National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-03T08:23:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: W ludzkiej krwi wykryto rosnący poziom CO₂. „Wygląda na to, że się nie adaptujemy”
items: Ekstremalnie niskie temperatury w Polsce: czy to anomalia klimatyczna?
items: Nieoczekiwany pozytywny skutek globalnego ocieplenia. Naukowcy odkryli to po raz pierwszy
items: „Tego procesu nie da się powstrzymać” – naukowcy załamani tym, co zostało z arktycznych rzek
items: Co się stało z zimnymi wodami oceanicznymi Panamy? Po raz pierwszy nie wypłynęły na powierzchnię
items: Nadmierna turystyka na Antarktydzie? Według raportu cierpią na tym lodowce
items: Kopuła ciepła nadciąga – dowiedz się, jak przygotować się na ekstremalne temperatury i wilgotność
items: Jak przetrwać wysokie temperatury – sposoby ze świata, które działają
items: Nie będziemy żyli po 120 lat? Ekstremalne temperatury przyspieszają biologiczne starzenie się
items: Zaczęła się inwazja szczurów. W miastach populacje tych gryzoni rosną jak szalone
items: Oceany nigdy nie były tak gorące. Ocieplenie ich powierzchni wzrosło aż czterokrotnie
items: Do końca tego stulecia Ziemia może się podgrzać nawet o 3,7 st. C. Co to oznacza dla naszych wnuków?
items: W 2024 roku oceany podgrzały się do rekordowych temperatur. I to nie tylko na powierzchni
items: Stało się. Ogrzaliśmy już planetę o 1,5 stopnia, jeśli liczyć od 1700 roku
items: Zmiana na mapie Europy. Dwa państwa muszą wyznaczyć nowe granice
items: Autonomiczne roboty NASA mają pracować pod lodem Antarktydy. Projekt IceNode wkracza w decydującą fazę
items: Polacy przyczynili się do zidentyfikowania nowego rodzaju drewna. Jego ultrastruktura ma cenne właściwości
items: Nikt do tej pory nie wiedział, że drzewa to potrafią. W ten sposób mogą uratować naszą planetę
items: Średnia temperatura w Polsce rośnie. Czy to najgorętsze lato w naszym kraju?
items: Naukowcy odkryli gigantyczne wirusy na lodowcu w Grenlandii. Te organizmy są kluczowe dla naszej przyszłości
items: Słońce uratuje klimat? Udało się osiągnąć temperaturę 1000 st. Celsjusza bez spalania kopalin
items: Czy Arktykę czeka inwazja wielkich meduz? Taki może być efekt ocieplania się północnych wód
items: Co roku znika 5 tys. meteorytów. Giną wraz z roztapiającym się lodem na Antarktydzie
items: Huragany nawiedzające Ziemię przekraczają dotychczasową skalę. Naukowcy proponują nowe kategorie
items: Te wyspy jako pierwsze mogą być niezdatne do zamieszkania przez zmiany klimatu. Wśród nich turystyczny raj

W ludzkiej krwi wykryto rosnący poziom CO₂. „Wygląda na to, że się nie adaptujemy”
type: item
date: 2026-03-03T08:22:09.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: dwutlenek węgla
subject: globalne ocieplenie
subject: krew
subject: Zdrowie
description: Na koniec ubiegłego tysiąclecia nikt się nie spodziewał, że w XXI wieku zmieni się skład ludzkiej krwi. Wygląda jednak na to, że rosnący poziom dwutlenku węgla w atmosferze przekłada się bezpośrednio na organizm. Z każdym oddechem jesteśmy coraz bliżej „limitu”, a to bardzo nieoczywisty skutek globalnego ocieplenia.
encoded: Badania danych medycznych ze Stanów Zjednoczonych z ostatnich dwóch dekad dowodzą, że wzrost stężenia CO₂ w powietrzu bezpośrednio powoduje wzrost średniego poziomu tego gazu we krwi. Nasze organizmy nie potrafią zaadaptować się do zmieniającego się środowiska w odpowiednim tempie. Jak rosnący poziom CO2 wpływa na skład naszej krwi? Naukowcy z The Kids Research Institute Australia przeanalizowali tysiące próbek krwi. Z roku na rok rosło stężenie wodorowęglanów – to biochemiczny ślad CO₂. W tym samym czasie poziom wapnia i fosforu lekko spadał. Wszystko to działo się w tempie niemal idealnie odpowiadającym wzrostowi stężenia CO₂ w atmosferze: dziś mamy ponad 420 ppm (części na milion), a jeszcze 20 lat temu było ich 369. – Obserwujemy stopniową zmianę składu chemicznego krwi, która odzwierciedla wzrost stężenia dwutlenku węgla w atmosferze, co jest przyczyną zmian klimatycznych – tłumaczy prof. Alexander Larcombe. Ludzki organizm stara się kompensować zmieniającą się atmosferę, ale koszt jest bardzo wysoki. Czy poziom CO2 zbliża się do granic normy? Jeśli nic się nie zmieni, już za pół wieku typowy poziom wodorowęglanów we krwi osiągnie górną granicę normy – a te tworzone są po to, by radzić sobie z poziomem CO₂. Gdy poziom CO₂ wzrasta, organizm zatrzymuje więcej wodorowęglanów, aby ustabilizować pH krwi. Spada wtedy jednak poziom wapnia i fosforu. Może być to dla naszego organizmu zbyt wiele, bo system buforowania kwasowo-zasadowego zaczyna być przeciążony. Najbardziej narażone będą dzieci: to one pozostają najdłużej pod wpływem podwyższonego CO₂. A im wyższe poziomy CO₂ we krwi, tym większe ryzyko zaburzeń rozwoju, koncentracji, uczenia się i mineralizacji kości. Dlaczego nie potrafimy się zaadaptować? Ciało człowieka to mistrz adaptacji, ale atmosfera, w której ewoluował Homo sapiens, nie charakteryzowała się poziomem CO₂ większym niż 300 ppm. Ten próg przekroczyliśmy już bardzo dawno. Nerki i płuca próbują utrzymać równowagę kwasowo-zasadową, ale jest im coraz tr…

GettyImages-1683094229-60f137e.jpg
width: 4500
height: 3600

Ekstremalnie niskie temperatury w Polsce: czy to anomalia klimatyczna?
type: item
date: 2026-02-06T07:01:30.000Z
creator: Elżbieta Kuligowska
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: pogoda
subject: zima
description: Choć zewsząd słyszymy o globalnym ociepleniu, Polska od kilku dni zamarza na kość pod wpływem mas powietrza napływających z Arktyki. Czy sroga zima, której doświadczamy w 2026 roku to jedynie pogodowy kaprys, czy może już poważny skutek zmian klimatycznych na Ziemi?
encoded: Spis treści: Wir polarny i prąd strumieniowy Czy mroźna zima 2026 to anomalia? Zimy stulecia Paradoks globalnego ocieplenia Co dalej z prawdziwą zimą? Pod koniec stycznia 2026 roku Polskę nawiedziła prawdziwie mroźna zima. Termometry w Suwałkach wskazały wartości, o których zdążyliśmy już niemal zapomnieć – lokalnie poniżej -25°C. Gdzie indziej było tylko trochę cieplej. Dla dzieci i młodzieży są to niezwykłe, szokujące, a czasem bajkowe warunki pogodowe – takie, o jakich dotąd słyszało się od dziadków lub czytało w książkach napisanych dekady temu. Ostatnie dziesięciolecia faktycznie przyzwyczaiły nas do szarych, bezśnieżnych zim, zdominowanych przez atlantyckie niże i pluchę. Bezśnieżne święta Bożego Narodzenia stały się normą. Po śnieg, o ile interesują nas sporty zimowe, wybieramy się w góry, i to niekoniecznie polskie. Nawet gdy śnieg przez kilka dni u nas popada, temperatury rzadko spadają dużo poniżej zera. Obecny atak mrozu budzi zatem szereg pytań. Czy to mieści się w statystycznej normie? Czy to oznaka głębszych zmian klimatu, i przede wszystkim: skąd to zimno się bierze? Wir polarny i prąd strumieniowy Przyczyna obecnych warunków pogodowych jest znana. Odpowiada za nie zjawisko wiru polarnego. To rozległy niż baryczny, czyli układ niskiego ciśnienia, krążący niczym cyklon nad Arktyką. Dodajmy, że występuje sezonowo, z największym nasileniem podczas nocy polarnej, a zatem na półkuli północnej właśnie zimą. Wir polarny krąży również nad Antarktydą, przy czym ten antarktyczny jest mroźniejszy, silniejszy, ale i bardziej stabilny niż nasz, arktyczny. Gdy taki układ baryczny jest stabilny, krążące w nim mroźne powietrze (w przypadku wiru arktycznego o temperaturach z zakresu od -65 do -85°C!) pozostaje uwięzione w wirze i utrzymuje się tylko na dalekiej północy. Jednak nie zawsze tak jest. Wir polarny normalnie trzyma w ryzach prąd strumieniowy, który możemy sobie wyobrazić jako wydzielony, silny strumień powietrza, przepływający w atmosferze na wysokości okoł…

zima-w-polsce-2026-dd299d4.jpg
width: 1799
height: 1200

Nieoczekiwany pozytywny skutek globalnego ocieplenia. Naukowcy odkryli to po raz pierwszy
type: item
date: 2025-10-23T09:22:23.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: antarktyka
subject: arktyka
subject: globalne ocieplenie
description: Najnowsze badania wykazały, że uwalniany podczas topnienia lodu azot może napędzać rozwój kluczowego w łańcuchu pokarmowym elementu – glonów. Pierwiastka tego brakuje w Oceanie Arktycznym, dlatego algi rozwijają się tam bardzo słabo. Być może globalne ocieplenie to zmieni.
encoded: Naukowcy od dawna znają skutki zmiany klimatu na obszarach polarnych naszego globu. Topniejący lód podnosi poziom wód na świecie, a zanik lodu morskiego w Arktyce oznacza, że niektóre gatunki zwierząt, takie jak niedźwiedzie polarne, morsy czy foki, tracą swoje naturalne środowisko. Topnienie lodu uwalnia także gazy cieplarniane uwięzione w nim od setek tysięcy lat. To dodatkowo nasila globalne ocieplenie. Wraz z topnieniem wiecznej zmarzliny uwalniane są także zamrożone wirusy i bakterie, a ich wpływ na naszą populacje wciąż jest przedmiotem dyskusji. Zaskakujący skutek globalnego ocieplenia Okazuje się jednak, że zmiana klimatu może mieć też swoje pozytywne, życiodajne skutki. Na łamach „Communications Earth & Environment” międzynarodowy zespół naukowców wykazał, że pod lodem morskim dochodzi do procesu wiązania azotu. – Wraz z topnieniem lodu morskiego w Oceanie Arktycznym spowodowanym zmianami klimatu uwolni się znacznie więcej azotu, co będzie coraz ważniejszym czynnikiem determinującym powstawanie życia – napisali w badaniu autorzy. A życie to miałoby postać glonów, które do rozwoju potrzebują azotu właśnie. Algi są kluczowym elementem morskiego łańcucha pokarmowego. Produkują tlen, stanowią pokarm dla wielu organizmów i utrzymują równowagę ekologiczną. Bez nich nie mogłyby istnieć ani ryby, ani większe zwierzęta morskie. – Do tej pory uważano, że wiązanie azotu nie może zachodzić pod lodem morskim, ponieważ zakładano, że warunki życia organizmów odpowiedzialnych za wiązanie azotu są zbyt niekorzystne. Myliliśmy się – mówi Lisa von Friesen, główna autorka badania i była doktorantka na Wydziale Biologii Uniwersytetu Kopenhaskiego. Zespół jako pierwszy odkrył, że zjawisko wiązania azotu występuje pod lodem morskim, nawet w centralnej części Oceanu Arktycznego. Czym jest wiązanie azotu? Wiązanie azotu to proces przekształcania azotu w stanie wolnym, który występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki (N2)), w związki chemiczne, m.in. amoniak. Ten z kolei przyczynia …

shutterstock2381001493-43fc0c7.jpg
width: 5744
height: 3481

„Tego procesu nie da się powstrzymać” – naukowcy załamani tym, co zostało z arktycznych rzek
type: item
date: 2025-09-11T11:03:33.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: alaska
subject: globalne ocieplenie
subject: rzeki
subject: zanieczyszczenie
subject: zmiany klimatyczne
description: Najnowsze zdjęcia z Alaski alarmują: niegdyś krystalicznie czyste strumienie i rzeki przybierają niepokojący, pomarańczowy kolor. Według badań przyczyną jest roztapiająca się wieczna zmarzlina, która uwalnia do wody toksyczne metale. To alarmujące wieści dla całego ekosystemu Arktyki, szczególnie ryb.
encoded: Ocieplenie klimatu, rozmrażające niegdyś stale zamarzniętą ziemię, wywołuje chemiczną reakcję łańcuchową. Do rzek na Alasce przedostają się toksyczne związki, które sieją spustoszenie w arktycznym ekosystemie. Toksyny spod lodu Sukcesywne ocieplanie się planety sprawa, że „wieczna” zmarzlina – warstwa stale zamarzniętej, arktycznej gleby – zaczyna się roztapiać. W wyniku tego toksyny trafiają prosto do niegdyś krystalicznych, a teraz bardzo zanieczyszczonych rzek. Jak to działa? Do wolnej od lodu gleby z łatwością przedostaje się woda i tlen. Te rozkładają skały bogate w siarczki i tak powstaje żrący kwas siarkowy, który wypłukuje z kamieni metale wprost do rzeki: ląduje tam między innymi aluminium, żelazo, miedź czy kadm. Przykładem jest rzeka Salmon na Alasce, która przypomina kwaśne, górnicze ścieki. Z tym, że w okolicy nie ma ani jednej kopalni. Zmiany klimatyczne, które widać gołym okiem Jak czytamy w badaniu opublikowanym czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences”, stężenia toksyn mogą w znaczących sposób szkodzić organizmom wodnym. – Pracuję i podróżuję po Górach Brooksa od 1976 roku, a ostatnie zmiany w ukształtowaniu terenu i składzie chemicznym wody są naprawdę zdumiewające – donosi David Cooper, naukowiec z Colorado State University i współautor badania, które analizowało skalę skażenia. Chociaż skupiało się ono głównie na rzece Salmon, to podobnie sprawa ma się w kilkudziesięciu innych arktycznych potokach. Woda trująca dla ryb Chociaż w niewielkich ilościach metale nie są toksyczne, poziom skażenia przekracza wszelkie dostępne progi. Zmętniona żelazem woda dodatkowo ogranicza ilość światła przedostającego się na dno rzeki, zabijając larwy owadów – podstawę diety łososi i innych ryb, z których znane są arktyczne potoki. Ryby te są szczególnie ważne dla wielu lokalnych, rdzennych społeczności. Bez nich ich przetrwanie jest zagrożone. Czy możemy coś z tym zrobić? – Gdy już się rozpocznie, procesu tego nie da się powstrzymać – mówi Tim Ly…

orange-rivers-signal-t-accac84.jpg
width: 2880
height: 2159

Co się stało z zimnymi wodami oceanicznymi Panamy? Po raz pierwszy nie wypłynęły na powierzchnię
type: item
date: 2025-09-02T12:42:01.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: oceany
subject: panama
subject: zmiany klimatyczne
description: Po raz pierwszy od 40 lat zanikło naturalne zjawisko, które wypycha zimne, odżywcze wody na powierzchnię oceanu. To kryzys dla Panamy, które może borykać się z wyższą niż zwykle temperaturą i ograniczeniem ilości ryb. Co stało się z upwellingiem i jaki ma to wpływ na klimat całej Ziemi?
encoded: W 2025 roku w Zatoce Panamskiej po raz pierwszy nie zaobserwowano zjawiska upwellingu, który ma ogromny wpływ na klimat regionu. Naukowcy ze Smithsonian Tropical Research Institute twierdzą, że przyczyną może być osłabienie pasatów. Czym jest upwelling? Upwelling zachodzący u wybrzeży Panamy jest zjawiskiem, w którym zimne i bogate w wartości odżywcze wody z głębin oceanu unoszą się na jego powierzchnię. Łagodzą klimat na plażach tropikalnego kraju, dbają o wysoką populację ważnych dla ekonomii Panamy ryb oraz chronią zjawiskowe rafy koralowe przed stresem termicznym i katastrofalnym w skutkach bieleniem. Wypiętrzanie się wody to zjawisko spotykane na całym świecie, a na mniejszą skalę upwelling zachodzi także w Bałtyku. Naukowcy badali to niezwykłe tropikalne zjawisko oceaniczne. Ustalili, że trwająca od stycznia do kwietnia cyrkulacja w Zatoce Panamskiej jest stałym elementem klimatu, rokrocznie występującym w od co najmniej 40 lat, a być może wiele, wiele dłużej. Do czasu. Czemu cyrkulacja wód zanikła? W 2025 roku upwelling nie nastąpił. Odkrycie to opisali naukowcy ze Smithsonian Tropical Research Institute w prestiżowym czasopiśmie „PNAS”. Powstało pytanie: co się z nim stało? Ich analiza wskazuje, że za zanik zjawiska odpowiada osłabienie pasatów – stałych wiatrów wiejących od zwrotników ku równikowi. Te zmieniają się w wyniku globalnego ocieplenia, ponieważ nagrzewający się ocean zakłóca mechanizm ich powstawania. Związek z pasatami mają także znane, powtarzające się w kilkuletnich interwałach interesujące zjawiska pogodowo-oceaniczne znane jako El Niño i La Niña. Mimo tego upwelling w Zatoce Panamskiej jeszcze nigdy nie zanikł. Wypiętrzanie wody a klimat całej Ziemi To wydarzenie zwraca uwagę naukowców na fakt, że tropikalne systemy wypiętrzania wód są słabo monitorowane, mimo ich ogromnego znaczenia dla globalnej ekologii i gospodarki. Obserwowanie i dokumentowanie takich zmian może pomóc w tworzeniu lepszych modeli klimatycznych i umożliwić bardziej precyz…

GettyImages-659285215-429e7aa.jpg
width: 5197
height: 3452

Nadmierna turystyka na Antarktydzie? Według raportu cierpią na tym lodowce
type: item
date: 2025-08-27T08:02:52.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: globalne ocieplenie
subject: klimat
subject: turystyka
subject: wycieczki
description: Antarktyda uważana jest za jeden z ostatnich nietkniętych obszarów dzikiej przyrody. Chociaż zmiany klimatu powodowane przez człowieka odciskają na niej piętro, to do worka naszych grzechów musimy dorzucić coś jeszcze. Rozkwit turystyki i rozwój ośrodków badawczych przyczyniają się do niespotykanego wcześniej wzrostu poziomu zanieczyszczeń na tym niezwykłym kontynencie.
encoded: Badacze z Niemiec, Holandii i Chile wykonali tytaniczną pracę: poświęcili 4 lata na przemierzenie 2 tys. km Antarktydy. Wszystko po to, by oszacować poziom aktualnych zanieczyszczeń. Zebrane wyniki okazały się alarmujące. Antarktyda już nie tak dziewicza Naukowcy opublikowali swój raport w czasopiśmie „Nature Sustainability”. Sprawdzili oni, że na terenach, na których coraz częściej przebywają ludzie, stężenie toksycznych metali (np. ołowiu, miedzy czy niklu) jest 10 razy wyższe niż 40 lat temu. Ma to związek z tym, że jeszcze w latach 90. na Antarktydzie spotkać można było około 8 tys. osób rocznie. W 2024 roku było to już niemal 125 tys. Nawet ostrożne prognozy zakładają, że do 2034 roku liczba turystów może wynieść nawet 450 tys. rocznie. Ludzie niszczą Biegun Południowy W raporcie możemy przeczytać, że rosnąca obecność ludzi na Antarktydzie budzi niepokój w kontekście zanieczyszczeń powstałych przy spalaniu paliw statków, samolotów czy samochodów. Najbardziej alarmującym zjawiskiem jest jednak sadza. Jak sama nazwa wskazuje osadza się ona na śniegu, a ten staje się przez nią ciemniejszy. Odbija przez to mniej światła, a w efekcie śnieg szybciej ulega topnieniu. Turyści na Antarktydzie Tylko w ostatnim roku 55 biur turystycznych zorganizowało 570 wycieczek na Antarktydę. Podróżowało z nimi ponad 118 tys. osób, z których 80 tys. zeszło na ląd. Niedawno zimny kontynent odwiedził nawet polski stand-uper, Piotr Szumowski, by dać tam pierwszy w historii komediowy występ. Naukowcy przestrzegają jednak, że turyści są dewastującą siłą. Nie tylko roznoszą zanieczyszczenia, ale także płoszą zwierzęta Antarktydy czy depczą delikatne rośliny. Szczególnie groźna może być wizja przywiezienia z innego kontynentu inwazyjnych gatunków zwierząt czy chorób. Szacuje się, że jeden turysta na Antarktydzie generuje 5,44 ton CO2. Według autorów raportu może być to ekwiwalent przyspieszenia topnienia nawet 100 ton śniegu. Być może warto więc opanować turystyczne zapędy i pozostawić Biegu…

GettyImages-597272245-2212dc0.jpg
width: 5472
height: 3648

Kopuła ciepła nadciąga – dowiedz się, jak przygotować się na ekstremalne temperatury i wilgotność
type: item
date: 2025-07-19T09:31:25.000Z
creator: Brian Handwerk
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: nauka
subject: ocieplenie klimatu
description: Kopuła ciepła to coraz częstsze zjawisko, które przekształca nasze doświadczenie letniej pogody. Eksperci biją na alarm, wskazując, jak rosnące temperatury i wilgotność wpływają na zdrowie i codzienne funkcjonowanie milionów ludzi. W USA kopuła ciepła dławi w piekielnym uścisku 250 mln ludzi. Sprawdzamy, co to oznacza dla Europy.
encoded: Spis treści: Jak powstaje kopuła ciepła i co ją napędza? Klimat a ekstremalne zjawiska – co mówi nauka? Skutki zdrowotne gorących kopuł Jak poradzić sobie z upałem? Jak poruszają się kopuły ciepła? Ekstremalna wilgotność i trzycyfrowe temperatury dotykają już około 250 milionów ludzi w całych Stanach Zjednoczonych. To nie koniec. Silny grzbiet wyżowy ulokowany nad wschodnią częścią USA będzie nadal generować wyjątkowo niebezpieczną falę upałów w tym tygodniu – ostrzega Narodowa Służba Pogodowa Narodowej Administracji Oceanicznej i Atmosferycznej (NOAA). Oczekuje się, że wysokie temperatury przekraczające 38°C pobiją rekordy, podobnie jak nocne temperatury spadające jedynie do 21–27°C, które nie przyniosą ulgi. A wilgotność powietrza zwiększa zagrożenie – w niektórych rejonach kraju indeksy ciepła osiągną nawet 46°C. Jak powstaje kopuła ciepła i co ją napędza? – Kopuła ciepła to zjawisko meteorologiczne, które powstaje, gdy na dużym obszarze atmosfery formuje się układ wysokiego ciśnienia, tworząc nad danym regionem grzbiet, który pozostaje tam przez wiele dni, a nawet tygodni. Ta „kopuła” działa jak pokrywa, która uniemożliwia ucieczkę ciepła i blokuje tworzenie się chmur. To z kolei prowadzi do utrzymujących się wysokich temperatur i minimalnej ulgi od upału – wyjaśnia meteorolog Brandon Buckingham. Gdy gorące powietrze próbuje się unieść, jest blokowane przez grzbiet wysokiego ciśnienia. Opadając, spręża się i stopniowo coraz bardziej się nagrzewa, powodując występowanie ekstremalnego ciepła przy powierzchni ziemi na obszarach liczących setki kilometrów. Te uciążliwe zjawiska cieplne nie są niczym nowym. Jednak określenie „kopuła ciepła” – które nie jest formalnym terminem naukowym – stało się w ostatnich latach popularnym sposobem opisu tego zjawiska. Kopuła ciepła jest zazwyczaj napędzana przez zmianę wzorców atmosferycznych. Gdy wzorce te zakłócają przepływ prądu strumieniowego – powietrznej rzeki silnych, szybko płynących wiatrów, które przemieszczają się nad …

upal-w-nowym-jorku-GettyImages-2222144088-8a52aa3.jpg
width: 1024
height: 650

Jak przetrwać wysokie temperatury – sposoby ze świata, które działają
type: item
date: 2025-07-02T06:54:00.000Z
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: globalne ocieplenie
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: pogoda
subject: upał
description: W czwartek w Polsce słupek rtęci przekroczy 30° C. W upały nie wystarczy pić zimne napoje i siedzieć w cieniu. Są skuteczniejsze sposoby – i pochodzą z miejsc, gdzie temperatura regularnie przekracza 40 stopni.
encoded: W tym artykule: Jak przetrwać upał – co pić i jeść? Jak przetrwać upał – jaki wybrać strój? Jak przetrwać upał – czy używać klimatyzatora? Jak przetrwać upał – sen na upał? Jak przetrwać upał – jaki wybrać krem? Jak przetrwać upał – co nosić na głowie? Jak przetrwać upał w naprawdę gorące dni? Przedstawiamy kilka sprawdzonych sposobów. Jak przetrwać upał – co pić i jeść? Dzięki poceniu się regulujemy ciepłotę organizmu. Parując z powierzchni ciała, pot odbiera skórze ciepło. Ten system chłodzenia działa jednak pod warun­kiem, że uzupełniamy utracone płyny. Co pić w gorące dni? Odpowiedź wydaje się oczywista – zimne napoje, najlepiej z dodatkiem lodu. Niestety, w ten sposób poczujemy tylko chwilową ulgę i wcale się nie ochłodzimy. W krajach arabskich w upały pije się gorącą słodką herbatę z dodatkiem świeżej mięty. Receptory na języku wykrywają wyższą temperaturę i w ten sposób organizm otrzymuje sygnał, że lepiej zacząć się pocić, by pozbyć się niepotrzebnego ciepła. To prosty i skuteczny mechanizm, powszechnie wykorzystywany w Egipcie, Tunezji, Iranie, Maroku, ale też w Rosji czy Kazachstanie. Ale uwaga! Sztuczka ta działa tylko w suchym klimacie. Tam gdzie powietrze jest wilgotne, pocimy się naturalnie. Aby jednak chłodze­nie było skuteczne, trzeba nieustannie dostarczać organizmowi płyny - pić więcej, niż podpowiada pragnienie. Pot rozprowadzony po skórze najlepiej chłodzi nasze ciało, dlatego nie należy go ścierać. Ten sam efekt jak gorąca herbata wywołuje pikantne jedzenie. Nie bez przyczyny najwięcej chili spożywa się w najgorętszych krajach. Po pierwsze ostre przyprawy świetnie konserwują żyw­ność, która szybko psuje się w upale. Po drugie zawarta w chili kapsaicyna podrażnia receptory bólowe, te same, które reagują na wysoką temperaturę w herbacie. Organizm, by wyrównać temperaturę, zaczyna się pocić, co pomaga w ochłodzeniu. Jak przetrwać upał – jaki wybrać strój? W upalne dni odruchowo wkładamy kuse stroje. Błąd! Zdejmując ubranie wcale się nie chłodzimy, …

shutterstock2485843327-9defa68.jpg
width: 3870
height: 2624

Nie będziemy żyli po 120 lat? Ekstremalne temperatury przyspieszają biologiczne starzenie się
type: item
date: 2025-02-28T12:20:09.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: długowieczność
subject: globalne ocieplenie
subject: wiek
subject: Zdrowie
subject: zmiany klimatyczne
description: Niepokojące wyniki badań: okazuje się, że długotrwałe fale upałów nie pozostają bez wpływu na nasz wiek biologiczny. U osób starszych długie okresy gorących temperatur przyspieszają starzenie się organizmu.
encoded: W tym artykule: Jak gorąco wpływa na zdrowie Ciepło miesza nam w genach Ograniczenia badania Wielu z nas marzy o spędzeniu emerytury w słonecznym i ciepłym miejscu. Jednak to marzenie może nie mieć wiele wspólnego z dbaniem o zdrowie. Gorąco jest jednym z czynników, które niektórych z nas męczą i osłabiają. I to – jak właśnie wyszło na jaw – nie tylko psychicznie. Naukowcy z Uniwersytetu Południowej Kalifornii przeprowadzili testy, których wyniki kładą się cieniem na fantazjach o słonecznych plażach po sześćdziesiątce. Wynika z nich, że gorąco przyspiesza biologiczne starzenie się. Badacze wykorzystali trzy różne zegary epigenetyczne – narzędzia mierzące właśnie wiek biologiczny. Wszystkie pokazały tak samo. W najgorszym wariancie okazało się, że długoterminowa ekspozycja na upały przyspiesza starzenie się o prawie 2,5 roku w ciągu sześcioletniego okresu. To oznacza, że zamiast o sześć lat, organizm ludzi starzeje się wówczas aż o 8,5 roku. Jak gorąco wpływa na zdrowie Upały nie mają dobrej „medycznej” prasy. Nie od dziś wiadomo, że fale wysokich temperatur stanowią zagrożenie dla ludzi, szczególnie starszych. Mogą powodować m.in. choroby serca i układu krążenia, udary cieplne, odwodnienie. W okresach skwaru rośnie ryzyko zgonu i to nie tylko dla osób chorych. Mniej znany był wpływ upałów na wiek biologiczny, czyli stopień zużycia się naszego organizmu. Podejrzewano, że fale ciepła rozregulowują ekspresję genów, czyli sposób, w jaki geny w naszych komórkach są „włączane” i „wyłączane” przez czynniki chemiczne. To zaś wpływa na produkcję białek w komórkach, a przez to – na funkcjonowanie całego organizmu i zdrowie. Związkami sterującymi ekspresją genów są grupy metylowe. Mają one zdolność przyczepiania się do DNA, co decyduje o tym, które geny zostaną odczytane, a które nie. Cały proces nazywa się metylacją DNA. Ciepło miesza nam w genach Naukowcy od dawna zastanawiają się, czy gorąco jest czynnikiem wpływającym na metylację DNA. Udało się to potwierdzić dla zwierząt…

shutterstock2178409079-abcb696.jpg
width: 1000
height: 667

Zaczęła się inwazja szczurów. W miastach populacje tych gryzoni rosną jak szalone
type: item
date: 2025-02-03T11:04:41.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: globalne ocieplenie
subject: gryzonie
subject: metropolie
subject: miasta
subject: ocieplenie klimatu
subject: szczury
description: Przewidywano to od dawna. Wraz z ocieplaniem się klimatu oraz powiększaniem się miast zwiększa się populacja szczurów. Ten trend znalazł po raz pierwszy potwierdzenie w danych naukowych.
encoded: Spis treści: Jak policzyć szczury żyjące w miastach? Gdzie liczba szczurów wzrosła najbardziej? Dlaczego szczury upodobały sobie miasta? Naukowcy z University of Richmond w Wirginii zebrali informacje z 16 metropolii. Okazały się że aż w 11 z nich szczurów przybywa. Winne temu jest w pierwszej kolejności zmiany klimatyczne. Więcej ciepłych tygodni w ciągu roku to więcej cykli rozrodczych gryzoni. A w konsekwencji więcej szczurów. Jak policzyć szczury żyjące w miastach? Badania dotyczące liczebności szczurów sprawiają sporo kłopotów. Nie da się bezpośrednio liczyć gryzoni, ani nawet szacować ich liczby na danym obszarze, a następnie ekstrapolować jej na całe miasto. Naukowcy muszą chwytać się innych sposobów. W tym przypadku policzyli liczbę skarg mieszkańców, które zostały zgłoszone władzom miejskim. Aby dane były wiarygodne, do badania wykorzystano tylko te metropolie, które gromadziły takie informacje tą samą metodą przez siedem lat. To ograniczenie sprawiło, że do analizy trafiło 13 amerykańskich miast oraz Toronto, Amsterdam i Tokio. Gdzie liczba szczurów wzrosła najbardziej? Liderem niechlubnego rankingu okazał się Waszyngton. To tam zanotowano największy wzrost populacji szczurów. Był aż trzy razy większy niż np. w Bostonie. Gryzonie plenią się również w San Francisco, Toronto, Nowym Jorku i Amsterdamie. Naukowcy zostawili dane z różnymi potencjalnymi przyczynami, które wyjaśniałyby to zjawisko. Najsilniejszy związek wystąpił z ocieplaniem się klimatu. Tam, gdzie temperatury rosły najszybciej, najszybciej przybywało też szczurów. Powiększaniu się populacji tych gryzoni sprzyja również rozrost miasta i rosnąca gęstość zaludnienia. Nie ma natomiast znaczenia dochód metropolii. Dlaczego szczury upodobały sobie miasta? Jak wyjaśnia Jonathan Richardson, biolog i główny autor badania, wszystko sprowadza się do pokarmu i seksu. Szczury lubią kryjówki w pobliżu śmietników, ponieważ podobnie jak ludzie są wszystkożerne. Co więcej nasza dieta bardzo im odpowiada. Cieple…

shutterstock741127825-7f16e3c.jpg
width: 1000
height: 667

Oceany nigdy nie były tak gorące. Ocieplenie ich powierzchni wzrosło aż czterokrotnie
type: item
date: 2025-01-29T07:58:20.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: oceany
subject: ocieplenie klimatu
subject: zmiany klimatyczne
description: Badania naukowców z Uniwersytetu w Reading wykazały, że tempo wzrostu temperatury powierzchni oceanów zwiększyło się aż czterokrotnie od lat 80. Cztery dekady temu wynosiło 0,06 stopnia Celsjusza na 10 lat, a teraz to już 0,27 st. C.
encoded: Spis treści: Oceany na całym świecie osiągają rekordowe temperatury Jak powstrzymać negatywne skutki zmian klimatu? Wzrost nierównowagi energetycznej Ziemi podwoił się w ciągu ostatnich 15 lat Ocieplenie oceanów to bardzo niepokojące zjawisko. Ma ono niezwykle poważne konsekwencje dla naszej planety. Po pierwsze, zjawisko to ma negatywny wpływ na ekosystemy morskie. Najbardziej wrażliwe na zmiany temperatury wody są koralowce. Niszczenie raf koralowych może z kolei prowadzić do wymierania wielu gatunków morskich. Oceany na całym świecie osiągają rekordowe temperatury Z drugiej strony, ocieplenie powierzchni oceanów prowadzi do topnienia lodowców, co w wpływa na wzrost poziomu mórz na całym świecie. To z kolei w dużym stopniu ma wpływ na zalania obszarów przybrzeżnych. Co ważne, niektóre modele wskazują, ze w obecnym tempie zmian klimatu za kilkadziesiąt lat niektóre miasta przybrzeżne, a nawet wyspy, mogą całkowicie zatonąć. Naukowcy z Uniwersytetu w Reading pod kierunkiem Christophera J. Merchanta opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Environmental Research Letters” artykuł, w którym opisują nowe badania tempa ocieplania powierzchni oceanów. Okazuje się, że wzrosło ono ponad czterokrotnie w ciągu ostatnich 40 lat. – Gdyby oceany były wanną z wodą, to w latach 80. kran z ciepłą wodą ciurkałby wolno, podgrzewając wodę o ułamek stopnia na dekadę. Teraz, 40 lat później, ciepła woda napływa znacznie szybciej, a ocieplenie nabrało zawrotnego tempa – powiedział prof. Merchant. Jak powstrzymać negatywne skutki zmian klimatu? Zdaniem naukowca jest sposób na to, aby choć trochę zakręcić ten kran z ciepłą wodą. – Sposobem na spowolnienie tego ocieplenia jest ograniczenie globalnej emisji dwutlenku węgla i dążenie do zerowej emisji netto – tłumaczy prof. Merchant. – Średnia globalna temperatura powierzchni oceanów jest podstawowym objawem trwającej zmiany klimatu. Jednak nie mamy pełnego zrozumienia wielodekadowych zmian tempa tego ocieplenia i jego zmienności z roku na…

ocieplenie-oceanow-a3be815.jpg
width: 1000
height: 668

Do końca tego stulecia Ziemia może się podgrzać nawet o 3,7 st. C. Co to oznacza dla naszych wnuków?
type: item
date: 2025-01-27T11:09:20.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: globalne ocieplenie
subject: ocieplenie klimatu
subject: przyszłość
subject: ziemia
subject: zmiany klimatyczne
description: Do końca tego wieku, czyli w ciągu najbliższych 75 lat, średnia temperatura na Ziemi może podnieść się nawet o 3,7 stopnia Celsjusza. W kolejnym stuleciu ten wzrost będzie postępował. Co to oznacza dla planety i jej mieszkańców?
encoded: Spis treści: Jak zmieni się świat, gdy temperatura wzrośnie o 3 st. C? Jak zmieni się świat, gdy temperatura wzrośnie o 4 st. C? Czy AI podnosi zużycie prądu? 3,7 st. Celsjusza to liczba, którą podaje klimatolog Zeke Hausfather w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Dialogous on Climate Change”. Dowodzi w nim, że do końca tego stulecia średnia temperatura na Ziemi może wzrosnąć między 1,9 a właśnie 3,7 st. C. Temperatury nadal będą rosły w XXII wieku. Próba oszacowania, jak obecne emisje oraz próby ich ograniczania przekładają się na podwyższanie temperatur, to zadanie, którym naukowcy zajmują się od bardzo dawna. Hausfather przeanalizował kilkanaście prac na ten temat z ostatnich pięciu lat. Według nich w najbardziej prawdopodobnym scenariuszu Ziemia ogrzeje się między 2,3 a 3 stopnie Celsjusza. Scenariusz ten nie uwzględnia jednak niepewności dotyczących emisji oraz polityk klimatycznych. Jeśli weźmie się je pod uwagę i jeśli spojrzy się na najmniej prawdopodobne, ale ciągle możliwe wyniki, wówczas otrzymuje się znacznie szerszy zakres temperatur. Taki jak podaje Hausfather. Jak zmieni się świat, gdy temperatura wzrośnie o 3 st. C? Jak będzie w przyszłości wyglądało życie na Ziemi? Najnowszą prognozę przygotowała organizacja World Resources Institute (WRI). W swoim najnowszym raporcie WRI opisuje, jak zmieni się życie w miastach, jeśli średnia temperatura na świecie wzrośnie o 3 st. C. W tej chwili we wszystkich miastach na Ziemi mieszka 4,4 miliarda ludności – czyli ponad połowa z nas. Trend przenoszenia się do miasta gwałtownie przyspiesza. Według WRI do 2050 roku do miast przeprowadzi się kolejne dwa i pół miliarda ludzi, przede wszystkim mieszkających w Azji i Afryce. W połowie XXI wieku na terenach zurbanizowanych będzie więc mieszkało 2/3 ludzkości. Co ich czeka? Przede wszystkim przedłużające się fale upałów, które mogą trwać nawet miesiąc bez przerwy. Przełoży się to na gwałtowny i radykalny wzrost zapotrzebowania na energię zasilającą systemy klimatyzacj…

shutterstock2541418921-d5a6995.jpg
width: 1000
height: 667

W 2024 roku oceany podgrzały się do rekordowych temperatur. I to nie tylko na powierzchni
type: item
date: 2025-01-10T13:13:37.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: oceany
subject: zmiany klimatyczne
description: Rok 2024 był rekordowy, jeśli chodzi o temperatury wód oceanicznych. Nigdy jeszcze od czasów rozpoczęcia pomiarów oceany nie zaabsorbowały tak dużo ciepła. Dotyczy to zarówno wód powierzchniowych, jak i wód na znacznych głębokościach.
encoded: Spis treści: Jakie funkcje spełniają oceany na Ziemi? Jak szybko podgrzewają się oceany? Co się dzieje z temperaturą na powierzchni? Zmiany klimatu przyspieszają. Dzisiaj ogłoszono pobicie dwóch kluczowych rekordów temperatur. Agencje klimatyczne – m.in. unijna agencja Copernicus – podały, że zgodnie z przewidywaniami rok 2024 okazał się najgorętszy w całej historii wiarygodnych pomiarów. Czyli od ponad 200 lat. Wyliczono, że w zeszłym roku po raz pierwszy średni wzrost temperatur przekroczył próg 1,5 st. Celsjusza w stosunku do średnich temperatur z ery przedindustrialnej. 1,5 st. C jest uznawane za bezpieczną granicę zwiększania się temperatury na Ziemi. Druga ważna informacja dotyczy oceanów. Międzynarodowa duża grupa badaczy opublikowała w czasopiśmie „Advanced in Atmospheric Sciences” pracę dowodzącą, że 2024 był również rekordowy pod względem ich temperatury. Nigdy, odkąd prowadzone są pomiary, wody oceaniczne nie zgromadziły tak dużo ciepła. Jakie funkcje spełniają oceany na Ziemi? Ziemskie oceany pokrywają aż dwie trzecie powierzchni planety. Jako takie stanowią kluczowy element niezwykle skomplikowanego systemu, jakim jest klimat. To właśnie one przechowują większość dodatkowego ciepła, będącego efektem zmian klimatycznych wywołanych spalaniem paliw kopalnych. – Odpowiedź na to, co dzieje się z klimatem, kryje się w oceanie – mówi John Abraham z University of St. Thomas, współautor wspomnianej wyżej pracy. Trzy międzynarodowe zespoły badające zmiany temperatur oceanów doszły do takich samych wniosków. Największe ziemskie rezerwuary wody stają się coraz cieplejsze, rok 2024 był zaś pod tym względem rekordowy. Jak szybko podgrzewają się oceany? Do pomiaru zmian, jakie przychodzą oceany, naukowcy stosują wskaźnik nazywany zawartością cieplną oceanów (ang. ocean heat content, OHC). To ilość energii przyswajanej i przechowywanej w wodach oceanicznych. By poprawnie oszacować OHC, przeprowadza się pomiary temperatury oceanów w różnych miejscach i na różnych głębok…

sea-surface-temperatur-a138f61.jpg
width: 2880
height: 2160

Stało się. Ogrzaliśmy już planetę o 1,5 stopnia, jeśli liczyć od 1700 roku
type: item
date: 2024-11-12T13:01:00.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: antarktyda
subject: globalne ocieplenie
subject: ziemia
description: Dzięki analizie rdzeni lodowych z Antarktydy naukowcy oszacowali zmianę średniej temperatury planety w stosunku do okresu sprzed trzystu lat. Okazuje się, że od 1700 roku temperatura wzrosła o 1,5 stopnia Celsjusza. Tym samym przekroczyliśmy zalecaną granicę, jaka została zapisana w Porozumieniu paryskim z 2015 roku.
encoded: Od kiedy mierzyć wzrost temperatur Złe wiadomości z Antarktydy Cel z Porozumienia paryskiego By zmierzyć, o ile zwiększyła się średnia temperatura na Ziemi, trzeba przyjąć jakiś punkt odniesienia. Najczęściej wykorzystuje się do tego temperatury z okresu 1850-1900 – czyli z czasów, kiedy po raz pierwszy mierzono je naukowymi metodami. W ten sposób, mówiąc o globalnym ociepleniu, odnosimy się do początków epoki przemysłowej. Jak zmieniła się temperatura od tego czasu? Kilka dni temu naukowcy ogłosili, że prawie na pewno w 2024 r. średnia temperatura będzie wyższa o 1,5 st. C od temperatury sprzed okresu przemysłowego. Teraz badacze przedstawili inne oszacowania, odnoszące się aż do początków XVIII wieku. Wnioski są niepokojące: w stosunku do 1700 roku granica bezpiecznego wzrostu temperatury – określana na 1,5 st. C – została właśnie osiągnięta. Innymi słowy, średnie temperatury na Ziemi są obecnie wyższe o 1,5 st. C niż były ponad 324 lata temu. Od kiedy mierzyć wzrost temperatur Porównania jednego konkretnego roku z początkiem ery przemysłowej mogą być mylące z dwóch powodów. Po pierwsze temperatura w danych roku może być zawyżona – lub zaniżona – z powodu silniejszych i słabszych zjawisk takich jak La Niña i El Niño. To obejmujące duży obszar anomalnie pogodowe związane z temperaturą na powierzchni wody na środowym Pacyfiku. Zdaniem badaczy, gdyby usunąć z danych wpływ silnego ostatnio El Niño, średnia temperatura byłaby wyższa w stosunku do końca XIX wieku o 1,31 st. C. Jednak jest jeszcze druga sprawa, którą należy wziąć pod uwagę. W roku 1900 rewolucja przemysłowa trwała już w pełni. W 1850 roku z kolei silniki parowe napędzane węglem wchodziły do użytku w całej Europie. Już wówczas kopaliny spalane były na dużą skalę, a poziom dwutlenku węgla w atmosferze zaczynał rosnąć. Złe wiadomości z Antarktydy To wskazuje, że do rzetelnego oszacowania wzrostu temperatur na Ziemi przydatne byłoby znalezienie innego punktu odniesienia niż dane z XIX wieku. I tak właśnie zr…

shutterstock2492003965-e234943.jpg
width: 1000
height: 669

Zmiana na mapie Europy. Dwa państwa muszą wyznaczyć nowe granice
type: item
date: 2024-10-02T12:00:11.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: geografia
subject: globalne ocieplenie
subject: szwajcaria
subject: włochy
description: Zmiany klimatu wpływają nie tylko na środowisko, ale i geopolitykę. Szwajcaria i Włochy zmuszone są renegocjować swoje granice w wyniku cofania się alpejskich lodowców, wytyczających historyczne bariery.
encoded: Spis treści: Topniejące Alpy powodują zmiany na mapie świata Zmiany klimatu a granice państw Co odkrywają topniejące lodowce? Zmiany klimatu są odczuwalne na wiele sposobów w zależności od regionu. Jednym z bardziej dotkliwych skutków globalnego ocieplenia jest przyspieszenie topnienia lodowców. To z kolei prowadzi do zmiany ukształtowania terenu, a niekiedy również konieczności zmiany dotychczasowych granic państw. Dzieje się tak chociażby w przypadku alpejskich lodowców, które od dekad pełniły funkcję naturalnych barier między krajami. Wraz z postępującym globalnym ociepleniem kolosy szybko się jednak cofają, zmuszając Szwajcarię i Włochy do nowych ustaleń terytorialnych. Aby jak najlepiej wyjaśnić to zjawisko, zaważmy, że w wyniku rosnących temperatu, od 2022 roku szwajcarskie lodowce straciły 6% swojej masy, a w 2023 roku kolejne 4%. Eksperci ostrzegają, że tempo tych zmian może jeszcze przyspieszyć Topniejące Alpy powodują zmiany na mapie świata Największy lodowiec Alp, Aletsch, może całkowicie zniknąć w ciągu jednego pokolenia, jeśli nie uda się ograniczyć emisji gazów cieplarnianych. Obserwowane w ostatnich latach szybkie topnienie lodowców to efekt rosnących temperatur, ciepłych okresów letnich oraz niewystarczających opadów śniegu zimą. Eksperci ze Szwajcarskiej Sieci Monitorowania Lodowców (Glamos) ostrzegają, że przy obecnym tempie topnienia nie ma szans na zahamowanie tego procesu bez globalnych działań na rzecz ograniczenia zmian klimatu. Zmiany granic państw spowodowane naturalnymi procesami zachodzącymi w wyniku topnienia lodowców mogą być coraz częstsze w Europie. Najnowszy przykład dotyczy Szwajcarii i Włoch, które zmuszone były renegocjować przebieg granic w Alpach, w okolicach góry Matterhorn. Zmiany obejmą regiony Plateau Rosa, Rifugio Carrel i Gobba di Rollin, gdzie znajduje się wiele popularnych ośrodków narciarskich. Rząd Szwajcarii zatwierdził porozumienie dotyczące nowych granic z Włochami, które zostały przesunięte z powodu topnienia lodowc…

Alpejskie-miasteczko-w-Szwajcarii-325c496.jpg
width: 12000
height: 6395

Autonomiczne roboty NASA mają pracować pod lodem Antarktydy. Projekt IceNode wkracza w decydującą fazę
type: item
date: 2024-09-04T08:50:05.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: antarktyka
subject: globalne ocieplenie
subject: nasa
subject: roboty
description: Pracownicy najbardziej innowacyjnej jednostki naukowo-inżynieryjnej w NASA, czyli Laboratorium Napędu Odrzutowego (JPL), nie tylko wysyłają sondy w najbardziej odległe rejony Układu Słonecznego. Budują też roboty, które tutaj, na Ziemi, mogą dotrzeć tam, gdzie żaden człowiek nie przetrwa. Właśnie przetestowali autonomiczne roboty zdolne przetrwać w podwodnych jamach głęboko pod szelfami lodowymi Antarktydy.
encoded: Spis treści: Robotyczne robaki Urządzenia do zadań specjalnych 100 metrów pod powierzchnią Coraz cieplej na Ziemi Miejsca, w których mają pracować najnowsze roboty zaprojektowane przez specjalistów z JPL należą do najbardziej niedostępnych na Ziemi. Stojący za projektem naukowcy chcą skupić się na podwodnym obszarze znanym jako „strefa uziemienia”. Tam spotykają się pływające szelfy lodowe, ocean i ląd. Zamierzają zajrzeć głęboko w niezmapowane jamy, w których lód może topnieć najszybciej. Rejony te nie są dostępne dla ludzi. Nawet wszechobecne satelity nie są w stanie zajrzeć do znajdujących się pod kilometrową warstwą lodu jam. Autonomiczne podmorskie roboty IceNode zostały zaprojektowane, aby rozwiązać ten problem. – Od lat zastanawialiśmy się, jak przezwyciężyć te technologiczne i logistyczne wyzwania. Wydaje nam się, że znaleźliśmy na to sposób – powiedział Ian Fenty, klimatolog z JPL i kierownik naukowy IceNode. – Celem jest uzyskanie danych bezpośrednio na styku topnienia lodu i oceanu, pod szelfem lodowym. Robotyczne robaki Aby tego dokonać, inżynierowie JPL wykorzystali swoje doświadczenie w projektowaniu robotów do eksploracji kosmosu. Zdołali opracować specyficzną flotę podmorskich pojazdów. Mają one długość około 2,4 metra i średnicę około 25 centymetrów. To tego wyposażone są w trójnożne wysuwane „podwozie”, mocujące robota do spodniej powierzchni lodu. View oEmbed on the source website Te robotyczne robaki nie są wyposażone w żadną formę napędu. Poruszają się, wykorzystując prądy oceaniczne. Wyłapują je samodzielnie, używając do tego nowatorskiego oprogramowania wykorzystującego informacje z modeli prądów oceanicznych. Urządzenia muszą być zaprojektowane i wykonane tak, by zminimalizować konieczność użycia podzespołów, które mogą ulec awarii. Urządzenia do zadań specjalnych Podmorskie robaki mogą być uwalniane do środowiska ze specjalnego odwiertu lub bezpośrednio ze statku na otwartym ocenie. Stamtąd, wykorzystując prądy morskie, udałyby się w długą p…

robot-nasa-IceNode-cf6aa4b.jpg
width: 2500
height: 1406

Polacy przyczynili się do zidentyfikowania nowego rodzaju drewna. Jego ultrastruktura ma cenne właściwości
type: item
date: 2024-08-01T11:25:34.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: dwutlenek węgla
subject: globalne ocieplenie
subject: odkrycia
subject: Wolny czas
description: Naukowcy dokonali niezwykłego odkrycia, które może mieć ogromne znaczenie dla walki z globalnym ociepleniem i ochrony środowiska. Niezbadane do tej pory drewno wykazuje wyjątkową zdolność do magazynowania węgla.
encoded: W tym artykule: Drzewa z wyjątkowymi właściwościami Tulipanowce bronią w walce ze zmianami klimatu Drewno, o jakim nie mieliśmy pojęcia Jak i po co drzewa magazynują węgiel? To przełomowe odkrycie nie tylko otwiera nowe możliwości w dziedzinie zarządzania zasobami leśnymi, ale również może stać się kluczowym elementem w strategii redukcji emisji dwutlenku węgla na świecie. Nieznane do tej pory drewno, dzięki swoim unikalnym właściwościom, może przyczynić się do efektywniejszego pochłaniania gazów cieplarnianych, co jest niezwykle istotne w kontekście globalnego ocieplenia i dążenia do zrównoważonego rozwoju. Drzewa z wyjątkowymi właściwościami Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i Uniwersytetu Cambridge przyniosły zaskakujące odkrycie dotyczące tulipanowców. Są to drzewa spokrewnione z magnoliami. Zazwyczaj osiągają od 20 do nawet 25 metrów wysokości. W ramach prac badacze skorzystali z niskotemperaturowego skaningowego mikroskopu elektronowego (cryo-SEM). Dzięki niemu mogli z bliska zaobserwować nanostrukturę ścian komórek wtórnych drewna w ich naturalnym stanie. Okazało się, że dwa żyjące gatunki bardzo starego rodzaju Liriodendron mają unikalne drewno, które nie wpisuje się w tradycyjne kategorie drewna liściastego ani iglastego. Charakteryzuje się ono znacznie większymi makrofibrylami. Są to długie włókna ułożone warstwami w ścianie komórek wtórnych. Wyniki badań zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „New Phytologist”. Tulipanowce bronią w walce ze zmianami klimatu Co to dokładnie oznacza? Więcej informacji o odkryciu przekazał dr Jan Łyczakowski z UJ. – Wykazaliśmy, że tulipanowce mają pośrednią strukturę makrofibryli, która znacząco różni się od struktury drewna miękkiego lub twardego. Liriodendrony oddzieliły się od magnolii około 30–50 milionów lat temu, co zbiegło się z gwałtownym spadkiem poziomu atmosferycznego CO2. Może to pomóc wyjaśnić, dlaczego tulipanowce są tak skuteczne w magazynowaniu węgla – mówi na…

polacy-odkryli-nieznane-do-tej-pory-drewno-46f6803.jpg
width: 4288
height: 2848

Nikt do tej pory nie wiedział, że drzewa to potrafią. W ten sposób mogą uratować naszą planetę
type: item
date: 2024-07-26T06:56:00.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: Edukacja
subject: globalne ocieplenie
subject: metan
subject: przyroda
subject: rośliny
subject: zmiany klimatyczne
description: Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu w Birmingham wykazały, że kora drzew potrafi pochłaniać olbrzymie ilości metanu. Dotychczas uważano, że w trakcie fotosyntezy rośliny te z gazów cieplarnianych pobierają wyłącznie dwutlenek węgla.
encoded: W tym artykule: Metan – jeden z największych ocieplaczy Ziemi Kora drzew potrafi absorbować metan Najlepiej radzą sobie wyższe partie drzew Fotosynteza to proces, dzięki któremu na Ziemi istnieje życie i jedna z najważniejszych przemian biochemicznych. To proces, w którym rośliny, algi oraz niektóre bakterie przekształcają światło słoneczne, dwutlenek węgla i wodę w energię chemiczną w postaci glukozy, a jako produkt uboczny wydzielają tlen. Metan – jeden z największych ocieplaczy Ziemi Dwutlenek węgla jako jeden z gazów cieplarnianych ma wpływ na efekt cieplarniany. Właśnie dlatego rośliny pochłaniając go, w naturalny sposób walczą ze skutkami globalnego ocieplenia. Najnowsze badania wykazały, że drzewa w jeszcze większy sposób biorą udział w walce ze zmianami klimatycznymi. Naukowcy z Uniwersytetu w Birmingham odkryli, że kora drzew jest w stanie pochłaniać metan, który jest jednym z największych „ocieplaczy” naszej planety. – Zakrojone na szeroką skalę badanie dowodzi, że istnieje inny sposób, w jaki drzewa pochłaniają gazy cieplarniane. Dzięki temu lasy mogą zapewnić jeszcze więcej korzyści klimatycznych, niż wcześniej sądzono – napisał Vincent Gauci profesor nauk przyrodniczych na Uniwersytecie w Birmingham. Badania dowodzą, że metan przyczynił się w około 30% ocieplenia klimatu od czasów przedindustrialnych. Największym producentem metanu zaś jest bydło hodowane przede wszystkim na mięso. Zwykła krowa mleczna rocznie produkuje od 120 do 150 kg metanu. Z kolei wszystkie te zwierzęta, także dziko żyjące produkują ponad 80 mln ton metanu rocznie. To stanowi to ok. 22% emisji tego gazu cieplarnianego na świecie. Kora drzew potrafi absorbować metan – To prawdziwy problem dla klimatu Ziemi, ponieważ metan zatrzymuje w atmosferze znacznie więcej ciepła niż taka sama ilość dwutlenku węgla. Ale chociaż CO2 może utrzymywać się w atmosferze przez setki lat, metan ma żywotność około dziesięciu lat – tłumaczy prof. Gauci. Co więcej, jego emisja rośnie współcześnie najszybc…

drzewa-a515b41.jpg
width: 1000
height: 667

Średnia temperatura w Polsce rośnie. Czy to najgorętsze lato w naszym kraju?
type: item
date: 2024-07-18T12:47:01.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: lato
subject: pogoda
subject: Travel
subject: upał
subject: Wolny czas
description: Jaka jest średnia temperatura w Polsce? Niestety coraz wyższa, podobnie jak w innych rejonach świata. Do pobicia rekordów najcieplejszych dni w historii pomiarów nadal jeszcze trochę brakuje, ale niebezpiecznie zbliżamy się do tych wartości.
encoded: W tym artykule: Średnia temperatura w Polsce Rekord temperatury w Polsce Najniższa temperatura w Polsce Zmiany klimatu zaczynają być coraz bardziej odczuwalne również w Polsce. Widać to nie tylko po wskazaniach termometrów, ale też uprawach i roślinach, które kwitną wcześniej niż dotychczas. Dotyczy to chociażby lip. O ile wiosną coraz cieplejsze dni po zimie cieszą, o tyle fale upałów, jakie przechodzą obecnie przez nasz kraj, są coraz bardziej męczące dla ludzi i zwierząt. Jeszcze kilkanaście lat temu temperatury przekraczające 30 stopni Celsjusza były w naszym kraju sporadyczne. W tym roku termometry wskazują takie wartości po kilka dni z rzędu. Letnie burze nie dają ukojenia. Trzeba więc chłodzić się na inne, domowe sposoby. Albo z domu wyjechać. Średnia temperatura w Polsce Meteorolodzy nieustannie badają zmieniający się klimat. Na podsumowanie tego lata jest jeszcze za wcześnie, jednak wiadomo już, że miniony rok był przełomowy. W 2023 r. średnia temperatura w naszym kraju wyniosła 10 stopni Celsjusza. To o 1,3 stopnia więcej, niż wskazuje średnia z lat 1991–2020. Rok temu najgoręcej było na Podkarpaciu. Tam średnia temperatura powietrza wyniosła 10,5 st. Celsjusza. Najchłodniej było z kolei nad Morzem Bałtyckim (średnia temp. 9,8 st. C). Według rankingu najgorętszych lat, który jest prowadzony przez IMGW-PIB od 1951 r., 2023 rok zajął drugie miejsce. Niechlubne pierwsze (przynajmniej na razie) należy do rekordowego 2019, ze średnią temperaturą wyższą o zaledwie 0,2 st. Celsjusza. Lata w Polsce zaczynają przypominać te w Hiszpanii czy Włoszech. To może odwrócić wakacyjne trendy turystyczne Europejczyków. Na popularności zyskuje między innymi tzw. coolcation. To rodzaj wakacji, podczas których turyści poszukują chłodniejszych miejsc, aby uniknąć upałów. Pod tym względem Skandynawia czy Islandia są zdecydowanie bardziej atrakcyjne niż Grecja czy Turcja. Rekord temperatury w Polsce Mimo że rok 2024 dopiero niedawno przekroczył półmetek, meteorolodzy już zdążyli o…

srednia-temperatura-w-polsce-rosnie-57edb41.jpg
width: 1000
height: 667

Naukowcy odkryli gigantyczne wirusy na lodowcu w Grenlandii. Te organizmy są kluczowe dla naszej przyszłości
type: item
date: 2024-06-06T08:25:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: grenlandia
subject: klimat
subject: lodowce
subject: ocieplenie klimatu
subject: topnienie lodowców
subject: Wolny czas
subject: zmiany klimatyczne
description: Od lat naukowcy alarmują: lodowiec na Grenlandii topi się coraz szybciej. Jest to związane z rosnącymi temperaturami. Tempo topnienia wzmagają glony. A te są zainfekowane – jak się właśnie okazało – przez gigantyczne wirusy.
encoded: W tym artykule: Grenlandia: lód utracony Nadzieja w wirusie gigancie Niewidzialni giganci Jak wykorzystać gigantycznego wirusa? Grenlandia jest największą wyspą na świecie. Położona jest na oceanie Atlantyckim i staje się coraz częstszym celem wycieczek. Turyści doceniają przepiękną i dziewiczą przyrodę. Jednak krajobraz wyspy dramatycznie się zmienia. Grenlandia: lód utracony W ostatnich latach naukowcy sygnalizują, że tempo topnienia lądolodu na Grenlandii przyspieszyło. A warto pamiętać, że pokrywy lodowe Antarktydy i Grenlandii zawierają łącznie ponad 99% słodkowodnego lodu na Ziemi. Należy dbać o to, żeby nie zniknęły, bo gdyby tak się stało, poziom oceanów podniósłby się o ponad 67 metrów. Obecnie lód pokrywa około 80% Grenlandii. Lodowiec topi się pod wpływem zjawiska globalnego ocieplenia. Ten proces wzmagają glony, które rozpoczynają kwitnienia na wiosnę. Objawia się to zaczernieniem dużych połaci lodu. Kiedy lód ciemniej, zmniejsza się jego zdolność do odbijania promieni słonecznych. To z kolei przyspiesza topnienie lodu. Nadzieja w wirusie gigancie Naukowcy pod kierunkiem dr Laury Perini z Wydziału Nauk o Środowisku na Uniwersytecie w Aarhus w Danii pobrali próbki z lodowca w Grenlandii. Na zdjęciach dokumentujących to wydarzenie widać ciemnobrunatną wodę w worku foliowym. Następnie w laboratorium przeanalizowano skład cieczy. – Zarówno w ciemnym lodzie, jak i czerwonym śniegu (barwa ta to świadectwo pobytu specyficznego gatunku alg – przyp. red.) znaleźliśmy sygnatury aktywnych gigantycznych wirusów. Po raz pierwszy znaleziono je na powierzchni lodu i śniegu zawierającego dużą ilość pigmentowanych mikroalg – mówi dr Perini. Wielkie wirusy odkryto w 1981 roku w oceanie – infekowały w nim algi. Później okazało się, że są obecne nawet w glebie na lądzie, a nawet – wśród ludzi. Wirusy są z reguły znacznie mniejsze niż bakterie. Zwykłe wirusy mierzą 20–200 nanometrów, podczas gdy typowa bakteria ma 2–3 mikrometry. Innymi słowy, normalny wirus jest około 1000 …

naukowcy-odkryli-gigantyczne-wirusy-na-lodowcu-w-grenlandii-te-organizmy-sa-kluczowe-dla-naszej-przyszlosci-28cde90.png
width: 1200
height: 630

Słońce uratuje klimat? Udało się osiągnąć temperaturę 1000 st. Celsjusza bez spalania kopalin
type: item
date: 2024-05-15T15:00:00.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: energia
subject: globalne ocieplenie
subject: prąd
subject: słońce
subject: Wolny czas
subject: zmiany klimatyczne
description: Naukowcy uzyskali temperaturę 1000 st. Celsjusza bez użycia ropy naftowej, gazu czy węgla. Prototypowe rozwiązanie wykorzystuje energię słoneczną. Jeśli technologia okaże się skalowalna, może w przyszłości pomóc zmniejszyć zapotrzebowanie na paliwa kopalne w przemyśle.
encoded: W tym artykule: Świat zbudowany na paliwach kopalnych? Paliwa kopalne w produkcji stali Jak wysoką temperaturę można uzyskać ze Słońca? Jakie są rodzaje energii? W pierwszym odruchu to pojęcie kojarzy nam się z elektrycznością. Jednak prąd w gniazdku, czyli energia elektryczna, to tylko jedna z jej form. Inne to energia chemiczna, cieplna czy mechaniczna – i wszystkie one są dla nas równie ważne, co elektryczność. Dlaczego? Dokładną odpowiedź na to pytanie podaje Vaclav Smil, kanadyjski naukowiec, w niedawno wydanej w Polsce książce „Jak naprawdę działa świat”. Smil przypomina w niej, że elektryczność zaspokaja tylko 18 proc. światowego zapotrzebowania na energię. Cała reszta – czyli ponad 80 proc. – to różne rodzaje energii wykorzystywane w przemyśle, wytwarzaniu żywności i transporcie. Fakt ten ma fundamentalne znaczenie, jeśli chcemy racjonalnie podejść do zmniejszenia naszego uzależnienia od paliw kopalnych (a tym samym obniżyć emisje gazów cieplarnianych). By to zrobić, nie wystarczy wyłącznie rozbudowywać odnawialne źródła energii elektrycznej. Konieczne jest również wymyślenie, czym i jak zastąpić kopaliny wszędzie tam, gdzie pojawiają się w produkcji przemysłowej. Świat zbudowany na paliwach kopalnych? Jest to zadanie o gigantycznej skali. Smil wyróżnia cztery podstawowe materiały, bez których nasza cywilizacja nie może się obejść. Są to cement, stal, tworzywa sztuczne i amoniak, podstawa nawozów sztucznych. Bez nich nie będzie silników samochodowych, drapaczy chmur czy pomidorów. „Masowe wytwarzanie ich wszystkich jest silnie zależne od spalania paliw kopalnych. A część z tych paliw stanowi również materiał wsadowy do syntezy amoniaku oraz produkcji tworzyw sztucznych”– pisze Smil (tłum. Dariusz Rossowski). Innymi słowy, nie ma możliwości wytwarzania stali bez węgla, nawozów sztucznych bez gazu ziemnego ani plastiku bez ropy. Efekt? „Globalna produkcja tych czerech niezbędnych materiałów (…) odpowiada za 25 proc. łącznej emisji CO2 ze spalania paliw kopalny…

uratuje-nas-slonce-udalo-sie-wygenerowac-temperature-1000-st-c-bez-spalania-kopalin1-e1047fb.jpg
width: 915
height: 690

Czy Arktykę czeka inwazja wielkich meduz? Taki może być efekt ocieplania się północnych wód
type: item
date: 2024-05-15T11:37:40.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: arktyka
subject: biologia
subject: globalne ocieplenie
subject: meduzy
subject: ocean arktyczny
subject: Wolny czas
description: Wyższa temperatura wody i mniejszy zasięg lodu w Arktyce mogą dać nietypowy efekt. Naukowcy przewidują, że wody północy Ziemi czeka inwazja wielkich meduz. Meduzy w niektórych miejscach mogą nawet wyprzeć ryby.
encoded: W tym artykule: Nietypowe skutki ogrzewania się Arktyki Jak przeprowadzono badania? Gigantyczne meduzy w wodach Arktyki Już od ponad stu lat stopniowo ogrzewa się cała Ziemia. Jednak wzrost temperatur nie zachodzi na planecie równomiernie. W pewnych rejonach proces ten postępuje kilkukrotnie szybciej. Najważniejszym z nich jest Arktyka. W wyniki globalnego ocieplenia okolice północnego bieguna Ziemi ocieplają się prędzej niż reszta świata. Zjawisko to doczekało się nawet własnej naukowej nazwy – to arktyczne wzmocnienie (ang. arctic amplification, AA). Jak jest silne? Dwa lata temu naukowcy wyliczyli, że od roku 1979 średnia temperatura Arktyki rosła aż cztery razy szybciej niż całej Ziemi. Dla której – przypomnijmy – średnia temperatura od czasów przedindustrialnych podniosła się już dobrze o ponad stopień Celsjusza. Rekordowe ciepło na archipelagu Svalbard. Termometry wskazywały 21,7 st. Celsjusza Bunkier na zapasy żywności w razie zagłady wydrążono w wiecznej zmarzlinie na wyspie Spitsbergen na norweskim archipelagu Svalbard . Problem w tym, że zrobiło się tam nienormalnie ciepło. Za główną przyczynę arktycznego wzmocnienia uważa się zmniejszanie się pokrywy lodowej w Arktyce. Lód – a zwłaszcza lód pokryty warstwą śniegu – ma znacznie wyższe albedo niż woda. To oznacza, że odbija o wiele więcej światła słonecznego, działając jak potężny planetarny klimatyzator. Po jego „wyłączeniu” temperatury Arktyki szybują. Nietypowe skutki ogrzewania się Arktyki Na północy Ziemi działa więc wyjątkowo silne pozytywne sprzężenie zwrotne. Im mniej lodu, tym prędzej nagrzewa się region – przyspieszając dalsze topnienie lodu. Wzrost temperatur to jednak zaledwie pierwszy efekt tego procesu. On sam wywołuje kolejne, niekiedy zupełnie nieoczekiwane skutki. Jeden z nich został właśnie opisany w artykule opublikowanym czasopiśmie „Limnology nad Oceanography”. Grupa naukowców m.in. z niemieckiego Instytutu Alfreda Wegenera, przewiduje, że ocieplanie się Arktyki poskutkuje jej „zmeduzow…

czy-arktyke-czeka-inwazja-wielkich-meduz-taki-moze-byc-efekt-ocieplenia-polnocnych-wod-8abe703.jpg
width: 5045
height: 3342

Co roku znika 5 tys. meteorytów. Giną wraz z roztapiającym się lodem na Antarktydzie
type: item
date: 2024-04-09T14:30:26.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: globalne ocieplenie
subject: meteoryty
subject: Wolny czas
subject: zmiany klimatyczne
description: To chyba najbardziej niespodziewany skutek zmian klimatycznych, o jakim słyszeliśmy. Naukowcy ostrzegają, że wraz ze wzrostem temperatur tracimy antarktyczny rezerwuar meteorytów. A wraz z nimi wiedzę o Układzie Słonecznym znajdującą się niemal na wyciągnięcie ręki.
encoded: W tym artykule: Przyspieszone „tonięcie” meteorytów Jak szybko tracimy meteoryty? Jak uratować antarktyczne meteoryty? Antarktyda jest naszą ziemską skarbnicą meteorytów. Na razie znaleźliśmy ich na planecie ok. 80 tysięcy. Aż 60 proc. z nich pochodzi właśnie z szóstego kontynentu. Mają szczególne znaczenie dla badaczy, ponieważ w lodowej krainie pozostają w dziewiczym stanie. Nie zanieczyszczają ich ani ziemskie mikroorganizmy, ani minerały. Niestety ten meteorytowy skarbiec nie został nam dany na zawsze. Także jemu zagrażają zmiany klimatyczne. Naukowcy właśnie oszacowali, w jakim tempie będziemy tracić antarktyczne meteoryty. Praca na ten temat ukazała się wczoraj w czasopiśmie „Nature Climate Change”. Przyspieszone „tonięcie” meteorytów Od milionów lat na Antarktydę spadają meteoryty. W niektórych miejscach – zwanych strefami niebieskiego lodu – wiatr i słońce wydobywa na powierzchnię nawet te resztki asteroid, które latami były ukryte pod lodem. Na Antarktydzie takich sfer jest 600. W sumie stanowią 1 proc. powierzchni kontynentu. Niektóre z nich to najlepsze miejsca do poszukiwań meteorytów na Ziemi. Francuzka piła kawę na swoim ganku. Nagle trafił w nią meteoryt Kobieta z okolic Alzacji piła kawę na ganku własnego domu. W pewnym momencie usłyszała huk, a następnie coś trafiło ją w klatkę piersiową. Wstępna analiza wykazała, że był to mały m... Średnia roczna temperatura na Antarktydzie wynosi minus 20 st. C. Wydawałoby się, że w takich warunkach wzrost temperatur spowodowany emisjami gazów cieplarnianych nie będzie miał wielkiego znaczenia dla środowiska. Jednak ma i to gigantyczne. Poza spektakularnymi wydarzeniami – takimi jak pękanie słynnego Lodowca Zagłady – zmiany zachodzą również w bardzo małej skali. I wówczas dotyczą przyszłości meteorytów dopiero czekających na odkrywców. Jak szybko tracimy meteoryty? Meteoryty – ciemne lub niemal czarne – odcinają się wyraźnie od lodowych pustkowi. Ich barwa sprawia, że nagrzewają się bardziej niż otoczenie. Oddają…

co-roku-znika-5-tys-meteorytow-gina-wraz-z-roztapiajacym-sie-lodem-na-antarktydzie-3c06111.jpg
width: 3000
height: 2000

Huragany nawiedzające Ziemię przekraczają dotychczasową skalę. Naukowcy proponują nowe kategorie
type: item
date: 2024-02-06T13:00:08.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: huragan
subject: pogoda
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Huragany stają się tak silne, że potrzebna jest nowa kategoria. A może nawet dwie. Dlaczego tak się dzieje? Odpowiedź jest oczywista.
encoded: W tym artykule: Huragany na świecie są coraz silniejsze Wieje poza skalą Tak zmienia się klimat Nazywanie postępujących zmian klimatu globalnym ociepleniem może być mylące. Anomalie pogodowe, jakich doświadczamy coraz częściej na całej Ziemi, dotyczą bowiem nie tylko rosnących temperatur. Są to również załamania innych wzorców klimatycznych. Za przykład weźmy wiatry. Jedna z ostatnich analiz sugeruje, że w ciągu ostatniej dekady siła pięciu burz tropikalnych była tak wysoka, że należy je zaliczyć do „kategorii 6”. To oznacza, że dotychczasowa, pięciostopniowa skala jest już niewystarczająca. Huragany na świecie są coraz silniejsze Wspomniane anomalie z czasem mogą stać się nową normą. Badania wykazały, że prawdopodobieństwo wystąpienia takich megahuraganów jest coraz większe. Powód? Nagrzewanie się oceanów i atmosfery. Nowa kategoria miałaby podkreślać ryzyko, jakie niesie ze sobą katastrofa klimatyczna. Takie prognozy skłoniły autorów badań opublikowanych na łamach „Proceedings of the National Academy of Science” do propozycji rozszerzenia powszechnie stosowanej skali Saffira-Simpsona. Została ona opracowana w latach 70. ubiegłego wieku przez inżyniera budownictwa Herberta Saffira i meteorologa Roberta Simpsona. Wieje poza skalą Skala rośnie wraz ze wzrostem prędkości wiatru. Przyjęto, że kategoria trzecia i wyższe odpowiadają huraganom, mogącym spowodować poważne szkody w infrastrukturze i zagrażać życiu ludzi. Te z „piątki” to burze, którym towarzyszy wiatr o prędkości 413 km/h i większej. Zalicza się do nich między innymi Katrina, która w 2005 r. spustoszyła Nowy Orlean w Stanach Zjednoczonych, czy niszczycielska Maria z 2017 r. Badacze przekonują jednak, że coraz silniejsze burze potrzebują utworzenia dodatkowej kategorii. W ostatnich latach takich ekstremalnych zjawisk było więcej. I tak na przykład w 2013 r. tajfun Haiyan zabił na Filipinach ponad 6000 osób. Do tej pory podobne anomalie na Atlantyku nie występowały, jednak według klimatologów jest to co coraz…

huragany-nawiedzajace-ziemie-przekraczaja-dotychczasowa-skale-4304279.png
width: 1200
height: 630

Te wyspy jako pierwsze mogą być niezdatne do zamieszkania przez zmiany klimatu. Wśród nich turystyczny raj
type: item
date: 2023-11-15T12:57:45.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: Onet
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: wyspy
subject: zmiany klimatyczne
description: Postępujące zmiany klimatu prowadzą do tego, że atole mogą stać się niezdatne do zamieszkania. Żeby tak było, wcale nie muszą zniknąć pod wodą. Rosnący poziom mórz niesie różne skutki.
encoded: W tym artykule: Zmiany klimatu o ryzyko powodzi Które wyspy znikną jako pierwsze? Atole niezdatne do zamieszkania Co się dzieje na Tuvalu? Globalnie ocieplenie ma bezpośredni wpływ na to, jak zmienia się wygląd naszej planety, a przez to warunki życia. Topnienie lodowców przyczynia się do wzrostu poziomu mórz i oceanów. Woda musi jednak znaleźć gdzieś ujście. Wniosek jest więc oczywisty. Niektórym wyspom i nadmorskim miastom grozi podtopienie, a nawet całkowite zalanie. Zmiany klimatu o ryzyko powodzi Może się wydawać, że problem nie dotyczy Polski. Nic bardziej mylnego. Według naukowców PAN Gdańsk również może zostać częściowo zalany. I to już około 100 lat. Sytuacja jest jeszcze poważniejsza na atolach. To płaskie, koralowe wyspy uwielbiane przez turystów. Przede wszystkim są jednak domem dla flory, fauny i oczywiście ludzi. Przez to, że znajdują się zaledwie kilka metrów nad poziomem morza, są najbardziej narażone na zmiany klimatu, w tym podnoszący się poziom morza. Ryzyko nie jest bezprecedensowe. Już w ubiegłym stuleciu pod falami oceanu zniknęło pięć niezamieszkanych Wysp Salomona. Ich los mogą podzielić atole takie jak Malediwy, Tuvalu, Kiribati czy Wyspy Marshalla. Łącznie zamieszkuje je około miliona ludzi. Która z wysp jako pierwsza nie będzie nadawać się do zamieszkania z powodu zmiany klimatu? To wbrew pozorom nie jest łatwe pytanie. Które wyspy znikną jako pierwsze? Przede wszystkim naukowcy nie dysponują danymi, które pozwoliłyby przeprowadzić wiarygodne obliczenia i wizualizacje. Dlaczego? Co stoi na przeszkodzie zaawansowanym technikom badawczym? A to, że atole są niezwykle dynamicznymi wyspami. I to dosłownie. Jak tłumaczy Geronimo Gussmann, badacz z Globalnego Forum Klimatycznego, atole „zmieniają kształt, rosną, a czasami w bardzo szybkim tempie się złączają”. To stan koralowców zadecyduje, które wyspy dotrzymają kroku rosnącemu poziomowi wody. I tu w pewnym sensie zatacza się błędne koło. Jak wynika z badań przeprowadzonych w 2018 r., na Malediw…

malediwy-5d22209.jpg
width: 960
height: 540