National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-01-27T14:51:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Grenlandia to skarbiec rzadkich surowców. Geolog tłumaczy, dlaczego może być kluczowa dla Europy
items: W mezolicie kobiety zajmowały się górnictwem. Stworzono zjawiskową rekonstrukcję dwóch sióstr
items: Kopalnia Soli Bochnia – podróż do najstarszej kopalni soli w Polsce
items: Wydobycie gazu łupkowego szkodzi nie tylko środowisku. Zagrożone są miliony ludzi
items: W księżycowych kraterach znajduje się platyna o wartości biliona dolarów. Czy uda się ją wydobyć?
items: Poranny wstrząs obudził Dolny Śląsk. Okazało się, że to nie trzęsienie ziemi
items: Drzewa wytropią nielegalną działalność? Niezwykła metoda szpiegowania
items: Nie tylko rajskie plaże i turkusowa woda. Fascynujące górnicze dziedzictwo Sardynii
items: Podróż do jądra niedoszłej planety. Wystartowała misja na Psyche – planetoidę zbudowaną z cennych metali
items: Chińczycy zaczynają drążyć kolejną z najgłębszych dziur w Ziemi. Ma mieć aż 10 kilometrów. Co chcą odnaleźć?
items: Jak powstało złoto i ile jest go na Ziemi? Już niedługo jego złoża mogą się wyczerpać
items: Co to jest planetoida? Może być niedoszłą planetą, skarbcem z cennymi surowcami lub niszczycielką życia
items: Cześć pracy - krótka historia śląskiej doli [REPORTAŻ]
items: Wydobywają "diabelskie złoto" w oparach gazu. Turyści płacą, żeby na to popatrzeć
items: Metan – nowa nadzieja dla polskiego przemysłu, gospodarki i środowiska
items: Do potu kropli ostatniej
items: Śląsk oczami Tomasza Tomaszewskiego

Grenlandia to skarbiec rzadkich surowców. Geolog tłumaczy, dlaczego może być kluczowa dla Europy
type: item
date: 2026-01-27T14:50:26.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Nauka
subject: Traveler
subject: bogactwo
subject: geologia
subject: górnictwo
subject: grenlandia
subject: metal
subject: pierwiastki
description: Geolog, prof. Krzysztof Szamałek, zwraca uwagę, że na Grenlandii występuje aż 25 surowców określanych jako krytyczne dla Unii Europejskiej. Jednak droga do ich wykorzystania jest jeszcze daleka, i to nie tylko z powodu zawirowań politycznych.
encoded: Prof. Krzysztof Szamałek jest dyrektorem Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego (PIG-PIB) oraz szefem Państwowej Służby Geologicznej. W rozmowie z Polską Agencja Prasową wskazał, że aż 25 spośród 34 surowców uznanych przez UE za krytyczne występuje na Grenlandii. Choć nie jest to unikatowe w skali globalnej, ich lokalizacja oraz obfitość są niezwykle atrakcyjne z punktu widzenia bezpieczeństwa surowcowego Europy i USA. Zainteresowanie USA wyspą wynika m.in. z chęci zyskania dostępu do rzadkich minerałów, niezbędnych w produkcji zaawansowanych technologii. Skarby Grenlandii: jakie surowce kryje największa wyspa świata? Wśród bogactw Grenlandii prof. Szamałek wymienia m.in. grafit, molibden, niob, tantal, tytan, hafn, cyrkon, stront, metale z grupy platyny i metale szlachetne, które mają szerokie zastosowanie np. w przemyśle elektronicznym. Szczególnie istotne są pierwiastki ziem rzadkich – zarówno lekkie, jak i ciężkie – które mają kluczowe znaczenie dla nowoczesnych sektorów gospodarki, w tym technologii cyfrowych i ekologicznych. Ekspert podkreśla, że surowce krytyczne to materiały, od których zależy funkcjonowanie całych gałęzi przemysłu. Ich ewentualny brak mógłby sparaliżować lub znacząco ograniczyć produkcję w wielu sektorach. Porównując te zasoby do polskiego potencjału, dyrektor PIG-PIB zauważa, że Polska posiada zaledwie 4 lub 5 potencjalnych złóż takich surowców, co uzmysławia skalę bogactw naturalnych Grenlandii. Ile surowców jest na Grenlandii? Niełatwo to zbadać Światowy rynek surowców strategicznych jest zdominowany przez Chiny. Większość znanych zasobów Grenlandii zlokalizowana jest w pasie wybrzeża lub na obszarach morskich, czyli 20% powierzchni wyspy. Pozostałe 80% skrywa potencjalnie równie interesujące zasoby, ale jest pokryte lądolodem. Wydobycia spod tej ogromnej masy lodu jak dotychczas się nie prowadzi. Prof. Szamałek opowiada, że ilość bogactw pod grenlandzkim lądolodem jest tak naprawdę nieznana i oparta na sz…

grenlandia-surowce-4223713.jpeg
width: 5669
height: 3543

W mezolicie kobiety zajmowały się górnictwem. Stworzono zjawiskową rekonstrukcję dwóch sióstr
type: item
date: 2025-08-22T08:59:17.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: czechy
subject: epoka kamienia
subject: górnictwo
subject: odkrycia archeologiczne
description: Prawie 30 lat temu w Czechach archeolodzy odnaleźli jedną w największych w Europie kopalni krzemienia, która pochodziła z okresu mezolitu. Teraz nowe badanie wykazało, że pracowały tam również kobiety.
encoded: Spis treści: Kobiety, które pracowały przy wydobyciu krzemienia Dwie siostry i niespokrewniony z nimi noworodek Praca pod przymusem? Blisko trzy dekady temu w regionie Wyżyny Bobrawskiej na czeskich Morawach, a dokładniej w Lesie Krumlowskim, archeolodzy odnaleźli obszar, w którym odbywało się wydobycie krzemienia w okresie mezolitu. Na terenie tej prehistorycznej kopalni badacze zidentyfikowali kilka szybów, w których odbywała się działalność górnicza, a które eksploatowane były w różnych okresach przez różne kultury zamieszkujące ten region. Kobiety, które pracowały przy wydobyciu krzemienia Na stanowisku dawnej kopalni badacze odnaleźli ludzkie szczątki, które do dziś są najstarszymi znanymi europejskimi grobami górniczymi. Jednak aby poznać szerszy kontekst zmarłych w tym miejscu, naukowcy pod kierunkiem dr Evy Vaníčkovej przeprowadzili dogłębną analizę szkieletów. Dzięki temu określili ich wiek, płeć, stan zdrowia, dietę, pokrewieństwo i pochodzenie. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie naukowym „Archaeological and Anthropological Sciences”. W sumie odkryto trzy pochowane osoby – dwie kobiety i jednego noworodka. Na podstawie analiz morfologicznych i tafonomicznych ustalono, że w chwili śmierci miały od 30 do 35 lat oraz od 35 do 40 lat. Badanie kości wykazało, że w ciągu swojego życia wykonywały bardzo ciężką pracę fizyczną, co sugerują liczne zmiany kręgosłupa, m.in. guzki Schmorla czy erozja kręgów. – Kobiety były słabe, chore i niedożywione w dzieciństwie. Natomiast w wieku dorosłym zmieniły dietę na bardziej mięsną i wykonywały ciężką pracę, co potwierdzają wyraźne m.in. degeneracje i zwyrodnienia kręgów. Prawdopodobnie pracowały w pozycjach pochylonych do przodu, w wąskich podziemnych szybach. Analiza genetyczna dowodzi, że obie kobiety były spokrewnione – napisali w artykule badacze, dodając, że najprawdopodobniej były siostrami. – Aby dopełnić historię tych kobiet, stworzyliśmy antropologiczną rekonstrukcję ich wyglądu – dodali autorzy. Dwie siost…

gorniczki-2-79096cf.jpg
width: 970
height: 662

Kopalnia Soli Bochnia – podróż do najstarszej kopalni soli w Polsce
type: item
date: 2025-08-15T12:26:58.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: górnictwo
subject: kopalnia soli
subject: małopolska
subject: podróże
description: Kopalnia Soli Bochnia to najstarsza kopalnia soli w Polsce, a zarazem jedno z najbardziej niezwykłych miejsc do zwiedzania. Podziemny rejs łodzią, legendy o św. Kindze i Skarbniku, nocleg 250 metrów pod ziemią i multisensoryczne ekspozycje to tylko część atrakcji, które czekają na turystów. Odkryj, co jeszcze skrywa to solne królestwo wpisane na listę UNESCO.
encoded: Spis treści: Historia Kopalni Soli w Bochni Zwiedzanie Kopalni Soli Bochnia Kopalnia Soli Bochnia – informacje praktyczne Ciekawostki i legendy Kopalnia Soli Bochnia to najstarsza kopalnia soli w Polsce. Na zwiedzających czekają tam unikatowe trasy turystyczne oraz inne podziemne atrakcje, dzięki którym możemy lepiej poznać bogatą historię tego miejsca sięgającą XIII wieku. Historia Kopalni Soli w Bochni Historia Kopalni Soli Bochnia sięga 1248 roku. Właśnie wtedy odkryto tam bogate złoża soli kamiennej. Już w 1251 roku rozpoczęto regularne wydobycie, co czyni ją najstarszą kopalnią soli w Polsce. Początkowo sól pozyskiwano przez odparowanie solanki. Z czasem jednak rozwinięto techniki górnicze, tworząc rozległy system korytarzy i komór. Kopalnia w Bochni była kluczowym elementem gospodarki Królestwa Polskiego. Wraz z kopalnią w Wieliczce tworzyła Żupy Krakowskie. Było to królewskie przedsiębiorstwo solne, które przynosiło znaczące dochody do skarbu państwa. Sól była wówczas cennym surowcem, a jej handel przyczyniał się do rozwoju miast i infrastruktury. W 2000 roku Kopalnia Soli Bochnia została uznana za Pomnik Historii, a w 2013 roku wpisano ją na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako rozszerzenie wpisu dla Kopalni Soli w Wieliczce. Doceniono jej unikatową wartość historyczną, kulturową i technologiczną. Zwiedzanie Kopalni Soli Bochnia W ciągu wieków Kopalnia Soli miała ogromny wpływ na rozwój Bochni. Dzięki dochodom z wydobycia soli miasto mogło inwestować w infrastrukturę i rozwój społeczny. Obecnie kopalnia jest jedną z głównych atrakcji turystycznych Małopolski, przyciągając rocznie tysiące turystów z kraju i zagranicy. Jej unikatowe połączenie historii, kultury i nowoczesnych atrakcji sprawia, że jest miejscem wartym odwiedzenia. Podziemna ekspozycja multimedialna to nowoczesna forma prezentacji historii kopalni. Dzięki interaktywnym instalacjom i efektom dźwiękowym zwiedzający mogą przenieść się w czasie i poznać życie dawnych górników oraz rozwój technik…

Kopalnia-Soli-Bochnia-3ef21e6.jpg
width: 4232
height: 2956

Wydobycie gazu łupkowego szkodzi nie tylko środowisku. Zagrożone są miliony ludzi
type: item
date: 2025-06-28T07:14:28.000Z
creator: Kieran Mulvaney
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: ekologia
subject: gaz łupkowy
subject: górnictwo
subject: Zdrowie
description: Szczelinowanie hydrauliczne coraz częściej pojawia się w debacie publicznej. Rosnące dowody wskazują, że jego wpływ wykracza daleko poza same odwierty – obejmuje nasze zdrowie, wodę i jakość powietrza.
encoded: Spis treści: Na czym polega szczelinowanie? Rozkwit szczelinowania Zarzuty wobec szczelinowania hydraulicznego Wpływ szczelinowania hydraulicznego na zdrowie Czy szczelinowanie hydrauliczne powoduje trzęsienia ziemi? Czy szczelinowanie hydrauliczne powinno być kontynuowane? Możliwe, że słyszałeś o wpływie tej metody wydobycia ropy i gazu na środowisko, ale jej skutki sięgają znacznie dalej. W latach 2007–2016 produkcja ropy naftowej w Stanach Zjednoczonych wzrosła o 75%, a produkcja gazu ziemnego o 39%, głównie dzięki ogromnemu wzrostowi wykorzystania szczelinowania. Metoda ta miała być stosowana również w Polsce. Choć branża przeżywa rozkwit, wielu naukowców zajmujących się klimatem oraz społeczności lokalne sprzeciwiają się tej metodzie. Ale czym właściwie jest szczelinowanie hydrauliczne i dlaczego budzi tyle kontrowersji? Na czym polega szczelinowanie hydrauliczne? Szczelinowanie hydrauliczne to technika wydobycia paliw kopalnych – głównie metanu, który jest głównym składnikiem gazu ziemnego – ze skał znajdujących się głęboko pod ziemią. Gaz ten jest powszechnie wykorzystywany do ogrzewania domów, w procesach przemysłowych oraz do wytwarzania około 25% energii elektrycznej w USA. Metan znajduje się w małych kieszeniach pomiędzy warstwami łupków, które powstały z pradawnych osadów morskich. Aby go wydobyć, wierci się otwór o głębokości około 1,5 kilometra, a następnie poziomo, by dotrzeć do jak największej ilości gazonośnych skał. Po wywierceniu otworu, zwanego szybem, wzmacnia się go stalową rurą, a następnie wykorzystuje tzw. „pistolet perforacyjny”, by zrobić drobne otwory w ścianie odwiertu. Do odwiertu wtłaczana jest pod wysokim ciśnieniem mieszanina wody i piasku, która przebija się przez otwory. Woda rozsadza skałę, a piasek utrzymuje szczeliny otwarte. Ciśnienie wypycha kieszenie ropy i gazu z powrotem na powierzchnię. Jednym z głównych problemów środowiskowych tego procesu jest zużycie ogromnych ilości wody – od 5,5 do 60 milionów litrów na jeden odwiert…

fracking-d2e64ca.jpg
width: 6300
height: 4200

W księżycowych kraterach znajduje się platyna o wartości biliona dolarów. Czy uda się ją wydobyć?
type: item
date: 2025-06-04T06:04:28.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: górnictwo
subject: księżyc
subject: metal
subject: prawo
description: Wydobycie złóż cennych metali z księżycowych kraterów wydaje się zdecydowanie prostsze i bardziej praktyczne niż pozyskiwanie ich z krążących w Układzie Słonecznym planetoid. Jednak legalność takich działań na Księżycu pozostaje niejasna.
encoded: Spis treści: Złotonośne planetoidy Czas, odległość i pieniądze Traktat o przestrzeni kosmicznej Zdaniem Jayantha Chennamangalama, naukowca z Vancouver w Kanadzie, kratery na Księżycu mogą zawierać platynę i inne metale szlachetne o wartości ponad biliona dolarów. Złoża te pochodzą z planetoid, które rozbiły się na powierzchni Srebrnego Globu. – Współcześnie astronomia służy zaspokojeniu naszej ciekawości Wszechświata. Ma bardzo niewiele praktycznych zastosowań i jest w większości finansowana z pieniędzy podatników, co oznacza, że fundusze na badania są uzależnione od polityki rządowej. Jeśli jednak uda się nam spieniężyć zasoby kosmiczne – znajdujące się czy to na Księżycu, czy też na planetoidach – prywatne przedsiębiorstwa chętniej zainwestują w eksplorację Układu Słonecznego – przekonuje badacz. Złotonośne planetoidy Prowadzony przez niego zespół stworzył model kraterów księżycowych, które prawdopodobnie powstały w wyniku uderzenia metalicznych planetoid, liczby samych planetoid o wysokim stężeniu metali z grupy platynowców, oraz liczby planetoid, które uderzyły w Księżyc z prędkością wystarczająco małą, aby pozostawić po sobie znaczące pozostałości. Model ten wykazał, że spośród około 1,3 miliona kraterów na Księżycu o średnicy większej niż kilometr, prawie 6500 zostało utworzonych przez planetoidy zawierające komercyjne ilości platyny. – Na Księżycu jest znacznie więcej kraterów zawierających pozostałości po bogatych w platynowce planetoidach, niż tego typu planetoid znajdujących się w stosunkowo niedużej, jak na skalę Układu Słonecznego, odległości od Ziemi – twierdzi Chennamangalam. Według jego przybliżonych szacunków, z kraterów księżycowych można wydobyć platynę i inne metale o wartości 1 biliona dolarów. Czas, odległość i pieniądze Możliwość wydobywania cennych kruszców z księżycowych kraterów ma wiele plusów. Po pierwsze, Księżyc jest relatywnie blisko. Średnia odległość pomiędzy Ziemią a Księżycem wynosi około 384 400 kilometrów. Ale w związku z tym, że …

ksiezyc-platyna-736dc18.jpg
width: 1000
height: 562

Poranny wstrząs obudził Dolny Śląsk. Okazało się, że to nie trzęsienie ziemi
type: item
date: 2025-05-20T08:42:28.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: geologia
subject: górnictwo
subject: polska
subject: trzęsienie ziemi
description: Poranne drżenie ziemi zaskoczyło mieszkańców Dolnego Śląska. Wstrząsy były wyraźnie odczuwalne w Lubinie, Głogowie i Żukowicach, a pierwsze doniesienia sugerowały naturalne trzęsienie ziemi. Jak się jednak okazało, winowajcą był człowiek.
encoded: Spis treści: Trzęsienie ziemi czy coś innego? Dlaczego na Dolnym Śląsku drży ziemia? Trzęsienia ziemi w Polsce Trzęsienia ziemi są dość częstym zjawiskiem w wielu miejscach na świecie, np. w Peru. Częstotliwość wstrząsów wynika z ruchów płyt tektonicznych oraz aktywności wulkanicznej. W Polsce nie mamy warunków sprzyjających trzęsieniom, jednak sejsmolodzy co jakiś czas informują o pojedynczych przypadkach. Na początku tego tygodnia ogólnopolskie poinformowały o podziemnych wstrząsach w regionie Dolnego Śląska. Trzęsienie ziemi czy coś innego? W poniedziałek, 19 maja, w godzinach porannych (około 5:46) mieszkańcy południowo-zachodniej Polski odczuli wstrząsy sejsmiczne. Epicentrum znajdowało się około 14 kilometrów na północ od Lubina w województwie dolnośląskim. Według danych Służby Geologicznej Stanów Zjednoczonych, magnituda zjawiska wyniosła 4,1. Z kolei Europejsko-Śródziemnomorskie Centrum Sejsmologiczne oszacowało magnitudę na 3,5. Początkowe doniesienia sugerowały naturalne trzęsienie ziemi. Dalsze analizy wykazały jednak, że wstrząsy były wynikiem działalności człowieka. Artur Newecki, rzecznik KGHM Polska Miedź SA, poinformował, że o tej samej godzinie w Zakładach Górniczych Lubin przeprowadzono planowane roboty strzałowe w oddziale G-7, rejonie GG-1. Właśnie to spowodowało wstrząs o energii 1,4 E7J, określany jako tzw. siódemka górnicza. W momencie zdarzenia w rejonie nie przebywała żadna załoga. Nie było więc zagrożenia życia dla pracowników. Roboty strzałowe są standardową praktyką w górnictwie. Polega ona na wykorzystaniu materiałów wybuchowych do kruszenia skał i przygotowywania terenu pod dalsze prace. W regionach o intensywnej eksploatacji surowców mineralnych, takich jak Dolny Śląsk, takie działania są dosyć częste. – W rejonie Lubina występują wyłącznie wstrząsy indukowane. Nie odnotowuje się tam naturalnych zjawisk sejsmicznych. Działa tam kilka kopalni, które wydobywają rudę miedzi z głębokości ok. 800 metrów. Rocznie generują one tysiące zjawisk…

Poranny-wstrzas-obudzil-Dolny-Slask-1fe0255.jpg
width: 3840
height: 2880

Drzewa wytropią nielegalną działalność? Niezwykła metoda szpiegowania
type: item
date: 2025-04-08T09:19:20.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: drzewa
subject: górnictwo
subject: zanieczyszczenie środowiska
description: Dzięki badaniu zawartości rtęci w drzewach, możliwe jest wskazanie miejsc, w których prowadzone jest nielegalne wydobycie złota w Amazonii. Tym samym dzika przyroda może „szpiegować” górników.
encoded: Spis treści: Po co używa się rtęci do wydobycia złota? Jak wytropić nielegalną działalność górniczą? Lasy południowoamerykańskiej Amazonii były przez dekady miejscem wydobycia złota. Teraz robi się to na mniejszą skalę i często w sposób nielegalny. Co gorsza, w tym celu wykorzystuje się rtęć, której emisje są szkodliwe dla zdrowia. Po co używa się rtęci do wydobycia złota? Rtęć jest używana w procesie rzemieślniczego i małoskalowego wydobycia złota. Górnicy dodają rtęć do wydobytej gleby i osadów zawierających złoto, co prowadzi do formowania się amalgamatu. Amalgamat to stop rtęci z innymi metalami, w tym przypadku ze złotem. Ten amalgamat można następnie łatwo oddzielić od reszty materiału. Po odzyskaniu amalgamatu rtęć jest wypalana, co pozwala na odzyskanie złota. Ale jednocześnie uwalnia rtęć w postaci gazu do atmosfery. Niestety, rtęć jest szkodliwym pierwiastkiem. Może powodować upośledzenie neurologiczne, sercowo-naczyniowe i behawioralne u ludzi. Jak wytropić nielegalną działalność górniczą? Międzynarodowy zespół naukowców zbadał słoje drzew gatunków rodzimych dla peruwiańskiej Amazonii. Chciał ustalić, czy drzewa mogłyby posłużyć do pokazania w przybliżeniu, gdzie i kiedy uwolniono rtęć do atmosfery. Swoje wnioski opublikowali na łamach „Frontiers in Environmental Science”. Okazało się, że słoje powszechnie występujących dzikich figowców (Ficus insipida) mogą być używane jako biomonitory do wykrywania rtęci pochodzącej z rzemieślniczego wydobycia złota. Próbki rdzeni drzew pobrano w dwóch miejscach oddalonych od miejsc prowadzonej działalności górniczej i trzech miejscach w promieniu pięciu kilometrów od miast górniczych, w których często spala się amalgamaty. Stężenia rtęci w słojach drzew były najwyższe w dwóch miejscach poboru próbek zlokalizowanych w pobliżu działalności górniczej. Oznacza to – zdaniem badaczy – że drzewa można wykorzystywać jako tanie i skuteczne narzędzie do badania emisji rtęci do atmosfery w strefie neotropikalnej, czyli w Ameryce …

szpiedzy-9aee860.png
width: 900
height: 600

Nie tylko rajskie plaże i turkusowa woda. Fascynujące górnicze dziedzictwo Sardynii
type: item
date: 2024-06-27T10:04:51.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: górnictwo
subject: sardynia
subject: Travel
description: Sardynia bywa nazywana rajem na Ziemi. Strony biur turystycznych i portale podróżnicze rozpisują się o doskonałej pogodzie niemal przez cały rok, o malowniczych plażach ze szmaragdową wodą i rewelacyjnej, śródziemnomorskiej kuchni, w której nie może zabraknąć wybornego wina. Rzadko jednak pojawia się zaproszenie do odwiedzenia miejsc, które upamiętniają górniczą historię tej drugiej pod względem wielkości włoskiej wyspy.
encoded: W tym artykule: Górnicze dziedzictwo Sardynii Górniczy Park Narodowy na Sardynii Krajobraz z wieżami szybowymi Rekonstruktorzy górniczych strajków w Iglesias Porto Flavia – niepowtarzalny port załadunkowy Fascynująca Bryła Cukru Jak budowano Porto Flavia Jaskinia św. Barbary Czy powinnam jeszcze wracać na Sardynię? Maria pokazuje mi postawioną przed wejściem do jaskini kolejkę elektryczną, którą jeździł jej ojciec. Nie muszę jej pytać, czy lubi swoją pracę. Jej twarz cała promienieje. Na wewnętrznej stronie nadgarstka ma wytatuowaną kuplę – górnicze godło składające się z dwóch skrzyżowanych młotków. Choć każdego roku Sardynię odwiedzają miliony turystów, niewiele osób pamięta o górniczej tradycji wyspy. Nawet na polskiej stronie Wikipedii, która dla wielu internautów jest przecież często podstawowym źródłem wiedzy, o działalności wydobywczej wspomniane jest jedynie w dziale gospodarka. Górnicze dziedzictwo Sardynii Sardynia administracyjnie stanowi region autonomiczny. I chociaż mieszkańcy woleliby, żeby na wyspie zostawało więcej pieniędzy z podatków, jest tu sporo swobody, np. w stanowieniu prawa dotyczącego regulacji turystycznych. A jest tam niewątpliwie co zwiedzać, bo bogata historia osadnictwa na wyspie sięga grubo przed naszą erę. – Mieszkańcy Sardynii wykonywali przedstawienia figuratywne, kiedy Grecy potrafili robić jedynie płaskorzeźby – usłyszałam w dniu przylotu. Kiedy jednak z płyty lotniska w Cagliari, stolicy wyspy, weszłam do terminala przylotów, na pierwszych billboardach nie zobaczyłam ani nuragijskiej megalitycznej budowli, ani wojownika z podniesioną prawą dłonią, często wymienianych jako obowiązkowe do zobaczenia na Sardynii. Dwa pierwsze duże plakaty stanowiły zaproszenie do Parco Geominerario Storico e Ambientale della Sardegna – parku narodowego zrzeszającego obiekty stanowiące pozostałości kultury górniczej. Pomimo iż obecnie funkcjonują już zaledwie pojedyncze kopalnie, instytucja ta dba, by dziedzictwo przemysłu wydobywczego pozostało dl…

porto-flavia-82a7d85.jpg
width: 1000
height: 749

Podróż do jądra niedoszłej planety. Wystartowała misja na Psyche – planetoidę zbudowaną z cennych metali
type: item
date: 2023-10-13T14:44:44.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: asteroida
subject: Edukacja
subject: górnictwo
subject: kosmos
subject: metal
subject: misja
subject: nasa
description: Wystartowała misja NASA mająca zbadać planetoidę Psyche. Ten krążący między Marsem a Jowiszem relikt po formowaniu się Układu Słonecznego jest prawdziwym skarbcem wiedzy i zasobów naturalnych.
encoded: W tym artykule: Asteroida Psyche to nagie jądro niedoszłej planety Sonda Psyche leci w kosmos Rozpoczyna się epoka kosmicznego górnictwa Z kosmicznych surowców skorzysta cała cywilizacja Długo oczekiwany początek misji Psyche został już trzykrotnie przełożony. Psyche miała opuścić Ziemię w sierpniu 2022 roku, lecz start odwołano. Było to spowodowane problemami z oprogramowaniem sterującym sondą. Specjaliści z JPL uznali, że najbezpieczniejszą datą będzie październik 2023 roku. Start planowany był na 5 października, potem 12 października. Ostatecznie sonda wzbiła się w niebo na pokładzie rakiety SpaceX Falcon Heavy dziś, 13 października po godz. 16. Start przebiegł bezproblemowo. Podróż sondy do planetoidy Psyche potrwa sześć lat. Pojazd będzie napędzać silnik jonowy, zasilany przez panele fotowoltaiczne. Samo badanie planetoidy ma zająć 26 miesięcy. Misję prowadzą Uniwersytet Stanowy w Arizonie oraz Laboratorium Napędu Odrzutowego Centrum NASA (JPL). Projekt należy do grupy misji Discovery, czyli relatywnie szybkich w przygotowaniu i niedrogich misji o wysokich walorach naukowych. I tym razem nazwa misji nie jest zagmatwanym akronimem, lecz odnosi się bezpośrednio do celu podróży. A jest nim unikatowa planetoida Psyche. Składa się ona w 95 procentach z metalu i ma średnicę ponad 240 kilometrów. Zdaniem naukowców Psyche może być niklowo-żelaznym jądrem młodej planety, która utraciła skorupę w wyniku kolizji z innymi ciałami. Pochodzi z początku kształtowania się Układu Słonecznego. Asteroida Psyche to nagie jądro niedoszłej planety W okresie formowania się Układu Słonecznego często dochodziło do tworzenia się planetozymali. To zalążki planet, które następnie zderzały się ze sobą. Młody planetozymal obrasta materią, staje się coraz bardziej masywny. W jego wnętrzu dochodzi do rozdzielenia się pierwiastków. Sonda DART, która rozbiła się na planetoidzie, wyrzuciła w kosmos tysiąc ton gruzu – podaje NASA To był wyjątkowo udany test obrony planetarnej. Najnowsze dane zebr…

podroz-do-jadra-niedoszlej-planety-wystartowala-misja-na-psyche-planetoide-zbudowana-z-cennych-metali-fot-nasa-television-63d6ca3.jpg
width: 1024
height: 576

Chińczycy zaczynają drążyć kolejną z najgłębszych dziur w Ziemi. Ma mieć aż 10 kilometrów. Co chcą odnaleźć?
type: item
date: 2023-07-27T08:29:56.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: chiny
subject: Edukacja
subject: geologia
subject: górnictwo
subject: rekordy
subject: ziemia
description: To mają być największe odwierty w Chinach i jedne z największych na świecie. Chińczycy w maju rozpoczęli drążenie otworu na pustyni Taklamakam w Kotlinie Kaszgarskiej. Teraz ruszają podobne prace w Syczuanie.
encoded: W tym artykule: Głębokie odwierty na pustyni Kamień milowy w eksploracji Ziemi Chińczycy szukają gazu i ropy Rekordowo głęboka dziura w Ziemi 30 maja – rozpoczęło się kopanie jednej z największych dziur w Ziemi, jaką kiedykolwiek wydrążono. Odwiert powstaje w północno-zachodnich Chinach, w autonomicznym regionie Sinciang. Jego planowana głębokość to 11 km i 100 metrów. Jeśli faktycznie uda się zejść tak głęboko, Chińczycy mają nadzieję dotrzeć do warstw skał z okresu kredy. Czyli mających około 145 mln lat. Projekt ma zostać zrealizowany w rekordowym czasie 457 dni. W lipcu ruszył podobny projekt w prowincji Syczuan. Tym razem planowana głębokość odwiertu to 10 km. Głębokie odwierty na pustyni Jak trudne będą te przedsięwzięcia? Sun Jinsheng, naukowiec z Chińskiej Akademii Inżynierii, porównał je do przejechania ciężarówką po dwóch cienkich stalowych linach. Sprzęt użyty w trakcie prac waży 2000 ton. Będzie musiał wytrzymać temperatury sięgające 200 st. C i ciśnienie atmosferyczne 1300 razy większe niż na powierzchni Ziemi. Dodatkowa trudność to miejsce prac. Pierwszy odwiert powstaje na pustyni Taklamakam, jednej z największych piaszczystych pustyń na Ziemi. To najsuchsza i najgorętsza pustynia w Chinach. W zimie może być tam minus 20 st. C i może spaść śnieg. W lecie temperatury sięgają 40 st. C. Dlaczego Chińczycy zdecydowali się kopać właśnie tam? Kamień milowy w eksploracji Ziemi Chińskie media – np. agencja Xinhua – ochrzciły planowany odwiert „kamieniem milowym w eksploracji wnętrza Ziemi”. Ma on stanowić odpowiedź naukowców na apel chińskiego prezydenta Xi Jinpinga. W 2021 roku uznał on wnętrze Ziemi za jeden z czterech najważniejszych obszarów do eksploracji przez chińskich badaczy. Jednak cel przedsięwzięcia jest nie tylko naukowy. Stoją za nim m.in. największy państwowy koncern paliwowy China National Petroleum Corporation oraz Sinopec – potężny producent ropy i produktów ropopochodnych. Kotlina Kaszgarska – w dużej części zajęta przez pustynię Taklamakan…

chinczycy-zaczynaja-drazyc-jedna-z-najglebszych-dziur-w-ziemi-ma-miec-az-11-kilometrow-fot-tan-hui-vcg-via-getty-images-e822b34.jpg
width: 1024
height: 768

Jak powstało złoto i ile jest go na Ziemi? Już niedługo jego złoża mogą się wyczerpać
type: item
date: 2022-12-26T12:02:07.000Z
creator: Artur Białek
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: geologia
subject: górnictwo
subject: metal
subject: ziemia
subject: złoto
description: Jedni postrzegają je jako najlepszą lokatę kapitału, dla innych jest pierwiastkiem popychającym naukę do przodu. Jeszcze inni widzą w nim symbol statusu społecznego. Ludzie od tysięcy lat zachwycają się złotym kruszcem, ale nie każdy wie, skąd ten szlachetny metal wziął się na naszej planecie. Jak powstało złoto? Ile jest go na Ziemi i czy jego złoża mogą ulec wyczerpaniu? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Co wiemy o powstaniu złota? Część złota znalazła się na Ziemi w następstwie Wielkiego Bombardowania Skąd złoto wzięło się w skorupie ziemskiej? Kto i kiedy odkrył złoto? Gdzie występuje złoto? Ile jest złota na Ziemi? Jak pozyskuje się złoto? Stan współczesnej nauki pozwala odpowiedzieć na wiele trudnych pytań. Wiemy, jak powstał węgiel kamienny i jak powstała ropa naftowa. Czy jednak potrafimy stwierdzić, jak powstało złoto? Naukowcy są zdania, że ten pierwiastek jest obecny na Ziemi właściwie od początku jej istnienia. Czy to oznacza, że złoto ma pochodzenie pozaziemskie? Tak, właśnie takie założenie należy uznać za słuszne. Złoto, które tak cenimy i którego tak pożądamy, powstało w najbardziej ekstremalnych warunkach panujących w przestrzeni kosmicznej. Co wiemy o powstaniu złota? Ciężkie pierwiastki powstały w najbardziej ekstremalnych warunkach, jakie panowały w młodym Układzie Słonecznym na etapie formowania układu planetarnego. Dotyczy to także złota. Czy to oznacza, że ten niezwykle cenny metal „przybył” na Ziemię z kosmosu? Dokładnie tak, podobnie zresztą jak inne pierwiastki, które uformowały nasz glob. Złoto jest obecne na Ziemi od początku jej istnienia. Wiele miliardów lat temu, Układ Słoneczny był tylko mgławicą gazów i pyłów, rozciągającą się na wiele lat świetlnych. Gdy doszło do wybuchu supernowej, nastąpiło zagęszczenie materii, która zaczęła tworzyć zwarte skupiska. Gaz osiągnął niewiarygodnie wysoką temperaturę i ciśnienie, w efekcie czego zaczął przyciągać inne cząsteczki. W rezultacie powstał dysk protoplanetarny, w środku którego uformowało się Słońce. Skarb Montezumy – co Montezuma II zrobił ze swoim złotem? W 1981 r. w stolicy Meksyku odnaleziono wyjątkową złotą sztabkę. Czy tam właśnie może być ukryty skarb Montezumy i Azteków? Kim był Montezuma II i w jaki sposób przepadł jego legendarn... W tych ekstremalnych warunkach powstały ciężkie pierwiastki. Wirując wraz z dyskiem, zderzały się ze sobą i łączyły, tworząc planetozyma…

jak-powstalo-zloto-i-ile-jest-go-na-ziemi-fot-getty-images-b000d33.jpg
width: 2121
height: 1414

Co to jest planetoida? Może być niedoszłą planetą, skarbcem z cennymi surowcami lub niszczycielką życia
type: item
date: 2022-10-30T11:48:19.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: asteroida
subject: astronomia
subject: górnictwo
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: planetoidy
subject: planety
subject: układ słoneczny
description: W Układzie Słonecznym istnieją miliony obiektów o średnicy od kilku metrów do kilkuset kilometrów. Co to jest planetoida? To krążący wokół Słońca skalisty obiekt, który jest zbyt mały, aby można go było nazwać planetą.
encoded: W tym artykule: Czym różni się planeta od planetoidy? Jak wygląda powierzchnia planetoidy? Układy podwójne i potrójne planetoid Dlaczego planetoidy mogą być groźne dla nas? Co tworzą planetoidy? Jakie mamy planetoidy? Kosmiczne górnictwo na planetoidach Co to jest planetoida? Planetoidy, zwane też z języka angielskiego asteroidami, są pozostałościami po uformowaniu się naszego Układu Słonecznego. Doszło do tego około 4,6 miliarda lat temu. Planetoidy powstały m.in. dlatego, że narodziny Jowisza zapobiegły tworzeniu się ciał planetarnych w szczelinie między Marsem a Jowiszem. Sprawiło to, że małe obiekty, które już tam były i mogły stanowić budulec dla planet, zderzały się ze sobą i rozpadły na planetoidy , jakie obserwujemy dzisiaj. Czym różni się planeta od planetoidy? Przede wszystkim wielkością. Planetoidy mają średnicę od 1 m (według niektórych źródeł – 10 m) do kilkuset kilometrów. Mniejsze obiekty nazywamy meteoroidami. Większe to planety karłowate i „pełnoprawne” planety. Od księżyców planetoidy różnią się przede wszystkim orbitą, ponieważ nie obiegają planet. Istnieją natomiast tzw. planetoidy trojańskie, które dzielą orbitę z większymi ciałami planetarnymi Układu Słonecznego. Od komet planetoidy różnią się składem. Komety to kule kosmicznego śniegu, złożone z lodu i pyłu. Planetoidy są zbudowane ze skał lub metali. Układ słoneczny: Na początku był chaos Historia Układu Słonecznego to dość zagadkowa układanka. Jedno jest pewne: na początku był chaos. Przeczytaj, jak powstał Układ Słoneczny. Prawie wszystkie planetoidy mają nieregularny kształt. Chociaż kilka z największych, takich jak Ceres, jest prawie kulistych. Wiele znanych planetoid nosi na sobie ślady po uderzeniach. Planetoida Westa ma gigantyczny krater o średnicy około 460 km. Jak wygląda powierzchnia planetoidy? Uważa się, że powierzchnia większości planetoid jest pokryta pyłem lub drobnym regolitem. Tak było w przypadku mierzącej około 500 metrów średnicy planetoidy Bennu, będącej celem misji robo…

zbliza-sie-najwieksza-asteroida-jaka-w-tym-roku-minie-ziemie-czy-mamy-powody-do-obaw-fot-getty-images-81c9f65.jpeg
width: 2000
height: 1498

Cześć pracy - krótka historia śląskiej doli [REPORTAŻ]
type: item
date: 2019-09-09T03:10:15.000Z
creator: Dariusz Kortko
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: górnictwo
subject: kopalnie
subject: Lifestyle
subject: śląsk
subject: węgiel
description: Śląsk został, dosłownie, przeorany. A to niszczące naturę wyrywanie ziemi bogactw kształtowało zarazem człowieka, dając niezwykły etos pracy.
encoded: Reportaż Dariusza Kortko, 2009 Węgiel. Bogactwo i przekleństwo Górnego Śląska. Zapełnił krajobraz szybami kopalń, kominami fabryk i osiedlami familoków z czerwonej cegły, wprowadził nowe obyczaje. Kazał mówić raz po polsku, raz po niemiecku. Wzbudzał strach, ale i dawał pewny chleb. Jego czas się kończy, jednak mieszkańcy tej ziemi nie powinni bać się zmian. Węgiel nauczył ich ciężko i solidnie pracować. Szacunek do pracy stanowi cenne dziedzictwo. Giszowiec w 1936 r. to górnicze osiedle niedaleko kopalni „Giesche”. Wiejskie domki, każdy z ogródkiem. W chlewikach kury, kaczki, świnie, kozy. To tam przychodzi na świat Erwin Sówka. Matka wie, co go czeka. Porządek jest taki: jak chłopak skończy 14 lat, ojciec zabierze go pod ziemię. Nauczy syna rąbać węgiel, a on przekaże tradycję dalej. Ale Erwin tak nie chce. Kopalnia to czarna dziura, z której wydobywa się pył i osiada na wypucowanych przez matkę oknach. Nie da się jej lubić. Na szczęście w Giszowcu remontują drogi. Erwin woli wozić taczką kostkę brukową. Zarobione grosze kładzie matce na stole w kuchni – tak samo jak ojciec, gdy przynosi wypłatę z kopalni. Robota przy kostce szybko się kończy, ale są przyjęcia w przykopalnianej elektrowni „Jerzy”. Byda za elektryka – myśli Erwin. Przy obsłudze turbiny poznaje Teofila Ociepkę. To mistyk, okultysta, mistrz nauk tajemnych Loży Różokrzyżowców. Przez całe życie stara się odkryć prawdę o świecie. Opowiada Sówce o Saturnie, na którym po śmierci przebywają nasze ciała astralne, o bestiach, które tam mieszkają, smokach, które walczą ze sobą jak dobro i zło w człowieku. Sówka jest zaczarowany, chce malować. Po wojnie kopalnia „Giesche” nazywa się „Wieczorek”, od Józefa Wieczorka, działacza komunistycznego. Jest robota w dziale propagandy, przy malowaniu portretów Lenina, wielkich budów socjalizmu, dodawaniu majestatu górnikom dumnie patrzącym w przyszłość. Sówka na etacie maluje transparenty i dekoruje sale na partyjne egzekutywy, a po szychcie bezwstydnie gołe święte Barba…

czesc-pracy-krotka-historia-slaskiej-doli-reportaz-3af4827.jpeg
width: 5472
height: 3648

Wydobywają "diabelskie złoto" w oparach gazu. Turyści płacą, żeby na to popatrzeć
type: item
date: 2019-08-12T00:41:57.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: etyka
subject: fotoreportaż
subject: górnictwo
subject: Kultura
subject: praca
subject: Travel
subject: turystyka
subject: wulkany
subject: wyspa jawa
description: Przepiękne widoki góry Ijen urzekają podróżnych od stuleci, ale w ostatnich latach jej kopalnia siarki stała się kontrowersyjną atrakcją turystyczną. [FOTOREPORTAŻ]
encoded: Zobacz zdjęcia>>> Gruba zasłona dymu zasłania niebo nad górą Ijen, a zapach siarki nasyca powietrze. Trujący wyziewy, które przedostają się z aktywnego wulkanu we wschodniej Jawie, nie służą mieszkańcom - palą w płucach i szkodzą skórze skórze. Ale od 1968 roku górnicy z Góry Ijen wchodzą w ten labirynt chmur gazu, by wydobyć "diabelskie złoto" i znieść je po zboczu góry. Na Górze Ijen znajduje się jedna z ostatnich aktywnych kopalni siarki na świecie. Od dwustu lat nieziemskie widoki przyciągają naukowców i podróżników, a w ostatnich dziesięcioleciach górnicy stali się kontrowersyjną atrakcją turystyczną. Diabelskie złoto Każdego dnia górnicy odbywają uciążliwe wędrówki na dziewięciometrowych stokach Ijen pod osłoną ciemności, po czym schodzą kolejne 3000 stóp do krateru, gdzie zainstalowano sieć sztucznych rur ceramicznych, które odprowadzają opary siarki. W tak niesprzyjającym otoczeniu, wydobywają stwardniałe bloki ważące nawet do 70 kg i własnymi siłami sprowadzają je na dół. Dziennie robią zazwyczaj po dwa takie kursy, za które dostają równowartość pięciu dolarów. Około 2 rano, kiedy pierwsi górnicy rozpoczynają wspinaczkę, setki turystów wchodzą już po bokach Ijen, aby zobaczyć słynne niebieskie płomienie, które można dostrzec tylko w nocy. Góra słynie również z turkusowego jeziora, które przybiera niesamowity blask w ciemności. Oszałamiająco piękny, ma pH niższe niż kwas akumulatorowy – to największe kwaśne jezioro na Ziemi, tak żrące, że jest w stanie rozpuścić metal. (Nie) etyczna turystyka Uważane za formę turystycznego dziedzictwa, kopalniane wycieczki można odbyć na całym świecie od Afryki po Australię. W przeciwieństwie do góry Ijen, niewiele z kopalń nadal działa, a mnóstwo z nich zostało przekształconych na muzea. Niektórzy badacze sugerują, że rzesze turystów przyjeżdżają w te strony, ponieważ przyciąga ich uczucie wzniosłości wywołane przyjemnością z oglądania niebezpiecznego, ale budzącego podziw obiektu lub zjawiska, takiego jak gwałtowny akt nat…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/29e926ee9ad990f51e54f4afd9d77b43ee1996ed-4c19a41.jpeg
width: 885
height: 590

Metan – nowa nadzieja dla polskiego przemysłu, gospodarki i środowiska
type: item
date: 2017-11-28T10:02:48.000Z
creator: jbuczynska
subject: Lifestyle
subject: National Geographic Site
subject: ekologia
subject: gaz
subject: globalne ocieplenie
subject: górnictwo
subject: metan
description: PGNiG prowadzi badania nad wydobyciem metanu ze złóż węgla kamiennego na terenie Górnego Śląska. Jeśli badania pójdą pomyślnie, a wiele na to wskazuje, to może być wielka szansa dla polskiego przemysłu, całej gospodarki i oczywiście – środowiska.
encoded: Projekt Gilowice – od nazwy miejscowości, w której prowadzone są badania – to efekt strategii rządowej na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju uchwalonej przez Radę Ministrów 14 lutego bieżącego roku. Gilowice w liczbach Projekt nie jest jeszcze zakończony, ale inżynierowie PGNiG mogą się pochwalić obiecującymi wynikami. W ciągu 9 miesięcy testów, ze złóż węgla kamiennego udało się otrzymać ponad 790 tyś m3 metanu. To znaczy, że średnio w ciągu doby wyprodukowano 5 tyś m3 tego gazu. Na terenie tzw. Międzyrzecza, jak szacują specjaliści, może znajdować się 170 mld m3 metanu. W Polsce rocznie zużywa się 16 mld m3 tego gazu, a to oznacza, że górnośląskie zasoby nie tylko zaspokoiłyby nasze potrzeby na 10 lat, ale, co za tym idzie, uniezależniłyby nasz rynek od metanu pochodzącego z importu. Korzyści nie tylko dla gospodarki Wydobycie jest możliwe dzięki technice szczelinowania hydraulicznego. Ta metoda została opracowana z myślą o pozyskiwaniu gazu z łupków. W uproszczeniu polega ona na wpompowywaniu do odwiertu płynu, który rozszczelnia węgiel i skały go otaczające. W ten sposób uwalnia się metan. Fenomen tej metody polega też na tym, że ułatwia pracę górników pracującym w kopalniach węgla, bo przyspiesza ich pracę i co najważniejsze, chroni przed wybuchami metanu. To oznacza, że nie tracą czasu na pozbywanie się gazu z pokładów węgla i mogą pracować nie martwiąc się o własne bezpieczeństwo. Najlepszy metan, to taki, który się pali Przy spalaniu metanu w odpowiednich warunkach powstaje tylko dwutlenek węgla i para wodna. Przy produkcji energii ze spalania tego gazu nie powstają inne szkodliwe substancje, które zanieczyszczają środowisko, wpływają na globalne ocieplenie i zwyczajnie nas trują. Niewykorzystany metan jest gazem cieplarnianym, który aż 22 razy bardziej wpływa na podnoszenie się temperatury na Ziemi niż dwutlenek węgla. Mimo, że CO2 jest więcej w powietrzu, to jest on mniej szkodliwy, bo niespalony metan wchłania 25 razy więcej ciepła. Dlatego, aby zminimalizowa…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/538ab97cb5a8c023001469923dd4a792d4d44163-2f7afa0.jpeg
width: 4900
height: 3271

Do potu kropli ostatniej
type: item
date: 2009-10-25T13:19:02.000Z
creator: Dariusz Kortko
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: fotografia
subject: górnictwo
subject: kopalnie
description: Kto nie był na dole, nie powąchał węgla, nie skichał się od pyłu, nie spocił się, nie machał łopatą, nie sfajdał się ze strachu, ten nie ma prawa mówić o górniczym trudzie – mówią, dopalając ostatnie papierosy.
encoded: – Juzaś przyjechali na gruba reportery. Nacjonale Geografik tym razem – górnicy w cechowni zaspokajają ciekawość. Patrzą na aparat fotograficzny, ale bez entuzjazmu. To dla nich nie nowość. – Już tu niejedne byli, już nas kryncili. Telewizjo polsko, francusko, niemiecko... – wymieniają. – Materiał o Śląsku robimy, o ciężkiej pracy – wyjaśniamy. – A kaj już byliście? – pytają. – Od Bytomia po Pszczynę, od Gliwic po Mysłowice. Tylko w sercu regionu, w ciągu pół roku, przejechaliśmy prawie 4 tys. km samochodem... – A na dole byliście? Na dół trza zjechać, tam pofilmować, a nie ino na wierchu – przerywają z nutką pogardy. Bo zwykle jest tak: na kopalnię przyjeżdża ekipa, dziennikarz w garniturze, dźwiękowiec i kamerzysta. Uważają, żeby się nie pobrudzić, zadadzą dwa pytania, sfilmują szyb kopalniany i już wszystko wiedzą. A potem w telewizji gadają, jaka to praca górnika ciężka. – Ch... wiedzą. Kto nie był na dole, nie powąchał węgla, nie skichał się od pyłu, nie spocił się, nie machał łopatą, nie sfajdał się ze strachu, ten nie ma prawa mówić o górniczym trudzie – mówią, dopalając ostatnie papierosy. – Ale my jedziemy z wami – odpowiadamy. Nie wiedzą, że to nasz czwarty zjazd, a pod ziemią spędziliśmy w sumie około 20 godzin, docierając na głębokość 650 m. Że zjeżdżaliśmy z górnikami do „Piasta”, „Pokoju”, „Wieczorka”... Obsypani pyłem węglowym, spoceni, z obtartymi przez gumowce stopami, śmiertelnie zmęczeni, zanim jeszcze dotrzemy do ściany, do przodka. Siedzieliśmy przy nich, obserwowaliśmy, gadaliśmy, żartowaliśmy. I pstryk, pstryk, pstryk... Karty w aparacie fotograficznym zapełniają się jedna po drugiej. Pod ziemią i na powierzchni. W sumie ponad 8 tysięcy zdjęć! Jak przekonać do siebie ludzi? Trzeba z nimi spędzać czas. Sporo czasu. Pozwolić się ugościć. Od stycznia do końca lipca w domach naszych bohaterów i w śląskich restauracjach zjedliśmy: 40 rolad, 265 klusek polanych zołzom, niezliczone ilości modrej kapusty. Kołocza z posypką – uzbiera się na blaszkę. Ka…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6fa6d46f2d588f352d72a2327499f9b90fbf04c5-1d22828.jpeg
width: 600
height: 399

Śląsk oczami Tomasza Tomaszewskiego
type: item
date: 2009-10-21T09:34:23.000Z
creator: Agnieszka Budo
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: barbórka
subject: fotografia
subject: górnictwo
subject: gwara
subject: kopalnie
subject: śląsk
subject: tomasz tomaszewski
subject: tradycje
subject: węgiel
description: W jubileuszowym numerze polskiej edycji National Geographic ukazał się Pana obszerny fotoreportaż, dotyczący Śląska i jego mieszkańców. Skąd pomysł zrobienia materiału właśnie w tym miejscu i o tych ludziach?
encoded: - Robiłem materiał o polskiej wsi i pomyślałem, że nadszedł już czas, aby uhonorować także polskiego robotnika, człowieka, który ciężko pracuje fizycznie. W sposób całkowicie oczywisty skierowałem się w stronę Śląska, gdzie ten etos pracy jest najbardziej czytelny. Nie pomyliłem się. Jest to absolutnie magnetyczna kraina, w której ludzie obsesyjnie myślą o pracy, a tradycja ciężkiego wysiłku, związanego z nią, jest znana od zawsze. - Czy Śląsk się Panu spodobał? - Muszę przyznać, że jestem zachwycony Śląskiem i ludźmi, których tam spotkałem. Są oni tolerancyjni, mają świetne poczucie humoru i dystans do siebie samych. Na Śląsku ciągle ważna jest tradycja, rodzina i praca. To właśnie tym wartościom, w innych częściach Polski odchodzącym już w zapomnienie, poświęciłem najwięcej czasu. Prace nad tym materiałem trwały długo, bo aż od marca do sierpnia. - Przez całe pół roku przebywał Pan na Śląsku? - Tak. Przyznam, że dzisiaj takich magazynów, które pozwoliłyby fotografowi na tak długą pracę nad jednym tematem praktycznie już nie ma. Jedynie waszyngtoński National Geographic ciągle jeszcze zleca tego typu materiały, ale w Europie, a szczególnie w Polsce, jest to absolutnie niemożliwe. Toteż zastosowałem metodę, która dobrze się sprawdziła w trakcie mojej pracy nad reportażem o polskiej wsi pt.„Rzut beretem”. Zgłosiłem się do dwóch zaprzyjaźnionych firm, które zajmują się fotografią, a mianowicie Nikon Polska i Epson Europ, z prośbą o pokrycie kosztów związanych z produkcją tego materiału. To jest pewna forma sponsoringu, nie stosowana zbyt często do tej pory. Wydaje się dość interesującym sposobem na robienie materiałów pogłębionych, nad którymi prace mogą trwać znacznie dłużej, niż w każdej innej sytuacji. I o tyle jest to pomysł dobry, że firmy na ogół nie stawiają żadnych merytorycznych warunków, czyli nie mają wpływu na to, jak ten materiał będzie wyglądał. Korzystałem z najnowszego sprzętu NIKON-a aparatu D3, i dzięki niemu mogłem robić zdjęcia w absolutnie ekstrem…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/57db5c184dc3a9488a509c8873e4458e64a6d994-0710e58.jpeg
width: 600
height: 399