Nauka o jaskiniach, czyli speleologia. Na czym polega? Kim jest speleolog?
Podziemne formy są niezwykle piękne, ale ich niedostępność przekłada się na spore problemy w kwestiach związanych z ich badaniem. Prawdopodobnie z tego względu, środowisko naukowe przez długi czas traktowało jaskinie nieco „po macoszemu”. Wszystko zmieniło się w XIX wieku, kiedy spopularyzowana została speleologia, czyli nauka o jaskiniach.
W tym artykule: Czym jest nauka o jaskiniach? Rodzaje speleologii Kim jest speleolog? Speleolog a grotołaz Speleolog a taternik jaskiniowy Jak zostać speleologiem? Sprzęt do speleologii Większość osób nawet nie myśli o zapuszczaniu się w ciasne, ciemne miejsca, w których nietrudno o tragiczny w skutkach wypadek. Nie dotyczy to jednak speleologów, czyli osób zajmujących się odkrywaniem tajemnic drzemiących w mrokach jaskiń. Jaskinie w Polsce czy jaskinie w Czechach są dość dobrze poznane, ale wiele z nich wciąż jeszcze skrywa sporo tajemnic. Ich odkrywaniem zajmuje się speleologia, czyli nauka o jaskiniach. To właśnie dzięki pracy speleologów możemy dowiedzieć się więcej na temat procesów powstawania i rozwoju podziemnych grot oraz poznać cechy występującego w nich środowiska przyrodniczego. Dzięki nim wiemy też np., która jaskinia jest najdłuższa na świecie. Należy pamiętać, że mówimy tu o niebezpiecznej dziedzinie nauki, bo ciemne, wilgotne, zimne, głębokie i ciasne przestrzenie w skałach są wyjątkowo nieprzyjazne, nie tylko dla osób cierpiących na klaustrofobię. Czym jest nauka o jaskiniach? Zacznijmy od krótkiego rysu historycznego. Początki eksploracji badawczej jaskiń sięgają XVII wieku, ale współczesna speleologia narodziła się dopiero pod koniec XIX wieku. Jako dziedzinę nauki spopularyzował ją Édouard-Alfred Martel – francuski eksplorator, badacz i dokumentalista jaskiń. W 1895 roku Martel założył Société de Spéléologie – pierwszą oficjalną organizację skupiającą się na pracach badawczych w jaskiniach. W trakcie swojej kariery opublikował ponad 700 artykułów naukowych i wydał ok. 20 książek. Nie ulega więc wątpliwości, że bez jego pracy, speleologia nie byłaby tym, czym jest dzisiaj. Czyli właściwie czym? Mówiąc o speleologii, na myśli trzeba mieć dział geologii, który jest poświęcony badaniu jaskiń. W obszarze zainteresowania tej dziedziny mieści się zarówno poznanie genezy i rozwoju podziemnych przestrzeni, jak i badanie jaskiniowego mikroklimatu, występującej tam flory i fauny (czyli po prostu – środowiska przyrodniczego) i stosunków wodnych. To speleologom zawdzięczamy opisanie najpiękniejszych jaskiń na świecie. Speleologia pochyla się także nad problemami związanymi z ochroną systemów jaskiniowych. Rodzaje speleologii Mówimy tu zatem o niezwykle obszernym dziale nauki, który obejmuje wiele form działalności badawczej. Mając to na względzie, w obrębie speleologii należy rozróżnić konkretne dziedziny, skupiające się na wybranych obszarach pracy naukowej. Do takich należy biologia jaskiniowa (biospeleologia). Flora i fauna jaskiniowa znacząco różni się od gatunków zasiedlających naziemne ekosystemy. W jaskiniach bytują unikatowe zwierzęta i rośliny. Naturalne jest więc, że ze względu na znaczną różnorodność tego niezwykłego środowiska, prace badawcze prowadzone w tym zakresie wymagają ujęcia ich w ramach odrębnej dziedziny. Niezwykłe odkrycie polskich grotołazów - mamy ekskluzywny film! Tylko na National-Geographic.pl ekskluzywny film dokumentujący odkrycie polskich grotołazów! To speleologiczna rewelacja i jedno z największych w historii odkryć jaskiń polskich. Odnaleziono ... Innym rodzajem speleologii jest kartografia jaskiniowa. Nakreślenie dokładnych map jest jedną z najistotniejszych czynności, wykonywanych w trakcie eksploracji badawczych. Powstałe w ten sposób plany pozwalają na porównanie poszczególnych obiektów (pod względem głębokości i długości) i ułatwiają ich dalszą eksplorację, ale nie tylko. Mapy zawierają także wiele cennych informacji dotyczących speleogenezy, czyli pochodzenia i rozwoju grot. Nie można nie wspomnieć, że w obrębie speleologii wyróżnia się także speleoterapię. Naukowcy skupiający się na tej dziedzinie badają możliwość nieinwazyjnego leczenia niektórych schorzeń w środowisku jaskiniowym. Wyniki ich pracy są podstawą do opracowania specyficznych metod klimatoterapii, w której czynnikami leczniczymi są unikatowe warunki naturalne podziemnego środowiska. Warto nadmienić, że speleologia pozostaje w obszarze zainteresowania także innych dziedzin nauki, takich jak: geologia, hydrogeologia, archeologia, paleontologia. Kim jest speleolog? Mając na uwadze powyższe, łatwo można domyślić się, kim właściwie jest speleolog. To naukowiec (najczęściej geolog, choć nie zawsze), którego praca polega na prowadzeniu badań dotyczących jaskiń. Speleolodzy zajmują się m.in. inwentaryzacją występujących w grotach struktur naciekowych i geologicznych, badaniem genezy i rozwoju jaskiń, występującego w nich mikroklimatu, tamtejszej flory i fauny oraz pozostałości po dawnych cywilizacjach i prehistorycznych zwierzętach. Co istotne, choć wielu speleologów prowadzi prace terenowe, to wbrew pozorom wcale nie jest to regułą. Niektórzy naukowcy, którzy zajmują się jaskiniami, badają je w środowisku laboratoryjnym, np. na podstawie dostarczonych im próbek lub skanów wykonanych za pomocą specjalistycznej aparatury. Speleolog a grotołaz Co się z tym wiąże, speleolog może, ale nie musi być grotołazem. Grotołaz nie musi być jednak speleologiem. W mowie potocznej, oba te słowa często są używane zamiennie. Mało tego, także wiele oficjalnych źródeł wskazuje na ich synonimiczny charakter. Sprowadzanie ich do wspólnego mianownika jest jednak nadmiernym uproszczeniem. To prawda, w środowisku grotołazów powszechnie używa się słowa „speleo” do określenia ogółu podziemnych aktywności, ale warto zwrócić uwagę na to, że brakuje w nim członu „logia”, a to czyni olbrzymią różnicę. 8 najpiękniejszych jaskiń. Miejsca jak nie z tej Ziemi Korytarze iskrzące się stalaktytami i stalagmitami prowadzą do podziemnej rzeki (jej lustro znajduje się 20 m poniżej wejścia do jaskini). Stąd łódź zabiera turystów na 45-minutową prze... Mianem grotołaza można określić wszystkich, którzy eksplorują jaskinie, ale najczęściej takie określenie stosuje się względem osób, które groty odwiedzają w celach typowo rekreacyjnych. Rekreacyjny grotołaz porusza się odkrytymi szlakami, może wyznaczać nowe korytarze, ale jego pasja nie ma nic wspólnego z pracą naukową. Dopiero gdy zajmuje się badaniami jaskiń, można nazwać go speleologiem. Speleolog a taternik jaskiniowy Także pojęcie „taternik jaskiniowy” nie jest tożsame ze słowem „speleolog”. Pierwsze z wymienionych odnosi się do osoby, która na podstawie odbytego kursu jaskiniowego i szkolenia przyrodniczego TPN zdobyła uprawnienia umożliwiające eksplorację niektórych jaskiń Tatrzańskiego Parku Narodowego, niedostępnych dla ruchu turystycznego. Podobnie jak grotołaz, taternik jaskiniowy może być pasjonatem, który zapuszcza się w głąb tatrzańskich jaskiń w celach rekreacyjnych lub sportowych. Jeżeli prowadzi w nich badania naukowe, wówczas należy nazywać go speleologiem. Jak zostać speleologiem? Reasumując, nie wystarczy poruszać się po jaskiniach, by zostać speleologiem. Nie czynią nim także uprawnienia taternika jaskiniowego, bo nie można zostać naukowcem bez stosownego wykształcenia. Polskie uczelnie nie kształcą w kierunku speleologii. Osoby badające jaskinie kończą geologię lub archeologię. Oprócz tego, należą do klubów speleologicznych i uczestniczą w sympozjach naukowych. Konieczność zdobycia dodatkowych kwalifikacji jest uzależniona od tego, jaki rodzaj badań zamierza wykonywać speleolog. W środowisku laboratoryjnym, odbyte kursy jaskiniowe i/lub uprawnienia taternickie nie będą przydatne. Jeżeli jednak speleolog ma prowadzić badania terenowe, teoretyczna i praktyczna wiedza z zakresu bezpiecznego poruszania się w jaskiniach i technik wspinaczki jaskiniowej staje się niezbędna. Sprzęt do speleologii By móc pracować w terenie, speleolog musi być uzbrojony nie tylko w wiedzę, ale także w odpowiednie oprzyrządowanie. Sprzęt do prowadzenia badań zawsze jest dobierany stosownie do ich zakresu. Przyrządy naukowe to jeszcze nie wszystko, bo na podorędziu speleologa musi znaleźć się także sprzęt, z którego korzysta każdy grotołaz. Należą do niego następujące elementy: kask, czołówka, karabinki, uprząż jaskiniowa, lonża, rolki i inne przyrządy zjazdowe, przyrządy zaciskowe umożliwiające bezpieczne podchodzenie, lina statyczna do poręczowania, wodoodporny wór jaskiniowy. By móc bezpiecznie i komfortowo poruszać się w jaskiniach, potrzebny jest także odpowiedni strój. Warstwę wewnętrzną stanowi bielizna termoaktywna, najczęściej wykonana z wełny merino, która ma znacznie lepsze właściwości termoizolacyjne niż tkaniny syntetyczne. Jeżeli wymagają tego warunki, na bieliznę zakłada się kolejną warstwę, najczęściej wykonaną z polaru. Warstwa zewnętrzna to kombinezon, wykazujący dużą odporność na przetarcie i przemoczenie. Jaskinie w Zakopanem. Które z nich można zwiedzać? Jaskinie w Zakopanem i okolicach to jedna z największych tatrzańskich atrakcji turystycznych. Tylko część została udostępniona turystom. Gdzie jest ich najwięcej? Większość speleologów używa dwóch par rękawiczek. Wewnętrzne chronią dłonie przed przemarznięciem, natomiast zewnętrzne (zwykle gumowe) chronią pierwszą warstwę przed zamoczeniem. Jakie buty są odpowiednie do eksploracji jaskiń? Sprawdzą się wyłącznie kalosze, najlepiej piankowe. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jaskinie na Słowacji – gdzie warto pojechać? Które robią największe wrażenie?
Jaskinie na Słowacji cieszą się ogromną popularnością wśród turystów, prawie tak dużą, jak tatrzańskie szczyty. Które z nich warto zobaczyć? Poniżej wymieniamy najpiękniejsze słowackie jaskinie.
W tym artykule: Rodzaje jaskiń na Słowacji Demianowska Jaskinia Lodowa Demianowska Jaskinia Wolności Dobszyńska Jaskinia Lodowa Jaskinia Bielska Jaskinia Staniszowska Jaskinia Ważecka Domica Te niezwykłe okazy nieożywionej przyrody zachwycają swoim pięknem i tajemniczością. Nic dziwnego, że niektóre z jaskiń na Słowacji zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Tajemnicze podziemne przestrzenie kiedyś zapewniały schronienie ludziom i zwierzętom. Dziś stanowią obiekt zainteresowania geologów, speleologów i wszystkich poszukiwaczy przygód, którzy potrafią docenić ich unikatowe piękno. Daleko im co prawda do najdłuższej jaskini na świecie, ale i tak są godne uwagi! Łączna powierzchnia terenów krasowych na Słowacji to ok. 2700 km kw. Nic dziwnego, że u naszych południowych sąsiadów podziemne groty występują liczniej niż jaskinie w Polsce. Szacuje się, że jest ich ponad 6200, a licząc także krótkie obiekty – ok. 7100. Większość z nich jest dostępna wyłącznie dla speleologów, czyli dla osób, dla których nauka o jaskiniach jest chlebem powszednim. Dla ruchu turystycznego otwarto jedynie 20 jaskiń. Są to miejsca, do których mogą wejść wszyscy, nawet osoby, którym obce są techniki alpinizmu jaskiniowego, podobnie jak do jaskiń w Zakopanem. Rodzaje jaskiń na Słowacji Największe zagęszczenie zinwentaryzowanych jaskiń na Słowacji jest charakterystyczne dla Słowackiego Krasu, Tatr Niżnych, Krasu Murańskiego, Słowackiego Raju, Wielkiej Fatry, Tatr Bielskich, Wysokich i Zachodnich. Większość z nich powstała w drugorzędowych wapieniach, datowanych na epokę środkowego triasu. Niektóre wytworzyły się w trawertynach i innych rozpuszczalnych skałach. Około 180 zinwentaryzowanych jaskiń na Słowacji występuje w skałach niekrasowych, takich jak: tufy bazaltowe, bazalty, andezyty, granity, piaskowce. Pod względem procesów, które doprowadziły do ich powstania, słowackie jaskinie należy dzielić na dwa podstawowe typy: jaskinie pierwotne (syngenetyczne), jaskinie wtórne (epigenetyczne). Pierwsze z wymienionych ukształtowały się wraz z otaczającą je skałą. Drugie uformowały się już po powstaniu skały. Ich geneza jest związana przede wszystkim z procesami erozyjnymi i korozyjnymi. Demianowska Jaskinia Lodowa Nasz przewodnik po najpiękniejszych słowackich grotach otwiera Demianowska Jaskinia Lodowa, zlokalizowana w Tatrach Niżnych, na obszarze Doliny Demianowskiej (w jej dolnej części). Obiekt jest częścią Demianowskiego Systemu Jaskiń – najdłuższego (bo mierzącego ponad 41 km) na Słowacji. Całkowita długość korytarzy jaskini to ok. 2500 metrów, z czego 850 metrów udostępniono do zwiedzania. Mówimy tu o jednej z najwcześniej odkrytych jaskiń lodowych świata. Pierwotnie była znana jako Jaskinia Smocza. ta osobliwa nazwa nawiązywała do odnalezionych w jej wnętrzu kości niedźwiedzia jaskiniowego. Kiedyś wierzono, że to szczątki smoka. W latach 80. XIX wieku obiekt został udostępniony do zwiedzania. Największe wrażenie robi dolna część jaskini, w której występują liczne lodowe wodospady, stalagmity i stalaktyty. Utrzymuje się tam temperatura nieprzekraczająca 0 stopni Celsjusza. Demianowska Jaskinia Wolności Pozostajemy w Demianowskim Systemie Jaskiń. Kolejny obiekt, który po prostu trzeba zobaczyć, to słynna Demianowska Jaskinia Wolności, ciesząca się opinią jednej z najpiękniejszych jaskiń na świecie. Jej całkowita długość to ok. 8900 metrów. Dla turystów przygotowano dwie trasy zwiedzania. Dłuższa (Wielka Trasa) mierzy 2150 metrów, natomiast krótsza (Tradycyjna Trasa) – 1150 metrów. Dlaczego Demianowska Jaskinia Wolności uchodzi za jedną z najpiękniejszych? To zasługa obficie nagromadzonych form naciekowych, ale nie tylko. Niepowtarzalną atmosferę, która panuje w jej wnętrzu, tworzą też jeziorka jaskiniowe (z których największe – Wielkie Jezioro – ma aż 52 metry długości) i rzeka Demianówka, przepływająca przez jej komory i sale. Temperatura w jaskini nie spada poniżej 6 stopni Celsjusza, więc warunki do zwiedzania są całkiem dobre. Dobszyńska Jaskinia Lodowa Kolejny obiekt na naszej liście to najsłynniejsza jaskinia lodowa na Słowacji. Mowa o Dobszyńskiej Jaskini Lodowej, wpisanej na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (w 2000 roku). O wyjątkowym charakterze tego miejsca najlepiej świadczy fakt, że grubość pokrywy lodowej w niektórych miejscach przekracza 25 metrów! To prawdziwy ewenement w skali europejskiej, bo tak duże ilości lodu występują wyłącznie w obszarze alpejskim. Dobszyńska Jaskinia Lodowa jest zlokalizowana w południowej części malowniczego Słowackiego Raju (Kras Spisko-Germański), w dolinie Hnilca. Obiekt o długości 1483 m jest częścią Dobszyńsko-Strateńskiego Systemu Jaskiniowego, którego łączna długość to niemal 25 km (trzeci pod względem długości system jaskiniowy na Słowacji). Do zwiedzania udostępniono trasę o długości 515 m. Temperatura w jaskini utrzymuje się w przedziale od minus 3 do 0,5 stopnia Celsjusza. Warto wspomnieć, że Dobszyńska Jaskinia Lodowa jest pierwszą w Europie, w której zainstalowano elektryczne oświetlenie. Mroki groty są rozświetlane od 1887 roku. Jaskinia Bielska Kolejny interesujący obiekt jest zlokalizowany w Tatrach Bielskich, na północnym stoku Kobylego Wierchu (otwór wejściowy znajduje się na wysokości 972 m n.p.m.). Całkowita długość wszystkich korytarzy i komór przekracza 3800 metrów. Trasa zwiedzania jest jednak znacznie krótsza, choć z całą pewnością nie można nazwać ją krótką – do dyspozycji turystów oddano 1370 metrów. Wewnątrz jaskini można podziwiać wspaniałą szatę naciekową, na którą składają się piękne stalagmity, stalaktyty i draperie. Znajdziemy tam także zachwycające jeziorka jaskiniowe. Jedną z największych atrakcji tego miejsca jest Sala Palmowa, która zawdzięcza swoją nazwę stalagmitom o charakterystycznym kształcie, „wyrastającym” z tafli Lustrzanego Jeziorka. Temperatura wewnątrz groty utrzymuje się w przedziale od 5 do 6 stopni Celsjusza. Jaskinia Staniszowska Odkrywamy Słowację zimą Jest tu ciekawie o każdej porze roku. Jednak największe atrakcje czekają nas na Słowacji zimą. Gdy tylko spadnie pierwszy śnieg, większość kraju przeobraża się w rekreacyjny raj, w któr... Wracamy do Tatr Niżnych. Naszą kolejną propozycję dedykujemy wszystkim, którzy chcą poczuć się jak prawdziwi eksploratorzy nieznanych zakątków. Jaskinia Staniszowska nie należy do największych na Słowacji – ma 871 metrów długości, a ścieżka turystyczna mierzy 410 metrów. Co zatem czyni ją niezwykłą? Przede wszystkim fakt, że w obiekcie nie zainstalowano oświetlenia. Zwiedzanie jaskini odbywa się w małych grupach. Każdy uczestnik wycieczki otrzymuje kask i latarkę. Mocne wrażenia, które na długo pozostaną w pamięci – gwarantowane! Jaskinia Ważecka Pozostańmy jeszcze przez chwilę w Tatrach Niżnych, gdzie na pograniczu Kotliny Liptowskiej i północnej części Kozich Grzbietów mieści się kolejna interesująca grota. Jaskinia Ważecka jest jedną z najbardziej znanych w północnej części Słowacji, ale turyści z Polski nie zaglądają tam zbyt często. Mierzy zaledwie 530 metrów długości, z czego do zwiedzania udostępniono 235 metrów. Niewiele, ale nie oznacza to jednak, że nie jest warta zainteresowania. Przeciwnie, dość kameralny charakter sprawia, że rzadko bywa zatłoczona. Wewnątrz można podziwiać niesamowite formy naciekowe, piękne jeziorka i zachowane kości niedźwiedzia jaskiniowego sprzed 15 tys. lat. Temperatura wewnątrz nie spada poniżej 6 stopni Celsjusza, a na trasie nie ma żadnych naturalnych utrudnień, które ograniczałyby dostęp dla niektórych zwiedzających. Domica Naszą listę zamyka jedna z najpopularniejszych i zarazem najdłuższych jaskiń na Słowacji. Domica, położona na terenie Parku Narodowego Kras Słowacki, jest słowacką częścią węgierskiej jaskini Baradla. W 1995 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (wraz z pozostałymi jaskiniami Krasu Słowackiego i węgierskiego Krasu Aggtelek). Całkowita długość jaskini to 5368 metrów. Do zwiedzania udostępniono dwie trasy. Krótsza mierzy 780 metrów, natomiast dłuższa – 930 metrów. Polecamy zdecydować się na drugą z wymienionych. Turyści wybierający tę opcję mogą podziwiać piękne formy naciekowe (w tym stalagmity przypominające pagody i stalaktyty w kształcie cebuli) i wziąć udział w spływie podziemną rzeką Styks. Trzeba przyznać, że już sama nazwa, nawiązująca do mitycznej rzeki Hadesu, wywołuje niemały dreszczyk emocji. Warto podkreślić, że w Domicy panują świetne warunki do zwiedzania. Temperatura w jaskini nie spada poniżej 10 stopni Celsjusza. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Największe jaskinie na świecie. Gdzie się znajdują, z czego słyną, które z nich można zwiedzać?
Labirynty podziemnych korytarzy przyciągają grotołazów i fascynują naukowców. Gdzie znajdują się największe jaskinie na świecie?
W tym artykule: Jaskinie krasowe na świecie Największe jaskinie świata Największe jaskinie Europy Największa jaskinia w Polsce Kiedyś służyły naszym praprzodkom za schronienie. Dziś jaskinie budzą ciekawość speleologów i przyciągają turystów. Szczególną sławą cieszą się największe jaskinie na świecie. Sieci ich podziemnych korytarzy liczą setki kilometrów! Jaskinie krasowe na świecie Wiele największych jaskiń powstało w wyniku tzw. procesów krasowych. Mają one miejsce, gdy woda dostaje się pod ziemię przez dziury i pęknięcia, a następnie przemieszcza się coraz głębiej, powoli rozpuszczając miękkie skały. Krasowieniu podlegają głównie wapienie, ale też dolomity, margle, gips, anhydryt, a także halit, czyli sól kamienna. Pod wpływem krasowienia powstają m.in. szczeliny i jamy, łączące się w jaskinie krasowe. Stanowią one aż 90% jaskiń na świecie. Gdy rozpuszczone w wodzie minerały wytrącają się, powstają charakterystyczne nacieki. Ich przykłady to stalaktyty, stalagmity i stalagnaty. W ten sposób formowały się najpiękniejsze jaskinie na świecie. 8 najpiękniejszych jaskiń. Miejsca jak nie z tej Ziemi Korytarze iskrzące się stalaktytami i stalagmitami prowadzą do podziemnej rzeki (jej lustro znajduje się 20 m poniżej wejścia do jaskini). Stąd łódź zabiera turystów na 45-minutową prze... Także inne procesy mogą prowadzić do powstania jaskiń. Ze względu na mechanizm powstania wyróżniamy: jaskinie pseudokrasowe – powstałe wskutek wymywania materiału skalnego, jaskinie wietrzeniowo-erozyjne – efekt procesów wietrzenia i erozji, jaskinie lawowe – puste przestrzenie po dużych pęcherzach gazów wulkanicznych, jaskinie tektoniczne – są efektem ruchów skorupy ziemskiej, jaskinie grawitacyjne – powstają, gdy materiał skalny przemieszcza się pod wpływem grawitacji, np. osuwa się, jaskinie lodowcowe – powstałe w wyniku działania wód podlodowcowych. Największe jaskinie świata Które jaskinie są największe na świecie? W rankingach zwykle bierze się pod uwagę łączną długość wszystkich korytarzy podziemnego systemu. Oto lista obejmująca największe jaskinie świata pod względem długości: Jaskinia Mamucia (USA) – 686 km, system San Actun / Dos Ojos (Meksyk) – 377 km, Jewel Cave (USA) – 346 km, system Ox Bel Ha (Meksyk) – 318 km, system Shuanghedong (Chiny) – 321 km, Jaskinia Optymistyczna (Ukraina) – 265 km, Wind Cave (USA) – 260 km, Lechuguilla Cave (USA) – 242 km, system Gua Air Jernih, inaczej Clearwater Cave (Malezja) – 238 km, system Fisher Ridge Cave (USA) – 212 km. Jaskinia Mamucia Liderka zestawienia, Jaskinia Mamucia (Mammoth Cave), znajduje się w amerykańskim stanie Kentucky, ok. 160 km na południe od Louisville. Jej długość to 686 km, czyli mniej więcej tyle, co cała Polska mierzona wszerz na linii wschód-zachód. To jaskinia krasowa. Jej ściany i nacieki są bajecznie kolorowe i przybierają fantastyczne kształty. W Jaskini Mamuciej znajduje się kilka jezior, rzek i wodospadów. 19 km korytarzy znajdujących się na pięciu poziomach udostępniono turystom do zwiedzania. System San Actun / Dos Ojos Na drugim miejscu znajduje się Sac Actun (Biała Jaskinia). Jest położona na półwyspie Jukatan w Meksyku, na północny wschód od miasta Tulum. Wraz z jaskinią Dos Ojos tworzy system o łącznej długości 377 km. To najdłuższa podwodna jaskinia na świecie. Jewel Cave Ostatnie miejsce na podium zajmuje amerykańska Jewel Cave (Jaskinia Klejnot). Znajduje się w Dakocie Południowej, niedaleko miasta Custer. Jej korytarze mierzą łącznie 346 km, głębokość wynosi 253,6 m. Swą nazwę zawdzięcza licznym kryształom kalcytu i gipsu, zdobiącym jej ściany. Jaskinia znajduje się na terenie parku narodowego i jest dostępna dla turystów. Największe jaskinie Europy Największą jaskinią Europy jest Jaskinia Optymistyczna o długości 265 km. Znajduje się ona w pobliżu ukraińskiej wsi Korolówka, w obwodzie tarnopolskim. Co ciekawe, gdy speleolodzy odkryli ją w 1966 r., uznali, że ma ona najwyżej 3 km długości. Tymczasem jest to największy system jaskiniowy Eurazji i piąta na liście największych jaskiń świata. Marmurowe jaskinie w Chile. Jak powstały fenomenalne groty z marmuru? Majestatyczne błękitno-szare zespoły jaskiń znajdują się na granicy Chile i Argentyny. Swoją niezwykłą barwę zawdzięczają marmurowi, którego złóż w tej okolicy jest najwięcej na ś... Optymistyczna jest jaskinią gipsową i zarazem największą tego typu formacją na świecie. Powstała wskutek procesów tektonicznych i krasowych. Zajmuje powierzchnię zaledwie 2 km kw. Jej korytarze tworzą gęsty, wielopoziomowy labirynt. Niedaleko Optymistycznej znajduje się – również gipsowa – Jaskinia Jeziorna, mierząca 142 km. Daje jej to 16. pozycję na liście największych jaskiń świata i siódme miejsce w Europie. Spekuluje się, że Optymistyczna i Jeziorna mogą być połączone. Jeśli tak, tworzyłby system o łącznej długości aż 407 km. Znalazłby się on na drugim miejscu listy największych jaskiń świata. Druga co do wielkości jaskinia Europy to Hölloch. Znajduje się w Szwajcarii i mierzy 208 km. Daje jej to 11. miejsce na świecie. Na trzecim miejscu w Europie lokuje się Sistema del Alto Tejuelo w Hiszpanii (178 km, 12. miejsce na światowej liście). Największa jaskinia w Polsce Jaskinie w Polsce nie są tak długie, jak światowe rekordzistki. Jeśli jednak zwiedzacie jaskinie w Zakopanem, na pewno usłyszycie o Jaskini Wielkiej Śnieżnej. To najgłębsza i najdłuższa jaskinia Polski oraz najgłębsza jaskinia Tatr. W niezwykłym systemie Jaskini Wielkiej Śnieżnej odkryto dotychczas ponad 23 km korytarzy. Jaskinia Wielka Śnieżna jest określeniem obejmującym pięć jaskiń poznawanych niezależnie od siebie. Wspólnie nazywamy je Systemem Jaskiniowym Nad Kotlinami-Śnieżna. W jego skład wchodzą: Jaskinia Śnieżna, Jaskinia Wielka Litworowa, Jaskinia nad Kotlinami, Jasny Awen, Jaskinia Wilcza. Najciekawsze w Europie jaskinie. Czechy mają powody do dumy Jaskinie w Czechach uchodzą za jedne z najpiękniejszych i najciekawszych w Europie. Ich duży plus to też odległość od Polski. Zobacz, co warto zobaczyć podczas krótkiego wypadu do Czech. Deniwelacja systemu, czyli różnica między punktami położonymi najniżej i najwyżej wynosi 824 metry. Do Jaskini Wielkiej Śnieżnej mogą dostać się jedynie osoby z uprawnieniami taternika jaskiniowego. Wejście do niej znajduje się w Wyżniej Świstówce w Dolinie Małej Łąki.
Jaskinie w Polsce – ile ich jest i które miejsca warto odwiedzić?
Jaskinie w Polsce od zawsze przyciągają amatorów przygód i miłośników tajemniczych zakątków. Gdzie jest najwięcej jaskiń w Polsce? Które z nich warto zobaczyć? Na te pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Ile jest jaskiń w Polsce? Rodzaje jaskiń w Polsce Jaskinia Raj Grota Łokietka Jaskinia Niedźwiedzia Jaskinia Mroźna Jaskinia Wielka Śnieżna Większość jaskiń w Polsce to miejsca trudno dostępne, po których względnie bezpiecznie mogą poruszać się wyłącznie osoby z doświadczeniem w alpinizmie jaskiniowym. W naszym kraju nie brakuje jednak jaskiń udostępnionych do ruchu turystycznego, które może zwiedzić dosłownie każdy, kto nie boi się ciasnych przestrzeni. Co prawda daleko im do najdłuższej jaskini na świecie, ale i tak są warte uwagi. Czym właściwie jest jaskinia? Pod tym pojęciem kryje się powstała w wyniku naturalnych procesów przestrzeń w skale o rozmiarze umożliwiającym jej penetrację przez człowieka. Badaniu tych miejsc poświęcona jest speleologia – nauka o jaskiniach, w której spektrum zainteresowania znajduje się nie tylko wskazanie genezy i określenie rozwoju jaskiń, ale także poznanie ich środowiska przyrodniczego i określenie problemów związanych z ochroną tych miejsc. Ile jest jaskiń w Polsce? Jaskinie w Polsce wielu osobom kojarzą się wyłącznie z niewielkimi otworami skalnymi, które mogą zapewnić schronienie w sytuacji, gdy na szlaku zaskoczy niesprzyjająca pogoda. Faktem jest, że wiele polskich jaskiń to małe obiekty, ale nie można zapomnieć, że wśród nich znajdują się także prawdziwe olbrzymy, które są tak samo wymagające, jak największe jaskinie w Czechach. O wielu z nich słyszeli tylko nieliczni, a jeszcze mniej poznało ich tajemnice. Nic dziwnego, bo w naszym kraju zinwentaryzowano ok. 4200 jaskiń! Całkiem sporo, zwłaszcza jeżeli weźmiemy pod uwagę fakt, że Polska to kraj o ukształtowaniu nizinnym. Większość jest zamknięta dla ruchu turystycznego. Skąd taka decyzja? To proste, w wielu jaskiniach panują niebezpieczne warunki, inne są zamknięte ze względu na konieczność ochrony cennego ekosystemu. Niezwykłe odkrycie polskich grotołazów - mamy ekskluzywny film! Tylko na National-Geographic.pl ekskluzywny film dokumentujący odkrycie polskich grotołazów! To speleologiczna rewelacja i jedno z największych w historii odkryć jaskiń polskich. Odnaleziono ... Gdzie jest najwięcej jaskiń w Polsce? Największe zagęszczenie tego typu miejsc występuje na obszarze Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, gdzie zinwentaryzowano ok. 1580 jaskiń. Drugie miejsce zajmują Karpaty fliszowe, gdzie odkryto ich ponad 1300. Trzecią pozycję zajmuje najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat – Tatry, gdzie zinwentaryzowano ponad 860 jaskiń. Inne obszary występowania naturalnych przestrzeni w skałach to: Pieniński Pas Skałkowy (ponad 40 zinwentaryzowanych jaskiń), Sudety (ponad 90 zinwentaryzowanych jaskiń), Góry Świętokrzyskie (ponad 150 zinwentaryzowanych jaskiń), Niecka Nidziańska (ponad 100 zinwentaryzowanych jaskiń), Roztocze (ponad 10 zinwentaryzowanych jaskiń). Należy wspomnieć, że jaskinie występują także na obszarze Niżu Polskiego. Łącznie jest ich tam 22, ale najdłuższe z nich powstały w wyniku działalności człowieka, nie procesów naturalnych. Rodzaje jaskiń w Polsce Większość polskich jaskiń to obiekty krasowe. Powstały w następstwie procesu krasowienia, czyli rozpuszczania skał przez wody podziemne i powierzchniowe. Ponadto w Karpatach fliszowych i Pieninach występują jaskinie tektoniczne (utworzone w wyniku procesów tektonicznych), wietrzeniowe-erozyjne (powstałe w wyniku procesów wietrzenia i erozji) i grawitacyjne (będące efektem oddziaływania ruchów masowych: osuwania, obrywów i spełzywania). Na obszarze Niżu Polskiego można znaleźć też jaskinie pseudokrasowe. Czyli o genezie zbliżonej do tej, która charakteryzuje jaskinie krasowe, jednak z nieco inną rolą oddziaływania wody, polegającą na wyłamywaniu słabszego materiału skalnego. Jaskinia Raj Zestawienie najciekawszych jaskiń w Polsce otwiera jeden z najsłynniejszych tego typu obiektów. Jaskinia Raj, bo o niej mowa, to jedna z największych atrakcji Gór Świętokrzyskich. Jej korytarze i komory, których łączna długość przekracza 240 metrów, liczą sobie ok. 360 milionów lat. Przez cały rok panuje tam temperatura od 8 do 10 stopni Celsjusza, a wilgotność powietrza sięga 95 proc. Jaskinia Raj jest otwarta dla ruchu turystycznego. Wszyscy chętni mogą zwiedzić to piękne miejsce w towarzystwie przewodnika. Trasa zwiedzania mierzy 180 metrów i rozpoczyna się w pawilonie, w którym eksponowane są odkryte w jaskini znaleziska – szczątki mamuta, nosorożca włochatego i niedźwiedzia jaskiniowego oraz liczące ok. 50 tys. lat narzędzia człowieka neandertalskiego. Dalej zwiedzający udają się do Komory Złomisk, której podłoże jest pokryte głazami oderwanymi ze stropu. Kolejnym obiektem jest Sala Kolumnowa, skąd krótkim mostkiem dochodzimy do Sali stalaktytów. To jedna z najpiękniejszych jaskiń w Polsce. Grota Łokietka Przenosimy się do Ojcowskiego Parku Narodowego. To niezwykłe miejsce zachwyca nie tylko fantazyjnymi formacjami skalnymi, niesamowitymi krajobrazami i pięknymi okazami flory. Jedną z największych tamtejszych atrakcji są także jaskinie, w tym największa z nich: Grota Łokietka, zlokalizowana na wysokości 125 metrów ponad dnem malowniczej Doliny Sąspowskiej. Łączna długość jej korytarzy i sal to ok. 320 metrów, a deniwelacja (różnica między punktami położonymi najniżej i najwyżej) wynosi 7 metrów. Przez cały rok panuje tam stabilna temperatura, wynosząca 7–8 stopni Celsjusza. Grota Łokietka to jeden z najwspanialszych pomników historii naturalnej, który jest dostępny do zwiedzania. W XIX wieku odkryto tam szczątki niedźwiedzia jaskiniowego i ślady bytności człowieka pierwotnego. Zwiedzający mogą podziwiać piękne stalagmity i masywny słup naciekowy (tzw. Orzeł). Skąd wzięła się charakterystyczna nazwa jaskini? Jak można się domyślić, jej geneza ma związek z osobą Władysława I Łokietka. Jak głosi legenda, na przełomie XIII i XIV wieku grota miała zapewniać schronienie królowi z dynastii Piastów, który przez 6 tygodni miał ukrywać się tam przed Wacławem II. Podobno Łokietek spał na kamiennym łożu, w sali, która dziś nazywana jest Sypialnią. Okoliczni mieszkańcy mieli dostarczać mu żywność bocznymi korytarzami, a główne wejście do jaskini pozostawało zasłonięte wielką pajęczyną, co zmyliło pościg. Jaskinia Niedźwiedzia Nasza kolejna destynacja to Sudety Wschodnie, a konkretnie – Masyw Śnieżnika, gdzie znajduje się najpiękniejsza jaskinia w Polsce (zdaniem wielu osób). Jaskinia Niedźwiedzia została odkryta w 1966 roku. Wejście do tego zachwycającego obiektu odsłonięto przypadkiem, w trakcie eksploatowania tamtejszych złóż marmuru. W toku badań odkryto tam liczne szczątki zwierząt, m.in. niedźwiedzia i lwa jaskiniowego. W 1977 roku w jaskini ustanowiono rezerwat przyrody, a w 1983 roku otwarto jej część dla ruchu turystycznego. Łączna długość wszystkich korytarzy i komór Jaskini Niedźwiedziej przekracza 4500 metrów, a deniwelacja to 118 metrów. Należy jednak podkreślić, że łączna długość trasy zwiedzania to „zaledwie” 360 metrów. W części środkowej można podziwiać nie tylko zachwycające stalagmity i stalaktyty, ale także szkielet niedźwiedzia jaskiniowego i liczne polewy naciekowe. Najbardziej efektowna (i jednocześnie najtrudniejsza) cześć trasy wiedzie dnem jaskini. Ten odcinek można pokonać wyłącznie w towarzystwie grotołaza. Jaskinia Mroźna Kolejna wspaniała jaskinia jest zlokalizowana w Tatrach, a dokładnie – w Dolinie Kościeliskiej. Jeszcze nie tak dawno temu sądzono, że Jaskinia Mroźna mierzy 560 metrów długości. Ostatnie badania udowodniły jednak, że ta wartość była niedoszacowana o przynajmniej 200 metrów. To jedna z sześciu tatrzańskich jaskiń otwartych dla ruchu turystycznego. Wewnątrz panują dość nieprzyjazne warunki – temperatura nie przekracza 6 stopni Celsjusza, powietrze jest wilgotne, a zwiedzających smaga srogi wiatr. Wszyscy, których to nie odstrasza, zobaczą wspaniały spektakl matki natury. Ściany groty są obficie pokryte mlekiem wapiennym. Biały osad do złudzenia przypomina szron. W korytarzach i komorach można podziwiać wspaniałe stalaktyty i stalagmity. Ogromne wrażenie robią też dwa jeziorka sztucznego pochodzenia – Sabałowe i Piaskowe. Jaskinia Wielka Śnieżna Pozostajemy w Tatrach. Ostatni obiekt na naszej liście nie jest otwarty dla ruchu turystycznego, ale tak wspaniałej groty po prostu nie mogło zabraknąć w tym zestawieniu. Wielka Śnieżna to największa jaskinia w Polsce, zarówno pod względem długości, jak i głębokości. W tym niezwykłym systemie odkryto dotychczas 23758 metrów korytarzy. Deniwelacja wynosi 824 metry. Niestety, do Jaskini Wielkiej Śnieżnej mogą dostać się jedynie osoby z uprawnieniami taternika jaskiniowego i zarejestrowane w jednym z polskich klubów jaskiniowych, a każde wejście musi być odnotowane w parkowym systemie. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Najdłuższa jaskinia na świecie. Jej długość to 686 km – tyle, co szerokość Polski z zachodu na wschód
System podziemnych korytarzy, rzeki i wodospady, wyjątkowe nacieki i zwierzęta. Tak wygląda Jaskinia Mamucia. Gdzie znajduje się ta najdłuższa jaskinia na świecie?
W tym artykule: Najdłuższa jaskinia na świecie mierzy 686 km Jak odkrywano Jaskinię Mamucią Jaskinia Mamucia – przyroda i zwiedzanie Druga najdłuższa jaskinia na świecie Najdłuższa jaskinia na świecie znajduje się w USA. A dokładniej – w środkowej części stanu Kentucky, ok. 160 km na południe od Louisville. To Jaskinia Mamucia (Mammoth Cave), położona na terenie parku narodowego o tej samej nazwie. Jaskinia ta znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Jest też jednym z parków ciemnego nieba. Czyli miejscem umożliwiającym obserwacje astronomiczne niezakłócane przez sztuczne światło. Najdłuższa jaskinia na świecie mierzy 686 km Jakiś czas temu świat obiegła wiadomość, że najdłuższa na świecie Jaskinia Mamucia jest jeszcze dłuższa. Po wytyczeniu dodatkowych 13 km rekordowy system podziemnych korytarzy mierzy teraz 686 km. To mniej więcej tyle, co cała Polska mierzona wszerz na linii wschód-zachód. Druga na liście najdłuższych jaskiń na świecie, meksykańska Sac Actun, ma „tylko” 376 km. Oto najpiękniejsza jaskinia świata. Do jej wnętrza dostęp mają tylko nieliczni. Wśród nich Polka! „Wygląda jak podziemna świątynia”, „Kosmos”, „Królowa jaskiń” – mowa o słynnej Lechuguilli w Nowym Meksyku. Zajrzyj do środka! W mapowanie jaskini zaangażowali się wolontariusze z Cave Research Foundation (CRF) oraz Koalicji Central Kentucky Krast. – Takie wyprawy pod ziemię są długie i żmudne. Badacze muszą się wspinać, również na ścianach pionowych, oraz przeciskać przez wąskie szczeliny. Dodatkowe utrudnienie stanowią woda i błoto – tłumaczy Karen Willmes, kierowniczka projektu w oficjalnym oświadczeniu. Jak odkrywano Jaskinię Mamucią To nie pierwszy raz, kiedy Jaskinia Mamucia się „rozrosła”. Europejscy osadnicy odkryli ją pod koniec XVIII wieku. Pierwszy zapis mówiący o wielkiej jaskini w tym miejscu pochodzi z roku 1798. Wiadomo jednak, że rdzenni mieszkańcy Ameryki Północnej odkryli Jaskinię Mamucią znacznie wcześniej. W 1969 r. jaskinię wpisano do księgi rekordów Guinnesa. Wówczas mierzyła „tylko” 105 km. Już trzy lata później grotołazi odkryli kolejne korytarze i połączenia z systemem jaskiń Flint Ridge. W sumie Jaskinia Mamucia zyskała kolejne 127 km. Od tego czasu oficjalna nazwa systemu to Mammoth–Flint Ridge Cave System. Grotołazi co jakiś czas donoszą o kolejnych podziemnych odkryciach w Parku Narodowym Mammoth Cave. Władze obiektu przewidują, że obecna długość korytarzy nie jest ostateczna. Jak napisali w mediach społecznościowych: „końca nie widać”. Jaskinia Mamucia – przyroda i zwiedzanie Podziemny system korytarzy Jaskini Mamuciej powstał w wyniku erozji wapieni. Zjawisko to występuje, gdy woda dostaje się pod ziemię przez dziury i pęknięcia, a następnie przemieszcza się coraz głębiej, powoli rozpuszczając miękkie skały. To jedno ze zjawisk krasowych. Jaskinia Mamucia to nie tylko najdłuższa, ale też jedna z najpiękniejszych jaskiń na świecie. Ściany i nacieki Jaskini Mamuciej są bajecznie kolorowe i przybierają fantastyczne kształty. Znajduje się w niej kilka jezior, rzek i wodospadów. Najdłuższa jaskinia na świecie jest domem dla kilkuset gatunków dzikich zwierząt. Żyją w niej między innymi nietoperze i śleporyby. Każdego roku podziemny kompleks odwiedza około 2 milionów turystów. Mają oni do wyboru kilka tras. Łącznie jest to 19 km korytarzy znajdujących się na pięciu poziomach. Najniższy znajduje się 110 m pod powierzchnią gruntu. Kiedyś turyści mogli przepłynąć łodziami przez podziemną Echo River. Obecnie dostępne są wyłącznie trasy piesze o długości zwiedzania od jednej do sześciu godzin. Nowa najgłębsza jaskinia w Australii została nazwana jak wariant COVID-19 Najgłębsza jaskinia w Australii wzbudza zainteresowanie nie tylko swoimi rekordowymi rozmiarami. Na początku XIX wieku Jaskinia Mamucia była kopalnią saletry, niezbędnej do produkcji prochu strzelniczego. Potem wydobycia zaprzestano, a od 1816 r. jaskinia stała się popularnym miejscem odwiedzin. Druga najdłuższa jaskinia na świecie W pewnym sensie siostrzany dla Jaskini Mamuciej system znajduje się na półwyspie Jukatan w Meksyku, na północny wschód od miasta Tulum. W 2018 r. naukowcy potwierdzili, że dwie znane wcześniej jaskinie podwodne połączyły się, tworząc tym samym mierzącą 347 km długości Sac Actun (Białą Jaskinię). Obecnie jej długość to 376 km. To najdłuższa podwodna jaskinia na świecie i najważniejsze podwodne stanowisko archeologiczne stanowisko na świecie. W jego eksploracji brał udział m.in. znany polski nurek Krzysztof Starnawski. Źródło: Mammoth Cave National Park.
Podróż pod skórę Ameryki: Jaskinie południa
Zagorzali miłośnicy speleologii mierzą się z rozległymi podziemiami trzech południowych stanów USA.
Koziorożec przeciska się przez Zwieracz. Postękując z wysiłku, pobladły, z paznokciami zdartymi o skały i nienaturalnie skręconą szyją Marion „Koziorożec” Smith pokonuje zacisk jako ostatni z 6-osobowego zespołu, klnąc przy tym jak szewc. Prześlizgnięcie się przez Zwieracz – kręty tunel zwężający się u wylotu do średnicy piłki koszykowej – wymaga gibkości jogina. Ręce wyciągnięte ponad głową – jak przy skoku „na główkę”, biodra nienaturalnie wypchnięte, nogi niewygodnie podkurczone. – Teraz już wiesz – Kristen Bobo stara się nie oślepiać czołówką – …że im bardziej Mariona rajcuje jaskinia, tym szpetniej klnie. 38-letnia Bobo sama jest świetnym speleologiem. Ma posturę dziecka, a jej wielkie, sarnie oczy emanują niezłomną wiarą. Koziorożec trochę nieporadnie wypadł ze szczeliny i oznajmił: – No! Weszliśmy, to i wyjdziemy. Tak przypomniał nam, że chcąc wydostać się na powierzchnię, przyjdzie nam przez Zwieracz przeciskać się jeszcze raz. Z zawodu historyk, 62-letni dziś Smith ma skórę tak jasną, jakby całe życie spędził pod ziemią. Bo też odkąd w 1966 r. zaczął myszkować po jaskiniach, penetruje je niemal co tydzień. Zbadał ponad 80 km dziewiczych korytarzy. Odpoczywamy po zapasach ze szczeliną. Czołówki wyłączone – oszczędzamy baterie. Otacza nas głęboka, nieprzenikniona czerń, jakiej nigdy nie ma na powierzchni. Tam nawet w najciemniejsze noce sączy się skądś odrobina światła. Gwiezdnego, księżycowego, od ognia albo kuchennej lampy znaczącej smugę pod drzwiami sypialni. W trzewiach Ziemi mrok jest tak gęsty, że można w nieskończoność trzymać dłoń tuż przed okiem i nigdy jej nie zobaczyć. To mrok pierwotny, pradawny, niczym niezmącony. Mrok obecny od zarania dziejów. Znajdujemy się w nowo odkrytym rozgałęzieniu Jaskini Jaguara, w labiryncie ukrytym pod polami i zalesionymi wzniesieniami Tennessee. Ten stan, podziurawiony niczym szwajcarski ser, jest częścią tzw. TAG, regionu Tennessee– Alabama–Georgia. To południowy kraniec wapiennego pasa utworzonego setki milionów lat temu, gdy tereny te pokrywało morze. A tam gdzie są wapienie, muszą być i jaskinie, bo skała wapienna podatna jest na erozję wywołaną lekko kwaśną wodą. Miliony lat powolnego rozpuszczania wapieni zaowocowało dziurawiącymi skały korytarzami i komorami. Na terenie TAG doliczono się ponad 14 tys. jaskiń: 9200 w Tennessee, 4800 w Alabamie i 600 w Georgii. Powstała wokół nich subkultura grotołazów-desperatów, którzy chcą przejść je wszystkie. ​Jaskinię Jaguara ludzie odwiedzali jeszcze w czasach prehistorycznych. Układ korytarzy jest jednak tak rozległy, że wciąż odkrywa się liczące miliony lat nieznane ciągi i przesmyki. Ruszamy dalej. Pełzamy, wspinamy się, przeciągamy i przepychamy, by w końcu przedostać się do większej komory. Smith powiada, że wszystkie jaskinie to kominy, przejścia do komór albo ślepe zaułki. Ta zaprowadziła nas do komory. Wapienna hala ma wielkość małej, lecz wysoko sklepionej sali gimnastycznej. - W prawo, do góry – dyryguje Bobo. W świetle czołówek na tle mokrej ściany widzimy linę. Kolejno wspinamy się po niej. U szczytu komory trawersujemy nachyloną półką wiodącą nad siedmiopiętrową czeluścią i wchodzimy do kolejnego korytarza. Jest na tyle obszerny, że następne 400 m możemy pokonać w pozycji wyprostowanej. Dalszą drogę zagradza rumowisko – w tym miejscu zawalił się strop. Do tego punktu udało się dotąd dotrzeć. Naszym celem jest usunięcie zawaliska oddzielającego to, co znane od tego, co nieznane. Dzielimy się na wytyczających kierunek i kopaczy. Smith i Bobo wypatrują miejsca na potencjalny tunel, ja ochotniczo zgłosiłem się do kopania. Gdy przychodziła moja kolej, kładłem się na brzuchu i pełzłem w głąb otworu pod rumowiskiem. Z żołądkiem przyciśniętym do kręgosłupa, z karkiem szorującym o strop, z furią dziabałem szpadlem przed sobą. Kilka razy napełniałem „tacę” urobkiem, przepychałem ją pod sobą, a potem wypychałem dalej wierzgnięciami nóg; inni ją chwytali i opróżniali. Wkrótce jednak tunel zrobił się zbyt ciasny na takie manewry i musiałem zacząć przepychać urobek rękoma wzdłuż ciała. W ciągu 30 minut posunąłem się może o 1,5 m. Zlewał mnie pot, ręce miałem obolałe. Już chciałem się wycofać, gdy szpadel trafił w pustkę. Gorączkowo poszerzyłem otwór i wytknąłem przezeń głowę. Przed sobą miałem trójkątną norę. Nagły wyrzut adrenaliny sprawił, że próbowałem do niej wpełznąć, ale się zaklinowałem. Teraz, zakleszczonego niczym szczur w gardle węża, ogarnęła mnie panika. Przyszło mi na myśl, że rezygnując z „tacy”, żywcem się pogrzebałem. Próbowałem opanować emocje, ale moje myśli nadal krążyły wokół milionów ton skał nad głową. Wprawdzie mówiono mi, że jaskinie rzadko się zawalają, ale przecież właśnie jestem u dołu zawału, w miejscu, gdzie najwyraźniej strop komory runął. Spróbowałem uspokoić oddech, bo także i o tym mi powiedziano: hiperwentylacja tylko powiększa objętość płuc, co sprawia, że w korytarzu robi się jeszcze ciaśniej. No właśnie. Grotołazi nie są zwyczajnymi ludźmi. – Nie cierpię na klaustrofobię – mówi Kristen Bobo. Zapada zmierzch, siedzimy w bujanych fotelach na trawniku przed jej domem w Cookeville (Tennessee). – 15 cm wolnej przestrzeni przed nosem to dla mnie komfortowa sytuacja – dodaje ze śmiechem. Kristen, 160 cm wzrostu i 46 kg masy ciała, trzy lata z rzędu wygrała w swej kategorii wiekowej i wagowej zawody w przeciskaniu się. Sztuczny zacisk jest nieodłącznym elementem wszelkich grotołazich festynów. Dwie płyty ze sklejki umieszczone jedna nad drugą, niczym chleb w kanapce. Odległość między nimi reguluje się w półcentymetrowych odstępach. Bobo potrafi się przecisnąć przez szczelinę 16-centymetrowej szerokości. Mimo kasku, rękawic, nałokietników, nagolenników, nakolanników i wzmocnionego kombinezonu Jaskinię Jaguara opuściła odrapana i posiniaczona. – To normalne – mówi. – Grotołazi zbyt się angażują w przejście, by zaprzątać sobie głowę drobiazgami. Jaskiniową gorączkę widać w naszych oczach. Bobo, która spenetrowała ponad 700 jaskiń, cierpi, gdy widzi wyrządzone w nich zniszczenia. W 2001 r. była w grocie, w której stalaktyty i stalagmity celowo i bezmyślnie poutrącano. – Zniszczono setki okazów, które formowały się przez miliony lat. Siadłam i szlochałam. Człowiek z jakiegoś powodu ma potrzebę niszczenia – kontynuowała ze smutkiem. – W mikroklimacie jaskiń żyją rzadkie, bardzo wrażliwe organizmy, niespotykane nigdzie na świecie. No i jest jeszcze aspekt archeologiczny, jak to widzieliśmy w Jaskini Jaguara. Weszliśmy do niej przez utrzymywany w tajemnicy otwór wysoko w lesie. Najpierw 10-metrowy zjazd po linie, potem zsuwanie się nierównym żlebem do pierwszego z wielu przejść. Potem jeszcze korytem bystrej, podziemnej rzeki. Brodziliśmy w 30-centymetrowej głębokości wodzie, a Bobo wskazywała na rozmaite okazy tutejszej fauny. Tu jaskiniowy świerszcz, białawy i kanciasty niczym kościotrup, tam – jaskiniowa ryba, 2,5-centymetrowa biała zjawa, jeszcze w innym miejscu oślizła salamandra, czarna jak węgiel. W obszernym korytarzu, na piaszczystych brzegach rzeki mogliśmy obejrzeć tropy dwóch jaguarów uwięzionych tu 35 tys. lat temu. Jeszcze ważniejsze z historycznego punktu widzenia są 274 ślady stóp pierwotnych ludzi, odkryte w części jaskini nazwanej Aleją Aborygenów. Ocenia się, że pochodzą sprzed 4500 lat i są najstarszymi znanymi śladami człowieka jaskiniowego w całej Ameryce Północnej. Swoje ślady pozostawili tu, niestety, także intruzi świeższej daty. Mimo że tropy prehistorycznego jaguara otoczono kamieniami i taśmą, ktoś celowo większość z nich zadeptał. Główne wejście do jaskini ryglują obecnie stalowe wrota, pierwsze, jakie Bobo pomagała zainstalować. Epifania z 2001 r. – o potrzebie chronienia jaskiń – odmieniła jej życie. Zapisała się na kurs spawania, potem zaczęła terminować u Roya Powersa, projektanta pierwszych bram do jaskiń. Dziś sama jest czołowym amerykańskim wytwórcą takich wrót. Na zlecenie władz stanowych, federalnych i organizacji zajmujących się ochroną środowiska wykonała ponad 50 zabezpieczeń, w tym największe na świecie: stalową zaporę 25-metrowej szerokości i 10-metrowej wysokości, zamykającą dostęp do jaskini Rocheport w hrabstwie Boone (stan Missouri) aż do czasu powodzi sprzed kilku lat. Bobo i jej kompani grotołazi są dla TAG tym, czym wspinacze dla Parku Narodowego Yosemite. Jedni i drudzy w latach 60. XX w. nabyli umiejętności i zdobyli sprzęt, dzięki którym rekreacyjne hobby przenieśli na wyższy poziom. Marion Smith to jeden z pionierów eksploracji jaskiń TAG. Przez dekady spenetrował ponad 6500 grot i ze wszystkich ma szczegółowe opisy. W odległości spaceru od domu Mariona jest 10 pieczar. – To powód, dla którego się tu przeniosłem – wyznał podczas pierwszego spotkania. Siedzieliśmy na ganku, sączyliśmy lemoniadę, a on – jak nakręcony – trajkotał o jaskiniach i speleologii. W trakcie tego monologu zauważyłem, że nosi na kostce zieloną nylonową pętlę. Bez przecinania nie dałoby się jej zdjąć. – Pętla tchórza – wyjaśnił. – Pewnego razu utknąłem w korytarzu zbyt niskim, by można było posuwać się dalej. Próbowałem się wycofać, ale okazało się za grząsko. Zapadałem się coraz głębiej. Wtedy zawołałem: „Ej! Chodźcie tu i wyciągnijcie mnie za pętlę tchórza”. Penetracja podziemnego świata TAG to nie tylko walka ze skałami i błotem, ale też z wodą. Smith wraz z dwójką kumpli udzielił mi takiej lekcji w jednej z mokrych jaskiń, przez które przepływa rzeka. Prognoza pogody zapowiadała ulewy. Gdyby deszcz lunął akurat nad nami, moglibyśmy zostać uwięzieni w zalewanej jaskini. Smith zdecydował, że jednak ruszymy w głąb, a jeśli wody zacznie przybywać, wespniemy się pod strop najwyższej komory i tam zawiśniemy, nie tracąc nadziei. Po trzygodzinnej wędrówce korytarzami wymazanymi błockiem o kolorze i konsystencji czekolady dotarliśmy do uskoku. Jego pokonanie wymagało sprzętu wspinaczkowego. Nikt dalej nie przeszedł. Zamocowanym zjazdem obok naciekowych draperii – utworzonych z tego samego kalcytu, który buduje stalaktyty i stalagmity – dotarliśmy do innego, niższego tunelu, gdzie wody i błota było jeszcze więcej. Dalej rozciągał się labirynt niezbadanych korytarzy. Zdecydowaliśmy się na eksplorację. Po jakichś 120 m dziewiczego korytarza doszliśmy do rozpadliny w spągu. W świetle lamp w dole zalśniła woda. Zejście było jednak trudne. Podekscytowany zgłosiłem się na ochotnika. Zapierając się plecami o jedną ścianę, a kolanami o drugą, w mało finezyjny, ale skuteczny sposób zsunąłem się szczeliną do lodowatej wody. Nie namacałem gruntu, więc mimo braku pianki zacząłem płynąć, ale im dalej, tym mniej niezalanej przestrzeni pozostawało mi nad głową. W końcu musiałem przechylać twarz na bok, by zaczerpnąć powietrza. Czarna jak atrament woda sięgała ust. Nurkowałem, obmacując ściany w poszukiwaniu przejścia. Gdy się wynurzałem, waliłem głową o strop i zamiast odetchnąć, zachłystywałem się wodą. – Znaczy wiesz już, że łażenie po jaskiniach TAG nie jest dla osób małych duchem – usłyszałem potem od po sztubacku rozbawionego Smitha. – Jeśli chcesz znać prawdę, większość jaskiń jest paskudna. Nie ma w nich wspaniałych naciekowych draperii, kryształów ani żadnych zachwycających formacji, które widuje się na fotografiach. Zawsze jednak szukamy i czasem… natrafiamy na coś wyjątkowego. W 1998 r. Smith dokonał w TAG odkrycia ćwierćwiecza. Za ciasnym przewężeniem w jaskini Rumbling Falls otwarła się przed nim otchłań. Snop światła czołówki grzązł w mroku. – Zacząłem upuszczać kamienie i odliczać sekundy – wspomina Smith. – Doliczyłem co najmniej do 4, a to oznaczało, że przede mną była 60-metrowa przepaść. Wówczas jeszcze nie wiedział, że odkryli salę Rumble: ok. 100 m wysokości od stropu do spągu i 1,5 ha powierzchni. Ta komora może zostać uznana za największą we wschodniej części USA i drugą co do wielkości w całym kraju. Uwięziony w Jaskini Jaguara w końcu ochłonąłem. Nie miałem innego wyboru, jak tylko leżeć i czekać, aż „ujdzie ze mnie powietrze”. Odzież tak przesiąkła potem, że ślizgała się po mnie. Z trudem przesunąłem klatkę piersiową do przodu wewnątrz kurtki i nagle przeleciałem na drugą stronę zwężenia. Popełzłem dalej, ale niebawem trafiłem na następną zaporę. Sądziłem, że znalazłem się w ślepym zaułku. W świetle latarki nad głową dostrzegłem jednak otwór. Przyłożyłem doń twarz, poczułem podmuch. Według innej mądrości Smitha: „Tam gdzie wieje, da się przejść”. Wtedy zacząłem kopać jak opętany. Rychło natrafiłem na większe skały, ale kilka głazów wielkości piłki udało mi się usunąć. Z rękoma wyciągniętymi przed siebie, wyginając się, obracając, zdzierając skórę na piersiach, z boską pomocą wpełzłem w końcu do olbrzymiej komory. Byłem w euforii. Po części dlatego, że za mną było to, co później nazwaliśmy Kolonoskopią, a po części dlatego, że jako pierwszy dotarłem do miejsca nietkniętego jeszcze przez człowieka. Godzinę później cały zespół przebył Kolonoskopię. Zaczęliśmy badać komorę. Stos kości nietoperza. Szkielet prehistorycznego gryzonia. Niezwykłe rurowe stalaktyty. Skamieniały liliowiec – morskie stworzenie, które kosmatymi ramionami chwytało pożywienie. W głębi nowo odkrytej komory kusił mały otwór. Bobo, najdrobniejszą, wysłano na rekonesans. Usłyszeliśmy, jak piszczy z zachwytu. Zobaczyła helicyty: białe, podobne do pająka formacje naciekowe. – Są absolutnie doskonałe! – wykrzyczała po wydostaniu się z otworu na naszą stronę. – Maleńkie, delikatne. I… Drżała poruszona, najwyraźniej widziała coś jeszcze, czego nie potrafiła ukryć. Spojrzałem na Koziorożca – wiedział, co Bobo chce powiedzieć: – Jaskinia ma ciąg dalszy!
20. Mistrzostwa Polski w Technikach Jaskiniowych
Speleoklub „Bobry” Żagań serdecznie zaprasza na 20. Mistrzostwa Polski w Technikach Jaskiniowych „Złoty Karabinek”, które odbędą się 31 maja 2014 r. w Wojcieszowie. Równocześnie zostaną rozegrane towarzyskie Otwarte Zawody Wspinaczkowe
Mistrzostwa przyciągają co roku do Wojcieszowa wielu chętnych z Polski i zagranicy. Grotołazi pokonując odcinki linowe, zaciski, trawersy, wspinając się i czołgając w błocie, rywalizują o cenne trofea i tytuł Mistrza Polski w Technikach Jaskiniowych. Stary nieczynny kamieniołom „Gruszka” w Wojcieszowie budzi się na chwilę z kamiennego snu... Miejsce: - kamieniołom „Gruszka”, Wojcieszów (ok. 20 km od Jeleniej Góry), Góry Kaczawskie - baza badawcza Speleoklubu „Bobry” Żagań, ul. Chrobrego 45, Wojcieszów PROGRAM: 30 maja, piątek: • zakwaterowanie (baza badawcza Speleoklubu „Bobry” – „Dziuśkowa chata”, pole namiotowe) • 19.00 - mecz: grotołazi/taternicy-Wojcieszów (boisko – orlik) – liczymy na Wasze wsparcie! • 21.00 - filmy Rafała Sieradzkiego i Marcina Polara z ubiegłorocznych mistrzostw, prelekcje – miejsce: „Dziuśkowa chata” 31 maja, sobota, kamieniołom Gruszka: • 8.30-9.30 – potwierdzenie i rejestracja zawodników zgodnie z regulaminem – biuro zawodów • 8.30 – 12:00 - rejestracja osób niestartujących w zawodach – prezent i rabat 10% na posiłki - biuro zawodów • 8.45 – joga dla zawodników • 9.30 – 9.50 - odprawa przed startem, omówienie trasy zawodów i zadań na trasie, zapoznanie z regulaminem zawodów, losowanie list startowych - biuro zawodów • 10.00 – otwarcie 20. Mistrzostw Polski w Technikach Jaskiniowych • 11.00-16.00 – Otwarte Zawody Wspinaczkowe – zawody towarzyskie • 16.00-17.00 – zakończenie Mistrzostw • po 17.00 – klasyfikacja generalna, ogłoszenie wyników, wręczenie nagród • 17.30 – konkurs Pchnięcie kulą” (7,26 kg) • 20.00 – ognisko integracyjne i tańce za Dziuśkową Chatą, imprezę poprowadzi DJ Volt Na miejscu będzie gastronomia oraz atrakcje i warsztaty plastyczne dla dzieci. Zgłoszenia zawodników prosimy kierować na adres bobry@o2.pl do 29 maja 2014 r. Opłata startowa wynosi 20 zł, przy zapisach w dniu zawodów – 30 zł. Wpłatę należy przesłać na konto PKO BP 76 1020 5460 0000 5602 0047 2308 , Speleoklub „Bobry” Żagań - koniecznie z dopiskiem: „Mistrzostwa” i obok podać imię i nazwisko zawodnika. Kontakt w sprawie zawodów: bobry@o2.pl, 601 967 489. Serdecznie zapraszamy, Speleoklub „Bobry” Żagań Partnerzy: Polski Związek Alpinizmu Komisja Taternictwa Jaskiniowego PZA Wałbrzyski Klub Górski i Jaskiniowy Speleoklub Gawra Stowarzyszenie „Sobieradzik” Grupa Ratownictwa Specjalnego PCK Żary Gmina Wojcieszów Patronat medialny: Taternik Jaskinie Góry Nowiny Jeleniogórskie Wspinanie.pl Climb.pl Brytan.pl Drytooling.pl Opieka medialna - Teleexpress
Niezwykłe odkrycie polskich grotołazów - mamy ekskluzywny film!
Tylko na National-Geographic.pl ekskluzywny film dokumentujący odkrycie polskich grotołazów! To speleologiczna rewelacja i jedno z największych w historii odkryć jaskiń polskich. Odnaleziono ogromną salę w Jaskini Niedźwiedziej w Kletnie.
– Czuliśmy się jak w świątyni – mówi NG Dariusz Data z Sekcji Speleologicznej „Niedźwiedzie” z Kletna, szef grupy eksploracyjnej. – Gdy po morderczym wysiłku zobaczyliśmy tę ogromną salę, chcieliśmy klęknąć. Nazwali ją Salą Mastodonta. Według pierwszych pomiarów ma ona ponad 100 m długości, 30 m wysokości i 30–40 m szerokości. Zdobią ją gigantyczne, bogate formy naciekowe w kształcie żyrandoli i kaskad. Odkrywcy z Sekcji Speleologicznej „Niedźwiedzie” z Kletna i Sekcji Grotołazów z Wrocławia do nowej sali weszli na razie tylko trzy razy. Podczas tych badań ustalili m.in., że strop zakończony jest kominem i że w wielu miejscach, wysoko na ścianie znajdują się tzw. okna, czyli potencjalne kierunki dalszej eksploracji. Dotarcie do Sali Mastodonta, począwszy od pawilonu wejściowego do Jaskini Niedźwiedziej, trwa ok. 2 godzin i wymaga użycia sprzętu alpinistycznego. Grotołazi musieli pokonać zaciski w korytarzu dojściowym, w tym zacisk końcowy, nie bez kozery nazwany „Gilotyną”. Dalsze badanie sali potrwa co najmniej kilka miesięcy. Badacze są przekonani, że w Niedźwiedziej czekają na nich kolejne nowe korytarze i odkrycie ich jest tylko kwestią czasu. Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie, która wraz z przyległym terenem tworzy rezerwat przyrody, jest najładniejszą i jedną z najcenniejszych pod względem przyrodniczym polskich jaskiń. Odkryta w 1966 r., do ruchu turystycznego udostępniona została w 1983 r. Każdego roku odwiedza ją 70 tys. turystów. Chociaż całkowita długość znanych korytarzy wynosiła do niedawna ok. 3,3 km, turyści mogą oglądać tylko ok. 360 m środkowej części jaskini. Ograniczenia zostały wprowadzone, by zachować niezmienione warunki klimatyczne, pierwotny wygląd bogatej szaty naciekowej i znalezisk kości zwierząt plejstoceńskich. Ostatnie odkrycia oznaczają wydłużenie znanych korytarzy o blisko 400 m. Dopiero po szczegółowym ich zbadaniu zostanie podjęta decyzja, czy zostaną otwarte dla turystów. Nadzór nad rezerwatem przyrody Jaskinia Niedźwiedzia sprawuje Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu oraz interdyscyplinarny Zespół Opiniodawczo-Doradczy przy Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu, reprezentujący różne środowiska i uczelnie naukowe. Grupę eksploracyjną, która dotarła do nowych partii, tworzyli: Sebastian Czwor, Dariusz Data, Radosław Dubicki, Anna Haczek, Szymon Kostka, Marek Markowski, Piotr Potok oraz Leszek Zając. Więcej o tym podziemnym cudzie natury, emocjach towarzyszących odkrywcom i o darciu kombinezonów w jaskiniowych korytarzach napiszemy w lipcowym numerze National Geographic.