Polski cud natury zachwycił brytyjskie media. „Jest zarazem piękny i niepokojący”
Słowiński Park Narodowy i jego unikatowe ruchome wydmy stały się tematem publikacji w brytyjskich mediach. Dziennikarze „Daily Mail” określili ten nadmorski cud natury jako miejsce „piękne i niepokojące”.
W tym artykule: Polski park zachwycił zagraniczne media Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce Przywykliśmy już do tego, że Polska trafia na łamy zagranicznych mediów. Zwykle za sprawą dużych miast albo popularnych wśród turystów atrakcji. Tym razem jednak uwagę dziennikarzy przyciągnęło zupełnie inne miejsce. Mowa o Słowińskim Parku Narodowym, który urzekł ich pięknem, dzikością i i spektakularnymi wydmami. Polski park zachwycił zagraniczne media Powstały w 1967 roku Słowiński Park Narodowy jest jednym z 23 parków narodowych w Polsce i jednym z dwóch parków nadmorskich. O jego wyjątkowości niech świadczy fakt, że dekadę po utworzeniu został włączony przez UNESCO do sieci rezerwatów biosfery. Rocznie odwiedza go nawet 400 tysięcy osób, a niewykluczone, że liczba ta wkrótce wzrośnie. Zwłaszcza po publikacji w brytyjskim „Daily Mail”, gdzie autorzy nie kryli zachwytu nad dzikim pięknem tego miejsca. Redakcja serwisu zwróciła szczególną uwagę na ruchome wydmy. Obszar bardziej przypominający pustynię niż typowe polskie wybrzeże doceniono za spektakularne połączenie dzikości i uroku. – Wiele aspektów natury jest równie złowrogich, co pięknych. I z pewnością dotyczy to wydm w Słowińskim Parku Narodowym w Polsce – czytamy na stronie. Jak zauważono, ogromne masy piasku, pchane przez wiatr znad Bałtyku, przesuwają się każdego roku nawet o 10 metrów. Ich powolny, ale nieubłagany ruch zasypuje roślinność i zmienia rzeźbę terenu. Ponadto przypomniano, że wędrujące wydmy od lat są źródłem lokalnych legend, z których jedna powraca wyjątkowo często. – Osoby, które od setek lat zamieszkują bagna i bagienne tereny leśne w pobliżu wydm twierdzą, że pod piaskiem leży co najmniej jedna wioska, która padła ofiarą wiejących wiatrów i przemieszczającej się gleby – zaznacza „Daily Mail”. Dodaje jednocześnie, że pozostałością po dawnym krajobrazie są sosny, niegdyś porastające ten teren. Dziś o ich istnieniu przypominają jedynie wystające z wierzchołków wydm „skamieniałe czubki” drzew. Według brytyjskiego dziennika, park zachwyca nie tylko krajobrazem, lecz także bogatą siecią szlaków prowadzących przez jego najbardziej malownicze zakątki. Za najlepszą bazę wypadową uznał Łebę. Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce Zainteresowanie Polską w brytyjskich mediach nie słabnie. Tamara Hinson na łamach „The Independent” opisała Łódź jako miasto o niepowtarzalnym klimacie, którego – jak sama przyznała – mogłyby jej pozazdrościć nawet Kraków i Warszawa. Dziennikarka w swoim tekście wskazała konkretne miejsca, które zrobiły na niej największe wrażenie. Na pierwszym miejscu umieściła Manufakturę, czyli zrewitalizowaną przestrzeń dawnej fabryki. – Obecnie to jedno z najpopularniejszych miejsc w Łodzi. Piękne, ceglane budynki dawnej fabryki mieszczą centrum handlowe, szkołę tańca, kino, restauracje i bary. Choć liczne odniesienia do przemysłowej przeszłości wciąż są tu widoczne – zauważyła Wśród polecanych atrakcji znalazły się również słynna ulica Piotrkowska oraz Pałac Izraela Poznańskiego, przez wielu nazywany „małym Luwrem”. Źródła: Daily Mail; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Zagraniczny podróżnik wskazał najbrzydsze miasto w Polsce. Wywołał burzę w sieci
Najbrzydsze miasto w Polsce leży w województwie łódzkim – tak twierdzi brazylijski podróżnik, znany jako „The Brazilian Nomad”. Jego surowy werdykt natychmiast wywołał burzę w sieci i oburzył tysiące internautów.
W tym artykule: To najbrzydsze miasto w Polsce. Tak twierdzi brazylijski podróżnik Internauci są innego zdania Polskie miasta coraz częściej pojawiają się w zagranicznych mediach i na profilach podróżniczych influencerów. Zazwyczaj prezentowane są w pozytywnym świetle. Jak chociażby Wrocław, który popularny holenderski twórca, Luke Patrick Hoogmoed, ocenił 10/10, chwaląc jego wyjątkowy klimat i architekturę. Tym większe zdziwienie wywołała opinia brazylijskiego vlogera, który jedno z miast województwa łódzkiego nazwał… najbrzydszym w Polsce. To najbrzydsze miasto w Polsce. Tak twierdzi brazylijski podróżnik Ciao, działający w sieci pod nazwą „The Brazilian Nomad”, to Brazylijczyk łączący pracę w marketingu z pasją do podróży. Jako cyfrowy nomad relacjonuje życie w drodze i dzieli się przemyśleniami o odwiedzanych miejscach. Tym razem zatrzymał się w Polsce, skąd regularnie publikuje swoje obserwacje. Ostatnio Brazylijczyk zawitał do Zgierza (woj. łódzkie) i – ku zaskoczeniu wielu obserwatorów – nie pozostawił na mieście suchej nitki. W swojej relacji nazwał je najbrzydszym w kraju. – Turyści nigdy tu nie przyjeżdżają. Chciałem zobaczyć, co to miejsce oferuje. Niestety, nie ma tu niczego, absolutnie żadnych atrakcji. To naprawdę o wiele brzydsze miasto od innych, które można znaleźć w tym regionie – mówi na opublikowanym na Instagramie nagraniu. Jak zaznaczył, na wyróżnienie zasługują jedynie dwa punkty na mapie miasta – neogotycki kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej oraz ulica Narutowicza z odrestaurowanymi domami tkaczy. – To wszystko – skwitował, dodając przy okazji, że Łódź, w której aktualnie przebywa, jest o wiele lepsza. Internauci są innego zdania Pod zamieszczonym postem – co nietrudno przewidzieć – zaroiło się od komentarzy. Zdecydowana większość internautów nie podzieliła jego zdania. Jedna z użytkowniczek zdecydowanie sprzeciwiła się jego opinii, podkreślając, że ocena miasta była pobieżna i krzywdząca. – Urodziłam się tu i – uwierz mi – z dobrym przewodnikiem dostrzegłbyś piękno tego miasta – napisała, ewidentnie urażona oceną zgierzanka. Podobnych reakcji było znacznie więcej. Wiele osób zauważyło, że brazylijski podróżnik spojrzał na miasto przez pryzmat stereotypów. Ich zdaniem skupił się wyłącznie na tym, co najgorsze, pomijając miejsca będące dziś powodem do dumy mieszkańców. Jednym z nich są „Malinki”, czyli nowoczesna przestrzeń wypoczynkowo-rekreacyjna, która w ostatnich latach przeszła gruntowną metamorfozę i obecnie przyciąga zarówno lokalnych mieszkańców, jak i odwiedzających z okolic. Głos w sprawie postanowiły zabrać także tamtejsze władze. Na oficjalnym profilu miasta w mediach społecznościowych możemy przeczytać: – Zgierz to nasze miasto – pełne historii, pięknych miejsc i ludzi z pasją! Brazylijski podróżnik i marketingowiec postanowił pokazać Zgierz z najgorszej strony… My jednak wiemy, że nasze miasto ma w sobie mnóstwo uroku. Zgierz to jedno z najstarszych miast województwa łódzkiego. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się już w XII wieku, a prawa miejskie otrzymał w XIII w. Obecnie liczy ponad 53 tysiące mieszkańców (dane z 2023 r.). Źródła: Instagram @imthebraziliannomad; Instagram @miasto_zgierz; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Ten polski region ma własny język i własny rytm. Wakacje płyną tu wolniej
8 miejsc na Kaszubach na weekendową wycieczkę to propozycja dla tych, którzy marzą o bliskości natury, malowniczych jeziorach i zabytkach z historią. Region słynie z ponad 700 jezior, pofałdowanego krajobrazu i wyjątkowej kultury kaszubskiej. Sprawdź, gdzie warto pojechać, co zobaczyć i jak zaplanować krótki, ale intensywny wypad.
Spis treści: Wieżyca – najwyższe wzniesienie Pojezierza Pomorskiego Droga Kaszubska – jedna z najbardziej malowniczych tras w Polsce Chmielno i Kółko Raduńskie – serce Szwajcarii Kaszubskiej Złota Góra i punkty widokowe nad Jeziorem Ostrzyckim Bytów – zamek krzyżacki i historia Pomorza Krokowa – pałac i park w stylu rezydencjonalnym Rzucewo – pałac nad Zatoką Pucką Hel i Fokarium – nadmorska przygoda blisko Kaszub Kaszuby to jeden z najbardziej zróżnicowanych krajobrazowo regionów północnej Polski. Znajdziemy tu jeziora rynnowe, morenowe wzgórza, rozległe lasy i zabytki pamiętające czasy krzyżackie. To również obszar o silnej tożsamości kulturowej – z własnym językiem, tradycją i kuchnią. Weekend na Kaszubach może być zarówno aktywny, jak i spokojny – wszystko zależy od wybranego kierunku. Oto miejsca, które pozwolą poczuć klimat regionu i zobaczyć jego największe atuty. Wieżyca – najwyższe wzniesienie Pojezierza Pomorskiego Wieżyca (329 m n.p.m.) to najwyższe wzniesienie Pojezierza Pomorskiego oraz jeden z najwyższych punktów północnej Polski o charakterze nizinnym. Położona w paśmie Wzgórz Szymbarskich, na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego, stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Szwajcarii Kaszubskiej. Jej ukształtowanie jest efektem działalności lądolodu – to klasyczne wzgórze morenowe powstałe w czasie ostatniego zlodowacenia. Choć często można spotkać się z informacją, że jest najwyższym wzniesieniem Niżu Środkowoeuropejskiego aż po Ural, stwierdzenie to jest zbyt daleko idącym uproszczeniem – w rzeczywistości to najwyższy punkt Pojezierza Pomorskiego i jeden z wyższych w obrębie północnych nizin Polski. Na szczycie znajduje się wieża widokowa im. Jana Pawła II, z której przy dobrej pogodzie rozciąga się szeroka panorama na okoliczne jeziora – m.in. Jezioro Ostrzyckie – oraz rozległe kompleksy leśne i falujący krajobraz morenowy. Wejście na wzniesienie nie jest wymagające i zajmuje zwykle kilkanaście minut z pobliskiego parkingu; trasa jest odpowiednia dla rodzin z dziećmi, choć w deszczowe dni warto zadbać o stabilne obuwie ze względu na piaszczysto-leśne podłoże. Wieża jest zazwyczaj dostępna za niewielką opłatą, a najlepsze warunki widokowe panują rano oraz przed zachodem słońca, gdy światło podkreśla urozmaiconą rzeźbę terenu. Wieżyca jest łatwo dostępna komunikacyjnie – można tu dojechać samochodem (parkingi przy stoku i u podnóża wzniesienia), pociągiem PKM do przystanku Wieżyca lub rowerem, korzystając z oznakowanych szlaków turystycznych Kaszub. Miejsce ma charakter całoroczny: latem i jesienią przyciąga miłośników trekkingu, nordic walking oraz rowerów górskich, natomiast zimą funkcjonuje tu stok narciarski Koszałkowo-Wieżyca z wyciągiem i wypożyczalnią sprzętu, co czyni je jednym z nielicznych punktów na Pomorzu umożliwiających jazdę na nartach bez wyjazdu w góry. W okolicy działa rozwinięta baza noclegowa – od agroturystyki po pensjonaty i domki nad jeziorami – a lokalne restauracje serwują dania kuchni kaszubskiej, w tym potrawy z ryb jeziornych. Ze względu na położenie w obszarze chronionym obowiązuje tu poruszanie się wyznaczonymi szlakami i dbałość o środowisko. Wieżyca to doskonały punkt startowy do dalszego zwiedzania regionu, łączący walory przyrodnicze, widokowe i rekreacyjne, a jednocześnie jedna z najłatwiej dostępnych atrakcji krajobrazowych północnej Polski. Droga Kaszubska – jedna z najbardziej malowniczych tras w Polsce Droga Kaszubska to jedna z najbardziej widowiskowych tras krajobrazowych północnej Polski, prowadząca przez serce Szwajcarii Kaszubskiej. Odcinek ten, oznaczony jako droga wojewódzka nr 228, łączy m.in. Chmielno, Zawory, Ręboszewo, Brodnicę Dolną, Ostrzyce i Wieżycę, tworząc spójną trasę widokową o długości około 20 kilometrów. To propozycja zarówno dla zmotoryzowanych turystów, jak i dla rowerzystów czy motocyklistów, którzy cenią dynamiczny, pofałdowany krajobraz i częste punkty widokowe. Trasa prowadzi przez obszar o wyraźnie polodowcowej rzeźbie terenu – z licznymi morenowymi wzniesieniami, stromymi zjazdami i jeziorami rynnowymi, czyli długimi, wąskimi akwenami powstałymi w wyniku działalności wód roztopowych pod lądolodem. Charakterystyczne dla tego obszaru są duże różnice wysokości jak na warunki nizinne, co sprawia, że droga momentami przypomina górską serpentynę. To właśnie ta zmienność terenu decyduje o wyjątkowych walorach krajobrazowych. Jednym z najważniejszych przystanków na trasie jest Jezioro Ostrzyckie, popularne wśród kajakarzy i żeglarzy, z dobrze rozwiniętą infrastrukturą turystyczną – przystaniami, wypożyczalniami sprzętu wodnego i bazą noclegową. Warto również zatrzymać się na Złotej Górze, skąd rozciąga się panorama na tzw. Kółko Raduńskie, czyli system połączonych jezior rynnowych (m.in. Jezioro Raduńskie Górne i Dolne). Ten układ hydrologiczny jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu Kaszub i stanowi ważny fragment regionalnych szlaków kajakowych. Droga Kaszubska jest szczególnie atrakcyjna wiosną i jesienią – w okresie świeżej zieleni lub podczas intensywnych barw liści – jednak również latem przyciąga turystów szukających widokowych tras spacerowych i rowerowych. Należy pamiętać, że odcinki są kręte i miejscami wąskie, dlatego kierowcy powinni zachować ostrożność, zwłaszcza w sezonie wysokiego ruchu turystycznego. Dla rowerzystów trasa może być wymagająca kondycyjnie ze względu na strome podjazdy, ale rekompensatą są rozległe panoramy i liczne miejsca odpoczynku. Wzdłuż Drogi Kaszubskiej znajdują się gospodarstwa agroturystyczne, restauracje serwujące kuchnię kaszubską, punkty sprzedaży lokalnych produktów oraz oznakowane zejścia do jezior. To sprawia, że przejazd tą trasą nie jest jedynie przemieszczaniem się między miejscowościami, lecz pełnoprawną atrakcją turystyczną – pozwalającą w krótkim czasie zobaczyć najbardziej reprezentacyjny krajobraz regionu. Chmielno i Kółko Raduńskie – serce Szwajcarii Kaszubskiej Chmielno to jedna z najbardziej rozpoznawalnych miejscowości turystycznych Kaszub, położona malowniczo między Jeziorem Białym a Jeziorem Kłodno, w bezpośrednim sąsiedztwie systemu jezior określanego jako Kółko Raduńskie. Miejscowość od lat przyciąga turystów spokojem, kameralną atmosferą oraz silnie zachowaną tradycją kaszubską. To dobre miejsce dla osób szukających wypoczynku nad wodą, ale również dla tych, którzy chcą lepiej poznać lokalną kulturę i rzemiosło. Jedną z najważniejszych atrakcji jest Muzeum Ceramiki Kaszubskiej Neclów, prezentujące dorobek kilku pokoleń rodziny garncarzy. Charakterystyczne motywy zdobnicze – tulipany, lilie, ryby czy gwiazdy kaszubskie – są elementem regionalnej tożsamości wizualnej. Zwiedzanie muzeum pozwala zrozumieć, czym jest tradycyjna ceramika kaszubska oraz jaką rolę odgrywała w codziennym życiu mieszkańców regionu. W sezonie letnim organizowane są także warsztaty, podczas których można samodzielnie spróbować pracy na kole garncarskim. W Chmielnie i okolicznych wsiach działają również lokalne warsztaty rękodzieła, oferujące haft kaszubski, wyroby z drewna czy regionalne pamiątki. To miejsce, gdzie tradycja nie jest jedynie elementem ekspozycji muzealnej, ale realnie funkcjonuje w przestrzeni społecznej i turystycznej. Bliskość jezior sprawia, że miejscowość stanowi doskonałą bazę dla miłośników sportów wodnych. Działają tu przystanie kajakowe, wypożyczalnie rowerów wodnych i sprzętu rekreacyjnego. Kółko Raduńskie – obejmujące m.in. Jezioro Raduńskie Górne i Dolne – jest częścią popularnego szlaku kajakowego, który pozwala na kilkugodzinne lub całodniowe spływy w otoczeniu polodowcowego krajobrazu. Akweny są stosunkowo czyste i dobrze zagospodarowane, a linia brzegowa urozmaicona zatokami i półwyspami. Chmielno oferuje także rozbudowaną bazę noclegową – od pensjonatów i gospodarstw agroturystycznych po domki letniskowe z widokiem na jezioro. W lokalnych restauracjach można spróbować kuchni kaszubskiej, w tym potraw z ryb słodkowodnych, zup rybnych czy tradycyjnych wypieków. Określenie „miasteczko kochanków” oraz legenda dotycząca pochodzenia nazwy miejscowości mają charakter folklorystyczny i stanowią element lokalnej narracji, a nie potwierdzony fakt historyczny. Niezależnie od legend, Chmielno rzeczywiście sprzyja romantycznym spacerom brzegiem jeziora, szczególnie o zachodzie słońca, kiedy tafla wody odbija światło, a okoliczne wzgórza tworzą spokojne, niemal sielskie tło. Połączenie przyrody, tradycji i kameralnej atmosfery sprawia, że Chmielno i Kółko Raduńskie uznawane są za prawdziwe serce Szwajcarii Kaszubskiej. Złota Góra i punkty widokowe nad Jeziorem Ostrzyckim Złota Góra to jedno z najbardziej charakterystycznych i najczęściej fotografowanych miejsc widokowych na Kaszubach, położone nad brzegiem Jeziora Ostrzyckiego, w obrębie Szwajcarii Kaszubskiej. Wzniesienie dominuje nad okolicą i umożliwia podziwianie klasycznego krajobrazu młodoglacjalnego – z wyraźnie pofałdowaną rzeźbą terenu, mozaiką lasów, pól oraz długą, wąską taflą jeziora rynnowego. To właśnie tutaj najlepiej widać, jak działalność lądolodu ukształtowała pagórkowaty charakter regionu. Złota Góra wznosi się bezpośrednio nad Jeziorem Ostrzyckim, które jest jednym z najpopularniejszych akwenów w centralnej części Kaszub. Jezioro ma wydłużony kształt i dobrze rozwiniętą linię brzegową z zatokami oraz półwyspami, co dodatkowo podnosi walory widokowe. Panorama obejmuje zarówno otwarte przestrzenie wodne, jak i porośnięte lasem wzgórza morenowe, które przy dobrej widoczności tworzą wieloplanowy, malarski pejzaż. To miejsce szczególnie polecane na: piknik z widokiem na jezioro, fotografię krajobrazową, zwłaszcza o tzw. złotej godzinie, obserwację zachodu słońca, kiedy tafla wody odbija intensywne barwy nieba, krótki postój podczas przejazdu Drogą Kaszubską. Złota Góra jest łatwo dostępna – w pobliżu znajdują się miejsca parkingowe, a dojście na punkt widokowy nie jest wymagające. To dobra lokalizacja zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i osób starszych. W sezonie letnim odbywają się tu wydarzenia plenerowe oraz spotkania integracyjne, ponieważ przestrzeń sprzyja organizacji imprez na świeżym powietrzu. Okolice oferują rozbudowaną sieć szlaków pieszych i rowerowych, prowadzących wzdłuż Jeziora Ostrzyckiego oraz przez pobliskie wzniesienia. Trasy są zróżnicowane pod względem długości i stopnia trudności – od krótkich spacerów brzegiem jeziora po bardziej wymagające podjazdy rowerowe w kierunku Wieżycy. Bliskość miejscowości Ostrzyce zapewnia dostęp do infrastruktury turystycznej: działają tu pensjonaty, ośrodki agroturystyczne, restauracje oraz wypożyczalnie sprzętu wodnego. W sezonie letnim Jezioro Ostrzyckie przyciąga również miłośników kajakarstwa i żeglarstwa rekreacyjnego, a zimą – przy sprzyjających warunkach – okolica zyskuje bardziej surowy, spokojny charakter. Niezależnie od pory roku, Złota Góra pozostaje jednym z najlepszych miejsc, by zrozumieć fenomen krajobrazowy Kaszub: harmonijne połączenie wody, lasów i łagodnych, choć wyraźnych wzniesień morenowych. Bytów – zamek krzyżacki i historia Pomorza Zamek w Bytowie to jedna z najlepiej zachowanych twierdz krzyżackich w Polsce i jeden z najważniejszych zabytków średniowiecznej architektury obronnej na Pomorzu. Wzniesiony na przełomie XIV i XV wieku przez zakon krzyżacki, pełnił funkcję warowni obronnej, siedziby administracyjnej oraz punktu kontrolnego na pograniczu ziem pomorskich. Jego masywna, ceglana bryła z czterema charakterystycznymi basztami doskonale oddaje militarny charakter epoki. Twierdza została zaprojektowana na planie zbliżonym do prostokąta, z wewnętrznym dziedzińcem i potężnymi murami obronnymi. Zamek pełnił funkcję strażnicy na ważnym szlaku komunikacyjnym, a po okresie krzyżackim przechodził w ręce książąt pomorskich, a następnie administracji brandenburskiej i pruskiej. Dzięki temu jego historia odzwierciedla złożone dzieje regionu – zmieniające się granice, wpływy polityczne i kulturowe. Obecnie w zamku mieści się Muzeum Zachodniokaszubskie w Bytowie, które prezentuje bogate zbiory związane z historią i kulturą regionu. Zwiedzający mogą zobaczyć: wystawy etnograficzne poświęcone kulturze kaszubskiej, ekspozycje dotyczące historii Pomorza i średniowiecznego budownictwa obronnego, zbiory sztuki ludowej i dawnego rzemiosła, rekonstrukcje dawnych wnętrz zamkowych. W sezonie turystycznym organizowane są tu wydarzenia plenerowe, turnieje rycerskie, koncerty i wystawy czasowe, które przybliżają realia życia w średniowieczu oraz epokach późniejszych. Wejście na jedną z baszt umożliwia podziwianie panoramy Bytowa i okolicznych terenów. Samo miasto Bytów również zasługuje na uwagę. Zachował się tu fragment dawnych murów miejskich oraz układ urbanistyczny typowy dla miast lokowanych w średniowieczu. Spacer po centrum pozwala dostrzec ślady wielokulturowej przeszłości – przez stulecia przenikały się tu wpływy polskie, niemieckie i kaszubskie, co widoczne jest w architekturze, nazwach oraz tradycjach. Bytów to dobre miejsce dla osób zainteresowanych historią pogranicza oraz procesami, które kształtowały tożsamość Pomorza. Wizyta w zamku pozwala zrozumieć nie tylko militarne znaczenie twierdzy, ale także jej rolę administracyjną i symboliczną – jako centrum władzy w regionie o skomplikowanej historii politycznej. Dzięki dobrze zachowanej strukturze architektonicznej i funkcji muzealnej Zamek w Bytowie pozostaje jednym z najważniejszych punktów na mapie zabytków Kaszub. Krokowa – pałac i park w stylu rezydencjonalnym Zespół pałacowo-parkowy w Krokowej to jedna z najciekawszych rezydencji arystokratycznych na Pomorzu, której początki sięgają średniowiecza. Pierwotnie w tym miejscu funkcjonowała siedziba rycerska, należąca do rodu von Krockow, który przez stulecia odgrywał istotną rolę w historii regionu. W kolejnych epokach obiekt był rozbudowywany i przekształcany – z warownej siedziby w bardziej reprezentacyjny pałac w stylu rezydencjonalnym, łączący elementy architektury obronnej i dworskiej. Dzisiejsza bryła pałacu zachowała historyczny charakter, z wyraźnymi detalami architektonicznymi i harmonijną kompozycją przestrzenną. Po gruntownej renowacji obiekt pełni funkcję hotelową, muzealną i kulturalną. W jego wnętrzach organizowane są wystawy, koncerty, konferencje oraz wydarzenia promujące historię i kulturę Pomorza. Część ekspozycji poświęcona jest dziejom rodu von Krockow oraz skomplikowanej historii pogranicza polsko-niemieckiego. Otaczający pałac park krajobrazowy to idealne miejsce na spacer wśród starodrzewu, alei lipowych i rozległych trawników. Kompozycja parku nawiązuje do założeń ogrodowych charakterystycznych dla rezydencji arystokratycznych – z otwartymi osiami widokowymi i naturalistycznym układem zieleni. To przestrzeń sprzyjająca spokojnemu wypoczynkowi, fotografii oraz krótkiej przerwie w podróży po regionie. Krokowa ma również korzystne położenie – znajduje się niedaleko wybrzeża Bałtyku oraz miejscowości takich jak Dębki czy Karwia. Dzięki temu zwiedzanie pałacu można łatwo połączyć z wypoczynkiem nad morzem lub spacerem po nadmorskich rezerwatach przyrody. To dobra propozycja dla osób, które chcą w jednym dniu połączyć kontakt z historią, architekturą i naturą. Warto wybrać się tu trasą rowerową Via Baltica. Pałac w Krokowej stanowi przykład, jak dawne rezydencje szlacheckie mogą dziś funkcjonować jako przestrzenie otwarte dla turystów – łącząc funkcję zabytkową z nowoczesnym zapleczem noclegowym i kulturalnym. Dzięki temu miejsce to jest nie tylko świadectwem przeszłości, ale także żywym elementem współczesnej mapy turystycznej Pomorza. Rzucewo – pałac nad Zatoką Pucką Rzucewo to kameralna miejscowość położona nad brzegiem Zatoki Puckiej, między Puckiem a Osłoninem. To miejsce, w którym krajobraz nadmorski łączy się z historią ziemiańskich rezydencji i archeologiczną przeszłością regionu. Najważniejszym zabytkiem jest neogotycki pałac z XIX wieku, malowniczo usytuowany tuż przy linii brzegowej. Budowla, nazywana niekiedy „zamkiem w Rzucewie”, wyróżnia się romantyczną architekturą z elementami stylu angielskiego gotyku oraz charakterystycznymi wieżyczkami i detalem ceglanej elewacji. Pałac otoczony jest parkiem krajobrazowym ze starodrzewem, który płynnie przechodzi w nadmorski klif i otwartą przestrzeń zatoki. Spacer alejkami pozwala podziwiać panoramę Półwyspu Helskiego oraz spokojne wody Zatoki Puckiej, szczególnie efektowne o wschodzie i zachodzie słońca. Obecnie obiekt pełni funkcję hotelowo-restauracyjną, dzięki czemu można nie tylko zwiedzić jego otoczenie, ale także zatrzymać się na nocleg lub posiłek z widokiem na wodę. Informacje o lipach sadzonych rzekomo za czasów Jana III Sobieskiego funkcjonują jako lokalna ciekawostka i element narracji turystycznej, jednak trudno je jednoznacznie potwierdzić w źródłach historycznych. Niezależnie od tych przekazów park rzeczywiście zachwyca dojrzałym drzewostanem i spokojną atmosferą. Rzucewo ma również znaczenie archeologiczne. W okolicach odkryto ślady osadnictwa z epoki kamienia, a teren ten bywa określany jako jedno z ważniejszych stanowisk związanych z pradziejową obróbką bursztynu. Region nad Zatoką Pucką od wieków sprzyjał rozwojowi osad dzięki dostępowi do wody, rybołówstwa i handlu. To miejsce szczególnie polecane osobom, które szukają mniej oczywistych punktów na mapie Pomorza. W przeciwieństwie do popularnych kurortów nadmorskich, Rzucewo oferuje ciszę, otwartą przestrzeń i możliwość spokojnego spaceru wzdłuż brzegu. Połączenie historycznej architektury, nadmorskiego krajobrazu i kameralnej atmosfery sprawia, że to idealna propozycja na odpoczynek z dala od tłumów, a jednocześnie blisko głównych atrakcji regionu. Hel i Fokarium – nadmorska przygoda blisko Kaszub Choć Hel geograficznie znajduje się na Półwyspie Helskim, a więc poza ścisłymi granicami Kaszub, w praktyce często stanowi naturalne uzupełnienie wycieczki po regionie. Bliskość Trójmiasta oraz centralnych Kaszub sprawia, że wiele osób łączy zwiedzanie jezior i wzgórz z jednodniowym wypadem nad otwarte morze. Sam półwysep jest unikatową formą geograficzną – to wąski, piaszczysty wał oddzielający wody Zatoki Puckiej od Morza Bałtyckiego, o długości około 35 kilometrów. Największą atrakcją Helu jest Fokarium Stacji Morskiej Uniwersytetu Gdańskiego, które od lat prowadzi program ochrony i rehabilitacji foki szarej w Morzu Bałtyckim. Foka szara to największy drapieżny ssak żyjący w Bałtyku, a jej populacja w XX wieku była silnie zagrożona wyginięciem. Działalność fokarium obejmuje leczenie chorych i osłabionych osobników, odchów młodych fok oraz działania edukacyjne zwiększające świadomość ekologiczną odwiedzających. Część zwierząt po zakończeniu rehabilitacji wraca do naturalnego środowiska. Obiekt ma charakter nie tylko turystyczny, lecz przede wszystkim naukowo-edukacyjny. Zwiedzający mogą obserwować karmienia fok, poznać informacje dotyczące ekosystemu Bałtyku, zagrożeń środowiskowych czy zasad odpowiedzialnego zachowania nad morzem. To szczególnie wartościowa atrakcja dla rodzin z dziećmi – łączy kontakt ze zwierzętami z rzetelną wiedzą przyrodniczą. Sam Hel oferuje również inne atrakcje: szerokie, piaszczyste plaże od strony otwartego morza, spokojniejsze wody Zatoki Puckiej, popularne wśród windsurferów i kitesurferów, latarnię morską z punktem widokowym, pozostałości fortyfikacji i obiektów militarnych związanych z historią II wojny światowej. Dojazd na Hel możliwy jest samochodem, pociągiem kursującym wzdłuż półwyspu, a w sezonie także tramwajem wodnym z Gdyni. Warto jednak pamiętać, że w okresie wakacyjnym ruch bywa intensywny, dlatego najlepiej zaplanować wizytę wcześnie rano lub poza szczytem sezonu. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Większej twierdzy w Europie nie znajdziecie. Srebrna Góra to prawdziwy skarb Polski
Monumentalna Twierdza Srebrna Góra to największa górska warownia w Europie i prawdziwa perła Dolnego Śląska. Jej imponująca historia i spektakularne położenie od lat przyciągają turystów z całego świata.
W tym artykule: Największa wieża w Europie Twierdza Srebrna Góra, czyli luksus w oficerskim stylu Twierdza Srebrna Góra – informacje praktyczne Twierdza Srebrna Góra z tytułem Cudu Polski 2024 Najpierw widać twierdzę. Potem samochód zaczyna się piąć wąską drogą pomiędzy zabytkowymi kamienicami. Niektóre wyglądają, jakby pokrył je mech zapomnienia. Inne, z odmalowanymi elewacjami, pysznią się wesołymi kolorami. Już tutaj czuć dotyk wielkiej historii. Mijam kościół i sklepy, wreszcie docieram do górnej części wsi. W tej okolicy ukryta głęboko drzemie Aurelia. To dawna kopalnia srebra, którą od lat bada i udrażnia Jan Duerschlag, przedsiębiorca z Rybnika. Janek czyści sztolnię z pomocą przyjaciół, licząc, że wnet zostanie udostępniona do zwiedzania. Tymczasem, zanim do tego dojdzie, jadę zobaczyć inną atrakcję Srebrnej Góry. Największa wieża w Europie Festung Silberberg została wzniesiona w latach 1765–1777 według projektu inżyniera Ludwika Wilhelma Reglera, który modyfikował sam król Prus Fryderyk Wielki. Forteca miała zabezpieczyć militarnie Śląsk zdobyty przez niego w 1740 r., w trakcie I wojny śląskiej pomiędzy Prusami a Austrią. Ten fragment środkowej Europy Fryderyk zyskał kosztem Korony Czeskiej rządzonej wówczas przez austriackich Habsburgów. Nad Przełęczą Srebrną na dwóch wzniesieniach powstały potężne forty. Nie zdobył jej nawet Napoleon. Natomiast największy w Europie donżon (wieża mieszkalno-obronna) góruje nad sąsiednim wzgórzem. Składa się z czterech połączonych murami wież o średnicy 60 m. Ich ściany mają 12 m grubości. Być może dzięki temu Srebrna Góra nigdy nie została zdobyta. Odstraszała prawdopodobnie samym swoim wyglądem i legendą, bo poważnie oblegana była tylko raz, w 1807 r., przez Bawarczyków i Wirtemberczyków sprzymierzonych z Napoleonem. Potem wykorzystywano ją jako więzienie i testowano materiały wybuchowe. Podobno ukrywano tu również skarby. Wreszcie donżon zamienił się w atrakcję turystyczną. Twierdza Srebrna Góra, czyli luksus w oficerskim stylu Na pierwszy rzut oka donżon przytłacza. By dostać się na jego szczyt, trzeba odbyć długi spacer po stromych schodach. Dzięki niemu uświadamiam sobie, z jakim trudem wznoszona była twierdza. Przechodzę przez bramę, a chwilę później docieram do serca budowli. A tam totalne zaskoczenie! Pruscy żołnierze i damy wędrują z turystami. Słyszę odgłos strzelającego działa. Błyskawicznie cofam się w czasie, żeby za chwilę, tak samo szybko, znaleźć się w luksusowej nowoczesności. Forteca przeszła niedawno rewitalizację, powstała w ten sposób nowa trasa turystyczna ze zwodzonym mostem. Z kolei we wnętrzach zlokalizowano hostel i centrum konferencyjne. Jest również sala zabaw dla dzieci. Zdecydowano się pozostawić surowe pruskie mury, które oświetla naturalne słońce docierające tu przez panoramiczne okna. Jej Wysokość Twierdza Srebrnogórska wygląda dzięki temu majestatycznie. Większej twierdzy w Europie nie znajdziecie. Srebrna Góra to prawdziwy skarb Polski
Na podkarpackim wzgórzu odtworzono osadę sprzed tysięcy lat. To podróż do pradziejów ziem polskich
Skansen Archeologiczny Karpacka Troja to jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych w Polsce, sięgające czasów epoki brązu. Położony w malowniczej dolinie rzeki Ropy skansen pozwala zanurzyć się w historię sprzed ponad 4000 lat, odkrywając tajemnice pradawnych kultur i średniowiecznego grodu.
Spis treści: Najważniejsze odkrycia archeologiczne w Trzcinicy – co skrywa Karpacka Troja? Dwie epoki historii Trzcinicy – od epoki brązu po średniowiecze Skansen Karpacka Troja – historia na żywo i nowoczesna edukacja Jak zaplanować wizytę w Karpackiej Troi – dojazd, bilety, noclegi i czas zwiedzania W południowo-wschodniej Polsce, nieopodal Jasła, znajduje się miejsce, które łączy najstarsze dzieje ziem polskich z nowoczesnym podejściem do archeologii i edukacji historycznej. Skansen Archeologiczny Karpacka Troja w Trzcinicy to wyjątkowa przestrzeń, gdzie odkrycia sprzed tysięcy lat ożywają w formie imponujących rekonstrukcji i ekspozycji muzealnych. Dzięki wieloletnim badaniom archeologicznym, prowadzonym przez specjalistów z Muzeum Podkarpackiego w Krośnie Trzcinica stała się skarbnicą prahistorii ziem polskich, porównywaną nawet do ruin Troi. To miejsce fascynuje nie tylko badaczy, ale i turystów, rodziny z dziećmi oraz miłośników historii. Najważniejsze odkrycia archeologiczne w Trzcinicy – co skrywa Karpacka Troja? Rekonstrukcja i odkrycia archeologiczne Badania w Trzcinicy rozpoczęły się pod koniec XX wieku z inicjatywy Janusza Gancarskiego z Muzeum Podkarpackiego w Krośnie. Już w latach 90. XX w. natrafiono na ślady niezwykle dawnej osady obronnej z ok. 2100 roku p.n.e., znacznie starszej niż wiele znanych grodzisk w Europie Środkowej. W wyniku długoletnich wykopalisk odkryto pozostałości kompleksu fortyfikacji ziemno-drewnianych, który funkcjonował nieprzerwanie przez setki lat, przechodząc ewolucję technologiczną i kulturową. W grodzisku znaleziono około 160 tys. zabytków – od naczyń ceramicznych, narzędzi krzemiennych, przedmiotów z brązu, po ślady kontaktów międzykulturowych z terenami dzisiejszych Bałkanów, Kotliny Karpackiej, a nawet z kręgiem cywilizacji mykeńskiej. Odkryto również fragmenty metalurgicznych pieców, co wskazuje na zaawansowany poziom technologiczny osady jak na ówczesne czasy. Na podstawie układu i liczby warstw archeologicznych udało się potwierdzić, że Trzcinica była miejscem ciągłego osadnictwa przez ponad 1000 lat, a nie jednorazową strukturą obronną. To właśnie z uwagi na strategiczne położenie, rozbudowaną strukturę obronną oraz wyjątkowe znaczenie kulturowe osada zyskała przydomek „Karpackiej Troi” – przez analogię do legendarnej Troi znanej z eposu Homera. Nazwa ta podkreśla wyjątkowość i historyczną rangę stanowiska archeologicznego, które do dziś pozostaje jednym z najważniejszych w Polsce i Europie Środkowej. Dwie epoki historii Trzcinicy – od epoki brązu po średniowiecze Skansen Archeologiczny Karpacka Troja prezentuje dwa główne etapy dziejów osady, które razem tworzą ciągłość osadniczą na przestrzeni ponad trzech tysięcy lat. To wyjątkowe na skalę europejską miejsce dokumentuje zarówno pradziejową aktywność ludzką, jak i średniowiecze w Polsce. Osada z epoki brązu (ok. 2100–1300 p.n.e.) to pierwotna warownia, która zachwyca skalą i poziomem zaawansowania. Na jej terenie odkryto system umocnień ziemno-drewnianych, którego pozostałości dowodzą przemyślanej organizacji przestrzeni i funkcji obronnej. Znalezione artefakty, w tym ceramika i ozdoby charakterystyczne dla kultury Otomani‑Füzesabony, wskazują na intensywne kontakty handlowe i kulturowe z terenami dzisiejszych Węgier, Rumunii i Bałkanów. To jedno z najstarszych tak dobrze udokumentowanych grodzisk w Europie Środkowej. Grodzisko słowiańskie (ok. 770–1031 n.e.) to kontynuacja osadnictwa, która ukazuje przemiany zachodzące na tych terenach w okresie formowania się struktur państwowych. Warownia zajmowała niemal 3,5 ha powierzchni, a jej wały obronne sięgały miejscami nawet 10 metrów wysokości, co czyniło ją jednym z najpotężniejszych grodów w regionie. Wykopaliska potwierdzają istnienie zaawansowanej zabudowy drewnianej, obecność kuźni, a nawet ślady życia codziennego ówczesnych mieszkańców – od narzędzi po fragmenty tkanin i biżuterii. Obie fazy osadnicze w Trzcinicy świadczą nie tylko o ciągłości kulturowej i gospodarczej, ale również o strategicznym znaczeniu tych terenów na przecięciu szlaków handlowych i migracyjnych. To miejsce, w którym historia odcisnęła swoje piętno przez całe tysiąclecia, pozostawiając po sobie świadectwo wielokulturowości i zaawansowanej cywilizacji zamieszkującej te ziemie. Skansen Karpacka Troja – historia na żywo i nowoczesna edukacja Skansen Archeologiczny Karpacka Troja to wyjątkowe miejsce, gdzie przeszłość spotyka się z nowoczesnością, tworząc przestrzeń do nauki, eksploracji i zanurzenia się w codzienność sprzed tysięcy lat. Na powierzchni ponad 8 hektarów odtworzono z niezwykłą dokładnością warunki życia w epoce brązu i we wczesnym średniowieczu. Odwiedzający mogą tu zobaczyć autentyczne rekonstrukcje osady z epoki brązu, w tym chaty, warsztaty rzemieślnicze, wały obronne, bramy i ulice. Elementy te zostały odtworzone na podstawie badań archeologicznych i stanowią wierne odwzorowanie ówczesnej architektury i technologii. Równie imponujące są średniowieczne struktury obronne, które pokazują, jak wyglądał gród słowiański w okresie IX–XI wieku. Sercem Karpackiej Troi jest nowoczesny pawilon ekspozycyjny, gdzie znajdują się muzealne zbiory, sala wystaw czasowych oraz interaktywne ekspozycje multimedialne. Dzięki nim historia staje się zrozumiała i fascynująca zarówno dla dorosłych, jak i najmłodszych gości. Skansen oferuje bogaty program edukacyjny – od warsztatów archeologicznych, pokazów dawnych rzemiosł, po lekcje muzealne prowadzone przez specjalistów. Szczególną atrakcją jest „Sala Małego Odkrywcy”, gdzie dzieci mogą poprzez zabawę poznawać historię i archeologię. Nie brakuje również atrakcji multimedialnych – w tym kina 3D, które przenosi widzów w realia życia w osadzie sprzed wieków. Na terenie obiektu działa także punkt gastronomiczny, gdzie można odpocząć i posmakować lokalnych przysmaków. Skansen Karpacka Troja to doskonałe miejsce na rodzinny weekend, wycieczkę szkolną, jak i indywidualne zwiedzanie z przewodnikiem lub audioguide’em. Całość tworzy unikatowe doświadczenie, które łączy wiedzę, emocje i autentyczny kontakt z przeszłością. Jak zaplanować wizytę w Karpackiej Troi – dojazd, bilety, noclegi i czas zwiedzania Skansen Archeologiczny Karpacka Troja to miejsce, które warto odwiedzić z odpowiednim przygotowaniem. Najłatwiej dotrzeć tu samochodem – najlepiej kierować się do Jasła, a stamtąd w stronę Biecza i Gorlic, podążając za czytelnymi tablicami informacyjnymi prowadzącymi do skansenu. Dojazd transportem publicznym jest możliwy, ale wymaga sprawdzenia lokalnych rozkładów jazdy – autobusy z Jasła kursują sezonowo i nieregularnie. Na miejscu warto zarezerwować sobie co najmniej 2–3 godziny, aby zobaczyć rekonstrukcje osad, pawilon wystawienniczy, punkt widokowy oraz wziąć udział w zajęciach edukacyjnych. Dla bardziej zaangażowanych odwiedzających dzień może okazać się za krótki – zwłaszcza przy okazji wydarzeń specjalnych lub warsztatów. Bilety wstępu są dostępne w różnych wariantach: normalne, ulgowe i rodzinne, a także z opcją oprowadzania lub udziału w warsztatach. Ceny są umiarkowane i dostosowane do możliwości turystów rodzinnych, a skansen regularnie organizuje dni bezpłatnego wstępu lub promocyjne wydarzenia tematyczne. Źródła: karpackatroja.pl; podkarpackie.eu Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Miasto, które wciąż żyje rockiem. Symbol wolności nie daje o sobie zapomnieć
Jarocin od lat uchodzi za stolicę polskiego rocka. Niegdyś symbol buntu i artystycznej wolności, dziś przyciąga turystów nie tylko swoją historią, ale także nowoczesnymi muzeami, sztuką w przestrzeni miejskiej i klimatem, który trudno znaleźć gdzie indziej.
Spis treści: Spichlerz Polskiego Rocka w Jarocinie Festiwal w Jarocinie Pomnik Glana w Jarocinie Murale w Jarocinie Muzeum Regionalne w Jarocinie i Pałac Radolińskich Jarocin od lat uchodzi za stolicę polskiego rocka. Podczas wizyty w tym jednym z ciekawszych miast Wielkopolski poznaję historię legendarnego festiwalu i jednego z największych festiwali muzycznych w polscP, który w realiach PRL-u stał się symbolem artystycznej wolności, a jednocześnie odkrywam, że miasto oferuje dziś znacznie więcej niż tylko muzyczne wspomnienia. Spichlerz Polskiego Rocka w Jarocinie Spichlerz Polskiego Rocka to jedno z tych miejsc, które koniecznie chcę zobaczyć podczas wizyty w Jarocinie. Przez lata brakowało tu przestrzeni, która w kompleksowy sposób opowiadałaby historię festiwalu i jego wpływ na polską scenę rockową. Dziś tę lukę wypełnia nowoczesne muzeum mieszczące się w zabytkowym spichlerzu zbożowym w centrum miasta. Na dwóch kondygnacjach zwiedzam ekspozycję podzieloną na 14 stref tematycznych. Oglądam archiwalne fotografie, oryginalne nagrania koncertowe, filmy dokumentalne i materiały prasowe. Moją uwagę przyciągają plakaty, karnety, koszulki i pamiątki przekazane przez muzyków. Multimedialne stanowiska i ekrany dotykowe sprawiają, że poznawanie historii Jarocina i polskiego rocka ma interaktywny, angażujący charakter. Festiwal w Jarocinie Historia festiwalu sięga 1980 roku, kiedy wydarzenie funkcjonowało jako Ogólnopolski Przegląd Muzyki Młodej Generacji. Od 1983 roku znane było już jako Festiwal Muzyków Rockowych. Poznając jego dzieje, widzę, jak ważną rolę odegrał w realiach PRL-u – był przestrzenią niezależności artystycznej i obyczajowej, często wymykającą się cenzurze. Przez lata Zimnej wojny był największym festiwalem rockowym w krajach byłego bloku wschodniego. Z czasem pojawiły się napięcia między subkulturami i problemy organizacyjne, co doprowadziło do zakończenia imprezy w 1994 roku. Powrót festiwalu w 2005 roku pokazał jednak, że legenda Jarocina wciąż jest żywa. Pomnik Glana w Jarocinie Pomnik Glana to jeden z najbardziej charakterystycznych punktów na mapie miasta. Monument odsłonięto w 2011 roku, w 30. rocznicę pierwszego festiwalu. Glan – ciężki but z wysoką cholewą – od dekad był symbolem rockowych subkultur. Dla mnie to obowiązkowy przystanek podczas spaceru po Jarocinie i jedno z miejsc, które najlepiej oddają klimat miasta. Nic dziwnego, że to także jeden z najczęściej fotografowanych obiektów. Murale w Jarocinie Spacerując po Jarocinie, zwracam uwagę na murale inspirowane festiwalem, polskim rockiem i kulturą niezależną. Wielkoformatowe malowidła stały się stałym elementem miejskiego krajobrazu i ciekawym uzupełnieniem muzealnych opowieści. Tworzą one alternatywną trasę zwiedzania, pokazując, że historia jarocińskiego rocka wciąż żyje – nie tylko w archiwach, ale także w przestrzeni miasta. Muzeum Regionalne w Jarocinie i Pałac Radolińskich Pałac Radolińskich pozwala mi spojrzeć na miasto z zupełnie innej perspektywy. Neogotycki pałac z XIX wieku, otoczony parkiem, jest jednym z najcenniejszych zabytków Jarocina i wyraźnie kontrastuje z rockowym wizerunkiem miasta. W Muzeum Regionalnym poznaję dzieje Jarocina i ziemi jarocińskiej w latach 1793–1989. Oglądam archiwalne fotografie, dokumenty, militaria i pamiątki mieszkańców, które budują pełniejszy obraz lokalnej historii. Multimedialna forma ekspozycji sprawia, że zwiedzanie jest angażujące także dla młodszych odwiedzających. Dodatkowym atutem jest Strefa Odkrywania Wyobraźni i Aktywności (SOWA), pokazująca, że muzeum może być przestrzenią nauki i zabawy jednocześnie. Źródło: Wielkopolska Organizacja Turystyczna Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
10 nieoczywistych pomysłów na weekend w Polsce. Nie tylko góry i morze
Szukasz pomysłu na weekend z rodziną lub z przyjaciółmi? Oto 10 kierunków w Polsce, które potrafią zaskoczyć nawet doświadczonych piechurów. W gronie dziennikarzy National Geographic Traveler przygotowaliśmy propozycje podróżnicze po Polsce dla osób szukających nieoczywistych miejsc, bliskości natury i autentycznych regionalnych klimatów. Poza popularnymi szlakami czekają tu dzikie krajobrazy, pogranicza kultur, uzdrowiska z czystym powietrzem i niezwykłe formy geologiczne, które pokazują Polskę z zupełnie innej strony.
Spis treści: Kraina Lessowych Wąwozów – polska Toskania w wersji dzikiej Hajnówka – brama do Puszczy Białowieskiej i wielokulturowości Roztoczański Park Narodowy – kraina wody, lasów i koników polskich Łuk Mużakowa – geologiczny fenomen i krajobraz jak z innej planety Śląsk Cieszyński – pogranicze kultur i tradycji Gołdap – uzdrowisko na końcu Polski Mazury Zachodnie – cisza, przestrzeń i mniej oczywiste jeziora Kościerzyna – serce Kaszub Chojnice – historia i brama do Borów Tucholskich Akwedukt w Fojutowie – inżynieria w środku lasu Polska wciąż potrafi zaskakiwać nawet doświadczonych podróżników. Poza oczywistymi kierunkami – Tatrami, Trójmiastem czy Krakowem – istnieją miejsca mniej znane, a jednocześnie niezwykle różnorodne krajobrazowo i kulturowo. To regiony, w których natura, historia i lokalna tożsamość tworzą wyjątkowy klimat, często porównywany do zagranicznych destynacji. Poniższa lista to inspiracyjny przegląd 10 miejsc w Polsce, które nie są masowe, a potrafią dostarczyć intensywnych wrażeń: od surowych form geologicznych, przez wielokulturowe pogranicza, po obszary idealne dla osób szukających ciszy, aktywności i autentyczności. Kraina Lessowych Wąwozów – polska Toskania w wersji dzikiej Kraina Lessowych Wąwozów w województwie lubelskim to największe skupisko wąwozów lessowych w Europie, powstałych w wyniku wielowiekowego oddziaływania wody opadowej, procesów erozyjnych i specyficznej budowy geologicznej lessu. Miękka, pylasta skała sprzyjała tworzeniu głębokich parowów, które dziś osiągają kilkanaście metrów głębokości i ciągną się kilometrami, tworząc naturalne korytarze i labirynty. Charakterystyczną cechą tego obszaru jest silna zmienność krajobrazu w zależności od pory roku. Wiosną wąwozy są wilgotne, intensywnie zielone i pełne ptasich siedlisk, latem dają przyjemny cień, jesienią zachwycają paletą barw lessowych ścian i liści, a zimą przybierają niemal baśniowy charakter. Region ma także duże znaczenie przyrodnicze i kulturowe. Wąwozy pełnią funkcję naturalnych korytarzy ekologicznych, a otaczające je pola i sady tworzą mozaikowy krajobraz typowy dla wschodniej Polski. To właśnie tutaj można obserwować tradycyjne formy rolnictwa, stare sady i lessowe drogi, które od wieków służyły lokalnym społecznościom. To miejsce szczególnie docenią: miłośnicy pieszych wędrówek, nordic walkingu i fotografii krajobrazowej, osoby szukające alternatywy dla zatłoczonych parków narodowych, turyści zainteresowani geoturystyką, krajobrazami rolniczymi i ciszą. Dodatkowym atutem regionu jest bliskość Kazimierza Dolnego, znanego z artystycznej atmosfery, Nałęczowa o uzdrowiskowym charakterze oraz lokalnych winnic i gospodarstw agroturystycznych, co pozwala połączyć aktywny wypoczynek z elementami turystyki kulinarnej i enoturystyki. Hajnówka – brama do Puszczy Białowieskiej i wielokulturowości Hajnówka to miasto położone na styku kultur, które od lat pełni rolę głównej bramy do Puszczy Białowieskiej. Jednocześnie jest to miejsce o wyraźnie zaznaczonej tożsamości lokalnej, kształtowanej przez prawosławie, tradycje białoruskie, polskie i dawne wpływy pogranicza wschodniego. Ta różnorodność widoczna jest zarówno w architekturze, jak i w codziennym życiu mieszkańców. Miasto stanowi ważny punkt dla turystyki przyrodniczej, oferując łatwy dostęp do szlaków pieszych, rowerowych i ścieżek edukacyjnych, prowadzących w głąb jednego z najcenniejszych ekosystemów Europy. Puszcza Białowieska zachowała naturalne procesy przyrodnicze, które w innych częściach kontynentu zanikły setki lat temu, co czyni ją wyjątkowym miejscem do obserwacji fauny i flory. Największe atuty Hajnówki to: bliskość ostatniego pierwotnego lasu nizinnego w Europie, Sobór Świętej Trójcy – monumentalna świątynia o wyjątkowej akustyce i nowoczesnej bryle, spokojne tempo życia oraz kontakt z naturą bez nadmiaru komercyjnej infrastruktury. Hajnówka pełni także funkcję centrum kultury regionu, gdzie odbywają się wydarzenia związane z muzyką cerkiewną, folklorem i tradycją wschodniego pogranicza. Lokalna kuchnia, oparta na prostych, sezonowych składnikach, stanowi dodatkowy element poznawania regionu. To kierunek idealny dla osób szukających ciszy, refleksji i autentycznego kontaktu z przyrodą, a także dla podróżników zainteresowanych kulturą pogranicza i turystyką odpowiedzialną, opartą na szacunku dla środowiska naturalnego. Roztoczański Park Narodowy – kraina wody, lasów i koników polskich Roztoczański Park Narodowy obejmuje fragment Wyżyny Roztoczańskiej, gdzie łagodne wzniesienia, źródłowe rzeki i rozległe kompleksy leśne tworzą harmonijny, niemal sielankowy krajobraz. To obszar o wyjątkowo dobrze zachowanej równowadze przyrodniczej, w którym natura wciąż wyznacza rytm życia. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów parku są koniki polskie, czyli potomkowie dawnych tarpana. Zwierzęta te żyją na specjalnych ostojach w warunkach zbliżonych do naturalnych, pełniąc ważną rolę w utrzymaniu otwartych przestrzeni i różnorodności biologicznej. Ich obecność jest nie tylko atrakcją turystyczną, ale również częścią czynnej ochrony przyrody. Roztocze wyróżnia się dużą ilością wód powierzchniowych i źródlisk, dzięki czemu rzeki zachowują krystaliczną czystość i naturalny charakter. Doliny rzeczne tworzą siedliska dla wielu gatunków ptaków, płazów i bezkręgowców, co czyni region atrakcyjnym dla miłośników obserwacji przyrody. Roztocze zachwyca: krystalicznie czystymi rzekami, idealnymi do kajakarstwa i spokojnych spływów, trasami pieszymi i rowerowymi o niskim stopniu trudności, dostosowanymi także do rodzin z dziećmi, bogactwem flory i fauny strefy przejściowej, gdzie spotykają się wpływy wschodnie i zachodnie. To doskonałe miejsce na slow travel, regenerujący wypoczynek blisko natury oraz reset od miejskiego hałasu, bez konieczności rezygnowania z komfortu i dostępnej infrastruktury turystycznej. Łuk Mużakowa – geologiczny fenomen i krajobraz jak z innej planety Park Mużakowski to unikatowa formacja polodowcowa, powstała w wyniku działalności lądolodu, który zdeformował warstwy geologiczne, tworząc charakterystyczny, łukowaty układ terenu. Obszar ten rozciąga się po obu stronach granicy polsko-niemieckiej i jest jednym z najbardziej niezwykłych krajobrazów geologicznych w Polsce. Najbardziej rozpoznawalnym elementem regionu są kolorowe jeziora poeksploatacyjne, powstałe na terenach dawnego górnictwa węgla brunatnego. Ich intensywne barwy – od mlecznego błękitu, przez zieleń, po głęboką czerwień – są efektem naturalnych procesów chemicznych zachodzących w wodzie i podłożu, a nie ingerencji człowieka. Łuk Mużakowa to także przykład miejsca, gdzie przyroda przejmuje tereny poprzemysłowe, stopniowo przekształcając je w atrakcyjne krajobrazowo przestrzenie. Dawne wyrobiska, hałdy i kanały wodne stały się dziś elementem szlaków pieszych i rowerowych, umożliwiających poznanie historii regionu w terenie. Dlaczego to miejsce zaskakuje? krajobrazem przypominającym Islandię lub Park Yellowstone, rzadko spotykanym w tej części Europy, możliwością eksploracji dawnych terenów górniczych w bezpiecznej, udostępnionej formie, statusem światowego geoparku UNESCO, podkreślającym jego znaczenie naukowe i edukacyjne. To propozycja dla osób ciekawych nieoczywistej przyrody, geologii i turystyki poznawczej, a także dla podróżników, którzy chcą zobaczyć, jak natura i historia przemysłu mogą współistnieć w jednym krajobrazie. Śląsk Cieszyński – pogranicze kultur i tradycji Śląsk Cieszyński to region o wyjątkowo złożonej historii, w którym przez stulecia przenikały się wpływy polskie, czeskie i austriackie, pozostawiając trwały ślad w krajobrazie kulturowym. Ta wielowarstwowość widoczna jest nie tylko w architekturze miast i wsi, ale także w codziennych zwyczajach, języku i kuchni regionalnej, które do dziś stanowią ważny element lokalnej tożsamości. Jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc regionu jest Cieszyn – miasto podzielone granicą, gdzie jedna część należy do Polski, a druga do Czech. Naturalna granica na rzece Olzie przez lata kształtowała specyficzny model współistnienia dwóch społeczności, co dziś przekłada się na wyjątkową atmosferę pogranicza i bogatą ofertę kulturalną. Śląsk Cieszyński wyróżnia się również silną tradycją protestancką, rzadką w skali kraju. Zabytkowe kościoły, cmentarze i instytucje społeczne świadczą o długiej historii współistnienia różnych wyznań i kultur. Obok nich funkcjonują lokalne festiwale, wydarzenia folklorystyczne i regionalna kuchnia, w której widoczne są wpływy kuchni środkowoeuropejskiej. Najważniejsze wyróżniki regionu: Cieszyn jako miasto podzielone granicą, będące symbolem historii pogranicza, silna tożsamość lokalna oraz widoczne tradycje protestanckie, bliskość Beskidów, oferujących liczne szlaki górskie i widokowe trasy spacerowe. To idealny kierunek dla osób zainteresowanych historią, etnografią i turystyką kulturową, które chcą poznać region o wyraźnym charakterze i autentycznym dziedzictwie. Gołdap – uzdrowisko na końcu Polski Gołdap, położona na północno-wschodnim krańcu kraju, jest jednym z najbardziej wysuniętych na wschód miast w Polsce i jednocześnie miejscem, które kojarzy się z ciszą, przestrzenią i czystym środowiskiem naturalnym. Region ten uchodzi za jeden z obszarów o najlepszej jakości powietrza, co w połączeniu z naturalnymi warunkami klimatycznymi stworzyło podstawy do rozwoju funkcji uzdrowiskowej. Status uzdrowiska wynika z połączenia specyficznego mikroklimatu, bogactwa zieleni oraz infrastruktury nastawionej na zdrowie i rekreację. Centralnym punktem jest park zdrojowy z tężniami solankowymi, które sprzyjają poprawie funkcjonowania układu oddechowego i ogólnemu odprężeniu. Gołdap to także miejsce całorocznego wypoczynku. Zimą region przyciąga miłośników sportów zimowych dzięki trasom narciarskim i biegowym, latem natomiast oferuje rozbudowaną sieć szlaków pieszych i rowerowych, prowadzących przez lasy, wzgórza i tereny przygraniczne. Na miejscu znajdziesz: tężnie solankowe i park zdrojowy sprzyjające regeneracji organizmu, zimą trasy narciarskie, latem szlaki piesze i rowerowe, bliskość granicy oraz krajobrazy nawiązujące do Suwalszczyzny. To propozycja dla osób szukających zdrowotnego wypoczynku bez tłumów, kontaktu z naturą i miejsca, w którym można zwolnić tempo oraz zadbać o dobre samopoczucie. Mazury Zachodnie – cisza, przestrzeń i mniej oczywiste jeziora Mazury Zachodnie to część Pojezierza Mazurskiego, która pozostaje poza głównym nurtem masowej turystyki, dzięki czemu zachowała kameralny, spokojny charakter. Brak dużych kurortów i imprezowych marin sprawia, że region ten wybierają osoby ceniące kontakt z naturą, przestrzeń i autentyczność. Krajobraz Mazur Zachodnich tworzą rozległe jeziora połączone kanałami, pagórkowate tereny polodowcowe oraz lasy, które sprzyjają wypoczynkowi aktywnemu, ale bez presji tłumów. To obszar szczególnie atrakcyjny dla żeglarzy, którzy preferują spokojną żeglugę i noclegi w naturalnym otoczeniu, a nie zatłoczone porty. Region oferuje: doskonałe warunki do żeglarstwa i sportów wodnych, w tym kajakarstwa i paddleboardingu, mniejsze miejscowości z lokalną gastronomią i rodzinnymi pensjonatami, krajobrazy sprzyjające turystyce niespiesznej, długim spacerom i wycieczkom rowerowym. Mazury Zachodnie to propozycja dla tych, którzy nie szukają festiwalowej atmosfery, lecz chcą doświadczyć jezior w ich najbardziej naturalnej, spokojnej odsłonie. Kościerzyna – serce Kaszub Kościerzyna uznawana jest za jedno z najważniejszych miast Kaszub, regionu o silnie zakorzenionej tożsamości językowej, kulturowej i obyczajowej. Miasto pełni funkcję lokalnego centrum administracyjnego i kulturalnego, a jednocześnie zachowuje kameralny charakter, typowy dla kaszubskich miejscowości. Dzięki położeniu wśród jezior i lasów Kościerzyna stanowi doskonałą bazę wypadową do zwiedzania Kaszub: zarówno tych bardziej turystycznych, jak i mniej znanych, spokojnych zakątków. W okolicy znajdują się liczne trasy piesze i rowerowe, a także obiekty prezentujące dziedzictwo materialne i niematerialne regionu. Na uwagę zasługują: kultura kaszubska oraz rozwinięte regionalne muzealnictwo, kuchnia oparta na lokalnych produktach, prostych recepturach i sezonowości, dostęp do tras pieszych i rowerowych, prowadzących przez lasy i pagórkowaty teren. To dobry wybór dla osób chcących poznać Polskę regionalną „od środka”, z dala od masowych atrakcji, w rytmie wyznaczanym przez lokalne tradycje i przyrodę. Chojnice – historia i brama do Borów Tucholskich Chojnice to miasto o wyraźnie średniowiecznym rodowodzie, którego układ urbanistyczny i zabytkowa zabudowa do dziś przypominają o jego strategicznym znaczeniu handlowym i obronnym. Jednocześnie jest to jedno z najważniejszych miast regionu, pełniące rolę naturalnej bramy do Borów Tucholskich – jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Zachowane fragmenty murów miejskich, bramy oraz historyczne centrum tworzą spójną przestrzeń, w której historia przenika się z nowoczesnym życiem lokalnym. Chojnice oferują bogaty kalendarz wydarzeń kulturalnych, festiwali i inicjatyw społecznych, które przyciągają zarówno mieszkańców, jak i turystów zainteresowanych kulturą regionalną. Miasto wyróżnia się: zachowanymi murami obronnymi i zabytkowym układem starego miasta, rozwiniętą ofertą kulturalną, obejmującą wydarzenia plenerowe i instytucje kultury, świetnym położeniem dla aktywnej turystyki leśnej, rowerowej i kajakowej. Dzięki bliskości lasów, jezior i rzek Chojnice są idealnym miejscem dla osób, które chcą połączyć zwiedzanie historycznego miasta z aktywnym wypoczynkiem na łonie natury. To przykład miasta, które harmonijnie łączy funkcję historyczną i przyrodniczą. Akwedukt w Fojutowie – inżynieria w środku lasu Akwedukt w Fojutowie to największa i najbardziej imponująca budowla hydrotechniczna tego typu w Polsce, zlokalizowana w sercu Borów Tucholskich. Obiekt powstał w XIX wieku jako element rozbudowanego systemu melioracyjnego i do dziś stanowi przykład zaawansowanej myśli inżynieryjnej swojej epoki. Konstrukcja umożliwia skrzyżowanie dwóch cieków wodnych na różnych poziomach – jedna rzeka przepływa nad drugą, nie mieszając się z jej nurtem. To rozwiązanie, rzadko spotykane na skalę krajową, budzi zainteresowanie zarówno miłośników historii techniki, jak i osób poszukujących nietypowych atrakcji turystycznych. Dlaczego warto tu przyjechać? unikatowa hydrotechniczna konstrukcja, wyróżniająca się skalą i precyzją wykonania, położenie wśród Borów Tucholskich, sprzyjające spacerom i aktywnemu wypoczynkowi, ciekawy punkt na trasie rowerowej lub kajakowej, łatwy do połączenia z innymi atrakcjami regionu. Akwedukt w Fojutowie jest dowodem na to, że polska infrastruktura historyczna potrafi być równie fascynująca jak klasyczne zabytki architektury, a jednocześnie doskonale wpisuje się w naturalny krajobraz otaczających lasów. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
To największa dziura wykopana przez człowieka w Polsce. Wygląda jak gigantyczna rana w krajobrazie
Największa dziura w ziemi w Polsce przyciąga nie tylko geologów, ale i zwykłych turystów. Nie każdy wie, jak potężna jest to konstrukcja i co się z nią stanie po zakończeniu wydobycia. Kopalnię odkrywkową węgla brunatnego można oglądać w samym centrum naszego kraju.
Spis treści: Rozmiary, które przytłaczają Węgiel brunatny sprzed milionów lat Maszyny jak z innego świata Od kopalni do prądu: energetyczne serce kraju Czy naprawdę „widać ją z kosmosu”? Turystyka industrialna i doświadczenie „z wnętrza ziemi” Co dalej z Bełchatowem? „Jestem w Mordorze” – myślę, rozglądając się nerwowo i oczekując pojawienia się armii złowrogich postaci. Na horyzoncie wznoszą się kominy elektrowni, z których unoszą się białe obłoki – nie dymu, a najczęściej pary wodnej. Krajobraz wokół przypomina scenografię z filmu science fiction: ogromne ściany ziemi, szarozielona mozaika taśmociągów i koparek, a wszystko tonie w pylistym powietrzu i charakterystycznej ciszy industrialnego kolosa. Rozmiary, które przytłaczają Znajduję się w miejscu, które zyskało przydomek „największa dziura w ziemi” – w kopalni odkrywkowej węgla brunatnego Bełchatów, uznawanej za największy tego typu obiekt w Polsce i jedną z największych kopalni w Europie. To technologiczne monstrum, które fascynuje zarówno swoją skalą, jak i wpływem na środowisko oraz gospodarkę energetyczną kraju. Kopalnia Bełchatów rozciąga się na długość około 12 km, ma 3 km szerokości i osiąga głębokość do 310 metrów w najgłębszych punktach. Jej całkowita powierzchnia to ponad 3,5 tys. ha. Dla wyobrażenia: na tym obszarze zmieściłoby się nawet 5 tysięcy boisk piłkarskich! Dno odkrywki leży setki metrów poniżej poziomu otaczającego terenu – człowiek na jego tle wydaje się mikroskopijny. Węgiel brunatny sprzed milionów lat Wydobycie surowca poprzedza usunięcie grubych warstw nadkładu – czyli ziemi i skał, które zalegają nad złożem. W Bełchatowie ten nadkład ma nawet 150 metrów grubości. Dopiero pod nim znajduje się to, po co istnieje ta gigantyczna operacja – węgiel brunatny, czyli sprasowane szczątki roślinne sprzed około 20 milionów lat. Zdarza się, że podczas prac wydobywczych odnajdywane są pozostałości roślinne, np. fragmenty dawnych drzew – sekwoi, iglastych, włókien pni. Nie brakuje także odkryć paleontologicznych – w tym kości mamutów, szczątki gadów i inne skamieniałości. Maszyny jak z innego świata W ruchu widzę gigantyczne koparki wielonaczyniowe, z których największe ważą do 8 tysięcy ton – czyli niemal tyle, co Wieża Eiffla. Każda z tych maszyn obsługiwana jest przez pięcioosobową załogę. Na dnie odkrywki przemieszczają się także ciężarówki, zwałowarki i dziesiątki kilometrów taśmociągów, które łączą kopalnię z elektrownią. Cała operacja trwa bez przerwy – 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Od kopalni do prądu: energetyczne serce kraju Cały wydobyty węgiel trafia do Elektrowni Bełchatów, największej elektrowni węglowej w Europie, która odpowiada za produkcję około 20% krajowej energii elektrycznej. Proces jest prosty w teorii: spalanie węgla, generowanie pary wodnej, napędzanie turbin, a następnie produkcja energii elektrycznej. W praktyce to jednak ogromne wyzwanie inżynieryjne – zarówno pod względem logistyki, jak i ochrony środowiska. Spalanie węgla brunatnego wiąże się bowiem z emisją znacznych ilości dwutlenku węgla, co czyni Bełchatów jednym z największych emitentów CO₂ w Unii Europejskiej. Kilka lat temu kopalnia trafiła też na niechlubną listę największych trucicieli w Europie. Czy naprawdę „widać ją z kosmosu”? Popularne stwierdzenie, że „kopalnię Bełchatów widać z kosmosu”, należy włożyć między mity i marketingowe hasła. Rzeczywiście – obiekt ten jest doskonale widoczny na zdjęciach satelitarnych, jednak: gołym okiem z orbity Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (400 km nad Ziemią) nie sposób jej zobaczyć wyraźnie, widoczność obiektów z tej wysokości zależy od rozmiarów, kontrastu, pogody i kąta padania światła, w rzeczywistości ludzkie oko nie dostrzega z takiej odległości obiektów o szerokości kilku kilometrów. To ten sam typ miejskiej legendy, co przekonanie, że z kosmosu widać Wielki Mur Chiński. Turystyka industrialna i doświadczenie „z wnętrza ziemi” Choć kopalnia to przede wszystkim zakład przemysłowy, zyskała popularność jako niezwykłe miejsce turystyki industrialnej. Można ją zwiedzać w zorganizowanych grupach – specjalnie przystosowanymi ciężarówkami. Zainteresowanie jest tak duże, że rezerwacje miejsc przyjmowane są z miesięcznym wyprzedzeniem. Dodatkową atrakcją jest taras widokowy, z którego można objąć wzrokiem ogromną część wyrobiska. Warto również odwiedzić pobliską Górę Kamieńsk, powstałą z nadkładu kopalni – dziś miejsce rekreacyjne z wyciągiem narciarskim, trasami rowerowymi i farmą wiatrową. Co dalej z Bełchatowem? Eksploatacja kopalni Bełchatów nie będzie trwała wiecznie. Zasoby złoża wyczerpią się najprawdopodobniej do 2036 roku, a Elektrownia Bełchatów ma zakończyć działalność najpóźniej w latach 40. XXI wieku. To wymusi na regionie głęboką transformację gospodarczą – zwłaszcza w kierunku odnawialnych źródeł energii i tworzenia nowych miejsc pracy. Źródła: Ministerstwo Energii, ddbelchatow.pl Nasz ekspert Dziennikarz, pisarz, podróżnik. Związany z polską redakcją „National Geographic” od kilkunastu lat, autor kilkuset tekstów publikowanych na łamach magazynu „National Geographic Traveler”. Laureat nagrody „Magellana” za najlepszą książkę podróżniczą. Miłośnik długich podróży, wypraw rowerowych i trekkingu. Pisze głównie o ciekawych kierunkach, ale interesuje go także kultura, wpływ człowieka na środowisko oraz historia.
Oto najstarszy klasztor w Polsce – przetrwał wojny, rozbiory i kasaty
Opactwo benedyktynów w Tyńcu to jedno z najważniejszych miejsc sakralnych i historycznych w Polsce. Położone na malowniczym wapiennym wzgórzu nad Wisłą, opactwo powstało w XI wieku i jest najstarszym funkcjonującym klasztorem benedyktyńskim w kraju. W ciągu prawie tysiąca lat przechodziło przez zniszczenia, odbudowy i przemiany, by dziś stać się popularnym celem pielgrzymek, turystyki kulturowej oraz miejscem kontemplacji i zwiedzania.
Spis treści: Historia opactwa benedyktynów w Tyńcu Architektura i zabytki opactwa Życie benedyktynów – Reguła św. Benedykta Jak zaplanować wycieczkę do Tyńca Opactwo benedyktynów w Tyńcu to nie tylko najstarszy klasztor w Polsce, ale także jedno z najcenniejszych miejsc dziedzictwa religijnego i kulturowego w kraju. Położone na malowniczym wzgórzu nad Wisłą w zachodniej części Krakowa, opactwo tynieckie od XI wieku pełniło kluczową rolę duchową, edukacyjną i obronną. Przez stulecia przetrwało najazdy tatarskie, wojny i okres kasaty, by dziś służyć jako miejsce kontemplacji, turystyki religijnej oraz zwiedzania architektonicznego. Bogata historia, wyjątkowa architektura romańska i barokowa, a także życie według reguły świętego Benedykta czynią z Tyńca obowiązkowy punkt na mapie każdego, kto interesuje się dziedzictwem benedyktynów w Polsce. Historia opactwa benedyktynów w Tyńcu Historia opactwa benedyktynów w Tyńcu sięga czasów odbudowy polskiej państwowości po najazdach i kryzysie lat 40. XI wieku. Opactwo w Tyńcu zostało prawdopodobnie założone około 1044 roku z inicjatywy Kazimierza I Odnowiciela, który sprowadził zakonników benedyktyńskich z zachodu Europy jako element wzmocnienia struktur kościelnych i kulturalnych. Usytuowanie klasztoru na wysokim wzgórzu nad Wisłą miało nie tylko znaczenie religijne, ale też strategiczne – kontrolowało szlaki handlowe i wodne prowadzące do Krakowa. Według przekazów pierwszym opatem był Aaron, późniejszy biskup Krakowa, co świadczy o wyjątkowym znaczeniu tego miejsca już od samego początku. Opactwo tynieckie szybko stało się jednym z głównych centrów duchowych w Polsce, a jego klasztor — jednym z najważniejszych ośrodków benedyktyńskich w Europie Środkowej. To jeden z ciekawszych przykładów rozwoju zakonów w średniowieczu. Na przestrzeni wieków opactwo benedyktynów w Tyńcu doświadczyło wielu dramatycznych wydarzeń. Najazd tatarski w 1259 roku niemal doszczętnie zniszczył zabudowania klasztorne. Odbudowywano je przez kolejne dekady, a zakonnicy kontynuowali działalność mimo licznych trudności. W okresie potopu szwedzkiego klasztor został splądrowany i spalony, a w czasach konfederacji barskiej służył jako ważna twierdza obronna, co dziś tłumaczy jego masywne mury i rozmieszczenie. Ciekawostką jest, że przez pewien czas benedyktyni prowadzili tu także szkołę klasztorną oraz skryptorium, w którym kopiowano manuskrypty i kroniki — część z nich przetrwała do dziś. W epoce zaborów, w 1816 roku, opactwo zostało skasowane przez władze austriackie, a mnisi musieli opuścić klasztor. Przez kolejne dziesięciolecia budowla popadała w ruinę, służąc m.in. jako magazyn i budynek świecki. Dopiero w 1939 roku benedyktyni oficjalnie powrócili do Tyńca, podejmując trud odbudowy duchowego i kulturowego dziedzictwa tego miejsca. Dziś opactwo tynieckie nie tylko pełni funkcję klasztoru, ale także centrum edukacyjnego, wydawniczego i turystycznego, a jego mury są żywym świadkiem ponad 950 lat historii Polski. Architektura i zabytki opactwa Opactwo w Tyńcu to fascynujący przykład architektonicznej ewolucji sakralnych budowli w Polsce. Przez niemal tysiąc lat swojej historii łączyło i przekształcało style, zachowując elementy średniowiecznej architektury romańskiej, gotyckiej oraz barokowej. Obecny wygląd kompleksu klasztornego jest efektem wielowiekowych przebudów, odbudów po zniszczeniach oraz adaptacji do zmieniających się potrzeb liturgicznych i obronnych. Centralnym punktem założenia jest Kościół Świętych Piotra i Pawła, którego korzenie sięgają XI wieku. W zachowanych fragmentach romańskich murów, widocznych zwłaszcza w dolnych partiach kościoła i fundamentach, kryją się ślady najstarszych warstw budowli. W kolejnych epokach dobudowano gotyckie sklepienia, wydłużono prezbiterium i wprowadzono barokowe dekoracje, widoczne przede wszystkim we wnętrzach — w ołtarzu głównym, na sklepieniach oraz w detalach sztukatorskich. Warto zwrócić uwagę na harmonijne połączenie elementów stylów architektonicznych, co czyni kościół nie tylko miejscem kultu, ale też żywym muzeum stylów sakralnych od średniowiecza po epokę nowożytną. Szczególnie cennym detalem są gotyckie portale oraz fragmenty dawnego wystroju z okresu późnego średniowiecza. Dawne zabudowania klasztorne, otaczające wewnętrzny dziedziniec, zostały zorganizowane w klauzurowym układzie architektonicznym. Układ ten służył życiu wspólnotowemu zakonników, zapewniając wyciszenie, skupienie oraz przestrzeń do modlitwy i pracy. W obrębie klasztoru znajdują się także krużganki, refektarz, dormitorium oraz biblioteka — niektóre z pomieszczeń zachowały oryginalne sklepienia kolebkowe i krzyżowo-żebrowe. Ciekawostką jest fakt, że w murach opactwa odkryto ślady średniowiecznych polichromii oraz fragmenty wczesnopiśmiennych inskrypcji łacińskich, co potwierdza wysoką rangę intelektualną i artystyczną klasztoru w minionych epokach. Dziś te zabytki można podziwiać podczas zwiedzania, zarówno w obrębie kościoła, jak i w Muzeum Opactwa, które gromadzi eksponaty z różnych okresów funkcjonowania wspólnoty benedyktyńskiej. Życie benedyktynów – Reguła św. Benedykta Życie benedyktynów od początku istnienia opactwa w Tyńcu było ściśle podporządkowane regule świętego Benedykta z Nursji, spisanej na przełomie V i VI wieku. Jej fundamentalna zasada ora et labora – módl się i pracuj – definiowała rytm dnia mnichów jako harmonijne połączenie modlitwy, pracy fizycznej, studiów oraz kontemplacji. Reguła ta, wyjątkowa na tle innych zakonnych tradycji, zakładała stabilność wspólnoty, posłuszeństwo opatowi oraz pokorę jako fundament życia duchowego. Benedyktyni w Tyńcu prowadzili życie według precyzyjnego planu dnia. Rozpoczynali go wcześnie rano modlitwami liturgicznymi, następnie zajmowali się pracą – w zależności od epoki: rolnictwem, zielarstwem, rzemiosłem, kopiowaniem ksiąg, a w czasach współczesnych także działalnością wydawniczą i edukacyjną. Codzienna praca była dla nich nie tylko obowiązkiem, ale formą służby Bogu i wspólnocie. Szczególne miejsce zajmowała działalność skryptoriów klasztornych, czyli pracowni, w których benedyktyni przepisywali i iluminowali rękopisy. Tynieccy mnisi zasłynęli w średniowieczu jako strażnicy i twórcy wiedzy, przekazując dalej teksty religijne, filozoficzne oraz kroniki historyczne. Wielowiekowa tradycja intelektualna opactwa pozostawiła po sobie liczne świadectwa piśmiennictwa, z których część przechowywana jest dziś w klasztornej bibliotece oraz muzeum. Wspólnota benedyktynów w Tyńcu pełniła również istotną funkcję w życiu okolicznych mieszkańców – prowadząc działalność duszpasterską, edukacyjną i charytatywną. Zakonnicy nauczali miejscową ludność, sprawowali sakramenty i organizowali pomoc dla ubogich. Ich obecność wpływała pozytywnie na rozwój lokalnej kultury i duchowości. Do dziś życie klasztorne w Tyńcu toczy się według dawnych zasad, choć z uwzględnieniem współczesnych wyzwań. Mnisi uczestniczą w pracy naukowej, przygotowują publikacje, prowadzą rekolekcje i warsztaty duchowe, zachowując przy tym tradycyjne rytuały liturgiczne oraz codzienny rytm wspólnotowego życia w duchu milczenia, skupienia i modlitwy. Jak zaplanować wycieczkę do Tyńca Zwiedzanie opactwa benedyktynów w Tyńcu Dziś opactwo benedyktynów w Tyńcu jest otwarte dla wszystkich, którzy pragną poznać jego bogatą historię, architekturę oraz duchowe dziedzictwo. Klasztor zaprasza zarówno turystów indywidualnych, jak i grupy zorganizowane, oferując wiele form zwiedzania — od klasycznych spacerów po terenach opactwa, po rozbudowane wycieczki z przewodnikiem i udział w wydarzeniach kulturalnych. W obrębie dawnych klasztornych budynków mieści się Muzeum Opactwa, gdzie prezentowane są średniowieczne artefakty, fragmenty dawnych murów, rekonstrukcje rękopisów, elementy wyposażenia liturgicznego oraz detale architektoniczne z różnych epok. Ekspozycja została zaprojektowana tak, by ukazać ewolucję życia monastycznego oraz zmiany w sztuce i kulturze klasztornej na przestrzeni wieków. Podczas wizyty szczególnie warto zobaczyć: krużganki klasztorne, prowadzące do poszczególnych części kompleksu, dziedziniec wewnętrzny, będący centrum życia wspólnotowego, kościół Świętych Piotra i Pawła, z jego wielowarstwową architekturą, oraz stałe i czasowe ekspozycje muzealne, ukazujące duchowy i artystyczny wymiar życia benedyktynów. Odwiedzający mogą również wziąć udział w wydarzeniach organizowanych przez klasztor — m.in. warsztatach kaligrafii, koncertach muzyki dawnej czy rekolekcjach duchowych. Opactwo benedyktynów w Tyńcu jako cel turystyczny Położenie opactwa na skalnym wzgórzu, nad malowniczym przełomem Wisły, sprawia, że Tyniec to nie tylko duchowe, ale i przyrodnicze serce okolic Krakowa. Bliskość miasta oraz niezwykłe walory krajobrazowe przyciągają turystów szukających spokoju, refleksji i estetycznych doznań. Wokół klasztoru rozciągają się tereny objęte ochroną krajobrazową – idealne do spacerów, wycieczek rowerowych czy kontemplacji wśród przyrody. Wędrując szlakami w okolicach opactwa, można odkryć punkty widokowe na dolinę Wisły, wapienne skały oraz dzikie zakola rzeki. Dla wielu gości wizyta w Tyńcu to również okazja do doświadczenia turystyki religijnej — nie tylko w kontekście zwiedzania, ale także osobistego spotkania z duchowością i ciszą miejsca, które od prawie tysiąca lat promieniuje tradycją modlitwy i pracy. Informacje praktyczne dla odwiedzających Opactwo benedyktynów w Tyńcu znajduje się w dzielnicy Dębniki, na południowy zachód od centrum Krakowa, w odległości ok. 12–15 km. Do klasztoru można bez problemu dojechać: komunikacją miejską (autobusy linii 112, 203 lub 219), samochodem (dostępny bezpłatny parking), rowerem malowniczą trasą Wiślaną, a nawet łodzią turystyczną po Wiśle – sezonowo, z przystani w centrum Krakowa. Godziny zwiedzania, cennik biletów oraz informacje o aktualnych wydarzeniach i usługach przewodnickich najlepiej sprawdzać na oficjalnej stronie opactwa, ponieważ oferta jest sezonowa i może się zmieniać. Warto zaplanować pobyt tak, by uwzględnić czas na relaks w klasztornej kawiarni, zakup produktów benedyktyńskich (np. naturalnych kosmetyków, miodów, win, ziół) oraz chwilę wyciszenia w przestrzeni duchowej tego niezwykłego miejsca. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Zboczyłem z głównego szlaku. To była najlepsza decyzja tej podróży
Krajna to region pełen niespodzianek – od tajnych bunkrów, przez rezerwaty, po lokalne historie przekazywane z pokolenia na pokolenie. Podczas wyprawy ze Złotowskim Korpusem Ekspedycyjnym zobaczyłam zupełnie inne oblicze tej krainy.
Spis treści: „Pomiędzy” kulturami i krajobrazami – tożsamość Krajny zapisana w terenie Złotowski Korpus Ekspedycyjny, czyli Krajna odkrywana w terenie Bunkry i tajne obiekty Diabelski Skok Wysadzony most na Gwdzie Miasto idealne na spokojne zwiedzanie Krajnę poznaję podczas wędrówki po regionie, który od wieków pełnił rolę pogranicza. To miejsce, gdzie historia zapisała się w krajobrazie – w lasach, rzekach i dawnych trasach. Podczas tej wyprawy trafiam na ślady militarnej przeszłości, obszary chronione oraz miasta o długiej historii. To spokojna, ale bardzo różnorodna podróż. „Pomiędzy” kulturami i krajobrazami – tożsamość Krajny zapisana w terenie Krajna od samego początku daje mi poczucie bycia „pomiędzy”. Nazwa tego regionu wywodzi się od położenia na krańcu dawnych ziem hipotetycznych Polan, na styku z Pomorzem, i to poczucie pogranicza jest tu wciąż wyczuwalne. Historia regionu zapisała się w naturalnych granicach – rzekach, bagnach i lasach, które przez wieki wyznaczały nie tylko granice administracyjne, ale też rytm codziennego życia. Przemierzając Krajnę, widzę, jak różnorodny jest to obszar. Region rozciąga się pomiędzy Gwdą, Brdą, Notecią, Debrzynką i Kamionką, sąsiaduje z Kaszubami, Borami Tucholskimi i Pałukami. Krajobraz zmienia się niemal niepostrzeżenie, a wraz z nim zmienia się charakter miejsc i opowieści. To kraina, w której wpływy kulturowe przenikały się przez pokolenia. Jednym z najbardziej czytelnych symboli tej odrębności jest haft krajeński. Towarzyszył mieszkańcom od pokoleń, zdobiąc stroje i przedmioty codziennego użytku. Dziś postrzegam go jako znak ciągłości – nie tylko pamiątkę po przeszłości, lecz element tożsamości, który wciąż funkcjonuje i przypomina o lokalnym charakterze regionu. Złotowski Korpus Ekspedycyjny, czyli Krajna odkrywana w terenie Poznając Krajnę, trafiam na działalność Złotowskiego Korpusu Ekspedycyjnego. To właśnie dzięki nim odkrywam region w sposób, który najbardziej mi odpowiada – w terenie, z dala od utartych szlaków i bez pośpiechu. Liczy się tu doświadczenie i kontakt z miejscem, a nie szybkie „odhaczenie” kolejnych punktów na mapie. Stowarzyszenie tworzą pasjonaci, którzy od lat organizują rajdy, wyprawy i gry terenowe. Ich inicjatywy pozwalają spojrzeć na Krajnę z lokalnej perspektywy, bez masowej turystyki, za to z dużą uważnością na historię i krajobraz. Mam okazję spędzić czas z lokalnymi pasjonatami, którzy prowadzą mnie w miejsca rzadko opisywane i mało znane, nawet mieszkańcom regionu. To wtedy zaczynam rozumieć, że Krajnę najlepiej poznaje się, zwalniając tempo i uważnie słuchając opowieści terenu. Bunkry i tajne obiekty Jednym z najbardziej poruszających punktów wyprawy są pozostałości dawnej jednostki wojskowej w okolicach Brzeźnicy Kolonii. To tutaj znajdował się tajny Obiekt 3002 – jeden z trzech składów głowic atomowych zbudowanych w Polsce w ramach porozumień polsko-radzieckich. Przez blisko dwie dekady teren ten funkcjonował w pełnej tajemnicy, a w oficjalnych dokumentach figurował jedynie jako las. Dziś, poruszając się pomiędzy betonowymi konstrukcjami, widzę bunkry serii 3000, charakterystyczny obiekt typu Granit, pozostałości okopów, wartowni i infrastruktury wojskowej. Skala tej inwestycji robi ogromne wrażenie, zwłaszcza w zestawieniu z ciszą i spokojem otaczających lasów. Spacer po tym miejscu uświadamia mi, jak blisko codziennego krajobrazu toczyła się historia o globalnym znaczeniu. To jeden z tych momentów, w których Krajna pokazuje swoje najbardziej nieoczywiste oblicze. Diabelski Skok Jednym z największych zaskoczeń na krajeńskich szlakach okazuje się Rezerwat Diabelski Skok. Położony u źródeł rzeki Rurzycy, jest jednym z najstarszych rezerwatów przyrody w Wielkopolsce. Głęboki jar tworzy tu specyficzny mikroklimat, zupełnie odmienny od otaczających borów sosnowych. Wędrując stromymi zboczami, mijam liczne źródła, z których rodzi się rzeka i jeziora na jej dalszym biegu. Roślinność przypomina raczej tereny górskie niż północną Polskę, a cisza tego miejsca sprawia, że naturalnie zwalniam. To właśnie tutaj wyprawa zostaje zwieńczona filiżanką kawy. W takich okolicznościach ten prosty gest nabiera zupełnie innego znaczenia i na długo zostaje w pamięci jako jeden z najbardziej osobistych momentów całej podróży. Wysadzony most na Gwdzie Kolejnym miejscem na mojej trasie jest wysadzony most na rzece Gwdzie, położony pomiędzy Złotowem a Jastrowiem. To pozostałość po dawnej linii kolejowej, która funkcjonowała przed II wojną światową i nigdy nie została odbudowana po jej zakończeniu. Most został zniszczony w 1945 roku, a do dziś w terenie widoczne są betonowe przyczółki oraz fragmenty stalowej konstrukcji, przechylone nad nurtem rzeki. Podczas postoju w tym miejscu mogę dokładnie przyjrzeć się zachowanym elementom mostu i zrozumieć, jak duży był to obiekt. Przerwana konstrukcja wyraźnie pokazuje skalę zniszczeń wojennych oraz wpływ tamtych wydarzeń na lokalną infrastrukturę. To punkt na trasie, który pełni dziś głównie funkcję krajoznawczą i historyczną, przypominając o dawnym przebiegu linii kolejowej i losach regionu w ostatnich miesiącach wojny. Miasto idealne na spokojne zwiedzanie Wyprawa po Krajnie prowadzi mnie w końcu do Złotowa. To miasto o średniowiecznych korzeniach, które w naturalny sposób zamyka całą opowieść. Spacerując po Złotowie, widzę, jak historia, przyroda i codzienne życie przenikają się tu bez wyraźnych granic. Zachowane domy szachulcowe przypominają o dawnym charakterze miasta, a Muzeum Ziemi Złotowskiej pozwala lepiej zrozumieć przeszłość regionu. Na rynku, przed ratuszem, stoi figura jelenia – symbol miasta. Punktualnie w południe jeleń obraca się wokół własnej osi i wydaje dźwięki przypominające rykowisko. Jeśli nie chcę czekać, mogę uruchomić to widowisko SMS-em. Ten drobny detal doskonale oddaje lokalny charakter miejsca. Złotów to także miasto wody i zieleni. Leży pomiędzy pięcioma jeziorami, a przez jego teren przepływa rzeka Głomia. Jezioro Miejskie z promenadą, Półwysep Rybacki, amfiteatr i Zagroda Krajeńska tworzą przestrzeń idealną do odpoczynku po dniach spędzonych w terenie. Źródło: Wielkopolska Organizacja Turystyczna Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Jedno z najpiękniejszych średniowiecznych miast w Polsce. Ponad 2 miliony turystów z całego świata!
„Trudno uwierzyć, że w jednej Polsce jest tak wiele pięknych miast. Toruń jest oszałamiający!” – czytamy w komentarzu na YouTube pod filmem na temat Torunia. Podpowiadamy, co zobaczyć w jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast Europy. Tylko w Toruniu magia gotyckiej architektury łączy się z zapachem świeżo pieczonych pierników i cichym szumem Wisły.
Spis treści: Co zobaczyć w Toruniu – przewodnik po największych atrakcjach turystycznych Romantyczne zakątki i spacer wzdłuż Wisły Gdzie zjeść i odpocząć – polecane miejsca w Toruniu Toruń z dziećmi – atrakcje dla najmłodszych Jak dojechać i kiedy najlepiej odwiedzić Toruń? Toruń nie bez powodu nazywany jest jednym z najpiękniejszych miast w Polsce. Spacerując brukowanymi uliczkami, czujemy się jak w innym świecie. To miasto ma w sobie coś, co trudno opisać słowami – ale z łatwością można poczuć na własnej skórze. Wystarczy kilka godzin, by zakochać się bez pamięci. Oto największe atrakcje Torunia. Co zobaczyć w Toruniu – przewodnik po największych atrakcjach turystycznych Jeśli jesteś tu po raz pierwszy, koniecznie zajrzyj na Rynek Staromiejski. To serce historycznego Torunia, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Znajduje się tutaj słynny pomnik Mikołaja Kopernika – jednego z najwybitniejszych astronomów w dziejach, który urodził się właśnie w tym mieście. Tuż obok warto zobaczyć monumentalny ratusz gotycki, jeden z najcenniejszych zabytków architektury średniowiecznej w Europie Środkowej. Warto wejść na jego wieżę, by z wysokości podziwiać panoramę starówki, Wisłę i okoliczne zabudowania. Nie sposób pominąć Domu Mikołaja Kopernika, czyli dwóch gotyckich kamienic, w których mieści się nowoczesne muzeum biograficzne. Znajdziesz tu nie tylko pamiątki związane z astronomem, ale również interaktywne ekspozycje pokazujące życie codzienne w średniowieczu oraz rozwój nauki w epoce renesansu. Dla rodzin z dziećmi szczególną atrakcją jest Żywe Muzeum Piernika, gdzie odwiedzający mogą wziąć udział w warsztatach wypieku pierników według tradycyjnych receptur. To nie tylko muzeum, ale prawdziwa podróż w czasie do dawnej toruńskiej kuchni, pachnącej goździkami i cynamonem. Dodatkowo warto odwiedzić Ruiny Zamku Krzyżackiego, gdzie można zwiedzić podziemia i obejrzeć multimedialne pokazy historyczne dotyczące między innymi potęgi zakonu krzyżackiego. Spacerując bulwarami nad Wisłą, trafisz na punkt widokowy, z którego rozpościera się pocztówkowy widok na toruńskie stare miasto. Warto też zajrzeć do Planetarium oraz Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy, które oferują interaktywne wystawy naukowe idealne nie tylko dla dzieci, ale i dorosłych spragnionych wiedzy. Romantyczne zakątki i spacer wzdłuż Wisły Toruń to nie tylko historia i zabytki – to także miasto idealne na romantyczny spacer. Jednym z najbardziej klimatycznych miejsc jest Bulwar Filadelfijski, biegnący malowniczo wzdłuż Wisły. To właśnie tutaj, na tle zabytkowych murów miejskich i z widokiem na spokojny nurt rzeki, codziennie przechadzają się zakochani, mieszkańcy i turyści. Wiosną i latem bulwar tętni życiem – pojawiają się artyści uliczni, kawiarenki z ogródkami i statki wycieczkowe cumujące przy nabrzeżu. Niedaleko znajduje się Most im. Józefa Piłsudskiego, z którego roztacza się niezapomniany widok na panoramę toruńskiej starówki, szczególnie efektowny o zachodzie słońca. Most ten jest także popularnym miejscem do robienia zdjęć, zarówno wśród turystów, jak i par świętujących zaręczyny czy rocznice. Warto również wspiąć się na wieżę Katedry świętych Janów, jednej z najważniejszych świątyń w mieście. Z jej wysokości można podziwiać nie tylko całe Stare Miasto, ale także rozległą dolinę Wisły. To wyjątkowe miejsce na chwilę ciszy, kontemplacji i zachwytu nad urodą Torunia widzianego z góry. Gdzie zjeść i odpocząć – polecane miejsca w Toruniu Po intensywnym zwiedzaniu warto zatrzymać się w jednej z klimatycznych toruńskich kawiarni, gdzie przy aromatycznej kawie i świeżym cieście można na chwilę zwolnić tempo. Wśród lokalnych specjałów niepodzielnie królują pierniki toruńskie, dostępne zarówno w tradycyjnej, jak i nowoczesnej odsłonie – często z dodatkiem chili, czekolady czy suszonych owoców. Miłośnicy dobrej kuchni znajdą tu także wiele ciekawych restauracji. Na uwagę zasługuje Manekin, popularna sieć naleśnikarni, która powstała właśnie w Toruniu. Serwuje ona zarówno wytrawne, jak i słodkie propozycje, a wnętrze lokalu zachwyca oryginalnym wystrojem z elementami retro. Warto też zajrzeć do restauracji serwujących kuchnię regionalną kujawsko-pomorską, jak również do miejsc oferujących dania włoskie, wegańskie czy azjatyckie. Dla osób ceniących sobie spokój i wysoką jakość usług, doskonałym wyborem będzie hotel butikowy z widokiem na Wisłę. Wiele z nich oferuje nie tylko komfortowe pokoje, ale też strefy wellness, masaże i restauracje na tarasach z panoramicznym widokiem. To idealna opcja na romantyczny weekend lub krótki city break we dwoje. Toruń z dziećmi – atrakcje dla najmłodszych Podróżując z dziećmi, Toruń oferuje wiele ciekawych i edukacyjnych miejsc, które z pewnością przypadną do gustu całej rodzinie. Jednym z najważniejszych punktów na mapie rodzinnej wycieczki jest Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy– innowacyjne centrum nauki, mieszczące się w zrewitalizowanym budynku dawnego młyna. Na dzieci czekają tam interaktywne wystawy, eksperymenty, warsztaty i instalacje edukacyjne, które w przystępny sposób przybliżają zagadnienia z fizyki, biologii czy ekologii. Kolejnym miejscem pełnym magii i opowieści jest Dom Legend Toruńskich. To wyjątkowa atrakcja, w której najmłodsi mogą przenieść się do świata dawnych podań, duchów i bohaterów toruńskich historii. Interaktywna forma zwiedzania, stroje, aktorzy i elementy teatru sprawiają, że dzieci uczestniczą w opowieści, a nie tylko jej słuchają. W sezonie letnim nie może zabraknąć wizyty w Planetarium Toruń, które przygotowuje specjalne seanse dla różnych grup wiekowych – od przedszkolaków po nastolatków. Dzieci mogą tu dowiedzieć się więcej o kosmosie, planetach i gwiazdach w formie angażującej i dostosowanej do ich percepcji. To świetna forma rozrywki i nauki w jednym – a przy tym doskonała alternatywa na deszczowy dzień. Jak dojechać i kiedy najlepiej odwiedzić Toruń? Do Torunia bez problemu dotrzemy zarówno samochodem, jak i pociągiem. Miasto posiada dwa główne dworce: Toruń Główny, znajdujący się po drugiej stronie Wisły, oraz Toruń Miasto, położony bliżej starówki. Oba są dobrze skomunikowane z centrum – można do nich dojechać autobusem, tramwajem lub taksówką. Osoby podróżujące z południa Polski mogą skorzystać z autostrady A1, natomiast z zachodu i wschodu – z drogi ekspresowej S10. Najlepszy czas na zwiedzanie to wiosna i wczesna jesień, gdy pogoda sprzyja długim spacerom, a miasto nie jest jeszcze oblegane przez tłumy turystów. W tych porach roku Toruń prezentuje się szczególnie malowniczo – kwitnące drzewa, ciepłe światło i mniejsze kolejki do atrakcji sprawiają, że zwiedzanie staje się prawdziwą przyjemnością. Dla osób z innych regionów kraju ciekawą opcją może być połączenie wycieczki do Torunia z wizytą w Bydgoszczy. Oba miasta dzieli zaledwie 50 kilometrów, a różnią się nie tylko klimatem, ale też charakterem zabudowy – Toruń to średniowieczna perła z cegły, a Bydgoszcz zachwyca secesyjną architekturą i zielenią nad Brdą. Regularne połączenia kolejowe i autobusowe umożliwiają wygodne przemieszczanie się między tymi miastami nawet w ciągu jednego dnia. Źródło: VisitTorun.com Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
„Polskie Kolorado” to prawdziwy skarb Pienin. Natura gra tutaj pierwsze skrzypce
Kolorado słynie z wyjątkowych formacji skalnych i dzikich dolin. Niewielu turystów zdaje sobie sprawę, że w Polsce istnieje miejsce o podobnym charakterze. To rezerwat Biała Woda w Pieninach.
Spis treści: Małe Kolorado to niespodzianka dla wielu turystów Nieoszlifowany diament Kraina potoków, wąwozów i baśniowych skał Nawet przed podróżnikami z wieloletnim doświadczeniem Polska potrafi skrywać niespodzianki. Jedną z nich jest stosunkowo mało znany rezerwat Biała Woda w Pieninach, który jest jednym z najpiękniejszych zakątków w tej części województwa małopolskiego. Na podróżnych czeka tam wiele atrakcji. Małe Kolorado to niespodzianka dla wielu turystów Rezerwat przyrody Biała Woda obecnie uznawany jest za jeden z piękniejszych zakątków w Pieninach. Powstał w 1963 roku, choć jego historia sięga jeszcze czasów średniowiecza. Pierwsi osadnicy przybyli w te rejony za panowania Bolesława Chrobrego, a kolejni pojawili się w XIV wieku, przynosząc ze sobą kulturę pasterską. W tym czasie w dolinie potoku powstała wieś Biała Woda. Mieszkańcy wiedli spokojne życie, zajmowali się głównie rolnictwem, hodowlą zwierząt i drobnym rzemiosłem. Wszystko zmieniło się po drugiej wojnie światowej. Ludność łemkowską wysiedlono, a jej zabudowania spalono. Po latach zachowało się wiele pozostałości po łemkowskiej wsi, zwłaszcza na szlaku, który wiedzie doliną, między zachwycającymi formacjami skalnymi. Nieoszlifowany diament Rezerwat, mimo niekwestionowanych uroków, jest nieco zapomniany przez turystów. Wielu z tych, którzy przyjeżdżają do Szczawnicy, wybiera najczęściej Drogę Pienińską oraz wspinaczkę na szczyt Trzy Korony i Sokolicę. Tymczasem niedaleko Jaworek, małej wsi ulokowanej niecałe 7 km od Szczawnicy, dzieją się cuda. Nietypowe formacje skalne i przecinające okolice potoki roztaczają nad tym miejscem niezwykłą aurę. Rezerwat położony jest w skalistym wąwozie na obszarze Małych Pienin, na wysokości 600–800 m n.p.m. Charakteryzuje się bogatą rzeźbą, florą i fauną. Trasa wiedzie dnem doliny, można ją zatem przemierzyć pieszo lub na rowerze. Po drodze nadarzy się wiele okazji, by podziwiać skały wapienne i turnie, wodospad, potok z kaskadami, bogatą roślinność a także pasące się na polanach stada owiec. Spacer można przedłużyć wędrówką przez Przełęcz Rozdziela i zakończyć w Bacówce na Obidzy, następnie udać się na Radziejową czy Eliaszówkę. Kraina potoków, wąwozów i baśniowych skał Jak podkreślono na stronie Urzędu Miasta i Gminy Szczawnica, w rezerwacie można spokojnie pospacerować, nawet z dziećmi w wózku czy też z psami. Jeśli chodzi o charakterystyczne obiekty, w sąsiedztwie znajduje się pomnik przyrody – Bazaltowa Skałka wulkanicznego pochodzenia. Z kolei na północnej stronie, na wzgórzu ulokowała się Czerwona Skała (nazywana jest również Skałą Sfinks). Ostatnia część rezerwatu znajduje się w środkowej części Brysztańskiego Potoku i obejmuje Brysztańskie Skały. „Polskie Kolorado” to prawdziwy skarb Pienin. Tutaj natura gra pierwsze skrzypce Źródła: Urząd Miasta i Gminy Szczawnica, orlica.com
AI wskazało najbardziej niedocenione miasto w Polsce. Niegdyś pełniło rolę stolicy Węgier
Nie tylko Warszawa, Kraków i Gdańsk zasługują na uwagę. Sztuczna inteligencja wytypowała trzy polskie miasta, o których wciąż mówi się zbyt mało. Sprawdź, gdzie warto się wybrać.
W tym artykule: „Polski biegun ciepła” i dawna stolica Węgier Nieoczywista perła Dolnego Śląska Miasto, które skrywa niezwykłe podziemia Najpiękniejsze miasta w Polsce już znamy, ale co z tymi, które wciąż pozostają niedoceniane? Tym razem poprosiliśmy sztuczną inteligencję o wskazanie takich miejsc. Wybór może co poniektórych zaskoczyć. „Polski biegun ciepła” i dawna stolica Węgier Choć Tarnów leży niespełna 80 km od Krakowa, rzadko trafia na listy obowiązkowych miejsc do odwiedzenia. A szkoda, bo miasto zachwyca zachowaną starówką, uznawaną za jedną z najpiękniejszych w Polsce. Rynek otaczają renesansowe kamienice, a ratusz z XVI wieku przyciąga wzrok swoją elegancką bryłą. Tarnów może się również pochwalić wielokulturową historią. W przeszłości był ważnym ośrodkiem żydowskim, co do dziś przypomina m.in. zabytkowa synagoga Bima. Mało kto jednak wie, że przez krótki czas pełnił także rolę stolicy Węgier. W 1528 r. na zamku w Tarnowie rezydował wraz ze swoim dworem węgierski król Jan Zápolya. Tarnów, nazywany „polskim biegunem ciepła”, stanowi także świetną bazę wypadową na Pogórze Ciężkowickie, gdzie można podziwiać malownicze krajobrazy i odwiedzić rezerwat Skamieniałe Miasto. Przez miliony lat erozja i wietrzenie ukształtowały tamtejsze formacje skalne, nadając im fantazyjne kształty, które przypominają naturalne rzeźby. Nieoczywista perła Dolnego Śląska Większość turystów, którzy przyjeżdżają do Wałbrzycha, kieruje się prosto do Zamku Książ. Trudno się dziwić, bowiem to jedna z największych atrakcji Dolnego Śląska. Jednak samo miasto ma do zaoferowania znacznie więcej niż tylko spektakularną rezydencję Hochbergów. Spacerując po centrum, można podziwiać odnowione kamienice, a fani postindustrialnych przestrzeni koniecznie powinni odwiedzić Starą Kopalnię, czyli niezwykłe muzeum zlokalizowane w dawnym kompleksie górniczym. Miłośnicy górskich wędrówek znajdą w Wałbrzychu idealny punkt startowy do eksploracji Sudetów, zwłaszcza Gór Wałbrzyskich i Kamiennych. Dodatkowego uroku miastu dodają tajemnicze opowieści o Złotym Pociągu i podziemnych tunelach z czasów II wojny światowej. Miasto, które skrywa niezwykłe podziemia Na pierwszy rzut oka Chełm może wydawać się zwykłym, niewielkim miastem na wschodzie kraju, zlokalizowanym nieopodal granicy z Ukrainą. Jednak pod jego powierzchnią kryje się prawdziwa atrakcja – unikatowe na skalę światową i nagrodzone tytułem „Cudu Polski 2024” kredowe podziemia. To rozległa sieć tuneli wydrążonych w miękkim wapieniu, które dawniej pełniły funkcję magazynów i schronów. Ale Chełm to nie tylko podziemia. Miasto ma bogatą przeszłość, gdzie przeplatały się wpływy polskie, ukraińskie i żydowskie. Ślady tej różnorodności widać zarówno w architekturze, jak i w lokalnej kuchni. Warto odwiedzić wzgórze katedralne, z którego roztacza się piękny widok na okolicę oraz przejść się po urokliwych uliczkach centrum. Dodatkowym atutem Chełma jest jego położenie. Znajduje się w pobliżu Roztocza, jednego z najpiękniejszych regionów przyrodniczych w Polsce. Okolica zachęca do odkrywania malowniczych wąwozów, lessowych wzgórz i dzikich lasów, które tworzą wyjątkowy krajobraz. Źródło: National Geographic Polska
Krynica-Zdrój działa jak najlepsze spa dla duszy. To perełka Małopolski
Dwa dni w Krynicy-Zdroju wystarczą, by poczuć jej kojącą moc. Górskie powietrze, malownicze widoki i lokalne atrakcje działają jak balsam dla zmysłów. To miejsce, do którego chce się wracać.
W tym artykule: Krynica-Zdrój i Muszyna w jeden dzień. Pomysł na aktywną wycieczkę Ścieżka w koronach drzew. Co zobaczymy po drodze? Relaks w sercu uzdrowiska Uwielbiam wiosnę w górach. Przyroda budzi się do życia, zielenią się wzgórza, wszystko dookoła kwitnie i pachnie. To idealny czas na piesze wędrówki, a w Krynicy-Zdroju nie brakuje oznakowanych szlaków. Ze znajomymi wybieramy więc trasę średniej trudności startującą z dolnej stacji wyciągu Słotwiny Arena pod Jaworzynę (ok. 2 km), skąd w kilka minut wjeżdżamy kolejką gondolową na szczyt. Na prawo od górnej stacji kolejki zaczyna się szlak prowadzący przez leśną drogę, małą widokową polankę pod szczytem Wielkiej Bukowej i rezerwat Żebracze. Idąc zwężającą się, zarośniętą ścieżką, mam wrażenie, że przeniosłam się do baśniowej krainy. Słońce przedziera się przez ponadstuletnie buki, a powietrze pachnie ziemią. Wreszcie docieramy do położonej na rozległej polanie Bacówki nad Wierchomlą, gdzie znajduje się schronisko PTTK. Po chwili odpoczynku ruszamy dalej niebieskim szlakiem do Szczawnika (ok. 7 km), gdzie już czeka bus, który przewiezie nas do Muszyny na spływ Popradem. Krynica-Zdrój i Muszyna w jeden dzień. Pomysł na aktywną wycieczkę Muszyna jest uzdrowiskiem z ponad 700-letnią historią położonym w dolinie Popradu. Nie mamy aż tyle czasu, żeby zwiedzić całe miasteczko, więc nasz wybór pada na Ogrody Sensoryczne. Podzielone na osiem stref wypełnione są kolorami i zapachami, różnorodnymi roślinami i drzewkami owocowymi. Ponoć to szczególne miejsce dla nowożeńców, którzy mogą zasadzić tu swoje drzewko miłości na szczęście. Ciekawym miejscem są przynależące do kompleksu Ogrody Baśni i Legend, gdzie można zajrzeć do chaty młynarza, mieszczki czy czarownicy. Przechadzamy się alejkami, mijamy stawy, altanki i posągi. Tutaj naprawdę można się zrelaksować i stracić poczucie czasu. A przecież czeka nas spływ pontonem! Dzielimy się więc na dwie grupy i od razu włącza nam się tryb rywalizacji. Czujemy się niczym poszukiwacze przygód, wchodząc do 7-osobowych pontonów raftingowych. Niektórzy z nas co prawda w życiu nie mieli w ręku wiosła, koordynacja momentami pozostawia wiele do życzenia, ale i tak bawimy się świetnie. Rzeka, wijąca się w malowniczych dolinach Muszyny i Żegiestowa, z reguły jest spokojna, ale zdarzają się odcinki, gdzie można poczuć lekki przypływ adrenaliny. Szczególnie gdy ponton natrafia na podwodne kamienie. Ale i z tym radzimy sobie bez problemu. W doskonałych nastrojach, za to piekielnie głodni, wracamy do Krynicy, gdzie na koniec dnia czeka nas uczta w karczmie Cichy Kącik słynącej z regionalnych, smacznych domowych dań. Ścieżka w koronach drzew. Co zobaczymy po drodze? Nową wizytówką Krynicy jest otwarta latem 2019 r. pierwsza w Polsce wieża widokowa w koronach drzew. Wznosi się na wysokość 49,5 m, co odpowiada wysokości 17. piętra wieżowca – niesamowite widoki są więc gwarantowane. Do wieży można dojść lub wjechać nowoczesnym wyciągiem krzesełkowym ze stacji Słotwiny Arena. Decyduję się na drugą opcję, wciąż czując mięśnie po wczorajszej wędrówce. Do wieży prowadzi drewniana ścieżka stopniowo wznosząca się do góry (dzięki czemu nie odczuwa się wysokości). Po drodze mija się kilkanaście interaktywnych instalacji i tablic, które opowiadają o bogactwie przyrodniczym i kulturowym Krynicy-Zdroju i okolic. Dodatkową atrakcją jest też 60-metrowa zjeżdżalnia. Zapominamy jednak o niej, gdy stajemy na szczycie wieży. Naszym achom i ochom nie ma końca. Czas jednak wracać, bo to nie finał naszego aktywnego dnia. W planach mamy wycieczkę na rowerach elektrycznych, bo w ostatnim czasie w okolicach Krynicy powstało osiem tras tematycznych, wywodzących się od nazw krynickich źródeł, o łącznej długości 125 km. Prowadzą szlakami turystycznymi, malowniczymi serpentynami, po utwardzonej nawierzchni, ale też po stromych wzniesieniach. Nie piszę się na szaloną jazdę po nierównym terenie, szczególnie że większość ekipy upiera się przy trudniejszej trasie. Zmieniam swój plan i ruszam na spacer, by lepiej poznać Krynicę-Zdrój. Relaks w sercu uzdrowiska Leżąca w Beskidzie Sądeckim tuż przy granicy ze Słowacją Krynica-Zdrój została założona w 1547 r. pod nazwą Krzenycze przez Danka z Miastka. W XVII w. odkryto tutaj lecznicze źródła mineralne. Krynica zaczęła funkcjonować jako uzdrowisko od 1858 r., kiedy zaczął tu działać Józef Dietl, prekursor polskiej balneologii. W tym czasie powstało wiele obiektów uzdrowiskowych, które można oglądać do dziś. Odwiedzam m.in. tężnię solankową. Siadam na jednej z ławek i poddaję się inhalacji w towarzystwie kilku seniorów. Jako że Krynica-Zdrój to uzdrowisko z największymi złożami wód mineralnych i leczniczych, namawiają mnie na wspólną wizytę w Pijalni Głównej przy Bulwarach Dietla. Ja jednak mam inne plany. Wybieram się do XIX-wiecznej willi Romanówka, w której jest Muzeum Nikifora ze zbiorem ponad 70 prac malarza pochodzących ze wszystkich okresów jego twórczości. Interesującym miejscem na mapie Krynicy jest też Muzeum Zabawek, które posiada ponad 3 tys. eksponatów z różnych epok i rejonów świata. Weszłam z ciekawości i zostałam dłużej, niż zamierzałam. Trafiłam akurat na właściciela i pomysłodawcę muzeum, który zabrał mnie w sentymentalną podróż w przeszłość. I przyznaję, że zatęskniłam za dzieciństwem… <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/05/shutterstock1046175202-1aeb979.jpg" width="5407" height="4006" alt="Stary dom zdrojowy przy deptaku krynickim. Niegdyś odbywały się tu rauty na cześć znanych kuracjuszy, m.in. marszałka Józefa Piłsudskiego" title="Stary dom zdrojowy przy deptaku krynickim. Niegdyś odbywały się tu rauty na cześć znanych kuracjuszy, m.in. marszałka Józefa Piłsudskiego" /> Wycieczkę po Krynicy kończę na Górze Parkowej (742 m n.p.m.). Można tu wjechać najstarszą w Polsce koleją linowo-terenową (1937 r.), co trwa raptem 3 min. Oryginalne wagoniki przetrwały próbę czasu i nadal wożą pasażerów. Tym razem jednak postanawiam o własnych siłach dostać się na szczyt. Przechodzę przez Polanę Michasiową, gdzie znajduje się źródełko Bocianówka zwane też Źródełkiem Płodności, bowiem woda z niego – jak głosi legenda – leczyła kobiety z niepłodności. Docieram do ponad 200-letniego parku Zdrojowego. Przechadzam się leśnymi alejkami, mijam stawy z łabędziami i kaczkami oraz XIX-wieczne drewniane altany. Po południu spotykam się ze znajomymi przy kultowej restauracji Hawana – ale nie na dansing. W budynku obok jest salinarium. Czyste zjonizowane powietrze w jaskini solnej leczy m.in. choroby układu oddechowego. Nie zamierzamy przepuścić takiej okazji. Wchodzimy do pomieszczania o ciepłej pomarańczowej barwie, pod nogami czując piasek. Rozsiadamy się na wygodnych fotelach, z głośników płynie relaksująca muzyka. Podczas seansu niektórzy ze znajomych ucinają sobie drzemkę. Nawet nie wiem, kiedy do nich dołączam. Źródło: National Geographic Traveler
„Nie sądziłem, że w Polsce są jeszcze takie miejsca” – 3 pomysły na weekend bez tłumów
W Polsce aż roi się od pereł turystycznych, które co roku biją rekordy popularności pod względem liczby odwiedzających. Nie brakuje jednak i takich miejsc, w których można się wyciszyć, odpocząć od miejskiego zgiełku i tłoku. Wybraliśmy najciekawsze propozycje.
Spis treści: Kostrzyn nad Odrą – ukryty klejnot turystyczny Leśny raj idealny na ucieczkę od miejskiego zgiełku W krainie wodospadów – Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej Warszawa, wybrzeże Morza Bałtyckiego czy popularne Krupówki w Zakopanem – Polska ma całą masę kultowych miejsc, które warto odwiedzić. Dla miłośników mniej znanych propozycji i tych, którzy wolą uciec od kolorowych straganów, komercji i tłoku, przygotowaliśmy listę „polskich pustkowi”. Kostrzyn nad Odrą – ukryty klejnot turystyczny Kostrzyn nad Odrą to urokliwe miasto w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim. Znajduje się nieopodal ujścia Warty do Odry, w zachodniej części Kotliny Gorzowskiej. Mimo niezaprzeczalnego uroku często bywa pomijane przez turystów – zupełnie niesłusznie. Miłośnicy przyrody znają to miejsce jako bramę do Parku Narodowego „Ujście Warty”. Został utworzony w 2001 roku na powierzchni 8037,59 ha. Głównym przedmiotem ochrony jest fauna ptaków. Obowiązkowym punktem wycieczki jest słynna Twierdza Kostrzyn. „Dzięki niej miasto od XVI w. kojarzone było z nowoczesną, imponującą i niezdobytą fortecą, wpływającą na losy całego regionu” – dowiadujemy się z oficjalnej strony miasta. Średniowieczne osady niemal zawsze miały strategiczne znaczenie militarne. Regularnie piszemy o kolejnych odkryciach historycznych w Kostrzynie. Sercem miasta jest Park Miejski i sąsiedni plac Wojska Polskiego. Dzięki walorom estetycznym odpoczywają tam zarówno turyści, jak i mieszkańcy. Ważnym dla wizerunku Kostrzyna obszarem są okolice amfiteatru z urokliwa trasą spacerową. Na tym lista atrakcji się jednak nie kończy. Warto samemu się o tym przekonać. Dla podróżników, którzy po zwiedzaniu poczują niedosyt, dobrym pomysłem będzie kontynuowanie wycieczki i odwiedzenie... Berlina. Samochodem dojedziemy tam w mniej więcej 1,5 godziny. Leśny raj idealny na ucieczkę od miejskiego zgiełku Na liście urokliwych „polskich pustkowi” warto również uwzględnić południową część Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego. Ten rejon uznawany jest za największe bogactwo gminy Wyryki, która położona jest w zachodniej części powiatu włodawskiego. Region porasta zwarty kompleks Lasów Włodawskich. To głównie bory mieszane sosnowo-dębowe, dąbrowy, grądy dębowo-grabowe oraz lasy sosnowe. Co ciekawe, pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie jest jedynym pojezierzem w Polsce, którego nie objął zasięg ostatniego zlodowacenia. Z kolei Park Krajobrazowy „Pojezierze Łęczyńskie” został utworzony w 1990 roku jako jeden z elementów Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych Województwa Lubelskiego. Ten urokliwy rejon obejmuje zachodnie części Polesia Lubelskiego i Równiny Łęczyńsko-Włodawskiej, zwanej Pojezierzem Łęczyńsko-Włodawskim oraz Wysoczyzny Lubartowskiej. Dominują tam równiny urozmaicone niewielkimi wzniesieniami. Najbardziej charakterystyczną cechą parku są rozległe, urokliwe jeziora z przylegającymi do nich torfowiskami wysokimi i przejściowymi oraz stawy. Nadają tamtejszym krajobrazom wyjątkowego charakteru. W samym parku znajduje się niewiele zabytków, jednak z pewnością warto go odwiedzić ze względu na walory przyrodnicze. W krainie wodospadów – Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej Na wyróżnienie zasługuje również Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej, ukryta perełka województwa lubelskiego. Większa część jego obszaru leży na płaskiej, sandrowej Równinie Biłgorajskiej porośniętej borami Puszczy Solskiej. Pod względem krajobrazowym najciekawsza jest północno-wschodnia część parku, obejmująca krawędź Roztocza. Wznosi się kilkadziesiąt metrów nad Równiną Biłgorajską. Najwyżej położony fragment krawędzi osiąga 321 m n.p.m. To tam znajdują się najlepsze szlaki piesze w Polsce. „Krawędź jest w kilku miejscach głęboko rozcięta przez doliny spływających z Roztocza rzek i potoków tworzących systemy niewielkich wodospadów, zwanych szumami lub szypotami” – dowiadujemy się ze strony parki.lubelskie.pl. To właśnie one są najciekawszą atrakcją w okolicy. Największy na terenie Roztocza wodospad, którego próg wapienny wynosi 1,5 m, znajduje się na rzece Jeleń. Z kolei na odcinku Tanwi, między ujściem Potoku Łosinieckiego a ujściem Jelenia, na niewielkim 400 m odcinku znajdują się aż 24 progi. To właśnie ten rejon jest uznawany za najpiękniejszy fragment doliny Tanwi i prawdziwy unikat w skali całego kraju. Źródło: kostrzyn.pl, parki.lubelskie.pl Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
„To tu narodziła się Polska” – wszystko, co warto zobaczyć w Gnieźnie
Gniezno, historyczna stolica Polski, skrywa wiele atrakcji. To miasto to nie tylko katedra i początki państwowości, ale też klimatyczne ulice, ciekawe muzea i trasy spacerowe, które zaskoczą nawet wytrawnych podróżników.
Spis treści: Gniezno – odkryj historyczną stolicę Polski i jej burzliwe dzieje Co warto zobaczyć podczas weekendowego zwiedzania? Jak zaplanować podróż do Gniezna? Choć Gniezno kojarzy się głównie z katedrą i relikwiami św. Wojciecha, to wędrówka jego ulicami szybko pokazuje, że ma do zaoferowania znacznie więcej. Od średniowiecznych opowieści, przez interaktywne wystawy, aż po kameralne kawiarnie w zabytkowych murach – to idealne miejsce na weekendowy wypad z historią w tle. Gniezno – odkryj historyczną stolicę Polski i jej burzliwe dzieje Gniezno to miasto położone w środkowej Polsce, znane jako pierwsza stolica Polski. Do dziś pełni ważną rolę jako siedziba arcybiskupstwa i kolejnych prymasów Polski. Jest to ośrodek o powierzchni 40,6 km², liczący około 68 900 mieszkańców. Warto wiedzieć, że Gniezno, będące jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystów miast, leży w województwie wielkopolskim. Historia Gniezna sięga znacznie wcześniej niż jego oficjalne założenie około roku 940. Już w paleolicie istniało tu osadnictwo. Odkryto również kamienny kurhan z okresu VIII–X wieku. Główny gród Polan powstał w tym miejscu właśnie około roku 940. W czasach Mieszka I miasto zostało rozbudowane i przekształcone w główną siedzibę dynastii Piastów. Choć wtedy jeszcze nie miało formalnego statusu stolicy, pełniło funkcję jednego z grodów stołecznych, obok Ostrowa Lednickiego, Poznania czy Giecza. Dopiero w 991 roku, w dokumencie Dagome iudex, Gniezno zostało wymienione jako oficjalna stolica państwa polskiego. Niezwykle ważnym wydarzeniem było Zjazd Gnieźnieński w roku 1000, który doprowadził do utworzenia metropolii gnieźnieńskiej i arcybiskupstwa. Świątynia wzniesiona przez Mieszka I stała się wówczas katedrą. W 1025 roku miała tu miejsce koronacja Bolesława I Chrobrego na pierwszego króla Polski. Jednak już w 1039 roku Gniezno zostało splądrowane przez czeskiego księcia Brzetysława, co spowodowało ogromne zniszczenia. W konsekwencji Kazimierz Odnowiciel przeniósł stolicę Polski do Krakowa. Okres stołeczności Gniezna trwał więc od 991 do około 1039/1040 roku. Po utracie tej roli miasto rozwijało się wolniej, aż do czasów Władysława Odonicza, który przywrócił mu znaczenie, lokując je na prawie niemieckim. Co ciekawe, w Gnieźnie koronowało się jeszcze czterech władców Polski. Burzliwe dzieje Gniezna nie kończą się w średniowieczu – miasto odgrywało istotną rolę podczas polskich zrywów niepodległościowych i poniosło znaczne straty podczas II wojny światowej. Dziś jest to miejsce, które warto odwiedzić, aby lepiej poznać historię Polski. Gniezno znajduje się w każdym podręczniku do historii i w większości przewodników turystycznych. Miasto leży na siedmiu wzgórzach, otoczone jest lasami mieszanymi i licznymi jeziorami. Najbliższe to Jezioro Jelonek, nieco dalej znajdują się Jezioro Winiary oraz Jezioro Świętokrzyskie. Cały region nosi nazwę Pojezierza Gnieźnieńskiego i zachwyca swoją malowniczością. Co warto zobaczyć podczas weekendowego zwiedzania? Gniezno to dziś niewielkie miasteczko, które oferuje znacznie więcej niż tylko Katedrę Gnieźnieńską. Choć wiele osób mylnie uważa, że wystarczy tu kilka godzin, by poznać najważniejsze atrakcje, pełne zwiedzanie miasta może zająć nawet cały weekend. Oprócz licznych zabytków sakralnych, muzeów i szlaków turystycznych, na uwagę zasługuje także atmosfera miasta i zaangażowani przewodnicy, którzy potrafią wciągnąć odwiedzających w fascynującą historię Gniezna. Bazylika prymasowska i Drzwi Gnieźnieńskie Serce miasta to Bazylika prymasowska, znana również jako Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, sanktuarium św. Wojciecha lub archikatedra gnieźnieńska. To pierwszy kościół tej rangi w Polsce, nazywany często Matką kościołów polskich. Początki świątyni sięgają czasów Mieszka I, a obecny kształt gotycki poprzedziły wersje przedromańska i romańska. To tutaj koronowano pierwszych królów Polski oraz pochowano św. Wojciecha – pierwszego polskiego świętego. Obowiązkowym punktem zwiedzania są Drzwi Gnieźnieńskie, uznawane za najcenniejszy zabytek sztuki romańskiej w Polsce. Spacer Traktem Królewskim Od 2018 roku turyści mogą korzystać z atrakcyjnego Traktu Królewskiego – pieszej trasy prowadzącej przez zabytkowe centrum miasta. Znajdują się tu rzeźby królów Polski, makiety, tablice informacyjne, infokioski oraz dwie rzeźby inspirowane legendami. Dodatkową atrakcją są rzeźby królików, które można odnaleźć z pomocą aplikacji Królik GOń. Spacer warto rozpocząć już od dworca kolejowego. Muzeum Początków Państwa Polskiego To nowoczesne i interaktywne muzeum historyczne, które przyciąga nie tylko miłośników dziejów. Znajdują się tu wystawy stałe i czasowe, prezentujące m.in. sztukę romańską, ceramikę gnieźnieńską oraz historię dynastii Piastów. Muzeum łączy naukową rzetelność z przystępną formą, dzięki czemu trafia do szerokiego grona odbiorców. Gnieźnieńska Parowozownia Dla fanów techniki i kolei świetną atrakcją będzie Gnieźnieńska Parowozownia, prowadzona przez lokalne Stowarzyszenie Miłośników Kolei. Obiekt można zwiedzać tylko z przewodnikiem – pasjonatem, co gwarantuje niezapomniane wrażenia. Pokazywane tu są historyczne lokomotywy, a całość stanowi wyjątkową lekcję historii techniki. Muzeum Zabytków Kultury Technicznej Kolejne miejsce dla entuzjastów technologii – zarówno dorosłych, jak i dzieci. W muzeum można podziwiać zabytkowe urządzenia, uczestniczyć w warsztatach edukacyjnych oraz dowiedzieć się, jak działały historyczne maszyny przemysłowe. Punkty informacji turystycznej i przewodnicy W Gnieźnie działają trzy punkty informacji turystycznej, w których można uzyskać aktualne informacje, zakupić mapy czy wynająć przewodnika. Wiele obiektów w mieście objętych jest ochroną konserwatorską, dlatego warto zaplanować spokojne zwiedzanie i nie ograniczać się wyłącznie do najbardziej znanych atrakcji. Jak zaplanować podróż do Gniezna? Zwiedzanie Gniezna najlepiej zaplanować na weekend lub dłuższy pobyt, by móc spokojnie odkrywać wszystkie atrakcje. Dojazd do miasta jest bardzo wygodny – Gniezno leży na trasie drogi ekspresowej S5 oraz ważnych linii kolejowych, co umożliwia szybki dojazd zarówno z Poznania, jak i Bydgoszczy. Z dworca kolejowego do centrum można dotrzeć pieszo w zaledwie kilka minut. Parkowanie w mieście nie sprawia problemu – dostępne są płatne strefy parkowania oraz bezpłatne miejsca przy atrakcjach turystycznych. Działa tu również komunikacja miejska, która ułatwia poruszanie się między punktami zwiedzania. W sezonie letnim warto wcześniej zarezerwować nocleg, szczególnie w hotelach w centrum lub przy jeziorach. Punkty informacji turystycznej znajdują się m.in. przy Rynku oraz w okolicach katedry – tam można uzyskać mapy, broszury, a także wykupić usługi lokalnych przewodników. Zwiedzanie Gniezna z przewodnikiem to świetna opcja, by poznać mniej znane fakty i ciekawostki, które nie są dostępne w standardowych przewodnikach. Gniezno to miasto przyjazne turystom – zarówno rodzinom z dziećmi, jak i seniorom czy osobom z niepełnosprawnościami. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Wieś Adamczycha istnieje naprawdę. Jednak dworku Jana Pawła Adamczewskiego z „1670” tam nie znajdziecie
Premiera 2. sezonu „1670” to dobry moment, by rozwiać wątpliwości: gdzie szukać Adamczychy? Na mapie Polski rzeczywiście znajdziemy taką wieś, ale to nie tam stoi dworek Jana Pawła Adamczewskiego.
W tym artykule: Czy z Adamczycha z serialu „1670” istnieje naprawdę? Co można zobaczyć w skansenie w Kolbuszowej? Gdzie leży Adamczycha? Najciekawsze skanseny w Polsce Adamczycha niespodziewanie stała się jedną z najbardziej znanych wsi w Polsce. To zasługa serialu „1670”, który od grudnia 2023 r. cieszy się ogromną popularnością nie tylko wśród Polaków. Satyra o chłopach i sarmatach bawi widzów w całej Europie. Nie wszyscy rozumieją pewnie kontekst historyczny i społeczny, a ten jest istotny dla większości żartów. Polacy mają jeszcze jedną przewagę. Mogą zobaczyć na żywo miejsca, które pojawiły się w serialu. Czy z Adamczycha z serialu „1670” istnieje naprawdę? Gdzie leży Adamczycha i czy w ogóle istnieje? Te pytania zadaje sobie wiele osób po seansie „1670”. Sytuacja jest złożona. Sama wieś Adamczycha owszem, znajduje się na mapie Polski. Jednak to nie tam stoi dworek Jana Pawła Adamczewskiego czy gospoda „U Żyda”, która również pojawia się w serialu. Zabudowania te znajdują się w skansenie w Kolbuszowej. Widzowie mogą również kojarzyć miejscowy zbiornik wodny, wykorzystany w jednym z odcinków serialu. To po nim miał przejść chłop mylnie uznany przez Jakuba Adamczewskiego za Jezusa. Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej jest położone około 30 km od Rzeszowa. W trakcie zdjęć obiekt był niedostępny dla zwiedzających. Turyści i lokalsi mogą już spacerować po serialowej Adamczysze. W poniedziałki niebędące dniem świątecznym wejście do skansenu jest darmowe. Skansen w Kolbuszowej zachwycił nie tylko twórców serialu, ale też obsadę. – Kolbuszowa zrobiła na mnie ogromne wrażenie. Od razu zrozumiałem, dlaczego to właśnie miejsce przyciągnęło twórców serialu. Mam jednak silne przeczucie, że brałem udział w czymś szczególnym. To z pewnością serial, jakiego jeszcze nie było na świecie – mówił Michał Sikorski (odtwórca roli ojca Jakuba) w rozmowie z serwisem korsokolbuszowskie.pl. Co można zobaczyć w skansenie w Kolbuszowej? Na terenie skansenu cały czas stoją scenografie przygotowane na potrzeby serialu. To może sugerować, że „1670” doczeka się kontynuacji. Na razie nie ma jednak żadnych oficjalnych informacji na temat. Sam serial, poza popularnością, wzbudza też liczne kontrowersje. Kwestie sporne dotyczą nie tylko przedstawianego humoru, ale też nieścisłości historycznych. Wybierając się do skansenu w Kolbuszowej, warto więc wiedzieć, że nie znajdziemy tam chat z XVII w., jak mógłby sugerować tytuł hitu Netfliksa. Park etnograficzny tworzą zabudowania wsi z przełomu XIX i XX wieku. Obiekty dużej i małej architektury drewnianej są reprezentatywne dla kultury Lasowiaków oraz Rzeszowiaków. Mowa nie tylko o chatach, oborach czy stodołach, ale też młynie wodnym, kuźniach, szkole, karczmie czy remizie strażackiej. Jednym z najbardziej wyróżniających się obiektów jest kościół pw. św. Marka Ewangelisty. Mimo że skansen przedstawia realia codzienności sprzed ponad 100 lat, najstarsze budynki pochodzą nawet z XVIII w. To dwór z Brzezin z 1753 r. oraz spichlerz dworski z Bidzin z 1784 r. Gdzie leży Adamczycha? Skoro nie na Podkarpaciu, to gdzie znajduje się serialowa Adamczycha? Wieś, o której mowa w serialu, leży w woj. mazowieckim. A konkretnie w okolicach Ostrołęki. Tam również nagrano kilka scen. Sołtyska wsi ma nadzieję, że nagła sława uratuje Adamczychę przez całkowitym wyludnieniem i zapomnieniem. – Widzę, jak młodzi odchodzą do miasta, a wieś powoli się wyludnia. Boję się, że nasza nazwa może w ogóle zniknąć z mapy – mówiła Bożena Grzyb w rozmowie z „Faktem”. Obecnie wioskę zamieszkuje niespełna 50 osób. Nie ma tam nawet kościoła. Katolicy należą do parafii pw. św. Bartłomieja Apostoła w Baranowie oddalonym od Adamczychy o 10 km. Czas pokaże, czy serial przyniesie Adamczysze popularność, tak jak było to w przypadku wsi Jeruzal, gdzie kręcono serial „Ranczo”. Turyści do dziś jeżdżą tam, żeby zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie na kultowej ławeczce pod sklepem. Poza Adamczychą i skansenem w Kolbuszowej serial „1670” powstawał też Zespole Cerkiewnym w Radrużu, również na Podkarpaciu. Zdobne wnętrza świątyni pojawiły się w scenach z Sejmiku. Zaplanuj wycieczkę śladami „Sex Education”. Podpowiadamy, gdzie znajdują się miejsca znane z serialu Serial „Sex Education” kończy się po czterech sezonach, ale to nie musi być koniec przygody. Wiemy, w których miejscach powstawały jedne z najważniejszych scen. Można je zobaczyć na wł... Najciekawsze skanseny w Polsce Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej to oczywiście niejedyne miejsce w Polsce, w którym można podejrzeć, jak żyli nasi przodkowie w minionych wiekach. Najstarszy skansen w Polsce znajduje się we Wdzydzach Kiszewskich na Pomorzu. Mowa o założonym w 1906 roku Kaszubskim Parku Etnograficznym. Blisko 120 lat temu Teodora i Izydor Gulgowscy zgromadzili w XVIII-wiecznej chałupie typowe dla tego czasu, sprzęty domowe i gospodarskie oraz cenną kolekcję czepców haftowanych złotem, obrazów malowanych na szkle i ceramiki. Obecnie na terenie 22 hektarów znajduje się ponad 50 obiektów z Kaszub, Kociewia i Borów Tucholskich. Są to: chałupy, dwory, szkoła, kuźnia, karczmy, wiatraki, kościoły, budynki gospodarcze i warsztaty rzemieślnicze. Na miejscu organizuje się też warsztaty etnograficzne. Jednym najbardziej znanych takich obiektów na Mazowszu jest skansen w Sierpcu. Na miejscu można zobaczyć: 9 zagród włościańskich, zagrodę młynarską z wiatrakiem, zespół dworski z murowanym dworem otoczonym parkiem, zespół karczemny, kuźnię i chałupę kowala, drewniany kościół wraz z dzwonnicą oraz drewniany dwór z XVIII w. Wiosną i latem między chatami biegają beztrosko zwierzęta, co jest dodatkową atrakcją zwłaszcza dla najmłodszych gości. Miłośników etnografii i historii na pewno zainteresuje też Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie. Jego nieoficjalnym symbolem jest wiekowy młyn, który widać z daleka. Skansen został podzielony na tematyczne sektory: Wyżynę Lubelską, Miasteczko, Powiśle, Podlasie, Nadbuże, Roztocze i Zespół Dworski. Muzeum zaprasza również do oglądania ekspozycji poświęconych codzienności Żydów mieszkających na Lubelszczyźnie w latach 30. XX wieku. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
„Znalazłem polskie Shire. Zupełnie jak z Tolkiena!” – najpiękniej tu późnym latem
Większość z nas zapewne kojarzy Beskid Niski z licznymi szlakami turystycznymi i trekkingowym rajem dla miłośników pieszych wypraw. Na tym jednak nie kończą się atrakcje i wyjątkowość tego urokliwego pasma. Przekonajcie się sami.
Spis treści: Znikająca kapliczka – milczący świadek historii łemkowskich w Beskidzie Niskim Historia Beskidu Niskiego – ślady po Łemkach i pustoszejące wsie Beskid Niski – co zobaczyć, gdzie pojechać i dlaczego warto? Atrakcje Beskidu Niskiego – uzdrowiska, filmowe wioski i źródła wód mineralnych Choć na mapie zajmuje całkiem spory obszar, Beskid Niski często umyka uwadze podróżników. To miejsce, które nie krzyczy atrakcjami, nie kusi komercją, ale nagradza tych, którzy zdecydują się zatrzymać i wsłuchać w jego ciszę. Podróż po Beskidzie to spotkanie z historią, której nie da się zapomnieć, oraz z naturą, która leczy i uczy pokory. W styczniu 2024 roku Beskid Niski został wyróżniony tytułem Miejsca Miesiąca magazynu National Geographic Traveler. Znikająca kapliczka – milczący świadek historii łemkowskich w Beskidzie Niskim Zaledwie dwie godziny jazdy samochodem na południowy‑wschód od Krakowa rozciąga się fragment Beskidu Niskiego, który w magiczny sposób zatrzymał czas. Kapliczka, choć murowana, sprawia wrażenie, jakby cały jej ciężar opierał się na drewnianej framudze. By dostać się pod blaszany dach, trzeba się nieco zgarbić — jakby przestrzeń wchodziła w dialog z człowiekiem. Wnętrze jest wilgotne, unosi się słodkawa woń stęchlizny. Bielone, popękane ściany podtrzymują resztki polichromii — sceny religijne: Chrystus, krzyż na Golgocie, echa biblijnych opowieści z osiołkami. Obrazy są już mocno zniszczone, w kilku miejscach całe płaty farby już się odłamały. Regularni goście miejsca dziś dokumentują jej powolne znikanie — na fotografiach uchwycą jej śmierć w zwolnionym tempie, by pamięć nie umarła. Aby dotrzeć do kapliczki, z drogi krajowej nr 977 należy skręcić w kierunku Gładyszowa, minąć dawną cerkiew, a następnie wspiąć się drogą przez rozrastającą się wieś. Na rozwidleniu w Banicy skręcamy w prawo, mijając kolejną osadę i krajobrazy przypominające makrokosmos po dawnej wsi Jasionka, gdzie dominuje tylko pustka dawnego PGR‑u. Kilkaset metrów za ostatnim przystankiem busa asfalt znika — zaczyna się szuter. Droga zwęża się i wchodzi w las. Po nierównych, coraz głębszych koleinach jedzie się niemal z duszą na ramieniu. Najpierw mijamy cmentarz skryty w zagajniku, a potem — samotne grube drzwi stojące pośrodku trawy. Symboliczne. To pozostałość po wsi Czarne. I tam, obok, znajduje się ta właśnie znikająca kapliczka, milczący świadek minionych historii. Historia Beskidu Niskiego – ślady po Łemkach i pustoszejące wsie Historia Beskidu Niskiego to opowieść o przemijaniu i utraconej obecności człowieka. Ten sam scenariusz powtarza się w całym paśmie wschodnich Karpat oraz na pograniczu polsko‑ukraińskim. Dawniej tętniące życiem wsie, zasiedlane głównie przez Łemków, posługujących się językiem łemkowskim, z czasem pustoszały — najpierw na skutek działań wojennych i masowych przesiedleń, potem za sprawą akcji „Wisła”. Człowieka zastąpiła przyroda: powoli, cicho, ale nieodwołalnie. Dziś śladami dawnej obecności są jedynie przydrożne krzyże, piwnice bez domów, zdziczałe sady, które latem obsypują się owocami, mimo braku gospodarzy. Choć część Łemków wróciła po 1956 roku, wiele miejsc w Beskidzie Niskim nigdy nie odżyło. Pozostają niedopowiedziane wsie, wzięte przez historię „w nawias” — ich czas się zatrzymał, nie dostały drugiej szansy. Z którejkolwiek strony nie podejść do Czarnego, trafi się na kolejne ślady tej pustki: Lipną, Radocynę, Nieznajową. Wszędzie powtarza się ten sam krajobraz: krzyże wśród drzew, dzikie jabłonie, symboliczne drzwi wystające z trawy jak niemy pomnik przeszłości. Ale zanim do nich dotrzemy, czasem pojawi się iskra życia — ciasna, zadymiona bacówka, w której podhalańscy górale wciąż wyrabiają sery oscypki i bundz, łącząc tradycję z nowym kontekstem przestrzennym. Patrząc na rozległe, wylesione stoki, nietrudno zrozumieć, dlaczego górale porzucili tłoczne Podhale. Tereny te to wymarzone miejsce do wypasu owiec, gdzie przestrzeń i cisza pozwalają kontynuować pradawny rytuał górskiej gospodarki pasterskiej. Beskid Niski – co zobaczyć, gdzie pojechać i dlaczego warto? Beskid Niski, długo pomijany na turystycznej mapie Polski, zyskał nowe życie, gdy autostrada A4 otworzyła go dla mieszkańców Krakowa. Dzięki dobrej dostępności – zaledwie dwie godziny jazdy samochodem – region stał się alternatywą dla zatłoczonych Tatr i bardziej znanych Bieszczad. Przez dekady niedoceniany z powodu słabej infrastruktury turystycznej, dziś przyciąga tych, którzy szukają ciszy, przestrzeni i autentyczności. Dawniej traktowany jako przystanek w drodze na południowy wschód, Beskid Niski zaczyna być celem samym w sobie. To nie są góry dla miłośników wysokich szczytów — tylko jeden wierzchołek, po słowackiej stronie, przekracza 1000 metrów n.p.m.. Po stronie polskiej króluje Lackowa (997 m n.p.m.), ale nie o wysokość tu chodzi. Większość szczytów kryje się pod zielonymi koronami drzew, nie wybijając się ponad granicę lasu. Bo właśnie las jest tu bohaterem pierwszoplanowym. Nieprzypadkowo. Ten obszar był kiedyś częścią rozległej Puszczy Karpackiej — bukowo‑jodłowego lasu pierwotnego. Jej fragmenty zachowały się w granicach Magurskiego Parku Narodowego, jednego z najmniej znanych i najmniej uczęszczanych parków w Polsce. Dzięki ograniczonej liczbie szlaków, to wciąż królestwo dzikiej przyrody. Można tu spotkać niedźwiedzie brunatne, wilki, rysie i żbiki, a także orły przednie – największe i najpotężniejsze ptaki drapieżne występujące w naszym kraju. Co ciekawe, Beskid Niski bywa nazywany Himalajami Beskidów. Gdy pogoda nie sprzyja wędrówkom, warto wsiąść do samochodu i wybrać się szlakiem drewnianych cerkwi – unikatowego dziedzictwa Łemków. Zabytkowe świątynie rozsiane są niemal w każdej wsi, a wiele z nich zostało niedawno odrestaurowanych i objętych badaniami archeologicznymi. Sezonowo działają przy nich przewodnicy przypisani do poszczególnych cerkwi, którzy z pasją dzielą się historią i ikonografią. Wystarczy zapukać do drzwi, by odkryć tajemnice świątyń np. w Kwiatoniu, Gładyszowie, Hańczowej czy Bodakach. To podróż nie tylko w przestrzeni, ale i w czasie. Atrakcje Beskidu Niskiego – uzdrowiska, filmowe wioski i źródła wód mineralnych Choć Beskid Niski nie posiada wyraźnego turystycznego centrum z prawdziwego zdarzenia, to coraz wyraźniej na mapie regionu wybija się Wysowa‑Zdrój. To niewielkie uzdrowisko zyskało w ostatnich latach drugie życie dzięki licznym inwestycjom. Park zdrojowy – rozległy i starannie zaprojektowany – ma jeszcze spory potencjał, by przyciągać nowych odwiedzających. Znaczące środki przeznaczono również na infrastrukturę – powstał nowoczesny basen, a w 2006 roku otwarto nową, stylizowaną na dawną, drewnianą pijalnię wód mineralnych. Choć nazwy wód brzmią skromnie – Henryk, Franciszek, Anna, Józef II, Słone – każda z nich oferuje inny skład mineralny i inny smak, przez co picie ich staje się prawdziwą podróżą po sensorycznych zakątkach zdrowia. To doświadczenie, które łączy profilaktykę zdrowotną z relaksem, idealne na krótkie, regenerujące wypady. Jeśli jednak ktoś poczuje przesyt uzdrowiskową atmosferą, wystarczy udać się na wschód, gdzie pasmo kończą Jaśliska – dzika, niemal bezczasowa kraina. Ta zamieszkana przez nieco ponad 400 osób wieś zyskała sławę dzięki kinu — to właśnie tutaj kręcono sceny do filmu „Wino truskawkowe” w reżyserii Dariusza Jabłońskiego, będącego ekranizacją opowiadań Andrzeja Stasiuka. Filmowe Żłobiska to właśnie Jaśliska – miejsce, w którym czas zatrzymał się kilka dekad temu i od tamtej pory nie drgnął nawet o sekundę. To żywa opowieść galicyjska, przesiąknięta atmosferą dawnych miasteczek pogranicza, gdzie przeszłość przenika teraźniejszość na każdym kroku. Źródło: National Geographic Traveler
Dolnośląskie Mazury? Te jeziora warto odwiedzić późnym latem
Jeziora Dolnego Śląska to świetny pomysł na krótki rodzinny wypad późnym latem. Choć region słynie przede wszystkim z zamków i malowniczych miasteczek, tamtejsze akweny wodne – choć nie tak popularne – jak mazurskie – przyciągają urokliwymi krajobrazami i górami na horyzoncie. Oto 5 ulubionych jezior na Dolnym Śląsku dziennikarzy Travelera.
Spis treści: Jezioro Mietkowskie – największy akwen Dolnego Śląska Jezioro Bystrzyckie – oaza spokoju w Górach Sowich Jezioro Bukowskie – dzikie i spokojne miejsce w sercu Sudetów Jezioro Leśniańskie – romantyczne jeziorko z widokiem na dwa zamki Jezioro Kunickie – żeglarska perełka Dolnego Śląska z piękną plażą i wyspą Dolny Śląsk kojarzy się z górami, zamkami i tajemniczymi podziemiami. Ale ma też coś, co potrafi zaskoczyć nawet stałych bywalców – niezwykłe jeziora. To ukryta atrakcja Dolnego Śląska, pełna miejsc idealnych na odpoczynek, spacer czy weekendowy wypad. Jedne zbiorniki leżą w górskich dolinach, inne otaczają lasy albo dawne kamieniołomy. Każde z nich ma swój wyjątkowy klimat i zaprasza do odkrywania natury z innej perspektywy. Jezioro Mietkowskie – największy akwen Dolnego Śląska Jezioro Mietkowskie to największy zbiornik wodny na Dolnym Śląsku, położony niespełna 40 kilometrów od atrakcji Wrocławia, w granicach Parku Krajobrazowego Dolina Bystrzycy. Ten sztuczny akwen powstał w 1986 roku w wyniku budowy zapory na rzece Bystrzycy. Zajmuje powierzchnię ok. 900 ha, a jego maksymalna głębokość to zaledwie 9 metrów, co sprawia, że jest bezpieczny i przyjazny dla rekreacyjnego pływania. Głównym punktem wypoczynkowym jest plaża w Borzygniewie, gdzie turyści mogą wypożyczyć rowerki wodne, kajaki, a nawet żaglówki – pod warunkiem posiadania odpowiedniego patentu. Na miejscu działa również szkoła windsurfingu, która oferuje zarówno lekcje dla początkujących, jak i kursy dla bardziej zaawansowanych. Mniej znaną, ale równie atrakcyjną opcją jest południowa plaża jeziora – pozbawiona infrastruktury, lecz dzięki temu znacznie mniej zatłoczona. To miejsce docenią szczególnie ci, którzy pragną ciszy, swobody i kontaktu z naturą bez zgiełku typowych kurortów. Okolica zbiornika jest wyjątkowo malownicza – łagodne wzgórza, otwarte przestrzenie i przyrodniczy charakter krajobrazu sprawiają, że to idealne miejsce nie tylko do kąpieli, ale również do spacerów czy obserwacji przyrody. Od 2007 roku nad jeziorem funkcjonuje rezerwat przyrody, w którym można podziwiać wiele gatunków ptaków – w tym rybitwę białoczelną, sieweczkę rzeczną czy mewę czarnogłową. To świetna propozycja dla miłośników ornitologii i natury. Jezioro Bystrzyckie – oaza spokoju w Górach Sowich Jezioro Bystrzyckie to perła wśród dolnośląskich akwenów, położona w sercu Gór Sowich, w malowniczej dolinie Bystrzycy. U jego brzegów dumnie wznosi się Zamek Grodno, który dodaje krajobrazowi historycznego uroku i stwarza wyjątkowy klimat. To miejsce, gdzie natura, architektura i spokój tworzą harmonijną całość, idealną na weekendowy wypad lub dłuższy wypoczynek. Infrastruktura turystyczna w okolicy jeziora jest bardzo dobrze rozwinięta. Goście mogą zatrzymać się w pensjonacie, hotelu lub wynająć przytulny domek kempingowy z widokiem na wodę i góry. W sezonie letnim działa niewielka, ale zadbana plaża, a na miejscu można wypożyczyć sprzęt wodny, co czyni to miejsce atrakcyjnym także dla rodzin i osób szukających rekreacji. Na uwagę zasługuje fakt, że nad jeziorem obowiązuje strefa ciszy. Brak motorówek i głośnych sportów wodnych sprawia, że to miejsce przyciąga tych, którzy szukają spokoju i relaksu z dala od miejskiego zgiełku. Okolica obfituje w atrakcje. Oprócz monumentalnego Zamku Grodno, warto odwiedzić także zaporę wodną w Lubachowie – jedną z największych tego typu budowli w regionie, stanowiącą zarówno ciekawy obiekt inżynieryjny, jak i doskonały punkt widokowy. Jezioro Bukowskie – dzikie i spokojne miejsce w sercu Sudetów Jezioro Bukowskie, znane również jako Zalew Bukówka, to jeden z tych dolnośląskich akwenów, które przyciągają nie infrastrukturą, a swoim naturalnym urokiem. Położone w pobliżu Lubawki, powstało w wyniku spiętrzenia wód górnego Bobru i rozciąga się na obszarze około 199 hektarów. To miejsce dla tych, którzy pragną ciszy, samotności i bliskości z naturą. Nie znajdziemy tu hoteli, pensjonatów, gastronomii ani typowych udogodnień turystycznych. Brakuje nawet wyznaczonych kąpielisk. Za to krajobraz wynagradza wszystko – sudeckie wzgórza, szeroka tafla wody i dzika przyroda tworzą idealne tło do refleksji i odpoczynku z dala od cywilizacji. Jezioro Leśniańskie – romantyczne jeziorko z widokiem na dwa zamki Jezioro Leśniańskie, zwane też Jeziorem Dwóch Zamków, otulone romantycznym urokiem, leży w pobliżu miejscowości Leśna i zachwyca malowniczym położeniem. Nad wodą króluje majestatyczny Zamek Czocha, a nieopodal czai się nieco skryty, choć uroczy – Zamek Rajsko. Ta wyjątkowa lokalizacja tworzy klimat, który przyciąga zakochanych, miłośników historii i każdego, kto szuka estetycznego doznania. Turystyka kwitnie tu pełną parą. Dzięki dużemu zainteresowaniu, infrastruktura jest tu dobrze rozwinięta: można tu wypożyczyć sprzęt wodny, zatrzymać się w jednym z licznych ośrodków wypoczynkowych, albo skorzystać z oferty dla miłośników natury – biwak na polu namiotowym. Linia brzegowa Jeziora Leśniańskiego jest niezwykle malownicza i zróżnicowana: jedna strona łagodnie schodzi do wody, ułatwiając bezpieczny dostęp i wstęp, zaś druga prezentuje dziką formę – strumienie skalne i strome skarpy, które potrafią zaskoczyć swoją surowością i pięknem. Jezioro Kunickie – żeglarska perełka Dolnego Śląska z piękną plażą i wyspą Wśród urokliwych jezior Dolnego Śląska nie sposób pominąć Jeziora Kunickiego, położonego tuż obok Legnicy. Choć nie imponuje wielkością, wyróżnia się niezwykle malowniczym krajobrazem oraz rozwiniętą infrastrukturą, która sprawia, że jest to miejsce idealne na letni wypoczynek. Zbiornik o powierzchni blisko 95 hektarów i maksymalnej głębokości 7 metrów stanowi atrakcyjną przestrzeń dla żeglarzy – na jeziorze dozwolone jest żeglowanie, co czyni je jednym z nielicznych w regionie dostępnych dla tego rodzaju aktywności. Na południowym brzegu znajduje się strzeżona plaża z płatnym wstępem, która zyskała sobie uznanie dzięki nienagannej czystości i przyjaznej atmosferze. To idealne miejsce zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i dla tych, którzy szukają spokojnej przestrzeni do kąpieli słonecznych. W pobliżu funkcjonuje wypożyczalnia sprzętu wodnego, dzięki której można wypłynąć kajakiem lub rowerkiem wodnym na spokojne wody jeziora. Szczególną atrakcją jest Wyspa Mew i Krokodyli – jedyna wyspa na jeziorze, do której można dotrzeć własnym środkiem pływającym. Nazwa może brzmieć groźnie, ale nie ma się czego obawiać – „krokodyle” to jedynie humorystyczny dodatek. Sama wysepka jest malownicza i spokojna, idealna na chwilę relaksu z dala od gwaru plaży. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Zapomnij o tłumach – odkryj Piwniczną‑Zdrój: od rynku, przez wodę, aż po bieg górski!
Piwniczna-Zdrój położona w sercu Beskidu Sądeckiego to jedna z tych miejscowości, które zachwycają naturalnym urokiem, klimatem uzdrowiskowym i lokalną kulturą. Malownicza dolina rzeki Poprad, otaczające ją góry, lecznicze wody mineralne oraz kameralna atmosfera sprawiają, że niewielkie uzdrowisko na południu Małopolski nieprzerwanie przyciąga zarówno kuracjuszy, jak i turystów szukających wypoczynku z dala od zgiełku. Choć miasteczko liczy nieco ponad 5 tysięcy mieszkańców, ma do zaoferowania znacznie więcej niż tylko sanatoria i źródła.
Spis treści: Piwniczna-Zdrój – atrakcje dla każdego Rynek w Piwnicznej-Zdroju – historia, architektura i miejsce spotkań Uzdrowisko z tradycją Piwniczna-Zdrój zimą i latem – sezonowość atrakcji Piwniczna-Zdrój to niewielkie, malowniczo położone miasteczko w dolinie Popradu, otoczone pasmami Beskidu Sądeckiego, tuż przy granicy ze Słowacją. Znana przede wszystkim jako uzdrowisko, przyciąga kuracjuszy i turystów szukających wytchnienia wśród górskiej przyrody. W centrum miejscowości znajduje się Park Zdrojowy z pijalnią wód mineralnych, a na obrzeżach liczne trasy spacerowe, ścieżki rowerowe i punkty widokowe. Miasto zostało założone w 1348 roku przez króla Kazimierza Wielkiego jako królewskie miasto warowne, a jego lokalizacja przy dawnym szlaku handlowym wzdłuż Popradu sprzyjała rozwojowi gospodarczemu. Od XIX wieku rozwijała się tu funkcja uzdrowiskowa, co nadało miejscowości nowy charakter. Współczesna Piwniczna-Zdrój łączy funkcje turystyczne, uzdrowiskowe i rekreacyjne, pozostając jednocześnie blisko dzikiej natury. Zachwyca niebanalną przyrodą, lokalnymi tradycjami i różnorodnością krajobrazów. To doskonała baza wypadowa na górskie szlaki, a jednocześnie miejsce, gdzie życie płynie wolniej – w rytmie natury i kultury regionu. Piwniczna-Zdrój – atrakcje dla każdego Wśród licznych atrakcji Małopolski Piwniczna-Zdrój wyróżnia się autentycznością i spokojem. W przeciwieństwie do przepełnionych Zakopanego czy Krynicy-Zdroju, to miejsce pozwala doświadczyć górskiej przyrody i lokalnej kultury bez tłumów. Można tu odpocząć w ciszy, zrelaksować się w uzdrowisku lub aktywnie spędzić czas na szlaku. Bliskość rzeki Poprad, obecność licznych źródeł wód mineralnych i zachowana architektura małego miasteczka to atuty, które doceni każdy miłośnik gór i przyrody. Choć Piwniczna-Zdrój bywa często postrzegana jako miejsce wypoczynku dla seniorów, lista lokalnych atrakcji pokazuje, że miasto ma znacznie szerszy potencjał turystyczny. Zacznijmy od tego, co najbliżej natury – Popradzki Park Krajobrazowy i jego rozległe ścieżki piesze i rowerowe. Trasy prowadzą m.in. do Bacówki na Obidzy czy na Eliaszówkę – najwyższy szczyt gminy z wieżą widokową, z której rozciąga się widok aż po Tatry. Park Zdrojowy w Piwnicznej-Zdroju to serce uzdrowiska, położone tuż przy centrum miasteczka. W jego obrębie znajduje się pijalnia wód mineralnych, gdzie można spróbować leczniczych wód o prozdrowotnym składzie – m.in. „Piwniczanki”, cenionej za właściwości wspomagające trawienie i gospodarkę mineralną. Sam park zachęca do spacerów alejkami wśród drzew, krzewów i kwiatowych kompozycji, a także oferuje infrastrukturę rekreacyjno-kulturalną, w tym niewielki amfiteatr. Piwniczna-Zdrój jako uzdrowisko rozwija tradycje lecznictwa wodami mineralnymi nieprzerwanie od dekad. Rynek w Piwnicznej-Zdroju – historia, architektura i miejsce spotkań Rynek w Piwnicznej-Zdroju to nie tylko serce miasta, ale również jego najstarsza i najbardziej reprezentacyjna część. Zachowany niemal w niezmienionej formie od czasów lokacji, posiada klasyczny czworoboczny układ urbanistyczny z wychodzącymi z narożników ulicami oraz zabytkową zabudowę z XIX wieku. W południowej pierzei znajduje się ratusz, którego początki sięgają XIX wieku – dawniej pełnił funkcję wartowni. W samym centrum rynku znajduje się zrekonstruowana w 1913 roku cysterna z figurą św. Floriana i zabytkowym wozem strażackim. W jednym z otaczających rynek domów zachowały się gotyckie piwnice, w których niegdyś przechowywano węgierskie wino. Z tym miejscem wiąże się także miejska legenda o tunelach prowadzących aż pod Niemcową. Tuż przy rynku działa Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury – instytucja animująca życie kulturalne i społeczne Piwnicznej-Zdroju. To właśnie w jego murach mieści się Muzeum Regionalne Towarzystwa Miłośników Piwnicznej, które gromadzi pamiątki z życia codziennego dawnych mieszkańców, dokumenty lokacyjne, przykłady lokalnego rękodzieła, a także tradycyjne stroje czarnych górali. Jedną z najcenniejszych części ekspozycji jest imponująca kolekcja ponad 300 eksponatów związanych z historią narciarstwa – w tym narty z XVIII wieku, unikatowe wiązania, a nawet narta przekazana przez Adama Małysza. To miejsce, w którym lokalna historia splata się z opowieściami o tradycji, sporcie i codzienności, oferując zwiedzającym prawdziwą podróż w czasie. Uzdrowisko z tradycją Status uzdrowiska Piwniczna-Zdrój uzyskała oficjalnie w latach międzywojennych, choć już wcześniej wykorzystywano tu naturalne źródła wód mineralnych. Dziś w mieście działa kilka sanatoriów, a wody mineralne – m.in. Piwniczanka, Jan czy Celestynka – są dostępne zarówno w pijalniach, jak i w lokalnych sklepach. Uzdrowisko oferuje zabiegi lecznicze w zakresie schorzeń układu krążenia, dróg oddechowych i problemów neurologicznych. W połączeniu z górskim klimatem i brakiem zanieczyszczeń, miejsce to od lat cieszy się popularnością wśród osób szukających regeneracji sił. Piwniczna-Zdrój zimą i latem – sezonowość atrakcji Piwniczna-Zdrój przyciąga turystów o każdej porze roku, oferując różnorodne atrakcje dostosowane do sezonu. Zimą miejscowość staje się bazą wypadową dla miłośników narciarstwa i biegówek – w okolicy działają stacje narciarskie, a malownicze trasy prowadzą przez beskidzkie lasy. Latem z kolei popularnością cieszą się piesze wędrówki szlakami Beskidu Sądeckiego, spływy Popradem, a także relaks w Parku Zdrojowym i na kąpielisku. Dzięki tej sezonowej różnorodności Piwniczna-Zdrój zyskuje miano miejsca całorocznego wypoczynku, które oferuje coś ciekawego zarówno amatorom aktywności, jak i poszukiwaczom ciszy i spokoju. Dzięki lokalnym inicjatywom, miasto i gmina rozwijają także ofertę turystyki zrównoważonej – powstają nowe ścieżki edukacyjne, miejsca przyjazne dzieciom i punkty widokowe. Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
300 lat stał w ruinie. Dziś ten małopolski zamek zachwyca jak nigdy
Muszyna to malownicze miasteczko, przez lata kojarzone głównie z wodą mineralną. Dziś przyciąga także zamkiem, który po setkach lat wreszcie odzyskał dawny blask. Teraz jest dumą nie tylko Muszyny, ale całego regionu.
W tym artykule: Malowniczy zamek na szczycie góry Zamek w Muszynie – praktyczne informacje Zamek w Muszynie nagrodzony w plebiscycie Travelera Droga do zamku nie jest długa, choć ostre podejście może wywołać lekką zadyszkę. Idę wzdłuż potoku Szczawnik, od ulicy Zazamcze, wśród drzew i ich imponujących korzeni. Po drodze mijam kapliczkę Matki Bożej Królowej Polski, zwaną również kapliczką Matki Boskiej Dobrej Rady. Ufundował ją jeden z mieszkańców, któremu przyśniła się ponoć Maryja stojąca na skale. Czy coś wyprosił, nie wiem, ale widać miał za co dziękować. Uwielbiam takie cudowne historie, ale nie tylko. Zanim przyjechałam do odnowionej po kilkuset latach twierdzy, dobrze znałam już opowieść o jednym z mieszkańców zamku, niejakim Pawle z Przemankowa. Zważywszy na jego awanturniczy charakter, nic dziwnego, że przetrwała do naszych czasów. Postać jest jak najbardziej prawdziwa. Był bowiem biskupem, który służył jako kanclerz Bolesławowi V Wstydliwemu, księciu krakowskiemu (od 1243 r.) i sandomierskiemu (od 1232 r.). Wcale mu to nie przeszkodziło, a może wręcz pomogło, w porwaniu i zhańbieniu mniszki z klasztoru klarysek w Skale czy założeniu na zamku haremu. Jak było naprawdę, pewnie już się nie dowiemy. Za to plotki na pewno dodają pikanterii temu miejscu. Przypominam sobie je wszystkie, przechodząc przez drewniany most przerzucony nad suchą szosą, który prowadzi wprost na zamek. Malowniczy zamek na szczycie góry Jeszcze kilka lat temu zwiedzanie twierdzy było niemożliwe. Straszyły tu ruiny, duchy pewnie też, a resztki warowni były przez całe lata rozkradane. Patrzę z podziwem, jak kunsztownie odsłonięto fundamenty murów, pieczołowicie odbudowano basztę do wysokości trzech pięter i postawiono taras widokowy. To wisienka na torcie. Rozpościera się stąd obłędna panorama zarówno na miasto, zakole Popradu, jak i dalszą okolicę. Wyobrażam sobie, jak dobrze było widać stąd wroga, towary spławiane rzeką oraz szlak handlowy biegnący wzdłuż Popradu. Choć szczyt na górze Baszta (zwanej też Górą Zamkową) to zaledwie 527 m n.p.m., daję głowę, że średniowieczna warownia, którą tu postawiono w XVI w., spełniała wszystkie funkcje idealnej strażnicy. Patrzę z tarasu na malowniczą rzekę, która miękko wcina się w brzegi, na uzdrowisko Muszynę i okoliczne wzniesienia Beskidu Sądeckiego. Strach pomyśleć, że gdyby nie upór włodarzy miasta, warownia, która dziś króluje nad Muszyną, niszczałaby dalej. Na szczęście udało się jej przywrócić zapomniany blask, by mogła po 300 latach nie tylko zachwycać, ale też opowiadać historię. Jej szczegóły poznacie na każdym piętrze średniowiecznej fortecy, a także w południowej części, w miejscu dawnej letniej rezydencji biskupów krakowskich, gdzie znajduje się sala wystawiennicza. Warto posłuchać opowieści o wielowiekowej przeszłości zamku, a także poznać legendy o zakopanych tu skarbach. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/AdobeStock631706234-1-f4a1709.jpeg" width="5464" height="3640" alt="Odbudowa zamku w Muszynie nie była łatwa. Nie zachowały się plany, ryciny czy obrazy, które jednoznacznie określałyby pierwotny wygląd warowni" title="Odbudowa zamku nie była łatwa. Nie zachowały się plany, ryciny czy obrazy, które jednoznacznie określałyby pierwotny wygląd warowni" /> Były na tyle żywe, że przez całe dziesięciolecia poszukiwacze plądrowali ruiny. Nic podobno nie znaleźli. Tak więc jeśli prawdą jest, że pewien muszyński starosta w czasie potopu szwedzkiego ukrył w lochach zamku skarb i nakazał go strzec skamieniałemu chłopcu i dziewczynce, to wciąż gdzieś jest. Zamek powstawał w XVI w. na szczycie Koziejówki, niedaleko innych wzniesień, choćby Wielkiego Łazka czy Nowińskiej Góry. Dziś grzbiet porośnięty jest gęstym lasem; jego zachodnie stoki wpadają do wód Szczawnika, wschodnie do Jastrzębika. Jastrzębik to nie byle jaki potok, słynie nie tylko z mineralnych właściwości, ale też z mofety. Za tą tajemniczą nazwą kryje się otwór, z którego niczym z brzucha ziemi wydobywają się gazy. Idę dalej, do źródełka obok łemkowskiej cerkwi, z którego można pić bogatą w szczawiany wodę. I z niej też słynie Muszyna, która zawsze wita mnie rześkim powietrzem i zapachem mchów porastających rzeczne brzegi i kamienie. Podobno to właśnie od nich swoją nazwę wzięła ta uzdrowiskowa miejscowość, w której leczy się m.in. choroby układu oddechowego. Mnie chyba jednak bardziej leczą tutaj drzewa i dobre opowieści. Zamek w Muszynie – praktyczne informacje Ci, którzy wybierają się na zamek autem, mogą skorzystać z bezpłatnych parkingów położonych wzdłuż rzeki Szczawnik. Stamtąd kierujemy się za znakami na zamkowe wzgórze. Ścieżka to dość strome 300-metrowe podejście, które pokonamy w 10 min. Na teren zamku nie można zabierać psów, wyjątek stanowi pies przewodnik. Zamek można zwiedzać od kwietnia do listopada. Ceny biletów: dzieci do 12. roku życia – bezpłatnie, bilet normalny – 10 zł, a ulgowy 6 zł. W Muszynie warto zobaczyć także Ogrody Sensoryczne, parki zdrojowe, pijalnie wód i rynek. Zamek w Muszynie nagrodzony w plebiscycie Travelera Przypomnijmy, że zamek w Muszynie został nagrodzony tytułem „Cudu Polski 2024” w plebiscycie magazynu National Geographic Traveler. Łącznie o miano „nowego cudu” walczyły trzy miejsca z woj. małopolskiego. Wśród nominowanych znalazła się także Brama w Gorce oraz Chochołów. Pełna lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024: Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. Źródło: National Geographic Traveler Polska Nasz ekspert Katarzyna Kachel Dziennikarka, redaktorka, terapeutka i trenerka oddechu, autorka książek. Absolwentka filologii polskiej, miłośniczka kina, jedzenia i podróży – zarówno tych bliskich, w głąb siebie, jak i dalszych. Stroni od głównych atrakcji turystycznych i luksusowych hoteli, nie przepada za poleceniami w stylu „Musisz to zobaczyć!”. Interesuje ją człowiek oraz pamięć miejsca; fascynują ją regiony pogranicza i przestrzenie nieoczywistych styku. Chętnie schodzi z utartych szlaków.
15 polskich cudów natury, o których turyści z zagranicy mówią „Wow!”
Cuda natury w Polsce zachwycają różnorodnością – od turkusowych jezior na Pomorzu Zachodnim, przez pełne krokusów tatrzańskie doliny, po niezwykłe formacje skalne i najstarsze drzewa w kraju. W zestawieniu od Travelera znajdziesz miejsca, które warto odwiedzić choć raz w życiu.
Spis treści: Przełęcz Liliowe – kwiecista granica ze Słowacją Dolina Chochołowska – raj dla miłośników krokusów i górskich spacerów Cis Henrykowski – najstarsze drzewo w Polsce i jego niezwykłe dzieje Babia Góra – królowa Beskidów i obowiązkowy punkt Korony Polskich Gór Krzywy Las – zagadka natury ukryta w zachodniopomorskim lesie Szlak kajakowy z Hańczy – przygoda dla miłośników wodnych wypraw Wąwóz Korzeniowy Dół – naturalny tunel lessowy pod Kazimierzem Dolnym Pojezierze Drawskie – kraina czystych jezior, lasów i spokoju z dala od tłumów Podlaski Przełom Bugu – dzika ostoja ptaków i roślin na wschodnich rubieżach Polski Jezioro Turkusowe – wapienne klejnot Wyspy Wolin o barwie egzotycznych mórz Kolorowe Jeziorka – mineralny cud Rudawskiego Parku Krajobrazowego Pielgrzymy – 300-milionowe granitowe kolosy Karkonoszy owiane legendami Skały Rzędkowickie – wapienne królestwo wspinaczy na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej Jeziorak – najdłuższe jezioro w Polsce i literacka inspiracja Pana Samochodzika Królewski Głaz – lodowcowy wędrowiec i bohater lokalnych legend Polska skrywa w sobie wiele zachwycających miejsc, które coraz częściej oczarowują turystów z zagranicy. Nie brakuje porównań do znanych atrakcji na świecie. Latem tego roku pisaliśmy o Sopocie, który przez słowackie media został określony „polskim Monte Carlo”. W artykule przygotowanym przez dziennikarzy Travelera opisujemy 15 cudów natury w Polsce, które warto zobaczyć przynajmniej raz w życiu. Przełęcz Liliowe – kwiecista granica ze Słowacją To łagodna przełęcz w głównej grani Tatr, która stanowi naturalną granicę między Tatrami Wysokimi a Tatrami Zachodnimi. Przebiega tędy również granica polsko-słowacka, co nadaje temu miejscu dodatkowego znaczenia geograficznego i historycznego. Położona jest na wysokości 1952 m n.p.m., co sprawia, że mimo stosunkowo łagodnego charakteru, wymaga od turystów odpowiedniego przygotowania kondycyjnego. Nazwa przełęczy pochodzi od pełnika alpejskiego (Trollius europaeus), charakterystycznej rośliny wysokogórskiej, zwanej w gwarze podhalańskiej „lelują”. Pełnik, o intensywnie żółtych, kulistych kwiatach, jest objęty ochroną gatunkową i w okresie kwitnienia tworzy efektowne akcenty kolorystyczne na tatrzańskich polanach. Przełęcz Liliowe to doskonały cel dla piechurów poszukujących spokojnej wędrówki w malowniczych okolicznościach, z rozległymi widokami na Rów Podtatrzański oraz szczyty po obu stronach granicy. Prowadzą tu dobrze oznakowane szlaki turystyczne, a ze względu na położenie, miejsce to często wybierane jest jako punkt przejściowy na dłuższych trasach, np. w kierunku Świnicy lub Kasprowego Wierchu. Dolina Chochołowska – raj dla miłośników krokusów i górskich spacerów Znakiem rozpoznawczym tej malowniczej tatrzańskiej doliny są krokusy (Crocus scepusiensis), które w okresie kwitnienia tworzą fioletowy dywan rozciągający się po horyzont. To właśnie one sprawiają, że wczesną wiosną Polana Chochołowska staje się celem tysięcy turystów i fotografów. Warto jednak pamiętać, że termin kwitnienia krokusówzależy od warunków pogodowych – zazwyczaj przypada na przełom marca i kwietnia, lecz w chłodniejsze lata może przesunąć się nawet na połowę kwietnia. Teren Doliny Chochołowskiej jest stosunkowo łagodny i dostępny, dzięki czemu przyciąga rodziny z dziećmi, seniorów oraz osoby o mniejszym doświadczeniu górskim. To także doskonały punkt wypadowy na dłuższe tatrzańskie wędrówki – stąd można ruszyć m.in. w kierunku Grzesia, Rakońa czy Wołowca. Wieczorem miejsce pustoszeje, a ci, którzy zdecydują się na nocleg w tutejszym schronisku PTTK, mogą liczyć na zupełnie inne doświadczenie – ciszę, rozgwieżdżone niebo i poczucie odcięcia od codziennego zgiełku. To czas, kiedy Polana Chochołowska ukazuje swoje najbardziej spokojne i nastrojowe oblicze. Cis Henrykowski – najstarsze drzewo w Polsce i jego niezwykłe dzieje Staruszek – jego wiek szacuje się na około 1250 lat, co nadaje mu miano najstarszego drzewa w Polsce. Cis Henrykowski (Taxus baccata) nie wyróżnia się gigantycznymi rozmiarami – mierzy 10,5 m wysokości i ma 425 cm w obwodzie pnia – jednak jego wartość historyczna i przyrodnicza jest nie do przecenienia. Choć może nie jest tak okazały jak słynny Dąb Bartek (również imponujące drzewo, wspierane przez metalowe konstrukcje i warte zobaczenia), Cis Henrykowski jest prawdziwym żywym pomnikiem historii. Rośnie w Henrykowie Lubańskim w województwie dolnośląskim, na terenie objętym ochroną prawną. W swojej wielowiekowej historii przetrwał liczne kataklizmy – ucierpiał od silnej wichury, a w XIX wieku został okaleczony przez kozaków uderzających w pień szablami. Niestety, czas działa na jego niekorzyść – drzewo stopniowo usycha z powodu naturalnego procesu starzenia się oraz chorób. To sprawia, że warto je zobaczyć, zanim bezpowrotnie zniknie z polskiego krajobrazu. Cisy są wyjątkowe w świecie roślin – należą do gatunków długowiecznych, a ich drewno jest twarde, odporne na rozkład i dawniej było cenionym surowcem do wyrobu łuków oraz elementów konstrukcyjnych. Dziś, ze względu na rzadkość i zagrożenie wyginięciem, są objęte ścisłą ochroną gatunkową. Babia Góra – królowa Beskidów i obowiązkowy punkt Korony Polskich Gór Jeśli marzysz o zdobyciu Korony Polskich Gór, prędzej czy później Twoje kroki zaprowadzą Cię na Babią Górę – najsłynniejszy masyw górski Beskidu Żywieckiego. Jej najwyższy szczyt – Diablak (1725 m n.p.m.) – to jednocześnie najwyższy punkt całych Beskidów Zachodnich i, pomijając Tatry, najwyższy szczyt w Polsce. Widoki z Babiej Góry są naprawdę wyjątkowe – przy dobrej pogodzie można stąd dostrzec nie tylko Tatry, ale również Pieniny, Małą Fatrę, Gorce czy rozległe niziny. Szczyt ten, znany jako Królowa Beskidów, ma jednak swoją specyfikę – pogoda potrafi zmieniać się tu błyskawicznie, a silny wiatr i gęste mgły to częsty widok. Babia Góra jest częścią Babiogórskiego Parku Narodowego, objętego ochroną UNESCO jako Rezerwat Biosfery. Masyw słynie z bogatej flory alpejskiej, w tym rzadkich gatunków roślin takich jak okrzyn jeleni czy tocja karpacka. Tutejsze szlaki, prowadzące m.in. z Przełęczy Krowiarki czy Zawoi, oferują zarówno łagodniejsze podejścia, jak i wymagające, skaliste odcinki. Choć Babia Góra bywa kapryśna, nagrodą dla wytrwałych są panoramiczne widoki, które zapierają dech w piersiach – i to o każdej porze roku. Krzywy Las – zagadka natury ukryta w zachodniopomorskim lesie Zachwycił się nim internet – nagłówki krzyczały: „Nie uwierzycie, że to miejsce istnieje naprawdę”. Istnieje, i to w Polsce, w województwie zachodniopomorskim. Krzywy Las to prawdziwy ewenement przyrodniczy i jeden z najbardziej zagadkowych obszarów leśnych w Europie. Na powierzchni niespełna dwóch hektarów rośnie około 300 zdeformowanych sosen zwyczajnych (Pinus sylvestris) – choć patrząc na ich niezwykły kształt, trudno nazwać je „zwyczajnymi”. Drzewa posadzono prawdopodobnie w latach 30. XX wieku. Skąd ich nietypowe, łukowate pnie? Istnieje wiele teorii – od tych fantastycznych, w których pojawiają się siły kosmiczne czy anomalie grawitacyjne, po wyjaśnienia czysto praktyczne. Najbardziej prawdopodobna hipoteza mówi, że kształt drzew był efektem celowego działania lokalnych rzemieślników, którzy formowali pnie, by uzyskać surowiec do stolarki lub szkutnictwa. Inna wersja wydarzeń łączy niezwykłą formę sosen z II wojną światową – młode drzewka miały zostać rozjechane przez czołgi, a następnie, podczas srogiej zimy, przymarzły do ziemi i wiosną odrosły w nietypowym kształcie. Do dziś jednak tajemnica Krzywego Lasu nie została w pełni rozwiązana, co tylko dodaje temu miejscu uroku i przyciąga kolejnych turystów oraz fotografów. Szlak kajakowy z Hańczy – przygoda dla miłośników wodnych wypraw Witaj na Suwalszczyźnie! Trudno będzie się tu nie zakochać – to region, w którym dzika przyroda, czyste wody i spokój północno-wschodniej Polski tworzą idealne warunki do wypoczynku. Rzeka Czarna Hańcza wypływa z Jeziora Hańcza – najgłębszego jeziora w Polsce (108,5 m) – i jest jedną z największych atrakcji regionu. Na rzece znajduje się popularny szlak kajakowy, który prowadzi malowniczymi meandrami, by następnie połączyć się z Kanałem Augustowskim – XIX-wiecznym zabytkiem hydrotechniki. Szlak ma długość około 85 km, a na jego pokonanie potrzeba zazwyczaj 4–6 dni spływu, w zależności od tempa i liczby przystanków. Widoki z perspektywy kajaka są wyjątkowe – piaszczyste dno, krystaliczna woda, otaczające rzekę lasy i łąki tworzą niepowtarzalny krajobraz. Po drodze można zobaczyć liczne gatunki ptaków wodnych, mijając zarówno dzikie odcinki rzeki, jak i malownicze wsie z tradycyjną architekturą. To jeden z tych spływów, które zapadają w pamięć na całe życie. Wąwóz Korzeniowy Dół – naturalny tunel lessowy pod Kazimierzem Dolnym Wąwóz Korzeniowy Dół znajduje się zaledwie 2 kilometry od Kazimierza Dolnego i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów lessowych wąwozów drogowych w Polsce. Na początku był zwykłą wiejską drogą, jednak przez dziesięciolecia został stopniowo pogłębiany przez wodę spływającą po opadach oraz koła wozów przejeżdżających tędy w drodze do miasta. Na kształt wąwozu duży wpływ miało podłoże – bardzo żyzna, ale łatwo ulegająca erozji gleba lessowa – oraz rosnące wzdłuż traktu drzewa, które swoimi korzeniami wzmocniły ściany jaru, tworząc charakterystyczne, odsłonięte „rusztowanie”. Ten naturalny układ korzeni przypomina niekiedy fantastyczne korytarze, co nadaje miejscu wyjątkowy klimat. Dzięki specyficznym warunkom glebowym i mikroklimatycznym w wąwozie rośnie wiele gatunków roślin, zarówno leśnych, jak i związanych z siedliskami wilgotnymi. To sprawia, że Korzeniowy Dół jest atrakcyjny o każdej porze roku – latem daje przyjemny cień, a jesienią zachwyca kolorami liści kontrastującymi z jasnymi ścianami lessu. Pojezierze Drawskie – kraina czystych jezior, lasów i spokoju z dala od tłumów Jeśli jeziora i lasy to dla Ciebie idealne połączenie, na Pojezierzu Drawskim poczujesz się jak w raju. To region, w którym przyroda wciąż zachowała swój dziki i naturalny charakter, a tłumy są znacznie mniejsze niż na Mazurach. Powierzchnia lasów jest tu znacznie powyżej średniej krajowej, co czyni to miejsce idealnym dla miłośników ciszy, spokoju i kontaktu z naturą. Pojezierze Drawskie może pochwalić się aż 12 rezerwatami przyrody i 3 obszarami chronionego krajobrazu, które chronią unikalne gatunki roślin i zwierząt. Jeziora o krystalicznej wodzie są tu uważane za najpiękniejsze jeziora w Polsce, otoczone pagórkowatymi lasami, zachęcają do kąpieli, wędkowania i uprawiania sportów wodnych. To także raj dla rowerzystów – wytyczono tu ponad 20 zróżnicowanych szlaków rowerowych, prowadzących zarówno przez spokojne drogi leśne, jak i wzdłuż jezior, a nawet przez historyczne miasteczka z zachowaną zabytkową architekturą. Połączenie przyrody i kultury sprawia, że Pojezierze Drawskie jest idealne zarówno na aktywny urlop, jak i leniwe wakacje z dala od zgiełku. Podlaski Przełom Bugu – dzika ostoja ptaków i roślin na wschodnich rubieżach Polski Meandrujący Bug tworzy tu jeden z najbardziej malowniczych odcinków rzek w Polsce, nadając krajobrazowi dziki, naturalny charakter. Teren ten przyciąga niezwykłe bogactwo przyrody – aż 141 gatunków ptaków, w tym wiele rzadkich i chronionych, takich jak bielik, derkacz czy zimorodek, wybiera te okolice na miejsce gniazdowania. To także dom dla ponad 760 gatunków roślin, w tym roślin wodnych, bagiennych i łąkowych, które tworzą wyjątkowo zróżnicowany ekosystem. Podlaski Przełom Bugu, bo o nim mowa, to obszar o długości około 65 km w linii prostej i szerokości od 3 do 6 km. Park krajobrazowy obejmuje fragment doliny rzeki, w której zachowały się naturalne zakola, starorzecza i skarpy – elementy coraz rzadsze w europejskich rzekach przekształconych przez człowieka. Miejsce to jest prawdziwym rajem dla ornitologów, wędkarzy i miłośników kajakarstwa, a także dla wszystkich, którzy cenią spokój i bliski kontakt z przyrodą. Bug zachwyca tu o każdej porze roku – od wiosennych rozlewisk, przez letnie, pachnące ziołami łąki, po jesienne mgły snujące się nad wodą. Jezioro Turkusowe – wapienne klejnot Wyspy Wolin o barwie egzotycznych mórz Czy turkus musi być zarezerwowany dla egzotycznych mórz? Niekoniecznie – wystarczy odwiedzić Wyspę Wolin, by się o tym przekonać. Jezioro Turkusowe zachwyca intensywnym, mleczno-błękitnym odcieniem wody, który zawdzięcza rozpuszczonym związkom wapnia oraz białemu, wapiennemu dnu odbijającemu światło słoneczne. To stosunkowo młody akwen – ma zaledwie 71 lat. Powstał po tym, jak podziemna rzeka zalała wyrobisko dawnej kopalni kredy w Wapnicy. Efekt okazał się spektakularny: woda nabrała niemal tropikalnego koloru, który zmienia się w zależności od pogody i pory dnia – od jasnego błękitu po głęboki turkus. Jezioro położone jest na terenie Wolińskiego Parku Narodowego, otoczone lasem i ścieżkami spacerowymi, które prowadzą do punktów widokowych na zboczach. To popularne miejsce wśród fotografów i turystów szukających niezwykłych krajobrazów w Polsce. Kolorowe Jeziorka – mineralny cud Rudawskiego Parku Krajobrazowego Barwa wody potrafi zachwycać i zaskakiwać – a w Rudawskim Parku Krajobrazowym znajdziemy tego najlepszy dowód. Czekają tu na nas aż cztery niezwykłe jeziorka, z których każde ma swój własny, niepowtarzalny kolor: zielone, purpurowe, żółte i błękitne. Te malownicze akweny są pozostałością po dawnej kopalni pirytu, która działała tu w XIX i na początku XX wieku. Woda wypełniła wyrobiska po zakończeniu wydobycia, tworząc niezwykły krajobraz przypominający paletę malarza. Skąd tak intensywne barwy? To efekt obecności w wodzie i podłożu różnorodnych minerałów. Lista jest imponująca – znajdziemy tu m.in. miedź, żelazo, chalkopiryt, sfaleryt, galenę, boulangeryt, jamesonit, bournonit, chalkozyn, tetraedryt, limonit, syderyt, kalcyt, dolomit, wezuwian, zoizyt, pistacyt, fluoryt, ilmenit i tytanit. Każdy z nich wpływa na odcień wody, a ich połączenie sprawia, że jeziorka zmieniają kolor w zależności od pory roku, nasłonecznienia i warunków pogodowych. Dziś Kolorowe Jeziorka są jedną z największych atrakcji Dolnego Śląska, a wędrówka między nimi to nie tylko przygoda krajobrazowa, ale też podróż przez geologiczną historię regionu. Pielgrzymy – 300-milionowe granitowe kolosy Karkonoszy owiane legendami Nie, to nie są nowoczesne rzeźby. Wręcz przeciwnie – ich wiek szacuje się na około 300 milionów lat. Pielgrzymy to trzy monumentalne granitowe skały położone na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego, uchodzące za jedną z najpiękniejszych grup skalnych w całych Karkonoszach. Te niezwykłe formacje mają nawet 25 metrów wysokości, a z ich szczytów rozciąga się malowniczy widok na Śnieżkę oraz okoliczne doliny. Powstały w wyniku procesów wietrzenia i erozji skał granitowych, które przez miliony lat były kształtowane przez wiatr, wodę i zmiany temperatur. Pielgrzymy fascynują nie tylko geologów, ale też turystów i fotografów – ich fantazyjne kształty przypominają niekiedy postacie czy mityczne stworzenia. W przeszłości skały te owiane były licznymi legendami, a niektórzy widzieli w nich symboliczne nawiązania do pielgrzymów wędrujących przez góry. Dziś prowadzi tu popularny szlak turystyczny z Przełęczy Karkonoskiej oraz z okolic Słonecznika, dzięki czemu można połączyć wizytę w Pielgrzymach z innymi atrakcjami Karkonoszy. Skały Rzędkowickie – wapienne królestwo wspinaczy na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej Wapienne skały od zawsze przyciągają wspinaczy, a Skały Rzędkowickie są jednym z najpopularniejszych miejsc do uprawiania wspinaczki w Polsce. Nic dziwnego – ten imponujący masyw ciągnie się przez około 2 kilometry, osiągając miejscami nawet 30 metrów wysokości. Formacje te są niezwykle różnorodne pod względem kształtu i struktury – pełne wgłębień, szczelin, półek skalnych i grot, które powstały w wyniku wielowiekowego działania wiatru, wody oraz procesów krasowych charakterystycznych dla Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Oprócz walorów wspinaczkowych Skały Rzędkowickie mają także wartość krajobrazową i przyrodniczą. Otoczone są łąkami i lasami, a z ich szczytów rozpościerają się panoramiczne widoki na Jurę. W pobliżu znajdują się również ruiny zamku w Mirowie i Bobolicach, co czyni ten rejon doskonałym celem nie tylko dla wspinaczy, ale i dla turystów pieszych czy rowerowych. Jeziorak – najdłuższe jezioro w Polsce i literacka inspiracja Pana Samochodzika Najdłuższe jezioro w Polsce – Jeziorak, o imponującej długości 27,5 km – zachwyca zarówno miłośników żeglarstwa, jak i turystów szukających ciszy. Otoczone jest pięknymi lasami, a jego powierzchnię urozmaicają liczne wyspy, z których największa, Wielka Żuława, jest jedną z największych śródlądowych wysp Europy. Jeziorak ma także swoje miejsce w kulturze – to tutaj kultowy Pan Samochodzik, bohater serii książek Zbigniewa Nienackiego, poszukiwał skarbów zrabowanych podczas II wojny światowej. Sam autor odnalazł w tych okolicach inne skarby: spokój, malownicze krajobrazy i atmosferę, która stała się dla niego źródłem twórczej inspiracji. To jezioro oferuje znacznie więcej niż tylko piękne widoki – można tu żeglować, kajakować, wędkować lub odkrywać dzikie zatoczki idealne na kąpiel. Dzięki licznym przystaniom i szlakom wodnym Jeziorak jest świetnym miejscem zarówno na krótki weekendowy wypad, jak i na dłuższy urlop w rytmie slow. Królewski Głaz – lodowcowy wędrowiec i bohater lokalnych legend Chciałoby się powiedzieć – twardziel. Królewski Głaz, znajdujący się w okolicach Wyspy Chrząszczewskiej na Zalewie Kamieńskim, przybył w to miejsce… ze Szwecji – a właściwie z obszaru dzisiejszej Szwecji – około 14 tysięcy lat temu. Jego niezwykłą podróż umożliwił lądolód, który podczas ostatniego zlodowacenia przetransportował ogromny fragment skały przez setki kilometrów. Nazwa głazu wiąże się z legendą, według której Bolesław Krzywousty miał na nim stać, przyjmując defiladę swojego wojska. Choć dziś nie jest już tak imponujący jak w przeszłości, wciąż budzi zainteresowanie turystów i geologów. Niestety, w XIX wieku oderwano od niego znaczną część, wykorzystując materiał do budowy dróg, przez co głaz stracił część swojej pierwotnej masy i kształtu. Mimo to Królewski Głaz pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych głazów narzutowych w Polsce – świadkiem odległej historii geologicznej i nośnikiem lokalnych legend. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Najpiękniejsze jeziora Polski – zatopione lasy, fiordy i turkus
Najpiękniejsze jeziora w Polsce przyciągają turystów nie tylko krystalicznie czystą wodą, ale i malowniczym otoczeniem. Niektóre z nich są ukryte wśród dzikiej przyrody, inne zachwycają popularnymi plażami i infrastrukturą dla aktywnych. Poznaj miejsca, które warto zobaczyć choć raz w życiu.
Spis treści: Gdzie leżą najpiękniejsze jeziora w Polsce? Te miejsca pokochali żeglarze i miłośnicy biwaków Jezioro Nidzkie: oaza ciszy i poezji w sercu Puszczy Piskiej Jezioro Niegocin: mazurska legenda o miłości i trzynastej córce rybaka Jezioro Drawsko: dwanaście wysp i ślady dawnych mieszkańców na Bielawie Jezioro Piaseczno: krystaliczna woda i zatopiona tajemnica z czasów wojny Jezioro Łebsko: pomiędzy morzem, ruchomymi wydmami i muzeum Słowińców Jezioro Wigry: ślady królów, duch Kamedułów i wypoczynek na wodzie Jezioro Śniardwy: największe w Polsce i pełne żeglarskich wyzwań Jezioro Okonińskie: plaże, grzyby i spokój Tucholskiego Parku Krajobrazowego Jezioro Pile: tajemniczy zatopiony las i wojskowa zagadka pod taflą Jezioro Czorsztyńskie: zamki, legenda o Inkach i widok na Tatry Polskie jeziora zajmują mniej niż 1% powierzchni kraju, jednak w skali Europy wcale nie wypadamy tak źle. Co więcej, mimo stosunkowo niewielkiego udziału w krajobrazie, nasze jeziora zachwycają różnorodnością i malowniczym otoczeniem, które sprawia, że są idealnym miejscem na weekendowy odpoczynek wiosną i latem. Niektóre leżą w sercu dzikiej przyrody, inne w sąsiedztwie urokliwych wsi i miasteczek, a niemal wszystkie oferują ciszę, spokój i widoki niczym z pocztówek. To właśnie te krajobrazy – z taflą jeziora odbijającą chmury i zieleń polskich łąk – sprawiają, że chce się wracać. Gdzie leżą najpiękniejsze jeziora w Polsce? Te miejsca pokochali żeglarze i miłośnicy biwaków Kierunkiem numer jeden dla miłośników żeglowania, biwakowania pod chmurką i obcowania z naturą wydają się niewątpliwie Mazury, często nazywane „polską Finlandią” i „Krainą Tysiąca Jezior”. To miejsce akcji wielu znanych powieści. Mazurskie krajobrazy pojawiają się m.in. w twórczości Zbigniewa Nienackiego, autora serii o Panu Samochodziku, oraz w prozie Melchiora Wańkowicza, który uwiecznił piękno tych terenów w reportażach i esejach podróżniczych. Najpiękniejsze jeziora w Polsce to nie tylko Pojezierze Mazurskie. Poznaj subiektywny ranking TOP 10 jezior i zalewów w naszym kraju, które zasługują na miano najpiękniejszych. Szczegółowy opis i zdjęcia każdego z nich do sprawdzenia w dalszej części artykułu. Jezioro Nidzkie: oaza ciszy i poezji w sercu Puszczy Piskiej Listę otwiera Jezioro Nidzkie, położone w samym sercu Puszczy Piskiej na Mazurach. To jedno z najbardziej dzikich i nieujarzmionych jezior w Polsce. W większości jego obszaru obowiązuje zakaz używania silników spalinowych, co zapewnia wyjątkową ciszę i spokój – idealne warunki do wypoczynku z dala od zgiełku. Jedynie północno-zachodnia część jeziora, w okolicach Rucianego-Nidy, stanowi wyjątek od tej reguły. Prawdziwą perłą nad brzegiem jeziora jest leśniczówka Pranie – miejsce nierozerwalnie związane z twórczością Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego. To właśnie tutaj poeta tworzył swoje najważniejsze dzieła, takie jak Niobe, Wit Stwosz, Pieśni, Ezop świeżo malowany czy Ojczyzna. Obecnie w leśniczówce działa muzeum jego imienia, które latem tętni życiem artystycznym. Koncerty muzyki poważnej, wieczory z piosenką literacką, spotkania autorskie i wystawy tworzą tu niepowtarzalny klimat, który przyciąga nie tylko miłośników poezji. To miejsce, które działa na wszystkie zmysły i zostaje w pamięci na długo – zarówno ze względu na swoją przyrodę, jak i wyjątkowe dziedzictwo kulturalne. Jezioro Niegocin: mazurska legenda o miłości i trzynastej córce rybaka Jezioro Niegocin, położone w sercu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, to trzeci co do wielkości akwen w regionie. Rozciąga się na powierzchni 26 km², a jego głębokość sięga prawie 40 metrów. Leży na popularnym szlaku wodnym łączącym Giżycko z Mikołajkami, Węgorzewem, Rucianem-Nidą i Piszem, co czyni go ważnym punktem dla żeglarzy i wodniaków. Gęsta sieć kanałów sprawia, że jezioro jest świetnie skomunikowane z innymi mazurskimi zbiornikami. Ta część Wschodnich Mazur słynie z ciszy i kojących widoków. Na wschodnim krańcu jeziora znajduje się tajemniczo brzmiąca Wyspa Miłości. Związana jest z nią lokalna legenda o Galinie – trzynastej córce rybaka, która zakochała się w młodzieńcu z lądu. Ich uczucie nie miało szczęśliwego zakończenia, ale przetrwało w pamięci mieszkańców. Dziś historię tej miłości symbolizuje rzeźba stojąca na Placu Grunwaldzkim w Giżycku, mieście znanym z nowoczesnej Ekomariny oraz słynnego mostu obrotowego – jednej z największych atrakcji turystycznych regionu. Jezioro Drawsko: dwanaście wysp i ślady dawnych mieszkańców na Bielawie Jezioro Drawsko, położone na Pojezierzu Drawskim w województwie zachodniopomorskim, to jeden z najbardziej malowniczych akwenów północno-zachodniej Polski. Leży na terenie Drawskiego Parku Krajobrazowego, a jego największym wyróżnikiem są aż dwanaście wysp rozsianych po tafli jeziora. Największa z nich – Bielawa – kryje ślady wczesnego osadnictwa, co czyni to miejsce wyjątkowo ciekawym nie tylko dla miłośników natury, ale i historii. W pobliżu jeziora znajduje się znany kurort Czaplinek – miasteczko, które zyskało literacki rozgłos dzięki serii książek Małgorzaty Musierowicz. To właśnie tutaj wypoczywała rodzina Borejków, bohaterowie popularnego cyklu „Jeżycjada”. Nad Drawskiem znajdą coś dla siebie zarówno fani spokojnego wypoczynku, jak i osoby szukające aktywnych form relaksu — od żeglowania po piesze wędrówki wśród jezior i pagórków. Jezioro Piaseczno: krystaliczna woda i zatopiona tajemnica z czasów wojny Jezioro Piaseczno, położone na Pojezierzu Łęczycko-Włodawskim w województwie lubelskim, słynie z wyjątkowo czystej wody i malowniczych krajobrazów. To popularne miejsce wypoczynku przyciąga miłośników plażowania, kąpieli i nurkowania, oferując doskonałe warunki zarówno dla rodzin, jak i osób szukających kontaktu z naturą. Ale pod taflą spokojnej wody kryje się coś więcej. Według lokalnych opowieści, na dnie jeziora spoczywa wrak samolotu Junkers, który miał zostać zestrzelony przez partyzantów podczas II wojny światowej. Choć nie wszystkie źródła potwierdzają tę historię, to właśnie ta tajemnica rozpala wyobraźnię nurków i pasjonatów historii. Z tego powodu jezioro cieszy się również popularnością wśród eksploratorów podwodnych zagadek. Jezioro Łebsko: pomiędzy morzem, ruchomymi wydmami i muzeum Słowińców Jezioro Łebsko, trzecie pod względem wielkości jezioro w Polsce, znajduje się tuż przy wybrzeżu Bałtyku, na terenie Słowińskiego Parku Narodowego. Jego wyjątkowe położenie – w sąsiedztwie ruchomych wydm Mierzei Łebskiej – sprawia, że region ten zachwyca nie tylko miłośników przyrody, ale również odkrywców i podróżników z antropologiczną żyłką. Latem po jeziorze kursuje statek turystyczny, którego trasa obejmuje kilka niezwykle interesujących przystanków. We wsi Kluki można odwiedzić Muzeum Wsi Słowińskiej, które pielęgnuje kulturę kaszubskich Słowińców i ukazuje codzienne życie tej dawnej społeczności. Z kolei Wyrzutnia Rakiet, zlokalizowana w pobliżu Łeby, to miejsce z wojenną przeszłością i nutą adrenaliny – niegdyś teren badań balistycznych, dziś chętnie odwiedzane przez turystów. Jezioro Wigry: ślady królów, duch Kamedułów i wypoczynek na wodzie Jezioro Wigry, największy akwen Suwalszczyzny, ma nie tylko niezwykłe walory przyrodnicze, ale i bogatą historię. Już w czasach jagiellońskich okolice jeziora słynęły z królewskich polowań — to właśnie tu przyjeżdżali władcy i możni, by odpocząć wśród dzikiej przyrody. Dziś Wigry przyciągają zupełnie innych gości: żeglarzy, rowerzystów, piechurów i miłośników zabytków. Nad brzegiem jeziora znajduje się dawny klasztor Kamedułów, malowniczo położony na półwyspie. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków regionu, a zarazem miejsce kontemplacji i wyjątkowej architektury. Wokół jeziora wytyczono liczne trasy piesze i rowerowe, a wypożyczalnie sprzętu wodnego umożliwiają podziwianie Wigier także z perspektywy tafli jeziora. W pobliżu znajduje się też Wigierski Park Narodowy. Jezioro Śniardwy: największe w Polsce i pełne żeglarskich wyzwań Jezioro Śniardwy to prawdziwa perła Krainy Wielkich Jezior Mazurskich — największy naturalny zbiornik wodny w Polsce. Powierzchnia akwenu i jego otwarte przestrzenie robią ogromne wrażenie, szczególnie na wodniakach, którzy licznie wybierają to miejsce na letnie rejsy. Ale Śniardwy to nie tylko przestrzeń. Płytkie i kamieniste dno w wielu miejscach stanowi niemałe wyzwanie dla żeglarzy, wymagając od nich umiejętności i znajomości akwenu. Mimo trudności, jezioro nie traci na popularności — przeciwnie, dla wielu pasjonatów żeglowania to jedno z najbardziej ekscytujących miejsc w Polsce. Otoczone licznymi przystaniami i bazami wodnymi, Śniardwy to idealna baza wypadowa do dalszej eksploracji Mazur. Jezioro Okonińskie: plaże, grzyby i spokój Tucholskiego Parku Krajobrazowego Jezioro Okonińskie, położone na terenie Tucholskiego Parku Krajobrazowego, to idealne miejsce dla tych, którzy szukają wyciszenia wśród natury. Ten polodowcowy akwen rynnowy wyróżnia się nie tylko malowniczym położeniem, ale też różnorodnymi możliwościami wypoczynku w rytmie sezonów. Latem przyciąga turystów dobrze zagospodarowanymi, łatwo dostępnymi plażami, które zachęcają do kąpieli i opalania. Jesienią z kolei okoliczne lasy stają się rajem dla grzybiarzy – zapach ściółki i złote liście tworzą niemal baśniową atmosferę. To miejsce, które łączy spokojny relaks z przyrodniczym bogactwem Borów Tucholskich. Jezioro Pile: tajemniczy zatopiony las i wojskowa zagadka pod taflą Jezioro Pile, leżące na Pojezierzu Drawskim, to propozycja dla tych, którzy szukają nie tylko pięknych krajobrazów, ale i nuty tajemnicy. Akwen znajduje się na malowniczym szlaku kajakowym rzeki Piławy i od lat przyciąga miłośników wodnych przygód. To, co wyróżnia jezioro, kryje się jednak pod jego powierzchnią. Według lokalnych przekazów, część jednej z wysp została zatopiona w wyniku eksplozji materiałów pozostawionych przez stacjonujące tu wojska radzieckie. Efektem wybuchu jest tzw. „zatopiony las” – gęstwina drzew, które osunęły się do jeziora i do dziś tworzą fascynujący, podwodny krajobraz. Dla nurków to nie lada gratka i jedno z najbardziej unikalnych miejsc do eksploracji w Polsce. Okoliczności eksplozji do dziś pozostają niewyjaśnione. Jezioro Czorsztyńskie: zamki, legenda o Inkach i widok na Tatry Jezioro Czorsztyńskie, sztuczny zbiornik wodny położony w Kotlinie Nowotarskiej, pierwotnie powstało jako zapora przeciwpowodziowa. Dziś to jedno z najciekawszych miejsc wypoczynkowych na południu Polski – z malowniczymi krajobrazami, historycznymi zamkami i dostępem do różnorodnych atrakcji przez cały rok. Po jeziorze kursują statki wycieczkowe, z których podziwiać można zamek w Niedzicy i ruiny zamku w Czorsztynie – dwa obiekty, których losy nierozerwalnie wiążą się z historią Polski i Węgier. Szczególne emocje budzi legenda o inkaskim skarbie i tajemniczym testamencie, który miał trafić do Niedzicy w XVIII wieku. To wątki, które nadal rozpalają wyobraźnię turystów. Zimą okolice jeziora przyciągają narciarzy – stok na górze Wdżar to popularne miejsce do szusowania z widokiem na Tatry. Niezależnie od pory roku, Czorsztyn łączy aktywny wypoczynek z historią i nutą tajemnicy. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Polska wieś stała się hitem zagranicznych mediów. „Marzenie i koszmar w jednym”
Trudno przejść obok niej obojętnie. Właśnie dlatego zagraniczne media znów piszą o wyjątkowej polskiej wsi w Małopolsce. Z lotu ptaka wygląda bajkowo, ale życie w niej nie każdemu przypadnie do gustu.
W tym artykule: „Marzenie albo najgorszy koszmar” Jedyna taka wieś w Polsce Polska znów przyciągnęła uwagę zagranicznych mediów. Tym razem chodzi o Sułoszową, niewielką wieś w woj. małopolskim, która po raz kolejny trafiła na łamy brytyjskiego „Daily Mail”. Artykuł w internetowym wydaniu dziennika wzbudził spore zainteresowanie i odbił się szerokim echem. „Marzenie albo najgorszy koszmar” Sułoszowa nieprzypadkowo cieszy się tak dużą popularnością. Już na pierwszy rzut oka widać, że nie jest to typowa polska wieś. Jak zauważają autorzy publikacji, może być ona „marzeniem ekstrawertyka lub najgorszym koszmarem introwertyka”. Dlaczego? Rozciąga się bowiem wzdłuż jednej, długiej na dziewięć kilometrów drogi. Domy stoją tu gęsto, jeden przy drugim, a przestrzeń jest tylko pozorna. Z góry całość, zdaniem niektórych, przypomina ciasno zszytą wstążkę. Co ciekawe, w 2023 roku dziennikarze „Daily Mail” odwiedzili Sułoszową osobiście, by na miejscu sprawdzić, co tak naprawdę stoi za jej popularnością. Wizyta okazała się na tyle pamiętna, że najsłynniejsza wieś Małopolski ponownie zagościła na łamach brytyjskiego dziennika. Tym razem redakcja skupiła się nie tylko na nietypowym układzie zabudowy, ale również na tym, jak rosnące zainteresowanie turystów wpływa na codzienne życie lokalnej społeczności. „Daily Mail” opisuje Sułoszową jako miejsce „powolne i dość spokojne”. Jak jednak zauważają sami autorzy, ten sielski rytm może nie trwać wiecznie. Nietypowy, wydłużony układ miejscowości przyciąga coraz większe zainteresowanie, a rosnący ruch turystyczny jest tego najlepszym dowodem. – Sułoszowa jest zanurzona w naturze, mamy mnóstwo lasów i pól. To właśnie te pola rozsławiły nas na cały świat, dzięki zdjęciom z dronów, na których układ naszej wsi wokół głównej ulicy przypomina trochę liść – zaznacza Katarzyna Bieda z Urzędu Gminy Sułoszowa. Jedyna taka wieś w Polsce Historia Sułoszowej sięga średniowiecza. Pierwsze wzmianki o wsi pojawiają się w dokumentach już w XIV wieku. Jednak ślady osadnictwa w tym rejonie są znacznie starsze. Przez stulecia miejscowość rozwijała się w cieniu pobliskiego Ojcowa i Pieskowej Skały, leżąc na ważnym szlaku handlowym prowadzącym z Krakowa na północ. Jej charakterystyczny, wydłużony układ nie jest dziełem przypadku. To efekt świadomego zagospodarowania przestrzeni wzdłuż jednej głównej drogi, co miało ułatwiać dostęp do pól i pastwisk. W 2021 r. Sułoszowa liczyła 3499 mieszkańców. Źródła: dailymail.co.uk; National Geographic Polska
Świętokrzyski Rzym? Sprawdź, co kryją Kielce – od pałacu biskupów po podziemne jaskinie
Dlaczego warto odwiedzić Kielce? W tym mieście zabytki przeplatają się z piękną przyrodą. Przedstawiamy najciekawsze atrakcje Kielc.
Spis treści: Nowe atrakcje turystyczne w Kielcach Wydarzenia i festiwale w 2025 roku Kultura i edukacja – ciekawe muzea w Kielcach Dworzec autobusowy w Kielcach – architektoniczna ikona Przyroda i rekreacja – co warto zobaczyć w Kielcach Ponadczasowe atrakcje Kielc Atrakcje dla rodzin z dziećmi Kielce jako baza wypadowa Praktyczne informacje dla turystów odwiedzających Kielce Oto najnowszy przewodnik od redakcji magazynu Traveler oraz National-Geographic.pl po najnowszych i ponadczasowych miejscach oraz wydarzeniach w sercu Gór Świętokrzyskich – najstarszych gór w Polsce. Rok 2025 przynosi wiele nowości dla turystów odwiedzających Kielce. Miasto przyciąga coraz więcej podróżników zainteresowanych bogatą ofertę kulturalną, przyrodniczą i rozrywkową stolicy województwa świętokrzyskiego. Nowe atrakcje turystyczne w Kielcach Via Ferrata na Kadzielni W 2025 roku na terenie rezerwatu przyrody Kadzielnia w Kielcach otwarto trasę typu Via Ferrata, czyli szlak turystyczny wyposażony dla celów autoasekuracji w linę stalową – pierwszą tego rodzaju w regionie. To propozycja dla osób poszukujących aktywnego wypoczynku oraz niecodziennych wrażeń w otoczeniu unikatowych formacji skalnych. Trasa wyposażona jest w system zabezpieczeń linowych, umożliwiających bezpieczne pokonywanie skalnych półek i ścian nawet osobom bez doświadczenia we wspinaczce. Dostępne są trzy poziomy trudności, dzięki czemu atrakcja jest odpowiednia zarówno dla początkujących, jak i zaawansowanych turystów. Z punktu widokowego na szczycie rozciąga się panorama Kielc i Gór Świętokrzyskich. Trasa biegnie w bezpośrednim sąsiedztwie naturalnych jaskiń i wapiennych urwisk, co dodatkowo zwiększa atrakcyjność tego miejsca. Praktyczne informacje dla turystów: Wymagany własny sprzęt asekuracyjny lub możliwość wypożyczenia na miejscu. Czas przejścia: ok. 60–90 minut w zależności od wybranej trasy. Dostępność: codziennie, z wyjątkiem dni z silnymi opadami. Wejście odpłatne, bilety dostępne online i na miejscu. Urban Lab – przestrzeń dla młodych Urban Lab Kielce to nowoczesne centrum kreatywności, edukacji i integracji społecznej, otwarte w 2025 roku w centrum miasta. Powstało z myślą o młodych mieszkańcach i odwiedzających, którzy chcą rozwijać swoje pasje, kompetencje cyfrowe i społeczne. W obiekcie znajdują się: Studio nagrań audio i wideo dla twórców internetowych i początkujących artystów. Sala do gier planszowych i konsolowych, służąca rekreacji i integracji. Przestrzeń warsztatowa z regularnymi zajęciami z zakresu nowych technologii, programowania, sztuki i ekologii. Kawiarenka edukacyjna, gdzie można odpocząć, pracować zdalnie lub spotkać się z innymi uczestnikami wydarzeń. Miejsce zostało zaprojektowane w duchu zrównoważonego rozwoju, z wykorzystaniem energooszczędnych technologii i materiałów odnawialnych. Praktyczne informacje dla turystów: Wstęp bezpłatny, część wydarzeń może wymagać wcześniejszej rejestracji. Godziny otwarcia: pon.–pt. 9:00–19:00, sob.–niedz. 10:00–16:00. Lokalizacja: centrum Kielc, w pobliżu ulicy Sienkiewicza i przystanków komunikacji miejskiej. Dostępność dla osób z niepełnosprawnościami: pełna, z windą, toaletą i oznaczeniami brajlowskimi. Wydarzenia i festiwale w 2025 roku DUB IT Festival DUB IT Tuning Festival w Kielcach to największe wydarzenie motoryzacyjne w Polsce południowo-wschodniej, które przyciąga tysiące fanów motoryzacji z całego kraju. W 2025 roku odbywa się na terenie Targów Kielce z jeszcze większą liczbą wystawców i wydarzeń towarzyszących. Na festiwalu można zobaczyć: profesjonalnie stuningowane auta i motocykle, pokazy driftu i akrobacji samochodowych, zloty klasycznych pojazdów, strefę retro i off-road, konkursy i spotkania z influencerami motoryzacyjnymi. Praktyczne informacje dla turystów: Termin wydarzenia: lipiec 2025 (dokładna data ogłaszana z wyprzedzeniem). Bilety: dostępne online i w kasach Targów Kielce. Dojazd: autobusy miejskie z centrum oraz parkingi przy Targach. Rodzinne atrakcje: strefy dla dzieci, food trucki, koncerty plenerowe. Off Fashion To prestiżowy konkurs mody, który od lat przyciąga młodych projektantów z Polski i Europy. Finałowe gale odbywają się w Kieleckim Centrum Kultury i cieszą się zainteresowaniem branży mody oraz mediów. Na uczestników czekają: pokazy mody, warsztaty z projektowania i stylizacji, spotkania z projektantami i jurorami, stoiska z modą autorską. Praktyczne informacje: Termin: jesień 2025. Wejściówki: bezpłatne na eliminacje, płatne na galę finałową. Miejsce: Kieleckie Centrum Kultury (KCK). Dostępność: pełna, również transmisje online. Kultura i edukacja – ciekawe muzea w Kielcach Muzeum Zabawek i Zabawy To jedno z najstarszych i największych muzeów zabawek w Polsce, zlokalizowane w zabytkowym budynku dawnego więzienia carskiego z XIX wieku. Jego zbiory to ponad 30 tysięcy eksponatów, w tym zabawki z czasów PRL-u, lalki, modele kolejek, klocki, teatrzyki, gry planszowe i rękodzieło dziecięce. W muzeum odbywają się również: warsztaty dla dzieci i rodzin (np. robienie lalek, drewnianych zabawek, teatrzyki cieni), wystawy czasowe prezentujące zabawki z różnych krajów i epok, interaktywne strefy, w których dzieci mogą bawić się dawnymi grami. Praktyczne informacje: Godziny otwarcia: wtorek–niedziela, 9:00–17:00. Bilety: ulgowe, rodzinne i darmowe w wybrane dni. Dostępność: obiekt przystosowany dla osób z niepełnosprawnościami. Lokalizacja: Plac Wolności, centrum Kielc. Geonatura Kielce – Centrum Geoedukacji To interaktywna placówka edukacyjna znajdująca się na terenie rezerwatu Wietrznia, która prezentuje geologiczne dziedzictwo regionu świętokrzyskiego. Wystawy i zajęcia oparte są na nowoczesnych technologiach – multimedialnych prezentacjach, symulacjach 3D i grach edukacyjnych. W Centrum można: poznać historię Ziemi od kambru po współczesność, wejść do kapsuły czasu, symulującej podróż przez epoki geologiczne, uczestniczyć w warsztatach paleontologicznych z wykorzystaniem modeli i skamieniałości, odwiedzić interaktywną jaskinię, prezentującą ekosystemy krasowe. Praktyczne informacje: Wejście bezpłatne, obowiązuje wcześniejsza rejestracja na zajęcia. Otwarte przez cały tydzień, z wyjątkiem poniedziałków. W pobliżu trasy spacerowe i punkt widokowy z panoramą Kielc i okolic. Dojazd komunikacją miejską lub pieszo z centrum – ok. 25 min. Dworzec autobusowy w Kielcach – architektoniczna ikona Historia i modernizacja dworca Dworzec autobusowy w Kielcach to jeden z najbardziej charakterystycznych budynków w Polsce, ze względu na swój unikatowy kształt UFO. Został zbudowany w latach 1975–1984 według projektu Edwarda Modrzejewskiego i od razu zyskał status lokalnego symbolu modernistycznej architektury. Po latach zaniedbań, w 2020 roku zakończono gruntowną modernizację budynku, która zachowała jego oryginalną bryłę, ale wprowadziła nowoczesne rozwiązania architektoniczne i ekologiczne, m.in. panele fotowoltaiczne i nowy system wentylacyjny. Budynek zdobył liczne nagrody, m.in. tytuł "Modernizacji Roku" i uznanie architektów z całej Europy. Funkcje i udogodnienia dla podróżnych Dziś dworzec pełni funkcję wielofunkcyjnego centrum transportowego i użytkowego. Znajdują się tu: 16 stanowisk dla autobusów międzymiastowych i dalekobieżnych, nowoczesna poczekalnia z cyfrowym systemem informacji pasażerskiej, punkty gastronomiczne, księgarnia, kiosk i punkty usługowe, toalety przystosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, parkingi, w tym miejsca dla rowerów i stacja ładowania pojazdów elektrycznych. Praktyczne informacje: Otwarte całą dobę, ze stałą obsługą kas i monitorowaniem. Zlokalizowany w centrum miasta, przy ul. Czarnowskiej, blisko Galerii Korona. Dojazd pieszy z głównych punktów miasta: Rynek – 10 min, KCK – 7 min. Blisko przystanki komunikacji miejskiej i taxi. Przyroda i rekreacja – co warto zobaczyć w Kielcach Park Miejski im. Stanisława Staszica To najstarszy park w Kielcach, założony w 1830 roku na terenie dawnego ogrodu seminarium duchownego. Dziś pełni funkcję zielonego serca miasta, oferując relaks i wypoczynek w zabytkowym otoczeniu. W parku znajdują się: malownicze alejki spacerowe z ławeczkami i oświetleniem, zabytkowy staw z fontanną i kaczkami, plac zabaw i mini skatepark, pomnik Stanisława Staszica i rzeźby plenerowe. Park otoczony jest ważnymi instytucjami kultury, jak Teatr im. Stefana Żeromskiego i Pałac Biskupów Krakowskich, co czyni go świetnym punktem na rozpoczęcie zwiedzania centrum Kielc. Praktyczne informacje: Otwarte całą dobę, wejście bezpłatne. Świetnie skomunikowany – wejścia od ul. Zamkowej, Kapitulnej i Czerwonego Krzyża. W sezonie letnim działa tu letnia scena koncertowa i kino plenerowe. Rezerwaty przyrody: Kadzielnia i Ślichowice Kielce są jednym z niewielu miast w Polsce, które posiadają rezerwaty przyrody w obrębie granic administracyjnych. Najbardziej znane z nich to Kadzielnia i Ślichowice – prawdziwe perły geologiczne regionu. Kadzielnia: Rezerwat skalny i jaskiniowy z wyeksponowanymi wapieniami dewońskimi, liczącymi 350 milionów lat. Dostępne są jaskinie (m.in. Odkrywców, Prochownia) z możliwością zwiedzania z przewodnikiem. Amfiteatr Kadzielnia to scena wydarzeń muzycznych i teatralnych na świeżym powietrzu. Via Ferrata i trasa edukacyjna z tablicami geologicznymi. Ślichowice: Rezerwat geologiczny z unikatowym odsłonięciem fałdu kieleckiego, często odwiedzany przez studentów geologii z całej Europy. Trasa spacerowa wokół kamieniołomu z punktami widokowymi i tablicami edukacyjnymi. Praktyczne informacje: Wstęp wolny, bez konieczności rezerwacji. Dla Kadzielni – zalecane obuwie terenowe, kaski dostępne na miejscu. Oba rezerwaty znajdują się w zasięgu komunikacji miejskiej. Ponadczasowe atrakcje Kielc Pałac Biskupów Krakowskich To najlepiej zachowana rezydencja pałacowa z XVII wieku w Polsce. Wybudowany z inicjatywy biskupa Jakuba Zadzika, dziś mieści oddziały Muzeum Narodowego w Kielcach. Wnętrza zachowały oryginalny wystrój barokowy, w tym polichromie, stiuki i zabytkowe meble. Zbiory muzealne obejmują m.in. sztukę polską i europejską, zbroje, porcelanę oraz ekspozycje historyczne. Dodatkową atrakcją jest ogród włoski oraz taras widokowy z panoramą miasta. Praktyczne informacje: Czynne codziennie z wyjątkiem poniedziałków. Zwiedzanie indywidualne i z przewodnikiem. Bilety normalne, ulgowe i rodzinne. Bazylika katedralna Wniebowzięcia NMP Katedra to duchowe i historyczne centrum Kielc. Jej początki sięgają XII wieku, choć obecna forma pochodzi głównie z epoki baroku. Wnętrze kryje liczne dzieła sztuki sakralnej, freski, ołtarze, a także krypty biskupów. W 2025 roku zaplanowano renowację zabytkowego dachu i wież. Praktyczne informacje: Dostępna do zwiedzania poza godzinami mszy. W sezonie organizowane są koncerty organowe i zwiedzanie z przewodnikiem. Ulica Sienkiewicza To główny deptak Kielc – handlowo-kulturalna oś miasta. Przebiega przez centrum i łączy dworzec PKP z Rynkiem. Znajdziesz tu: butiki, księgarnie, kawiarnie i restauracje, pomnik Henryka Sienkiewicza, zabytkowe kamienice z XIX wieku, ogródki letnie i wydarzenia plenerowe. Praktyczne informacje: Strefa piesza – idealna na spacer i zakupy. Łatwy dostęp do komunikacji miejskiej i atrakcji turystycznych. Rezerwat Kadzielnia (część ponadczasowa) Poza nową trasą Via Ferrata, Kadzielnia to kultowe miejsce wypoczynku dla kielczan i turystów. Odbywają się tu liczne wydarzenia plenerowe, koncerty, spektakle i kino letnie. Wieczorami całość rezerwatu jest efektownie podświetlona, co czyni go wyjątkowym miejscem na romantyczny spacer lub wieczorne zwiedzanie. Atrakcje dla rodzin z dziećmi Centrum Geoedukacji Centrum Geoedukacji to wyjątkowe miejsce dla rodzin z dziećmi, które chcą odkrywać tajemnice geologii w nowoczesny, multimedialny sposób. Położone na terenie rezerwatu Wietrznia, łączy edukację z aktywnym wypoczynkiem. Dzieci mogą: wziąć udział w wirtualnej podróży przez epoki geologiczne w specjalnej kapsule czasu, oglądać interaktywne wystawy o powstawaniu skał, wulkanach i dinozaurach, uczestniczyć w warsztatach paleontologicznych – wykopując gipsowe skamieniałości i poznając tajniki pracy geologa. Teren wokół obiektu jest idealny na spacer, a ścieżki edukacyjne prowadzą przez ciekawe formacje skalne i stanowiska geologiczne. Praktyczne informacje: Wstęp bezpłatny, ale obowiązuje wcześniejsza rejestracja online. Otwarte od wtorku do niedzieli. Możliwość organizacji urodzin edukacyjnych i wycieczek szkolnych. Park Rozrywki Fly Sky Fly Sky to jeden z najnowszych rodzinnych parków rozrywki w regionie świętokrzyskim, zlokalizowany na obrzeżach Kielc. To przestrzeń zaprojektowana z myślą o dzieciach i młodzieży, ale też dorosłych szukających aktywnej rozrywki. W strefie rozrywki znajdują się m.in.: park trampolin i dmuchane tory przeszkód, ścianki wspinaczkowe i strefa ninja warrior, małpi gaj, zjeżdżalnie, labirynty, interaktywna strefa VR i symulatory ruchu. Fly Sky to także organizator rodzinnych eventów tematycznych, np. kosmicznej nocy z bajką, warsztatów chemicznych czy pokazów robotów. Praktyczne informacje: Czynne codziennie, bilety godzinowe i całodniowe. Bezpłatny parking i zaplecze gastronomiczne. Możliwość rezerwacji urodzin i imprez integracyjnych. Kielce jako baza wypadowa Szlaki turystyczne w Górach Świętokrzyskich Kielce są idealnym punktem startowym do zwiedzania Gór Świętokrzyskich – jednych z najstarszych gór w Europie. Region oferuje szlaki piesze, rowerowe, edukacyjne i tematyczne, zarówno dla początkujących, jak i doświadczonych turystów. Najpopularniejsze trasy z Kielc: Kielce – Chęciny (Zamek i Jaskinia Raj) – ok. 15 km, szlak czerwony, Kielce – Święta Katarzyna – Łysica – najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich (614 m n.p.m.), Ścieżki dydaktyczne w rezerwatach Wietrznia i Biesak-Białogon – idealne na krótkie wyprawy z dziećmi. Praktyczne informacje: Dostępność map i aplikacji mobilnych z trasami i punktami widokowymi. Większość szlaków jest oznakowana i bezpieczna, także dla rodzin z dziećmi. Możliwość wynajmu rowerów i sprzętu trekkingowego w centrum Kielc. Bezpłatny autobus na Święty Krzyż Nowością w sezonie letnim 2025 jest uruchomienie bezpłatnego połączenia autobusowego z Kielc na Święty Krzyż – jedno z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych i historycznych w Polsce. Na Świętym Krzyżu znajduje się: klasztor Oblatów z relikwiami Drzewa Krzyża Świętego, taras widokowy z panoramą Puszczy Jodłowej, Muzeum Misyjne i dawna cela więzienna z XIX wieku. Praktyczne informacje: Autobus odjeżdża z centrum Kielc kilka razy dziennie, kursy codzienne w sezonie letnim. Czas przejazdu: ok. 50 minut. Rezerwacja miejsc przez stronę miasta lub w punktach informacji turystycznej. Praktyczne informacje dla turystów odwiedzających Kielce Noclegi i gastronomia Kielce oferują szeroki wybór miejsc noclegowych dopasowanych do różnych potrzeb i budżetów. Znajdziesz tu zarówno luksusowe hotele z pełnym zapleczem wellness, jak i przytulne pensjonaty, hostele, apartamenty na wynajem oraz agroturystyki w okolicznych wsiach. Popularne opcje zakwaterowania w centrum miasta: 4-gwiazdkowe hotele z restauracjami i SPA – idealne na dłuższy wypoczynek lub pobyt biznesowy, nowoczesne apartamenty typu airbnb w pobliżu ulicy Sienkiewicza, tanie hostele i schroniska młodzieżowe blisko dworca PKP. Gastronomia w Kielcach rozwija się dynamicznie. Obok klasycznej kuchni świętokrzyskiej (zalewajka, karminadle, pierogi z kaszą) można tu znaleźć kuchnię włoską, gruzińską, azjatycką czy wegetariańską. Warto odwiedzić: U Kucharzy – miejsce dla osób ceniących tradycyjne dania. Warto spróbować tu gulaszu, policzków wołowych czy lepionych ręcznie pierogów. Chinkalnia – restauracja gruzińska z szerokim wyborem dań. Oprócz pierogów chinkali i placków chaczapuri znajdziemy tu także dobry gulasz, wątróbkę i pasty na bazie orzechów (pchali). Fragola – kawiarnia położona nad rzeką Silnicą. Rewelacyjny wybór ciast i deserów. Praktyczne informacje: W sezonie letnim warto rezerwować noclegi z wyprzedzeniem. Wiele restauracji i kawiarni działa do późnych godzin wieczornych. System płatności kartą dostępny w większości punktów. Dojazd i komunikacja Kielce są dobrze skomunikowane zarówno z resztą Polski, jak i wewnętrznie. Korzystają z rozbudowanej sieci dróg, połączeń kolejowych oraz komunikacji miejskiej. Dojazd do Kielc: Pociągiem – szybkie połączenia z Warszawą, Krakowem, Katowicami i Radomiem. Samochodem – drogą ekspresową S7 (Warszawa–Kraków). Autobusem – zmodernizowany dworzec autobusowy obsługuje liczne linie krajowe i regionalne. Komunikacja miejska: Autobusy ZTM Kielce obsługują całe miasto i okolice. Nowoczesna aplikacja mobilna i biletomaty ułatwiają planowanie trasy i zakup biletów. Bilety jednorazowe, czasowe (30/60 min.) oraz dzienne i weekendowe. Infrastruktura piesza i rowerowa: Kielce są miastem kompaktowym – większość atrakcji znajduje się w zasięgu spaceru. Dostępna jest sieć ścieżek rowerowych i wypożyczalnia rowerów miejskich (Kielecki Rower Miejski). Parkingi wielopoziomowe i strefa płatnego parkowania w centrum. Dla turystów: Punkty informacji turystycznej dostępne na dworcu PKP, Rynku i w Centrum Geoedukacji. Mapy, przewodniki, karty zniżkowe dostępne w wersji drukowanej i online. Wi-Fi w wielu przestrzeniach publicznych i lokalach. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Jan Stradowski Redaktor prowadzący serwisu www.national-geographic.pl, z wykształcenia lekarz, z zamiłowania biolog i przyrodnik. Pisze o medycynie, biologii i fizyce. Pracował w „Gazecie Wyborczej”, „Przekroju”, „Wprost” i „Focusie”. W Radiu TOK FM prowadził audycję „Człowiek 2.0”. W wolnych chwilach eksperymentuje w kuchni, odwiedza kawiarnie w poszukiwaniu idealnego espresso i chodzi po górach. Więcej: www.stradowski.net