„Każdy człowiek bezpiecznie zwieziony z gór to jest radość. O to walczymy”. Rozmowa z Rajmundem Kondratowiczem, ratownikiem GOPR-u
Przygoda w najczystszej formie – tak można opisać życie ratownika GOPR-u. Codziennie ruszasz na poszukiwania, pokonując własne ograniczenia i stawiając czoła niebezpieczeństwom. To jak ciągła ekspedycja, gdzie każdy dzień przynosi nowe, niezapomniane doświadczenia. Gdy wspinasz się po stromych zboczach, czujesz, że to jest twoje miejsce. Ratowanie życia w takich warunkach to nie tylko praca, ale prawdziwa misja pełna emocji i niezrównanej wolności.
Z Rajmundem Kondratowiczem o pracy w GOPR-ze rozmawia Małgorzata Szumska. Rajmund Kondratowicz: Z punktu widzenia codziennego ratownictwa rzadko się zdarzają wypadki w jaskiniach. Ale każdy, kto opanuje jaskiniowe techniki linowe, potem nie powinien mieć problemów z żadnymi innymi technikami linowymi. Ratowanie na stromych zboczach, w skałach, paraglajciarzy na drzewach – to jest potężny plus, gdy masz opanowane techniki jaskiniowe, bo one przydają się później w codziennej pracy. Małgorzata Szumska: Zdarzało ci się dostać psychicznie po głowie, tak żeby mieć przerwę od pracy albo zgłosić się o pomoc do psychologa? R.K.: Nie zdarzyło mi się coś takiego, podchodzę z dystansem do życia i do tego, co robię. Trudne emocje podczas akcji trzeba odrzucać, niwelować je. Potem sam sobie to trawię. Świat taki jest, trzeba się z tym pogodzić, wypadki się zdarzają i będą się zdarzały. Radzę sobie dobrze. Reszta ekipy też, jesteśmy dość specyficznymi ludźmi… M.S.: Ty jesteś chyba jeszcze bardziej specyficzny, bo poza szukaniem adrenaliny w górach szukasz jej też w jaskiniach. R.K.: W jaskiniach mogę spędzić wiele dni, biwakować w nich, penetrować je tygodniami. Na przykład dla mnie jaskinia ma ciekawy zapach, jestem z nim zaprzyjaźniony. Gdy wsadzam głowę do wąskiego wejścia, od razu czuję tę woń. A później jest odwrotnie. Z czasem przyzwyczajam się do niej i gdy w końcu zbliżam się do wyjścia, zaczynam czuć zapach powietrza na zewnątrz. Inny jest, gdy jaskinia ma wejście w środku lasu. Inny, gdy wysoko, w strefie bez bogatej roślinności. Na co dzień nie czujemy zapachu powietrza, a to jest niesamowite doznanie. Gdy zaczyna się przygodę jako grotołaz, jest adrenalina, są zupełnie inne emocje. A jak już się eksploruje podziemia od lat, to docenia się właśnie takie niuanse. M.S.: To jak zacząć taką przygodę? R.K.: Najlepiej najpierw odwiedzić komercyjną jaskinię, taką dla turystów. Zobaczyć, czy czujemy się bezpiecznie, czy nam się podoba. Choć wiadomo, że te udostępnione dla turystów często są piękne, jak sudecka Jaskinia Niedźwiedzia, a często te nieznane, które eksplorujemy, nie mają już takiej szaty naciekowej. No, ale jeśli nam się spodoba i mamy ochotę zacząć swoją przygodę, najlepiej zapisać się do zarejestrowanego speleoklubu. Tam są świetni szkoleniowcy, grupowe wyjazdy, można się uczyć od kolegów starszych po fachu. To najbezpieczniejsza droga. M.S.: Jesteś w GOPR-za od 27 lat. Jakie najczęściej są zdarzenia? R.K.: Nie mam przed sobą statystyk, ale według mnie najczęstsze są drobne urazy stawów, skręcenia, naderwania więzadeł. Często pojawia się też wycieńczenie organizmu. Jest też coraz więcej poszkodowanych rowerzystów, zwłaszcza odkąd pojawiły się rowery elektryczne. To na nich jest dużo wypadków, bo niestety z nich korzystają mniej doświadczeni rowerzyści, a jazda po górach, choć mniej męczy na elektryku, jest bardzo niebezpieczna. M.S.: I jak wygląda taki wyjazd do niedużego zdarzenia? R.K.: Dostajemy od dyspozytora zawiadomienie. Podaje nam informacje o miejscu zdarzenia i ogólne dane, co się stało, jaki jest stan poszkodowanego, ewentualnie jego wiek i płeć, bo to też może mieć znaczenie. Dosłownie parę minut trwa ruszenie w trasę. Wsiadamy do samochodu, pracujemy zwykle dwójkami. Zdarza się, że jedziemy na sygnałach. Na szlakach jest gęsto, więc lepiej ostrzegać, że się pędzi, żeby turyści mieli czas zejść z drogi. Terenowe samochody są niezbędne, zwykłe auto nie ma szans na trudnych górskich drogach. Czasami wjeżdżamy w takie miejsca, że ludzie się dziwią, że potrafimy tam dotrzeć. Ostatnio miałem wezwanie do wypadku rowerowego. Poszkodowany nie umiał powiedzieć, gdzie dokładnie jest. Na szczęście widział to lokalny leśniczy, zszedł do pewnego miejsca, żeby nas spotkać i dosiadł się jako pilot. Pytał nas zdziwiony, czy jesteśmy pewni, że tam wjedziemy. Zapytaliśmy tylko, czy według niego auto się zmieści między drzewami. Jeśli tak, to wiadomo, że dojedziemy. M.S.: Czy macie szkolenia z jazdy terenowej? R.K.: Tak, oczywiście, że tak, i to jest świetna zabawa. Ale najlepszym treningiem są po prostu częste wyjazdy. Wyjazdy są niemal codziennie i to jest najlepsze – szkolenie się w boju. M.S.: Czy po tylu latach pracy wszystkie akcje zlewają ci się w jedną? Czy są takie, które zapadają na dłużej w pamięć? R.K.: Wiele akcji – związane ze skręconą nogą, drobnymi urazami u poszkodowanego – zlewają się. Wiadomo, że dla danego człowieka to jest dramat, ale dla nas takie zdarzenia są standardowe. Jadę, opatruję, zwożę i nie zostawia to we mnie śladu. Wiadomo, że cieszą te sukcesy, każdy człowiek bezpiecznie zwieziony z gór i oddany pod opiekę służb medycznych albo rodzinie to jest radość. O to walczymy. Ale na dłużej na pewno zostają ze mną akcje wielogodzinne, skomplikowane logistycznie, z wieloma ratownikami, jak te tegoroczne na Śnieżce albo poważniejsze zaginięcia… Było kilka wypadków śmiertelnych, przy których byłem. Pochylamy się później nad tym, zastanawiamy, co się stało, że zdarzyło się tak, a nie inaczej. Niestety, niemal zawsze takie zdarzenia to jest wynik ludzkiego błędu i złego przygotowania… Dlatego staramy się temu zapobiegać, dawać informacje na szlakach. Można do nas zadzwonić i zapytać przed wyjściem w góry o warunki, o to, jak się przygotować. Prewencja jest najważniejsza. Oczywiście trzeba być przygotowanym zarówno sprzętowo, jak i mentalnie, dać sobie czas na zdobycie doświadczenia. Góry stoją, nic nie ucieka, można dawkować sobie trudności. Nie wchodzić od razu od biurka na najwyższy szczyt. Można przyjeżdżać co jakiś czas i stopniować, ćwiczyć kondycję, ograniczać zagrożenie. Dla własnego dobra. Materiał promocyjny marki Defender
W Górskim Ochotniczym Pogotowiu Ratunkowym stała jest tylko zmiana
W sercu każdego ratownika GOPR-u bije niepohamowana miłość do przygody. Każde wezwanie to zastrzyk adrenaliny, który budzi w nich nieustanną gotowość do działania. To jak niekończąca się ekspedycja, pełna niespodziewanych zwrotów akcji i niezapomnianych chwil. Gdy jedziesz na akcję, czujesz adrenalinę we krwi, czujesz, że to miejsce, do którego naprawdę przynależysz.
Z Rajmundem Kondratowiczem o pracy w GOPR-ze i zmianach, które zaszły przez ostatnie ćwierć wieku w tej organizacji, rozmawia Małgorzata Szumska. Rajmund Kondratowicz: Momentem decydującym o chęci wstąpienia do GOPR-u był wypadek mojego kolegi ze studiów. Byliśmy w Karkonoszach na nartach. Podczas zjazdu uległ wypadkowi i to ja wzywałem pomoc, asystowałem ratownikom GOPR-u. Wtedy poczułem, że to może być coś dla mnie. Małgorzata Szumska: Od razu po tym wypadku wstąpiłeś na ścieżkę ratownictwa górskiego? R.K.: No właśnie nie, bo wtedy dowiedziałem się, błędnie zresztą, że musiałbym mieszkać w tym regionie, a mieszkałem w Żarach, czyli 120 kilometrów od Jeleniej Góry. M.S.: To co się wydarzyło, że jednak trafiłeś do służby ochotniczej? R.K.: Przypadek… Trzy lata później, z uwagi na moją działalność w speleoklubie Bobry w Żaganiu, zostałem poproszony o lokalizację jaskiń w rejonie działania Grupy Karkonoskiej GOPR. Przy tej okazji znów spotkałem GOPR-owców, powiedziałem im, że już wcześniej chciałem do nich dołączyć, ale nie mieszkam w regionie… I okazało się, że wcale nie muszę pod warunkiem, że określony czas w roku spędzę w górach. Powiedzieli mi, że mam mieć czas i ochotę, żeby bywać na dyżurach. No, a ja przecież po to chciałem iść do GOPR-u, żeby bywać na dyżurach! Miałem szczęście, bo oni wprowadzili mnie i poręczyli za mnie. Dawniej było tak, że minimum dwóch GOPR-owców musiało za ciebie poręczyć, żebyś mógł przystąpić do egzaminu. Dziś tego nie ma, każdy może się zgłosić. M.S.: Która opcja przyjmowania do Waszego grona jest lepsza? Stara – z polecenia, czy nowa – prosto z ulicy? R.K.: No właśnie zarząd wciąż rozmawia o tym, że może warto przywrócić ten stary sposób, bo przynajmniej mieliśmy pewniejszych ludzi. Dziś zdarza się, że ktoś w zupełności niezwiązany z górami wpada na pomysł, żeby do nas dołączyć, zdaje egzamin i po kilku miesiącach stażu i naszego inwestowania w tego człowieka okazuje się, że to jednak nie jest jego świat. M.S.: W GOPR-ze spędziłeś w sumie 27 lat. Co zmieniło się w Waszej pracy przez te lata? R.K.: Przede wszystkim sprzęt, a co za tym idzie – techniki. Wydaje mi się, że taka jest właśnie kolejność, że nasze techniki prowadzenia akcji ewoluowały, bo musiały dostosować się do nowocześniejszego sprzętu. O ile dobrze pamiętam, początkowo mieliśmy jakieś stare, wojskowe terenówki z demobilu. Jedna w Jeleniej Górze, jedna w Szklarskiej Porębie… Tyle. Teraz mamy samochody terenowe, quady, skutery, samochody na szosę, żeby tymi naszymi traktorami nie jeździć na szkolenia i ich nie męczyć… Kiedyś każdy z nas miał swoje ciuchy gdzieś zdobyte, kupione na własną rękę, ewentualnie mieliśmy tylko te same naszywki. Dziś mamy zestawy ubrań na lato i zimę. Lepsze są sprzęty do wspinaczki, nosze, apteczki… Wszystko się zmieniło na lepsze, a co za tym idzie – nam łatwiej jest nieść pomoc. Bardzo rozwinął się też temat sprzętu do ratownictwa wodnego, bo też w naszym zakresie jest pomoc na wodach szybko płynących, czyli tzw. górskich rzekach. Albo niesienie pomocy podczas powodzi. Nasi ratownicy w 1997 roku pracowali podczas powodzi we Wrocławiu i w okolicach. To jest często współpraca z policją, pogotowiem, ratowanie na rzekach, na wysokich drzewach, pod ziemią… Śmigłowcem, terenówką, quadem… Przez to wszystko ratownik górski musi być wyszkolony bardzo wszechstronnie. M.S.: To wszystko brzmi jak sceny z filmów o Jamesie Bondzie: helikoptery, skutery, pogoń z czasem. Czy to jest frajda? R.K.: W wielu przypadkach tak, jest to pociągające. Adrenalina, szybka jazda do akcji, walka z czasem… Wielu z nas już wcześniej uprawiało sporty powszechnie znane jako ekstremalne: wspinaczkę, eksplorowanie jaskiń, jazdę na nartach, biegi górskie. Kolejny etap rozwoju i poszukiwania tej frajdy w górach – to jest właśnie GOPR. M.S.: Co Tobie daje GOPR? R.K.: W tej chwili to pracę, ale to dopiero od dwóch lat. A od zawsze daje satysfakcję, jest dużo radości, jak się pomoże komuś, uratuje człowieka. To zawsze jest fajne, ale ja przede wszystkim lubię środowisko ludzi gór. Jest różnorodne, ale wszystkich nas łączy pasja. Dla mnie funkcjonowanie w tej grupie ludzi to chyba główny argument, by być w szeregach ratowników GOPR-u. Materiał promocyjny marki Defender
Jaka jest rola grotołaza w ratownictwie górskim?
Ratownik GOPR-u, będący także grotołazem, łączy pasję do gór z miłością do eksploracji jaskiń. Dzięki swoim umiejętnościom potrafi działać zarówno na powierzchni, jak i w podziemnych korytarzach. Gdy dochodzi do wypadku w jaskini, jego doświadczenie pozwala mu szybko i skutecznie prowadzić akcje ratunkowe. Wspina się po stromych skałach i przeciska przez wąskie szczeliny, by dotrzeć do potrzebujących. Jego wszechstronność i opanowanie w trudnych sytuacjach sprawiają, że jest niezastąpionym członkiem zespołu ratowniczego.
Z Rajmundem Kondratowiczem o trudach jaskiniowych akcji ratowniczych rozmawia Małgorzata Szumska. Rajmund Kondratowicz: To była duża akcja jaskiniowa. Jedna z większych w Europie w ostatnich latach. Brałem w niej udział przez 51 godzin bez przerwy… Małgorzata Szumska: Byłeś w niej zarówno ratownikiem, jak i organizatorem wyprawy? R.K.: To było tak, że byłem kierownikiem wyprawy eksploracyjnej, z naszego speleoklubu, byliśmy w dwóch zespołach trzyosobowych. Nasza trójka została na biwaku, a druga ekipa, która zaczęła wcześniej, wychodziła już z jaskini. Jeden z trójki uległ wypadkowi, spadł kilka metrów, doznając poważnego urazu miednicy. To było 280 metrów pod ziemią i ponad kilometr od otworu. Daleka droga do ewakuacji. Kolega z tej trójki został przy poszkodowanym, drugi przyszedł do nas poinformować o zdarzeniu. To wszystko trwało, oni mieli godzinę drogi do nas na biwak. Gdy usłyszeliśmy o całym zajściu, od razu ruszyliśmy na pomoc. M.S.: Jak sobie poradziliście? R.K.: Jak doszedłem do poszkodowanego, to ugięły mi się nogi. Byłem ciągle w roli kierownika wyprawy. Musiałem złapać oddech, poukładać sobie w głowie, jak z tego wybrnąć, żeby nie pogłębić urazu. Jak go uratować? Było duże zagrożenie, że bez sprzętu tylko pogorszymy jego stan, ale nie mógł tam zostać. Lała się ciągle w tym miejscu woda, a temperatura w jaskini wynosiła 2°C. Dla nas były to ciężkie warunki, dla niego mogły być śmiertelne. Był w pierwszym stopniu hipotermii i mogło być gorzej. Jedyną słuszną decyzją był jego transport w dogodniejsze miejsce. M.S.: A co z pomocą ze strony służb austriackich? R.K.: Jeden kolega wyszedł z jaskini i kontaktował się ze służbami, a my działaliśmy na dole. Analizowałem, jaki mamy sprzęt, jak z tego zrobić nosze, jak go przenieść. Ale udało nam się, choć przeniesienie na odległość 60 metrów zajęło prawie pięć godzin. Po kolejnych sześciu godzinach dołączyły służby austriackie i niemieckie. Z Polski, z Grupy Karkonoskiej GOPR, dojechało też dwóch kolegów z doświadczeniem jaskiniowym. Kierownik akcji ratunkowej, Austriak Wilfried, zachował się świetnie. Gdy dotarli do podnóża góry, przetransportował ich szybko śmigłowcem w pobliże wejścia do jaskini, żeby jak najszybciej mogli dołączyć do akcji ratunkowej. M.S.: To wszystko brzmi, jakby odbyło się w kilka godzin, ale domyślam się, że akcja była długa? R.K.: To była duża i długa akcja, brały w niej udział ekipy z Austrii i Bawarii oraz chłopaki od nas – z GOPR-u i uczestnicy wyprawy klubowej, w sumie ponad 150 osób. Od wypadku do wydobycia poszkodowanego na powierzchnię upłynęło 48 godzin. 51 godzin byłem non stop przy poszkodowanym. Na szczęście akcja zakończyła się sukcesem. M.S.: Czy to normalne, że tyle osób brało w niej udział? Czy to po prostu sposób działania Austriaków? R.K.: Jaskiniowe akcje zwykle potrzebują tyle osób. Kiedy w 2015 roku doszło do wypadku w Jaskini Niedźwiedziej w Sudetach, byli tam ochotnicy prawie z każdej grupy regionalnej GOPR-u. Wtedy wszystkich było ponad 100 osób. Akcje jaskiniowe zdarzają się na szczęście bardzo rzadko, ale są bardzo trudne. Wspomnę o jednej, która miała miejsce w 2014 roku, w Austrii, w Riesending. Trwała prawie dwa tygodnie, brało w niej udział 700 osób, jej koszt wyniósł milion euro… M.S.: Rozumiem, że w jaskiniach zwykle trwa to tak długo? R.K.: Ważny jest poziom wyszkolenia ratowników i ich znajomość terenu. Jeśli prowadzący akcję znają jaskinie, to akcja potrafi być kilkakrotnie szybsza, niż gdy idą w nieznane. Łatwiej jest, gdy wiedzą, gdzie są punkty asekuracyjne, gdzie przymocować linę. Gorzej, gdy trzeba budować nowe układy. Dużym utrudnieniem też są wąskie szczeliny, które czasami trzeba rozkuwać, a to też zabiera dużo czasu. M.S.: Jesteś zarówno tym, który wchodzi do jaskiń dla pasji, jak i tym, który ratuje takich pasjonatów, gdy dojdzie do nieszczęśliwego wypadku. Powiedz mi, jak wytłumaczyć taką pasję, takie narażanie siebie, które może doprowadzić do zaangażowania później kilkuset ratowników, wiązać się później z tak kosztowną akcją… Jak to wytłumaczyć sobie, że to nadal jest OK? R.K.: Ludzkość zawsze miała w sobie pewną ciekawość i chęć poznawania tego, co nieznane. A im bardziej jesteśmy ciekawi, tym bardziej się narażamy, ale to dzięki temu mamy teraz rozwinięte cywilizacje. Gdyby nie to, to pewnie dalej byśmy… M.S.: Siedzieli w jaskiniach? R.K.: Tak! Właśnie! Ta ciekawość jest ważna dla ludzkości. Dzięki niej latamy w kosmos, nurkujemy w głębie oceanu, zdobywamy najwyższe szczyty i najgłębsze jaskinie. Tego nie można oceniać. I my jako ratownicy tego nie robimy, nie oceniamy. My jesteśmy po to, żeby ratować ludzi. A pasja jest po to, żeby pchać ludzi w miejsca niedostępne i niezbadane. Tylko tak jako ludzkość możemy się rozwijać. Materiał promocyjny marki Defender
„Jesteśmy jak rodzina”. O tym, jak działa GOPR, opowiada Mateusz Kaszubski, ratownik
Bycie ratownikiem GOPRu to nie tylko praca – to styl życia, który łączy w sobie pasję do przygody, miłość do gór i chęć niesienia pomocy. Każda akcja ratunkowa jest jak osobny epizod, pełny emocji i wyzwań. Czujesz, jak twoje serce bije szybciej, gdy wyruszasz na poszukiwania zaginionego turysty. W tych chwilach doświadczasz prawdziwej wolności, gdzie każdy krok prowadzi cię przez dzikie, nieokiełznane tereny.
Z Mateuszem Kaszubskim o GOPR-ze jako rodzinie rozmawia Małgorzata Szumska. Mateusz Kaszubski: Mówimy na nich „dzieci GOPR-u”, wychowują się na stacjach, znają teren, jeżdżą z nami na narty, wspinają się, a jak skończą 18 lat, to na egzaminie na członka GOPR-u – podejrzewam – miażdżą wszystkich. Małgorzata Szumska: Czy chciałbyś, żeby Twój syn też dołączył do GOPR-u? M.K.: Jeśli tylko będzie chciał, to jasne, że mu pomogę. Ma dopiero dziewięć lat, ale już jeździ ze mną dużo w teren, widzi też mnie, jak wychodzę w nocy na akcje czy opuszczam rodzinne święto, bo mam wezwanie. Myślę, że dla niego jest to już normą. Być może stanie się z czasem naturalnym wyborem. M.S.: Czyli macie pewnie ratowników z kilku pokoleń tej samej rodziny? M.K.: Tak, u nas w Wałbrzychu jest kilku ratowników z tradycjami. Dziadek był w GOPR-ze, ojciec, a teraz syn. GOPR ma 72 lata, więc już kilka pokoleń się przetoczyło. M.S.: A czy GOPR przestał być już tylko męską służbą? Macie w swoim regionie ratowniczki? M.K.: Oczywiście. Kobiety to świetne ratowniczki, są doskonale wyszkolone, zaangażowane. I podobnie jak my mają swoje życia, swoje prace, swoje dzieci i w tym wszystkim znajdują czas na ochotniczą służbę. Mamy też małżeństwa ratowników, którzy razem realizują tę pasję. Osobiście bardzo lubię pracować z kobietami, mają lepsze podejście do poszkodowanych, zwłaszcza gdy to są dzieci. Śmieję się, że faceci wypadają przy nich jak jaskiniowcy w takich rozmowach, a kobiety mają dużo empatii, potrafią rozmawiać, uspokoić. A to jest bardzo ważne. Lubię mieszane zespoły, męsko-damskie, bo świetnie się uzupełniamy. Mam nadzieję, że z czasem będzie więcej kobiet w naszych służbach. M.S.: Omówiliśmy dzieci i kobiety, czas na seniorów. Jaka jest ich rola w GOPR-ze? M.K.: Tak naprawdę bardzo duża. Niektórzy są cały czas w czynnej służbie i choć nie jadą już bezpośrednio do akcji, bo kondycja im nie pozwala, to są wielkim wsparciem. Pomagają przy stworzeniu dokumentacji, w przygotowaniu sprzętu, niektórzy są świetnymi szkoleniowcami, pełnią też funkcję edukacyjną, mają więcej czasu na spotkania z ludźmi i szerzenie wiedzy. A naszym głównym zadaniem, poza ratowaniem ludzi w górach jest edukowanie, żeby do tych wypadków po prostu nie dochodziło. Mamy w Grupie Sudeckiej świetny klub seniorów GOPR-owców Calcium – oni organizują różne eventy też dla nas, np. wspólną wigilię. Dzięki temu integrujemy się wszyscy i mamy poczucie, że jesteśmy rodziną. M.S.: Ale każdy z Was jest też indywidualistą z mocnym charakterem. Jak radzicie sobie w pracy zespołowej? M.K.: Kiedy startowałem do GOPR-u, mój kolega ratownik powiedział mi, że jak wyjadę z chłopakami, z którymi dobrze będzie mi się współpracować, to prawdopodobnie później większość akcji będziemy robić razem. I rzeczywiście tak jest, że jakoś tak naturalnie łączymy się w podgrupy. Ale na koniec dnia to nie ma znaczenia, czy się lubimy, czy się znamy, zawsze jest świetna współpraca. Mógłbym dołączyć do zupełnie obcego zespołu, nie znając tam nikogo i wiem, że byśmy stworzyli od razu zgrany zespół. Szkolimy się tak samo, jesteśmy nauczeni pracy w każdych warunkach i na każdym górskim terenie, jeździmy na szkolenia w wysokie góry, jak przychodzi do zdarzenia – wszyscy jesteśmy drużyną. M.S.: Ale żeby być przygotowanym do pracy w każdych warunkach, musisz każdego dnia, nawet gdy nie jesteś na służbie, dbać o mindset i zdrowie fizyczne. Jak to pogodzić? M.K.: Ratownikiem jest się cały czas, nawet po służbie. Trzeba dbać o kondycję. Zdawać sobie sprawę ze swoich ograniczeń i delikatnie przesuwać granice. Każdy z nas jest dobry w czymś innym, jeśli w czymś czuję się gorzej, tym bardziej chcę to rozwijać i ćwiczyć. Żartuję czasami, że bardziej o kondycję dbam ze względu na swoje dzieciaki. Gdybym nie ćwiczył, niedługo bym ich nie dogonił, ale w pracy ratownika jest to też kluczowe. A w zdrowym ciele – zdrowy duch. Jeśli wiem, że na akcji sobie poradzę, jestem dobrze przygotowany, to mniej się stresuję, martwię. M.S.: Mówimy ciągle o czynniku ludzkim, a dużą rolę w Waszej pracy odgrywa sprzęt, którym się posługujecie. Czy mam rację? MK: Jak najbardziej. Teraz GOPR jest świetnie wyposażony. Nasze terenówki odgrywają rolę karetek, dowiozą nas na zdarzenie, stają się centrum dowodzenia przy poszukiwaniach, pełnią wiele funkcji. Prawda jest taka, że Defendery stały się tożsame z naszymi służbami, kiedy z asfaltu wjeżdżamy w teren, to czujemy, że jesteśmy w dobrych rękach, że to auto nie zawiedzie. Każdy z nas potrafi jeździć w terenie i wykorzystać możliwości tego samochodu, ale mamy też kilku świetnych kierowców. Więc kiedy wiemy, że gdzieś jest trudny dojazd – a w Wałbrzychu mamy hałdy pokopalniane, na których czasami rozbijają się crossowcy podczas zawodów i do których dotarcie jest bardzo trudne, to bierzemy jednego z tych kierowców i wiemy, że damy radę. Raz wjeżdżaliśmy na prawie pionową hałdę, no a potem był zjazd z poszkodowanym. To są niesamowite emocje. Ale musimy mieć niezawodny sprzęt. Tak jak my musimy dbać o siebie i swoją kondycję, tak musimy dbać o sprzęt, żeby nic po drodze nas nie zaskoczyło. Materiał promocyjny marki Defender
Na czym polega rola planisty w Górskim Ochotniczym Pogotowiu Ratunkowym?
Wstając przed świtem i ruszając w nieznane, ratownicy GOPR-u żyją w harmonii z naturą, jednocześnie stawiając czoła jej najbardziej surowym obliczom. Praca ta jest jak podróż przez dzikie tereny, pełna niespodzianek i niesamowitych widoków. Każde wezwanie to nowa przygoda, która dodaje skrzydeł i przypomina, dlaczego wybrali właśnie tę drogę. W górskich terenach odnajdują prawdziwą wolność i sens istnienia.
Z Mateuszem Kaszubskim o zaginięciach w górach i o tym, jak reagować na szlaku, rozmawia Małgorzata Szumska. Mateusz Kaszubski: To był luty tego roku, z pozoru nic groźnego… rodzina idzie na szczyt góry, w teren, w którym była już kiedyś. Dwunastolatek powiedział rodzicom, że pójdzie skrótem i zaraz się z nimi spotka, gdy ścieżki znów się połączą. To był ostatni raz, gdy go widzieli… Małgorzata Szumska: To była dość duża akcja, słyszałam o niej. M.K.: Tak, bardzo dużo ludzi brało w niej udział – policja, straż, GOPR, mieszkańcy okolicznych wiosek byli gotowi pomóc. Do poszukiwań jest zwykle potrzebnych więcej osób, by zbadać wszystkie możliwe ścieżki leśne i dukty... Warunki były trudne, było zimno, padało, a rodzice powiedzieli, że chłopak nie ma nic w plecaku, czym mógłby się zabezpieczyć przed zimnem bądź nadciągającym zmrokiem. M.S.: Jaką funkcję pełniłeś podczas tej akcji? M.K.: To była moja pierwsza akcja, w której byłem planistą. Już jadąc z Wałbrzycha, w samochodzie odbywałem rozmowy z policjantem koordynującym tę akcję oraz z rodzicami, żeby zaoszczędzić czas i zebrać wszystkie potrzebne informacje. Na miejscu samochód zamienia się w biuro sztabu, to z pojazdu nadzoruję akcję, wydaję GPS-y, udzielam instrukcji, analizuję mapę, teren, koordynuję grupy poszukiwawcze. To jest niesamowite, jak nagle samochód staje się twoim biurem, centrum zarządzania akcją. Wszystko dzieje się szybko, trzeba wydawać polecenia, zbierać informacje, nadzorować kilka grup poszukiwawczych. M.S.: Jak rozmowa z rodziną pomaga w takiej akcji, skoro to właśnie ona najbardziej nie ma pojęcia, gdzie jest osoba zaginiona? M.K.: Niby tak, ale wywiad jest kluczowy. Od początku musimy zakładać każdy scenariusz, może chłopak się zgubił lub np. pokłócili się i sam się oddalił, żeby wystraszyć rodziców? M.S.: A co daje Wam taka informacja jak powód oddalenia? M.K.: Może być tak, że jeśli sam się oddalił na złość rodzicom, to będzie próbował udać się z powrotem do domu, nie będzie mu zależało na tym, żeby się gubić w lesie, tylko żeby nastraszyć rodziców. Może przeczekać w jednym miejscu, schować się przed nimi, ale może też dojść do przystanku autobusowego i pojechać gdzieś w stronę domu. Ale w tym wypadku szybko ułożyliśmy puzzle: chłopak był w harcerstwie, znał się zatem trochę na spacerach leśnych, więc nie bał się na chwilę odłączyć od rodziców. Ewidentnie wybrał złą drogę i się zgubił. W tym czasie wrzucamy też informacje o poszukiwaniach do mediów społecznościowych, dostaliśmy informację, że ktoś był na tym szlaku i widział chłopca. To nam pomaga zawęzić obszar działania. M.S.: Jak zakończyła się ta akcja? M.K.: Na szczęście sukcesem. Znaleźliśmy chłopaka już po zmroku. Był wyziębiony, ale cały i zdrowy. Był odrobinę wystraszony, ale naprawdę dzielnie sobie poradził jak na jego wiek i sytuację. M.S.: Czy to była trudna dla Ciebie akcja? M.K.: Tak. Pierwszy raz występowałem w roli planisty, wcześniej szkoliłem się do tego, ale pierwszy raz cały ciężar koordynacji spadł na mnie. Od moich decyzji zależało powodzenie i czas trwania akcji. Dodatkowo działanie z dzieckiem jest zawsze mocniej obciążające, i to dla każdej służby. Gdy poszkodowanym jest dziecko, dużo więcej od siebie wymagamy. M.S.: Ta opowieść pokazuje, jak ważne jest, żeby jako turysta w górach być wyczulonym na drugiego człowieka. Zwracać uwagę na ludzi, których mijamy, a także śledzić Wasze social media i reagować na postulaty w takich przypadkach. M.K.: TOPR bardzo często publikuje posty o poszukiwaniach, bo Tatry są odwiedzane przez dziesiątki tysięcy turystów dziennie, więc jest duże prawdopodobieństwo, że ktoś daną osobę widział. I często na szczęście ludzie robią tak, jak mówisz – zwracają na siebie uwagę na szlaku, obserwują nasze media społecznościowe i łączą czasami kropki, i mogą nam pomóc. A przede wszystkim pomóc poszkodowanemu. U nas w Sudetach ruch turystyczny też się wzmaga i też coraz częściej nie jesteśmy sami na szlakach, więc takie działania zaczynają przynosić efekty też u nas. A druga sprawa to właśnie zwracanie uwagi na ludzi. Wałbrzych jest otoczony górami, wyjdziesz z domu, źle skręcisz i po pięciu minutach jesteś na szlaku w środku lasu. Jeśli widzimy zdezorientowaną starszą osobę, nieubraną jak na wyjście w góry – zareagujmy. Można z nią porozmawiać, ale możemy też zadzwonić na jeden z numerów alarmowych i zapytać, czy nie trwają poszukiwania. Zdarza się, że ktoś wyjdzie z domu i rodzina go szuka wraz ze służbami po mieście, a taka osoba straciła orientację i jest gdzieś w lesie. Taki telefon nic nas nie kosztuje, a możemy uratować człowieka. A już na pewno trzeba reagować, jak widzimy w lesie samotne dziecko. W mieście tak nie wyłapiemy tego, są place zabaw, dzieciaki się przemieszczają po podwórkach i ulicach, ale dziecko samo na szlaku – to powinno dla nas być czerwoną flagą. M.S.: A zdarzało się Wam szukać kogoś, kto już był w domu? M.K.: Niestety tak. Rodzina lub bliscy wpadają w panikę, informują nas o zaginięciu, służby szukają takiej osoby, co jakiś czas próbujemy też dodzwonić się do poszukiwanego, ale nie zawsze mamy zasięg. Po kilku godzinach udaje się ten kontakt i poszukiwany mówi, że już dawno jest w hotelu. A rodzina w euforii, że nic mu nie jest, nie pomyślała, żeby odwołać poszukiwania. A my rzucamy wszystko, wychodzimy z pracy, zostawiamy nasze rodziny i poświęcamy nasz czas na poszukiwania. Cieszymy się, że poszukiwana osoba jest zdrowa, i kończymy poszukiwania. Ale ważne jest, żeby zgłaszać nam takie sytuacje. Jesteśmy ochotnikami, też chcemy wrócić do domu, bo ktoś tam na nas czeka. Fajnie, żebyśmy bez celu nie chodzili po lesie. Materiał promocyjny marki Defender
Mundur budzący zaufanie. Jak wygląda praca w GOPR-ze?
Wyobraź sobie, że stajesz na szczycie góry, patrzysz na rozległe krajobrazy i wiesz, że jesteś tam, by ratować życie. Adrenalina, determinacja i poczucie misji napędzają cię do działania. To wolność, której nie znajdziesz nigdzie indziej – wolność, która wymaga odwagi, siły i niezłomnego ducha. Tak wygląda praca w GOPR-ze.
Z Mateuszem Kaszubskim o wyścigu z czasem i trudach pracy ratownika górskiego rozmawia Małgorzata Szumska. Mateusz Kaszubski: Dwuletni staż kandydacki kończy się tzw. blachowaniem, dostajemy swoje odznaki GOPR-u, to najpiękniejszy moment w życiu ratownika. Małgorzata Szumska: Jesteś w GOPR-ze już osiem lat. Co było najtrudniejsze do tej pory w twojej ochotniczej służbie? M.K.: Dostać się! Serio, to było największe wyzwanie. A jeśli mówimy o akcjach, to bywa różnie. Są ratownicy, którzy mają szczęście i zawsze, gdy mają dyżur, to trafiają im się akurat jakieś drobne akcje, niektórzy latami nie stykają się z sytuacją zagrożenia życia czy inną wymagającą akcją. A są tacy, którzy trafiają na coś takiego cały czas. Jakiś pech po prostu. Dla mnie trudne są poszukiwania przy podejrzeniu próby samobójczej. Bo tu wiemy, że scenariusz może być najczarniejszy, a my wtedy ścigamy się z czasem. M.S.: Ale to są chyba bardzo rzadkie akcje? M.K.: Nie mam statystyk, ale jak zbliża się listopad, grudzień, okres świąt albo walentynek… Wtedy wiemy, że musimy być gotowi na takie wezwania. Na szczęście z mojego doświadczenia wynika, że jednak w większości wypadków kończą się dobrze. MS: Jak wyglądają procedury przy takich sytuacjach? M.K.: To są ciężkie akcje, wymagają szybkich i dobrze skoordynowanych działań. Mocna współpraca z policją plus pomoc profilera, który za zadanie ma rozmowę z rodziną i bliskimi. To szczegółowy wywiad, który pozwala nam łatwiej poprowadzić akcję. Każdy szczegół może być ważny, może pomóc podjąć decyzję, w którym kierunku najpierw mamy się udać, oraz ocenić, czy jest to próba zastraszenia rodziny i tak naprawdę jakieś wołanie o pomoc, czy uwagę, czy jest to rzeczywiście zdeterminowana decyzja… Oczywiście w jednym i drugim przypadku działamy szybko. Nie ma tu miejsca na nasze zastanawianie się czy błędy. Mobilizacja jest pełna, a my szukamy do skutku. M.S.: Profiler jest w waszych służbach? M.K.: Akurat tutaj, w Wałbrzychu, mamy świetnego profilera przy straży pożarnej, współpracowałem z nim kilka razy. Strażacy i GOPR są zwykle dobrze odbierani przez ludzi, chętniej się przed nami otwierają, zwłaszcza że przy takich akcjach zwykle jest sporo wrażliwych informacji, często wstydliwych. Nasze mundury budzą zaufanie, my nie osądzamy, nie oceniamy, więc rodzinom łatwiej się otworzyć. No, a w takiej sytuacji jest potrzebna każda informacja. Z punktu widzenia naszej służby przekazanie tych informacji albo ich zatajenie może mieć wpływ na przebieg i zakończenie akcji. M.S.: Czy po takiej akcji jest potrzebna pomoc psychologa? M.K.: Po trudnych zdarzeniach przede wszystkim z sobą rozmawiamy. Robimy odprawę, analizujemy, co się stało, omawiamy też działanie każdego z nas i to jest nasza przestrzeń, gdzie możemy się wygadać, zrzucić to z barków. Nie mamy systemowego wsparcia i zatrudnionego psychologa, ale gdyby była potrzeba, jestem pewien, że taka pomoc zostałaby zorganizowana. Ale my radzimy sobie zwykle sami. Śpimy po nocach spokojnie. M.S.: Poruszyłeś bardzo trudny temat, tę część waszej pracy, która naprawdę mocno porusza. Ale służba w GOPR-za to też piękne chwile… M.K.: Jasne, że tak! Jesteśmy ochotnikami, dostajemy blachę, która od 70 lat prawie nie uległa zmianie, ta odznaka to nasza duma. Nasza służba jest dobrze odbierana przez społeczeństwo, robimy to w naszym wolnym czasie, nie zarabiamy na tym, kiedy kogoś uratujemy, to zwykłe „dziękuję” jest najlepszą zapłatą. Kiedy wchodzimy do schroniska i ludzie nas serdecznie pozdrawiają, zagadują, są nas ciekawi – to jest bardzo miłe. Nigdy nie zdarzyła mi się sytuacja, żeby ktoś był wrogo do nas nastawiony. To są służby, które budzą dobre emocje, i dla nas to jest bardzo miłe. MS: Jesteście bohaterami. M.K.: Gdzieś się tak mówi, ale nie lubimy tego. Nie wiem, czy któryś ratownik uważa się za bohatera. Mamy swoje życia, rodziny i pracę. Jedni w czasie wolnym chodzą na ryby, inni zbierają znaczki, a my pomagamy w górach ludziom. Zawsze fajnie mieć jakieś zajęcie, któremu można się poświęcić. M.S.: Wypadki w górach się zdarzają, choć nikt, idąc w góry, o tym nie myśli. Zwłaszcza w takich górach jak Sudety, które wydają się łagodne i bezpieczne. Jak możemy się przygotować, żeby zminimalizować zagrożenie na szlaku? M.K.: Rzeczywiście Sudety to takie góry kapuściane, wydają się bezpieczne i je lekceważymy. Jednak zawsze, wychodząc w teren, musimy się przygotować, znać swój cel i wiedzieć, ile czasu nam zajmie dotarcie i powrót. Mieć odpowiednią mapę, najlepiej papierową. Mieć latarkę. Nie w telefonie, za bardzo na nim polegamy, a może się okazać, że pada nam bateria i nie mamy dostępu do GPS-u, mapy, latarki… Czapka i rękawiczki – nawet latem. Ja przez cały rok nie wyciągam z plecaka czapki i rękawiczek, mam je zawsze przy sobie. Gdy zmęczony w środku letniej nocy nadal jestem na akcji, bardzo mi się przydają. Jeśli coś się stanie i będziemy unieruchomieni, szybko zaczniemy tracić temperaturę, a hipotermia jest bardzo niebezpieczna. Ubrania na deszcz. Wygodne buty. Coś do picia i jedzenia. Mała apteczka. To są podstawowe rzeczy. Warto poświęcić czas przed wyjściem na sprawdzenie na kamerkach internetowych, jak wyglądają szczyty i szlaki, sprawdzić nasze strony – my na bieżąco podajemy warunki panujące w górach. Dosłownie 15 minut researchu i jesteśmy dużo lepiej przygotowani. Nawet jeśli dojdzie do jakiegoś wypadku, to będziemy mogli zadbać o siebie w oczekiwaniu na służby. A to może uratować nam życie. Materiał promocyjny marki Defender
„Psy ratownicze są wzywane do najtrudniejszych akcji”. Rozmowa z ratownikiem GOPR-u, Aleksandrem Karkoszką
Ratownik GOPR-u i jego pies ratowniczy to wyjątkowy duet, który codziennie staje przed wyzwaniami górskiego terenu. Pies, wyszkolony do wykrywania zapachów, może znaleźć zaginionych w miejscach, które są niedostępne dla ludzi. Wspólne akcje ratunkowe wymagają nie tylko profesjonalizmu, lecz także głębokiego zrozumienia i komunikacji bez słów. Ich relacja opiera się na wzajemnym szacunku i nieustannej współpracy, co czyni ich misje ratunkowe niezwykle skutecznymi. W chwilach kryzysu, gdy każda sekunda jest na wagę złota, niezawodny nos psa i doświadczenie ratownika tworzą niezwyciężoną kombinację.
Z Aleksandrem Karkoszką, ratownikiem GOPR-u, o jego najtrudniejszej dotychczasowej akcji rozmawia Małgorzata Szumska. Aleksander Karkoszka: Ludziom wydaje się, że praca z psami ratownikami jest urocza, psy są przecież takie słodkie. Tak naprawdę psy są wzywane do najtrudniejszych akcji. Małgorzata Szumska: Praca ratownika w GOPR-ze to stała adrenalina, skrajnie ciężkie sytuacje. Która akcja do tej pory była dla Ciebie najtrudniejsza? A.K.: Zdecydowanie akcja w kopalni. W jednej z czynnych i działających kopalń doszło do katastrofy górniczej, podczas której zginęło siedmiu górników. Ponad rok trwało przygotowanie chodnika do możliwości wydobycia ciał. Stężenie metanu było olbrzymie, wysoka temperatura… Gdy władze kopalni się z tym uporały, odnaleziono ciała pięciu górników, dwa ciała były ciągle zaginione… M.S.: I to jest miejsce i moment, w którym konieczne są psy? A.K.: Tak, dostałem telefon około 18.00 z pytaniem, czy wezmę udział w akcji. Dwie godziny później byłem na miejscu. Dostałem mocny instruktaż, aparat ucieczkowy, dokładne informacje, co mnie tam czeka. Dali mi też cały specjalistyczny strój górniczy, łącznie z bielizną. Zjechaliśmy windą w dół. Potem kolejką górniczą. Przejście do zawału trwało prawie półtorej godziny. Do takiej akcji mogą jechać tylko najlepiej wyszkolone psy, dla psa przejazd windą czy kolejką pod ziemią to prawdziwe wyzwanie. Musi to być zwierzę, które nie boi się nagłego huku, trzęsienia, pędu. Doszliśmy pod sam zawał, a tam kute żelastwo, zawalone kamienie, strasznie gorąco. Zanim to wszystko ogarnąłem, nagle dostałem informację, że mamy natychmiast wychodzić. To była komenda, zero tłumaczenia. Wracaliśmy trochę krócej, może godzinę. Ale to ponad dwie godziny stresujących warunków dla psa. Na powierzchni czekał dyrektor kopalni, powiedział, że cieszy się, że tu jesteśmy, ale w tym momencie na dole są ekstremalne warunki, temperatura jest skrajnie wysoka. Powiedział: „Proszę wypocząć. Postaramy się zmniejszyć temperaturę i za dwie-trzy godziny wejście tam powinno być możliwe”. Jeszcze zapytał, czy mam świadomość, jak tam jest niebezpiecznie i czy na pewno chcę zejść jeszcze raz… M.S.: Domyślam się, że decyzję podjąłeś już wcześniej. Nie było odwrotu? A.K.: Tak. Zamknąłem psa w aucie, żeby wypoczął. Ja sam postawiłem obok siebie dwa krzesła i zasnąłem na nich na chwilkę. Wiedziałem, że muszę być wypoczęty w miarę możliwości. Zasypiając, szczerze nie wierzyłem, że jeszcze pozwolą nam zejść na dół. Po trzech godzinach obudzili mnie i znowu zeszliśmy pod ziemię. Byłem ja z psem i pięciu górników. Dotarliśmy znowu na przodek. Połamane stemple, włożone lutnie, czyli rękawy powietrzne, żeby wentylować i chłodzić. Było około 40 stopni. Wilgotność blisko 100%, więc warunki jak w piekle. W takich chwilach martwisz się o swoje zdrowie i życie, a ponad to martwisz się o swojego psa. M.S.: Jak sobie radzić z takimi myślami, lękiem? A.K.: Przy akcjach ratowniczych nie można za dużo rozważać i myśleć. Kalkulacje tak, ale nie nadmierne. Jest cel, tego się trzymamy. Co mniej więcej 20 metrów dowodzący zastępem zatrzymywał się i pytał, czy wszyscy dobrze się czują. Wtedy wszyscy musieliśmy mocnym głosem odpowiedzieć: „Tak, czujemy się dobrze”. Wtedy łączył się telefonem górniczym, takim na kablu, z kimś na zewnątrz. Informował, na którym jesteśmy metrze, i szliśmy dalej. Po kolejnych 20 metrach ta sama procedura… Tak przeszliśmy może ze 150 metrów, aż w końcu doszliśmy do głównego zawału. Górnicy odgarniali kamienie, aż pokazał się mały wlot. Wpuściliśmy tam więcej powietrza. Mieliśmy z sobą czujnik metanu, gdyby zaczął wyć, mielibyśmy kilka sekund na ucieczkę. Wpuściłem psa w przesmyk i po kilku metrach zaczął szczekać. Psy szczekają, gdy znajdą człowieka. Żywego albo martwego. Wiedziałem już, że znaleźliśmy szóste ciało... Pies poszedł dalej, tam stała już woda, widziałem, że się interesuje czymś, ale nie szczekał. Woda była głęboka, nie mógł wyczuć dokładnie, ale było widać po zachowaniu, że czuje coś. Zawróciłem go stamtąd dla jego dobra, to było już zbyt niebezpieczne… Powrót był trudny, polewałem psa wodą, bo był przegrzany. Na górze zaraportowaliśmy o wszystkim. Kolejna ekipa górników zeszła na dół i we wskazanych przez nas miejscach odnalazła ciała górników… M.S.: To strasznie trudna historia. Jak sobie później poradziłeś? A.K.: Jakoś musiałem. Po jakimś czasie zaprosili nas, mnie i psa, na barbórkę. Myślałem, że to normalna procedura, że jest dużo zaproszonych gości. Okazało się, że spoza kopalni byliśmy tylko my. Gdy wychodziliśmy, przy bramie byli zwykli górnicy rozpoznali nas i zaczęli bić nam brawo. Wtedy poczułem, jak dla nich wszystkich to była ważna akcja. I jak ważna była nasza praca. M.S.: Co Ci daje ta praca, ten cały trud? Narażasz siebie i swoje psy… A.K.: Spełnienie potrzeby pomagania innym – to jest u mnie na pierwszym miejscu. Mogę pomagać, robić robotę, której nie zrobi zbyt wiele osób w tym kraju. To jest dla mnie najważniejsze. M.S.: Jak czujesz, jak długo będziesz to robił? A.K.: Jak długo to będę robił? Dopóki starczy sił i zdrowia. Chęci i czas zawsze się znajdą, jedyne, co może mnie zatrzymać, to zdrowie. Materiał promocyjny marki Defender
Ratownik GOPR-u pracujący z psem ratowniczym tworzy niezwykły zespół, w którym zaufanie i współpraca są kluczowe. Pies ratowniczy to nie tylko towarzysz, lecz także niezastąpiony partner w poszukiwaniach zaginionych osób w trudnym terenie. Wspólnie przemierzają górskie szlaki, pokonując przeszkody i niebezpieczeństwa, by nieść pomoc tam, gdzie liczy się każda minuta. Ich więź jest wyjątkowa – pies dzięki swojemu niezwykłemu węchowi potrafi odnaleźć osoby nawet w najtrudniejszych warunkach, a ratownik zapewnia mu wsparcie i bezpieczeństwo. To duet, który w górach działa jak jedna, doskonale zgrana jednostka, ratując życie i przynosząc nadzieję tam, gdzie wydaje się, że jej już nie ma.
Z Aleksandrem Karkoszką o służbie w GOPR-ze i roli psa ratownika w poszukiwaniach rozmawia Małgorzata Szumska. Aleksander Karkoszka: Tato dużo chodził po górach, jeździł na nartach, moja rodzina była zawsze aktywna, dużo czasu spędzaliśmy w górach. Wydaje mi się, że wtedy zaczęła się moja droga, która doprowadziła mnie do miejsca, w którym jestem. Do ochotniczej służby w GOPR-ze… Małgorzata Szumska: W którym momencie poczułeś, że to czas, żeby wstąpić do służby? A.K.: Do 26. roku życia uprawiałem dużo sportów, grałem w koszykówkę, brałem udział w biegach na orientację, jeździłem na nartach, wspinałem się, dużo czasu spędzałem w górach. Naturalnym krokiem było wstąpienie do GOPR-u. Gdy przystępowałem do egzaminu, miałem swojego psa, który już wtedy miał dwa lata. Wtedy nawet nie przypuszczałem, że za jakiś czas będę go trenował do służby i że będzie brał udział w takich poważnych akcjach. Teraz to tak naprawdę jest mój drugi etat – szkolenia moich psów, spotkania edukacyjne, starty w zawodach ratowniczych oraz branie udziału w akcjach. M.S.: Jak zaczęła się ta przygoda? Pomyślałeś: „Hej, mam dwuletniego psa, retrivera z Nowej Szkocji, może niech pomoże w poszukiwaniach”? A.K.: Jak zwykle w życiu, wiele zależy od przypadku. Miałem suczkę, która była lekko lękliwa, więc od początku z nią dużo pracowałem, chodziłem na zajęcia z tropienia, szkoliłem ją, widziałem, że jest chętna do działania. Robiłem to głównie dla zabawy i żeby psa czymś zająć. Raz podczas dyżuru spotkałem kolegę, który ma psa ratownika, pogadaliśmy o tym zupełnie luźno, zaproponował, żebym przyprowadził swojego na szkolenie, zobaczymy, co z tego będzie. No i wyszło. Wiedziałem, że dużego sukcesu z tym psem nie będę miał, dość późno zacząłem szkolenia i psy tej rasy nie pracują najlepiej. Z czasem kupiłem drugiego, z dobrej hodowli, to border collie. I teraz działamy we trójkę, ja i moje dwa psy. . MS: Do jakich akcji jesteście najczęściej wzywani? A.K.: Zwykle to są poszukiwania w terenie leśnym. Niestety, jak już znajdujemy osobę poszukiwaną, to często są to osoby martwe. Brzmi to strasznie, ale to bardzo ważna praca, ktoś to musi robić. Psom łatwiej wyczuć molekuły zapachu, więc w takich akcjach są naprawdę przydatne. Jednak na akcji poszukiwawczej ważne też jest wykluczenie pewnego terenu. Psy często dostają trudno dostępne sektory. To też ma duży wpływ na odnalezienie osoby w innym miejscu. Poszukiwania to gra zespołowa. Te historie niejednokrotnie są smutne i często bez happy endu, ale to jest taka praca. MS: Czy zdarzyły ci się jednak happy endy w takich akcjach z psami… AK: ... MS: Ta cisza sprawia, że mam ciarki... A.K.: Na pewno znaczną częścią naszej pracy jest profilaktyka, szkolenia i edukacja. Wiele osób mówi, że to festyniarstwo, bo psy mają być do pracy, a nie do jeżdżenia po pokazach. Ale moim zdaniem to bardzo ważne. Nasze psy mają posłuszeństwo na wysokim poziomie, zdają jedne z najtrudniejszych w Europie egzaminów dla psów ratowników, więc na pokazach robią olbrzymie wrażenie. A my mamy moment, żeby złapać uwagę słuchaczy i ich uczyć. Wtedy też ludzie podchodzą, mówią, że to, co robimy, jest superważne i to są te piękne momenty, bo czujemy, że jesteśmy docenieni. To są te miłe happy endy... Żeby zminimalizować wypadki, a także skalę akcji, potrzebujemy edukować użytkowników gór. Między innymi ciągle mówimy o aplikacji Ratunek, która naprawdę może uratować życie. Pozwala nam szybko skontaktować się ze służbami, wysłać swoją lokalizację, minimalizuje czas trwania zgłoszenia oraz naszego dojazdu. MS: A pewnie w niektórych zdarzeniach liczy się każda sekunda… A.K.: Transport w naszej pracy jest bardzo ważny, każda minuta może zadecydować o tym, czy życie zostanie ocalone, czy się spóźnimy. Zdarzenia rzadko się dzieją na głównym szlaku. Największym wrogiem często jest hipotermia, a w tym przypadku czas się bardzo liczy. Ratując tylko na własnych nogach, nie moglibyśmy pomóc nikomu... Odpowiednie samochody terenowe, quady, skutery – to pojazdy ratujące życie. Oprócz tego piła jest obowiązkowa w pojeździe jadącym na akcję, to jest standard. A zimą – dodatkowo łopata. Bardzo często na naszej trasie pojawiają się zwalone drzewa, trzeba szybko je usunąć. Z kolei zimą łatwo się zakopać, sam śmieję się, że w GOPR-ze zimą to się głównie „łopatuje”, bardzo często odbywa się odkopywanie pojazdów. A przy szkoleniach psów – zakopywanie pozorantów. A jak nie da się dalej jechać, wtedy już pozostaje iść na nogach lub na nartach. Narty przyczepiamy do quada, skutera, wrzucamy na auto – bo pojazdem dociera się tylko do jakiegoś miejsca, często resztę trasy trzeba pokonać, używając już siły własnych mięśni. Gdybyśmy walki z czasem nie przyspieszali odpowiednim górskim transportem, przegralibyśmy tę pogoń. M.S.: Poczekaj, powiedziałeś „zakopywanie pozorantów”? Są chętni ludzie, żeby dać się zakopać pod śniegiem? A.K.: No tak, żeby szkolić psy do ratownictwa lawinowego, potrzebujemy takich wolontariuszy. Jeśli pozorujemy płytkie zasypanie, to pozorant kładzie się na brzuchu, wspiera na łokciach, opiera głowę o ręce, żeby mieć przestrzeń na powietrze. Gdy czuje się niekomfortowo, wystarczy, że wyprostuje ręce, wypchnie się i może wyjść spod śniegu. To są szkolenia dla młodych, poczatkujących psów albo przeprowadzane na początek sezonu, by rozruszać czworonogi. Zasypujemy też pozorantów głęboko – pompujemy duży balon, zasypujemy go, przez noc śnieg się zmraża i robi się pod nim igloo. Spuszczamy wtedy powietrze i wchodzi tam pozorant… Inną metodą jest rura przepustowa, taka jak w rowie pod drogą. Jest wytrzymała, pozorant do niej wchodzi, a my zamykamy wyloty i zasypujemy śniegiem, przez który pies musi go wyczuć. Niestety, zdarzają się w wypadki – z tego, co mi wiadomo, w Polsce nie było jeszcze na szczęście żadnego, ale w Alpach się zdarzyły – igloo się zawaliło i nim wyciągnięto pozoranta, skończyło mu się powietrze. Jak widać, to jest taka praca, że nawet szkolenia bywają niebezpieczne… Materiał promocyjny marki Defender
Morsowanie na sucho – czym jest i jak się przygotować do takiej aktywności?
Każdy dzień ratownika GOPR-u to nowa opowieść pełna przygód i wyzwań, które sprawiają, że życie nabiera intensywności. Wyruszając na akcje ratunkowe, przemierzasz dzikie szlaki i stajesz twarzą w twarz z naturą w jej najbardziej surowej postaci. To jak życie na granicy, gdzie adrenalina i duch przygody napędzają cię do działania. Ratowanie ludzi w takich warunkach daje niesamowite poczucie wolności i spełnienia, tworząc historie, które zostaną z tobą na zawsze.
Z Aleksandrem Karkoszką, ochotnikiem GOPR-u pracującym z psami ratownikami o tym, czym może skończyć się lekceważenie gór i natury, rozmawia Małgorzata Szumska. Aleksander Karkoszka: GOPR według mnie to najlepsza organizacja, jednak jak wszędzie mamy czynnik ludzki, który bywa problematyczny. Najlepsza, bo ochotnicy, wolontaryjnie chcą pomagać ludziom. A przez ten czynnik ludzki – że właśnie jesteśmy ochotnikami, każdy ma swoje życie, tu jest tylko na chwilę – pojawiają się komplikacje. GOPR to grupa indywidualistów, trudne charaktery, ale jak jest akcja, to nie ma dyskusji. Wszyscy jesteśmy drużyną. Każdy daje z siebie wszystko. Małgorzata Szumska: Musicie ochotniczo oddać minimum 120 godzin swojego rocznego życia, żeby pomagać innym. Jakie są wasze motywacje? A.K.: Wiadomo, że ja odpowiadam za siebie, u mnie przede wszystkim to chęć pomagania innym. Mam swoją działalność, nie szukałem tutaj zarobku. Chciałem pomagać jako ochotnik. To od początku była potrzeba pomagania. GOPR był naturalnym wyborem przez moje dzieciństwo i młodość spędzone w górach i na uprawianiu różnych sportów. Kolejna motywacja to możliwości szkoleniowe. Szanse rozwijania się, zwłaszcza w kontekście psów. Nigdzie indziej nie byłbym w stanie tak wyszkolić czworonoga. Mamy sponsora i możemy trenować u najlepszego specjalisty w Polsce. Wartość takich treningów liczymy w dziesiątkach, a nawet setkach tysięcy złotych… To jedyne miejsce, gdzie tak można się rozwijać w tym kierunku. Kolejna motywacja to współpraca w grupie z niesamowitymi ludźmi. MS: A miłość do natury? Gór? A.K.: I tak, i nie. Tak, bo trzeba to lubić, ale nie, bo psy i GOPR tak mnie pochłaniają, że mam mniej czasu na bycie w górach sam dla przyjemności. Teraz jak jestem w górach, to dlatego, że jestem na szkoleniu, dyżurze lub w akcji. M.S.: Biorąc udział w akcjach, nabiera się więcej pokory do gór. Czy lekceważenie siły natury może być powodem wypadku? A.K.: W naszym regionie jest Babia Góra. To góra często lekceważona, bo niby łatwa do zdobycia. Jakiś czas temu mieliśmy tam wezwanie do kobiety, która morsowała na sucho. Kilku turystów dojrzało ją i zauważyło, że jest w stanie osłabienia i wyziębienia. Dali nam znać. Warunki były takie, że dosłownie urywało głowę. Gdy zdjąłem rękawiczki, po kilku sekundach czułem, jak zamarzają mi palce. Całe szczęście w okolicy zdarzenia było dwóch kolegów, którzy robili na przekopie, czyli badali pokrywę śnieżną. Oni dotarli do niej pierwsi i to prawdopodobnie uratowało jej życie. My dojechaliśmy z dyżurki później, gdyby nie chłopaki, mogłoby być za późno. Kobieta nie miała z sobą nic do ogrzania, tylko jeden sweterek… Na Babiej Górze są trudne warunki dotarcia do szczytu, samochodem dojedziesz tylko do pewnego etapu, quadem bądź skuterem trochę wyżej, ale i tak końcowy etap musisz pokonać na nartach lub pieszo, zależnie od pory roku. W przypadku zagrożenia życia, jeśli pogoda pozwala, jest wzywany śmigłowiec. To był szalony dzień, w tym samym momencie mieliśmy jeszcze trzy inne zdarzenia. M.S.: Morsowanie na sucho zrobiło się ostatnio bardzo popularne. Jak się przygotować do takiego wyjścia w góry, żeby nie narażać siebie na niebezpieczeństwo? A.K.: Przede wszystkim trening. Nie można wstać z kanapy i pójść bez koszulki na Babią Górę czy inny wymagający szczyt. Należy długo i dobrze przygotowywać organizm. Znać też siebie i swoje ciało. Oprócz tego należy przygotować ekwipunek do ogrzania się, to nie może być tylko jedna bluza. Ciepłe ubrania, koc termiczny, herbata w termosie. Gdy tylko poczujemy, że dzieje się coś nie tak, powinniśmy od razu ogrzać organizm. No i ostatnia sprawa to aplikacja Ratunek i szybki kontakt z nami. To dotyczy też biegaczy. Często to są świetni sportowcy, znający teren, z doświadczeniem, ale nie myślą, że wystarczy drobny wypadek, który ich unieruchomi w miejscu, i w górach spadająca temperatura może być zabójcza. Też powinni nosić z sobą rzeczy do ogrzania się, bo nawet przy drobnym urazie może dojść do hipotermii, która prowadzi do śmierci. Materiał promocyjny marki Defender
Górski ratownik jak Iron Man. To nie pieśń przyszłości, a nieodległa wizja
Niespełna osiem minut – tyle czasu potrzebował ratownik wyposażony w plecak odrzutowy, żeby dotrzeć na szczyt góry Helvellyn (950 m n.p.m.) w Lake District w Anglii i pomóc poszkodowanym. Akcja poszukiwawcza przy użyciu helikoptera trwałaby trzy razy dłużej, a gdyby ratownicy szli pieszo – godzinę. Niestety, na razie to tylko ćwiczenia.
Lot testowy odrzutowego plecaka odbył się w Lake District. Wynalazek Richarda Browninga został zaprezentowany jako potencjalne narzędzie pomocne w pracy ratowników górskich. Ratownicy mogliby używać specjalnych kombinezonów wyposażonych w napęd, aby docierać do trudno dostępnych miejsc i pomagać tym, którzy zgubili się na szlaku albo doznali kontuzji. W ramach lotu próbnego udało mu się dotrzeć na szczyt góry Helvellyn na wysokość 950 m n.p.m. w niecałe osiem minut. Great North Air Ambulance Service (GNAAS) – odpowiednik naszego pogotowia lotniczego – już od roku prowadzi rozmowy z wynalazcą Richardem Browningem na temat wykorzystania kombinezonu odrzutowego. GNAAS sugeruje, że już w przyszłym roku, o ile zaliczy kolejne udane testy, sprzęt może wejść do normalnego użycia. Inspirowane słynnym Iron Manem kombinezony odrzutowe kosztują 340 000 funtów (ok. 1,7 mln zł) za sztukę, ale Browning powiedział, że rozważa podpisanie ze służbami ratunkowymi umów leasingowych. View oEmbed on the source website Andy Mawson, dyrektor operacyjny GNAAS dostrzegł potencjał odrzutowych plecaków w niesieniu pomocy, kiedy po raz pierwszy zobaczył nagrania z lotów w sieci. Uważa, że szczególnie przydatne mogą być nad jeziorami, w górach i innych trudno dostępnych miejscach. GNAAS i Gravity – firma Browninga – toczą rozmowy od roku, a ich kulminacją był lot testowy, podczas którego odbyła się symulowana akcja ratunkowa. Ratownicy podkreślają, że choć to dopiero testy, to co jeszcze do niedawno pozostawało jedynie obrazkiem z serii science-fiction, wkrótce może się urzeczywistnić. GNAAS chce wprowadzić jeszcze kilka modyfikacji w projekcie, zanim dopuści go do użytku, co może nastąpić już przyszłorocznego lata. Mawson podkreśla, że największą zaletą plecaka odrzutowego, jest szybkość – kombinezony pozwolą ratownikom dotrzeć do poszkodowanej osoby lub zlokalizować zaginioną grupę szybciej, niż dotychczasowe metody. – Jeśli pomysł się powiedzie, latający ratownik medyczny zostanie uzbrojony w apteczkę, która będzie zawierać środki przeciwbólowe dla tych, którzy mogliby doznać złamań, oraz defibrylator na wypadek, gdyby ktoś dostał zawału serca. Dzięki plecakowi odrzutowemu to, co zajmowało godziny, może zająć tylko kilka minut, a to może oznaczać różnicę między życiem i śmiercią – podkreśla ratownik. W obecnej formie, plecak odrzutowy może odbyć jednorazowy lot nie dłuższy niż 5 minut, potem wymaga „międzylądowania”. Ale nawet przy takim ograniczeniu pozwala skrócić czas akcji ratunkowej. Wynalazca skafandra Richard Browning, założyciel Gravity Industries, został porównany do fikcyjnego wynalazcy Iron Mana – Tony'ego Starka z komiksów Marvela. Powiedział, że jego rozwiązanie jest „bardzo bezpieczne”, a poza tym operator kostiumu wznosi się jedynie na taką wysokość, aby w razie upadku nie doszło do poważnych obrażeń. Plecak odrzutowy może w razie potrzeby poruszać się z prędkością około 80 km/h i wznieść się na wysokość 24 metrów nad wodą, ale nad ziemią nie przekracza około 6 metrów, ze względu na ryzyko twardego lądowania.
W bieliźnie chcieli wejść na Babią Górę. „Górskie morsowanie” - śmiertelnie niebezpieczny trend zapoczątkowany przez Holendra
Mimo mrozu i opadów śniegu pięcioro turystów postanowiło wybrać się na Babią Górę w samej bieliźnie. Jedna z uczestniczek wspinaczki omal nie przypłaciła tej wyprawy życiem. Z odmrożeniami wszystkich kończyn i w stanie głębokiej hipotermii została przetransportowana do szpitala.
O akcji ratowania „górskich morsów” poinformowała w sobotę wieczorem Grupa Podhalańska GOPR: „W dniu dzisiejszym około godziny 13 ratownik dyżurny naszej Grupy otrzymał zgłoszenie, że w rejonie Gówniaka w Masywie Babiej Góry znajduje się 5 osób, które - pomimo skrajnie trudnych warunków pogodowych - postanowiły zdobyć szczyt niemal bez ubioru. Jest to nowa moda polegająca na chodzeniu po górach zimą wyłącznie w butach i szortach, bez bielizny termicznej, długich spodni, swetra, czy kurtki”. Turyści byli ubrani jedynie w bieliznę. Nie mieli też przy sobie żadnej dodatkowej odzieży, najwidoczniej wierząc w powodzenie swojej wyprawy. Pomoc dla „górskich morsów” wezwali inni turyści idący tym samym szlakiem. W miarę możliwości podzielili się ubraniami z poszkodowanymi, w oczekiwaniu na przybycie pomocy. W związku z dużą liczbą osób mogących potrzebować pomocy, na szlak wysłano 20 ratowników z Grupy Podhalańskiej, Sekcji Babiogórskiej i GOPR Beskidy. „Kobieta w stanie głębokiej hipotermii, z widocznymi odmrożeniami, przytomna, ale bez logicznego kontaktu, ubrana przez turystów w ich prywatną odzież, została dodatkowo zabezpieczona termicznie wyposażeniem ratowników: rękawiczkami, goglami, czapkami, kurtką puchową oraz techniczną. Ratownicy w bardzo trudnych warunkach (wiatr 85 km/h, temperatura odczuwalna -20 stopni) rozpoczęli sprowadzanie poszkodowanej w głębokim śniegu zapadając się po pas, z pomocą turystów, którzy w pierwszej kolejności zajęli się poszkodowaną i zawiadomili ratowników GOPR” - podaje GOPR Beskidy w komunikacie. Kobieta została bezpiecznie sprowadzona, a później zniesiona na dół i przekazana Zespołowi Ratownictwa Medycznego, który przetransportował ją na OIOM Szpitala w Suchej Beskidzkiej. Temperatura głęboka jej ciała wynosiła 25,9 stopni Celsjusza. Turystka przeżyła, znajduje się w szpitalu w ciężkim stanie z odmrożeniami wszystkich kończyn. GOPR Bieszczady podaje też, że w czasie tej dramatycznej akcji ratownicy natknęli się na innych turystów, chcących wejść na Babią Górę. Odradzali im wspinaczkę w trudnych warunkach. „Po 30 minutach nie byli w stanie poradzić sobie na trasie, dlatego zdecydowali się wezwać pomoc. Dotarli do nich ratownicy Sekcji Babiogórskiej zadysponowani do poprzedniej wyprawy, którzy bezpiecznie sprowadzili ich na Przełęcz Krowiarki. Grupa nie była jedyną, które tego dnia zbagatelizowała nasze ostrzeżenia” - podkreśla GOPR. W górach panują obecnie bardzo trudne warunki pogodowe - intensywne opady śniegu powodują, że wiele szlaków jest nieprzetartych i wymaga torowania. Dodatkowo niskie temperatury wymagają posiadania właściwego ubioru oraz dodatkowego wyposażenia. Górskie morsowanie – zdrowa moda czy głupota? O turystce w Babiej Góry zrobiło się głośno w całej Polsce, ale jej przypadek nie jest ani odosobniony, ani nowy. Już w grudniu 2018 roku media obiegła wiadomość i polskich „Icemanach”. Tak nazywali siebie turyści, którzy postanowili w samej bieliźnie wejść na Śnieżkę. Grupę siedmiorga „śmiałków” w stanie bliskim hipotermii ratownicy górscy musieli znosić na własnych plecach. Modę na „górskie morsowanie” w Polsce – i na świecie – rozpoczął Holender Wim Hof, który w 2017 roku zorganizował pierwsze wspólne wejście „Icemanów” na Śnieżkę. Sam Hof ma na koncie półnagą wspinaczkę na Kilimandżaro i Mount Everest, gdzie jednak udało mu się dotrzeć jedynie na wysokość nieco ponad 7000 metrów z powodu kontuzji stopy. Wim Hof urodził się w holenderskim mieście Sittard. Mając siedem lat, chciał zbudować igloo, zasnął jednak w śniegu podczas budowy i trafił do szpitala w stanie hipotermii. Lekarzom udało się uratować Wima, który w przyszłości miał zasłynąć jako „Człowiek Lodu”. Wim przyznaje, że już jako nastolatek praktykował „dyscypliny ezoteryczne” w celu poznawania i kontrolowania zdolności swojego umysłu. „Mając 17 lat, przechodziłem obok bardzo zimnej wody pokrytej cienką warstwą lodu, która wydała mi się bardzo atrakcyjna. Rozebrałem się i zanurzyłem się w niej. Doznałem uczucia, jakby zapaliło się coś w mojej fizjologii, coś na bardzo głębokim poziomie. Poczułem się tak dobrze, że począłem tu wciąż wracać i wracać” - wspominał po latach. Hof stał się szerzej znany po tym, jak pobił kilka światowych rekordów, takich jak najdłuższa kąpiel w lodzie (1 godzina 52 minuty i 42 sekundy). Podczas jednego z takich wyczynów zgodził się połknąć mały termometr, który po godzinie i 44 minutach jego obecności w lodzie odnotował spadek temperatury z 37,7 °C do 37,4 °C (badanie pod okiem dr Marii Hopman). W lutym 2009 Hof wspiął się w ciągu dwóch dni na szczyt Kilimandżaro, ubrany jedynie w szorty i buty. W tym samym roku ukończył maraton za kołem podbiegunowym w Finlandii. Ówcześnie panujące temperatury sięgały −20 °C, a Hof ubrany był jedynie w szorty. Ukończył bieg z czasem 5 godzin i 25 minut. 16 marca 2000 r. Hof ustanowił rekord świata Guinnessa w pływaniu pod lodem, pokonując dystans 57,5 metra. Ostatnio jednak rekord ten pobiła rosyjska pływaczka, o czym pisaliśmy tutaj. Hof wydał dwie książki, w których opisuje opracowaną przez siebie technikę oddechową, która – jak twierdzi – ma pozwalać mu na kontrolowanie temperatury swojego ciała. Technika, zwana zresztą Metodą Hofa, oparta jest na buddyjskiej medytacji tummo. Hof od lat gromadzi wokół siebie wielu fanów, których niektórzy nazywają „wyznawcami”. Naśladowcy Hofa próbują zdobywać zimą szczyty i pokonywać kolejne granice wytrzymałości swoich organizmów. 18-osobowa grupa z Hofem na czele weszła na Kilimandżaro i bezpiecznie zeszła ze szczytu. To może potwierdzać, że tego typu hartowanie i dokonania są możliwe, jednak nie dla wszystkich, a z pewnością wymagają wieloletniego treningu i długich przygotowań. Ci, którzy sami próbują porywać się na podobne wyzwania, muszą liczyć się z ogromnym ryzykiem, co pokazały ostatnie wydarzenia z Babiej Góry.
GOPR prosi o pomoc w poszukiwaniach Czorta. Pies-ratownik zaginął pięć dni temu
Czort to 2,5-letni owczarek holenderski, który pomagał w akcjach ratunkowych i poszukiwawczych prowadzonych przez karkonoski GOPR. Pies zaginął 9 grudnia. Trwające od tamtej pory poszukiwania na razie nie przyniosły rezultatu.
„Trwają poszukiwania zaginionego psa ratowniczego Czorta, mimo wielkiego odzewu i pomocy, którą od was otrzymujemy, do tej pory nie udało się nam go odnaleźć” - napisali na Facebooku zrozpaczeni GOPR-owcy z Karkonoszy. O zaginięciu Czorta po raz pierwszy poinformowali 10 grudnia, ale ostatnie dni nie przyniosły żadnych wieści. „W Mysłakowicach zaginął pies ratowniczy, 2,5-letni owczarek holenderski Czort. Piesek jest łagodny, jest zaszczepiony i zaczipowany, na obroży, którą miał na sobie jest jego imię i nr telefonu. Jeżeli ktokolwiek go widział bardzo prosimy o kontakt” - zaapelował GOPR do internautów. Na facebookowym profilu GOPR Karkonosze opublikowane także zdjęcia psiaka. Każdy, kto zauważy Czorta, proszony jest o kontakt pod numerem telefonu 606859598 lub 691116378. Za pomoc w odnalezieniu i wskazanie miejsca pobytu Czorta przewidziana jest także nagroda. Michał Barski, ratownik i właściciel psa, powiedział, że w momencie zaginięcia Czort pozostawał pod opieką innej osoby. Przyznał też, że wcześniej nie zdarzało się, aby psiak uciekał. Od piątku ratownicy wraz przyjaciółmi, członkami rodzin i ochotnikami przeszukali teren w promieniu ok. 30 km od Mysłakowic. W poszukiwaniach używano także drona, ale jak dotąd na nic nie natrafiono. Po opublikowaniu informacji o zaginięciu Czorta na Facebooku, post został udostępniony już blisko 10 tysięcy razy. Ratownicy mają nadzieję, że rozgłos pomoże im w odnalezieniu czworonożnego przyjaciela.
Fundacja GOPR. Wesprzyj ratowników spod znaku błękitnego krzyża
Góry to nierzadko miejsce wielu wypadków. To wynika z ich natury. Są piękne, ale również nieprzewidywalne, wymagające i niebezpieczne. O tym jak bardzo, przekonało się już wielu.
Jedynym ratunkiem jest wówczas wezwanie ratowników GOPR, którzy w skrajnie trudnych warunkach docierają do ludzi potrzebujących pomocy. Tegoroczna zima udowodniła że hasło „Góry tylko dla rozważnych” wciąż nie straciło na swojej aktualności, a niepozorne Beskidy dla nieprzygotowanych turystów okazują się wciąż śmiertelną pułapką. Statystyki nie kłamią. Rocznie „goprowcy” biorą udział w blisko 2000 wypraw, akcji oraz różnego rodzaju interwencji górskich. Chcąc zapobiegać wszelkim potencjalnie niebezpiecznym sytuacjom w górach i odpowiednio przygotować turystów na wyjście na szlaki, Fundacja GOPR nieprzerwanie prowadzi program profilaktyczny „Akademia GOPR”, w ramach którego organizowane są liczne szkolenia, warsztaty i prezentacje na terenie całego kraju. Fundację tworzą ratownicy GOPR-u, dla których codzienna, niezwykle odpowiedzialna praca jest również pasją. Aby zapewnić najwyższy poziom udzielania pomocy, Fundacja dba o bezpośrednie potrzeby GOPRu, związane z koniecznością rozwoju technicznego, napraw i modernizacji sprzętu ratowniczego oraz rozwoju infrastruktury Górskiego Pogotowia. Czym jeszcze zajmuje się Fundacja? Zapewnia możliwość stałego podnoszenia poziomu wyszkolenia górskich ratowników i psów ratowniczych. Działają oni często pod presją czasu, nierzadko w wymagającym, surowym terenie oraz skrajnie trudnych warunkach pogodowych. Fundacja dba także, o tych ratowników, którzy wymagają skomplikowanych operacji lub z racji wieku czy chorób wymagają wsparcia, leczenia i rehabilitacji. Wydatków, które nie mogą czekać ani chwili jest sporo. GOPR w około 50 proc. utrzymuje się z dotacji budżetowej MSWiA, natomiast o pozostałe środki muszą zadbać sami ratownicy. Fundacja GOPR, utworzona na rzecz wspierania i rozwoju ratownictwa górskiego otrzymała status Organizacji Pożytku Publicznego. W praktyce oznacza to możliwość przekazania 1% podatku od osób fizycznych dla GOPR. W ramach kampanii 1%, Ratownicy GOPR gorąco zachęcają wszystkich sympatyków nie tylko do wskazania KRS naszej fundacji w zeznaniu podatkowym, lecz również do wsparcia podczas promocji i informowania społeczeństwa o możliwości wspierania ich potrzeb. Wspierając ratowników spod znaku błękitnego krzyża, wspieramy wysiłek ludzi ratujących zdrowie i życie ludzkie w górach.
Nikt nie wie tyle o górach co oni! Spotkaj się z ratownikami GOPR w Krynicy Zdroju
W weekend 4-5 sierpnia w tym znanym uzdrowisku ma miejsce „Dzień Ratownika Górskiego” - warto przyjść i porozmawiać z górskimi ekspertami!
Wakacje to idealny czas na podbój górskich szlaków, ale nie można zapomnieć o tym jak robić to bezpiecznie i rozsądnie. Statystyki GOPR bezwzględnie wskazują, że wypadkom ulegają najczęściej ci, którzy nie zaplanowali odpowiednio swojej górskiej wyprawy lub źle ocenili swoje siły i umiejętności. W samym środku sezonu letniego, w dniach 4-5 sierpnia będzie można spotkać ratowników na Deptaku w Krynicy – Zdrój. Stolica małopolskich uzdrowisk dzięki Fundacji GOPR zamieni się w wartościowe centrum doradcze, w ramach którego kilkudziesięciu Ratowników GOPR prowadzić będzie specjalistyczne warsztaty w tematyce górskiej. W programie między innymi aktywny quiz „Górska Przygoda z Ratownikiem GOPR”. Uczestnik otrzyma kartę zawierającą koleje numery stanowisk które należy odwiedzić i będzie po kolei je zaliczał wykonując zadania i ćwiczenia. Nie zabraknie nagród! Oprócz tego zaplanowano pokazy ratownictwa górskiego, w tym pokazy wysokościowe oraz z udziałem psów ratowniczych GOPR. Wreszcie zaplanowano również pieszą wycieczkę na Jaworzynę Krynicką z Ratownikami GOPR. Dla najmłodszych atrakcji także nie zabraknie. Do dyspozycji dzieci w ramach „Górskiego placu zabaw – Mały Ratownik – Wielka Energia”, przygotowane będą ścianki wspinaczkowe oraz wiele atrakcji, w tym zabawy z liną, konkurencje sprawnościowe oraz inne ciekawe aktywności nawiązujące do środowiska górskiego (jaskinie, rwące rzeki górskie itp.). Szczegółowe informacje o „Dniu Ratownika Górskiego” na profilu Facebook Fundacji GOPR. Zobacz program imprezy (kliknij by powiększyć):
"Dobrze wyszkolony pies daje 70% gwarancji odnalezienia człowieka". Poznaj psich ratowników GOPR
W GOPR pracuje 25 psów ratowników. Każdego roku zwierzęta uczestniczą w ok. 50-60 akcjach poszukiwawczych. Od ich wyszkolenia zależy skuteczność akcji. Trwa właśnie 3. edycja akcji charytatywnej „Podaj łapę”, której celem jest wsparcie GOPR w przygotowaniu psów do służby. Każdy może pomóc – wystarczy… bransoletka.
Psy w służbie Ludzie szybko zorientowali się, że doskonały zmysł węchu psów oraz ich chęć do pracy można wykorzystać w pracy ratowniczej. Pierwszą rasą psów wykorzystywaną w ratownictwie górskim były bernardyny. Najbardziej znany - urodzony w 1800 roku Barry I - uratował ponad 40 osób. W polskich górach po raz pierwszy wykorzystano dwa psy w akcji ratowniczej w Białym Jarze w marcu 1968 roku. Zostały przywiezione przez ratowników z Horskiej Służby, a dzięki ich pracy odszukano ciała 9 z 19 osób, które poniosły śmierć w jednej z największych katastrof w polskich górach. Dziś w Górskim Ochotniczym Pogotowiu Ratunkowym jest 25 psów wyszkolonych do pracy na lawinach w terenie otwartym oraz gruzach. Są to owczarki niemieckie, labradory i border coli. Zadania, jakie wykonuje pies ratowniczy i przewodnik, są z założenia zadaniami specjalistycznymi. W taktyce przeszukania chodzi o to, by jak najbardziej ograniczyć obszar, w którym osoba poszukiwana mogłaby się znaleźć. Eliminacja (przeszukanie) takiego obszaru przez psy powoduje, że dla zespołów ludzkich zostaje coraz mniejszy obszar do przeszukania, a więc wzrasta prawdopodobieństwo odnalezienia poszukiwanego. Mówi się, że jeden pies wykonuje na lawinisku pracę nawet 5-6 ratowników górskich. Psy pracują ok. 2 razy szybciej, a ich odwaga, wytrzymałość, doskonały węch oraz zwinność są nieocenionym atutem podczas akcji ratowniczych w miejscach niebezpiecznych i trudnodostępnych, a także w wysokich i gruzach. - Dobrze wyszkolony pies ratowniczy zwiększa szansę odnalezienia zaginionego w górach nawet o 70%. Proces szkolenia jest jednak wieloletni, wymagający i tak naprawdę nigdy się nie kończy. W psach stale pogłębiany jest poziom posłuszeństwa, a ich sprawność psychofizyczna kształtowana jest przy pomocy treningów odbywających się na specjalistycznych torach przeszkód, w bardzo zróżnicowanych warunkach – mówi Marcin Kądziołka, Prezes Zarządu Fundac­ji GOPR. „Podaj Łapę” i pomóż psim ratownikom Od poziomu wyszkolenia psów ratowniczych może zależeć ludzkie życie, dlatego w tym roku celem akcji charytatywnej Podaj Łapę jest wsparcie czworonożnych ratowników. Do 30 listopada kupując w sklepach Maxi Zoo bransoletkę z łapką (10 zł), każdy może przyłączyć się do akcji i wesprzeć czworonożnych bohaterów: www.maxizoo.pl/podaj-lape/ Całkowity przychód ze sprzedaży zostanie przekazany Fundacji GOPR. - Pies i przewodnik są często narażeni na różnego rodzaju kontuzje i wypadki, dlatego tak ważne jest dla nich zaplecze profilaktyczne i medyczne oraz jakość sprzętu, na jakim pracują. Każda pomoc jest dla Nas bezcenna, a dzięki wsparciu Maxi Zoo i akcji charytatywnej Podaj Łapę możemy zadbać o to, co najważniejsze - profesjonalne przygotowanie naszych psów do akcji ratujących ludzkie życie – dodaje przedstawiciel GOPR. Akcję Podaj Łapę wspierają polscy alpiniści, himalaiści i taternicy: Aleksander Lwow, Piotr Pustelnik, Janusz Majer oraz Krzysztof Wielicki. Akcja objęta patronatem National Geographic Polska.
Aplikacja „Ratunek” pozwoli ratownikom szybciej i sprawniej trafić do poszkodowanych w górach.
Bezpłatna aplikacja „Ratunek” dzięki 3 kliknięciom pozwoli wezwać pomoc. W sytuacji zagrożenia wystarczy dotknąć ekran telefonu (trzykrotne kliknięcie ma zabezpieczać przed przypadkowym uruchomieniem). Aplikacja automatycznie wybierze numer kontaktowy i połączy z dyspozytorem GOPR. Jednocześnie do służb ratowniczych wysłany zostanie sms z informacją o miejscu wypadku z dokładnością do 3 metrów. Dostępna na telefony komórkowe aplikacja wykorzystuje sygnał GPS. Funkcja Książeczki Medycznej umożliwia wprowadzenie danych istotnych w razie wypadku: imię, nazwisko, kontakt do osoby, którą należy powiadomić, informacje o chorobach czy grupie krwi. W momencie zgłoszenia ratownicy będą mieć dostęp do wszystkich danych. Ratownicza rewolucja? Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe we współpracy z Paga Solutions i operatorem Plus udowadniają, że nowe technologie mogą przekładać się na bezpieczeństwo w górach. Z doświadczeń GOPR wynika, że poszkodowani mają problem ze wskazaniem miejsca, w którym się znajdują. - Często tracimy sporo czasu na ustalenie domniemanego miejsca wypadku - mówi Mariusz Zaród, naczelnik Grupy Podhalańskiej GOPR. Dzięki sygnałowi wysyłanemu przez aplikację ratownicy zaoszczędzą czas na poszukiwania. Dysponując udzielanymi przez aplikację informacjami, sprawniej przygotują się do akcji ratunkowej, a dostęp do danych o stanie baterii w telefonie ofiary pozwoli zaplanować kontakt. Czy łatwość połączenia z GOPR przełoży się na nadmierne, nieraz bezpodstawne korzystanie z pomocy ratowników? Przeciwnie. W sytuacjach, w których turysta zabłądzi, ratownik przyjmujący zgłoszenie, znając jego położenie, będzie mógł przekazać wskazówki dotyczące bezpiecznego powrotu, co pozwoli uniknąć akcji poszukiwawczej. Więcej informacji znajdziesz na stronie aplikacji. ________________________________________ Właśnie trwa 10. edycja konkursu TRAVELERY. To najbardziej prestiżowe nagrody podróżnicze. Zagłosuj na "Podróż roku" i poznaj nominowanych w kategroii "Podróżników Online": View oEmbed on the source website
Na co mogą liczyć turyści posiadający ubezpieczenie podróżne?
Coraz częściej dochodzi do wypadków w rejonach górskich. Tylko w tym roku GOPR interweniowało w polskich górach 1161 razy, a Polacy równie chętnie spędzają czas także w zagranicznych kurortach górskich. Na jaką pomoc mogą liczyć w razie nieprzewidzianej sytuacji? Wybierając się w góry zawsze należy odpowiednio się przygotować, nie tylko kondycyjnie, ale również dbając o właściwy sprzęt, odzież, zapoznając się z warunkami i prognozami pogodowymi, a także wykupując odpowiednią polisę turystyczną. Podstawowa polisa ubezpieczenia podróżnego nie zawsze okazuje się wystarczająca, szczególnie gdy planowana jest wspinaczka w wyższe partie gór. Dlatego przed zakupem ubezpieczenia podróżnego należy dokładnie przeanalizować wszystkie zapisy i upewnić się, czy i jakie rozszerzenie będzie potrzebne. Niestety towarzystwa ubezpieczeń nie mają jednolitej wykładni dotyczącej sytuacji, w których takie rozszerzenie należy wykupić: w niektórych będzie to sam fakt przebywania powyżej określonej wysokości nad poziomem morza, w innych – uprawianie wspinaczki przy użyciu specjalistycznego sprzętu lub przebywanie poza wytyczonymi szlakami turystycznymi. Różnie są także nazwane potrzebne rozszerzenia (są też towarzystwa, które nie oferują możliwości rozszerzenia odpowiedzialności na takie sytuacje). Warto zatem porównać oferty kilku towarzystw ubezpieczeń i zapoznać się z definicjami w ogólnych warunkach ubezpieczenia. Dodatkowo, turyści mogą potrzebować pomocy nie tylko w razie wypadku, czy nagłego zachorowania, ale również w razie zaginięcia na trasach górskich. - Interwencje medyczne są przeważenie objęte ubezpieczeniem, czego nie można powiedzieć o akcjach poszukiwawczych. Należy zapoznać się dokładnie z ogólnymi warunkami ubezpieczenia, by móc później ubiegać się o refundacje kosztów akcji poszukiwawczej, które często są bardzo wysokie. Interwencje takie angażują wiele służb, a także zaawansowany sprzęt, np. helikoptery – dodaje Joanna Nadzikiewicz, Dyrektor Handlowy Europ Assistance Polska. W sytuacji, gdy polscy turyści wezwą służby ratunkowe za granicą nie posiadając odpowiedniego ubezpieczenia lub powód wezwania pomocy jest wyłączony z odpowiedzialności ubezpieczyciela, muszą się liczyć z kosztami rzędu 3000 EUR za lot helikopterem. Operatorzy lotów ratowniczych to najczęściej firmy prywatne prowadzące działalność komercyjną, a ich świadczenia nie są refundowane w europejskich systemach ubezpieczeń zdrowotnych (i nie są finansowane z budżetu państwa, jak dzieje się to w Polsce), więc jeśli turyści nie wykupią polisy lub posiadają jedynie Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego koszty interwencji będą musieli pokryć z własnych środków. W niektórych krajach koszty interwencji medycznych są refundowane tylko częściowo w systemie ubezpieczeń społecznych (np. we Francji), więc posiadając jedynie kartę EKUZ turyści pokryją pomniejszone koszty. Dofinansowaniem jednak nie są objęte akcje poszukiwawcze, a jedynie interwencje medyczne. Europ Assistance Polska interweniuje w sezonie zimowym od 20-50 razy, pomagając klientom w nietypowych sytuacjach organizując skomplikowane akcje ratownicze. Według danych firmy, koszty samych akcji wahają się pomiędzy 800 – 4000 EUR (bez uwzględnienia kosztów leczenia, w zależności od złożoności interwencji i kraju, w którym zdarzenie miało miejsce). Dlatego odpowiednie przygotowania do wspinaczki górskiej, czy jazdy na stokach narciarskich to podstawa. Na stronach Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego www.gopr.pl znajdują się porady, jak najlepiej przygotować się do aktywności w rejonach górskich, a także czego można się spodziewać i na co szczególnie zwracać uwagę w sytuacji zagrożenia. Dodatkowo, warto wykupić odpowiednią polisę ubezpieczenia turystycznego, gwarantującą pomoc nawet w najbardziej niedostępnych zakątkach świata i taką o wysokich sumach ubezpieczenia, które pokryją koszty skomplikowanych akcji, a jeśli nawet będziemy musieli samodzielnie zapłacić – towarzystwo ubezpieczeń zrefunduje nam te wydatki. - Zdajemy sobie sprawę z tego, że wybierając się na urlop w piękne rejony górskie mało kto myśli o niebezpieczeństwach czy zagrożeniach i nie przewiduje problemów. Ale nic nie zapewni spokoju tak jak pewność, że nawet w najbardziej odległych zakątkach górskich nie jesteśmy pozostawieni sami sobie – dodaje Joanna Nadzikiewicz
W sobotę 26 stycznia 2013 r. odbędzie się II Skiturowy Memoriał im. Edwarda Hudziaka
Impreza inspirowana jest postacią Edward Hudziaka, zasłużonego człowieka gór, ratownika Grupy Beskidzkiej GOPR, przewodnika górskiego i wieloletniego kierownika Schroniska na Markowych Szczawinach. Nierozerwalnie związanego z Babią Górą, gdzie ratował życie i zarażał swoją pasją - górami. To właśnie im oddał serce i życie, ginąc tragicznie w Andach 28 stycznia 2011 r. Memoriał jest kontynuacją jego dzieła i marzeń oraz odzwierciedleniem tego, w co wierzył. Dlatego też zawody odbywają się w duchu pełnej sympatii, sportowej rywalizacji, integrującej turystów, ratowników, pracowników parków narodowych, zarówno zawodowców, jak i amatorów skiturów. Jest to również okazja do spotkania ludzi, którzy podobnie jak bohater memoriału ukochali Babią Górę i chcą skorzystać z wyjątkowej okazji, aby wybrać się trasą zawodów w najpiękniejsze miejsca Królowej Beskidów, tak urokliwej i pociągającej w swej zimowej aurze. Więcej informacji na temat memoriału można znaleźć tutaj.
Zachowaj zimną krew Słońce, góry, biały puch – co się może złego zdarzyć? Otóż wszystko. Co robić, gdy trzeba wezwać pomoc?
Najwięcej wypadków w górach ma miejsce w pogodne dni. Ludzie czują się wtedy bezpiecznie i ponosi ich fantazja. Częstym powodem jest też brak doświadczenia. Wybierając się zimą na szlak, powinieneś wiedzieć, co oznaczają stopnie zagrożenia lawinowego, potrafić dobrać trudność trasy do swoich umiejętności, umieć udzielić pierwszej pomocy. Jeśli nie masz o tym pojęcia, lepiej zostań w schronisku. Przed wyjściem w góry: Sprawdź prognozę pogody i stopień zagrożenia lawinowego. Sprawdź numery alarmowe górskich służb ratunkowych i zapisz je w pamięci telefonu. Naładuj telefon. Upewnij się, że detektor lawinowy jest ustawiony w trybie nadawania sygnału. Zostaw w schronisku informację, jaką trasą pójdziesz i o której planujesz wrócić. W Polsce turysta nie zwraca ani złotówki za akcję ratowniczą GOPR-u czy TOPR-u. Nie musi być też ubezpieczony. Jesteśmy wyjątkiem, bo za granicą interwencje górskich służb ratunkowych są płatne, zaś ubezpieczenie górskie – obowiązkowe. Ubezpieczyć się można m.in. w Alpenverein – stowarzyszeniu zrzeszającym miłośników gór. www.alpenverein.com.pl Pamiętaj: Nie wychodź w góry samotnie! Gdy pogoda się psuje, zawróć ze szlaku. Bateria szybko się wyczerpuje, kiedy telefon szuka zasięgu. W grupie część osób powinna wyłączyć komórki. Na przybycie ratowników możesz czekać wiele godzin, zwłaszcza gdy warunki są ciężkie, np. pada śnieg i wieje silny wiatr. Najwięcej osób ginie przy II i III stopniu zagrożenia lawinowego. Nie wystarczy, że będziesz mieć przy sobie sprzęt lawinowy. Musisz wiedzieć, jak się nim posługiwać (tę wiedzę zdobędziesz podczas kursów lawinowych – patrz obok). Nie warto wykupywać tanich polis do drogich krajów. Żadna polisa nie będzie ważna, jeżeli spowodowałeś wypadek, będąc pod wpływem alkoholu albo innych używek! Przed wyjazdem w polskie góry w twoim interesie leży wykupienie ubezpieczenia NNW (od następstw nieszczęśliwych wypadków), a jeżeli zamierzasz korzystać z przygotowanych stoków – także OC (od odpowiedzialności cywilnej), na wypadek gdybyś kogoś staranował. Polisa na wyjazd w góry poza granicami Polski (Tatry słowackie, Alpy) powinna zawierać ubezpieczenie od kosztów akcji ratowniczych z udziałem śmigłowca. Najlepiej, gdyby były wymienione poszczególne jej składowe, czyli jaka część kwoty jest przeznaczona na akcję, jaka na leczenie itd. Polisy na sporty ekstremalne, takie jak wspinaczka, ski-touring, ski-alpinizm, free-ride czy heli-ski, są zawsze dużo droższe od normalnych ubezpieczeń. Im dalej od przygotowanych stoków chcesz jeździć, tym lepsze powinno być twoje ubezpieczenie. 601 100 300 To numer ratunkowy w polskich górach (także w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej). Dzwoń pod niego tylko w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia. Połączenie jest automatycznie przekierowywane do właściwej grupy GOPR-u lub TOPR-u. Gdy system będzie miał problem ze zlokalizowaniem ciebie, sam wybierzesz góry, w których przebywasz. Bezpośredni kontakt z ratownikami górskimi skraca czas rozpoczęcia akcji, ale nie zawsze jest możliwy. Jeśli nie masz zasięgu sieci (np. Era ma słabe pokrycie w Tatrach), dzwoń pod numer 112 (European Emergency Number). Gdy nie możesz wezwać pomocy przez telefon, zastosuj sygnał międzynarodowy. Jakikolwiek sygnał optyczny (np. błysk latarki) lub akustyczny (krzyk, dźwięk gwizdka) powtarzaj sześć razy na minutę (co 10 s.), po czym zrób minutę przerwy. Potwierdzeniem, że zostałeś zrozumiany, jest sygnał powtarzany trzy razy na minutę, po którym następuje minuta przerwy. Do komunikacji ze śmigłowcem stosuj międzynarodowy sygnał: obie ręce w górze = potrzebna pomoc; lewa podniesiona, prawa opuszczona = pomoc niepotrzebna. TOPR +48 18 20 63 444 www.topr.pl GOPR 985 www.gopr.pl Horská Záchranná Služba (Słowacja) 18 300 www.hzs.sk Nie igraj z lawinami Najniebezpieczniejsza jest tzw. deska śnieżna (nawiany na zbocze śnieg pęka i gwałtownie się osuwa). Obyś nigdy się z nią nie spotkał. Nie da się dokładnie określić, gdzie lawina zejdzie na pewno. Zagrożenie jest oceniane na podstawie jakości śniegu i prawdopodobieństwa samoistnego lub wyzwolonego przez człowieka wystąpienia lawiny. Wychodzić w góry powyżej schronisk można przy maksymalnie trzecim stopniu zagrożenia (w skali pięciostopniowej). W terenie sygnałem alarmowym są przede wszystkim deski śnieżne spontanicznie spadające z bardzo stromych stoków, a także pęknięcia na śniegu i dobiegające z niego głuche bębniące odgłosy. Jeżeli znajdziesz się w lawinie, uruchom ABS, wypuść kijki i odepnij wiązania nart ( jeśli zdążysz), zbliż ramiona do twarzy i spróbuj wytrzymać w takiej pozycji. Większość wypadków zdarza się w miejscach stromych, zacienionych i wklęsłych. Ryzyko zejścia lawiny jest większe, jeśli zadziała czynnik ludzki, np. gdy podczas zjazdów narciarze nie zachowają odstępów. W Polsce lawiny zdarzają się w Tatrach i Karkonoszach, przeważnie na stokach północnych, północno-wschodnich i północno-zachodnich. Najczęściej – poza siłami natury – wywołują je turyści piesi. W Alpach są to narciarze pozatrasowi (free-ride'owcy), a w Stanach Zjednoczonych – skutery śnieżne. Kluczowe dla uratowania osoby pod śniegiem jest pierwszych 15 min, dlatego najskuteczniejszą, bo najszybszą pomoc może przynieść dobrze wyszkolony towarzysz. Istnieją dwa systemy lawinowe: Recco i LVS. Pierwszy jest używany przez ratowników i sprawdza się w ośrodkach narciarskich. Jeżeli w odzieży zasypanego jest wszyta specjalna płytka (tzw. lustro), ratownik chodzący po lawinisku z radarem Recco „usłyszy” ją w słuchawkach. System LVS stosują ratownicy, turyści i narciarze. Składa się on z żelaznego zestawu: detektora lawinowego, sondy i łopatki lawinowej. Z detektorem nastawionym na „search” możesz samodzielne szukać zasypanych. Jeżeli jest ustawiony na „send”, masz pewność, że zostaniesz znaleziony. Podczas szkoleń Never Stop Exploring Safely (to cykl kursów lawinowych odbywających się w tatrzańskich schroniskach; www.kursylawinowe.pl) ratownicy TOPR-u uczą obsługi detektorów LVS oraz sposobów przeszukiwania lawiniska. – Joanna Stachowiak SPRZĘT LAWINOWY Komplet lawinowy (detektor, sonda, łopatka) kosztuje 1–2 tys. zł. Możesz go wypożyczyć w niektórych sklepach sportowych (ok. 50 zł za komplet).