National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-01T15:45:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Grzyby na diecie z węgla drzewnego. Swoje unikatowe możliwości pozyskał od bakterii
items: Śmiertelnie groźny dla płazów grzyb pojawił się w Brazylii i rozprzestrzenił na cały świat. Doprowadził już do wyginięcia ponad 500 gatunków
items: Rewolucja w badaniu biosfery. Powstał pierwszy globalny atlas podziemnej grzybni
items: Rydz to jeden z najcenniejszych darów lasu. Jak go rozpoznać?
items: Grzyby z Czarnobyla są nie tylko odporne na promieniowanie jonizujące. One się nim prawdopodobnie żywią
items: Czy te genetycznie modyfikowane grzyby zastąpią mięso? Są bogate w białko, ekologiczne i smakują podobnie
items: Należą do najbardziej cenionych grzybów. W Polsce większość gatunków podlega ochronie
items: Nieznany grzyb sprzed 400 milionów lat. Tworzył nierozerwalny związek z innym gatunkiem
items: Podgrzybek brunatny wcale się tak nie nazywa! Czy na pewno określasz go poprawnie?
items: Prawdziwek w polskich lasach, czyli jak rozpoznać borowika szlachetnego
items: Borowik ceglastopory – piękny, tajemniczy i jadalny grzyb
items: Grzyb zamiast chipa? Naukowcy przetestowali pamięć komputerową z shiitake
items: Wielu uważa, że to najsmaczniejszy grzyb. Można znaleźć go w Polsce
items: Grzyby trujące w polskich lasach. Wiele z nich można rozpoznać bez trudu
items: Ten „szatański” grzyb budzi zachwyt i strach. W Polsce objęty jest ochroną
items: Grzyby kochają psychodelę. Niezależnie od siebie wykształciły substancję oddziałującą na ludzki mózg
items: Grzyby niejadalne z gąbką są powszechne w polskich lasach. Których należy się wystrzegać?
items: Sezon na grzyby zaczął się niezwykle wcześnie – naukowcy wskazują powód urodzaju
items: Psy pomogły odkryć trzy nowe gatunki trufli. Jeden z nich jest równie smaczny, co słynne grzyby z Włoch
items: „Klątwa Tutanchamona” może okazać się silnym lekiem na raka
items: Prehistoryczne pasożyty w akcji. Co ujawnił bursztyn z czasów dinozaurów?
items: Lisówka pomarańczowa – jak ją rozpoznać i dlaczego nie warto jej zbierać?
items: Grzyby zombie w walce ze szkodnikami: Polak w międzynarodowym projekcie badawczym
items: Grzyby, które kontrolują mózg. To ten gatunek zainspirował twórców „The Last of Us”
items: Nowo odkryty grzyb zamienia pająki w zombie. Co gorsza, można je spotkać w Polsce

Grzyby na diecie z węgla drzewnego. Swoje unikatowe możliwości pozyskał od bakterii
type: item
date: 2026-02-01T15:44:25.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: bakterie
subject: grzyby
subject: pożary
description: Pożar to niszczycielski żywioł pozostawiający po sobie głównie śmierć. Jednak dla niektórych gatunków zgliszcza są niczym szwedzki stół pełen przysmaków. Nowe badania uczonych z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside pokazują, że sekret rozkwitu tych gatunków po pożarze ukryty jest w genach.
encoded: W styczniu ubiegłego roku Kalifornię ogarnęły ogromne pożary, które doprowadziły do zniszczenia ponad 2000 tysiące kilometrów kwadratowych ziemi, 16 500 budynków i śmierci 30 osób. Spaliły się też siedliska dzikich zwierząt, a wiele gatunków lokalnych zostało wypłoszonych lub zabitych. Pożary zniszczyły fragmenty ekosystemów leśnych, co wpływa na przyszłość regeneracji lasów. Chociaż ubiegłoroczny żywioł był wyjątkowo silny, to same pożary często dotykają Kalifornii. Dochodzi do nich niemal co roku. Między śmiercią a rozkwitem Jednak, jak przekonują biolodzy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside (UCR), pożary pozwoliły gwałtownie rozmnożyć się grzybom, które przed kataklizmem były ledwie wykrywalne w glebie. Analizy tego zjawiska zostały opublikowane w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences”. — Wiedzieliśmy, że niektóre grzyby wykazują znaczną odporność na wysoką temperaturę, a także, że część z nich potrafi szybko rosnąć w miejscach, gdzie konkurencja została wypalona. A jeszcze inne mogą wykorzystywać składniki odżywcze zawarte w węglu drzewnym. Teraz znamy genetyczne podstawy tych niespotykanych zdolności — powiedziała Sydney Glassman, profesor nadzwyczajna mikrobiologii i patologii roślin na UCR oraz współautorka publikacji. Geny ognio-lubne Prowadzona przez prof. Glassman grupa przez pięć lat pozyskiwała grzyby z siedmiu różnych obszarów dotkniętych pożarami w Kalifornii. Naukowcy zsekwencjonowali ich geny i wystawili część z nich na działanie węgla drzewnego. Pozwoliło to na odkrycie trzech głównych mechanizmów ewolucji genów grzybów ognio-lubnych, lub bardziej profesjonalnie – pirofilnych. Jak wyjaśniają eksperci w swoim artykule, aby wytwarzać więcej enzymów potrzebnych do trawienia węgla drzewnego niektóre grzyby wykorzystują tzw. duplikację genów, czyli biologiczny mechanizm „kopiuj-wklej.” Na przykład Aspergillus, zielona pleśń spotykana m.in. na chlebie, rozmnaża się bezpłciowo właśnie w ten sposób. Im więcej kopii genów odpow…

firesss-99af3a6.png
width: 1575
height: 1050

Śmiertelnie groźny dla płazów grzyb pojawił się w Brazylii i rozprzestrzenił na cały świat. Doprowadził już do wyginięcia ponad 500 gatunków
type: item
date: 2026-01-21T08:30:23.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: brazylia
subject: choroby
subject: grzyby
subject: żaby
description: Śmiercionośny, tajemniczy grzyb od lat zabija płazy na całym świecie. Naukowcy wreszcie odkryli jego pochodzenie – jest stary, pochodzi z Brazylii i rozprzestrzenił się poprzez handel żabim mięsem.
encoded: Skąd pochodzi grzyb pustoszący świat płazów? Naukowcy przeanalizowali 2280 okazów – także historycznych – by prześledzić jego podróż po świecie. Informacja o pochodzeniu mogłaby pomóc z nim walczyć. Czy naprawdę winne są wielkie żaby? Historia rozprzestrzeniania się śmiercionośnego grzyba Grzyb Batrachochytrium dendrobatidis, a konkretnie jego szczep Bd, wywołujący chytridiomikozę, doprowadził do wymierania ponad 500 gatunków płazów na całym świecie. Naukowcy od dawna starają się prześledzić jego pochodzenie, ale po kilku nieudanych „strzałach” wreszcie mamy przełom – dzięki analizie próbek muzealnych i danych dotyczących handlem mięsem żab ustalono, że rozprzestrzenił się on z Brazylii. Zyskał dzięki temu nowe miano: Bd-Brazil. Wielkie badanie płazów Badacze przeanalizowali tysiące okazów płazów zgromadzonych w muzeach zoologicznych na całym świecie. W 40 z nich wykryto obecność grzyba Bd. Najstarszy przypadek infekcji wykryto u pięciu osobników ropuchy Alytes obstetricans pochodzących z francuskich Pirenejów. Ciekawe jest to, że zostały one zebrane w… 1915 roku. Inny dawny przypadek dotyczył żaby Megophrys goeldii z 1964 roku występującej w Rio de Janeiro. Skąd wiadomo, że grzyb pochodzi z Brazylii? W badaniu naukowców z Uniwersytetu Stanowego w Campinas prześledzono 3617 historycznych tras handlu żabim mięsem. Wyróżniono 8 głównych – Brazylia eksportowała je do Stanów Zjednoczonych w latach 1991–2009, skąd następnie transportowano je do Korei Południowej w 2004 i 2008 roku. Ponieważ nie ma udokumentowanych przypadków eksportu grzyba z kraju azjatyckiego, w którym potwierdzono obecność Bd-Brazil, do innych krajów już dotkniętych chorobą, jest wysoce prawdopodobne, że to właśnie Brazylia jest rzeczywistym źródłem genotypu. Czy wszystkiemu winne są żaby olbrzymie? Trop w poszukiwaniu grzyba prowadził do buczków południowoafrykańskich (tzw. żab olbrzymich, żab byczych), które od lat 30. XX wieku hodowane są w Brazylii na skalę przemysłową – pozyskuje się z nich mięso…

GettyImages-10104998-12fb599.jpg
width: 5001
height: 3317

Rewolucja w badaniu biosfery. Powstał pierwszy globalny atlas podziemnej grzybni
type: item
date: 2026-01-19T10:19:54.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: grzyby
subject: ochrona przyrody
description: W czasopiśmie „Nature” opublikowano pierwszą w historii, tak szczegółową mapę bioróżnorodności podziemnych grzybów mykoryzowych. Międzynarodowy zespół naukowców przeanalizował miliardy sekwencji DNA grzybów zebranych z 130 krajów. To przełomowe odkrycie zmienia naszą wiedzę o biosferze i metodach ochrony klimatu.
encoded: Spis treści Grzyby mykoryzowe: podziemne serce ekosystemów Niezwykła mapa światowej grzybni Olbrzymie przedsięwzięcie badawcze Naukowcy opublikowali pierwszą na świecie szczegółową mapę bioróżnorodności podziemnych grzybów mykoryzowych. Mykoryza to symbioza między grzybami a korzeniami roślin. To zjawisko kluczowe dla życia i zdrowia wielu roślin, w tym drzew. Grzyby dostarczają roślinom wodę i składniki mineralne (np. fosfor), a w zamian otrzymują produkty fotosyntezy (cukry). Nowa mapa to krok milowy w poznaniu funkcjonowania ekosystemów na całym świecie. Grzyby mykoryzowe: podziemne serce ekosystemów Grzyby mykoryzowe odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu ekosystemów: wspomagają rośliny w pobieraniu składników odżywczych, magazynują ogromne ilości węgla (ok. 13 miliardów ton CO₂ rocznie), regulują obiegi wody i składników mineralnych. Mimo to, do tej pory pozostawały niemal całkowicie pomijane w strategiach ochrony środowiska, politykach klimatycznych i działaniach na rzecz odbudowy przyrody. Te podziemne ekosystemy mają ogromny, lecz dotąd słabo poznany wpływ na funkcjonowanie całej biosfery. Wśród grzybów mykoryzowych można wyróżnić dwa główne typy ich symbiozy z roślinami. Ektomykoryza polega na tym, że strzępki grzybni nie wnikają do wnętrza komórek korzenie roślin, lecz oplatają je z zewnątrz. Grzyby ektomykoryzowe dominują w chłodniejszym klimacie. W cieplejszym (np. Azji Południowo-Wschodniej) zdecydowanie przeważa endomykoryza, czyli głębsza symbioza grzybni z korzeniem, w której strzępku grzyba wnikają do wnętrza komórek gospodarza. Niezwykła mapa światowej grzybni Badanie opublikowane w „Nature” stanowi efekt współpracy międzynarodowej sieci naukowców zrzeszonych w inicjatywie SPUN (Society for the Protection of Underground Networks), która rozpoczęła działalność w 2021 roku. Przeanalizowano w nim ponad 2,8 miliarda sekwencji DNA grzybów zebranych z 130 krajów. Dzięki temu udało się stworzyć mapę mikoryzy na całym świecie, z rozdzielczością 1 km². No…

globalny-atlas-podziemnej-grzybni-c76c9b5.png
width: 2160
height: 1440

Rydz to jeden z najcenniejszych darów lasu. Jak go rozpoznać?
type: item
date: 2025-12-27T09:05:28.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: lasy
description: Rydz, bohater wierszy i piosenek, należy do najcenniejszych darów lasu. Każdy grzybiarz chce go wrzucić do koszyka, jednak należy podkreślić, że wypatrzenie go w jesiennej ściółce nie jest łatwe. Jak wygląda mleczaj rydz? Jakie siedliska preferuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Jak rozpoznać rydza? Gdzie i kiedy szukać rydzów? Wyjątkowy, ale nie unikatowy Potocznie mianem rydza określa się kilka gatunków grzybów z rodzaju mleczaj. Należy jednak podkreślić, że jest tylko jeden archetypiczny przedstawiciel tej grupy – mleczaj rydz, czyli Lactarius deliciosus. Obok borowika szlachetnego i popularnego podgrzybka, należy do najcenniejszych grzybiarskich trofeów. Trudno się temu dziwić. Już sama naukowa nazwa, a dokładnie – jej drugi człon, wskazuje na największy walor tego gatunku. „Deliciosus” znaczy „pyszny”. Jak rozpoznać rydza? Należy pamiętać, że pewna identyfikacja grzybów w terenie jest podstawą bezpiecznego grzybobrania. Rydz jest dość charakterystycznym gatunkiem, ale diabeł, jak zawsze, tkwi w szczegółach. Kapelusz w kolorach jesieni Pierwszym i najcharakterystyczniejszym elementem grzyba, który od razu rzuca się w oczy, jest jego kapelusz. U rydza jego średnica waha się od 4 do 12 cm. Paleta barw jest typowo jesienna – od cielisto-czerwonej, przez różne odcienie intensywnie pomarańczowego, aż po kolor marchewkowy. Kluczową cechą, która ułatwia rozpoznanie (występującą zwłaszcza na młodych, dobrze zachowanych owocnikach), są ciemniejsze pręgi, układające się na powierzchni kapelusza w koncentryczne okręgi. Powierzchnia kapelusza jest gładka. Gdy powietrze jest wilgotne, staje się lepka i lekko śluzowata. W okresie suszy pozostaje matowa. W miejscach uszkodzenia i u starszych okazów pojawiają się zielonkawe lub szarozielone przebarwienia. Te są rezultatem naturalnego procesu utleniania pigmentów. Kruche blaszki Rydze to grzyby z blaszką. Oznacza to, że u przedstawicieli tego gatunku, spód (czyli hymenofor) jest poprzecinany cienkimi, listkowatymi strukturami. Blaszki rydza są gęsto rozmieszczone, cienkie i wyjątkowo kruche. Mają kolor pomarańczowo-żółty, zbliżony do barwy kapelusza. Są przyrośnięte do trzonu lub lekko na niego zabiegają. Zdarza się, że w okolicach trzonu struktury te są rozwidlone. Wykazują charakterystycz…

rydz-9efacf6.jpg
width: 2250
height: 1500

Grzyby z Czarnobyla są nie tylko odporne na promieniowanie jonizujące. One się nim prawdopodobnie żywią
type: item
date: 2025-12-01T11:48:41.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: czarnobyl
subject: grzyby
subject: promieniowanie
description: Prawie 40 lat po eksplozji reaktora nr 4 w elektrowni jądrowej w Czarnobylu, życie w Strefie Wykluczenia wokół niej zdaje się rozkwitać. Różnorodne formy życia nie tylko przetrwały skażenie, lecz wręcz zaadaptowały się do niego. Jak grzyby z gatunku Cladosporium sphaerospermum. Czy organizmy te staną się naszą przepustką do długotrwałych podróży kosmicznych?
encoded: Spis treści: Życie w Strefie Wykluczenia Czy radiosynteza istnieje? Grzybowe pancerze ochronne Ekstremofile lubiące radiację 26 kwietnia 1986 roku doszło do największej katastrofy radiacyjnej w historii energetyki jądrowej. W wyniku eksplozji reaktora nr 4 elektrowni jądrowej w Czarnobylu doszło do uwolnienia do atmosfery ogromnych ilości radioaktywnych izotopów, m.in.: jodu-131, cezu-137, strontu-90, plutonu. Poza kilkudziesięcioma osobami, które zmarły bezpośrednio w wyniku eksplozji oraz w ciągu następnych tygodni na ostrą chorobę popromienną, szacuje się, że w skutek nowotworów wywołanych skażeniem, mogły umrzeć tysiące ludzi. Jednak liczby te są wciąż szeroko dyskutowane. Życie w Strefie Wykluczenia Tuż po katastrofie sądzono, że życie nigdy nie wróci w to skażone miejsce. Jednak dość szybko okazało się, że przyroda potrafi poradzić sobie nawet w najtrudniejszych warunkach. Wystarczy, że człowiek jej w tym nie przeszkadza. Już w dekadę po katastrofie naukowcy z Narodowej Akademii Nauk Ukrainy przeprowadził badania terenowe w Strefie Wykluczenia, by sprawdzić, jakie formy życia – jeśli jakiekolwiek – znajdują się w konstrukcji otaczającej zniszczony reaktor. Odnaleźli wówczas m.in. całą społeczność grzybów, dokumentując aż 37 gatunków. Co istotne, organizmy te były ciemno ubarwione, aż po czerń. Ich komórki były bogate w pigment melaninę. Najwyższy poziom skażenia wykazywały próbki zawierające Cladosporium sphaerospermum. Jest to mikroskopijny grzyb chorobotwórczy, wywołujący m.in. alergie u ludzi. Powszechnie występuje na sufitach pryszniców i łazienek w postaci czarnych plam – tzw. grzyba. Może żywić się olejem zawartym w farbach i jest bardzo trudny do usunięcia. W Czarnobylu znaleziono go na wewnętrznych ścianach jednego z najbardziej radioaktywnych budynków na Ziemi. W dodatku wydawał się wręcz rozkwitać w tym zabójczym środowisku. Czy radiosynteza istnieje? Od tamtej pory Cladosporium sphaerospermum jest bacznie analizowany przez naukowców z całego świata.…

grzyb-czernobyl-1-b02e17c.jpg
width: 1686
height: 1125

Czy te genetycznie modyfikowane grzyby zastąpią mięso? Są bogate w białko, ekologiczne i smakują podobnie
type: item
date: 2025-11-21T08:43:05.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: ekologiczne jedzenie
subject: grzyby
subject: żywność
description: Produkty wysokobiałkowe są prawdziwym hitem, ale wciąż potrzebujemy nowych rozwiązań. Wiedzą to naukowcy, którzy w obliczu rosnącego zapotrzebowania nie tylko na białko, ale także na zamienniki mięsa, stale pracują nad kwestią żywienia. Wydaje się jednak, że nadchodzi przełom – nowe badania nad genetycznie modyfikowanym grzybem pozwalają uzyskać wysokobiałkowy produkt o smaku mięsa, ograniczając emisję gazów cieplarnianych nawet o 61%.
encoded: Zapotrzebowanie na alternatywy dla mięsa rośnie z każdym rokiem. Dodatkowo chcemy spożywać także coraz więcej białka, które przynosi korzyści nie tylko sportowcom, ale także osobom prowadzącym „siedzący” styl życia. Dzięki nowoczesnym technologiom możliwe staje się uzyskanie produktów do złudzenia przypominających produkty odzwierzęce, ale przyjaznych środowisku i wypełnionych korzystnymi substancjami. Poznajcie grzyba Fusarium venenatum, a raczej jego najmłodszego kuzyna: grzyba FCPD. Czym jest grzyb FCPD? Grzyb FCPD to nowa odmiana Fusarium venenatum, która została genetycznie zmodyfikowana przy użyciu technologii CRISPR przez naukowców z Jiangnan University w chińskim Wuxi. CRISPR umożliwia precyzyjną edycję genów, ale co istotne – naukowcy nie wprowadzili za jego pomocą do grzyba żadnego nowego genu. Zamiast tego usunęli dwa inne: jeden odpowiedzialny za syntezę chityny i drugi zajmujący się dekarboksylazą pirogronianową. Dzięki temu ściana komórkowa grzyba stała się cieńsza, a jego metabolizm bardziej zoptymalizowany. To oznacza, że organizm ten potrzebuje mniej składników odżywczych do produkcji białka i jest łatwiej przyswajalny dla ludzi. Czemu to takie ważne? Dzięki modyfikacjom genetycznym grzyb FCPD potrzebuje aż o 44% mniej cukru do wyprodukowania tej samej ilości białka. Co więcej, proces ten jest o 88% szybszy. Oznacza to ogromną oszczędność zasobów. Dzięki temu uzyskujemy więcej białka nadającego się do spożycia dla ludzi przy znikomym – szczególnie w kontekście produkcji mięsa – nakładzie energii i surowców. W porównaniu z hodowlą kurczaka grzyb ten zużywa 70% mniej energii i ogranicza ryzyko zanieczyszczenia wód o 78%. Dodatkowo ślad węglowy grzyba FCPD jest o około 60% niższy niż w przypadku jego protoplasty – Fusarium venenatum. Czy grzyb modyfikowany genetycznie może mieć takie same wartości odżywcze jak mięso? Cieńsze ściany komórkowe grzyba ułatwiają naszym enzymom trawiennym dostęp do białek. Otrzymana w ten sposób mykoproteina (czyli białko g…

shutterstock2123083058-562e32c.jpg
width: 6720
height: 4480

Należą do najbardziej cenionych grzybów. W Polsce większość gatunków podlega ochronie
type: item
date: 2025-11-16T10:29:35.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: lasy
description: Smardze należą do najbardziej cenionych grzybów, nie tylko pod względem wartości rynkowej, ale także wybornego smaku. Są prawdziwym przedmiotem pożądania grzybiarzy, swoistym „świętym Graalem”, ale uwaga – większość występujących w Polsce gatunków smardzowatych podlega ochronie. Jak rozpoznać te niezwykłe grzyby? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Grzyby jedyne w swoim rodzaju? Prawie Smardze występują na całym świecie, ale w Polsce są rzadkie Większość gatunków podlega ochronie Gdzie i kiedy szukać smardzów? Smardze to grzyby jadalne z rzędu kustrzebkowców. W Polsce wyróżnia się sześć gatunków zaliczanych do tej rodziny. Wszystkie są rzadkie, a pięć z nich podlega częściowej ochronie. Grzyby jedyne w swoim rodzaju? Prawie Smardze są niezwykle charakterystyczne, a to sprawia, że trudno pomylić je z typowymi grzybami kapeluszowymi. Na owocnik składają się dwie zrośnięte części – główka i trzon. Razem tworzą prawdziwie oryginalną strukturę. Główka niczym plaster miodu Główka jest najcharakterystyczniejszym elementem smardza. Na pierwszy rzut oka, jej struktura przypomina plaster miodu lub gąbkę. Takie wrażenie wynika z obecności gęstej sieci nieregularnych jamek, zwanych alweolami. Oddzielają je żeberkowate przegrody, które najczęściej są jaśniejsze od samych wgłębień. To dodatkowo potęguje efekt trójwymiarowej struktury. Barwa główki zależy przede wszystkim od wieku owocnika i siedliska, w którym grzyb występuje. Może przybierać odcienie od bladokremowego, przez żółty i jasnobrązowy, aż po szarobrązowy. Trzon tworzy solidną podstawę Druga część, czyli trzon, jest solidna i przysadzista. Najczęściej ma barwę białawą, kremową lub bladożółtą. Długość trzonu zamyka się w przedziale od 2 do 9 cm, natomiast grubość – od 2 do 5 cm. Ma delikatnie ziarnistą lub chropowatą powierzchnię. U podstawy może być rozszerzony, a u niektórych okazów – bruzdowany. Puste wnętrze Jak najłatwiej odróżnić smardza od podobnych gatunków trujących? Trzeba zajrzeć do wnętrza grzyba. Po przekrojeniu owocnika wzdłuż, powinna ukazać się całkowicie pusta komora, od wierzchołka główki aż po podstawę trzonu. Miąższ i zapach Miąższ smardza jest białawy, kruchy i ma charakterystyczną, woskowatą konsystencję. Wydziela przyjemną, korzenną woń. Dla mykologów istotne są również cechy mikroskopowe – wysyp zarodników ma barwę od kremowej …

smardze-ff595b7.jpg
width: 2249
height: 1500

Nieznany grzyb sprzed 400 milionów lat. Tworzył nierozerwalny związek z innym gatunkiem
type: item
date: 2025-11-13T13:45:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: prehistoria
subject: rośliny
description: Nieznany grzyb sprzed 400 milionów lat odkryto w skale z malowniczej Szkocji. Okazało się, że żył wspólnie z prastarą rośliną. To odkrycie może rzucić nowe światło na ewolucję życia na lądzie. Naukowcy ujrzeli związek tych organizmów w trójwymiarze, dzięki zastosowaniu zaawansowanych metod badawczych.
encoded: To ważne znalezisko pochodzi z Windyfield Chert Unit w Rhynie w Szkocji – miejsca zlokalizowanego około 50 km na północny zachód od Aberdeen. W tej formacji już wcześniej dokonywano ciekawych odkryć paleontologicznych. Można je wręcz nazwać geologiczną kapsułą czasu. Skamieniałości pod niezwykłą „lupą” Zespół badaczy skupił się na analizie bloku skalnego odkrytego w 1988 roku i przechowywanego w National Museum of Scotland w Edynburgu. Dostrzeżenie w skale struktur organicznych nie było łatwe, dlatego zastosowano specjalistyczny sprzęt. Użyto m.in. skanującego laserowego mikroskopu konfokalnego i spektroskopii ramana. Po zebraniu wszystkich danych wykonano trójwymiarową rekonstrukcję skomplikowanych struktur biologicznych. Dowód na mikoryzę arbusklarną Oczom naukowców ukazał się nie jeden organizm, ale dwa, które 400 mln lat temu żyły zespolone ze sobą. Był to nieznany nauce grzyb, który nazwano Rugososporomyces lavoisierae, i wczesna roślina lądowa Aglaophyton majus. Anatomiczne detale grzyba i rośliny są idealnie zachowane. Odkryte skamieniałości są dowodem na mikoryzę arbuskularną. To rodzaj symbiozy, w której grzyb pomaga roślinie pobierać składniki odżywcze z gleby. Dziś taka współpraca występuje u około 85% roślin. – To niezwykłe znaleźć tak odległe dowody symbiotycznej relacji. Wydaje się, że symbioza była niezbędnym elementem umożliwiającym roślinom adaptację do życia na lądzie. Symbioza ta przypomina tę obserwowaną u współczesnych wątrobowców i rogatek. Rośliny te, podobnie jak wczesne rośliny lądowe, nie mają korzeni – opowiada dr Paul Kenrick, ekspert ds. roślin kopalnych w Muzeum Historii Naturalnej w Londynie. Kluczowe odkrycie sprzed setek milionów lat Skamieniałość z Windyfield Chert w Szkocji dostarcza jak dotąd najbardziej szczegółowych dowodów na to, że wczesne rośliny lądowe nawiązywały złożone relacje symbiotyczne z wieloma gatunkami grzybów ponad 400 milionów lat temu. – Mikoryzy są bardzo rzadkie w zapisie kopalnym i nigdy wcześniej nie zostały…

grzyb-be28d16.jpg
width: 1575
height: 1050

Podgrzybek brunatny wcale się tak nie nazywa! Czy na pewno określasz go poprawnie?
type: item
date: 2025-11-10T12:45:15.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: lasy
description: Podgrzybek brunatny pozostaje symbolem polskiego grzybobrania i jednym z najbardziej rozpoznawalnych mieszkańców leśnego runa. Ten jadalny, smaczny i często spotykany grzyb od wieków towarzyszy jesiennym wyprawom do lasu, a jego ciemnobrązowy kapelusz stał się niemal ikoną rodzimej mykoflory. Warto jednak wiedzieć, że za tą popularną nazwą kryje się gatunek o ciekawym pochodzeniu, niezwykle ważnej roli w ekosystemie i, z uwagi na kontrowersje wokół jego nazwy, wywołujący dyskusję między grzybiarzami i językoznawcami.
encoded: Spis treści: Jak wygląda podgrzybek brunatny? Występowanie Czy podgrzybek brunatny jest jadalny? Z czym można pomylić podgrzybka? Najpopularniejszy przedstawiciel rodzaju Imleria, podgrzybek brunatny, zgodnie z rekomendacją Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego powinien być nazywany podgrzybem brunatnym (Imleria badia). Choć forma „podgrzybek” jest powszechnie używana, to termin „podgrzyb” uznaje się za poprawny biologicznie i zgodny z aktualnym nazewnictwem systematycznym. Rodzaj Imleria, do którego należy podgrzyb brunatny, obejmuje niewielką liczbę gatunków. W polskim nazewnictwie zwyczajowym jako podgrzybki określa się również dwa inne grzyby z blisko spokrewnionego rodzaju Xerocomus: podgrzybka zajączka (Xerocomus subtomentosus) i podgrzybka grubosiatkowanego (Xerocomus ferrugineus). W praktyce jednak to właśnie podgrzybek brunatny pozostaje najbardziej znanym i najczęściej zbieranym przedstawicielem tej grupy. Jak wygląda podgrzybek brunatny? Podgrzyb brunatny to średniej wielkości grzyb rurkowy, którego wygląd jest dobrze znany większości grzybiarzy. Jego kapelusz osiąga zwykle od 4 do 12 cm średnicy, choć w sprzyjających warunkach może dorastać nawet do 15 cm. Początkowo jest półkulisty, później bardziej spłaszczony. Kapelusz ma barwę ciemnobrunatną lub kasztanową, często z jaśniejszymi przebarwieniami. W wilgotnych warunkach jest lekko śliska, a w czasie suszy – matowa i aksamitna w dotyku. Spód kapelusza tworzą rurki i pory, które u młodych owocników mają barwę białą lub jasnożółtą, z czasem oliwkową. Po naciśnięciu zabarwiają się na niebiesko lub granatowo, co jest charakterystyczną cechą tego gatunku. Trzon (noga) ma kształt walcowaty, do 10 cm wysokości, o barwie od żółtobrązowej po ciemnobrązową. W górnej części trzon jest jaśniejszy, w dolnej zaś jest często pokryty drobnymi, ciemniejszymi włókienkami. Miąższ podgrzybka brunatnego jest zwarty, w młodych egzemplarzach twardy, później mięknie. Ma barwę białawą lu…

podgrzybek-a803c50.jpg
width: 2250
height: 1500

Prawdziwek w polskich lasach, czyli jak rozpoznać borowika szlachetnego
type: item
date: 2025-11-10T09:43:04.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: Kuchnia
subject: lasy
description: Borowik szlachetny, znany też jako prawdziwek, to gatunek, który nieprzypadkowo uchodzi za najbardziej cenionego jadalnego grzyba. Wyróżnia się nie tylko walorami smakowymi, ale także eleganckim wyglądem i dużą wartością odżywczą. Zarówno doświadczeni grzybiarze, jak i początkujący amatorzy lasu cenią prawdziwka za majestatyczny wygląd i niepowtarzalny aromat. Warto jednak wiedzieć, że wśród podobnych gatunków kryją się także niejadalne sobowtóry, które łatwo pomylić z borowikiem szlachetnym.
encoded: Spis treści: Wygląd – opis borowika szlachetnego Występowanie Zastosowanie i właściwości borowika szlachetnego Podobne gatunki Borowik szlachetny (Boletus edulis) to duży, masywny grzyb rurkowy o imponującym wyglądzie i harmonijnych proporcjach. W sprzyjających warunkach osiąga nawet 25 cm średnicy kapelusza, a jego mięsisty trzon może dorastać do 20 cm wysokości. To właśnie ta okazałość w połączeniu z przyjemnym, orzechowym zapachem, sprawia, że prawdziwek jest uznawany za jednego z najpiękniejszych przedstawicieli rodziny borowikowatych (Boletaceae). Wygląd – opis borowika szlachetnego Kapelusz i rurki Kapelusz borowika szlachetnego u młodych owocników jest półkolisty, z wiekiem staje się bardziej rozpostarty i lekko spłaszczony. Jego powierzchnia jest gładka, czasem delikatnie pomarszczona, w zależności od warunków pogodowych może być sucha lub lekko śluzowata po deszczu. Barwa kapelusza waha się od jasnobrązowej po ciemnokasztanową, a brzeg zazwyczaj pozostaje jaśniejszy. Od spodu kapelusza znajdują się rurki, które u młodych osobników są białe, później żółtawe, aż w końcu oliwkowozielone. Po naciśnięciu nie zmieniają koloru. Miąższ Miąższ prawdziwka jest biały, zwarty, jędrny i nie zmienia barwy po przekrojeniu. Ma łagodny, lekko orzechowy smak oraz przyjemny, charakterystyczny zapach, który nasila się podczas suszenia. U starszych egzemplarzy może być nieco gąbczasty, szczególnie w dolnej części trzonu, ale wciąż pozostaje jadalny. Trzon Trzon borowika szlachetnego jest masywny i pełny, często beczułkowaty u młodych egzemplarzy, ale z wiekiem wydłuża się i staje się bardziej cylindryczny. Powierzchnia ma jasny, kremowo-brązowy odcień i ozdobiona jest delikatną, białą lub jasnobeżową siateczką, najlepiej widoczną w górnej części. U starszych okazów siateczka staje się mniej wyraźna, ale wciąż jest widoczna gołym okiem. Występowanie Borowik szlachetny jest gatunkiem szeroko rozpowszechnionym w Europie i Ameryce Północnej (szczególnie w zachodniej części kontynen…

prawdziwek-811fe91.jpg
width: 2334
height: 1500

Borowik ceglastopory – piękny, tajemniczy i jadalny grzyb
type: item
date: 2025-11-01T09:02:49.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: lasy
subject: polska
subject: przyroda
description: Borowik ceglastopory to jeden z bardziej efektownych grzybów, jakie możemy spotkać w polskich lasach. Jego nietypowa kolorystyka i duże rozmiary sprawiają, że przyciąga wzrok zarówno doświadczonych grzybiarzy, jak i amatorów. Choć z wyglądu może wydawać się niebezpieczny, jest grzybem jadalnym, pod warunkiem odpowiedniej obróbki termicznej. Warto poznać jego cechy oraz podobieństwa do innych gatunków, aby bezpiecznie cieszyć się jego smakiem.
encoded: Spis treści: Jak wygląda borowik ceglastopory? Występowanie Czy borowik ceglastopory jest jadalny? Z jakimi grzybami można pomylić krasnoborowika ceglastoporego? Znaczenie borowika ceglastoporego w ekosystemie Jak wygląda borowik ceglastopory? Borowik ceglastopory (zwany też krasnoborowikiem ceglastoporym) jest grzybem o imponujących rozmiarach – kapelusz może osiągać średnicę nawet do 20 cm. U młodych owocników jest półkolisty, z czasem staje się poduszkowaty lub całkowicie rozpostarty. Powierzchnia kapelusza początkowo jest sucha i lekko zamszowa, z wiekiem staje się gładka, a jego barwa waha się od ciemnobrązowej do kasztanowej, czasem z delikatnymi ochrowymi plamkami. Rurki borowika ceglastoporego u młodych owocników mają barwę żółtą, stopniowo zmieniając się w oliwkową, a u starszych egzemplarzy – w rdzawe odcienie. Po uszkodzeniu lub przecięciu szybko sinieją, co jest charakterystyczną cechą tego gatunku. Trzon jest pełny, mocny, o grubości 2–5 cm i wysokości 5–15 cm. Może mieć kształt pękaty, maczugowaty lub baryłkowaty. Jest żółty, pokryty gęsto czerwonymi strzępkami, zwłaszcza w dolnej części. W górnej części trzon bywa bardziej żółty, gdyż strzępków jest mniej. Miąższ grzyba jest jędrny, zwarty, żółty, ale po przekrojeniu momentalnie przebarwia się na ciemnoniebieski, z czasem staje się szaroniebieski. Występowanie Krasnoborowik ceglastopory występuje głównie w Europie i Japonii. W Polsce jest dość pospolity, zwłaszcza w górach i na pogórzu, gdzie spotykany jest częściej niż na nizinach. Rośnie w lasach liściastych i iglastych, preferując kwaśne gleby. Najczęściej można go spotkać pod świerkami, jodłami, bukami, grabami, dębami szypułkowymi i lipami. Borowik ceglastopory owocuje od maja do listopada, co czyni go jednym z grzybów, które pojawiają się stosunkowo wcześnie w sezonie i mogą być zbierane aż do późnej jesieni. Odmiana żonkilowa tego gatunku jest znacznie rzadsza i występuje głównie pod dębami i bukami. W Polsce uznawana jest za gatunek wymierając…

borowik-ceglastopory-72456ae.jpg
width: 2773
height: 2080

Grzyb zamiast chipa? Naukowcy przetestowali pamięć komputerową z shiitake
type: item
date: 2025-10-29T15:24:30.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: grzyby
subject: komputery
description: Powstała pamięć komputerowa z grzybów shiitake. Ma porównywalną wydajność z krzemowym chipem. Czy komputery przyszłości będą zbudowane z żywych organizmów?
encoded: Naukowcy z Ohio State University zbudowali komputer bazujący na strzępkach grzybni shiitake. Grzyby zastąpiły krzem jako podstawowy materiał memrystorów, elementów obwodu, które „zapamiętują” swoje przeszłe stany elektryczne. Jeśli dodamy do tego fakt, że badacze z MIT „nauczyli” szpinak wysyłać maile, a inżynierowie z NASA opracowują samobudujące się habitaty z grzybów i porostów, tworzy się nam futurystyczny świat cyber botaniki. Jeśli chcemy zbudować komputer zachowujący się jak ludzki mózg, należy opracować komponenty, które również zachowują się jak części tego organu. Wśród nich kluczowym wydają się memrystory zdolne działać jak synapsy, czyli połączenia między neuronami, które zarządzają przepływem informacji. Właśnie ta idea przyświecała badaczom z Ohio State University, którzy bazując na podziemnym systemie grzybni shiitake stworzyli niedrogą alternatywę dla współczesnych układów pamięci. Naśladując prawdziwy mózg Wynikiem ich pracy jest memrystor o wydajności porównywalnej z chipem krzemowym. W dodatku grzybowy memrystor jest rozwiązaniem tanim, skalowalnym i przyjaznym środowisku. – Nasze mikroukłady naśladujące faktyczną aktywność neuronową nie wymagają dużo mocy w trybie czuwania lub gdy urządzenie nie jest używane. Właśnie to może stanowić o ich potencjalnej przewadze obliczeniowej i ekonomicznej – twierdzi współautor badań John LaRocco, psychiatra pracujący w Ohio State University. Dodajmy, że sieci grzybni zachowują się w sposób podobny do sieci neuronowych. Mają podobną strukturę i przekazują informacje za pomocą sygnałów elektrycznych i chemicznych, tak jak mózg. Nie oznacza to jednak, że użycie ich nie wymaga inżynieryjnych przeróbek. Testy na suszonej grzybni W ramach badań naukowcy zasadzili dziewięć próbek na podłożu w szalkach Petriego ze sporami shiitake i hodowali je w kontrolowanej temperaturze i wilgotności. Wybór shiitake nie był przypadkowy. Gatunek ten jest wyjątkowo wytrzymały i odporny na stresory takie jak m.in. promieniowanie. Odpow…

FABRIC-KOLAZ-32-da29442.jpg
width: 1575
height: 1050

Wielu uważa, że to najsmaczniejszy grzyb. Można znaleźć go w Polsce
type: item
date: 2025-10-14T12:10:12.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: Kuchnia
subject: lasy
description: Kozia broda cieszy się opinią jednego z najsmaczniejszych grzybów w Polsce. Choć przez lata znajdowała się pod ochroną, dziś można ją zbierać bez obaw. Warto jednak uważać – łatwo pomylić ją z innym (wciąż chronionym) gatunkiem.
encoded: Spis treści: Kozia broda – co to za grzyb? Gdzie występuje kozia broda? Na to trzeba uważać W 1990 roku kozia broda trafiła na listę gatunków podlegających ścisłej ochronie. Działania ochronne przyniosły dobry efekt. Na przestrzeni lat, grzyb rozprzestrzeniał się, a jego owocniki stawały się coraz częstszym widokiem w polskich lasach. Status tego gatunku został zmieniony w 2014 roku. Od tamtej pory, kozią brodę można zbierać bez przeszkód. Kozia broda – co to za grzyb? O jakim grzybie mowa? Dla wielu osób, potoczna nazwa tego gatunku może brzmieć obco. Kryje się pod nią Sparassis crispa, w Polsce znany jako siedzuń sosnowy. Ten charakterystyczny przedstawiciel rodziny siedzuniowatych wcześniej funkcjonował pod nazwą „szmaciak gałęzisty”, jednak ze względu na jej wydźwięk zastąpiono ją bardziej eleganckim ludowym określeniem. Warto wspomnieć, że w polskim piśmiennictwie mykologicznym siedzuń sosnowy pojawiał się także jako sorokop, płaskosz sorokop, siedź, sieduń i strzępiak kędzierzawy. Wygląd tak oryginalny, jak sama nazwa Jak rozpoznać kozią brodę? To grzyb zaliczany do klasy pieczarników, ale z całą pewnością nikt nie pomyli go pospolitą pieczarką. Owocnik przedstawicieli tego gatunku przypomina nieco kalafior lub jarmuż, a niektórzy porównują go nawet z mózgiem. Ma nieregularnie kulisty kształt. Ponad mięsistą bazą dzieli się na płatkowate gałązki, tworzące pozrastane struktury, po obu stronach których występuje warstwa hymenialna. Młode grzyby są białawe. Starsze okazy przybierają natomiast kremową lub jasnobrązową barwę. Nie tylko nietypowy, ale także ogromny Kozią brodę trudno przeoczyć, nie tylko ze względu na jasne ubarwienie, kontrastujące z leśnym poszyciem. Mniejsze owocniki koziej brody osiągają ok. 5 cm wysokości i 6 cm szerokości, ale okazy mierzące odpowiednio 20 i 30 cm wcale nie należą do rzadkości. To jednak jeszcze nie wszystko. W obrębie gatunku Sparassis crispa trafiają się też prawdziwe kolosy. Grzybiarze niejednokrotnie natrafiali na okazy wa…

Grzyb-kozia-broda-bf30fec.jpg
width: 4200
height: 2800

Grzyby trujące w polskich lasach. Wiele z nich można rozpoznać bez trudu
type: item
date: 2025-10-13T07:55:04.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: lasy
subject: medycyna
subject: Zdrowie
description: Zbieranie grzybów to w Polsce niemal sport narodowy. Ale nawet doświadczeni grzybiarze muszą zachować czujność: między borowikami czy maślakami mogą czaić się trujące sobowtóry. Choć nie ma ich wiele, warto wiedzieć, jak je rozpoznać, by uniknąć groźnej pomyłki.
encoded: Spis treści: Jakie grzyby najczęściej zbieramy? Czym się różnią grzyby trujące od niejadalnych? Ile jest gatunków grzybów trujących w Polsce? Jak nie rozpoznawać grzybów trujących – fałszywe kryteria Najprostszy sposób na odróżnienie grzybów jadalnych od trujących Jak wygląda zatrucie grzybami? Mimo iż o grzybach wiemy znacznie więcej niż większość narodów europejskich, to w Polsce wciąż co roku zdarza się kilkadziesiąt ciężkich zatruć grzybami. Niektóre z nich są śmiertelne. Według danych Państwowego Zakładu Higieny w 2022 roku w Polsce były 22 takie zatrucia grzybami, a w 2023 roku – 13. Jakie grzyby najczęściej zbieramy? Grzyby wielkoowocnikowe to grupa grzybów, których owocniki są widoczne gołym okiem. Wśród nich podgrupą są grzyby kapeluszowe, czyli te, które potocznie określamy po prostu grzybami i najczęściej zbieramy. Owocniki to nadziemna część grzybni, w której powstają zarodniki. W Polsce stwierdzono występowanie kilku tysięcy gatunków grzybów wielkoowocnikowych. Według projektu bibliografii grzybów owocnikowych Polski zamieszczonego w internetowym atlasie grzybów „Grzyby.pl”, w Polsce występuje 4966 gatunków grzybów wielkoowocnikowych. Z tego najwyżej 300 nadaje się do wykorzystania kulinarnego. W praktyce najbardziej wytrawni grzybiarze potrafią rozpoznawać i zbierać najwyżej około 100 gatunków. W powszechnej świadomości i wiedzy to tylko kilkanaście gatunków, w tym borowiki, podgrzybki, kurki, kanie, koźlarze, maślaki czy rydze. Czym się różnią grzyby trujące od niejadalnych? Grzybami niejadalnymi wprawdzie się nie zatrujemy, ale też z różnych powodów ich nie zjemy. Mogą mieć wyjątkowo nieprzyjemny smak, być zbyt twarde, mieć wyjątkowo delikatne i rozpadające się owocniki, zawierać niewielkie ilości jakichś toksyn. Albo po prostu nie zostały jeszcze odpowiednio przebadane pod kątem toksyczności. I tak naprawdę do tej grupy należy większość grzybów występujących w Polsce. Wiele z grzybów niejadalnych staje się jadalnymi po obróbce termicznej, np. żółcia…

Grzyby-trujace-w-polskich-lasach.-Wiele-z-nich-mozna-rozpoznac-bez-trudu-016a854.jpg
width: 6016
height: 4016

Ten „szatański” grzyb budzi zachwyt i strach. W Polsce objęty jest ochroną
type: item
date: 2025-10-09T09:30:44.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: lasy
subject: polska
description: Spotkanie z borowikiem szatańskim to rzadkość, której wielu grzybiarzy nigdy nie doświadczy. Choć zachwyca wyglądem, stanowi zagrożenie dla zdrowia. W Polsce znalazł się pod ścisłą ochroną.
encoded: Spis treści: Jak wygląda borowik szatański? Występowanie Czy borowik szatański jest jadalny? Pierwsza pomoc po zatruciu borowikiem szatańskim Borowik ceglastopory a szatański – jak je odróżnić? Goryczak żółciowy a borowik szatański – jak uniknąć pomyłki w lesie? Borowik szatański, a właściwie krwistoborowik szatański, to przedstawiciel rodziny borowikowatych, który w ostatnich latach przeszedł istotne zmiany taksonomiczne. Dawniej znany był jako Boletus satanas, jednak na podstawie analiz filogenetycznych został przeniesiony do nowego rodzaju Rubroboletus. W polskiej literaturze mykologicznej bywał również opisywany pod nazwami grzyb krwisty czy grzyb szatański. Obecnie zgodnie z zaleceniem Polskiego Towarzystwa Mykologicznego zaleca się stosowanie nazwy krwistoborowik szatański. Jak wygląda borowik szatański? Gatunek ten tworzy masywne owocniki o średnicy kapelusza dochodzącej nawet do 30 cm. Młode egzemplarze mają kapelusz półkulisty i jasnoszary, z czasem przybierający odcień żółtawozielony lub oliwkowy. Skórka jest sucha, zamszowa i nieoddzielająca się od miąższu. Pod spodem znajdują się rurki, które u młodych grzybów są żółtawe, później krwistoczerwone, a u starszych osobników – brązowooliwkowe. Charakterystyczną cechą jest sinienie – zarówno pory, jak i miąższ zmieniają kolor na niebiesko-szary po dotknięciu lub przekrojeniu. Krwistoborowik szatański to grzyb o masywnym trzonie, często beczułkowatym, z wyraźną siateczką w odcieniu karminowym lub purpurowym. Kolorystyka przechodzi od żółtego bezpośrednio pod kapeluszem przez odcienie różu aż do czerwonobrązowej podstawy. Miąższ jest biały, a jego zapach zależy od wieku grzyba – młode osobniki pachną łagodnie, starsze mogą przypominać wonią padlinę lub zgniłą cebulę. Występowanie W naturalnych warunkach borowik szatański rośnie od lipca do września w ciepłych, dobrze nasłonecznionych lasach liściastych, najczęściej w towarzystwie dębów i buków, na glebach wapiennych. W Polsce jest gatunkiem skrajnie rzadkim i wy…

Borowik-Szatanski-390641e.jpg
width: 4604
height: 3068

Grzyby kochają psychodelę. Niezależnie od siebie wykształciły substancję oddziałującą na ludzki mózg
type: item
date: 2025-10-04T13:15:57.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: depresja
subject: grzyby
subject: leki
subject: narkotyki
subject: psylocybina
description: Chociaż grzyby halucynogenne były wykorzystywane przez wiele cywilizacji od tysięcy lat – zarówno podczas religijnych ceremonii, jak i rekreacyjnie – wciąż podchodzimy do nich z rezerwą. Teraz okazuje się, że niezależnie od siebie wykształciły zdolność wytwarzania tej samej substancji psychoaktywnej. Naukowcy są zaskoczeni, ale rodzi to wiele możliwości.
encoded: Grzyby halucynogenne mogą wytwarzać psylocybinę – znaną substancję o właściwościach psychodelicznych, która od wieków była wykorzystywana przez ludzi. Badacze udowodnili jednak, że w zależności od gatunku robią to na dwa zupełnie różne sposoby, a mimo to osiągają taki sam efekt. Odkrycie to może pomóc łatwiej wytwarzać substancje psychoaktywne w laboratorium, np. do produkcji leków. Czym jest psylocybina? Psylocybina jest substancją, którą organizm po spożyciu przekształca w aktywną formę psylocyny. Zyskała ona popularność w latach 60. XX wieku, w czasie rewolucji kulturalnej i epoki ruchu hipisowskiego. Ostatecznie sklasyfikowano ją jako narkotyk, co na dziesięciolecia wstrzymało badania nad jej medycznym zastosowaniem. Ostatnio zaobserwowano jednak, że psylocybina może łagodzić depresję, przewlekły lęk czy wspomagać zwalczanie myśli samobójczych. Odżyło więc zainteresowanie zrozumieniem, jak można wykorzystać ją dla dobra ludzkiego umysłu i jak moglibyśmy wydajniej produkować ją w laboratoriach. W końcu starożytne cywilizacje stosowały halucynogenne grzyby od tysięcy lat. Grzyby są zdeterminowane, by wpływać na ludzki mózg Naukowcy zaczęli ponownie zgłębiać sposób, w jaki grzyby produkują ten halucynogenny związek. Okazało się, że musi im na tym bardzo na tym zależeć – poszczególne gatunki wyewoluowały niezależnie od siebie i podążały różnymi drogami, by stworzyć dokładnie tę samą substancję. To tzw. ewolucja konwergentna. Badacze pod przewodnictwem Dirka Hoffmeistera z Uniwersytetu Friedricha Schillera w Jenie wykazali, że grzyby wykorzystują różne rodzaje enzymów, ale z ich pracy zawsze powstaje psylocybina. Zgłębienie tego procesu pomogło odkryć nową metodę wytwarzania tego psychodelicznego związku w laboratorium. Czemu grzyby wytwarzają substancje psychoaktywne? Oczywiście grzybom, nawet magicznym, nie chodzi o to, by wpływać na działanie ludzkie mózgu. Według naukowców psylocybina może być ich sposobem na odstraszanie drapieżników, np. owadów, które mogłyby s…

GettyImages-1576472024-4c1608a.jpg
width: 6000
height: 4500

Grzyby niejadalne z gąbką są powszechne w polskich lasach. Których należy się wystrzegać?
type: item
date: 2025-09-06T12:33:37.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: Zdrowie
description: Grzyby niejadalne z gąbką? Tak, takich gatunków jest całkiem sporo, podobnie jak trujących grzybów rurkowych, a wiele z nich występuje w polskich lasach. Przypominają te, którymi zajadamy się z apetytem i ten fakt czyni je wyjątkowo niebezpiecznymi. Każdy amator grzybobrania powinien pamiętać, że nie wszystkie okazy, które nie mają blaszki, można zebrać i włożyć do koszyka. Których należy unikać? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Grzyby trujące a niejadalne Grzyby trujące z gąbką, których nie należy zbierać Grzyby niejadalne z gąbką są u nas powszechne Często mówi się, że najprościej odróżnić grzyby jadalne od niejadalnych, spoglądając pod ich kapelusz. Jeżeli zamiast blaszki mają gąbkę, wszystko jest w porządku. W tym miejscu należy stanowczo podkreślić, że to nieprawda, a wręcz szkodliwy mit, który należy piętnować. Niektóre gatunki grzybów rurkowych też są trujące. W 2024 roku odnotowano w Polsce ponad 1100 przypadków zatruć grzybami, a większość z tych przypadków wynikała z pomyłki. Grzyby trujące a niejadalne Na początku wypada wyjaśnić różnicę między grzybami trującymi a niejadalnymi. Te pojęcia często stosowane są zamiennie, jednak ich definicja jest zgoła inna. Mówiąc o grzybach trujących, na myśli trzeba mieć gatunki, których owocniki zawierają szkodliwe, a nawet śmiertelne dla człowieka toksyny, np. amanityny i fallotoksyny, giromitrynę, orelaninę czy muskarynę. Nie jest to takson, a określenie funkcjonalne, wskazujące na ich oddziaływanie na ludzki organizm w przypadku spożycia. Grzyby niejadalne zazwyczaj nie zawierają silnych toksyn, które mogłyby wywołać silne zatrucie. Grupa ta nie nadaje się jednak do spożycia z różnych innych powodów. Wśród nich należy wymienić między innymi: brak walorów kulinarnych – grzyby niejadalne mogą być niesmaczne, cierpkie lub piekące. Niektóre nie wydzielają charakterystycznego dla grzybów przyjemnego zapachu lub mają nieprzyjemną woń; nieprzyjemna konsystencja – niektóre grzyby niejadalne mają zbyt twarde, łykowate lub śluzowate owocniki. Ta grupa grzybów nie zawiera silnych toksyn, więc ich spożycie nie prowadzi do uszkodzenia narządów wewnętrznych czy śmierci. Należy jednak podkreślić, że nie są całkowicie bezpieczne. Niektóre wywołują dolegliwości żołądkowo-jelitowe, jak bóle brzucha, nudności czy biegunkę. Na szczęście zazwyczaj są to objawy przejściowe. Grzyby trujące z gąbką, których nie należy zbierać Tylko nieliczne grzyby z …

borowik-szatanski-2-6d2bc69.jpg
width: 1000
height: 667

Sezon na grzyby zaczął się niezwykle wcześnie – naukowcy wskazują powód urodzaju
type: item
date: 2025-08-18T07:29:04.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: lasy
subject: przyroda
subject: sierpień
description: Tegoroczny sezon grzybowy startuje wyjątkowo wcześnie. Grzybiarze są z pewnością zadowoleni – zdjęcia koszy pełnych borowików zalewają social media. Wiele osób zastanawia się jednak, jaki jest tego powód.
encoded: Sezon grzybowy zaczął się w tym roku już na początku sierpnia. Wyjątkowy jest nie tylko ten wczesny termin, ale także obfitość grzybów. W polskich lasach już nawet w lipcu spotkać można było prawdziwki czy podgrzybki, czyli gatunki zwykle pokazujące się dopiero we wrześniu. Naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu tłumaczą, czym spowodowany jest ten wyjątkowy urodzaj. Kiedy jest sezon na grzyby? Wielu doświadczonych grzybiarzy powie, że sezon grzybowy trwa właściwie cały rok. Nawet zimą w polskich lasach można znaleźć niektóre walczące z chłodem gatunki, takie jak huby czy płomiennice zimowe. To jednak wyjątki od reguły. Klasycznie sezon przynosi dopiero ciepły oddech wiosny. Pierwsze ukazują się smardze – warto jednak pamiętać, że nie wolno ich zbierać w środowisku naturalnym. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, by pozyskiwać je z własnego ogrodu. Większość grzybów ukazuje się jednak zwykle we wrześniu lub pod koniec sierpnia. Sezon grzybowy 2025 – To jeden z najwcześniejszych i najbardziej obfitych startów sezonu, jaki pamiętam Prawdopodobnie sprzyja temu fakt, że ubiegłoroczny sezon był słabszy, a grzybnia miała czas się zregenerować – donosi w oficjalnym komunikacie prof. Artur Gryszkin z Katedry Technologii Żywności i Przechowalnictwa UPWr. Według mykologów wszystkie znaki wskazują na intensywny i różnorodny sezon grzybowy, który przyniesie wiele radości zarówno tym obeznanym ze sztuką ich zbierania, jak i dopiero poznającym jaj tajniki. Gdzie zbierać grzyby? Warto zapuścić się w głębokie lasy. Naukowcy ostrzegają, że te mieszczące się bezpośrednio przy często uczęszczanych drogach lub np. parki miejskie mogą nie być najlepszym wyborem. Grzyby w nich rosnące mogą bowiem kumulować zanieczyszczenia i metale ciężkie. Takie lasy kuszą łatwym dostępem, ale lepiej przemierzać dziksze okolice. Godne uwagi grzybiarzy są szczególnie lasy sosnowe, bukowe czy mieszane. Oprócz gatunków drzew ważna jest także odpowiednia wilgotność, niezbędna do wzrostu grzybów …

GettyImages-1444465595-c6e01ae.jpg
width: 7500
height: 5003

Psy pomogły odkryć trzy nowe gatunki trufli. Jeden z nich jest równie smaczny, co słynne grzyby z Włoch
type: item
date: 2025-08-07T05:52:08.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: badania naukowe
subject: grzyby
subject: trufle
description: Naukowcy odkryli w USA trzy nowe gatunki podziemnych grzybów. Jeden z nich ma duży potencjał kulinarny i może kosztować setki dolarów za funt. Do odkrycia nie doszłoby, gdyby nie pomoc wyspecjalizowanych w poszukiwaniu trufli psów.
encoded: Spis treści Trufla z Oregonu to nowy gatunek Gdyby nie psy i lockdown, nie byłoby odkrycia Badacz-amator odkrył kolejny gatunek Biolodzy z Uniwersytetu Florydy odkryli trzy nowe gatunki grzybów, w tym jeden o dużej wartości kulinarnej. Do odkrycia walnie przyczyniły się cztery specjalnie wytrenowane psy. Trufla z Oregonu to nowy gatunek Wyniki opisano w czasopiśmie „Persoonia” i rzucają one nowe światło na drzewo genetyczne grzybów z rodziny smardzowatych, w tym słynnej tzw. czarnej trufli z Oregonu cenionej przez szefów kuchni i sprzedawanej nawet po 800 dolarów za funt (niecałe pół kilograma). Dotychczas uważano że trufla z Oregonu, to gatunek Leucangium carthusianum, występujący zarówno w Europie, jak i USA i należący do smardzowatych. Jednak badania terenowe i analizy genetyczne wykazały, że odmiana północnoamerykańska jest odrębnym gatunkiem, który nazwano Leucangium cascadiense, na cześć regionu Cascadia. Gdyby nie psy i lockdown, nie byłoby odkrycia Badania rozpoczął Benjamin Lemmond, który uziemiony podczas pandemii, zaczął analizować setki zasuszonych okazów zgromadzonych na Uniwersytecie Stanowym Oregonu. Porównania z kolekcjami z Europy i Azji – w tym z Polski, Włoch i Japonii – wykazały wyraźne różnice genetyczne. Kiedy badacze mogli już udać się w teren, nie poszli do lasu sami. Zabrali ze sobą specjalnie wytrenowane do poszukiwania trufli psy: Cricketa, Lolo, Roo i Rye. Lolo należy do rasy lagotto romagnolo – jednej z najstarszych włoskich ras psów dowodnych, od XIX wieku używanej do pomocy w szukaniu trufli. Dzięki pomocy psów badacze znajdowali owocniki grzybów nawet 25 cm pod ziemią. Stwierdzili, że L. cascadiense żyje w symbiozie z młodymi daglezjami. Barwienie fluorescencyjne i sekwencjonowanie DNA korzeni wykazało wymianę składników odżywczych między grzybem a drzewem, czyli mykoryzę. Naukowcy odkryli też nowy bardzo rzadki gatunek Imaia kuwohiensis – jasną truflę z ciemnymi brodawkami, rosnącą w zagrożonych lasach świerkowo-jodłowych południowyc…

assisted-by-sniffer-do-8fd85f8.jpg
width: 1280
height: 934

„Klątwa Tutanchamona” może okazać się silnym lekiem na raka
type: item
date: 2025-07-03T13:10:57.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: grzyby
subject: nowotwory
subject: pleśń
description: Kropidlak żółty był uważany za sprawcę tzw. „klątwy Tutanchamona”, a w Polsce – „klątwy Jagiellończyka”. Toksyny tego grzyba z rodzaju pleśni miały zabijać naukowców. Jednak najnowsze badanie odkrywa, że kropidlak produkuje także substancje niszczące komórki nowotworowe.
encoded: Spis treści Nowe odkrycie: toksyczna pleśń kontra komórki nowotworowe Asperigimycyny – nowa nadzieja w walce z rakiem Nie tylko Tutanchamon: klątwa Jagiellończyka w Polsce Grzyb, który być może przyczynił się do śmierci osób obecnych przy otwarciu grobowca Tutanchamona, może skrywać medyczną tajemnicę. Mowa o kropidlaku żółtym (Aspergillus flavus), powszechnie występującym gatunku pleśni, który zwykle budzi obawy ze względu na swoje toksyczne właściwości. Jednak najnowsze badania przeprowadzone przez inżynierów molekularnych wskazują, że może mieć on także silne działanie przeciwnowotworowe. Nowe odkrycie: toksyczna pleśń kontra komórki nowotworowe Zespół naukowców pod kierunkiem Qiuyue Nie z Uniwersytetu Pensylwanii (USA), odkrył że kropidlak produkuje związki należące do grupy RiPPs. To peptydy, czyli prekursory białek, syntetyzowane w rybosomach – organellach komórkowych. Okazało się że RiPPs wyizolowane z kropidlaka wykazują silne działanie wobec komórek nowotworowych, zwłaszcza białaczkowych. Choć RiPPs są już naukowcom dobrze znane (występują w roślinach i bakteriach), te pochodzenia grzybowego pozostają słabo poznane, głównie z powodu trudności w ich identyfikacji wynikających z nietypowych struktur chemicznych. Asperigimycyny – nowa nadzieja w walce z rakiem W badaniu sprawdzono kilkanaście szczepów Aspergillus pod kątem obecności RiPPs i wyizolowano cztery związki, nazwane asperigimycynami. Dwa z nich wykazały silnie niszczące działanie wobec komórek białaczkowych, ale nie działały na inne typy nowotworów, takie jak rak piersi, wątroby czy płuc. Jednak gdy jeden z nich został chemicznie zmodyfikowany poprzez dodanie cząsteczki tłuszczu (lipidu), jego skuteczność znacząco wzrosła. Był skuteczny nie tylko wobec białaczki, ale i komórek raka piersi. Zmodyfikowany związek wykazał skuteczność porównywalną z dwoma zatwierdzonymi przez amerykańską agencję FDA lekami przeciwnowotworowymi: cytarabiną i daunorubicyną. Naukowcy uważają, że lipidowa modyfikacja wpływa …

AdobeStock835661164-bdc3bc8.jpeg
width: 4622
height: 2602

Prehistoryczne pasożyty w akcji. Co ujawnił bursztyn z czasów dinozaurów?
type: item
date: 2025-06-25T12:58:10.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: owady
subject: paleontologia
subject: zwierzęta
description: To nie scenariusz horroru, tylko zapis sprzed 99 milionów lat. W bursztynie z Mjanmy naukowcy odkryli muchę i młodą mrówkę zainfekowane „grzybem zombie”, który wyrastał im… z głowy.
encoded: Spis treści: Bursztyn z cenną pamiątką „Grzyby-zombie” współcześnie Nie wszystkie historyczne skarby znajdują się w ziemi. Wiele tajemnic skrywają też bursztyny. I to właśnie w bursztynie liczącym 99 milionów lat naukowcy odkryli prawdziwy paleontologiczny rarytas. Chodzi o muchę oraz młodą mrówkę. Oba owady były zainfekowane grzybami pasożytniczymi, z których owocniki przebiły się przez ich głowy. Choć znalezisko jest dość makabryczne, to niezwykle cenne źródło wiedzy o prehistorycznych relacjach ekologicznych i ewolucji pasożytów. Bursztyn z cenną pamiątką Zespół badaczy pod kierunkiem Yuhui Zhuanga z Uniwersytetu w Yunnan odkrył w bursztynach z Mjanmy dwa nowe, wymarłe gatunki grzybów z rodzaju Ophiocordyceps. Współcześnie są one znane jako „grzyby-zombie”. Odmiany tego grzyba infekują m.in. mrówki i kontrolują ich zachowanie. Pasożyt zmusza je do wspinaczki na liście, gdzie dochodzi do śmierci gospodarza i rozprzestrzenienia zarodników. Właśnie to zjawisko zainspirowało twórców gry komputerowej i serialu „The Last of Us”. Nowo opisane gatunki – Paleoophiocordyceps gerontoformicae (znaleziony na mrówce) i Paleoophiocordyceps ironomyiae (na musze) – zostały zidentyfikowane dzięki mikroskopii optycznej i tomografii komputerowej 3D. Naukowcy uważają, że grzyby te najpierw zainfekowały swoje ofiary, a następnie zabiły je i wytworzyły owocniki. Dopiero potem owady zostały uwięzione w żywicy, która z czasem zamieniła się w bursztyn. Odkrycie jest przełomowe nie tylko ze względu na wiek znaleziska, ale również ze względu na rzadkość tego typu zachowanych interakcji pasożytniczych w zapisie kopalnym. Jak zauważa dr João Araújo, mykolog z Duńskiego Muzeum Historii Naturalnej, bardzo niewiele skamieniałości dokumentuje pasożytnicze grzyby w akcji. Tymczasem mogły one odgrywać ważną rolę w regulowaniu liczebności populacji owadów już w czasach dinozaurów. „Grzyby-zombie” współcześnie Obecnie tego typu grzyby są nie tylko obiektem fascynacji naukowców, ale także potencjalnym…

grzyb-zombie-70c972e.jpg
width: 1160
height: 653

Lisówka pomarańczowa – jak ją rozpoznać i dlaczego nie warto jej zbierać?
type: item
date: 2025-06-02T06:03:50.000Z
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: lasy
description: Lisówka pomarańczowa to grzyb, który na pierwszy rzut oka może zmylić nawet doświadczonego grzybiarza. Intensywnie pomarańczowy kapelusz i podobieństwo do cenionej kurki sprawiają, że łatwo ją pomylić z tym grzybem. Niestety, lisówka nie nadaje się do jedzenia, warto zatem wiedzieć, jak ją rozpoznać. W naszym artykule znajdziesz szczegółowy opis wyglądu oraz kluczowe różnice między lisówką pomarańczową a kurką.
encoded: Spis treści: Typowe miejsca występowania Grzyb o wielu nazwach Czy lisówka pomarańczowa jest jadalna? Jak odróżnić lisówkę pomarańczową od kurki? Lisówka pomarańczowa to niewielki, ale niezwykle charakterystyczny grzyb z rodziny lisówkowatych, który wyróżnia się przede wszystkim intensywną barwą. Jej kapelusz osiąga średnicę od 2 do 7 cm i zmienia swój wygląd w trakcie rozwoju – u młodych okazów jest cienkomięsisty z podwiniętym brzegiem, natomiast u starszych lejkowato zapadnięty i najczęściej pofałdowany na brzegach. Jego powierzchnia bywa gładka lub delikatnie zamszowa, sucha i matowa, a kolory wahają się od żółtych aż po głębokie odcienie czerwonopomarańczowe. Nierzadko brzegi kapelusza są jaśniejsze lub niemal białe. Od spodu znajdują się cienkie, gęsto ułożone blaszki, które zbiegają na trzon i często się rozwidlają. Ich barwa zazwyczaj współgra z kapeluszem – są pomarańczowożółte, jednak z czasem mogą blednąć. Trzon lisówki ma od 3 do 5 cm wysokości i od 3 do 10 mm grubości. Początkowo jest pełny, a w przypadku starszych okazów – pusty w środku. Jego powierzchnia może być lekko zamszowa. Kolor trzonu jest taki sam jak blaszek, jednak u podstawy przybiera ciemniejszy, brązowy odcień, a najniższy fragment często ma barwę białawą. Miąższ lisówki jest miękki, włóknisty i soczysty – od żółtego po bladopomarańczowy. W smaku zazwyczaj jest cierpki, z wyczuwalną goryczką i kwaśną nutą. Zapach lisówki określany jest jako słaby lub niewyraźny. Typowe miejsca występowania Lisówki pomarańczowe pojawiają się jesienią, zazwyczaj od września do listopada. Rosną najliczniej w wilgotnych częściach lasów iglastych i mieszanych. Okazy tego grzyba mogą występować pojedynczo lub w grupach (niekiedy bardzo licznych) pod jodłami, bukami i sosnami. Lisówka pojawia się najczęściej na podłożu próchniczym, które powstało z igliwia, liści i niewielkich odpadów drewna, a także w mchu oraz na spróchniałych pniach i gałęziach. Co ciekawe, można ją znaleźć także rosnącą wprost na ziemi. Czy…

lisowka-pomaranczowa-3ea9145.jpg
width: 1000
height: 666

Grzyby zombie w walce ze szkodnikami: Polak w międzynarodowym projekcie badawczym
type: item
date: 2025-05-13T14:15:16.000Z
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: rolnictwo
description: Grzyby zombie, znane m.in. z popkultury, istnieją naprawdę i mogą stać się sprzymierzeńcem rolników. Naukowcy szukają sposobu, by zmienić te niewielkie organizmy w precyzyjną broń przeciw szkodnikom.
encoded: Grzyby pasożytnicze potrafią przejmować kontrolę nad owadami i wpływać na ich zachowanie. Niektóre z tych organizmów zamiast szkodzić — wspierają swoich gospodarzy. Te niezwykłe zdolności mogą pomóc w walce z niszczycielskimi szkodnikami roślin. Grzyby zombie zyskały złą sławę Dzieje się tak szczególnie za sprawą nagrań, na których wyrastają z ciał mrówek i innych organizmów. Dziś naukowcy chcą pokazać ich drugie oblicze – jako potencjalnych sprzymierzeńców rolników. Chociaż wiemy o nich wciąż niewiele, niektóre gatunki mogą pomóc w walce z takimi insektami jak wełnowce i mszyce. Zmiany klimatyczne sprzyjają rozprzestrzenianiu się szkodników, a te powodują coraz większe straty. João Araújo, mykolog z Uniwersytetu w Kopenhadze, bada grzyby zombie, by w przyszłości stworzyć z nich precyzyjną broń biologiczną. Dzięki grantowi o wartości 1,2 mln euro od fundacji Villum Fonden i zespołowi badawczemu, Araújo rusza w tropiki – od Brazylii po Borneo – by szukać zainfekowanych owadów i sekwencjonować ich genomy. Jak działają grzyby zombie? Grzyby z rodzaju Ophiocordyceps atakują mrówki, a następnie sterują ich zachowaniem. Zakażona mrówka wspina się na liść, gdzie z jej głowy wyrasta owocnik, który uwalnia zarodniki. Grzyby mogą infekować także pająki i osy. – Najdziwniejsze jest to, że tworzą całe cmentarzyska – mówi w rozmowie z National Geographic mykolożka Charissa de Bekker. – Nie wiemy dokładnie, dlaczego tak się dzieje – dodaje. Ewolucja związała każdy gatunek grzyba z jednym konkretnym gatunkiem stawonoga. Naukowcy odkryli, że niektóre z tych pasożytów przekształciły się w symbionty, wspomagające swoich gospodarzy. Broń biologiczna przyszłości? Mszyce przez miliony lat współpracowały z bakteriami, które dostarczały im składniki odżywcze. Dziś ich rolę pełnią grzyby Ophiocordyceps. Araújo proponuje nową strategię: zabij grzyba — zabij szkodnika. Jeśli symbiont jest niezbędny do życia owada, jego eliminacja prowadzi do śmierci gospodarza. Ponieważ również same grzyby m…

GetFile-e85d030.jpeg
width: 3867
height: 2443

Grzyby, które kontrolują mózg. To ten gatunek zainspirował twórców „The Last of Us”
type: item
date: 2025-04-14T09:41:42.000Z
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: grzyby
subject: owady
subject: pasożyty
description: Czy istnieją grzyby, które pasożytują na organizmach żywych i zmieniają je w zombie? Tak i podobny rodzaj grzybów rośnie również w Polsce. To właśnie maczużnik pojawia się w popularnym serialu „The Last of Us”.
encoded: W tym artykule: Grzyby, które kontrolują mózg Na świecie istnieje ponad 20 gatunków grzybów pasożytniczych Jak grzyby zmieniają mrówki w zombie? Pasożyty toczą walki w mrówkach Anomalie i dziwactwa w świecie owadów 14 kwietnia odbyła się światowa premiera drugiego sezonu serialu „The Last of Us”. Produkcja, która powstała na podstawie gry o tym samym tytule, przenosi nas do postapokaliptycznego świata. 20 lat wcześniej wybucha epidemia wywołana przez grzyby z rodziny maczużnikowatych (Cordycipitaceae). Pasożyty zarażają mózg człowieka, a następnie zmieniają ludzi w krwiożercze bestie przypominające zombie. Zabijają wszystkich, którzy staną im na drodze. Dwie dekady później ci, którzy ocaleli, próbują przetrwać. Grzyby, które kontrolują mózg Do zakażenia zazwyczaj dochodzi poprzez ugryzienie. Ponadto grzybnia przenika zaatakowane tkanki i na ciele wytwarzają się struktury grzybobodobne. Brzmi przerażająco, tym bardziej że Cordyceps, czyli maczużnik istnieje naprawdę. Problem w tym, że w rzeczywistości nie jest w stanie zainfekować człowieka. Dr hab. Marta Wrzosek, mykolożka z Uniwersytetu Warszawskiego wyjaśniła na antenie radia TOK FM, dlaczego taka sytuacja byłaby niemożliwa. – Cordycipitaceae to duża grupa grzybów, która wyewoluowała, przystosowując się do konkretnych gatunków owadów. Ophiocordyceps unilateralis, czyli ten najbardziej znany, atakuje tylko dwa gatunki mrówek z rodzaju Camponotus i „zamienia je w zombie”. Są też inne linie filogenetyczne, które pasożytują na innych mrówkach – tłumaczy dr Wrzosek. – Wszystkie są wyspecjalizowane do danego żywiciela. Wobec tego trudno sobie wyobrazić, by któryś z nich mógł zaatakować człowieka. Musiałby się cofnąć w ewolucji, żeby dojść do stanu, kiedy nie był specjalistą, lecz był bardziej omnipotentny, po czym skierowałby się na drogę ku zwierzętom kręgowym – wyjaśnia polska uczona. Co ciekawe, grzyby z rodziny maczużnikowatych spotkamy również w Polsce. Chodzi o gatunek Cordyceps militaris, czyli maczużnik bojowy. …

Cordyceps-militaris-2aff4b9.jpg
width: 1000
height: 750

Nowo odkryty grzyb zamienia pająki w zombie. Co gorsza, można je spotkać w Polsce
type: item
date: 2025-02-20T08:41:30.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: Odkrywca
subject: owady
subject: zwierzęta
description: To już kolejny przykład pasożytniczego grzyba, który zabija ofiary, a potem wykorzystuje je do dystrybucji swoich zarodników. Tym razem badacze zidentyfikowali nowy gatunek, którego ofiarami są pająki zamieszkujące Europę. Można je spotkać także w Polsce.
encoded: Spis treści: Grzyb zamienia pająki w zombie Tajemniczy mechanizm działania Czy ludzie mają powody do obaw? Nowe możliwości w nauce Słowo „zombie” zazwyczaj kojarzy nam się z tzw. żywymi trupami. To zasługa filmów grozy, które mimo wątpliwej jakości od lat cieszą się niesłabnącą popularnością. Ma ono jednak również naukowe zastosowanie, choć nie jest to oficjalna nomenklatura. Serwisy popularnonaukowe co jakiś czas informują o wirusach zombie zamrożonych na Grenlandii i dalekiej Rosji. Nie mniejsze emocje wzbudzają grzyby, które zamienią w zombie owady. Jeden z najbardziej znanych takich przypadków dotyczy mrówek i Ophiocordyceps unilateralis. Drapieżny grzyb najpierw przejmuje kontrolę nad mrówkami, a następnie je zabija. Grzyb zamienia pająki w zombie Bezbronne wobec takich grzybów nie są również pająki. Naukowcy zidentyfikowali nieznany wcześniej gatunek grzyba. Gibellula attenboroughii, działa w podobny sposób jak dalekiego kuzyna atakującego mrówki. Wywabia z siebie, zabija, a następnie wykorzystuje zwłoki pająków do rozprzestrzeniania swoich zarodników. Szczegóły tego, jak grzyb wpływa na mózg pajęczaka, pozostaje jednak zagadką. Zgodnie z badaniem opublikowanym na łamach „Fungal Systematics and Evolution” ewolucja G. attenboroughii i jego wpływ na środowiska rodzą wiele pytań – na razie bez odpowiedzi. – Bardzo dobrze znamy przypadki mrówek czy os, ale [ten grzyb – przyp. red] jest w innej rodzinie, więc to nowe źródło manipulacji zachowaniem [...] To coś naprawdę interesującego, co nie jest super powszechne w świecie pasożytów – komentuje współautor badania dr João Araújo, mykolog z Muzeum Historii Naturalnej w Danii cytowany przez cnn.com. Jak dodaje, odkrycie rzuca nowe światło na różnorodność grzybów, które jeszcze nie zostały zidentyfikowane przez naukowców. Tajemniczy mechanizm działania Gibellula attenboroughii to przedstawiciel większej grupy grzybów, które infekują wyłącznie pająki. Po raz pierwszy zaobserwowano go w 2021 roku podczas kręcenia program…

shutterstock2318303517-a3c4ce7.jpg
width: 6000
height: 4000