m.in. krokodyle, iguany, a także żółwie morskie. Gwatemala kryje w sobie bowiem jeden z najbogatszych ekosystemów Ameryki Środkowej. Wśród ponad 1200 gatunków ptaków, ssaków i gadów, szczególne wrażenie robi tam quetzal – majestatyczny ptak narodowy, który symbolizuje wolność i piękno regionu. Źródło: Breaking Travel News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi reakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
„Jaskinia krwi”. Archeolodzy odnaleźli ślady brutalnego rytuału Majów
Na stanowisku archeologicznym w Dos Pilas w Gwatemali archeolodzy odkryli dowody na tajemniczy rytuał Majów. W jaskini znaleziono pocięte czaszki.
Spis treści: Jaskinia Krwi pod starożytnym miastem Majów Podziemne miejsce krwawych rytuałów Ofiary z ludzi składano, by wywołać deszcz Dos Pilas to stanowisko archeologiczne, które pochodzi z czasów prekolumbijskich, położone w departamencie Petén w środkowo-zachodniej Gwatemali. Znajduje się ok. 8 km na wschód od granicy z Meksykiem, między dwiema rzekami: Salinas oraz Pasión. W czasach Majów było to średniej wielkości miasto, w którym mogło żyć nawet 10 tys. mieszkańców w szczytowym okresie. Podczas badań okryto tu blisko 500 struktur mieszkalnych, a także kilka piramid i budynków sakralnych. Jaskinia Krwi pod starożytnym miastem Majów Na początku lat 90. ubiegłego wieku archeolodzy odkryli tu sieć jaskiń, które znajdowały się bezpośrednio pod miastem. Badacze wykazali, że były one wykorzystywane przez Majów w latach 400 p.n.e.–250 n.e. W ciągu ostatnich miesięcy badacze skupili się na jednej z nich, którą nazwali Cueva de Sangre, czyli „Jaskinią Krwi”. Naukowcy znaleźli tam dużo ludzkich szczątków, które były rozrzucone po ziemi. Analizy antropologiczne ujawniły urazy, które powstały mniej więcej w momencie śmierci tych osób. Kolejne badania wykazały, że w jaskini na próżno szukać było całych szkieletów. Okazało się, że znajdowały się tam jedynie części ludzkich ciał. Niektóre kości były połamane, a czaszki ponacinane. Do skłoniło badaczy do wniosków, że jaskinia była miejscem pradawnych majańskich rytuałów. W sumie w jaskini znaleziono szkielety co najmniej kilkunastu osób. – W rytuale Majów części ciała są tak samo cenne, jak całe ciało — mówiła Live Science Michele Bleuze, bioarcheolog z California State University w Los Angeles, która była zaangażowana w badania. Podziemne miejsce krwawych rytuałów – Aby ustalić, że było to miejsce, w którym przeprowadzano rytuały, porównaliśmy je z innymi stanowiskami Majów, które wykazały bardzo duże podobieństwa – powiedziała Ellen Fricano, antropolożka z Western University of Health Sciences w Kalifornii, która zajmowała się analizą kości. Te podobieństwa to przede wszystkim fakt, że kości znajdowały się na powierzchni ziemi, a nie zostały zakopane, a także to, iż ciała zostały rozczłonkowane. Innym dowodem, który miałby potwierdzać tę teorię jest jedna z czaszek, która miała nacięcie na wysokości lewej strony czoła. – Ktoś użył ostrego narzędzia, prawdopodobnie czegoś przypominającego topór, aby je zadać – tłumaczy Fricano. Łącznie w jaskini znaleziono 4 czaszki. Podobne nacięcie miała kość biodrowa, która nie należała jednak do dorosłego człowieka, lecz do dziecka. To jest również typowe w rytuałach Majów, w których poświęcano małoletnich. Ofiary z ludzi składano, by wywołać deszcz Warto zwrócić uwagę na fakt, że do jaskini prowadzi niewielki otwór i niskie przejście. Badacze podkreślają, ze tak teraz, jak i ponad 2000 lat temu, gdy jaskinia była miejscem rytuałów, dochodziło do zalania jej wnętrza w porze deszczowej. Naukowcy uważają zatem, że grota była używana tylko w porze suchej. W środku odprawiano ceremonie, podczas których błagano bogów o deszcz. Miało to przyczyniać się do urodzaju i obfitych plonów. – Na razie nie możemy powiedzieć z całą pewnością, że ofiary z ludzi składano tam, aby prosić bogów o deszcz, ale z dużym prawdopodobieństwem możemy powiedzieć, że tak było. Analiza kości z jaskini Cueva de Sangre tak naprawdę dopiero się rozpoczyna. Planowane są kolejne prace, w tym analiza materiału genetycznego – podkreśla Michele Bleuze. – Chcemy dowiedzieć się, kim byli ci ludzie, ponieważ fakt złożenia ich w ofierze świadczy, że byli traktowani inaczej, niż reszta społeczeństwa – dodała antropolożka. Źródło: Live Science Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Podczas zmiany władzy spalili kości dawnych elit. „Punkt zwrotny w historii tej cywilizacji”
Archeolodzy odkryli miejsce dawnego rytuału Majów. Analiza wykazała, że prawdopodobnie nowy władca miał spalić tam kości starej dynastii podczas zmiany reżimu.
W tym artykule: Brutalne rytuały Majów Spalenie kości dawnych władców Ceremonia ustanowienia nowego reżimu Władca z innego kraju Starożytni Majowie stworzyli jedną z najbardziej zaawansowanych cywilizacji w historii. Społeczeństwo to zostawiło po sobie imponujące dziedzictwo w postaci majestatycznych miast, budowli i piramid, a także artefaktów archeologicznych i zapisków o ich tradycjach i wierzeniach. Znaleziska badaczy w ciągu ostatnich dekad dostarczyły dużo informacji o tym, jak wyglądały dawne majańskie rytuały. Brutalne rytuały Majów A te bywały równie interesujące, co przerażające. Tak było np. Podczas każdego zaćmienia Słońca. Majowie wierzyli bowiem, że podczas tego wydarzenia umiera ich bóg. Aby go uratować, upuszczali sobie krew, którą następnie palili, aby uratować bóstwo. Lud ten na część różnych bogów często składał ofiary z ludzi, a ich ciała były rozczłonkowywane Najnowsze odkrycie rzuca nowe światło na różnorodność rytuałów tej cywilizacji. Na łamach czasopisma naukowego „Antiquity” właśnie ukazał się artykuł, w których naukowcy opisali ceremonię, mającą być „punktem zwrotnym” w historii tego ludu. – Wydarzenie to miało miejsce u zarania nowej ery politycznej w latach 810–950 n.e. Oznaczało moment zmian w królestwie – napisali autorzy. – Wiele badań epigraficznych i archeologicznych na obszarze państwa Majów skupiało się na upadku klasycznego państwa pod koniec VIII i na początku IX wieku naszej ery, badając m.in. architekturę ceremonialną, miejsca rytuałów i analizując porzucone pałace – tłumaczą uczeni. Spalenie kości dawnych władców Tym razem naukowcy postanowili zbadać zwęglone szczątki ludzkie i spalone artefakty, które zostały znalezione w świątyni Majów w północnej Gwatemali, na stanowisku archeologicznym Ucanal. Naukowcy twierdzą, że palenisko było miejscem rytuału, w którym nowi władcy spalili szczątki poprzednich elit, aby przypieczętować zmianę władzy i nastanie nowego reżimu politycznego. W majańskiej piramidzie znaleziono rozczłonkowane ludzkie szczątki Majowie zostawili po sobie bogate dziedzictwo. Nadal nie wiemy jednak wszystkiego o ich codzienności. Jeden z najbardziej fascynujących aspektów dotyczy składania ofiar. – Odkryliśmy duże stężenie sadzy, węgla i popiołów zmieszanych ze spalonymi kośćmi oraz fragmentami jadeitu i muszli morskich, które zostały tak mocno spalone, że popękały i eksplodowały – powiedziała w rozmowie z Live Science główna autorka badania Christina Halperin, profesor antropologii na Uniwersytecie w Montrealu. – Na początku nie wiedzieliśmy, z czym w ogóle mamy do czynienia – dodaje. Gdy naukowcy rozpoczęli dalsze wykopaliska, odkopali pozostałości maski wykonanej z jadeitu i dwóch kawałków obsydianu, które miały imitować źrenice maski. Bardzo podobne do innych masek odkrytych na terenie dawnego państwa Majów, które noszone były głównie przez członków rodziny królewskiej. Ceremonia ustanowienia nowego reżimu – Nie docierało do nas, że patrzymy na elitarne artefakty, dopóki nie znaleźliśmy diademu lub korony – powiedziała Halperin. – Tylko członkowie rodziny królewskiej Majów nosiliby coś takiego. Wiedzieliśmy, że to musi być grobowiec królewski – przyznała uczona. Datowanie radiowęglowe kości i przedmiotów na miejscu wykazało, że pochodziły one z różnych okresów. – To sugeruje, że grobowiec już istniał. Po wielu latach ktoś ponownie do niego wszedł w celu spalenia szczątków królewskich. Następnie złożono je w ofierze podczas budowy nowego etapu piramidy świątynnej – napisali archeolodzy w oświadczeniu. – Kości były pofragmentowane, ale udało nam się ustalić, że należały do co najmniej czterech osób – wyjaśniła Halperin. – Trudno zidentyfikować zmarłych. Wiemy, że co najmniej jedna osoba była dorosłym mężczyzną. Uważamy, że dwie z nich były członkami rodziny królewskiej – dodała. – To spalenie szczątków zbiegło się ze zmianą władzy. Członkowie nowej klasy politycznej odrzucili późnoklasyczną dynastię Majów. Zapoczątkowali nową erę władzy wraz z wprowadzeniem nowego władcy znanego jako Papmalil, który mógł być obcokrajowcem – napisali badacze. Władca z innego kraju – Papmalil rządził nie za pomocą tytułu królewskiego zawierającego glif godła K'anwitznal, ale jako ochk'in kaloomte, wysoki tytuł często kojarzony z dowódcami wojskowymi i potężnymi władcami o najwyższym statusie. Chociaż nie mamy żadnych pisemnych wzmianek wskazujących, kiedy doszedł do władzy, niektóre teksty wspominają o jego zaangażowaniu w sojusze, wspólne działania wojenne i nadzór nad ceremoniami w okresie od ok. 814–859 n.e. – wyjaśnili uczeni. Autorzy twierdzą, że rządy Papmalila były przełomowe nie tylko ze względu na jego możliwe obce pochodzenie. – Być może przez przerwanie sukcesji dynastii rządzących, ale także dlatego, że jego władza zmieniła dynamikę polityczną na południowej Nizinie Majów – podsumowali. Źródło: Antiquity. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
W Gwatemali odkryto tajemniczą maskę. Znajdowała się w grobowcu króla Majów
Badacz National Geographic Francisco Estrada-Belli dokonał niezwykłego odkrycia. W grobowcu majańskiego króla w Gwatemali odnalazł tajemniczą maskę wykonaną z jadeitu. Według naukowców artefakt rzuca nowe światło na najmniej znany okres cywilizacji Majów.
W tym artykule: Odkrycie w nieznanym stanowisku Majów Podążać za śladem rabusiów Maska godna króla Badanie rzuca światło na relacje pomiędzy różnymi władcami Majów Chochkitam to mało znane miejsce w Gwatemali. Stanowisko w samym środku lasu deszczowego, ukryte pod opadłymi liśćmi i przykryte kamieniami. Chyba nikt nie spodziewał się, że to właśnie tutaj badacze dokonają jednego z największych znalezisk od kilku lat z czasów cywilizacji Majów. Zapierające dech w piersiach odkrycie archeologiczne rzuca nowe światło na mało znany okres, które od dawna intryguje naukowców. Odkrycie w nieznanym stanowisku Majów Autorem odkrycia jest badacz National Geographic Francisco Estrada-Belli. To właśnie on w niepozornym Chochkitam znalazł tajemniczą maskę z jadeitu, która prawdopodobnie należała do nieznanego wcześniej króla Majów. Odkrycie ujawnia fascynującą historię kultu religijnego i sukcesji królewskiej we wczesnym okresie klasycznym Majów, prawie 1700 lat temu. To również kolejny dowód, które może potwierdzać teorię, że majańscy władcy z tamtej epoki mogli być niewolnikami jeszcze potężniejszych dynastii mezoamerykańskich. – To bardzo kontrowersyjny temat – mówi Francisco Estrada Belli w rozmowie z National Geographic. Jest profesorem w Instytucie Badań Środkowoamerykańskich na Uniwersytecie Tulane i ekspertem w dziedzinie historii Majów. – Maska to kolejny „gwóźdź do trumny” starych interpretacji historii Majów – dodaje badacz. Podążać za śladem rabusiów Chochkitam wiele lat temu zostało naznaczone przez czas i spustoszone w wyniku zniszczeń lasów deszczowych Petén. To północno-wschodni nizinny region Gwatemali, który graniczy z Meksykiem i Belize. Chociaż stanowisko archeologiczne jest znane od początku XX wieku, współcześni badacze nie wiązali go z cywilizacją Majów. Dlaczego? Jednym z powodów jest okres, w którym miejsce powstało. Klasyczny okres Majów przypada na czas od 250 do 900 r. n.e. i reprezentuje lata największego rozkwitu tej cywilizacji. Niewiele jednak zachowało się z tego okresu. Znaczna część majańskiego dziedzictwa przepadła, a stanowiska archeologiczne padły ofiarą grabieży. Co ciekawe, to właśnie złodzieje grobowców doprowadzili Estradę-Belli i jego zespół do Chochkitam. W 2021 roku, korzystając z technologii LiDAR, naukowcy znaleźli dowody na to, że rabusie przekopali tunel wewnątrz królewskiej piramidy w miejscu, które niegdyś miało być centrum miasta. Jednak Estrada-Belli i jego współpracownik Bhanny Giron, zauważyli miejsce, które najwidoczniej przeoczyli włamywacze. – To jednak nie było takie proste – zaznacza Estrada-Belli. Mężczyźni zaczęli kopać, aby dostać się do piramidy. Ich praca przypominała przekopywanie studni, ponieważ zabytek ukryty był na głębokości ponad siedmiu metrów. Nagle Giron znalazł czaszkę, kilka zębów i kamienne pudło w kształcie trumny. Chociaż jej górna część się zawaliła, Estrada-Belli zauważył ofiary, które towarzyszyły pochówkowi: garnek, zbiór ogromnych muszli ostryg, kilka kawałków kości zwierzęcych i grupę starannie ułożonych kawałków błyszczącego jadeitu. Maska godna króla W czerwcu 2022 roku zespół wrócił z Gwatemali i rozpoczął badania w laboratorium. Estradzie-Belli udało się zidentyfikować fragmenty jadeitu. Badacz odkrył, że winnych miastach Majów z podobnych części tworzono mozaikowe maski do pochówków królewskich. Artefakty te często przedstawiały majańskie bóstwa lub ważnych przodków. Powszechnie kojarzone były z bogactwem i władzą. Estrada-Belli szybko ułożył z jadeitowych płytek twarz o spiralnych oczach i ostrych zębach. Co ciekawe, okazało się również, że niektóre kości, które prawdopodobnie nie należały do człowieka pochowanego w krypcie, były pokryte drobnymi rycinami (były to prawdopodobnie trofea wojenne). Archeolodzy ustalili, że wyryte obrazki ujawniają tożsamość majańskiego króla. Co niezwykłe, jeden z nich przedstawiał tajemniczego władcę, który w ręce trzymał głowę boga Majów. Dokładnie taką, którą przedstawia maska. Piramidy schodkowe, okrutne rytuały i krwawe wojny. Z czym jeszcze kojarzy nam się cywilizacja Majów? Cywilizacja Majów jest obecnie zaliczana do grona najbardziej rozwiniętych kultur prekolumbijskich. Ludy majańskie pozostawiły po sobie niezwykle bogatą spuściznę w postaci imponujących obi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cywilizacja-majow-osiagniecia-rytualy-i-budowle-majow-co-wiemy-o-tej-cywilizacji-fot-getty-images-7056056.jpg" width="938" height="625" alt="Cywilizacja Majów – osiągnięcia, rytuały i budowle Majów. Co wiemy o tej cywilizacji? (fot. Getty Images)" title="Cywilizacja Majów – osiągnięcia, rytuały i budowle Majów. Co wiemy o tej cywilizacji? (fot. Getty Images)" /> Archeolog z Uniwersytetu w Alabamie, Alexandre Tokovinine, specjalizujący się w epigrafice Majów, pomógł Estradzie-Belli rozszyfrować glify, odkrywając tym samym tajemnice tożsamości zarówno władcy, jak i boga. Bóstwo znane jest archeologom jako Yax Wayaab Chahk G1. Reprezentuje m.in. burzę i można go przetłumaczyć jako „czarnoksiężnik, pierwszy bóg deszczu”. – To naprawdę bardzo niezwykłe odkrycie – mówi Estrada-Belli. Badanie rzuca światło na relacje pomiędzy różnymi władcami Majów Badania metodą datowania radiowęglowego wykazały, że pogrzebany władca, którego nazwano Itzam Kokaj Bahlam, prawdopodobnie rządził miastem ok. roku 350 n.e. Miejsce jego pochówku wyraźnie sugeruje, że był to władca Majów o elitarnym statusie i władzy królewskiej. Jednak znaleziska odkryte w tym miejscu stanowią dowód, który uwiarygadnia teorię, że wielu lokalnych przywódców z tamtych czasów było podwładnymi, a nawet marionetkami lub niewolnikami innych, znacznie potężniejszych królów. Niektóre z odkrytych przedmiotów w Chochkitam przypominają artefakty znalezione w innych potężnych miastach Mezoameryki, w tym przedstawienie Itzama Kokaja Bahlama w pozycji całkowicie frontalnej. – Wszystko wskazuje mi na to, że był to król Majów będący w strefie wpływów Tikal i Teotihuacán – mówi Estrada-Belli. – Starożytne mezoamerykańskie miasto Teotihuacán, położone we współczesnym Meksyku, i miasto Majów Tikal, również położone w Petén, były większe i bardziej wpływowe niż względny zaścianek Chochkitam – wyjaśnia. – Na miejscu nie znajdziemy żadnego „oświadczenia o wasalstwie” – mówi badacz National Geographic. – Ale jeśli czyta się między wierszami, to dowiemy się, że właśnie pochowany król był takim wasalem – dodaje. Naukowcy przyznali, że Chochkitam może być cennym źródłem wiedzy o relacjach politycznych pomiędzy poszczególnymi władcami i regionami cywilizacji Majów. Estrada-Belli i jego współpracownicy zamierzają teraz skupić się na bardziej zaawansowanych badaniach. W planach są m.in. badania DNA kości, które odkryto w krypcie, a także nowe wykopaliska, które mogą ujawnić nowe zabytki będące kolejnymi wskazówkami. Wszystko wskazuje bowiem na to, że królewska piramida może skrywać więcej tajemnic. Źródło: National Geographic
Gwatemala i Belize. 3-tygodniowy wypad do Ameryki Środkowej
Dlaczego łączyć te dwa kraje? Bo ze sobą sąsiadują i łatwo przedostać się z jednego do drugiego. Na podróż do Gwatemali i Belize wybieramy się wraz z Agnieszką Kołodziejską, popularną dziennikarka Radia ZET i prowadzącą program telewizyjny „Polacy za granicą".
W tym artykule: Gwatemala i Belize Co zobaczyć w Gwatemali? Co zobaczyć w Belize? Z Agnieszką Kołodziejską odwiedziliśmy już Alaskę i Nowy Orlean. Tym razem popularna dziennikarka Radia ZET zabiera nas w podróż do Ameryki Środkowej, gdzie czekają na nas fantastyczna Gwatemala i Belize. Gwatemala i Belize Powierzchnia obydwu odpowiada powierzchni mniej więcej połowy Polski. Wniosek? Można je w krótkim czasie zjechać wzdłuż i wszerz. Z takiego założenia wyszłam, planując trzytygodniowy wypad w tamten region i… nie udało mi się zobaczyć nawet połowy tego, co zaplanowałam. To często popełniany błąd podczas planowania podróży. Wydaje nam się, że jak sobie wszystko idealnie zaplanujemy, to potem wystarczy, że będziemy trzymać się planu. Gwatemala to tak zaskakujący kraj, że wszystkie plany ułożone przed wyjazdem można posłać w diabły. I zdać się na to, co przyniosą kolejne dni. I tak było w moim przypadku. Wylądowałam w Guatemala City po 33 godzinach podróży z Warszawy, wypłaciłam trochę quetzali i ruszyłam w nieznane. Quetzal, nazwa gwatemalskiej waluty pochodzi od nazwy ptaka żyjącego w lasach Ameryki Środkowej. Podobno ta piękna ptaszyna o karmazynowym brzuszku nie przeżyje doby w niewoli. Mam wrażenie, że dokładnie tak samo było z gwatemalskimi pieniędzmi. Banknoty wylatywały mi z portfela jeden po drugim, jakby im było za ciasno. Chcę przez to powiedzieć, że w Gwatemali jest drogo. A przynajmniej jeśli porównać ją z kosztami podróżowania po Azji Południowo-Wschodniej, którą tak sobie ukochałam. W ubiegłym roku w Wietnamie udawało mi się zjeść śniadanie za 35 tysięcy dongów czyli niecałe 6 złotych. W Warszawie mam miejscówkę, w której za 20 złotych dostaję dwie parówki, jajecznicę, trochę pomidora, masło i pieczywo. W Gwatemali śniadanie na mieście to już wydatek 60 quetzali czyli ponad 30 złotych. Co ciekawe dokładnie tyle samo kosztuje butelka całkiem niezłego gwatemalskiego rumu, a więc po co jeść śniadanie? Rajska Gwadelupa. Kiedy jechać na francuską wyspę na Karaibach Feerie kolorów, tropikalne plaże, aromatyczna kuchnia kreolska. Gwadelupa to jeden z najciekawszych departamentów zamorskich Francji. Co zobaczyć w Gwatemali? Gwatemala to przede wszystkim wulkany. Jeśli pojedziecie nad leżące w wulkanicznej kalderze i otoczone trzema wulkanami jezioro Atitlan, wspomnicie moje słowa: to miejsce jest magiczne. Nieważne, jak wielki jest twój jet lag czy ile piw wypiłeś poprzedniego wieczoru w jednej z rozlicznych knajp. I tak wstaniesz na wschód słońca, bo czegoś takiego jeszcze nie widziałeś. O świcie nad brzegiem jeziora zbierają się okoliczni mieszkańcy. Głównie kobiety i dzieci. Zaczynają od kąpieli, a potem robią pranie, używając kamieni jako tarek. Dlaczego kąpią się i piorą w jeziorze? Ponieważ ich domy nie mają kanalizacji. Podobno nie ma takiego miejsca, z którego można zobaczyć całe jezioro. Nie szkodzi. I tak każdego ranka siedziałam na pomoście i patrzyłam przed siebie jak zahipnotyzowana. Pisarz Aldous Huxley porównywał jezioro Atitlan do włoskiego Como. Nazwał je jednym z najpiękniejszych na świecie i powiedział o nim: „To naprawdę za dużo dobrego”. Kiedy opuszczasz Atitlan, chcesz już tylko więcej i więcej. Więcej wulkanów, więcej dżungli, więcej widoków zapierających dech w piersiach. I dostajesz je. Zarówno na wybrzeżu Pacyfiku, gdzie na plażach z czarnym wulkanicznym piaskiem surferzy łapią fale, jak i w głębi kraju, w Tikal, które jest największym świadectwem kultury majańskiej w Ameryce Środkowej. Albo podczas wspinaczek na wulkany, w trakcie których można być świadkiem ich majestatycznych wybuchów. Co zobaczyć w Belize? Kiedy już uznasz, że potrzebujesz odpoczynku na karaibskiej plaży, po prostu przekraczasz gwatemalsko-belizeńską granicę w Melchor de Menecos, skąd nad Morze Karaibskie masz już tylko 120 km. A tam? „Last night I dreamt of San Pedro”, czyli miasteczko na wyspie Ambergris Caye, o którym śpiewała Madonna w piosence „La isla bonita”. Wyspiarskie życie uzależnia i rozleniwia. Hipnotyzujący szum palm nad głową i rum szumiący w głowie sprawiają, że kompletnie poddajesz się temu, co nazywa się tu „caribbean vibe”. Ale nie prześpij całego pobytu i nie zapomnij o tym, że u wybrzeży Belize znajduje się słynna Blue Hole. Głęboka na 124 metry i szeroka na 300 metrów morska jaskinia w Morzu Karaibskim otoczona rafą koralową przyciąga nurków z całego świata. Jeśli masz wolne 400 dol. i uprawnienia nurkowe, zejdziesz na 40 metrów i poczujesz dreszcz. Dreszcz czasem powodowany niższą temperaturą wody na tej głębokości, czasem bliskością przepływającego obok rekina rafowego, a czasem świadomością, że pod tobą na dnie leży ponad 100 ciał ludzi, którzy z jakiegoś powodu utonęli w Blue Hole. To było jedno z najwspanialszych doświadczeń tej podróży. Jest coś metafizycznego w tej ciszy, w której słyszysz wyłącznie własny oddech. Siedzę w gwarnej kawiarni w zatłoczonym centrum Warszawy. Zamykam oczy i przypominam sobie tamten dzień. To trwa chwilę. Zaraz otrząsam się ze wspomnień, wstaję i wychodzę, bo wiem, że muszę zacząć planować kolejną podróż. Gwarna kawiarnia w zatłoczonym centrum Warszawy jest dobra tylko na moment. Posłuchaj również wideopodcastu z Agnieszką Kołodzejską. Nagranie znajdziesz w tym artykule. Nasz ekspert Agnieszka Kołodziejska Jej największą miłością jest radio, ale romansuje też z telewizją. Związana z Radiem ZET i Telewizją POLSAT, gdzie prowadzi program „Polacy za granicą". Prywatnie kocha podróże. Odwiedziła 61 krajów. A może 62. Gubi się w obliczeniach. Najszczęśliwsza, gdy czuje piasek pod stopami i słońce na twarzy.
Miasta Majów w Ameryce Środkowej. Gdzie mieszkali przedstawiciele tej prekolumbijskiej cywilizacji?
Miasta Majów to niepowtarzalne i zachwycające zabytki, które są dziś świadectwem istnienia i wielkości tej prekolumbijskiej cywilizacji. Chociaż znajdują się w wielu regionach Ameryki Środkowej, najbardziej monumentalne znajdziemy w Meksyku. Co wiemy o miastach Majów?
W tym artykule: Kim byli Majowie? Gdzie mieszkali Majowie? Miasta Majów: Chichén Itzá Miasta Majów: Teotihuacán Miasta Majów: Calakmul Miasta Majów: ciekawostki Majowie stworzyli jedną z najlepiej rozwiniętych cywilizacji Mezoameryki. Ten starożytny lud zamieszkiwał tereny obecnych Gwatemali, Belize, Hondurasu, Salwadoru i południowego Meksyku. Ich kultura rozwinęła się w okresie preklasycznym (2000 p.n.e. - 250 n.e.), a szczyt rozwoju przypadł na lata 250 n.e. - 900 n.e. W tym artykule poznasz najbardziej znane miasta Majów. Kim byli Majowie? Byli znani ze swojej zaawansowanej wiedzy astronomicznej, matematycznej i architektonicznej. Najważniejszymi osiągnięciami Majów były ich system pisma (hieroglify, a nieco później wdrożyli pismo sylabiczne i głoskowe) oraz słynny kalendarz, który opierał się o sprzężenie cyklu rytualnego (260-dniowego) i słonecznego (365-dniowego). Przedstawiciele tej cywilizacji znali również cyfrę 0 i opracowali dwudziestkowy system zapisu matematycznego. Potrafili obliczyć czas obrotu Księżyca, ustalić czas wystąpienia zaćmienia Słońca i poprawnie obliczyć długość roku słonecznego. Co więcej, w majańskich miastach powstawały nawet obserwatoria astronomiczne. Niestety, pomimo swojego olbrzymiego dorobku kulturowego, cywilizacja Majów zaczęła upadać, a miasta opustoszeć. Jedną z wielu hipotez wyjaśniających ostateczny upadek tej kultury, jest susza, która w negatywny sposób wpłynęła na rolnictwo, które było podstawą majańskiej gospodarki. Najnowsze badania wykazały nawet, jaki wpływ miały zmiany klimatyczne na konflikty społeczne i polityczne wśród Majów. Gdzie mieszkali Majowie? Majowie w czasach swojej świetności zbudowali setki, a może i tysiące majestatycznych miast. Ich pozostałości możemy dziś podziwiać m.in. na terenie Belize, Salwadoru, Gwatemali, Hondurasu i Meksyku. Niektóre z dawnych majańskich osad zapierają dech w piersiach, a zarówno naukowcy, jak i turyści doceniają kunszt i rzemiosło, z jakim budowano monumentalne budowle, taki jak piramidy schodkowe i świątynie pradawnych bogów. Majowie bardzo często budowali swoje osiedla w wysokich górach i dżunglach, jednak znajdziemy również osady, które powstały na nizinach i wybrzeżach. Ten starożytny lud był doskonale przystosowany do tych różnorodnych warunków i rozwijał skomplikowany system rolnictwa, który pozwalał im wykorzystywać zasoby naturalne Ziemi. Co spowodowało upadek cywilizacji Majów? Tę przyczynę znamy dziś aż za dobrze… Naukowcy dokonali skrupulatnej analizy 800 lat istnienia cywilizacji Majów. Okazało się, że początek końca nastąpił wraz z olbrzymią suszą, która ogarnęła ich ziemie. Warto zaznaczyć, że pomimo upadku wielu większych miast i zakończeniu okresu cywilizacji, część ludności majańskiej przetrwała i nadal zamieszkuje te regiony, kontynuując swoją wyjątkową kulturę i tradycję. Obecnie Majowie stanowią w krajach zamieszkania przede wszystkim ludność wiejską, zajmującą się rolnictwem, hodowlą i rzemiosłem. Majowie mówią ponad 20 językami i dialektami, a większość z nich posługuje się również językiem hiszpańskim. Ich liczbę szacuje się na ok. 6 mln. Miasta Majów: Chichén Itzá Chichén Itzá to jedno z najpopularniejszych i najbardziej zjawiskowych miast Majów. Uznaje się je za jedno z 7 nowych cudów świata. Chociaż dziś to jedynie ruiny, ponad 1000 lat temu było to jedno z najliczniejszych miast tej prekolumbijskiej cywilizacji. Znajdowało się na Półwyspie Jukatan i zostało założone ok. IV–VI wieku. Zachowane zabytki w częściach południowej i zachodniej są związane z wczesną kulturą Majów, a w części północnej z późniejszą kulturą Tolteków. Największy rozwój miasta przypada na złotą erę cywilizacji Majów, czyli XVIII–XII wiek. Chichén Itzá zamieszkiwało wówczas nawet 90 tys. ludzi. W wieku XIII miasto straciło na znaczeniu, a w XV zostało całkowicie opuszczone. Od 1924 roku prowadzone wykopaliska pozwoliły odkryć pozostałości wielu niezwykłych zabytków. Znajdują się tu słynna piramida Majów, Świątynia Kukulkana i Świątynia Wojowników, czy El Caracol (pl. Ślimak, okrągła, szeroka wieża służąca prawdopodobnie do obserwacji astronomicznych). W 1988 roku stanowisko archeologiczne w Chichén Itzá wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Miasta Majów: Teotihuacán Teotihuacán to jedno z największych ze wszystkich prekolumbijskich miast. Położone jest w północno-wschodniej części Kotliny Meksykańskiej, na wysokości 2300 m n.p.m., na obszarze stanu Meksyk. To ok. 40 km od stolicy kraju. Jest uważane za jedno z najważniejszych i najbardziej tajemniczych stanowisk archeologicznych na świecie. Nie wiadomo bowie, kto stworzył miasto, ani dlaczego upadło. Uważa się, że szczytowy okres rozwoju przypada na okres 150 a 600 r. n.e. Zajmowało obszar nawet 22 km2 i mieszkało tam ponad 100 tysięcy mieszkańców. Było jednym z największych ośrodków kultu religijnego w całej Mezoameryce. Najbardziej charakterystycznymi elementami miasta są ogromne piramidy, czyli Piramida Słońca i Piramida Księżyca. Ta pierwsza, z wysokością ponad 65 metrów, jest jedną z największych piramidalnych budowli w Meksyku. Druga konstrukcja natomiast jest mniejsza, ale wciąż imponująca, zwłaszcza wraz z rozległym kompleksem placów, alei i domów mieszkalnych. Miasta Majów: Calakmul Calakmul to również jedno z największych i najważniejszych stanowisk archeologicznych Majów. Starożytne miasto położone jest głęboko w dżungli na południowym-wschodzie stanu Campeche, ok. 30 km od granicy z dzisiejszą Gwatemalą. Miejscowość ta była jednym z najpotężniejszych miast tej prekolumbijskiej cywilizacji. Miasto po raz pierwszy zostało odkryte w 1931 roku z lotu ptaka, przez biologa Cyrusa L. Lundella. Według odkrywcy, który nadał nazwę temu miejscu, w języku Majów miało znaczyć „Miasto Dwóch Sąsiadujących Piramid”. Calakmul jest uważane za główny ośrodek władzy państwa Kaan lub „Królestwa Węża”. Kaan miało tworzyć sojusz z Caracol, a ich głównym konkurentem było Tikál. Lennem starożytnego miasta od około 630 r. n.e. było Uxul. Archeolodzy sugerują, że Calakmul liczyło prawdopodobnie ok. 50 tys. mieszkańców, którzy zamieszkiwali obszar ok. 70 km². Podczas dotychczasowych wykopalisk odnaleziono w sumie 6250 budowli. Wśród nich znalazły się między innymi mur północny oraz zbiorniki wodne. W mieście zbudowano również 45-metrową piramidę, która jest największą spośród wszystkich odkrytych na Półwyspie Jukatan. W 2002 roku stanowisko archeologiczne w Calakmul wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Miasta Majów: ciekawostki W 2022 roku naukowcy odkryli, że ziemia, którą zamieszkiwali Majowie, została przez nich przed laty poważnie zatruta rtęcią. Uczeni uważają, że tak bardzo, że do dziś może być niebezpieczna dla zdrowia. Autorzy przeanalizowali tereny większości Mezoameryki, którą zamieszkiwali przedstawiciele tej cywilizacji. W artykule opublikowanym na łamach czasopisma „Frontiers in Environmental Science” zwrócono uwagę, że we wszystkich dawnych ośrodkach kultury i miastach Majów odnajdowano wiele przedmiotów wypełnionych rtęcią oraz artefakty pomalowane cynobrem. Badacze stwierdzili, że między 250 a 1100 r. n.e. ludność ta bardzo często używała rtęci oraz produktów, które ją zawierała. Autorzy odkrycia doszli do wniosków, że zanieczyszczenie wynika z faktu, iż Majowie namiętnie używali rtęci niemalże do wszystkiego. Zarówno w sztuce, jak i podczas wszelkich rytuałów, w tym pogrzebowych. Majowie zazwyczaj wykorzystywali rtęć cynobru, ale rzadkie dowody archeologiczne wykazują, że korzystano nawet z płynnej formy tego pierwiastka, która jest najbardziej niebezpieczna. Takie przypadki odnotowano m.in. w Quiriqua w Gwatemali, El Paraiso w Hondurasie oraz w meksykańskim Teotihuacán. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Popol Vuh – święta księga Majów. To bardzo ważne źródło wiedzy o tej prekolumbijskiej cywilizacji
Popol Vuh została spisana przez naród Kicze, który należał do cywilizacji Majów i zamieszkiwał tereny dzisiejszej Gwatemali. W tekście znajdziemy opowieści o dziejach tego prekolumbijskiego ludu, jak i historie i mity dotyczące powstania majańskiego społeczeństwa.
W tym artykule: Kto napisał Popol Vuh? Hiszpańskie tłumaczenie Popol Vuh odnaleziono dopiero w połowie XIX wieku Co znajdziemy w Popol Vuh? Popol Vuh składa się z kilku najważniejszych ksiąg „Księga Wspólnoty”, „Księga Rady” lub Rękopis z Chichicastenango. To kilka nazw Popol Vuh, czyli świętej księgi majańskiego narodu Kicze. To również jedno z najważniejszych źródeł pisanych o losach, historii i kulturze cywilizacji Majów. Dla mieszkańców prekolumbijskiej Ameryki była niczym Biblia dla chrześcijan lub Koran dla muzułmanów. W tekście znajdziemy opowieści i mity dotyczące powstania narodu na terenach dzisiejszej Gwatemali. Kto napisał Popol Vuh? Nie wiadomo dokładnie, kto jest autorem Popol Vuh. Niektórzy historycy sugerują, że księga mogła zostać również spisana przez wielu anonimowych autorów. Wiadomo, że teksty powstały w latach 1554–1558. W okresie konkwisty Majowie z narodu Kicze spisywali również swoje relacje o podboju hiszpańskim, które znajdują się na końcu księgi. Popol Vuh została odkryta dopiero w 1701 roku. Znalazł ją hiszpański dominikanin Francisco Ximeneza, który został mianowany proboszczem w Chichicastenango, mieście w środkowej Gwatemali. Duchowny wykonał transkrypcję tekstu, a następnie przetłumaczył go na język hiszpański. Oryginalne rękopisy zwrócił rdzennym mieszkańcom kraju z narodu Kicze, które po latach prawdopodobnie przepadły. Hiszpańskie tłumaczenie Popol Vuh odnaleziono dopiero w połowie XIX wieku Kopia ojca Ximeneza pozostawała przez ponad 100 lat w klasztorze w Gwatemali, a później trafiła do zbiorów Uniwersytetu San Carlos. Niemalże zapomniano o jej istnieniu. W latach 1852–1855 austriaccy etnologowie Moritz Wagner i Carl Scherzer podróżowali po Ameryce Środkowej. Wówczas, przeszukując zbiory biblioteki uniwersyteckiej, natknęli się na dzieło hiszpańskiego dominikanina. Piramidy schodkowe, okrutne rytuały i krwawe wojny. Z czym jeszcze kojarzy nam się cywilizacja Majów? Cywilizacja Majów jest obecnie zaliczana do grona najbardziej rozwiniętych kultur prekolumbijskich. Ludy majańskie pozostawiły po sobie niezwykle bogatą spuściznę w postaci imponujących obi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cywilizacja-majow-osiagniecia-rytualy-i-budowle-majow-co-wiemy-o-tej-cywilizacji-fot-getty-images-7056056.jpg" width="938" height="625" alt="Cywilizacja Majów – osiągnięcia, rytuały i budowle Majów. Co wiemy o tej cywilizacji? (fot. Getty Images)" title="Cywilizacja Majów – osiągnięcia, rytuały i budowle Majów. Co wiemy o tej cywilizacji? (fot. Getty Images)" /> Naukowcy zlecili stworzenie kopii Popol Vuh. W 1856 roku w Wiedniu po raz pierwszy wydano świętą księgę Majów, zarówno w języku Kicze, jak i po hiszpańsku. W 1861 r. opat Charles Etienne Brasseur de Bourbourg przetłumaczył majańskie teksty i opublikował je we francuskiej wersji w Paryżu. Wersja ta zawierała obszerne komentarze, wyjaśnienia i przypisy. Tłumaczenia Ximeneza i Brasseura stały się później podstawą większości współczesnych wydań Popol Vuh. Co ciekawe, w Polsce święta księga Majów ukazała się po raz pierwszy dopiero w 1980 roku nakładem Polskiego Instytutu Wydawniczego. Za tłumaczenie odpowiadali Halina Czarnocka i Carlos Marrodána Casas. Co znajdziemy w Popol Vuh? Jednym z najważniejszych mitów, który opowiada o początkach ludu Kicze, jest historia o bliźniakach Ixbalanque i Hunahpu. Według majańskich wierzeń była to para bogów, twórców cywilizacji Majów. Popol Vuh przedstawia je jako małpy, które są zarówno istotami dobrotliwymi, jak i bezwstydnymi, przynoszącymi nieszczęście i nieustannie manifestującymi siłę swojej seksualności. Matką bliźniaków była Ixquic, czyli bogini ziemi, która została zapłodniona przez Hun-Hunaphu, boga ognia. Według świętej księgi Majów bracia brali udział w walce dobra i zła. Epicka batalia miała miejsce na placu gry w ullamalitztli (to rytualna gra w piłkę). W wyniku przegranej Hunahpu stracił głowę, a Ixbalanque musiał dokończyć grę w pojedynkę. Odcięcie głowy miało symbolizować „śmierć słońca” oraz powrót do życia boga kukurydzy i walkę księżyca z siłami ciemności. Co spowodowało upadek cywilizacji Majów? Tę przyczynę znamy dziś aż za dobrze… Naukowcy dokonali skrupulatnej analizy 800 lat istnienia cywilizacji Majów. Okazało się, że początek końca nastąpił wraz z olbrzymią suszą, która ogarnęła ich ziemie. Drugi z bliźniaków odzyskał głowę brata i postanowił nad nią czuwać. Miał być to symbol odrodzenia słońca oraz możliwość zapewnienia kiełkowania kukurydzy. Gdy słońce zachodziło, Ixbalanque samotnie bronił ludzkość przed nocą i jej potworami. Wieczna walka przez całą dobę oznaczała cykliczność życia. Właśnie dlatego rozgrywka w ullamaliztli w Mezoameryce miała znaczenie duchowe. Popol Vuh składa się z kilku najważniejszych ksiąg Popol Vuh, podobnie jak Biblia, składa się z kilku rozdziałów lub ksiąg. Dzieło rozpoczyna się od wstępu, w którym znajdziemy informacje o powstaniu świata według mitologii Majów oraz opis naszej planety. W księdze pierwszej spisano proces powstania wszystkich istot żywych. Według Majów ludzie zostali stworzeni z ziemi i błota. Księga druga opowiada o walkach bogów i ostatecznym przywróceniu porządku i równowagi na świecie. W księdze trzeciej znajduje się wspomniana wcześniej historia bliźniaków. Ostatni fragment Popol Vuh opisuje lud Kicze oraz jest pewnego rodzaju poradnikiem moralności, który zawiera wskazówki etyczne. W ostatniej części znajdziemy również kroniki i dzieje Majów. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Naukowcy przebadali pozostałości ogromnej cywilizacji Majów. Rozwijała się w Gwatemali w tysiącleciu przed naszą erą
Z pomocą lidaru udało się dokładnie zbadać obszar w Gwatemali, na którym 3–2 tys. lat temu rozkwitała potężna cywilizacja Majów. Jak się okazuje, potrafiła ona zarządzać dużym skupiskiem ludności i dbać o skomplikowaną infrastrukturę.
W tym artykule: Osady i drogi na groblach Potężne państwo Majów Do czego służy lidar? Bajos to rozległe bagniste rozlewiska, które pojawiają się sezonowo. Zbierają się na terenie zwanym niecką Milador-Calakmur: depresji w Gwatemali i Meksyku otoczonej z trzech stron wzgórzami. Woda spływa z nich do niecki, tworząc w porze deszczowej ciągnące się na wiele kilometrów bagna. Mogą pokrywać nawet dziesiątki kilometrów kwadratowych. Opis nie wydaje się zachęcający, jednak teren ten od dawna przyciągał ludzi. Pierwsze ślady osadnictwa na terenie Niecki Milador-Calakmur pochodzą sprzed prawie 5 tys. lat. 3 tys. lat temu obszar był już zamieszkały na stałe. Rozwijała się tam potężna cywilizacja Majów, która utworzyła skomplikowane hierarchiczne państwo. O upadku cywilizacji Majów, przeczytasz również tutaj. Jak wyglądało? Odpowiedź na to pytanie przyniosły badania części Niecki Milador-Calakmur znajdującej się w Gwatemali. Międzynarodowa grupa naukowców kierowana przez Richarda Hansena i Carlosa Moralesa-Aguilara zmapowała teren z pomocą lidaru. Swoje wyniki opisała w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Ancient Mesoamerica”. Osady i drogi na groblach Jak duża była cywilizacja Majów rozwijająca się w dzisiejszej północnej Gwatemali? W samej niecce naukowcy zidentyfikowali 775 stanowisk archeologicznych i dodatkowe 189 na otaczających ją krasowych wzniesieniach. Każde z tych stanowisk oznacza jakieś elementy architektury – pojedyczne lub stanowiące grupę. W sumie naukowcy połączyli je aż w 417 różnych ośrodków: metropolii, miast i osad. Historia odkrycia Biblii. Dziś te znaleziska warte są miliony Formę i treść Pisma Świętego kształtowały stulecia badań, debat, postępu technicznego i kultu. Od słów pisanych ręcznie na papirusie i pergaminie po egzemplarze drukowane przez mechanic... Funkcjonowanie tak bogatego organizmu państwowego możliwe było dzięki sprawnej komunikacji. Zapewniała ją skomplikowana sieć dróg zwanych sacbeób. Tak określa się wzmocnione drogi budowane na groblach. Na badanym terenie Niecki Milador-Calakmur miały one aż 177 km długości. Potężne państwo Majów Naukowcy zwracają uwagę, że na rozwiniętym, choć stosunkowo niedużym terenie (mającym 1,7 tys. km kw) osady musiały być gęsto zaludnione. W niektórych z nich odkryto ślady wskazujące na istnienie w przeszłości wielkich platform i piramid. To z kolei dowód, że ośrodki służyły jako miejsca pracy, rozrywki, ale również zarządzania całością i polityki. „Spójność architektoniczna, ceramiczna czy rzeźbiarska w tym czasie oraz przede wszystkim sieć dróg – (sacbeób) wskazuje, że był to scentralizowany politycznie i ekonomicznie obszar, pierwszy wielki organizm państwowy na Nizinach Majów” – można przeczytać w artykule na stronie archeologia.edu.pl, opisującym m.in. badania zespołu Hansena i Moralesa-Aguilara. To kolejny przykład, jak bardzo rozwinięta była cywilizacja Majów. Największy okres rozkwitu tego ludu, uznawany okres klasyczny, przypada na lata 200–900 n.e. W tym czasie w Europie upadały antyczne cywilizacje i rozpoczynało się epoka Wieków Ciemnych, czyli wczesnego średniowiecza. Odkryto sekret grobowca nieopodal Stonehenge. 4000 lat temu pochowano w nim szamana? Naukowcy odkryli, że kamienne narzędzia, które odnaleziono w grobowcu niedaleko Stonehenge, były wykorzystywane do obróbki złota. Kto został pochowany w starożytnej nekropolii z epoki brązu? Do czego służy lidar? Do zbadania Niecki Milador-Calakmur naukowcy użyli lidaru, czyli połączenia lasera z teleskopem. Lidar pozwala przeskanować teren z wysokości i zbadać, co znajduje się pod nieraz gęstą warstwą roślinności. Jest bardzo użyteczny dla archeologów, którym pozwala tworzyć trójwymiarowe mapy terenu. A dzięki temu wyszukiwać niewidoczne stanowiska i obiekty archeologiczne. Lidar szczególnie sprawdza się w bujnych lasach deszczowych. Pozwala zajrzeć pod zieloną kopułę i zobaczyć, jak ukształtowany jest teren pod nią. To dzięki niemu odkryto dwa lata temu Aguada Fenix. Czyli gigantyczną platformę ceremonialną Majów mającą prawie półtora kilometra długości. Została odnaleziona w stanie Tabasco w południowym Meksyku. Źródło: Ancient Mesoamerica, phys.org, archeologia.edu.pl Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Polki potrafią, czyli samochodem przez Meksyk i Gwatemalę [W TRASIE]
Nasza wyprawa rozpoczęła się 10 miesięcy temu. Wyprowadziłyśmy się z wynajmowanych mieszkań, zwolniłyśmy się z pracy, załatwiłyśmy wszystkie formalności dla naszego psiaka, a na końcu spakowałyśmy cały swój dobytek w 60-litrowe plecaki.
W tym artykule: Meksyk: z północy na południe Gwatemala: noc na wulkanie Ekipa Go Getters zna się jeszcze z okresów nastoletnich. Zawsze lubiłyśmy podróżować. Na początku były to wyprawy tygodniowe, później miesięczne, a na końcu paromiesięczne praktyki w Portugalii czy wyjazdy w celach zarobkowych do Anglii. Pomysł na roczną wyprawę rósł w nas od bardzo dawna. Wtedy jednak nie byłyśmy jeszcze gotowe na to, żeby rzucić wszystko i zmienić swoje życie o 180 stopni. Wykonałyśmy ogrom pracy nad sobą, zaoszczędziłyśmy trochę pieniędzy i poczułyśmy, że ten moment właśnie nastał. Kupiłyśmy więc bilety do Meksyku, bo ten rejon był cały czas otwarty w czasach pandemii i łatwiej było nam przetransportować na pokładzie samolotu Ushiego – czworonożnego członka Go Getters. 9 września 2021 roku wielkie plecaki stały się całym naszym dobytkiem na kolejne miesiące. Podróż po Meksyku rozpoczęłyśmy od stolicy tego kraju. Na początku miałyśmy tylko jeden plan: kupno samochodu. Okazało, że nie jest to łatwe. Żadna z nas nigdy nie kupowała auta samodzielnie i nie mówiła po hiszpańsku. Przegląd auta zrobiłyśmy przez kamerkę z pomocą nowo poznanego znajomego. Sprawdziłyśmy też, czy auto nie jest kradzione. No i udało się! Kupiłyśmy samochód w niecałe dwa tygodnie od rozpoczęcia poszukiwań. Chevrolet Chevy rocznik 2000 stał się naszym nowym domem na kółkach. Meksyk: z północy na południe Początkowo w Meksyku miałyśmy zostać jakiś miesiąc. Tak nas w sobie rozkochał, że postanowiłyśmy eksplorować ten kraj najdokładniej, jak się tylko da. Tym sposobem zostałyśmy w nim prawie siedem miesięcy, odwiedzając 9 stanów: San Luis Potosi, Oaxaca, Chiapas, Hidalgo, Guerrero, México, Morelos, Michocán i Queretaro. Pierwszym przystankiem była bliska północ, rzadko odwiedzana przez turystów. W stanie Hidalgo miałyśmy okazję kąpać się w ogromnym kompleksie gorących źródeł Grutas Tolantongo i spacerować po górzystych rejonach parku El Chico. W stanie San Luis Potosi widziałyśmy też słynny Las Pozas, czyli surrealistyczny ogród Edwarda Jamesa, wspierającego działalność Salvadora Dalego. Kąpałyśmy się też w pięknym wodospadzie Tamasopo. Na północy przeżyłyśmy też pierwszą poważną chorobę, która zakończyła się hospitalizacją dwójki z ekipy. Diagnoza: salmonella. Kolejnym przystankiem na naszej trasie była Oaxaca i słynne Dia de Muertos. To meksykańskie święto zmarłych, które oczarowało nas i na długo zostanie w naszych głowach. Muzyka, parady, śpiewy, pomalowane twarze, tańce, poczucie jedności, a wszystko popijane wspólnie mezcal z jednego kieliszka. To była ogromna różnica, w porównaniu z Polską, gdzie ten okres jest wyjątkowo smutny. Zrozumiałyśmy jak ważna jest radość z życia i przeżywanie go tak jakby nie miało być jutra. Meksyk zadziwił nas jeszcze niejednokrotnie. Jednym z takich doświadczeń było zamieszkanie u rdzennego plemienia Lankandonów, uważanych za potomków Majów. Musiałyśmy nauczyć się gotować na żywym ogniu, kąpać w rzece i przyzwyczaić się do życia bez dostępu do sieci, ale za to blisko natury. Przeprowadziłyśmy wywiad z 80-letnim Kayum, który zdradził nam, że obecnie prawdziwych Lankandonów jest już tylko 900. Opowiedział także o swoich wierzeniach, tradycyjnych ubiorach i zwyczajach. Posłuchałyśmy też prawdziwego języka majańskiego i odkrywałyśmy zakątki dżungli Monte Azules, którą Lankandonowie znają jak własną kieszeń. Jak odróżnić Urugwajczyka od Argentyńczyka? Podpowiada Jarosław Gugała [Kawa z ambasadorem] Polakom Urugwaj wydaje się krajem egzotycznym i nieznanym. O zamożności i laickości Urugwajczyków opowiada Jarosław Gugała, były ambasador Urugwaju w RP. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-odroznic-urugwajczyka-od-argentynczyka-o-tozsamosci-i-realiach-zycia-w-urugwaju-opowiada-jaroslaw-gugala-a10f1b3.jpeg" width="938" height="563" alt="Jak odróżnić Urugwajczyka od Argentyńczyka? O tożsamości i realiach życia w Urugwaju opowiada Jarosław Gugała [" title="Jak odróżnić Urugwajczyka od Argentyńczyka? O tożsamości i realiach życia w Urugwaju opowiada Jarosław Gugała [" /> Gwatemala: noc na wulkanie Po Meksyku przyszedł czas na Gwatemalę. Przekraczanie granicy kupionym samochodem okazało się niezwykle trudne. Aby osiągnąć ten cel, próbowałyśmy dosłownie wszystkiego. Namawiałyśmy strażników granicznych, aby nas przepuścili, jeden z miejscowych prawników podrobił nam papier własności, a na koniec spisałyśmy notarialny dokument poświadczający legalność zakupu naszego auta. Skończyło się na sześciu próbach, aż w końcu zrobiłyśmy to! Głównym celem podróży do Gwatemali było zobaczenie aktywnej lawy z bliska. Już podczas pobytu w mieście Antigua nie mogłyśmy pomieścić tego widoku erupcji w głowach, która widoczna jest z praktycznie każdego punktu miasteczka. Postanowiłyśmy więc zdobyć szczyt Acatenango, znajdujący się na wysokości 3976 m n.p.m. oraz stanąć jak najbliżej Fuego. Piłyśmy gorącą czekoladę z widokiem na erupcję i spałyśmy w namiocie dosłownie naprzeciwko wybuchającego wulkanu. Ciężko było zasnąć, bo z każdym hukiem otwierałyśmy zamek swojego namiotu, żeby zapisać ten widok jak najtrwalej w swojej pamięci. Zdecydowanie jest to ulubione i jedno z najpiękniejszych wspomnień z tej podróży, a nawet życia. Mimo początkowych myśli o tym, żeby dojechać zakupionym autem aż po kraniec Ameryki Południowej, postanowiłyśmy zawrócić. Wróciłyśmy do Meksyku, bijąc się początkowo z myślami. Zaakceptowałyśmy jednak, że plany mogą ulec zmianie i zatrzymałyśmy się na dwa miesiące w Puerto Escondido. To mekka surfingu, który pokochałyśmy. Fale osiągają tu nawet do 18 metrów! W Puerto pływałyśmy z delfinami i pierwszy raz widziałyśmy wieloryby. No i najważniejsze, powiększyłyśmy swoją ekipę o jeszcze jednego psiaka, znalezionego na jednej z meksykańskich ulic. Żyjemy w podróży z oszczędności, które powoli nam się kończą. Postanowiłyśmy więc znaleźć nową możliwość i przedłużyć swój pobyt na najdłuższych wakacjach życia. W Puerto kończymy swoją przygodę z Meksykiem i zaczynamy nową, ale w zupełnie innym, nieoczekiwanym kierunku. Jeżeli jesteście ciekawi, gdzie tym razem pokierują nas nasze nogi i głowy pełne marzeń to zapraszamy na Instagram @gogetters_girls, gdzie na bieżąco relacjonujemy swoje wyprawy.
Dlaczego Majowie wwiercali w zęby drogocenne klejnoty? Naukowcy odkryli, że nie tylko dla wyglądu
Przyozdabianie zębów cennymi kamieniami szlachetnymi było powszechną praktyką wśród starożytnych Majów. Najnowsze badania wykazały jednak, że w tej praktyce nie chodziło jedynie o ładny uśmiech…
W tym artykule: Niezwykła praktyka przyozdabiania zębów miała nie tylko estetyczne zastosowanie W badaniach analizowano zęby z trzech stanowisk archeologicznych Inkrustacje były tworzone z niezwykłą precyzją Majowie wciąż skrywają przed nami wiele tajemnic. Każde kolejne odkrycie archeologiczne udowadniają, że w okresie prekolumbijskim była to jedna z najlepiej rozwiniętych cywilizacji regionu. Niezwykła praktyka przyozdabiania zębów miała nie tylko estetyczne zastosowanie Najnowsze badania zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Journal of Archeological Science: Reports”. Zespół naukowców z meksykańskiego Centrum Badań i Studiów Zaawansowanych Narodowego Instytutu Politechnicznego postanowił lepiej przyjrzeć się intrygującemu zwyczajowi inkrustacji zębów. Starożytna świątynia Majów odkryta w Meksyku. Archeologom pomógł laser Badacze zidentyfikowali 478 starożytnych miejsc ceremonialnych w Meksyku. Udało się to dzięki połączeniu technologii lasera z teleskopem Uczeni postanowili przeanalizować materiał, który był wykorzystywany do przymocowywania klejnotów do zębów Majów. Okazuje się, że substancja ta miała niezwykle cenne właściwości higieniczne, lecznicze i profilaktyczne. Ten specyficzny „klej” poza tym, że w doskonały sposób utrzymywał kamienie lub minerały w wywierconych dziurach, był również bardzo pomocny w zapobieganiu chorób zębów. Chodzi m.in. o próchnicę. W badaniach analizowano zęby z trzech stanowisk archeologicznych Uczeni w badaniach wykorzystywali zęby, które zostały odnalezione na trzech stanowiskach archeologicznych: w Gwatemali, Belize i Hondurasie. Kości należały do osób, które pochodziły z niższych klas społecznych. Badacze odkryli, że w materiale uszczelniającym klejnoty znajduje się ok. 150 cząstek organicznych, które występują w żywicy roślinnej. Doniosłe odkrycie w starożytnym mieście Majów Tikal Nieznany dotąd kompleks architektoniczny został odkryty przez archeologów w starożytnym mieście Majów Tikal, na terenach współczesnej Gwatemali. Autorzy twierdzą, że w zależności od tego, skąd pochodziły zęby, skład kleju uszczelniającego nieco różnił się od siebie. Główne składniki były jednak prawie identyczne. Uczeni twierdzą, że podstawowym budulcem była smoła drzewna, która wytworzona została z drzewa sosnowego. Naukowcy zwracają uwagę na fakt, że ma ona właściwości antybakteryjne. W artykule czytamy również, że w dwóch zębach odkryto organiczne związki chemiczne szałwii muszkatołowej. Autorzy badań przypominają, że roślina ta cechuje się silnymi właściwościami przeciwbakteryjnymi i przeciwgrzybicznymi. Ponadto naukowcy zidentyfikowali olejki eteryczne, które pochodziły z mięty. Inkrustacje były tworzone z niezwykłą precyzją Eksperci już od dawna mieli świadomość, że Majowie przywiązują dużą wagę do swoich zębów. W ten sposób wyrażali siebie i podkreślali swoją tożsamość. Dotychczas uważano jednak, że była to jedynie forma sztuki. Bomba zegarowa i królestwo umarłych. Zagadki i tajemnice Majów Tuż za miastem Cancún naukowcy znaleźli nowe wejście do krainy cieni Majów. Meksykańscy uczeni przyznają, że ich odkrycie rzuca nowe światło na dotychczasową wiedzę o zwyczajach Majów. Dodają również, że to, co jest najbardziej intrygujące w ich badaniach, to fakt, że praktyka ta nie dotyczyła tylko elit społecznych. Autorzy wskazują, że najprawdopodobniej była to powszechna i codzienna forma leczenia zębów. Co ciekawe – niezwykle fachowa. Nawiercenia i inkrustacje były wykonane z precyzją, której nie powstydziliby się dzisiejsi dentyści. Źródło: Journal of Archaeological Science: Reports.
Archeologiczna sensacja w Gwatemali. Odnaleziono najstarszy dowód istnienia kalendarza Majów
Pośród wielu fragmentów starożytnego mezoamerykańskiego malowidła ściennego, archeolodzy odnaleźli prawdopodobnie najstarszy dowód na istnienie kalendarza Majów. Badacze twierdzą, że pochodzi nawet z 300-200 r. p.n.e.
W tym artykule: Starożytne piramidy Majów z okresu preklasycznego wciąż skrywają wiele tajemnic To prawdopodobnie najstarszy dowód na istnienie kalendarza Majów Kalendarz rytualny Tzolkin liczył 260 dni Majowie nazywali siebie na cześć dni z kalendarza Majowie stworzyli niezwykle wysoko rozwiniętą cywilizację w okresie prekolumbijskim. Zamieszkiwali tereny dzisiejszego Meksyku, Gwatemali, Belize, Salwadoru i Hondurasu. Ich początki sięgają nawet 2000 r. p.n.e., które określa się mianem okresu preklasycznego. W tym czasie powstawały pierwsze osady, m.in. Cuello, które leży dziś w północnym Belize, oraz starożytne ołtarze i ośrodki kultury. Natomiast pierwsze bezpośrednie wzmianki o słynnym kalendarzu Majów pojawiają się na inskrypcjach dopiero z II-III w n.e., czyli z tak zwanego okresu klasycznego. Teraz okazuje się, że archeolodzy odnaleźli najstarszy w historii dowód na jego istnienie. Starożytne piramidy Majów z okresu preklasycznego wciąż skrywają wiele tajemnic Zespół archeologów prowadził badania w kompleksie piramid Las Pinturas, które znajduje się w San Bartolo. To gmina położona na południowym zachodzie Gwatemali. Niegdyś znajdowała się tam osada Majów, która powstała w późnym okresie preklasycznym, między 400 r. p.n.e. a 200 r. n.e. Same piramidy mogły stać zbudowane nawet 400 lat wcześniej. Laser prawdę ci powie. Archeolodzy odkryli blisko 500 obiektów związanych z cywilizacją Majów Badacze zidentyfikowali 478 starożytnych miejsc ceremonialnych w Meksyku. Udało się to dzięki połączeniu technologii lasera z teleskopem Pierwszy raz badacze natknęli się na nią w 2001 roku. Naukowcy zidentyfikowali wówczas malowidła, które przedstawiały mitologiczne stworzenia i bóstwa tej cywilizacji. Z kolei w 2005 roku archeolodzy odnaleźli jeden z najstarszych śladów pisma hieroglificznego Majów. To prawdopodobnie najstarszy dowód na istnienie kalendarza Majów Najnowsze odkrycie zostało opisane na łamach czasopisma naukowego „Science Advances”. Naukowcy stwierdzili w nim, że jeden z fragmentów muralu przedstawia najstarszą odnalezioną dotąd wzmiankę o pradawnym kalendarzu Majów. To Tzolkin, czyli kalendarz rytualny. Jeden z trzech, obok świeckiego haab i długiej rachuby. Cała trójca nie funkcjonowała jednak samodzielnie, lecz była ze sobą skorelowana. Na podstawie datowania radiowęglowego uczeni stwierdzili, że pochodzi co najmniej z okresu między 300 a 200 r. p.n.e. Dotychczas uważano, że powstał w I wieku p.n.e. Doniosłe odkrycie w starożytnym mieście Majów Tikal Nieznany dotąd kompleks architektoniczny został odkryty przez archeologów w starożytnym mieście Majów Tikal, na terenach współczesnej Gwatemali. Kalendarz rytualny Tzolkin liczył 260 dni Fragment malowidła naściennego przedstawia glif jelenia. Zwierzę reprezentuje siódmy dzień, który w języku Majów nazywa się Manik. Tzolkin liczył 260 dni i składał się z dwudziestodniowych „tygodni”. Każdy dzień miał swoją nazwę i symbol, który go określał. Miesiące zaś obliczało się na podstawie trzynastu dni. Gdybyśmy mieli porównać kalendarz majański do gregoriańskiego, liczenie odbywałoby się w taki sposób: po 1 stycznia następuje 2 lutego, natomiast później 3 marca, a potem 4 kwietnia. W Tzolkin będzie to 1 Imix, 2 Ik, 3 Akbal i tak dalej. Taki układ wynika z tego, że liczby 20 i 13 były bardzo ważne w majańskiej duchowości. Historycy twierdzą, że Tzolkin jest najstarszym spośród trzech kalendarzy. Majowie używali go głównie do pomiaru czasu. Niektórzy eksperci sugerują, że mógł być oparty na cyklu orbitalnym Wenus. Planeta ta jest widoczna przez ok. 263 dni na niebie. Niektórzy naukowcy podejrzewają jednak, że Tzolkin mógł równocześnie określać czas wydarzeń religijnych i obrzędów. Piramida Majów zbudowana z wulkanicznej skały. Sensacyjne odkrycie jednego z archeologów Naukowcy odkryli, że 1 500 lat temu budowniczowie Majów stworzyli masywną piramidę z wyrzuconej przez wulkan skały. Erupcja wulkanu była tak potężna, że ​​ochłodziła Ziemię. Majowie nazywali siebie na cześć dni z kalendarza Glif z wizerunkiem jelenia znajdował się na dwóch drobnych kawałkach ściany z gipsu. Naukowcy twierdzą, że bardzo prawdopodobne jest to, iż kalendarz Tzolkin był używany znacznie wcześniej, niż nam się do tej pory wydawało. – Wszystkie dowody wskazują na to, że nie możemy wyodrębnić tylko jednego regionu Mezoameryki, który jest dokładnym miejsce powstania kalendarza – czytamy w artykule. Archeolodzy podejrzewają, że odnaleziony glif może również przedstawiać ważnego arystokratę. Naukowcy przypominają bowiem, że Majowie byli często nazywani na cześć dni z kalendarza. Ta teza jest jednak mniej prawdopodobna. Źródło: Science Advances.
Niszczycielski huragan Iota uderzył w Nikaraguę. Najsilniejszy w skali
Huragan Iota zakwalifikowany do najwyższej – piątej kategorii – pod względem siły, uderzył w wybrzeże Nikaragui w poniedziałek wieczorem czasu lokalnego. Ewakuacja mieszkańców Hondurasu, Gwatemali i Nikaragui z zagrożonych rejonów trwała od piątku.
W poniedziałek przed południem (czasu wschodniego) huragan utrzymywał maksymalną prędkość wiatru na poziomie ok. 257 km/h – podaje Live Science. W poniedziałek wieczorem lokalnego czasu Iota dotarł do wybrzeży Nikaragui. W niedzielną noc prędkość wiatru huraganu Iota wzrosła o 64 km/h w ciągu zaledwie sześciu godzin. To przykład „gwałtownej intensyfikacji”, w której burze gwałtownie nasilają się w bardzo krótkim czasie. Naukowcy przewidują, że gwałtowna intensyfikacja będzie występować coraz częściej, ponieważ temperatura oceanów nadal rośnie z powodu zmian klimatycznych. – Oko huraganu Ioty jest niedaleko granicy wybrzeża w okolicach Haulover, 41 km na południe od portowego miasta Bilwi – poinformował Marcio Baca, dyrektor instytutu meteorologicznego w Nikaragui. Według oświadczenia National Hurricane Center (NHC), wzdłuż części wybrzeża północno-wschodniej Nikaragui, gdzie obowiązuje ostrzeżenie przed huraganem, spodziewane są ekstremalne wiatry i zagrażająca życiu fala sztormowa. Oczekuje się, że ulewne deszcze będą trwać do czwartku 19 listopada i prawdopodobnie doprowadzą do gwałtownych powodzi w niektórych częściach Ameryki Środkowej. Według „Washington Post” Iota jest najsilniejszym huraganem, jaki kiedykolwiek zaobserwowano tak późno w sezonie. View oEmbed on the source website Honduras, północna Nikaragua, południowo-wschodnia Gwatemala i południowe Belize mogą doświadczyć ulewnych opadów (od 25 do 50 centymetrów) – donosi NPR. Na odizolowanych obszarach może spaść nawet do 76 centymetrów deszczu. Ostrzeżenia o huraganie wydano również dla wyspy Providencia, położonej na wschód od Nikaragui na Morzu Karaibskim. Spodziewane są także burze tropikalne lub huragany w San Andrés, wyspie na południe od Providencii. Dwa tygodnie po innej klęsce Iota nawiedza Nikaraguę zaledwie dwa tygodnie po uderzeniu innej burzy – huraganu Eta, który zakwalifikowywano jako huragan 4 kategorii. Żywioł zabił około 180 osób. Według NPR niedawne skutki huraganu Eta, mogą dodatkowo nasilić powodzie i lawiny błotne spowodowane przez Iotę. Także sąsiedni Honduras poniósł szkody na skutek uderzenia Eta i może stanąć w obliczu „potencjalnie katastrofalnych skutków” ze strony huraganu Iota. – Eta pojawiła się w najgorszym momencie, utrudniając życie milionom ludzi, których od lat dotyka nieregularny klimat, a ostatnio kryzys społeczno-gospodarczy spowodowany przez COVID-19. Martwi nas również, że deszcz i powodzie mogą zniszczyć zbiory, od których zależy los rolników uprawiających żywność na własne potrzeby – mówi Miguel Barreto, dyrektor regionalny Światowego Programu Żywnościowego, zajmującego się przeciwdziałaniem kryzysowi głodu. Podczas uderzenia huraganu Eta Nikaragua ewakuowała około 30 000 ludzi, a wielu z nich nie miało szansy powrotu do domów przed wydaniem ostrzeżeń o kolejnym kataklizmie. W północnym Hondurasie w związku ze zbliżającym się huraganem Iota do niedzieli ewakuowano około 63 500 osób.
Rodzinna wyprawa dookoła świata pod naszym patronatem dotarła do Nikaragui
Łopacińscy są już w podróży ponad 60 dni. Drugi miesiąc wyprawy rozpoczął się na wyspie Ometepe, gdzie królują dwa wulkany. Jeden jest już nieczynny z jeziorem w kraterze, drugi straszy kłębami wydobywającego się dymu. Wulkany stają się specjalnością podróżującej rodziny. Wspólnie zdobyli ich już siedem, z których najwyższy miał ponad 3 tysiące metrów wysokości. Na San Pedro nad jeziorem Atitlan rozbili namiot i przespali swoją pierwszą wulkaniczną noc. Najgłębiej zapadła podróżnikom w pamięć gwatemalska Pacaya: pomylili drogę i przez kilka godzin wspinali się rzeką zastygłej lawy. Ostatnia erupcja wulkanu Pacaya miała miejsce w kwietniu tego roku i zmieniła szlaki. Ostre jak brzytwa lawowe kamienie cięły skórę przy każdej źle postawionej stopie. U Wojtka ta przygoda na skończyła się zranioną ręką i trzema szwami. Wybuchy towarzyszące erupcjom zmieniają też często wysokość wulkanów. Łopacińcy doświadczyli tego, gdy ich wysokościomierz pokazał o 25 metrów wyższe wskazania, niż znaleźli w sieci. Nikaragua jest 6. państwem na trasie rocznej wyprawy rodziców z dwójką dzieci. Wspólnie poznają świat organizując w szkołach prezentacje o Polsce i Toruniu. Samolotem z Europy, a na lądzie lokalnymi autobusami i autostopem pokonali już 16 tysięcy kilometrów. Łopacińscy śpią w domach u lokalnych mieszkańców i nie korzystają z hoteli. - Spędzając jeden dzień z Gwatemalczykiem czy Meksykaninem dowiadujemy się więcej, niż podczas 2 tygodniowego pobytu w hotelu - mówi tata Wojciech. Kolejne państwa na trasie tej rodzinnej wyprawy? Wkrótce Panama a od 5 września Kuba.
Wyprawa dookoła świata dwójki dzieci rodziny Łopacińskich odbędzie się pod patronatem Ambasadora Ekwadoru
Coraz bliżej do startu wyprawy dwójki dzieci dookoła świata. Czteroosobowa rodzina z Torunia rzuca pracę, zawiesza szkołę, zostawia na rok dom i przyjaciół. Już 15 czerwca wylatuje do Gwatemali, żeby zdobyć tam szczyt Tajamulco- najwyższą górę Ameryki Łacińskiej- wulkan o wysokości 4.220 m n.p.m. Jego Ekscelencja Fabian Valdivieso, Ambasador Ekwadoru osobiście polecił nam niedawno, jako godne odwiedzenia prowincje Lojo i Esmeraldas oraz stolicę Quito. W Esmeraldas mieszka jego siostra, gdzie jesteśmy zaproszeni na nocleg. Podczas rozmowy w ambasadzie, małego Wojtka zainteresował znajdujący się na sztandarze Ekwadoru najwyższy szczyt tego państwa: wulkan Chimborazo. Może spróbujemy go zdobyć… To tylko 6.282 m n.p.m. Po przemiłym spotkaniu, już dziś przed przyjazdem jesteśmy pewni, że to będzie niesamowita wizyta. I to wizyta pod patronatem Ambasadora Ekwadoru! Przesłaniem naszej rodzinnej ekspedycji jest promowanie wartości rodzinnych i aktywnego spędzania czasu z dziećmi. Dzięki współpracy z fundacją "Dzieci Afryki" mamy już umówione spotkania ze szkołami w Burundi, Gambii i Ugandzie. Ambasada Polski w RPA i Peru również zadeklarowały chęć współorganizacji naszych prezentacji w tych państwach. Dzieci będą spotykały się z dziećmi w szkołach na wszystkich kontynentach świata i opowiadały o Toruniu, Polsce i życiu w Europie. Ta podróż przez szkoły świata ogarnie wszystkie kontynenty. Chcemy, czytającym nasze relacje polskim dzieciom pokazać, że jest wiele dzieci na świecie, które mają smutne dzieciństwo a szczęśliwa rodzina, szkoła, jedzenie, a nawet woda są często dobrami luksusowymi. Nasza edukacyjna ekspedycja otrzymała też patronat rzecznika Praw Dziecka oraz Prezydenta Torunia. Zapraszamy do wspólnego podróżowania przez szkoły świata na www.lopacinskichswiat.pl
Już 21 grudnia 2012 r. ma według kalendarza Majów nastąpić koniec świata. Postanowiłam sprawdzić, co to naprawdę oznacza. U źródła
Sprzedawca biżuterii z jadeitu otwiera przede mną grubą księgę. – Znajdź swoją datę urodzenia i sprawdź, jakim jesteś znakiem w kalendarzu Majów – zagaja. Już wiem, jestem nietoperzem. Za chwilę mężczyzna pokazuje mi kolczyki, wisiorki z wygrawerowanym znakiem Aq’ab’al. – Czy ochronią mnie przed końcem świata? – dopytuję się. Bo jak wieść niesie, podtrzymywana przez wszelkich sprzedawców pamiątek, starożytni Majowie koniec świata przepowiedzieli na 21 grudnia 2012 r. Sprzedawca nie dość, że gwarancji nie daje, to jeszcze stawia zaporową cenę. Co w obliczu światowej katastrofy może zrobić turysta „na niskim budżecie”? Chyba tylko szukać pomocy ze strony współczesnych Majów. Ci rdzenni mieszkańcy terenów dzisiejszej Gwatemali stanowią 40–50 proc. jej ludności. I wciąż kultywują wiele prekolumbijskich zwyczajów. – Miesiącami możesz mieszkać z nimi pod jednym dachem. Zżyją się z tobą, ale do pewnych rytuałów nigdy cię nie dopuszczą. Budują ścianę i choćby nie wiem co, nie przebijesz się – mówi mi spotkany po drodze Juan, etnolog. Być może dzięki temu przetrwali hiszpańską konkwistę, a potem kolonizację Tlaxcaltecas, ludu mówiącego w nahuatl? To właśnie przybysze z terenów dzisiejszego Meksyku nadali większość używanych dziś nazw geograficznych. Sama nazwa Gwatemala pochodzi od słowa Quauhtlemallan, które w nahuatl znaczy „miejsce wielu drzew”. Określenie wciąż jest aktualne! Wystarczy wspiąć się na Cerro de la Cruz. Z jego zbocza Antigua wygląda jak miasteczko dla lalek ustawione na tle wulkanu i otulone zielonym dywanem lasów. Między kolorowymi domkami wznoszą się ruiny monumentalnych świątyń. To wspomnienie końca świata z XVIII w., czyli trzęsienia ziemi, które miało wtedy miejsce. Po kataklizmie stolicę przeniesiono do nieco spokojniejszego tektonicznie Ciudad Guatemala. Dziś ruiny kilku świątyń i klasztorów można zwiedzać, a w dawnym klasztorze Dominikanów stworzono jeden z najbardziej luksusowych hoteli w mieście. W pobliskich knajpach, choćby w ChocoMuseo (4a Calle Oriente), można zamówić aztecki pinol, napój z mielonych ziaren kukurydzy z dodatkiem kakao i ziół. Smak majańskiej kuchni poznaję dopiero na bazarze. Tam na straganach zbitych z kilku desek serwuje się atol, napój z mąki kukurydzianej z dodatkiem przyprawy zwanej pepitą. Rap Majów Końcem świata bardziej realnym, choć w ujęciu jednostkowym, może być spotkanie z maras, czyli gangsterami. To właśnie oni rządzą po zmierzchu. W Gwatemali zamiast powiedzieć „nie idź tam”, mówi się: „tam są maras”. To oni pozbawili Gwatemalczyków poczucia bezpieczeństwa, ale również jakiegokolwiek zainteresowania tatuażami, bo właśnie one wyróżniają gangsterów z tłumu. – Jeśli pracodawca zobaczy na twoim ciele nawet najbardziej niewinny tatuaż, nie dostaniesz pracy. Nie uwierzy, że nie należysz do żadnego gangu – tłumaczy Saul, inżynier z plantacji trzciny cukrowej. – Rok temu maras przyszli na moją ulicę i zażądali pieniędzy. Ale kiedy następnym razem się pojawili, by ściągnąć haracz, zdążyliśmy się uzbroić i przestrzeliliśmy im tyłki. Gwatemalczycy nie idą na rzeź jak barany! W państwie, gdzie na policję nie można liczyć, obywatele sami muszą zadbać o swoje bezpieczeństwo. Na szczęście dla turystów w Antigua stróże prawa stoją na każdym rogu, nawet w nocy. Dlatego nikt tu nie marnuje czasu na sen, tylko idzie się bawić. Knajpy są otwarte, dopóki nie padnie ostatni klient. Z imprez, a także bogatego życia kulturalnego słyną również miasteczka nad jeziorem Atitlán. Gwatemalscy artyści jeszcze pod koniec wojny zaczęli się osiedlać w Panajachel, największym kurorcie w okolicy. – Bo w przeciwieństwie do stolicy można tu było spokojnie tworzyć – tłumaczy Pablo Robledo, malarz i piosenkarz, mieszkaniec Panajachel od 27 lat. Za chwilę do naszego stolika przysiada się raper Tz’utu Bak’tun Kan. Zdaje relacje z prac nad swoją płytą. – Chcę, żeby wyszła jeszcze w grudniu – mówi. Dlaczego? Bo poświecił ją kalendarzowi Majów. – Planujemy nagrać 20 kawałków. Tytuł każdego z nich to nazwa kolejnego dnia majańskiego miesiąca. Wiesz, do dzisiaj Majowie go używają. Każdemu dniowi przypisana jest konkretna czynność, praca. Siejemy, zbieramy plony, przepowiadamy przyszłość – wszystko według kalendarza. Tz’utu Bak’tun wie, co mówi. Jest Majem Saqtziquelem i w tym języku pisze swoje teksty. W „Gwatemaja”, jak nazywa swój kraj, powstaje i działa wiele kapel śpiewających w rdzennych językach, a tych jest ponad 20! Majańskiego rapu czy rocka częściej słuchają jednak biali i ladino (tak nazywa się Metysów) niż sami Indianie. – Nasze społeczeństwo zawsze było rozdarte. Ale teraz linia podziału biegnie nie między rdzenną ludnością a przybyszami, lecz między bogatymi a biednymi. Kiedy masz pieniądze, nikt nie pyta, kim jesteś – mówi raper. Choć jak wskazują wszelkie statystyki, to właśnie współcześni Majowie są najbiedniejsi. Mimo że obecnie wielu Indian kończy szkoły i wyższe studia, wciąż trudno im przebić się do politycznego i kulturalnego mainstreamu. Tz’utu Bak’tun wytrwale próbuje. – I nie jest źle, na brak koncertów nie narzekam – zapewnia. Na pewno zagra na wielkim festiwalu Itinerante Q’ij Säq. Imprezy będą się odbywać w różnych miejscowościach wokół jeziora przez całą jesień, aż do 21 grudnia. Sam pomysł festiwalu zrodził się kilka miesięcy temu z inicjatywy majańskich szamanów. – Do fundacji, w której pracuję, przyszło ich trzech. Chcieli wytłumaczyć nam, białym, kilka spraw. Uciąć plotki – wspomina Pablo Robledo. Po pierwsze mężczyźni zapewniali, że starożytni Majowie nie przewidzieli na grudzień zderzenia ziemi z asteroidą. Że nie ma żadnych przesłanek, żeby w najbliższym czasie bać się wybuchu kolejnej wojny światowej czy innych klęsk. Po drugie szamani postanowili dopuścić białych do pewnych obrzędów i przybliżyć im swoją kulturę, w której ważną rolę odgrywa właśnie kalendarz. Od ponad pół roku wraz z Pablem i jego współpracownikami pracowali nad programem wydarzenia. Koncerty, wystawy, seminaria... No i mecze majańskiej piłki! Na czym polega? Podczas meczu zawodnicy odbijają łokciami lub biodrami kauczukowa kulę. Punkty zdobywa się, kiedy przejdzie przez zawieszony nad boiskiem pierścień. Przed przybyciem Hiszpanów wynik gry decydował o życiu lub śmierci. – Ale dziś już nie składa się ofiar z ludzi? – pytam. – Oczywiście, że nie! – potwierdza Pablo. – No, chyba że w bardzo wyjątkowych przypadkach... – dorzuca ze śmiertelnie poważną miną. Święty pali skręty Podczas majańskich rytuałów najczęściej jednak składa się w ofierze wódkę, papierosy czy jedzenie. Takie przynajmniej dary przynoszą Maximónowi mieszkańcy Santiago Atitlán. Niepomni, że Kościół katolicki tego świętego nie uznaje, jego figurę otaczają boskim kultem. Maximón mieszka w domu jednego z mieszkańców miasteczka. Zwykle przed budynkiem stoi spory tłum ludzi. Znać, że święty jest skuteczny! Wchodzę. Drewniana figurka mężczyzny z brodą, wystrojona jak na odpust, ma w ustach palące się domowej roboty cygaro. Po jego lewicy i prawicy siedzą szamani. Trzeci właśnie odprawia rytuał. – Maximón jest dobry na wszystko, dlatego każdy chce go gościć u siebie w domu – tłumaczą mi zgromadzeni na miejscu ludzie. Na Wielkanoc, podczas uroczystej procesji, odprowadza się go do nowego gospodarza, który przez najbliższy rok całkowicie poświęca się opiece nad świętym. A roboty przy nim sporo. Trzeba na noc zanieść do sypialni, by wypoczął, a w dzień przynieść z powrotem do sali przyjęć. Trzeba też przystroić samo sanktuarium. Aktualny gospodarz urządził je z barokowym przepychem. Z sufitu zwisają kolorowe wycinanki, w rogu leży rzeźba Chrystusa zdjętego z krzyża w szklanej trumnie, pod ścianą zaś figury madonn i świętych. Przy łatwych do spełnienia intencjach wystarczy wsadzić pieniążek za ubranie Maximóna. – Ale czasem zdarzają się tak ciężkie przypadki, że bez żywej ofiary się nie obędzie... – kiwa głową mój przewodnik. – Ludzi poświęcacie? – pytam. – Nie, kury. Te ptaki w Gwatemali są naprawdę uniwersalne. Świetnie sprawdzają się zarówno w rosole, jak i w roli boskiego posłańca. Kury są wszędzie. Ich uśmiechnięte dzioby widzę w reklamach proszku do prania, o smakowitych daniach z kurzego mięsa śpiewa się piosenki (całkiem słusznie, bo są pyszne), ptaki te towarzyszą też w autobusach zwanych tu, chyba nie przez przypadek, chickenbusami. Dla mnie jednak drób pełni funkcję przede wszystkim naturalnego budzika. W Chichicastenango pianie kogutów stawia mnie na nogi tuż po wschodzie słońca, a gdakanie kur uniemożliwia ponowną drzemkę. Co mam robić? Ubieram się, wychodzę na ulicę. I wpadam na szamana. Mężczyzna właśnie okadza ulicę kopalem, rodzajem żywicy kopalnianej. Używano jej jeszcze przed przybyciem Hiszpanów. – Robią to na szczęście – tłumaczy później pracownik regionalnego muzeum. – Tutaj ciągle jeszcze kultywuje się prekolumbijskie zwyczaje. Widziałaś procesję? – pyta z nutą dezaprobaty. Tak, trzy razy mijała mnie grupka Indian z trzema szamanami na czele. Jeden z nich tańczył, trzymając w ręku figurkę jeźdźca na białym koniu. Procesja odbywa się praktycznie codziennie. Jej uczestnicy zatrzymują się na szczycie schodów kościoła Santo Tomás i biją pokłony na cztery strony świata. Tutejsi księża pozwolili Majom odprawiać dawne obrzędy na schodach kościoła, pod warunkiem że się ochrzczą. Księża nie tylko tolerowali dawne wierzenia i obyczaje. To w klasztorze zachowała się święta księga Majów Popol Vuh. Ale pracownik muzeum jej nie czytał. Nie bierze też udziału w ceremoniach, choć jest pełnej krwi Majem. Kilka lat temu przeszedł na protestantyzm, jak jedna trzecia mieszkańców Gwatemali. Protestanccy pastorzy ganią udział w takich praktykach. Nie pozwalają też na kontakty z szamanami i znachorami, a czasem nawet z członkami swoich rodzin. W ten sposób Majowie powoli odcinani są od swoich korzeni i tradycji. Kiedy zaczął się czas Jadę do Quirigua. W tym starożytnym mieście Majowie pozostawili kamienne ołtarze, figury oraz stele. Na jednej z nich, oznaczonej literą C, wyryto opowieść o stworzeniu świata. W jej treść wpleciono zapisaną hieroglifami datę – 4 ajaw 8 kumk’u. Dla Majów był to moment zerowy w ich kalendarzu. Według kalendarza gregoriańskiego był to najprawdopodobniej 13 sierpnia 3114 r. p.n.e. – Zgodnie z inskrypcją zapoczątkowany wówczas cykl zakończy się po upływie 13 baktunów, które trwają po blisko 400 lat. Jak wyliczyli naukowcy, nastąpi to mniej więcej 21 grudnia 2012 r. – mówi Louis, spotkany na miejscu archeolog. A co będzie potem? – Zacznie się kolejny baktun, a także kolejny długi cykl – odpowiada spokojnie Louis. On nie wierzy w koniec świata. Zresztą sami Majowie nie zawracają sobie tym głowy. Co innego starożytni. – Oni mieli obsesję na punkcie czasu i przemijania – tłumaczy mi Louis. Oprócz długiej rachuby, podobnie jak Aztekowie, posługiwali się równocześnie jeszcze dwoma kalendarzami – ceremonialnym i solarnym. Dziś w użyciu pozostał jedynie ceremonialny Tzolkin trwający 260 dni. To właśnie według niego jestem nietoperzem. Wszyscy są jednak zgodni. Nawet jeśli nie wydarzy się żadna katastrofa, koniec świata stanowi świetny pretekst, by na wielkim koncercie w Tikal zagrała Metallica. W organizację imprezy zaangażowane jest samo ministerstwo kultury. Również szamani szykują świece i ofiary.