Wygląda jak puszysta maskotka. Naukowcy odkryli, że to jeden z najmłodszych ssaków świata
Leming norweski, żyjący na Półwyspie Fennoskandzkim, okazał się prawdziwym ewolucyjnym młodzikiem. Analizy genetyczne wykazały, że jako odrębny gatunek pojawił się zaledwie 35 tys. lat temu.
Spis treści Naukowcy poznali przeszłość leminga norweskiego Nietypowe mutacje i brak krzyżowania z bliskim krewnym Zaskakujące zachowania lemingów – mit o „samobójstwach” Badacze z Uniwersytetu Sztokholmskiego, wykorzystując sekwencjonowanie i zaawansowane analizy genetyczne, odkryli zaskakującą historię ewolucyjną leminga norweskiego (Lemmus lemmus). Wyniki ich pracy, opublikowane w czasopiśmie "Proceedings of the National Academy of Sciences" wskazują że jest to jeden z ewolucyjnie najmłodszych gatunków ssaków. Naukowcy poznali przeszłość leminga norweskiego Leming norweski oddzielił się od swojego najbliższego krewnego – leminga zachodniosyberyjskiego – około 35 000 lat temu, czyli podczas ostatniego zlodowacenia. Odgrywa on kluczową rolę ekologiczną w tundrze Półwyspu Fennoskandzkiego, obejmującego Norwegię, Szwecję, Finlandię i część Rosji. Zwierzak ten jest podstawowym źródłem pożywienia dla wielu drapieżników, w tym zagrożonego lisa polarnego. Dotychczas jednak nie był szczegółowo zbadany genetycznie. Szwedzkie badanie porównało genomy dziewięciu współczesnych oraz dwóch kopalnych osobników lemingów. Wyniki wykazały, że leming norweski i zachodniosyberyjski stanowią odrębne linie ewolucyjne. Co ciekawe, nie znaleziono dowodów na krzyżowanie się tych dwóch gatunków, mimo że ich zasięgi prawie się pokrywają, a rozdzieliły się stosunkowo niedawno. To przypadek dość nietypowy wśród blisko spokrewnionych i żyjących na tym samym terenie ssaków. Nietypowe mutacje i brak krzyżowania z bliskim krewnym Zespół badaczy zidentyfikował setki unikalnych mutacji u leminga norweskiego, szczególnie w genach odpowiadających za kolor sierści, metabolizm tłuszczu i (prawdopodobnie) zachowanie. Te różnice genetyczne tłumaczą charakterystyczne czarno-żółte umaszczenie oraz wyjątkową zdolność do aktywności zimą, co uznawane jest za przystosowanie do surowych warunków klimatycznych i presji drapieżników. Badanie dostarczyło również nowych informacji na temat filogenezy rodzaju Lemmus, potwierdzając przy okazji status leminga wschodniosyberyjskiego jako odrębnego gatunku (Lemmus paulus) oraz porządkując długo niejasną taksonomię tej grupy. Zaskakujące zachowania lemingów – mit o „samobójstwach” Lemingi to niewielkie gryzonie z rodziny chomikowatych, zamieszkujące głównie tundrę Eurazji i Ameryki Północnej. Słyną z cyklicznych wahań liczebności populacji, która co jakiś czas gwałtownie wzrasta. Duże liczby lemingów podejmują wtedy migracje z przegęszczonych terenów, ginąc przy okazji za sprawą drapieżników lub tracąc życie np. płynąc w rzekach, a nawet morzu. To zachowanie zrodziło nieprawdziwe przekonanie, że lemingi popełniają „zbiorowe samobójstwo” i są mało inteligentnymi zwierzętami. Źródło: Proceedings of the National Academy of Sciences Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Suseł moręgowany wraca do Polski. Ginący gryzoń odzyskuje dawne siedliska
Suseł moręgowany jest jednym z najcharakterystyczniejszych, a przy tym – także jednym z najbardziej zagrożonych elementów środkowoeuropejskiej fauny. Jeszcze w połowie XX wieku ten średniej wielkości gryzoń był stałym elementem polskiego krajobrazu rolniczego. Zmiany w sposobie użytkowania gruntów doprowadziły jednak do jego całkowitego wyginięcia. Obecnie, dzięki wysiłkom organizacji przyrodniczych i ogrodów zoologicznych, gatunek ten przechodzi proces reintrodukcji. Jak wygląda suseł moręgowany? Jakie tereny zamieszkuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Przystosowany do życia na stepach Niegdyś powszechny, dziś ekstremalnie rzadki Towarzyski gryzoń Przywracanie susła polskiej przyrodzie Suseł moręgowany pozostaje jednym z najbardziej wymagających obiektów ochrony czynnej. Jego sukces w Polsce pokazuje, że przy odpowiednim zaangażowaniu naukowym i finansowym możliwe jest odwrócenie procesu wymierania. Jednak stabilność odzyskanych populacji wciąż wymaga ciągłego nadzoru przyrodniczego. Przystosowany do życia na stepach Suseł moręgowany (Spermophilus citellus) jest przedstawicielem rodzaju suseł (Spermophilus) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae). Wygląd tego gryzonia, będącego reliktem plejstocenu, wyraźnie wskazuje na jego ewolucyjne przystosowanie do funkcjonowania w środowiskach otwartych i prowadzenia półpodziemnego trybu życia. Rozmiary i masa Ciało zwierzęcia, osiągające od 17 do 23 cm długości, jest smukłe i wydłużone. To ułatwia mu przemieszczanie się w ciasnych korytarzach nor. Masa wykazuje dużą zmienność sezonową i osobniczą, wahając się od 200 do 350 gramów. Największe wartości, dochodzące do 500 gramów, osiąga tuż przed zapadnięciem w sen zimowy, kiedy to organizm gromadzi zapasy tłuszczu niezbędne do przetrwania wielomiesięcznej hibernacji. Ubarwienie Ubarwienie susła pełni funkcję ochronną. Krótkie, gładkie futro na grzbiecie i bokach jest żółtawoszarawe lub szarobrązowe, pokryte nieregularnym wzorem ciemniejszych plamek lub cętek. Strona brzuszna, podgardle i wyraźne obwódki wokół oczu są jaśniejsze, zazwyczaj żółtokremowe. Ogon jest stosunkowo krótki – mierzy od 31 do 90 mm. Jest on jednak puszysty, a sierść na nim jest wyraźnie dłuższa niż na reszcie ciała. Głowa Głowa susła charakteryzuje się dużymi, ciemnymi oczami o migdałowym kształcie, osadzonymi wysoko na czaszce. Takie umiejscowienie narządu wzroku pozwala zwierzęciu obserwować otoczenie przy minimalnym wychyleniu z nory lub podczas stania „słupkiem”, co jest kluczowe dla wczesnego wykrywania drapieżników. Uszy o zaokrąglonych końcach są zredukowane, częściowo ukryte w futrze, co minimalizuje opór i ryzyko urazów podczas kopania. Istotną cechą anatomiczną są silnie rozwinięte worki policzkowe, służące do gromadzenia i transportowania pokarmu do podziemnych schronień. Kończyny są krótkie, ale silne, zakończone płaskimi, długimi i mocnymi pazurami. Stanowią one wyspecjalizowane narzędzia do drążenia nor w zbitej glebie. Niegdyś powszechny, dziś ekstremalnie rzadki Pierwotnie areał susła moręgowanego rozciągał się na rozległym obszarze Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej. Charakterystycznego gryzonia można było spotkać między innymi w niemieckiej Saksonii, południowej i południowo-zachodniej Polsce, Czechach, północno-wschodniej Austrii, na Węgrzech i południowej Słowacji, a także we wschodniej i południowej Rumunii, w Mołdawii, Bułgarii, na Ukrainie i europejskiej części Turcji. Rozproszone populacje występowały też na terenie Grecji. Na wielu z wymienionych terenów gatunek ten uznaje się obecnie za wymarły. Naturalnie występujących populacji próżno szukać choćby w Niemczech i Polsce, a na Słowacji i Ukrainie zwierzęta te zanikły na większej części pierwotnego zasięgu. Suseł moręgowany w Polsce W Polsce suseł moręgowany zasiedlał głównie tereny Śląska. Pierwsze oficjalne doniesienia pochodzą z 1815 roku, z rejonu Głubczyc. W kolejnych dekadach odnotowywano jego obecność pod Legnicą (1877), Przemkowem (lata 80. XIX w.) oraz Głogowem (1893). Na początku XX wieku susły zawędrowały nawet pod Zieloną Górę i Żagań, co stanowiło najdalej na północ wysunięte stanowisko gatunku. Największa znana historyczna kolonia zamieszkiwała poligon wojskowy w Łambinowicach koło Niemodlina. Na tym obszarze zwierzęta te występowały tak licznie, że były tępione jako szkodniki. Preferencje siedliskowe Suseł moręgowany, którego przodkowie w plejstocenie zamieszkiwali rozległe stepy, jest specjalistą od terenów otwartych, nisko porośniętych i suchych. Jego wymagania siedliskowe są specyficzne, a to czyni go podatnym na zmiany w strukturze krajobrazu. Kluczowym elementem siedliska jest obecność lekkiej, dobrze zdrenowanej gleby, która umożliwia budowę głębokich i trwałych systemów nor. Gatunek ten preferuje środowiska takie jak: suche, nasłonecznione łąki i pastwiska, gdzie roślinność jest utrzymywana w stanie niskim poprzez wypas zwierząt lub regularne koszenie, nieużytki, ugory oraz piaszczyste tereny poeksploatacyjne, stworzone przez człowieka sztuczne siedliska, które imitują warunki stepowe, między innymi lotniska trawiaste, pola golfowe, boiska sportowe, miedze śródpolne, skarpy oraz pagórki o wystawie południowej, zapewniające szybkie nagrzewanie się gruntu po zimie. Towarzyski gryzoń Zwierzęta te żyją w składających się z wielu rodzin koloniach. Należy jednak podkreślić, że dorosłe osobniki zazwyczaj utrzymują własny system nor. Prowadzą dzienny tryb życia, charakteryzujący się dwoma szczytami aktywności: intensywnym żerowaniem w godzinach przedpołudniowych i ponownym wyjściem na powierzchnię późnym popołudniem. Ważnym elementem życia społecznego jest komunikacja wokalna. Susły emitują różnorodne piski i gwizdy, które pełnią funkcję alarmową. Wyróżnia się różne typy zawołań, w zależności od rodzaju i bliskości zagrożenia. Inny sygnał ostrzega przed nadlatującym drapieżnikiem, a inny przed skradającym się. Po usłyszeniu ostrzeżenia, wszystkie pozostające w zasięgu osobniki natychmiast przerywają żerowanie i prostują się, aby ocenić sytuację. W przypadku potwierdzenia niebezpieczeństwa, błyskawicznie uciekają do najbliższych nor. Przywracanie susła polskiej przyrodzie Zniknięcie susła moręgowanego z dużych obszarów Europy było wynikiem splotu kilku czynników, z których większość miała charakter antropogeniczny. Wśród kluczowych należy wymienić: zmianę sposobu użytkowania gruntów, intensyfikację rolnictwa, zalesianie nieużytków, fragmentację krajobrazu. Po całkowitym wyginięciu susła moręgowanego w Polsce na przełomie lat 70. i 80. XX wieku, podjęto ambitne działania na rzecz jego przywrócenia. Kluczową rolę odegrało Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody „Salamandra”, które we współpracy z Ogrodem Zoologicznym w Poznaniu, Stowarzyszeniem BIOS oraz uniwersytetami w Poznaniu i Opolu zainicjowało program „SUSEŁ”. W Polsce funkcjonuje obecnie kilka kluczowych stanowisk reintrodukcji: Kamień Śląski, Jakubów Lubiński, Głębowice i Rościsławice, Mimo starań przyrodników, sytuacja biologiczna tego gatunku wciąż jest krytyczna. Znajduje to odzwierciedlenie w najwyższym stopniu ochrony prawnej na poziomie krajowym i europejskim. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
„Gra o tron” w świecie gryzoni. Naukowcy zaobserwowali pierwszą w historii demokratyczną sukcesję u golców
Mało jest stworzeń tak fascynujących, charakterystycznych i bezwzględnych jak golce piaskowe. Nagie, pomarszczone kretoszczury żyją w podziemnych tunelach Afryki Subsaharyjskich w strukturach przypominających ule, a biolodzy do tej pory byli przekonani, że władza w tych koloniach opiera się wyłącznie na terrorze długich, pożółkłych zębów i pazurów. Do tej pory, bo golce demokratycznie wybrały nową królową.
Zazwyczaj w koloniach golców piaskowych (Heterocephalus glaber) panuje żelazna dyscyplina. Królowa jest jedyną samicą w kolonii, która ma prawo do rozrodu, a dopóki monarchini żyje, pozostałe samice są brutalnie tłamszone. Gdy jednak królowa umiera, w kolonii wybucha chaos. Dawniej uległe samice stają do krwawej walki o tron, zabijając młode rywalki i tocząc pojedynki na śmierć i życie, dopóki jedna z nich nie wyłoni się jako absolutna dominatorka. Amerykanie przeprowadzili eksperyment na demokracji Zespół naukowców z Salk Insitute w Kalifornii pod kierownictwem dr Janelle Ayres postanowił sprawdzić, czy w sztywnej hierarchii golców jest miejsce na elastyczność. Badacze obserwowali małą, stabilną rodzinę golców: królową o imieniu Teré, jednego reprodukcyjnego samca (ciekawe, czy był to Łukasz, czy Paweł?) oraz ich potomstwo. Naukowcy nie chcieli uśmiercać urzędującej królowej, więc zaczęli manipulować środowiskiem kolonii, by sprawdzić, jak wpłynie to na jej autorytet. Kluczowym momentem okazała się przeprowadzka do nowego wiwarium. Zmiana otoczenia sprawiła, że królowa Teré przestała rozmnażać się na blisko rok. Przekazanie władzy odbyło się pokojowo W tym czasie wydarzyło się coś, czego nauka nigdy wcześniej nie zarejestrowała. Dwie córki Teré zaczęły sekwencyjnie wykazywać zdolności rozrodcze, a pod koniec 2025 roku jedna z nich – Arwen – przejęła rolę jedynej królowej. Cały proces odbył się bez jednej kropli krwi i bez walki o dominację. Czy to możliwe, że golcevwybrały nową przywódczynię? Eusocjalność i cena przemocy Golce piaskowe to jedne z nielicznych eusocjalnych ssaków. Oznacza to, że dzielą się na kasty: reproduktorów oraz personel pomocniczy, który dba o tunele i szuka pożywienia. Ta strategia sprawdza się w stabilnym środowisku, ale ma swoje wady. Często obserwuje się ją u owadów, np. pszczół. Przemoc, którą królowa stosuje, by utrzymać dominację, jest kosztowna energetycznie i prowadzi do kontuzji wewnątrz grupy. Co więcej, poleganie na genach tylko jednej samicy ogranicza różnorodność genetyczną, co może być zgubne w przypadku choroby lub katastrofy ekologicznej. Pokojowa sukcesja sugeruje, że te zwierzęta mają znacznie większą elastyczność reprodukcyjną, niż wcześniej sądzono. Dlaczego golce są tak wyjątkowe? To odkrycie to tylko wierzchołek góry lodowej tajemnic tych „najbrzydszych” gryzoni. Chociaż uroda (według ludzkich kryteriów) niezaprzeczalnie nie jest ich atutem, to golce piaskowe stanowią prawdziwy ewenement biologiczny. Podczas gdy inne gryzonie tej wielkości (np. myszy) żyją zwykle 2–3 lata, golce dożywają nawet ponad 30 lat. To nie wszystko. Ich organizmy mają „wbudowaną” odporność na raka – wyjątkowe mechanizmy zapobiegające niekontrolowanemu namnażaniu się komórek nowotworowych. Ich organizmy wykształciły unikatową zależność od dwutlenku węgla, która stabilizuje ich układ nerwowy. Dzięki specyficznej mutacji białka KCC2, mózgi golców wymagają wysokiego stężenia CO2, aby utrzymać właściwy poziom chlorków w neuronach i umożliwić poprawne działanie neuroprzekaźnika GABA. To sprawia, że świeże powietrze jest dla nich fizjologicznie niebezpieczne, ale ta sama cecha chroni je przed napadami padaczki w dusznych tunelach. A w ich wnętrzach niektóre osobniki mają też specjalne zadania – pełnią rolę profesjonalnych czyścicieli toalet, dbając o higienę wspólnych przestrzeni. Chociaż golce wyglądają na kruche – przez swoją bezwłosą skórę – to jest ona bardzo odporna. Cechuje ją niemalże całkowita niewrażliwość na ból wywołany kwasami czy kapsaicyną (substancją zawartą w papryczkach chilli). Co pokojowa sukcesja golców znaczy dla nauki? Badanie opublikowane w czasopiśmie „Science Advances” dowodzi, że nawet najbardziej sztywne systemy społeczne w naturze mogą ewoluować w stronę pokojowych rozwiązań, jeśli sprzyjają temu warunki zewnętrzne. Odkrycie Arwen i Teré pokazuje, że w świecie zwierząt zdominowanym przez instynkt przetrwania pokojowe przekazanie pałeczki jest możliwe nawet u najbardziej wojowniczych gatunków. Źródło: Scientific American Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Triumfuje w plebiscycie, ale znika z natury. Czy Zwierzę Roku 2026 przetrwa na polskich łąkach i polach?
Chomik europejski zdobył tytuł Zwierzęcia Roku 2026, zgarniając 10621 z 33379 głosów w plebiscycie Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Przez cały rok będzie bohaterem ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej. Czy pomoże ona ocalić ten krytycznie zagrożony w Polsce gatunek?
Wyniki ogólnopolskiego plebiscytu Ministerstwa Klimatu i Środowiska na Zwierzę Roku są tym razem bardzo ciekawe – chomik europejski zdeklasował rywali, zdobywając 10621 z 33379 głosów. To 32% wszystkich oddanych głosów. Wyniki ogłoszono 13 lutego 2026 roku, a bohater plebiscytu zostanie wkrótce główną postacią ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej. Chomik europejski, uważany dotąd za niemal zapomnianego mieszkańca polskich pól, teraz trafia „na świecznik", jako symbol walki o bioróżnorodność i alarm dla polskiej przyrody. Spadek liczebności i dramatyczne prognozy dla chomika europejskiego Chomik europejski, (Cricetus cricetus), jest dziś krytycznie zagrożony wyginięciem. Jeszcze w latach 70. XX wieku jego zasięg obejmował niemal całą centralną i południową Polskę. Weryfikacja z lat 2000-2007 wykazała jednak, że w ciągu 30 lat obszar ten zmniejszył się do zaledwie 25% pierwotnej powierzchni. Aktualnie chomik najliczniej występuje w województwach lubelskim, podkarpackim, świętokrzyskim i małopolskim. Izolowane populacje utrzymały się w kilku miastach – m.in. w Lublinie. Eksperci alarmują, że chomik europejski może wyginąć w ciągu najbliższych 10 lat, mimo objęcia ścisłą ochroną gatunkową i koniecznością prowadzenia czynnej ochrony. Ginący klejnot pól: fakty i liczby, które zasmucają Do dramatycznego zaniku chomika przyczynia się wiele zjawisk. Najważniejsze to: wciąż traktowanie tego barwnego gryzonia jako szkodnika, stosowanie pestycydów i rodentycydów, zalewanie nor, mechanizacja rolnictwa, masowe zalesianie i zanikanie miedz. Monokulturowe uprawy, rozbudowa dróg, fragmentacja siedlisk, presja drapieżników (także domowych psów i kotów) oraz urbanizacja i sztuczne oświetlenie także mają niszczycielski wpływ na populację. Zmiany klimatyczne pogarszają sprawę, skracając okresy hibernacji. Kluczowa rola chomika europejskiego Chomik europejski to nie tylko jedno z najbardziej barwnych zwierząt Europy. Jego obecność decyduje o równowadze w ekosystemie rolniczym – mieszając glebę podczas budowy nor, zwiększa ilość próchnicy i napowietrza ziemię, zjada szkodliwe dla upraw chrząszcze i ślimaki, a także jest cennym pokarmem dla drapieżnych ptaków i ssaków. Brak chomika może uruchomić efekt domina – spadek liczebności drapieżników, zubożenie fauny pól i załamanie bioróżnorodności. Chomik uznany jest za gatunek parasolowy, a jego ochrona oznacza wsparcie dla całego szeregu innych zagrożonych organizmów zamieszkujących te same siedliska. Jak wybierano Zwierzę Roku 2026? Ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska ogłosiła start Plebiscytu na początku grudnia 2025. Głosować można było do końca stycznia 2026, na 12 gatunków zwierzą, wyłonionych spośród propozycji zgłoszonych przez parki narodowe, Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska oraz Departament Edukacji i Komunikacji w MKiŚ. A były to: żółw błotny, żuraw, ryś euroazajtycki, wilk szary, bóbr europejski, chomik europejski, łoś euroazjatycki, zimorodek, niedźwiedź brunatny, nadobnica alpejska, węgorz europejski czy wodniczka – najrzadszy ptak śpiewający Europy Źródło: >Ministerstwo Klimatu i Środowiska Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Niepozorny gryzoń zdominował niemal wszystkie kontynenty. Ten rząd ssaków cechuje zdumiewająca różnorodność
Gryzoń często postrzegany jest w sposób stereotypowy – jako szkodnik lub prosty organizm laboratoryjny, który istnieje tylko po to, by służyć ludzkości. W rzeczywistości mówimy tu o rzędzie zwierząt o niezwykłej złożoności biologicznej i behawioralnej. Co warto wiedzieć na ich temat? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Co zadecydowało o sukcesie gryzoni? Królestwo gryzoni to prawdziwa galeria osobliwości Nie każdy zdaje sobie sprawę z niezwykłej pozycji, jaką gryzonie zajmują w światowym królestwie fauny. Mówimy tu o najliczniej reprezentowanym rzędzie w obrębie ssaków. To właśnie te niepozorne zwierzęta stanowią ok. 40% wszystkich gatunków w tej gromadzie. Gryzonie zasiedliły niemal każdy zakątek naszej planety, od skutych lodem pustkowi tundry, przez tętniące życiem lasy deszczowe, aż po surowe, wysokogórskie stepy Andów i betonowe dżungle nowoczesnych metropolii. Co zadecydowało o sukcesie gryzoni? Gryzonie (Rodentia) pojawiły się na ziemi już w paleocenie, czyli tuż po wielkim wymieraniu kredowym. Pod nieobecność ogromnych gadów, nieliczne i niewielkie dotąd ssaki mogły swobodnie ewoluować, zajmując puste nisze. W kolejnej epoce – eocenie – gromada znacznie się zróżnicowała i rozprzestrzeniła na różne kontynenty. Dziś gryzonie są obecne we wszystkich siedliskach lądowych, w niemal każdym zakątku świata (jedynym wyjątkiem jest Antarktyda). Co stoi za ich spektakularnym sukcesem biologicznym? To zasługa unikatowych cech, które wykształciły w toku ewolucji. Zęby jak dłuta Nazwa rzędu – Rodentia – wywodzi się od łacińskiego słowa „rodere”, oznaczającego „gryźć”. To właśnie aparat gębowy jest cechą definiującą tę grupę i kluczem do ich globalnej dominacji. W przeciwieństwie do większości ssaków, których zęby przestają rosnąć po osiągnięciu dojrzałości, siekacze gryzoni (jedna para w szczęce i jedna w żuchwie) rosną nieprzerwanie przez całe życie zwierzęcia. Ta niezwykła cecha jest ewolucyjnym przystosowaniem do pobierania twardego, włóknistego materiału roślinnego. Pokarm o takiej strukturze powoduje gwałtowne ścieranie się koron zębowych. Gdyby zęby gryzonia przestały rosnąć, zwierzę w krótkim czasie straciłoby zdolność pobierania pokarmu i zginęło z głodu. Mechanizm ten wymaga jednak precyzyjnej kontroli – gryzoń musi nieustannie ścierać zęby, aby nie przerosły one i nie zablokowały możliwości otwierania pyska, co w naturze równałoby się wyrokowi śmierci. Kluczowe znaczenie ma w tym przypadku asymetryczna budowa siekacza. Przednią ścianę pokrywa twarde szkliwo, natomiast tylna zbudowana jest z miększej zębiny. W trakcie gryzienia miękka część ściera się znacznie szybciej niż twarda. Efektem tego jest tworzenie się ostrej krawędzi tnącej w kształcie dłuta, która samoistnie się ostrzy z każdym ruchem szczęk. Mineralne wzmocnienie U niektórych gatunków natura poszła o krok dalej, wzmacniając szkliwo minerałami. Charakterystyczny pomarańczowy lub czerwonawy kolor zębów bobra nie jest wynikiem diety, a efektem wbudowywania w strukturę szkliwa związków żelaza. To „metaliczne” uzębienie zapewnia niespotykaną twardość i odporność na pękanie, umożliwiając bobrom ścinanie potężnych drzew bez uszczerbku na zdrowiu. Funkcjonalna pustka Kolejną wyjątkową cechą anatomii gryzoni jest diastema – szeroka przerwa występująca między siekaczami a zębami przedtrzonowymi i trzonowymi. Należy podkreślić, że u gryzoni diastema nie jest wadą anatomiczną. To przestrzeń o kluczowym znaczeniu funkcjonalnym. Dzięki niej gryzonie mogą wciągnąć fałdy policzkowe do wnętrza jamy ustnej, skutecznie oddzielając przednią część pyska (służącą do odgryzania i dłutowania) od tylnej (służącej do żucia i połykania). To pozwala im na gryzienie materiałów niejadalnych – drewna, ziemi, a w przypadku gatunków synantropijnych także materiałów wytworzonych przez człowieka – bez ryzyka połknięcia szkodliwych wiórów czy pyłu. To właśnie ta adaptacja pozwala bobrom pracować pod wodą z zamkniętym pyskiem (za siekaczami), nie krztusząc się, a szczurom przegryzać się przez przeszkody budowlane. Świetnie rozwinięte zmysły Sukces gryzoni nie opiera się wyłącznie na sprawności szczęk. Ich zmysły są doskonale dostosowane do trybu życia, jaki prowadzą. Wibrysy są u nich niezwykle rozwinięte, pozwalając na precyzyjną nawigację w całkowitych ciemnościach nor i tuneli, gdzie wzrok jest bezużyteczny. Warto wspomnieć, że badania nad koszatniczkami ujawniły jeszcze niezwyklejsze zdolności. Okazuje się, że te andyjskie gryzonie wykazują zdolność widzenia w promieniowaniu ultrafioletowym. Mało tego, świeży mocz koszatniczek silnie odbija światło UV. Sugeruje to istnienie skomplikowanego systemu komunikacji wizualno-zapachowej. Dla koszatniczki ścieżka zapachowa pozostawiona przez innego osobnika jest nie tylko wyczuwalna, ale dosłownie świeci w ich spektrum widzenia. To pozwala na oznaczanie terytorium i identyfikację członków stada w sposób, który pozostaje niewidoczny dla wielu drapieżników. Królestwo gryzoni to prawdziwa galeria osobliwości Od zwierząt mierzących zaledwie kilka centymetrów długości, po kolosy wielkości owcy – rząd gryzoni charakteryzuje się ogromną różnorodnością form i rozmiarów. Przyjrzyjmy się kilku ciekawym gatunkom, które go reprezentują. Kapibara wielka Niekwestionowanym królem rozmiaru wśród gryzoni jest kapibara wielka, czyli Hydrochoerus hydrochaeris. Gryzoń zamieszkujący Amerykę Południową może osiągać do 130 cm długości o do 65 kg masy ciała. Należy jednak podkreślić, że rekordziści znacznie przekraczają tę wartość. Największa znana samica ważyła, uwaga, 91 kg! Są to zwierzęta wybitnie społeczne, żyjące w dużych grupach rodzinnych. Ich anatomia jest doskonale przystosowana do ziemno-wodnego trybu życia. Oczy, uszy i nozdrza umieszczone są w jednej linii na szczycie masywnej głowy, co pozwala im na obserwację otoczenia, słuchanie i oddychanie przy niemal całkowitym zanurzeniu ciała w wodzie. Trąbkołszek beludżystański Na przeciwległym końcu skali znajduje się trąbkołszek beludżystański, czyli Salpingotulus michaelis. Ten malec osiąga długość do 4,4 cm (bez ogona) i masę ciała dochodzącą do zaledwie 3,7 g. To pakistański endemit, występujący wyłącznie w Beludżystanie. Jest aktywny wyłącznie nocą. Dzięki temu unika upału panującego na pustyni w ciągu dnia. Porusza się na tylnych łapach, za pomocą długich skoków. Golec piaskowy To jedna z największych osobliwości w świecie gryzoni. Mieszkający na obszarach Afryki Wschodniej golec piaskowy, czyli Heterocephalus glaber, żyje w podziemnych korytarzach i prawie nigdy nie wychodzi na powierzchnię. Jest ślepy i prawie zupełnie pozbawiony owłosienia. Szczur śniady Wywodzący się z krainy orientalnej szczur śniady (Rattus rattus) zdołał skolonizować wszystkie kontynenty (poza Antarktydą). Podobnie jak mysz domowa, po mistrzowsku dostosował się do życia w środowisku synantropijnym. Przez ludzi został uznany za jednego z największych szkodników. Trudno się temu dziwić. Jako zwierzę wszystkożerne, wraz z podbojem terytoriów ludzkich szczur wyjadał plony i zapasy, a pozostawiając w reszcie żywności swoje odchody, czynił ją niezdatną do spożycia. Nie można też nie wspomnieć, że to właśnie ten gatunek pośrednio przyczynił się do epidemii chorób, które uśmierciły miliony ludzi – tyfusu plamistego i dżumy. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Karczownik ziemnowodny – cichy bohater nadwodnych ekosystemów
Karczownik ziemnowodny to niewielki gryzoń, który odgrywa dużą rolę w zachowaniu bioróżnorodności lokalnych siedlisk przyrodniczych. Obecność zwierzaka zapewnia dobre warunki rozwoju licznych organizmów.
Spis treści: Karczownik to nie szczur – czym różni się ten gryzoń od swojego „kuzyna”? Karczownik w ogrodzie – szansa na obserwację czy ryzyko strat? Karczownik w ogrodzie – jak rozpoznać jego obecność i nie pomylić z kretem czy nornicą? Karczownik ziemnowodny – mały bober, który buduje bioróżnorodność Karczownik – bohater literacki z dzieciństwa? Ciekawostka z „O czym szumią wierzby” Wiele osób odpowie twierdząco na pytanie: czy widziały szczura wodnego. Odwołają się pamięcią do spotkania z niewielkim zwierzątkiem gdzieś nad rzeką. Jest jednak prawdopodobne, że tylko w części przypadków był to szczur wodny. W Polsce liczne są drobne ssaki związane z terenami podmokłymi. Są wśród nich należące do ryjówek drapieżne rzęsorki rzeczki czy zębiełki białawe, inne zaś to gryzonie, jak nasz mały bohater tego artykułu czyli karczownik ziemnowodny (Arvicola amphibius), zwany dawniej szczurem wodnym lub polnikiem ziemnowodnym. Karczownik to nie szczur – czym różni się ten gryzoń od swojego „kuzyna”? Karczownik, choć na pierwszy rzut oka przypomina szczura, wcale nie jest z nim blisko spokrewniony. Oba gatunki łączy przynależność do rzędu gryzoni, co skutkuje pewnymi cechami wspólnymi. Jednak przy bliższej obserwacji różnice stają się wyraźne – karczownik należy do zupełnie innej rodziny, czyli chomikowatych, i to właśnie z nimi ma więcej wspólnego. Rozmiarem przypomina chomika syryjskiego, znanego z domowych terrariów. Choć trzeba dodać, że niektóre osobniki karczownika mogą być nawet dwa razy większe. Jego puszyste futerko na grzbiecie może przyjmować różne barwy – od jasnobrązowej, przez ciemniejsze odcienie, aż do niemal czarnej. Spód ciała jest wyraźnie jaśniejszy, często białawy, czasem z subtelnym żółtym odcieniem. W odróżnieniu od szczura, karczownik ma krótszą, bardziej zaokrągloną sylwetkę. Dodatkowo jego pysk jest tępo zakończony, a małe uszy przylegają do głowy. Ogon karczownika również jest znacznie krótszy niż u szczura i nie jest całkowicie nagi, co dodatkowo odróżnia go wizualnie od swojego „kuzyna”. Karczownik w ogrodzie – szansa na obserwację czy ryzyko strat? Spotkanie z karczownikiem twarzą w twarz to prawdziwa rzadkość. To zwierzę prowadzi skryty, samotniczy tryb życia, unikając kontaktu z człowiekiem i otwartymi przestrzeniami. Przeważnie zaszywa się w gęstwinach roślinności przybrzeżnej, w rozległych, własnoręcznie wykopanych korytarzach lub... po prostu płynie. Największa szansa na jego obserwację pojawia się wtedy, gdy żeruje wśród trzcin i turzyc, dając się zdradzić charakterystycznym odgłosem chrupania. Warto jednak wiedzieć, że karczownik jest aktywny głównie nocą, a w ciągu dnia pozostaje ukryty. Potrafi budować gniazda z materiału roślinnego, które unoszą się na wodzie lub zawieszone są wśród roślinności nadbrzeżnej – to prawdziwa sztuka survivalu w naturze. Nie tylko nad wodą – karczowniki w sadach, ogrodach i lasach Choć uznawany jest za gatunek związany ze środowiskiem wodnym, karczownik wykazuje dużą elastyczność siedliskową. Coraz częściej spotykany jest także w: sadach, ogrodach, lasach, na działkach rekreacyjnych. Nie zapadając w sen zimowy, i mogąc mieć nawet kilka miotów rocznie, potrzebuje stałego dostępu do pożywienia. To właśnie tu zaczynają się potencjalne konflikty z człowiekiem. Roślinożerca z apetytem – czy rzeczywiście wszystkożerny? Choć karczownik bywa określany jako wszystkożerny, jego dieta w praktyce opiera się przede wszystkim na roślinach. Owszem, zdarza mu się zjadać drobne kręgowce, owady czy mięczaki, ale podstawą jego menu są: korzenie, pędy, kłącza, liście i łodygi roślin, czyli dokładnie to, co najczęściej hodujemy i pielęgnujemy w ogrodach i sadach – zarówno w wersji jadalnej, jak i ozdobnej. Właśnie dlatego spotkanie z karczownikiem w roli ogrodowego sąsiada nie zawsze cieszy – może bowiem oznaczać wyraźne straty w uprawach. Ukryty sąsiad – obecny, ale niewidoczny Mimo że może zamieszkać tuż pod naszym nosem, jego obserwacja jest bardzo trudna. Poza strefami przywodnymi, gdzie czasem wypływa na powierzchnię, prowadzi podziemny tryb życia. Rzadko opuszcza nory w ciągu dnia, a nocą unika otwartych przestrzeni z powodu ryzyka ataku ze strony drapieżników. To nie strach, to świadomość Zamiast traktować karczownika wyłącznie jako zagrożenie, warto poznać jego zwyczaje i potrzeby. To jedno z tych dzikich zwierząt, które pełnią ważne funkcje ekologiczne, ale w bliskim sąsiedztwie człowieka potrafią też powodować szkody. Zrozumienie tej równowagi to pierwszy krok do mądrzejszego współistnienia. Karczownik w ogrodzie – jak rozpoznać jego obecność i nie pomylić z kretem czy nornicą? Jeśli zauważasz w ogrodzie niepokojące oznaki, takie jak kopce ziemi, obumierające rośliny lub szkody w grządkach warzywnych, możliwe, że masz do czynienia z karczownikiem ziemnowodnym. Choć jego działalność może przypominać inne drobne ssaki, istnieje kilka charakterystycznych cech, które pozwalają odróżnić go od kreta czy nornicy. 1. Kopce – płaskie, rozległe, inne niż krecie Pierwszym i najbardziej widocznym objawem są kopce ziemi, które często są mylone z kopcami kretów. W rzeczywistości różnią się one budową: są niższe i bardziej płaskie, nie mają stożkowatego kształtu typowego dla kopców krecich, towarzyszy im sieć płytko położonych korytarzy. Karczowniki budują swoje systemy tuneli bliżej powierzchni ziemi, co zwiększa ryzyko uszkodzenia korzeni roślin. 2. Obumierające rośliny, szczególnie wiosną Kolejnym sygnałem jest nagłe więdnięcie roślin, nawet tych dobrze ukorzenionych. Szczególnie wiosną można zauważyć, że: drzewa owocowe, krzewy ozdobne czy byliny nie rozpoczynają wegetacji, podczas oględzin okazuje się, że system korzeniowy został podgryziony lub całkowicie zjedzony, rośliny można łatwo wyjąć z ziemi – ich korzenie są dosłownie „wyjedzone od spodu”. 3. Uszkodzenia w grządkach warzywnych W sezonie wegetacyjnym karczowniki mogą powodować straty w uprawach warzyw, szczególnie tych rosnących nisko lub o miękkich częściach jadalnych (np. sałata, marchew, buraki). Ich intensywne żerowanie sprawia, że w krótkim czasie mogą zniszczyć znaczną część plonów. 4. Jak nie pomylić karczownika z nornicą? Część szkód może przypominać działalność nornicy rudej, która należy do tej samej rodziny (chomikowate) i także bywa gościem w ogrodach. Kluczowa różnica? Karczownik zostawia kopce, choć inne niż kret. Nornice kopców nie tworzą – żerują głównie wśród roślinności, a ich korytarze są mniej widoczne. Dzięki temu, obecność kopców jest ważnym tropem w identyfikacji sprawcy ogrodowych zniszczeń. Karczownik ziemnowodny – mały bober, który buduje bioróżnorodność Karczownik ziemnowodny, często nazywany „małym bobrem”, to niedoceniany mieszkaniec stref przybrzeżnych, którego obecność odgrywa kluczową rolę w równowadze ekosystemów wodno-lądowych. W Polsce gatunek ten objęty jest częściową ochroną gatunkową, jednak jego znaczenie dla środowiska naturalnego znacznie wykracza poza prawną klasyfikację. Pożyteczny element łańcucha pokarmowego Karczownik stanowi ważny element pokarmu dla wielu drapieżników, m.in. ptaków drapieżnych, lisów czy wydr. Tym samym, jego obecność wpływa bezpośrednio na stabilność troficzną środowiska. Duet z bobrem – efekt synergii dla przyrody Ciekawe zjawisko zachodzi w miejscach, gdzie karczowniki współwystępują z bobrami. Jak wskazują badania, inżynieryjna działalność bobrów – tworzenie tam, żeremi i zmiana kierunku przepływu wód – znacząco zwiększa różnorodność biologiczną danego terenu. Karczowniki z kolei, rozwijając swoje podziemne korytarze w tych strefach, uzupełniają i wzmacniają efekt ekologicznej transformacji. Mały kopacz, wielki ekolog Codzienna aktywność karczownika to nie tylko żerowanie – choć i ono jest ważne. Zjada on każdego dnia nawet 1/3 masy swojego ciała, co wpływa na regulację składu gatunkowego roślinności – najczęściej konsumuje te rośliny, które występują w największej liczbie, co zapobiega ich dominacji i wspiera równowagę botaniczną. Jego drugi ekologiczny talent to tworzenie sieci podziemnych tuneli w glebach wilgotnych, zwłaszcza wzdłuż rzek i stawów. Tunele te: regulują poziom azotu w glebie – pierwiastka kluczowego dla wzrostu roślin, przyspieszają obieg materii organicznej, stwarzają schronienie dla wielu drobnych zwierząt. Efekt domino: od roślin, przez owady, po ptaki i ssaki Karczowniki, poprzez swoje żerowanie i kopanie, wpływają na rozrost i różnorodność roślin. Te z kolei przyciągają więcej owadów, które karmią płazy, ptaki, ssaki i inne bezkręgowce. W efekcie jedno niepozorne zwierzę wywołuje kaskadę korzyści ekologicznych, wzmacniając cały łańcuch pokarmowy i strukturę ekosystemu. Dlaczego karczowniki znikają i jak im pomóc? Niestety, liczebność karczowników w Europie, w tym również w Polsce, ulega spadkowi. Do głównych zagrożeń należą: przekształcenia krajobrazu i osuszanie terenów podmokłych, presja drapieżników inwazyjnych, zwłaszcza norki amerykańskiej, niekontrolowane działania człowieka, w tym stosowanie środków chemicznych w ogrodach. W Wielkiej Brytanii karczownik ziemnowodny jest uznany za najszybciej wymierający ssaczy gatunek, co zaowocowało powstaniem programów reintrodukcji, mających na celu odbudowę jego populacji. Zamiast chemii – żywołapki i empatia Zanim zdecydujemy się na chemiczne zwalczanie karczowników w przydomowych ogrodach, warto rozważyć humanitarne metody, jak np. żywołapki. Złapanego osobnika można bezpiecznie wywieźć w pobliże rzeki, jeziora lub stawu, gdzie jego obecność przyniesie znacznie więcej korzyści niż szkód. To niepozorne, małe stworzenie buduje sieć połączeń, która wzmacnia całe środowisko naturalne. Warto docenić jego rolę i zadbać o jego ochronę – dla dobra całej przyrody, której jesteśmy częścią. Karczownik – bohater literacki z dzieciństwa? Ciekawostka z „O czym szumią wierzby” Pamiętasz jeszcze urokliwą opowieść z dzieciństwa, _„O czym szumią wierzby”? Jedną z najbarwniejszych postaci tej historii jest Szczurek – mieszkaniec nadbrzeża, marzyciel i miłośnik poezji. Choć w polskim tłumaczeniu występuje jako szczur, w rzeczywistości jego pierwowzorem nie był ani szczur, ani mysz. W oryginalnej wersji powieści Kennetha Grahame’a bohater ten nosił imię „Ratty”, lecz tak naprawdę był... karczownikiem. To nie tylko ciekawostka literacka, ale też świetny przykład, jak tłumaczenie może wpływać na nasze postrzeganie postaci. W języku angielskim „Ratty” brzmi przyjaźnie, lecz dosłownie oznacza „szczurka” – stąd decyzja polskich tłumaczy. Tymczasem karczownik, choć mniej znany, znacznie lepiej pasuje do wyglądu i zwyczajów bohatera. Źródło: National Geographic Polska
Kapibara podbiła internet jako mistrz chillowania. To wyjątkowe zwierzątko
Tytuł największego gryzonia dzierży kapibara – krewniaczka świnki morskiej. Żyje w Ameryce Południowej i prowadzi wodno-lądowy tryb życia. W ostatnich latach zyskała ogromną popularność w internecie. Co warto o niej wiedzieć?
W tym artykule: Gdzie występuje kapibara? Tryb życia kapibary Ogon kapibary Niesamowite umiejętności kapibary Kapibara a relacje z innymi zwierzętami Ciemne strony kapibary Ile żyją kapibary? Ile kosztuje kapibara? Hodowla domowa Kapibara (Hydrochoerus hydrochaeris) to gryzoń z rodziny kawiowatych, tej samej, do której zaliczana jest popularna świnka morska, czyli kawia domowa. Jej nazwa pochodzi z języka plemienia Tupi i oznacza „zjadacz traw”. Z kolei łacińską nazwę należy tłumaczyć „świnia wodna”. Skąd wzięło się to oryginalne określenie? To efekt pomyłki. W 1766 roku gatunek ten opisał Karol Linneusz. Zakwalifikował go wówczas do rodziny świniowatych. Łatwo zrozumieć błąd szwedzkiego przyrodnika, bo pod względem pokroju kapibarze rzeczywiście bliżej jest do świni niż do przeciętnego gryzonia. Zwierzę osiąga od 107 do 130 cm długości i od 50 do 64 cm wysokości w kłębie. Przeciętna masa kapibary to 35–65 kg. Przeciętna, bo rekordziści wyraźnie wykraczają ponad wartości uśrednione. Najcięższa znana samica osiągnęła masę aż 91 kg! Gdzie występuje kapibara? Kapibary występują w Ameryce Południowej. Można je spotkać na obszarze od Panamy, przez zachodnią Kolumbię, Wenezuelę, Brazylię, Ekwador, Peru i Paragwaj, aż po północną część Argentyny. Żyją także w Boliwii, Urugwaju i Gujanie. Gdzie mieszkają bobry? Nie w swoich tamach. Ich „domki” wyglądają zupełnie inaczej Wbrew temu, co często pokazywane jest między innymi w kreskówkach, bobry nie żyją w tamach. Wyjaśniamy, gdzie mieszkają bobry. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gdzie-mieszkaja-bobry-nie-w-swoich-tamach-ich-domki-wygladaja-zupelnie-inaczej-fot-shutterstock-d8fd4d1.jpg" width="938" height="626" alt="Gdzie mieszkają bobry? Nie w swoich tamach. Ich „domki” wyglądają zupełnie inaczej (fot. Shutterstock)" title="Gdzie mieszkają bobry? Nie w swoich tamach. Ich „domki” wyglądają zupełnie inaczej (fot. Shutterstock)" /> Siedliska tych zwierząt są zlokalizowane na obszarach trawiastych, zapewniających dostęp do zbiorników wodnych. Upodobały sobie przede wszystkim tereny bagniste, brzegi rzek, podmokłe łąki i lasy namorzynowe, bujnie porośnięte roślinnością i oferujące całoroczny dostęp do wody. Często można spotkać je także na pastwiskach. Kapibary wybierają je nie tylko ze względu na dostęp do pożywienia i wody. Ludzie dbają, by łąki, na których wypasa się bydło, były zabezpieczone przed dostępem drapieżników, więc wielkie gryzonie czują się tam bezpiecznie. Warto jednak wspomnieć, że zwierzęta te występują także na suchszych obszarach. Należy tu wskazać przede wszystkim na formacje llanos i równiny aluwialne. Miejsca te charakteryzują się dużą zmiennością warunków. Gdy następują okresy suszy, małe zbiorniki wodne wysychają, podobnie jak roślinność trawiasta. Zwierzęta tracą wówczas nie tylko dostęp do pożywienia, ale także naturalną osłonę, chroniącą je przed drapieżnikami. Żeby przetrwać, stada kapibar muszą wówczas migrować w kierunku głównych rzek. Tryb życia kapibary Kapibary to zwierzęta wodno-lądowe. Żyją na otwartej przestrzeni, w pobliżu zbiorników lub cieków wodnych. W odróżnieniu od wielu innych gryzoni, nie kopią nor. Na lądzie chronią się przede wszystkim w wysokich trawach. Żyją w stadach liczących od 10 do 30 osobników. W okresach suszy, gdy zwierzęta migrują w kierunku obszarów zasobnych w wodę i pożywienie, poszczególne grupy łączą się w większe stado, tworzone przez ok. 100 zwierząt. Tylko nieliczne osobniki (do 10 proc. populacji) wiodą samotniczy tryb życia. Kapibary porozumiewają się za pomocą specyficznych dźwięków. W ich repertuarze wokalnym znajdują się piski, gwizdy i chrząknięcia. Dzięki gruczołom zlokalizowanym w okolicach odbytu, mogą też porozumiewać się poprzez sygnały zapachowe. Dzień kapibar toczy się według określonego schematu. O poranku zwierzęta wypoczywają w wodzie. Gdy temperatura wzrasta, przenoszą się na płyciznę lub tarzają w błocie. W ten sposób chronią skórę przed palącymi promieniami słonecznymi. Uaktywniają się dopiero późnym popołudniem, gdy temperatura spada. Wyruszają wówczas na żer i pasą się do nocy. Te specyficzne gryzonie są dość wybredne w kwestii pokarmu. Żywią się głównie trawami, roślinnością wodną (głównie hiacyntami wodnymi), nasionami, korą młodych drzew i nielicznymi owocami. Gdy nastaje pora deszczowa, ich jadłospis ogranicza się do 3, maksymalnie 6 gatunków roślin. Pozyskują pożywienie za pomocą masywnych siekaczy, które rosną przez całe życie zwierzęcia. Najszczęśliwsze zwierzę na świecie wywołuje uśmiech za każdym razem. Ale samemu pupilowi nie zawsze jest do śmiechu Kuoka, czyli najszczęśliwsze zwierzę na świecie, potrafi poprawić humor nawet po najcięższym dniu. Jednak jego wiecznie uśmiechnięty pyszczek może być bardzo mylący. Co się za nim kryje? Kapibary mogą rozmnażać się przez cały rok, ale ich szczytowa aktywność przypada na początek pory deszczowej. Samice osiągają dojrzałość płciową po ukończeniu 18. miesiąca życia. W okresie godowym, samce wydzielają zapach piżma (z gruczołów na pysku wydobywa się żółtawa maź o charakterystycznej woni), którym wabią potencjalne partnerki. Ciąża trwa 5 miesięcy. W jednym miocie na świat przychodzi do 8 młodych, które rodzą się z otwartymi oczyma i pełnym uzębieniem. Matka karmi je przez okres do 4 miesięcy. Zdarza się, że w opiekę angażują się też inne samice ze stada. Ogon kapibary Największy gryzoń świata charakteryzuje się krępą budową ciała, ma okazały łeb z kwadratowym pyskiem i krótkie, za to silnie zbudowane kończyny. Przednie są zaopatrzone w cztery, a tylne – w trzy palce. Szorstka sierść kapibary (żółto brązowa w części brzusznej i brązowa w części grzbietowej) jest krótka i dość rzadka, więc nie zapewnia należytej ochrony przed promieniami słonecznymi. By zapobiec wystąpieniu poparzeń skóry, zwierzę tarza się w błocie. W tym miejscu warto wspomnieć, że skóra kapibary jest zaopatrzona w gruczoły potowe, co nie jest oczywistą cechą u gryzoni. Dość często można spotkać się z twierdzeniem, że kapibary nie mają ogona. To nieprawda. Zwierzęta te mają ogon, ale w postaci szczątkowej, gdyż właściwy zanikł w toku ewolucji. Niesamowite umiejętności kapibary Jedną z charakterystycznych cech kapibar jest umiejscowienie oczu, nozdrzy i uszu wysoko na łbie. Ma to swoje uzasadnienie. Kapibary świetnie czują się w środowisku wodnym, a dzięki tej specyficznej cesze mogą korzystać z dobrze rozwiniętych zmysłów wzroku, słuchu i węchu także podczas niemal całkowitego zanurzenia. O przystosowaniu tych zwierząt do życia w wodzie świadczą także inne mechanizmy. W trakcie nurkowania potrafią zamykać nos i uszy. Wstrzymują oddech nawet na pięć minut. Pływanie ułatwia im błona pławna, rozciągająca się między palcami kończyn przednich i tylnych. Długie pazury nie pełnią funkcji obronnej, ale dzięki nim kapibary mogą sprawnie poruszać się na terenach bagiennych i błotnistych. Na lądzie wydają się niezdarne i powolne. Faktem jest, że najczęściej poruszają się powoli, ale nie oznacza to, że nie potrafią biegać. Przeciwnie, gdy kapibara musi ratować się ucieczką, okazuje się prawdziwym sprinterem. Może rozpędzić się do ok. 30 km/godz., ale jedynie na krótkim dystansie. Kapibara a relacje z innymi zwierzętami Dlaczego kapibara jest tak sprawna w wodzie? Ma to swoje uzasadnienie. Zwierzęta te nie wykształciły żadnych mechanizmów obronnych, toteż stanowią łatwy łup dla drapieżników. Ich naturalnymi wrogami są między innymi ptaki (zwłaszcza harpie, karakary czarnobrzuche i sępniki czarne) i koty (przede wszystkim oceloty, pumy płowe i jaguary). W chwili zagrożenia zwierzę ucieka do wody i pozostaje w zanurzeniu tak długo, jak tylko jest to możliwe. Nie jest to w stu procentach niezawodna strategia, bo także w środowisku wodnym na kapibary czyha wiele niebezpieczeństw. Zagrażają im piranie i anakondy, ale najwięcej osobników kończy życie w paszczy kajmana. Warto jednak wspomnieć, że pomiędzy kapibarami a niektórymi gatunkami ptaków zachodzą interakcje nieantagonistyczne. Te są związane przede wszystkim ze zdobywaniem pożywienia. Niewielkie ptaki (zwłaszcza garncarze rdzawe) przeczesują sierść gryzoni w poszukiwaniu pasożytów. Inne siadają na grzbiecie kapibary, by z tego miejsca wypatrywać zdobyczy. Ciemne strony kapibary Kapibara to łagodne, pozbawione agresji stworzenie, ale ta cecha ma też pewną ciemną stronę. Mianowicie zwierzęta te nie są zbyt troskliwymi rodzicami. W przypadku ataku drapieżnika nie chronią swoich młodych, więc niedojrzałe i wciąż jeszcze nieporadne osobniki często padają ofiarą mięsożerców. Zdarza się, że okazałe gryzonie zapuszczają się na tereny zamieszkiwane przez ludzi, zwłaszcza gdy kurczą się ich naturalne siedliska. Wówczas szkodzą uprawom. Ze względu na liczebność stad, straty bywają znaczne. Gryzonie wielkie jak grizzly? Dwa miliony lat temu chodziły po ziemi Gigantyczny gryzoń mieszkał w Ameryce Południowej. Kolejna nieprzyjemna rzecz, której nie można przemilczeć – kapibary są koprofagami. Oznacza to, że mogą odżywiać się swoimi odchodami. W ten sposób maksymalnie wykorzystują składniki pokarmu i uzupełniają florę bakteryjną. Ile żyją kapibary? W środowisku naturalnym, kapibary żyją średnio do 4–5 lat. Wynika to przede wszystkim z długiej listy naturalnych wrogów tych zwierząt. W niewoli mogą przetrwać nawet 10 lat. Zaraz, zaraz... w niewoli? Tak, bo kapibarę można oswoić i hodować. Mimo że jest to egzotyczne zwierzę, przepisy wielu krajów, w tym także Polski, dopuszczają taką możliwość. Ile kosztuje kapibara? Hodowla domowa Należy jednak zdać sobie sprawę z faktu, że jeżeli ma być traktowana jako pupil domowy, kapibara staje się jednym z najbardziej wymagających w utrzymaniu zwierząt. Te sympatycznie wyglądające gryzonie w naturze żyją w stadach i tak też powinny żyć w hodowli. Absolutne minimum to dwa (a najlepiej trzy) osobniki. Samotność okazuje się ogromnym stresem dla kapibar, a to nie pozostaje bez wpływu na ich zdrowie. Wybieg musi mieć przynajmniej 50 metrów kwadratowych (na parę), a taką samą przestrzeń trzeba zapewnić im wewnątrz. Trzeba bowiem pamiętać, że w okresie zimowym warunki zewnętrzne nie sprzyjają tym zwierzętom. Muszą mieć dostęp do zbiornika wodnego o powierzchni przynajmniej 20 metrów kwadratowych i głębokości 3 metrów. Na wybiegu nie może zabraknąć zacienionych miejsc. Kapibary przedstawiają duże wymagania także pod względem żywieniowym. Podstawą ich diety w hodowli jest siano. W jadłospisie powinny znaleźć się także owoce i warzywa oraz specjalny granulat z witaminą C, bo organizm zwierzęcia nie wytwarza tego mikroskładnika w odpowiednich ilościach. Cena jednego osobnika to 5–7 tys. zł. Chcąc zaspokoić stadne potrzeby tych zwierząt, najlepiej kupić jednego samca i dwie samiczki. Trzeba więc liczyć się z naprawdę dużym wydatkiem. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Badylarka należy do najmniejszych gryzoni. Ten sympatyczny zwierzak występuje w Polsce
Badylarka, jeden z najmniejszych ssaków, występuje w niemal całej Eurazji, w tym także w Polsce. Sympatycznie wyglądający gryzoń wyśmienicie czuje się na terenach zielonych, a wraz z nadejściem zimy, zbliża się do ludzkich siedzib. Jak wygląda badylarka pospolita? Gdzie można spotkać tego niewielkiego zwierzaka? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Jak wygląda badylarka? Gdzie występuje badylarka pospolita? Czym żywi się badylarka? Tryb życia badylarki Zagrożenia dla badylarki pospolitej Badylarka pospolita mierzy zaledwie kilka centymetrów długości i waży kilka gramów. Wygląda uroczo i trochę nieporadnie, ale to tylko pozory. Ten niewielki gryzoń jest prawdziwym mistrzem przetrwania, który żyje krótko, za to niezwykle intensywnie. Jak wygląda badylarka? Badylarka pospolita, czyli Micromys minutus, jest przedstawicielem podrodziny myszy w obrębie rodziny myszowatych. Mimo wielu anatomicznych podobieństw, łatwo odróżnić ją od gryzonia żyjącego w skupiskach ludzkich. W części grzbietowej, badylarka jest brązowo-ruda lub żółtawa. Zimą okrywa przybiera szarawą barwę. Część brzuszna zawsze jest jaśniejsza od grzbietowej, najczęściej biała, popielata lub kremowa. Zwierzę ma krótkie, owłosione, zaokrąglone uszy, zaokrąglony pyszczek, duże, czarne oczy i różowy nos, który okalają dość krótkie wibryssy. Nagi, dwubarwny ogon jest chwytny. Z filigranowym korpusem kontrastują umięśnione tylne kończyny z przeciwstawnymi palcami. Informacje o myszy badylarce Badylarka pospolita jest jednym z najmniejszych znanych gryzoni i najmniejszym ze wszystkich europejskich przedstawicieli tego rzędu. Przy niej koszatka to niemal kolos. Długość ciała bez ogona – od 50 do 80 mm. Długość ogona – od 40 do 74 mm. Masa ciała dorosłego osobnika – od 4 do 11 g. Gdzie występuje badylarka pospolita? Zasięg badylarki pospolitej obejmuje nizinne obszary Europy i Azji. Areał występowania niewielkiego gryzonia obejmuje tereny od Anglii i Hiszpanii, po Chiny Koreę i Japonię. W Polsce najliczniej występuje w województwach północno-zachodnich. Siedliska badylarki pospolitej Badylarka upodobała sobie pola uprawne, wilgotne łąki, brzegi rzek i stawów, obrzeża lasów i inne obszary porośnięte roślinnością trawiastą. Takie środowiska zapewniają zwierzęciu nie tylko dostatek pożywienia, ale także miejsc, w których może założyć swoje gniazda. Gniazda badylarki W odróżnieniu od wielu innych gryzoni, badylarka pospolita nie kopie nor. Niewielki ssak chroni się w gniazdach przypominających ptasie. Kulistą konstrukcję wije na łodygach, źdźbłach zbóż lub gałązkach krzewów, na wysokości od 20 do 100 cm nad ziemią. Gniazdo zbudowane z przeplatanych liśćmi źdźbeł trawy ma średnicę od 4 do 7 cm. Cechą charakterystyczną takiej konstrukcji są dwa boczne otwory wejściowe, z czego jeden jest traktowany jako „ewakuacyjny” i ma zapewniać możliwość ucieczki w przypadku ataku drapieżnika. Gniazdo lęgowe niemal nie różni się od bytowego. Niemal, bo w tym drugim badylarka buduje tylko jedno wejście. Warto podkreślić, że w jednym gnieździe wyprowadzany jest tylko jeden miot. Czym żywi się badylarka? Badylarka jest żywieniowym oportunistą – zjada to, co akurat jest dostępne w danym sezonie. W jej jadłospisie pojawia się większość ziaren (poza ziarnami kukurydzy), ale także owoce i pędy roślin. Latem i jesienią ochoczo zjada owady, zwłaszcza gąsienice, mszyce i koniki polne. Zimą, gdy w naturalnych środowiskach badylarki pojawia się deficyt pożywienia, zapuszcza się do stodół i innych budynków gospodarczych, gdzie szuka zapasów zboża. Żywieniowa elastyczność badylarki jest zasługą specyficznej budowy układu pokarmowego, dzięki której może łatwo trawić celulozę. W okazałym jelicie ślepym zwierzęcia bytują bakterie, które odpowiadają za rozkładanie niestrawionych w żołądku i jelicie cienkim resztek do postaci łatwo przyswajalnych węglowodanów. Tak jak wiele innych gryzoni, badylarka pospolita jest koprofagiem. Oznacza to, że zjada własne odchody. Ten specyficzny zwyczaj wydaje się odrażający, jednak ma swoje uzasadnienie. Odchody są bogate w niezbędne zwierzęciu związki mineralne i bakterie, które zapewniają prawidłową pracę układu pokarmowego. Przy tym znacząco zwiększa efektywność pozyskiwania energii z pożywienia. Tryb życia badylarki Badylarka potrzebuje zaledwie kilku godzin snu na dobę. Jest aktywna zarówno za dnia, jak i w nocy. Należy jednak podkreślić, że czas największej aktywności przypada na świt i zmierzch. Lekki, niewielki gryzoń jest niezwykle sprawnym wspinaczem. Z łatwością wchodzi nawet na cienkie łodygi, a chwytny ogon ułatwia mu utrzymanie pozycji w trakcie żerowania. Badylarka pospolita nie hibernuje. Przed nadejściem zimy szuka ciepłego schronienia, które zapewni jej dostatek pożywienia. Często wybiera budynki gospodarcze – stodoły i stajnie. W sytuacji, gdy zwierzęciu nie uda się znaleźć żadnego ludzkiego obiektu, zimne miesiące spędza w płytkiej norce. Przedstawiciele tego gatunku wiodą samotniczy tryb życia. W pary łączą się tylko podczas trwania okresu rozrodczego, który trwa od kwietnia do września. Rozmnażanie i rozwój Samica kopuluje z wieloma samcami, co ma zwiększyć szansę na zapłodnienie. W ciągu roku wyprowadza od 2 do 4 miotów. Ciąża trwa 21 dni. Za każdym razem rodzi się od 4 do 7 młodych, które na świat przychodzą ślepe. Małe badylarki otwierają oczy po ok. 10 dniach. Usamodzielniają się po 2 tygodniach, a w wieku pięciu tygodni są już dojrzałe płciowo. Zagrożenia dla badylarki pospolitej Badylarka ma świetny wzrok i niezwykle czuły słuch. Do tego jest szybka i zwinna, ale w konfrontacji z drapieżnikami często pozostaje bezradna. Gdy nie ma możliwości ucieczki, gryzoń zastyga w bezruchu, próbując wtopić się w otoczenie. Czasami ta strategia zdaje egzamin, ale nie gdy wróg nadciąga z góry. Na badylarkę polują nie tylko niewielkie ssaki drapieżne, ale także ptaki, głównie sowy i różne krukowate. Nic dziwnego, że w środowisku naturalnym te niewielkie zwierzęta żyją najwyżej 18 miesięcy. Zagrożeniem dla badylarek są też zmiany w rolnictwie i zanikanie naturalnych siedlisk. Na razie gatunkowi nie grozi wyginięcie, jednak w niektórych krajach, w tym także w Polsce, zwierzęta te są objęte ochroną częściową. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Mysz bohater. Nagrano, jak próbuje cucić nieprzytomną towarzyszkę. Udrażnia jej nawet drogi oddechowe
Myszy nie przechodzą obojętnie. W niezwykłych badaniach wykazano, że gryzonie aktywnie reagują, gdy natrafią na inną mysz pozbawioną przytomności. Próbują jej wówczas pomóc. Naukowcy wykazali, że to zachowanie nie jest wyuczone: najwyraźniej ssaki te mają je „zapisane” w genach.
W tym artykule: Ssak ssakowi poda rękę Co robi mysz w roli ratownika medycznego To geny robią z myszy altruistów? Gdyby coś nam się niespodziewanie stało, dobrze mieć w pobliżu kogoś z głową na karku. Na przykład takiego jak myszy, które wzięły udział w eksperymentach neuronaukowców z Uniwersytetu Południowej Kalifornii. Gryzonie te śpiewająco zdały test na dobrego Samarytanina. Gdy znalazły się w pobliżu innej nieprzytomnej myszy – która po prostu leżała się i się nie ruszała – na różne sposoby próbowały jej pomóc. W większości przypadków posunęły się nawet do tego, że wyciągały jej język i udrażniały drogi oddechowe. Udzielanie pomocy kończyły wówczas, gdy pozbawiona świadomości mysz zaczynała zdradzać oznaki życia. Te zdumiewające eksperymenty i płynące z nich wnioski zostały opisane w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Science”. Potwierdzono je również w dwóch innych niezależnych badaniach. Ssak ssakowi poda rękę Generalnie dobra wola ssaków jest znana naukowcom od dawna. Szczególnie tych żyjących w grupach o rozbudowanej strukturze społecznej. Obserwowano, jak szympansy leczą rany chorych pobratymców. Albo jak delfiny próbują pomóc rannemu towarzyszowi wypłynąć na powierzchnię, by mógł zaczerpnąć powietrza. Także słonie nie stronią od opieki nad chorymi członkami stada. Nowym pomysłem było zbadanie chęci do udzielenie pomocy u gryzoni i to w warunkach laboratoryjnych. Naukowcy zaaranżowali sytuację, gdy jedna mysz znajdowała w klatce drugą – uśpioną i nieprzytomną. Jak się okazało, wywoływało to u zdrowej myszy bardzo żywiołową i bardzo logiczną reakcję. Co robi mysz w roli ratownika medycznego Wpierw gryzoń-ratownik podchodził do drugiego i zaczynał go wąchać. Następnie lizał jego oczy, gdy zaś nie wywoływało to żadnej reakcji – delikatnie gryzł „nieresponsywną” mysz w okolice ust. Jeśli to również nie dało rezultatu, przychodził czas na bardziej zaawansowane techniki ratownicze: pociąganie za język i wywlekanie go z jamy ustnej. Czy udzielająca pomocy mysz faktycznie chce udrożnić w ten sposób drugiej drogi oddechowe? Naukowcy wykazali, że nie jest to tylko przypadkowe skojarzenie, przypisujące gryzoniom cechy i zachowania ludzkie. Policzyli, że aż w połowie przypadków mysz starała się w ten sposób przywrócić oddychanie nieprzytomnemu partnerowi. View oEmbed on the source website W osobnym teście badacze włożyli w usta uśpionej myszy nietoksyczną plastikową kulkę. Gdy drugi gryzoń znalazł ten przedmiot, w 80 proc. przypadków postarał się go usunąć, tak by nie utrudniał oddychania. To geny robią z myszy altruistów? Naukowcy przeprowadzili całą serię testów, w których mierzyli różne rzeczy. Przyjęli na przykład, że okienko obserwacyjne będzie trwało 13 minut. Jak się okazało, myszy-ratownicy spędzały średnio 47 proc. tego czasu na udzielaniu pomocy. Badacze spekulują, że gdyby przedłużyć czas obserwacji, do udrożnienia dróg oddechowych dochodziłoby jeszcze częściej. Co ciekawe, zaobserwowano, że myszy częściej udzielały pomocy znajomym gryzoniom niż tym, które widziały po raz pierwszy w życiu. Choć oglądając filmy udostępnione przez badaczy możemy dojść do wniosku, że myszy wykonują na sobie klasyczną resuscytację krążeniowo-oddechową, naukowcy przestrzegają przed tym porównaniem. Ich zdaniem zachowanie gryzoni można przyrównać co najwyżej po podania soli trzeźwiących albo próby przywrócenia przytomności wymierzeniem lekkiego klapsa. Jak wykazali, zachowaniem niedużych ssaków sterował hormon oksytocyna. To on sprawia, że inne gryzonie, norniki, potrafią np. pocieszać się nawzajem. Myszy biorące udział w testach miały tylko 2–3 miesiące. Nigdy wcześniej nie widziały „udzielania pierwszej pomocy”. To wskazuje, że ich zachowanie nie jest wyuczone, tylko wrodzone. Zdaniem naukowców prawdopodobnie należy do genetycznego pakietu, w który wyposażane są ssaki społeczne, pomagającego wzmacniać spójność grupy. Źródła: Science, New Scientist Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Zaczęła się inwazja szczurów. W miastach populacje tych gryzoni rosną jak szalone
Przewidywano to od dawna. Wraz z ocieplaniem się klimatu oraz powiększaniem się miast zwiększa się populacja szczurów. Ten trend znalazł po raz pierwszy potwierdzenie w danych naukowych.
Spis treści: Jak policzyć szczury żyjące w miastach? Gdzie liczba szczurów wzrosła najbardziej? Dlaczego szczury upodobały sobie miasta? Naukowcy z University of Richmond w Wirginii zebrali informacje z 16 metropolii. Okazały się że aż w 11 z nich szczurów przybywa. Winne temu jest w pierwszej kolejności zmiany klimatyczne. Więcej ciepłych tygodni w ciągu roku to więcej cykli rozrodczych gryzoni. A w konsekwencji więcej szczurów. Jak policzyć szczury żyjące w miastach? Badania dotyczące liczebności szczurów sprawiają sporo kłopotów. Nie da się bezpośrednio liczyć gryzoni, ani nawet szacować ich liczby na danym obszarze, a następnie ekstrapolować jej na całe miasto. Naukowcy muszą chwytać się innych sposobów. W tym przypadku policzyli liczbę skarg mieszkańców, które zostały zgłoszone władzom miejskim. Aby dane były wiarygodne, do badania wykorzystano tylko te metropolie, które gromadziły takie informacje tą samą metodą przez siedem lat. To ograniczenie sprawiło, że do analizy trafiło 13 amerykańskich miast oraz Toronto, Amsterdam i Tokio. Gdzie liczba szczurów wzrosła najbardziej? Liderem niechlubnego rankingu okazał się Waszyngton. To tam zanotowano największy wzrost populacji szczurów. Był aż trzy razy większy niż np. w Bostonie. Gryzonie plenią się również w San Francisco, Toronto, Nowym Jorku i Amsterdamie. Naukowcy zostawili dane z różnymi potencjalnymi przyczynami, które wyjaśniałyby to zjawisko. Najsilniejszy związek wystąpił z ocieplaniem się klimatu. Tam, gdzie temperatury rosły najszybciej, najszybciej przybywało też szczurów. Powiększaniu się populacji tych gryzoni sprzyja również rozrost miasta i rosnąca gęstość zaludnienia. Nie ma natomiast znaczenia dochód metropolii. Dlaczego szczury upodobały sobie miasta? Jak wyjaśnia Jonathan Richardson, biolog i główny autor badania, wszystko sprowadza się do pokarmu i seksu. Szczury lubią kryjówki w pobliżu śmietników, ponieważ podobnie jak ludzie są wszystkożerne. Co więcej nasza dieta bardzo im odpowiada. Cieplejszy klimat z kolei daje im więcej okazji do rozrodu. – Szczur to mały ssak, który ma problemy fizjologiczne w miesiącach zimowych – mówi Richardson. – Jeśli zima zacznie się tydzień lub dwa później, a wiosna nadejdzie tydzień lub dwa wcześniej, to jest jeden, dwa, a może nawet trzy lub cztery tygodnie w ciągu całego roku, w których szczury mogą żerować nad ziemią. A tym samym zdobywać więcej pożywienia i mieć jeden lub dwa dodatkowe cykle rozrodcze – tłumaczy badacz. W jakich miastach populacje szczurów się zmniejszyły? Poza wszystkożernością szczury mają jeszcze inne cechy wspólne z nami. Są inteligentne i łatwo adoptują się do zmieniających się warunków. Tym bardziej cieszy, że w badaniu pojawiły się również trzy miasta, które poradziły sobie z problemem szczurów. Na pierwszym miejscu wśród nich znajduje się Nowy Orlean. Populacje szczurów spadły także w Louisville w Kentucky oraz Tokio. Jak to się udało? Zdaniem autorów badania najważniejszym sposobem na poradzenie sobie ze szczurami jest odcięcie im dostępu do pożywienia. A więc wprowadzenie takich pojemników na śmieci, które będą niedostępne dla gryzoni i pilnowanie, by pozostawały zamknięte. To sprawdzi się lepiej niż trucizny i pułapki. Naukowcy przypominają, że więcej szczurów to nie tylko problem wizerunkowy miasta. Ale też większe ryzyko chorób odzwierzęcych, takich jak np. leptospirozy. Źródła: New Scientist, phys.org, Science Advances Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Widzieli ją nieliczni. Koszatka to uroczy nadrzewny gryzoń, występujący także w Polsce
Koszatka, wraz z jeszcze trzema żyjącymi w Polsce gatunkami, należy do rodziny popielicowatych. Jest rzadka, objęta ścisłą ochroną i bardzo trudna do zaobserwowania.
Spis treści: Koszatka: wygląd i występowanie Tryb życia koszatki Mistrzyni hibernacji Najbliżsi krewni koszatki Zagrożenia dla koszatki Koszatka (Dryomys nitedula) to niewielki gryzoń z rodziny popielicowatych (Gliridae), który mimo swoich skromnych rozmiarów zachwyca miłośników przyrody. Jej pełna polska nazwa to koszatka leśna. Jest dalekim krewnym wiewiórki, chociaż jest od niej mniejsza i nie posiada tak puchatego ogona. Koszatka: wygląd i występowanie Koszatka leśna jest gryzoniem, co oznacza że jej zęby (siekacze) rosną nieprzerwanie przez całe życie i muszą być nieustannie ścierane. Jest mała, mniej więcej wielkości myszy. Ciało koszatki mierzy średnio 8–10 cm, a wydatny, pomagający w balansowaniu ogon kolejne 10 cm. Futro koszatki ma kolor szarożółty na grzbiecie i jasny, prawie biały na brzuchu. Najbardziej charakterystyczne są u koszatki czarne plamy ciągnące się od nosa do uszu. Posiada relatywnie duże oczy, świadczące o przystosowaniu do nocnego trybu życia. Jest zwierzęciem nadrzewnym, które prawie całe życie spędza wysoko w koronach drzew. Jest niezwykle zwinna w poruszaniu się nawet po bardzo giętkich gałązkach. Potrafi także wykonywać długie skoki z jednego drzewa na drugie. Koszatka zamieszkuje rozległy obszar Eurazji, w tym Europę środkowo-wschodnią. Jej wschodni kraniec występowania to tereny Chin. W Polsce gatunek ten występuje przede wszystkim w górach i na pogórzu, najczęściej w Sudetach. Była widywana także na wschodzie kraju: w Puszczy Białowieskiej oraz Knyszyńskiej. Preferuje lasy mieszane i liściaste. Jest rzadka i objęta ścisłą ochroną gatunkową. Zasięg jej występowania pokrywa się często z obszarami chronionymi. Przykładem może być Stobrawski Park Krajobrazowy. Jednak ze względu na skryty tryb życia jej obecność na danym obszarze bywa trudna do potwierdzenia. Zaobserwowanie koszatki to naprawdę trudna sztuka. Tryb życia koszatki Swoje gniazda buduje np. w dziuplach drzew, opuszczonych ptasich gniazdach lub skrzynkach lęgowych. Tworzy zarówno prowizoryczne gniazda tymczasowe, jak i bardziej ukryte i dopracowane gniazda, w których rodzi młode. W przeciwieństwie do innych drobnych ssaków koszatka rzadko przebywa bezpośrednio na ziemi, unikając w ten sposób zagrożeń ze strony drapieżników. A polują na nią m.in. sowy i łasice. Większość dnia spędza w kryjówce, wychodzi i poszukuje jedzenia dopiero po zapadnięciu zmroku. Jej dieta jest zróżnicowana i zależna od pory roku. Wiosną i latem zjada zielone części roślin, różne bezkręgowce, nie pogardzi także pisklętami. Kiedy dojrzewają różne owoce zjada m.in. maliny i jeżyny oraz potrafi zapuszczać się do sadów i ogrodów. Jesienią z kolei przerzuca się na nasiona i orzechy, a przy okazji przyczynia się do rozsiewania nasion różnych roślin. Koszatka w Polsce i krajach o podobnym klimacie rozmnaża się między marcem a sierpniem. Niewiele wiadomo o jej zwyczajach godowych. Ciąża koszatki trwa około miesiąca. Noworodki ważą zaledwie 2 gramy. Są karmione mlekiem przez mniej więcej miesiąc, stopniowo ucząc się jedzenia stałych pokarmów. Po dwóch miesiącach opuszczają rodzinne gniazdo, a w kolejnym sezonie są już dojrzałe z zdolne do rozmnażania. Młodymi opiekuje się tylko samica. Koszatki mają rozbudowany repertuar dźwięków, wydawanych w różnych sytuacjach – od pisków po syknięcia, a nawet niesłyszalne dla ludzkiego ucha ultradźwięki. Średnia długość życia koszatki to 5,5 roku. Mistrzyni hibernacji Koszatka to jeden z wielu drobnych ssaków zapadających w sen zimowy. A śpi ona długo – jej hibernacja podczas srogiej zimy może trwać od października do kwietnia. Jest kluczowym elementem przystosowania koszatki do przetrwania w surowym środowisku. Jesienią koszatka zjada wyjątkowo dużo, intensywnie przygotowując się do snu zimowego i gromadząc zapasy energii w postaci tkanki tłuszczowej. Hibernuje zwinięta w kłębek, owijając dodatkowo ogon wokół ciała by tracić jak najmniej ciepła. Bliska krewna koszatki – popielica szara – to polska rekordzistka snu zimowego, który może trwać u niej nawet 9 miesięcy. Koszatki żyjące w cieplejszych rejonach świata, np. na Bliskim Wschodzie, w ogóle nie zapadają w sen zimowy. Ich okresy godowe i ilość potomstwa w roku także się różnią od tych u koszatek żyjących na chłodnej Północy. Podczas łagodnych zim koszatka może także zapaść w tzw. torpor, czyli odrętwienie krótsze i łagodniejsze od snu zimowego, trwające np. tylko w nocy lub przez kilka zimnych dni. Najbliżsi krewni koszatki Koszatka należy do rodziny popielicowatych, która obejmuje około 30 gatunków. Trzy z nich występują w Polsce. Są to: popielica szara (Glis glis), żołędnica (Eliomys quercinus), orzesznica leszczynowa (Muscardinus avellanarius). Wszystkie cztery (z koszatką włącznie) są zwierzątkami skrytymi, nocnymi i trudnymi do zaobserwowania. Dlatego ich zasięgi występowania są określane raczej w przybliżeniu. Wszystkie są także gatunkami rzadkimi, objętymi w Polsce ścisłą ochroną. Żołędnica występuje prawdopodobnie tylko w Babiogórskim Parku Narodowym. Najliczniejsza z całej czwórki jest popielica szara, ale i ona jest rzadka i była objęta kilkoma programami reintrodukcji, m.in. na terenie Puszczy Bukowej. Zagrożenia dla koszatki W większości krajów Europy koszatka jest zwierzęciem rzadkim, w Czechach – zagrożonym. Najbardziej zagraża jej kurczenie się siedlisk, spowodowane wycinkami lasów. Dzielenie dużych kompleksów leśnych na mniejsze, oddzielone wycinkami obszary, izoluje od siebie populacje koszatek i sprawia że stopniowo znikają z danego terytorium. Koszatka to jeden z gatunków objętych podpisaną w 1979 r. i ratyfikowaną w Polsce w 1995 r. tzw. konwencją berneńską. To międzynarodowa umowa o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Pierwsze w historii zdjęcie gigantycznego szczura z Vangunu. Gatunek jest krytycznie zagrożony
Fotopułapka na wyspie Vangunu po raz pierwszy w historii uchwyciła na zdjęciu gigantycznego szczura Uromys vika. Naukowcy są jednak pełni obaw, że to może być pierwsze i jedno z ostatnich zdjęć, ponieważ gatunek jest niemal wymarły na skutek działalności człowieka.
W tym artykule: Poszukiwania gigantycznego szczura z wyspy Vangunu Pierwsze w historii zdjęcie rzadkiego gatunku Gigantyczne szczury są krytycznie zagrożone Szczur olbrzymi z Vangunu (Uromys vika) to gigantyczny nadrzewny gatunek gryzonia z rodziny Muridae. Szczura odkryto na wyspie, która jest częścią Nowej Georgii na Wyspach Salomona. Znajduje się między Nową Gruzją a Nggatokae. Lokalni mieszkańcy mówią na zwierzę po prostu vika. Odkryto je dopiero w 2015 r. po wielu latach poszukiwań. Szczura opisano w 2017 roku. Poszukiwania gigantycznego szczura z wyspy Vangunu Do tej pory wiedza na temat szczura opierała się głównie na opowieściach miejscowych. Stworzono przybliżoną grafikę, jak stworzenie może wyglądać, ale nigdy nie zrobiono mu zdjęcia. Ludzie opowiadali o szczurach olbrzymach, które wspinają się na drzewa i rozłupują swoimi zębami kokosy. Co więcej, niektórzy twierdzili, że osiągają nawet 5 metrów długości (co akurat okazało się nieprawdą). Naukowcy nigdy wcześniej nie zbadali tych zwierząt, dlatego nie było jasne, czy historie te są w ogóle prawdziwe, a szczury istnieją. Ten niedźwiedź zrobił sobie aż 400 „selfie”. Wyjątkowa sesja z fotopułapki w amerykańskim lesie Zwierzęta bardzo często padają „ofiarą” leśnych paparazzi w postaci fotopułapek. Niektóre z nich wyglądają, jakby robiły sobie selfie, ale ten niedźwiedź jest prawdziwym rekordzist... W 2017 roku zespół badaczy z Field Museum w Chicago popłynął na wyspy, aby odkryć prawdę. Od tego czasu zaobserwowali kilka gigantycznych szczurów, a nawet udało im się schwytać jednego i pobrać próbki skóry, które zabrali z powrotem do Chicago. Pierwsze badania wykazały, że gryzonie prawdopodobnie ważyły średnio 1 kilogram i mierzyły do 45 centymetrów długości, czyli około 3–4 razy więcej niż zwykłe szczury wędrowne lub śniade. Pierwsze w historii zdjęcie rzadkiego gatunku Z kolei analiza DNA próbek skóry viki wykazała, że szczur rzeczywiście był nieznanym wcześniej gatunkiem i to właśnie zespół nazwał go Uromys vika. W 2023 roku po wielu nieudanych próbach w końcu udało się zrobić zwierzęciu zdjęcie. Naukowcy zostawili w lesie fotopułapkę wraz z przynętą, która miała zwabić osobnika. O swoim sukcesie napisali na łamach czasopisma „Ecology and Evolution”. Badacze podkreślili, że wygląd gryzonia zgadzał się z relacjami świadków. – Uchwycenie po raz pierwszy w historii zdjęć olbrzymiego szczura Vangunu to niezwykle pozytywna wiadomość dla tego słabo poznanego gatunku – przekazał w oficjalnym oświadczeniu główny autor badania Tyrone Lavery, wykładowca biologii na Uniwersytecie w Melbourne w Australii. Naukowcy przyznają, że zwierzę do tej pory było nieuchwytne niczym cień. Ostatni raz przedstawiciela gatunku podobno widziano niemal 6 lat temu, gdy martwy osobnik miał spaść z drzewa. Naukowcy w swoich poszukiwaniach korzystali z pomocy mieszkańców społeczności Zaira, którzy zarządzają największym pozostałym obszarem dziewiczego lasu Vangunu. Ludzie ci dysponują również największą wiedzą na temat lokalnego ekosystemu. Właśnie dlatego pomagali ustawiać fotopułapki w jak najlepszych miejscach. Zespołowi udało się ostatecznie wykonać 95 zdjęć szczurów, a analiza wykazała, że były to cztery osobniki. Gigantyczne szczury są krytycznie zagrożone – Wszystkie zdjęcia wykonano w godzinach nocnych, a największą aktywność szczura odnotowaliśmy około północy – napisali naukowcy w swoim badaniu. Przysmakiem, który zwabili gigantycznego gryzonia, był olej sezamowy. – To mogło być kluczem do ich sukcesu – twierdzą badacze i dodają, że poprzednie próby użycia masła orzechowego przyciągały tylko szczury z gatunku Rattus rattus. Chociaż uchwycenie na zdjęciu tego wyjątkowo rzadkiego olbrzyma jest sukcesem, naukowcy wyrazili swoje zaniepokojenie sytuacją tych zwierząt. – Te fotografie powstają w krytycznym momencie – napisali uczeni. Podczas badań odkryto bowiem, że szczury z Vungunu mogą wkrótce wyginąć. Powodem ma być komercyjna wycinka drzew, która od lat odbywa się na terenie większości lasów wyspy. – Między innymi w regionie Zaira wydano zgodę na wycinkę drewna. Jeśli decyzja zostanie podtrzymana i dojdzie do wyrębu, niewątpliwie doprowadzi to do wyginięcia olbrzymiego szczura Vangunu – podkreślają naukowcy. Miejscowa społeczność złożyła odwołanie od tej decyzji. Uczeni mają teraz nadzieję, że nowe zdjęcie viki może wpłynie na decydentów, którzy dostrzegą problem wyginięcia zagrożonego gatunku. Źródło: Ecology and Evolution Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Na szczytach andyjskich wulkanów odkryto zmumifikowane gryzonie. Nie wiadomo, co tam robiły
Na szczytach trzech wulkanów w Andach naukowcy odnaleźli zmumifikowane gryzonie. Zwierzęta znajdowały się w miejscach, które dawniej były uważane za święte przez Inków.
W tym artykule: Skąd gryzonie wzięły się na szczytach wulkanów? Gryzonie wspinały się na wysokość powyżej 6000 m Wyniki analizy DNA Środowisko porównywane do innej planety Na trzech szczytach andyjskich wulkanów w Chile i Argentynie odnaleziono zmumifikowane gryzonie z gatunku Phyllotis vaccarum. Ssaki te należą do rodzaju liściouchów, znanych również jako nadbrzeżniki. Znajdowały się na wysokości ponad 6000 m n.p.m. To niezwykle surowy region gór, w którym brakuje roślinności i wody. Skąd gryzonie wzięły się na szczytach wulkanów? Do tej pory uważano, że ssaki, w szczególności tak małe, nie zamieszkują tak wysokich partii Andów. Dotychczas dominowało przekonanie, że martwe już zwierzęta zostały zabrane w te miejsca przez Inków. To w ramach rytuału Capacocha, podczas którego składano ofiary z dzieci. – Nie można winić archeologów za takie myślenie, bo jakie jest inne wytłumaczenie? – powiedział Jay Storz, profesor nauk biologicznych na Uniwersytecie Nebraska–Lincoln. – Nic nie miało prawa tam żyć, więc uznano, że ktoś musiał je tam przenieść – dodaje. Najnowsze badania opublikowane na łamach „Current Biology” zaprzeczają tej hipotezie. Na podstawie sekwencjonowania genomu gryzoni i datowania radiowęglowego naukowcy ustalili, że najstarsza zwierzęca mumia ma zaledwie kilkaset lat. Uczeni uważają zatem, że chomikowate znalazły się na szczytach płaskowyżu Puna de Atacama wiele lat po upadku Państwa Inków w 1572 roku. Gryzonie wspinały się na wysokość powyżej 6000 m – Nasze zrozumienie granic życia zwierząt jest stale weryfikowane w wyniku badań ekstremalnych środowisk – piszą naukowcy w swoim artykule. – Odkrycia wzmacniają dowody na istnienie populacji liściouchów (Phyllotis) zamieszkujących wysokości powyżej 6000 m n.p.m. Podważa to założenia dotyczące środowiskowych ograniczeń życia kręgowców i fizjologicznej tolerancji małych ssaków – twierdzą badacze. Rodzaje wulkanów – jak się je dzieli ze względu na aktywność i budowę? Potocznie mianem wulkanu określa się formę terenu, która powstała w następstwie procesów wulkanicznych, zachodzących w głębi i na powierzchni Ziemi. Jakie rodzaje wulkanów rozróżniamy? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/rodzaje-wulkanow-jak-sie-je-dzieli-ze-wzgledu-na-aktywnosc-i-budowe-fot-salvatore-allegra-anadolu-agency-via-getty-images-295d552.jpeg" width="938" height="627" alt="Rodzaje wulkanów - jak się je dzieli ze względu na aktywność i budowę? (fot. Salvatore Allegra/Anadolu Agency via Getty Images)" title="Rodzaje wulkanów - jak się je dzieli ze względu na aktywność i budowę? (fot. Salvatore Allegra/Anadolu Agency via Getty Images)" /> Naukowcy sugerują zatem, że gryzonie samodzielnie wspięły się na olbrzymie wulkany w Argentynie i Chile. Zdecydowały się na wymagającą wędrówkę do miejsca jałowego, gdzie temperatury nie przekraczają 0 stopni Celsjusza i jest znacznie mniej tlenu niż w niższych partach gór. Zespół naukowców pod kierunkiem Jaya Storza postanowił wyjaśnić tę tajemnicę. Powtórne badania nad zmumifikowanymi gryzoniami rozpoczęli w 2020 roku po tym, jak wraz ze swoim przyjacielem i alpinistą Mario Pérezem Mamanim schwytali żywego przedstawiciela żywego okazu Phyllotis vaccarum. Gryzonia znaleźli na szczycie Llullaillaco. To najwyższy na Ziemi czynny wulkan. Jest położony na wysokości ponad 6700 m n.p.m., na granicy Chile i Argentyny. Wyniki analizy DNA Wkrótce się okazało, że żywy okaz nie był przypadkiem odosobnionym. Storz i Pérez Mamani odnaleźli podczas swojej ekspedycji 13 martwych osobników tego gatunku. Zmumifikowane szczątki znaleźli na trzech sąsiednich wulkanach – Salín, Púlar i Copiapó. Analiza tych zwierzęcych mumii wykazała, że te niewielkie istoty musiały wspiąć się tak wysoko bez żadnej pomocy Inków. Datowanie radiowęglowe wykazały, że osiem osobników Phyllotis vaccarum z Salín zmarło nie później, niż zaledwie kilkadziesiąt lat temu, prawdopodobnie po 1955 roku. Tak samo było w przypadku jednego gryzonia z Copiapó. Z kolei cztery drobne ssaki z Púlar zginęły maksymalnie 350 lat temu. – Teraz wydaje się coraz bardziej jasne, że te chomikowate dostały się tam z własnej woli – przyznał Storz. Naukowcy przeprowadzili również sekwencjonowanie DNA tych zmumifikowanych szczątków. Okazało się, że należały do tego samego gatunku, który zamieszkuje podnóża wulkanów. – Dane, które uzyskaliśmy wskazują, że zarówno gryzonie ze szczytów wulkanicznych, jak i te z niższych warstw wulkanów to jedna wielka i szczęśliwa rodzina – dodał badacz. – To dowód na to, że te stworzenia nie były „autostopowiczami” ani ofiarami, lecz swoistymi alpinistami – twierdzi autor badania. Środowisko porównywane do innej planety – To zdumiewające, biorąc pod uwagę, że Puna de Atacama należy do najbardziej niegościnnych miejsc na naszej planecie. Warunki tam są tak ekstremalne, zimne i ubogie w tlen, że NASA ćwiczyła tam poszukiwania życia na Marsie – zwrócił uwagę Storz. – Nawet podnóża wulkanów przypominają iście marsjańskie środowisko, a żyją tam gryzonie Phyllotis vaccarum. Co dopiero na szczytach wulkanów, gdzie jest jeszcze gorzej. Muszą czuć się tam jak w kosmosie – wyjaśnia badacz. Uczeni przyznają, że to zadziwiające, iż jakiekolwiek zwierzę, nie mówiąc już o stałocieplnym ssaku, może przeżyć i funkcjonować w takim środowisku. Naukowcy nie wiedzą jeszcze, jak te małe zwierzęta przystosowały się do życia w takich warunkach. To będzie przedmiotem kolejnych badań. Uczeni mają również nadzieję, że uda im się odpowiedzieć na pytanie, dlaczego właściwie stworzenia te weszły tak wysoko. Być może była to pewnego rodzaju próba przetrwania i ucieczka przed groźnymi drapieżnikami, które żyją na płaskowyżu. – Czy niemal zupełny brak wody, prawie całkowity brak pożywienia, ryzyko zamarznięcia są warte ucieczki przed drapieżnikami? Z pewnością wulkan o wysokości ponad 6000 metrów to dobra kryjówka. Tylko wówczas na głowie masz inne zagrożenia – podsumowuje Storz. Źródło: Current Biology. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Stuart Malutki epoki dinozaurów: naukowcy znaleźli zęby myszy sprzed 70 mln lat. Były wielkości ziaren piasku
Na Alasce odnaleziono skamieniałości lilipuciego ssaka łożyskowego. Ten gryzoń ważył niewiele więcej niż dziesięć gramów, a jego zęby miały półtora milimetra długości. Jak przeżył w czasach, gdy po Ziemi chodziły dinozaury?
W tym artykule: Prehistoryczny Stuart Malutki Co można wyczytać z zębów myszy Nowy gatunek ssaka Zagadka ewolucyjna Północne rejony globu nie kojarzą nam się z miejscami, gdzie mogły żyć dinozaury. A jednak wielkie gady z jury i kredy zapuszczały się nawet w okolice koła podbiegunowego. Dzisiaj ich skamieniałości można znaleźć np. na Alasce. Jednym z miejsc, gdzie odkryto wiele kości dinozaurów, jest Formacja Prince Creek na północy Alaski. Składa się z warstw skalnych mających 80–70 mln lat. Paleontolodzy znaleźli w nich prehistoryczne drzewa, rośliny okrytonasienne, pyłki kwiatów, a także skamieniałości kilkunastu gatunków wielkich gadów. W temperaturze średnio wynoszącej tylko kilka stopni powyżej zera żyły tyranozaury, krewni triceratopsów czy mniej znane pachyrinozaury. Jednak nie tylko im niestraszne były cztery miesiące całkowitych ciemności. W takich warunkach doskonale radziły sobie również niewielkie ssaki. Naukowcy z Uniwersytetu Kolorado w Boulder natrafili na Alasce na zęby malutkiego wymarłego gryzonia. Żył on ok. 70 mln lat temu, w czasach dinozaurów. Prehistoryczny Stuart Malutki Gryzoń, który okazał się przedstawicielem nowego, nieznanego dotychczas gatunku, otrzymał łacińską nazwę Sikuomys mikros. Można ją przetłumaczyć jako „lodowa mysz”. Naukowcy oszacowali, że ważył prawdopodobnie zaledwie 11 g – czyli niewiele więcej niż dwie złotówki. Zwierzę zostało opisane w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Journal of Systematic Palaeontology”. Wszystko w jego życiu kręci się wokół seksu, ale nie ma mu czego zazdrościć W bajce braci Grimm to muzyka szczurołapa z Hamelin wiedzie gryzonie do zguby. A co w objęcia śmierci pcha myszopodobne stworzenie z powyższego obrazka? Jego własna chuć. – Te zwierzęta były mniejsze niż przeciętna współczesna mysz – powiedziała Jaelyn Eberle, profesorka geologii i główna autorka pracy. – To całkiem ciekawe wyobrazić sobie wspaniałe wielkie dinozaury maszerujące obok maciupeńkich gryzoni, przypominających dzisiejsze ryjówki. Co można wyczytać z zębów myszy Co ciekawe, naukowcy nie znaleźli – przynajmniej na razie – szkieletu Sikuomys mikros. Natrafili jedynie na zęby tej myszy, a i to przypadkiem. Gdy paleontolodzy znajdują kość dinozaura, zabierają również część osadów z najbliższej okolicy. Następnie oczyszczają je z drobin ziemi, a to, co pozostało, uważnie oglądają, także pod mikroskopem. Dopiero w ten sposób udało się dostrzec ząbki lodowej myszki. Jak się okazało, miały zaledwie półtora milimetra. – Nie ma szans, żeby znaleźć ząb milimetrowej wielkości bezpośrednio na stanowisku archeologicznym – powiedziała Eberle. Nowy gatunek ssaka Badacze zebrali w sumie dwanaście zębów z trzech różnych stanowisk. Mimo że ząbki były niewielkie, zachowały się w bardzo dobrym stanie. Dzięki temu naukowcy mogli ustalić, że należą do nieznanego dotychczas gatunku. A także wywnioskować, jakie rozmiary miał Sikuomys mikros. Jakie są zwierzęta aktywne zimą? Nie wszystkie stworzenia zapadają w sen zimowy W Polsce żyje wiele gatunków zwierząt, które są aktywne zimą. Te stworzenia musiały przystosować się do życia w ekstremalnych warunkach, kiedy panują niskie temperatury i jest znacznie ... Jednak wiele kwestii dotyczących tego gryzonia pozostaje jedynie spekulacjami. Porównując Sikuomys mikros ze współczesnymi ryjówkami i nornicami, naukowcy wywnioskowali, że te maleńkie myszki nie zapadały w sen zimowy. – Prawdopodobnie ukrywały się pod opadłymi liśćmi i ziemią. Cały czas chrupały wszystko, co się dawało zjeść – powiedziała Eberle. Mogły konsumować nawet owady i inne bezkręgowce. Zagadka ewolucyjna Dla badaczy Sikuomys mikros stanowią sporą zagadkę. Współcześnie przyjmuje się, że na północy żyją zwierzęta o większej masie ciała w porównaniu z ich kuzynami zamieszkującymi bliżej równika. Lodowa myszka nie pasuje do tej teorii. Miała kuzynów z południa większych od siebie aż pięć razy. To wskazuje, że mały rozmiar ciała jest ewolucyjną adaptacją. Czyli cechą, która pomogła jej przetrwać na północy. W jaki sposób? – Czym jesteś mniejszy, tym mniej jedzenia potrzebujesz, by przetrwać zimę – zauważa Eberle. Źródła: Journal of Systematic Palaeontology, Business Insider, Wikipedia. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Największy gryzoń na świecie waży blisko 100 kilogramów. Gdzie go można spotkać?
Największy gryzoń na świecie waży kilkadziesiąt kilogramów. Występuje tylko w Ameryce Południowej. Ustępuje jednak wymarłemu gryzoniowi, który żył 2 miliony lat temu. Ten drugi był wielkości hipopotama.
W tym artykule: Kapibara – największy gryzoń żyjący na Ziemi Bóbr – największy gryzoń żyjący w Eurazji Jeżozwierz – największe zwierzę południa Afryki Mara patagońska – gryzoń, który chodzi jak koń Josephoartigasia – największy wymarły gryzoń Jakie zwierzęta przychodzą nam na myśl na hasło „gryzoń”? Pewnie jest to mysz albo chomik. Czyli stworzenia nieduże, które zmieściłyby nam się w dłoni. Jednak nie wszystkie ssaki należące do rzędu Rodentia są skromnych rozmiarów. Wśród obecnie żyjących na Ziemi gryzoni zdarzają się i takie, z uniesieniem których poradziłyby sobie wyłącznie osoby trenujące podnoszenie ciężarów. Co odróżnia gryzonie od innych zwierząt należących do ssaków? Ich siekacze, zarówno górne, jak i dolne, rosną przez cały czas. Wbrew pozorom nie jest to cecha rzadka. Dwa na pięć ssaków, jakie można spotkać na Ziemi, to gryzonie. Występują na wszystkich kontynentach poza Antarktyką i mogą być bardzo różne. Najczęściej jednak żywią się nasionami i żyją w ziemnych jamach, które same wykopują. Pierwsze skojarzenia podpowiadające, że gryzonie to nieduże zwierzęta, są słuszne. W większości przypadków masa ich ciała nie przekracza stu gramów. Jednak od tej zasady istnieją spektakularne wyjątki. Jaki jest największy gryzoń na świecie? Kapibara – największy gryzoń żyjący na Ziemi Kapibarę opisał już Linneusz w 1766 roku. I spektakularnie się pomylił, zaliczając ją do parzystokopytnych i umieszczając w rodzinie świniowatych. Tymczasem kapibara wielka (Hydrochoerus hydrochaeris) to gryzoń, największy z obecnie żyjących na świecie. Przeciętnie jej waga dochodzi do 65 kilogramów, choć zdarzają się znacznie większe sztuki. Największa samica, jaką udało się zważyć, miała aż 91 kg – czyli była cięższa od wielu ludzi. Z kolei największy samiec ważył 73,5 kg. Niestety, kapibary żyją bardzo daleko stąd. Występują w Ameryce Południowej, w jej północnej i środkowej części. Prowadzą wodno-lądowy tryb życia. Spotkać je można na płyciznach, choć również znakomicie pływają. Ich futro przystosowane jest do szybkiego wysychania, a oczy, nos i uszy umieszczone wysoko na głowie. Dzięki temu zwierzę, nawet gdy jest zanurzone, może czujnie obserwować okolicę. Pomyłka Linneusza jest łatwo wybaczalna. Laik powiedziałby, że z wyglądu kapibary przypominają owłosione świnie. Jednak mają z nimi wspólne tylko to, że ich bliskimi krewnymi są świnki morskie, czyli kawie – również gryzonie, dobrze znane w Polsce. Bóbr – największy gryzoń żyjący w Eurazji Drugiego z największych gryzoni można już spotkać w Polsce. Jest nim dobrze nam znany bóbr. Rodzimy dla nas jest bóbr europejski (Castor fiber), średnio nieco większy od bobra kanadyjskiego (Castor canadensis), zwanego też bobrem amerykańskim. Bóbr europejski może ważyć nawet ok. 30 kg, choć zazwyczaj jego masa to 15–20 kg. Bóbr zamieszkujący Amerykę Północną też waży ok. 20 kg, choć rekordzista należący do tego gatunku, jakiego udało się zważyć, miał aż 50 kg. Podobnie jak kapibary, bobry żyją w pobliżu rzek albo zbiorników wodnych. Jednak od znacznie od nich większych kapibar – i wielu innych ssaków – odróżnia je to, że potrafią przystosowywać środowisko do swoich potrzeb. Bobry świetnie pływają i nurkują, a przy tym mają tak ostre zęby, że mogą poradzić sobie z drzewami. Dzięki temu prowadzą nieraz rozległe prace inżynieryjne: kopią nory w brzegach, do których prowadzą podwodne wejścia i budują żeremia – czyli domy w postaci ułożonych z gałęzi kopców. Żeremia są domami kilkupokoleniowymi i mogą służyć kolejnym generacjom bobrów. Bobry budują również tamy z gałęzi i mułu, którymi przegradzają rzeki, by stabilizować poziom wody. Niekiedy jest ich więcej niż jedna – bobry tworzą wówczas kaskady. W Polsce bobry są gatunkiem częściowo chronionym. Ochrona tych gryzoni ma u nas bardzo długą tradycję. Polowania na bobry zabraniał już Bolesław Chrobry, ustanawiając urząd bobrowniczego. Jeżozwierz – największe zwierzę południa Afryki Nieco mniejsze od bobrów – ale tylko nieco – są jeżozwierze. Największy z nich to jeżozwierz południowoafrykański (Hystrix africaeaustralis). Ponad półmetrowe zwierzę waży do 20 kg. Jednak rekordowe osobniki miały nawet 10 kilogramów więcej. Cechą charakterystyczną jeżozwierza są pokrywające skórę zwierzęta bardzo długie kolce. Mogą mieć nawet pół metra. To sposób na odstraszenie drapieżnika. W sytuacji zagrożenia gryzoń stroszy kolce, wizualnie powiększając swoje rozmiary. Niektóre z kolców nawet grzechoczą, co ma zniechęcić potencjalnego agresora do ataku. Jeśli jednak zdecyduje się on ruszyć na jeżozwierza, ryzykuje, że kolce zostaną w jego ciele. Natomiast gryzoniowi odrosną nowe. Jeżozwierze są wszędobylskie. Preferują tereny skaliste i sawanny, potrafią pływać oraz wspinać się na drzewa. Jak inne gryzonie, przepadają za pokarmem roślinnym. Żywią się np. korzeniami i bulwami, które wygrzebują z ziemi. Mara patagońska – gryzoń, który chodzi jak koń Widząc tego gryzonia, mało kto wpadłby na to, że to krewny myszy i chomików. Mara patagońska przypomina z wyglądu zająca. Ma długie spiczaste uszy i, co rzadkie u gryzoni, długie kończyny. Tylne są silnie umięśnione i wyglądają tak, jakby przydawały się do skoków. To jednak tylko złudzenie – jeśli chodzi o chód, marze patagońskiej bliżej jest do psów i koni. Poruszając się, używa inochodu – czyli jednocześnie porusza nogami po tej samej stronie ciała. Np. lewą przednią i lewą tylną. Poza tym wszystkim, ten dziwny gryzoń jest również całkiem spory. Waży ok. 10 kg – rekordziści dochodzą do piętnastu kilogramów. Co niekiedy spotykane wśród innych przedstawicieli Rodentia, mary patagońskie są monogamiczne. Łączą się w pary na całe życie, trwające kilkanaście lat. Jak wskazuje nazwa, żyją jedynie w Argentynie, w Patagonii. Josephoartigasia – największy wymarły gryzoń Jedną z rodzin należących do rzędu gryzoni są pakarany (Dinomyidae). Obecnie należy do niej tylko jeden gatunek – pakarana Branickiego. Ten całkiem spory gryzoń zazwyczaj pojawia się na listach największych gryzoni. Waży około 10–15 kg, czyli dużo powyżej średniej. Jednak to nic w porównaniu z wymarłymi przedstawicielami rodziny pakaran. Dwa miliony lat temu po terenie dzisiejszego Urugwaju wędrowały należące do Dinomyidae gryzonie wielkości hipopotamów albo bizonów. Paleobiolodzy przyporządkowali je do wymarłego rzędu Josephoartigasia. Należą do niego dwa gatunki. Skamieniałości przypisane do gatunku J. monesi to szczątki największego dotychczas odkrytego gryzonia, jaki kiedykolwiek chodził po Ziemi. Ile ważył Josephoartigasia monesi? Szacuje się, że od pół tony nawet do tony. Zwierzę miało trzy metry długości i półtora wysokości. Naukowcy przypuszczają, że używało grubych jak ludzkie kciuki siekaczy do obrony. Prawdopodobnie było tak ciężkie, że w razie kłopotów nie mogło salwować się ucieczką. Źródła: National Geographic, Wikipedia, Lasy Państwowe. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Czy pająk może upolować ssaka? To przerażające wideo pokazuje, jak fałszywa czarna wdowa obezwładnia ryjówkę
Naukowcy zarejestrowali bardzo rzadki przypadek ze świata zwierząt. Film po raz pierwszy pokazuje udane polowanie na ryjówkę w wykonaniu pająka należącego do tzw. fałszywych czarnych wdów.
W tym artykule: Jak pająk upolował ryjówkę? Ile trwało trawienie ryjówki Jak dużą zdobycz może schwytać pająk? Południowa Anglia, miasto Chichester. Górna krawędź okna, za którym widać bujną zieleń. Na pierwszym planie wisi nieduży gryzoń, złapany w pajęczą sieć. Pająk wędruje w tę i z powrotem po ofierze. Jej długi ogon zwisa bezwładnie. Pod koniec półminutowego nagrania wydaje się, że mały ssak wykonuje słabe ruchy. Niewiele mu to pomoże. Pająk powoli podciąga go między krokwie. Widok mrozi krew w żyłach. To pierwszy film pokazujący pająka z rodzaju Steatoda, który upolował ryjówkę. Zdarzenie jest na tyle zaskakujące, że zoolodzy w Uniwersytetu Galway opisali je w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Ecosphere”. Jak pająk upolował ryjówkę? Bohaterami unikatowego wideo są dwa gatunki. Drapieżnikiem jest pająk z gatunku Steatoda nobilis, należący do rodzaju Steatoda. Pająki z tego rodzaju bywają nazywane fałszywymi czarnymi wdowami – ze względu na swoje podobieństwo, wyłącznie z wyglądu, do jadowitej czarnej wdowy (Latrodectus mactans). Ofiara to ryjówka malutka (Sorex minutus). Żyjący także w Polsce, kilkucentymetrowy ssak. View oEmbed on the source website Wideo trwa tylko nieco ponad trzydzieści sekund. Pokazuje efekt polowania: ryjówka jest już unieruchomiona i wciągana między krokwie domu. Tam, jak podejrzewamy, dojdzie do jej konsumpcji. Co się jednak działo wcześniej? W jaki sposób pająk, mający półtora centymetra, potrafił – dosłownie – omotać kręgowca, który jest od niego dziesięć razy cięższy i cztery razy dłuższy? Zdaniem badaczy, nie był to przypadek. Przypuszczają, że ryjówka wdrapała się na rosnący pod oknem domu krzak glicynii. Tam zaplątała się w sieć i została zaatakowana przez pająka. Ten sparaliżował ją silnym jadem zawierającym neurotoksyny. Ile trwało trawienie ryjówki Następnie pająk zaczął wciągać ryjówkę pod dach domu. To, co widać na filmie, stanowi końcowy etap tego procesu. Jak napisali badacze, podczas obserwacji pająk podciągnął ryjówkę aż o 25 cm. Ssak nadal żył – jad pająka nie zabił go, a jedynie uniemożliwił wyrwanie się z matni. Po około 20 minutach ryjówka zniknęła pod okapem dachu. Z pracy wynika, że fałszywa czarna wdowa zamotała ją dokładnie w sieć, a następnie przez trzy dni trawiła. Resztki z uczty zostały następnie wyrzucone. Według badaczy po ryjówce pozostały tylko „futro, skóra i kości”. To trzeci przypadek z ostatnich pięciu lat, kiedy zaobserwowano pająki Steatoda nobilis z sukcesem polujące na kręgowce. Pająki te są w Wielkiej Brytanii – i innych krajach Europy Zachodniej – gatunkiem inwazyjnym. Steatoda nobilis pochodzą z Madery i Wysp Kanaryjskich. Jednak obecnie spotyka się je również w Hiszpanii, Francji, Włoszech, a także Stanach Zjednoczonych, Chile i Kolumbii. Gatunek ten rozprzestrzenia się tak szybko, że został uznany za najbardziej inwazyjnego pająka na świecie. Pająki wykorzystują pole elektryczne, żeby latać. To nie żart! Naukowcy właśnie odkryli, jak to robią Babie lato to delikatne niteczki pajęczych sieci szybujące w powietrzu wraz z przyczepionymi do nich maleńkimi stawonogami. Co sprawia, że pająki unoszą się na ogromne odległości? Najnowsz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pajaki-wykorzystuja-pole-elektryczne-zeby-latac-to-nie-zart-naukowcy-wlasnie-odkryli-jak-to-robia-fot-little-grove-farms-wikimedia-commons-cc-by-3-0-eb33af9.jpeg" width="938" height="528" alt="Pająki wykorzystują pole elektryczne, żeby latać. To nie żart! Naukowcy właśnie odkryli, jak to robią (fot. Little Grove Farms, Wikimedia Commons, CC-BY-3.0)" title="Pająki wykorzystują pole elektryczne, żeby latać. To nie żart! Naukowcy właśnie odkryli, jak to robią (fot. Little Grove Farms, Wikimedia Commons, CC-BY-3.0)" /> Nic dziwnego, skoro pajęczak ten wydaje się być w stanie łapać bardzo różnorodną zdobycz. – Nasze obserwacje wskazują, że Steatoda nobilis jest perfekcyjnie przystosowany do łapania dużej zdobyczy – mówi zoolog Michel Dugon, główny autor pracy. – Umie polować, ma silny jad i tka wyjątkowo mocną sieć – dodaje. Warto przy tym dodać, że pająk ten nie jest niebezpieczny dla ludzi. Na razie nie stwierdzono też jego występowania w Polsce. Jak dużą zdobycz może schwytać pająk? Odkrycie jest wyjątkowe, ponieważ Steatoda nobilis nie są dużymi pająkami. Ich znacznie więksi i potężniejsi kuzyni – należący do ptaszników – mogą polować na kręgowce. Ale nawet im zdarza się to raczej rzadko. Największy pająk świata, ptasznik goliat (Theraphosa blondi), poluje na żaby, myszy, jaszczurki, a niekiedy nawet na małe ptaki. Ma jednak do tego „warunki”. Jego ciało ma 12 cm długości, rozstaw nóg sięga 30 cm, a waga – ćwierć kilograma. Samice ptaszników gigantów dożywają zaś nawet 20 lat. Źródła: Ecosphere, Smisthonian. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Ciekawostki o chomikach. Co powinieneś o nich wiedzieć? Te urocze stworzenia prowadzą nocny tryb życia
Aktywne, pełne energii, dające się oswoić i niezbyt duże. To zalety chomików, które sprawiają, że bardzo często są wybierane do hodowli w domu. Dwa najpopularniejsze gatunki tych zwierząt to chomiki syryjskie i chomiki dżungarskie. Oto ciekawostki o chomikach.
W tym artykule: Wszystko o chomikach Co potrafi chomik? Ciekawostki o chomikach dżungarskich Ciekawostki o chomikach syryjskich Chomik doskonale nadaje się na zwierzę hodowane w domu. Musi mieć sporą klatkę, jednak mniejszą niż królik. A chociaż potrzebuje uwagi, to zdecydowanie mniej niż pies czy kot. Należy jednak pamiętać, że jest zwierzęciem prowadzącym nocny tryb życia. W dzień śpi, budzi się zaś dopiero wieczorem i to najlepsza pora do nawiązywania kontaktu ze zwierzęciem. Chomika, niezależnie od rasy, wpierw trzeba oswoić ze swoim widokiem, głosem i zapachem. Jeśli zwierzę jeszcze nas nie zna, w pobliżu klatki nie należy wykonywać gwałtownych ruchów ani mówić głośno. Z czasem chomik pozna nas i się do nas przyzwyczai. Wówczas można spróbować nawet nauczyć go różnych sztuczek. Zwierzę potrzebuje dużo ruchu – i to w nocy. Dlatego obowiązkowym wyposażeniem klatki jest kołowrotek. Podstawą wyżywienia są ziarna. Chomikom trzeba też zapewnić stały dostęp do wody. Najpopularniejszy gatunek to chomik syryjski. Poniżej prezentujemy najbardziej interesujące ciekawostki o chomikach. Wszystko o chomikach Co najbardziej lubi chomik? Poza bieganiem i zabawą, kocha gromadzić zapasy. Jeśli sypiesz swojemu pupilowi dużo pokarmu, a on prędko znika, nie oznacza to, że zwierzak wszystko połknął. Chomiki lubią chować żywność na później, więc przenoszą ją i ukrywają w zakamarkach klatki. W czasie jej sprzątania, należy sprawdzić, czy „zachomikowane” resztki żywności nie gniją, a jeśli tak – to większość usunąć. Dziki chomik: najrzadszy gatunek chomika może zniknąć za 30 lat Dzikie chomiki nadal żyją, także w Polsce. Jak jednak ostrzegają naukowcy, malutki gryzoń może przestać istnieć w ciągu 30 lat, zwiększają się więc wysiłki na rzecz jego ponownego spr... Jak długo żyją chomiki? Tylko dwa–trzy lata. Są przy tym zwierzętami delikatnymi, którym łatwo zrobić krzywdę. Chomiki, jak już wspomnieliśmy, prowadzą nocny tryb życia. Wtedy najchętniej się bawią, hałasują czy kręcą w kołowrotku. Natomiast w dzień nie lubią, gdy się je zaczepia. Czy można hodować kilka chomików razem? Teoretycznie tak, jednak zwierzęta te walczą ze sobą. Najlepiej więc, gdy będą mieszkały w klatce w pojedynkę. Klatka – poza karmidełkiem i poidełkiem, najlepiej przytwierdzanymi do podłoża – powinna zawierać kołowrotek i domki. Chomiki są ruchliwe i potrzebują się wybiegać. Ważne też, by miały miejsca, w których będą mogły schować się i urządzać sobie spiżarnie. Co potrafi chomik? Czy chomik reaguje na swoje imię? Tak, jeśli się go tego nauczy. Wymaga to jednak cierpliwości. Najlepiej próbować zaraz po tym, jak chomik się obudzi. Wówczas należy wziąć do ręki jakiś chomiczy przysmak – na przykład nasiono albo kawałek warzywa – i pokazać to chomikowi. Głośno i wyraźnie wypowiedzieć jego imię, po czym go nakarmić. Powtarzając to regularnie, możemy sprawić, że zwierzę zareaguje na swoje imię, nawet nie widząc nagrody. Czy chomik rozpoznaje swojego właściciela? Chomiki mają bardzo słaby wzrok. Początkowo więc nie rozróżniają ludzi, którzy znajdują się wokół nich. Jednak, jeśli będziesz się zbliżać regularnie do zwierzaka, nauczy się rozróżniać twój zapach i głos. Ważne przy tym, by – np. dając zwierzęciu do powąchania rękę – nie wykonywać gwałtownych ruchów. Oto lista zwierząt zakazanych na pokładach samolotów. Chomiki i pająki nie mogą nas uspokajać podczas lotu Powstała specjalna lista zwierząt, których przewoźnicy nie chcą wpuszczać do kabiny pasażerów podczas długich lotów. Pasażerowie w USA często korzystają “emocjonalnie wspierających ... Trzeba też być cierpliwym: poczekać, by chomik sam podszedł powąchać dłoń. Po pewnym czasie nauczy się, że nie ma w tym nic groźnego i zacieśni się więź między nim a opiekunem. By przetrwała, trzeba jednak poświęcać zwierzęciu uwagę każdego dnia. Co potrafi chomik? Chomika można nauczyć pewnych sztuczek. Jednak zaczynać należy powoli. Wpierw trzeba się upewnić, że zwierzę nie boi się i nie ma nic przeciwko, gdy bierzesz je na ręce. A także – że bez lęku sięga po przysmaki, jakie mu podajesz. Trzeba też pamiętać, że chomiki skupiają uwagę na krótko i łatwo się rozpraszają. Jakich sztuczek można nauczyć chomika? Najprościej będzie go nauczyć stawania na tylnych łapkach. To dla niego naturalna pozycja, jaką przyjmuje, by np. sprawdzić, czy w okolicy nie ma drapieżników. Nauczy się też podskakiwać na komendę, a przy odrobinie cierpliwości także turlać się albo obracać. Ważne, by trenować chomika zaraz po przebudzeniu i raczej krótko, a także by dawać mu w nagrodę różne przysmaki. Gdy zwierzę wydaje się zmęczone lub staje się zestresowane, trzeba zakończyć trening. Czy chomiki widzą kolory? Ponieważ są to zwierzęta nocne, na siatkówce oka mają znacznie więcej pręcików niż czopków. Pręciki pozwalają widzieć doskonale w ciemnościach. Świat chomików to więc głównie czerń, biel i różne odcienie szarości. W jednym z badań naukowcy wykazali, że rozróżnią też pewne odcienie niebieskiego i zielonego. To jednak wszystko: nie ma szans, by chomik nacieszył się widokiem tęczy. Nadrabia to jednak doskonałym słuchem i węchem. Ciekawostki o chomikach dżungarskich Jak duży jest chomik dżungarski, poprawnie nazywany chomicznikiem dżungarskim? To najmniejszy z chomików domowych. Ma między 6 a 9 cm długości, waży zaś ok. 40 gramów. Masa ciała może jednak znacząco różnić się w zależności od pory roku. Chomiki są najcięższe latem, natomiast najlżejsze zimą. Na grzbiecie – od głowy do ogona – mają charakterystyczny ciemny pas futerka. Nazwa tego gatunku pochodzi od Kotliny Dżungarskiej leżącej w północno-zachodnich Chinach. Skąd pochodzi ten gatunek? Ze stepów i tundry syberyjskiej. Na wolności chomik ten żyje w koloniach i jest aktywny przez cały rok. Nie straszne mu nawet bardzo niskie temperatury. Raz zaobserwowano chomika dżungarskiego, który opuścił norę w poszukiwaniu żywności przy temperaturze minus 40 st. C. Co to jest choroba mokrego ogona? To choroba, na którą najczęściej zapadają młode chomiki. Wywołują ją bakterie, a dodatkowym czynnikiem podnoszącym ryzyko jej wystąpienia jest stres. Objawem jest silna biegunka i apatia. Choroba atakuje bardzo szybko, więc jeśli pojawia się podejrzenie, że chomik jest chory, trzeba jak najprędzej udać się z nim do lekarza. Ciekawostki o chomikach syryjskich Czy zwierzęta te pochodzą z Syrii? Tak, a także z Turcji, gdzie dawniej żyły na wolności. Udomowiono je dopiero w XX w. Do Europy chomiki syryjskie trafiły po II wojnie światowej i szybko zdobyły tu popularność jako zwierzęta laboratoryjne i hodowlane. 9 egzotycznych zwierząt, które możesz trzymać w swoim domu! Zaskakujące ciekawostki Egzotyczne zwierzęta wzbudzają niemałą fascynację, u wielu osób na tyle dużą, że decydują się na trzymanie takich okazów w domu. Jakie gatunki egzotyczne można bez przeszkód trzymać ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/9-egzotycznych-zwierzat-ktore-mozesz-trzymac-w-swoim-domu-zaskakujace-ciekawostki-fot-sarah-l-voisin-the-the-washington-post-via-getty-images-4f087b6.jpeg" width="938" height="691" alt="9 egzotycznych zwierząt, które możesz trzymać w swoim domu! Zaskakujące ciekawostki (fot. Sarah L. Voisin/The The Washington Post via Getty Images)" title="9 egzotycznych zwierząt, które możesz trzymać w swoim domu! Zaskakujące ciekawostki (fot. Sarah L. Voisin/The The Washington Post via Getty Images)" /> Czy chomiki zapadają w sen zimowy? Tak. Gdy temperatura spada poniżej 6 st. C, procesy życiowe u chomika zwalniają i zwierzę popada w stan odrętwienia. Jednak coś podobnego przytrafia się mu także latem. Gdy robi się nadzwyczaj upalnie, a na termometrze jest powyżej 37–38 st. C, chomiki mogą zapaść w sen letni, nazywany estywacją. Jakiego koloru są chomiki syryjskie? Zwierzęta te mogą mieć najróżniejszą barwę: od złotej, przez popielatą, srebrno-szarą, do czarnej. Są dwa razy dłuższe od chomików dżungarskich i mogą być od nich nawet trzy razy cięższe. Mają krótkie, nagie ogony i ogromne torby policzkowe, w których gromadzą jedzenie. Źródła: Wikipedia, fluffyplanet, hamsteranswers, hamsteropedia, zwierzaki.pl. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
W Szwecji wykryto nowego koronawirusa. Przenoszą go gryzonie
Naukowcy wykryli obecność nowego koronawirusa u nornic rudych. Czy mamy się czego obawiać?
W tym artykule: Nowy koronawirus został wykryty w szwedzkim mieście Grimsö Według naukowców betakoronawirus może mieć już kilka mutacji i wariantów Autorzy w pracy podkreślają, jak ważna jest obserwacja zwierząt, które są potencjalnymi rezerwuarami groźnych chorób Po dwóch latach pandemii SARS-CoV-2 wydawać by się mogło, że o koronawirusach wiemy już wszystko. Nic bardziej mylnego. Epidemia COVID-19 niewątpliwie nauczyła nas wiele o nas samych, o dbaniu o zdrowie swoje i innych oraz tego, jak radzić sobie w sytuacjach kryzysowych. Jednak świat mikroskopijnych cząstek zakaźnych, które infekują wszystkie formy życia na naszej planecie, wciąż stanowi dla nas dużą zagadkę. Udowodnili to właśnie szwedzcy naukowcy. Nowy koronawirus został wykryty w szwedzkim mieście Grimsö W laboratorium w mieście Grimsö, w centralnej części Szwecji, na zachód od Sztokholmu, przez trzy lata prowadzono badania na nornicach rudych. To gatunek ssaka z rodziny chomikowatych. Występuje praktycznie w całej Europie. Okazało się, że spośród 450 przebadanych w tym czasie gryzoni, u 3,4% wykryto nowego koronawirusa z rodzaju beta. Chomiki przeniosły wariant Delta koronawirusa do Hongkongu. Setki zwierząt do uśpienia To chomiki są odpowiedzialne za przeniesienie wariantu koronawirusa Delta na mieszkańców Hongkongu i wywołanie kolejnej fali COVID-19 wśród ludzi – uznali tamtejsi naukowcy. Aby zapobiec da... Nowego wirusa nazwano grimsö, na cześć miejscowości, w której go wykryto. Artykuł o odkryciu szwedzkich naukowców został opublikowany w czasopiśmie naukowym „Viruses”. Uczeni stwierdzili, że nie wiadomo jeszcze, czy ten betakoronawirus może być groźny dla ludzi. Według naukowców betakoronawirus może mieć już kilka mutacji i wariantów Co ciekawe, badaczom udało się zidentyfikować już kilka różnych wariantów grimsö. Biorąc jednak pod uwagę częstotliwość występowania wirusa oraz fakt, że nornice rude są jednymi z popularniejszych gryzoni na naszym kontynencie, naukowcy powinni się skupić na dalszych badaniach i obserwacjach. Naukowcy w swoim artykule podkreślają również, że pamiętając ryzyko i konsekwencje ostatniej pandemii SARS-CoV-2, powinniśmy zachowywać szczególną ostrożność w kontakcie z dzikimi zwierzętami. To właśnie one są rezerwuarami koronawirusów. W przypadku COVID-19 był to prawdopodobnie nietoperz. Natomiast najnowsze badania sugerują, że tego rodzaju wirusy bardzo szybko rozprzestrzeniają również gryzonie. Dlaczego świat nie był gotowy na wirusa? Czy ignorowaliśmy sygnały? Przez dziesięciolecia świat ignorował prognozy ekspertów dotyczące pandemii. Może koronawirus to zmieni. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/koronawirus-brak-przygotowania-na-pandemie-dlaczego-ignorowalismy-sygnaly-photographs-by-niaid-e4b70c5.jpeg" width="714" height="700" alt="Koronawirus: brak przygotowania na pandemię. Dlaczego ignorowaliśmy sygnały? (PHOTOGRAPHS BY NIAID)" title="Koronawirus: brak przygotowania na pandemię. Dlaczego ignorowaliśmy sygnały? (PHOTOGRAPHS BY NIAID)" /> Badania szwedzkich naukowców rozpoczęły się jeszcze przed wybuchem pandemii SARS-CoV-2, w latach 2015–2017. Ich celem było zwiększenie naukowych szans na skuteczne przewidywanie rozprzestrzeniania się groźnych chorób odzwierzęcych. Warto przypomnieć, że sam wariant delta SARS-CoV-2 do Hongkongu przeniosły chomiki. Z kolei u 40% jeleni w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych wykryto obecność wirusa. Autorzy w pracy podkreślają, jak ważna jest obserwacja zwierząt, które są potencjalnymi rezerwuarami groźnych chorób Co ważne, bardzo blisko spokrewnione koronawirusy zostały zidentyfikowane u nornic rudych już wielu lat temu, między innymi w Polsce. Naukowcy przypominają, że w obliczu zmian klimatycznych, niszczenia ekosystemów i degradacji siedlisk, niestety jesteśmy coraz bardziej narażeni na interakcje z dzikimi zwierzętami. Tego się po nich nikt nie spodziewał! Gryzonie pocieszają się jak ludzie Badania pokazały, że małe norniki potrafią wykazać się taką samą empatią jak na przykład ludzie. Pod koniec kwietnia naukowcy z Georgetown University opublikowali badania, w których jasno stwierdzają – klimat naszej planety stale się ociepla. W związku z tym przewidują, że dzikie zwierzęta będą coraz częściej zmuszane do zmiany swoich siedlisk. Prawdopodobnie bliżej regionów o dużej populacji ludzi – czytamy w artykule. Uczeni wracają uwagę na to, że taki stan rzeczy może spowodować zwiększanie częstotliwości nowych pandemii. Źródło: Viruses.
Czego astronauci mogą nauczyć się od gryzoni zapadających w sen zimowy?
Jak się okazuje, sen zimowy zwierząt może być inspiracją dla usprawnienia kosmicznych podróży. Czy astronauci w przyszłości będą poddawani hibernacji?
W tym artykule: Jak paskosułsy lamparcie odzyskują azot z moczu Hibernacja u zwierząt działa jak regeneracja Zwierzęta, które zapadają w sen zimowy, utrzymują się przy życiu dzięki zgromadzonym wcześniej zapasom tłuszczu. Normalnie tak długi post i brak ruchu redukowałby masę i osłabiał siłę mięśni, jednak u niedźwiedzi i innych hibernujących zwierzaków nie zauważono takich zależności. Ta tajemnica może mieć wpływ na przyszłość kosmicznych eksploracji. Jak zwierzęta przygotowują się do zimy? Najważniejsze informacje i ciekawostki Zima to wyjątkowo trudny czas dla zwierząt. Wraz z nastaniem chłodnej pory, rozpoczyna się dla nich walka o przetrwanie, z której zwycięsko wychodzą jedynie silne, zdrowe osobniki. Nie są t... Jak paskosułsy lamparcie odzyskują azot z moczu Badając powszechnie występujące w Ameryce Północnej paskosusły lampracie, biolodzy z Université de Montréal potwierdzili tzw. teorię odzyskiwania azotu mocznikowego. Według niej drobnoustroje jelitowe hibernujących zwierząt wykorzystują azot obecny w moczu do budowy nowych białek tkankowych. Zdaniem Matthew Regana to odkrycie może pomóc astronautom w zminimalizowaniu problemów z utratą ciała. Swoje wnioski opisał w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Science”. Jak twierdzi, znalezienie sposobu na wzmocnienie procesów syntezy białek mięśniowych za pomocą odzyskanego z moczu azotu poprawiłoby stan zdrowia astronautów. Obecnie utrzymują masę mięśniową dzięki intensywnym ćwiczeniom. Statki kosmiczne są jednak zbyt małe, żeby zmieścić na nich profesjonalny sprzęt. W swojej pracy Regan zaprojektował serię technik, aby zbadać główne etapy procesu odzyskiwania azotu z moczu i ustalić, czy zachodzą podczas zimowej hibernacji w organizmie paskosusła lamparciego. Podczas jednego z eksperymentów laboranci zmieszali krew testowanych gryzoni ze zmodyfikowanym mocznikiem (CH4N2O). Atom węgla 12C w cząsteczce zastąpiono izotopem 13C, a atomy azotu 14N zastąpiono 15N. Dzięki temu naukowcy mogli śledzić losy cząsteczek na każdym etapie. Badany proces zakończył się wykryciem azotu mocznikowego w białku tkankowym. Praludzie mogli posiadać zdolność zimowej hibernacji. Twierdzą badacze Chociaż co roku wiele osób zarzeka się, że chętnie przespały całą zimę, ludzie – w przeciwieństwie do wielu innych ssaków – nie posiadają zdolności do hibernacji. Okazuje się jedn... Hibernacja u zwierząt działa jak regeneracja Eksperyment został przeprowadzony na paskosusłach z mikrobiomem jelitowym i bez niego trzy razy w ciągu roku: latem, kiedy były aktywne i nie hibernowały; wczesną zimą, kiedy zapadały w sen zimowy i nie jadły przez miesiąc; późną zimą – wówczas hibernacja i post trwały już cztery miesiące. Wyniki wykazały, że w przypadku osobników z nienaruszonym mikrobiomem jelitowym na każdym etapie procesu pojawiły się dowody na pozyskiwanie azotu z moczu. Podobnej zależności nie zauważono jednak w przypadku paskosusłów ze zubożonymi mikrobiomami. Zespół prowadzony przez Regana ustalił też, że inkorporacja azotu mocznikowego do białka tkankowego była najwyższa pod koniec zimy. Wygląda więc na to, że im dłuższy sen zimowy, tym aktywniejszy jest proces. Dzięki temu paskosusły budzą się na wiosnę w dobrej kondycji. To szczególnie ważne, biorąc pod uwagę, że ich jedyny okres godowy wypada właśnie po zakończeniu hibernacji. Źródło: Science
Nie żyje słynny szczur-saper. Magawa miał 8 lat
Najsłynniejszy szczur na świecie nie żyje. Szczur-saper w ciągu swojego 8-letniego życia wytropił ponad 100 min.
W tym artykule: Szczur-saper Mały bohater Najdzielniejszy gryzoń na świecie w czerwcu biegłego roku przeszedł na zasłużoną emeryturę. Rok wcześniej otrzymał medal od prestiżowej brytyjskiej organizacji People’s Dispensary for Sick Animals (PDSA) za "odwagę i poświęcenie”. Wyróżnienie zdecydowanie zasłużone. Magawie życie zawdzięczają tysiące dzieci i dorosłych, którzy żyją dziś w Kambodży. Szczur w ciągu swojej 5-letniej kariery wykrył 71 min lądowych i 38 niewybuchów. To czyni go rekordzistą na tle swoich pobratymców. Teraz przeszedł na zasłużony spoczynek i wieczną służbę. Szczur-saper Magawa urodził się w listopadzie 2013 roku na Uniwersytecie Rolniczym Sokoine w Tanzanii. Jest szczurem z rasy olbrzymów. Są o wiele większe od tradycyjnych szczurów, niemniej wciąż wystarczająco lekkie, żeby stąpając po powierzchni miny, nie uruchomić jej. W tym kraju od lat 90 trenowano te gryzonie, które miały za zadanie wykrywać miny. Takie szkolenie trwa rok przez pół godziny dziennie. Stworzenia te uczą się wykrywać zapachy chemikalia, które zawarte są w minach, a następnie zostają za to nagradzane. Gryzoń, który znajdzie minę drapie miejsce, w którym ukryty jest ładunek. W ten sposób opiekunowie znają jej położenie. Za szczurzy trening odpowiedzialna była organizacja pozarządowa APOPO. W 2016 roku Magawa wyruszył na swoją najważniejszą w życiu misję do Kambodży. Kraju, w którym w ciągu ponad 20 lat partyzanci Czerwonych Khmerów, wygnani ze stolicy kraju, rozstawili nawet 6 milionów min. Szacuje się, że na skutek wybuchów zginęło ponad 64 tysiące ludzi. 8 niezwykłych gatunków zwierząt, które są zagrożone wyginięciem Na świecie żyje wiele milionów gatunków zwierząt. Są jednak stworzenia, które są zagrożone wyginięciem, do tego stopnia, że za kilka lat może ich już nie być. Pracownicy APOPO już wiele lat temu dostrzegli, że Magawa jest wyjątkowy. Jego przeszkolenie zajęło zaledwie 9 miesięcy. Spośród innych „uczniów” wyróżniał się tym, że najlepiej zdawał wszystkie testy. Opiekunowie szczura-sapera postanowili niezwłocznie wysłać go do pracy. Padło właśnie na Kambodżę. W tym kraju żyje najwięcej osób na świecie, które ucierpiały z powodu nadepnięcia na minę. Dlatego też praca Magawy była niezwykle ważna. Dzięki temu bohaterskiemu gryzoniowi udało się ocalić prawdopodobnie tysiące ludzkich istnień. Kobiet, mężczyzn i dzieci. Mały bohater -Każda mina, którą wykrył Magawa, zmniejszała ryzyko urazów lub śmierci ludności Kambodży. - przekazała po śmierci swojego podopiecznego organizacja APOPO. - Odszedł w spokoju. W swoim ostatnim tygodniu bawił się jak to miał w zwyczaju z entuzjazmem, z którego wszyscy go znaliśmy. - dodaje APOPO. W ciągu ostatnich godzin przed śmiercią szczur-saper jadł coraz mniej i wykazywał oznaki znużenia. PDSA przypomina o tym, że gryzoń pomógł oczyścić w trakcie swojej służby ponad 225 tysięcy metrów kwadratowych powierzchni. Dziś to miejsce jest już bezpieczne, a mieszkańcy nie muszą wychodzić z domu z obawą, że to może być ich ostatni dzień życia. Przewagą, którą szczury mają nad ludźmi w poszukiwaniu min, jest ich szybkość. Człowiek, który chciałby sprawdzić obszar o powierzchni boiska tenisowego zrobi to w ok. cztery dni. Szczur na tak małą powierzchnie potrzebuje pół godziny. Źródło: PDSA, CNN
Uroczy chomik podbił Internet. Czy wiesz, co się dzieje w Twoim mózgu, kiedy go oglądasz?
Po obejrzeniu tego wideo westchniesz rozkosznym „ach”.
Gryź i mlaszcz Bohaterem Internetu został rozkoszny chomik o imieniu Mike. Serca milionów podbiło krótkie nagranie, na którym zwierzę zajada się plastrem marchewki. Słyszycie dźwięk chrupania? (Koniecznie zróbcie głośniej!). To właśnie znaczy być gryzoniem. Aż chciałoby się powiedzieć: „gryzoniem jestem i nic, co chrupkie nie jest mi obce”. Wszystkiemu winne są pozbawione korzeni siekacze. Trzeba wiedzieć, że siekacze chomików rosną przez całe życie, a do ich ścierania służy właśnie twardy pokarm. Mike zaraz zje swoją marchewkę i zaśnie przytulony do kocyka, a my rozanieleni stwierdzimy, że od tego uroczego stworzenia możemy uczyć się radości z małych rzeczy. W naszych mózgach Czy wiesz, że wszystkiemu winne są nasze mózgi? Okazuje się, ze wobec małych, słodkich zwierząt jesteśmy po prostu bezbronni. Ich widok to tzw. bodziec kluczowy, to znaczy taki, który przechodzi przez filtr uwagi, a reakcja na niego jest instynktowna. I w tym konkretnie przypadku jest to instynkt opiekuńczy, który hamuje agresję, wzbudza uczucie tkliwości i rozczulenia oraz nieodpartą chęć przytulenia. Takie reakcje mają znaczenie biologiczne. Chronią dzieci, małe zwierzęta przed agresją ze strony silniejszych osobników. Wykorzystali to też specjaliści od marketingu. Pojawiające się w reklamach dzieci i zwierzęta mają automatycznie wywoływać u odbiorcy pozytywne emocje, które mają zostać skojarzone nie tylko z obrazem rozkosznego stworzenia, ale i produktem, który usiłuje się nam sprzedać. Podziwiaj Mike'a: View oEmbed on the source website
Gryzonie wielkie jak grizzly? Dwa miliony lat temu chodziły po ziemi
Gigantyczny gryzoń mieszkał w Ameryce Południowej.
Naukowcy badający czaszkę największego znanego gryzonia odkryli, że ten prehistoryczny roślinożerca miał szczęki mocne jak tygrys. Co więcej, zakrzywione 30-centymetrowe siekacze były w stanie wytrzymać nacisk trzykrotnie większy niż ten wytwarzany przez mięśnie szczęki. Wniosek? Daleki kuzyn świnki morskiej „ewidentnie wykorzystywał zęby do innych czynności niż tylko jedzenie” – wyjaśnia Philip Cox z Uniwersytetu w Nowym Jorku. Ale do jakich? Przedstawiciele gatunku Josephoartigasia monesi sprzed 2 mln lat raczej nie napotykali wielu przeszkód podczas peregrynacji po dorzeczach i deltach rzek w Ameryce Południowej. Cox podejrzewa, że mocne zęby służyły J. monesi również w potyczkach z rywalami i do obrony przed drapieżnikami. – Ta hipoteza pozwala sądzić, że siekacze gryzonia pełniły podobną funkcję jak ciosy u słoni – wyjaśnia Cox. Rozmiary stworzenia wykluczają jeszcze jedną funkcję, jaką jego zębiska mogły pełnić. Jak twierdzi Cox, gryzoń o wysokości półtora i długości trzech metrów „był zdecydowanie za duży, by kopać sobie w ziemi jamy”. Autor: Rachel Hartigan Shea
To pierwszy gatunek, który zniknął z Ziemi z powodu ocieplenia klimatu
Mały gryzoń, który mieszkał na jednej wyspie w okolicach Australii jest najprawdopodobniej pierwszą ofiarą zmian klimatycznych. Naukowcy w tym tygodniu donieśli o jego wymarciu.
Szczurzynek z Bramble Cay zniknął z Torres Strait, wyspy położonej w sąsiedztwie Wielkiej Bariery Koralowej. Ostatni raz zwierzątko widziane było siedem lat temu. Od 2014 próbowano je schwytać by skontrolować liczebność. Nie udało się. Wyspa Bramble Cay wznos się zaledwie 3 metry ponad poziom morza. Szczurzynek po raz pierwszy został zaobserwowany przez Europejczyków w 1845 roku. Zarówno wtedy, jak i w 1978 (kolejny punkt badawczy) ich liczebność była podobna. Od 1998 roku wyspa znacznie się zmniejszyła ze względu na podnoszenie się poziomu oceanicznych wód. To przełożyło się na zmiany w roślinności, a gryzonie straciły około 97% swojego środowiska bytowania. Jak tłumaczy Ian Gynther z Departamentu Środowiska i Ochrony Dziedzictwa w Queensland dla tak malutkich wysepek jak Bamble Cay podnoszenie się poziomu oceanów oznacza destrukcję wśród fauny i flory. W ciągu ostatnich 100 lat poziom podniósł się o 20 cm. Naukowcy ostrzegają, że to nie koniec. - Wiedzieliśmy, że ktoś musi być pierwszy, ale i tak jest to dla nas szokująca wiadomość – mówi Lee Hannah, naukowiec z Conservation International zajmujący się zmianami klimatu. Hannah opublikował pracę naukową, w której dowodzi, że co piąty gatunek jest narażony na zagładę z powodu zmiany klimatu. Najbardziej zagrożone są te mieszkający na małych wyspach i w górach ponieważ tam najsilniej odczuwalne są zmiany. Zmiany klimatu można ograniczyć między innymi powstrzymując nadmierną emisję gazów cieplarnianych. - Mogliśmy ocalić ten gatunek – mówi Hannah. Tekst: Brain Clark Howard Źródło: National Geographic News Trwa wyprawa Traveler Adventure Team w Szwajcarii! Zobacz przygody jej uczestników! View oEmbed on the source website
Sceny jak z legendy o królu Popielu. Mazurskie wyspy toną w myszach
Szeroki Ostrów, Czarcia i Pajęcza - wyspy na jeziorze Śniardwy - opanowane zostały przez myszy i nornice. Nadmiernie rozrośnięta populacja gryzoni wyruszyła teraz na poszukiwania pokarmu, utrudniając w ten sposób cumowanie przy wyspach. Żeglarze skarżą się, że zwierzęta nie boją się ludzi i bez trudu potrafią wejść na pokład po cumach. Czy można uchronić się przed niechcianą wizytą? W grę wchodzą jedynie metody nieinwazyjne. Zgodnie z rozporządzeniem wojewody z 30 lipca 2009 r. wyspy należą do tzw. użytków ekologicznych. Oznacza to szczególną ochronę ich ekosystemów. W życie gryzoni na wyspach nie można więc ingerować. Pomóc może pozostawianie żaglówek nie przy brzegu, ale nieco dalej w wodzie na kotwicy. Innym rozwiązaniem jest stosowanie na cumach, jeśli się ich używa, nakładek uniemożliwiających gryzoniom wejście po linie. Dlaczego zwierząt jest tak dużo? Najprawdopodobniej mogli do tego doprowadzić sami żeglarze, turyści. Pozostawianie resztek jedzenia i śmieci na brzegach wysp, dokarmianie dzikich zwierząt mogło zakłócić ich naturalne warunki. Mazurskie służby ratownicze uspokajają, że przyroda sama reguluje liczebność danego gatunku. Osobniki pochodzące ze zbyt licznych populacji są zazwyczaj słabsze, mniej odporne, bardziej narażone na drapieżniki.
Kiedy kolec ursona, północnoamerykańskiego gryzonia osiągającego 6–7 kg, utkwi w ciele, to aby go wyciągnąć, potrzeba siły dwukrotnie większej od tej użytej do wbijania.
Powodem tego stanu rzeczy są wieńczące kolec zadziory. To odkrycie podsunęło naukowcom pomysł, by podobne zastosować w medycynie. Poprawiłoby to przyczepność nośników leków i siatek wewnętrznych, nawet kiedy są mokre. Na naśladowaniu ursona zyskałaby także konstrukcja igieł do strzykawek. Im mniejszego nacisku potrzeba bowiem do przebicia skóry, tym mniejsze jest ryzyko zbyt głębokiego wbicia igły. A skoro wbicie kolca z zadziorami wymaga połowy siły niezbędnej do wbicia igły, sztuczne wersje kolców ursona świetnie nadawałyby się do takich zabiegów jak nakłucie lędźwiowe. Jeffrey Karp z Harvardu oraz Robert Langer z MIT-u testują zadziory rozkładające się, a tym samym tracące przyczepność. Dzięki temu będzie można uniknąć rozdarcia tkanki przy wyciąganiu igły. W niektórych przypadkach przydają się także igły trudne do wyciągnięcia, np. w szczepieniu bydła i chirurgii polowej. Urson - północnoamerykański gryzoń osiągający 6-7 kg. (Fot. Shutterstock) Sztuczne wersje kolców ursona świetnie nadawałyby się do takich zabiegów jak nakłucie lędźwiowe. (Fot. Rebecca Hale, NGM Staff. Rys. Mesa Schumacher. Źródła Brigham and Women’s Hospital, MIT; Kolce powiększone sześciokrotnie.)