National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-26T09:00:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Piraci i legendarne złoto. Wyniki badań wraku kończą wielowiekowy spór o jakość afrykańskiego kruszcu
items: Tu kobiety kopią złoto z niemowlętami przy biodrze – dotarliśmy do nielegalnych kopalni złota w Ghanie
items: W kobietach z Ghany widzi siebie z końcówki lat 80. "My nie pomagamy, my spłacamy dług" [WYWIAD]
items: Organizują warsztaty krawieckie dla młodych kobiet z Afryki. Jedna kupiona torba = roczne stypendium naukowe
items: Ghana, czyli Afryka dla początkujących
items: Prezent z Ghany
items: Kto otwiera szkoły, zamyka więzienia. Wywiad z Anną Goworowską

Piraci i legendarne złoto. Wyniki badań wraku kończą wielowiekowy spór o jakość afrykańskiego kruszcu
type: item
date: 2026-03-26T08:59:38.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ghana
subject: kolonializm
subject: kopalnie złota
subject: złoto
description: Przez stulecia europejscy kupcy i żeglarze powtarzali, że złoto z Afryki Zachodniej było celowo zafałszowywane. Oskarżenia kierowano przede wszystkim wobec handlarzy z ludu Akan. Dziś naukowcy wreszcie sprawdzili, ile było w tym prawdy. Pomogły im artefakty wydobyte z pirackiego wraku spoczywającego w morskich topielach.
encoded: Przez ponad tysiąc lat złoto z Afryki Zachodniej było jednym z najbardziej pożądanych towarów na świecie. Napędzało najpierw handel transsaharyjski, a później morskie kontakty z Europą. Jednak nasza wiedza o tych relacjach opierała się niemal wyłącznie na relacjach europejskich żeglarzy, które rzadko bywały neutralne. Dominującym motywem w źródłach z XVII i XVIII wieku, m.in. autorstwa Pietera de Mareesa czy Williama Bosmana, było przekonanie, że afrykańscy handlarze z ludu Akan systematycznie oszukiwali swoich partnerów. Czy Afrykanie „chrzcili” złoto? Według tych źródeł, złoto miało być celowo „rozcieńczane” srebrem, miedzią, a nawet mieszane z piaskiem i szkłem. Europejczycy, nie ufając jakości kruszcu, często niszczyli kunsztowne wyroby jubilerskie, traktując je jedynie jako surowiec do przetopienia. W efekcie ogromna część dziedzictwa kulturowego Afryki Zachodniej bezpowrotnie zniknęła w europejskich piecach hutniczych. Mimo tego, że brakowało fizycznych dowodów, które pozwoliłyby zweryfikować oskarżenia Europejczyków. Aż do teraz. Piraci pomagają rozwiązać zagadkę Przełom przyniosły badania wraku „Whydah Gally” – statku niewolniczego, który w 1717 roku został przejęty przez słynnego pirata Samuela „Czarnego Sama” Bellamy’ego i stał się jego okrętem flagowym. Jednostka zatonęła w tym samym roku podczas sztormu u wybrzeży Massachusetts, zabierając na dno łupy zrabowane z co najmniej 50 innych statków. Dzięki temu nieszczęśliwemu zdarzeniu, wrak stał się unikatową, precyzyjnie datowaną kapsułą czasu, chroniącą przedmioty, które nigdy nie trafiły do europejskich hut. We wraku było też kilkaset złotych artefaktów: od samorodków i monet, po fragmenty biżuterii wykonane z kruszcu z wydobywanego przez lud Akan – to dzisiejsze terytorium Ghany. To właśnie te przedmioty, wydobyte z morskich głębin posłużyły zespołowi pod kierownictwem dr. Tobiasa Skowronka z Uniwersytetu w Bonn do przeprowadzenia pionierskich analiz. Z wynikami można się zapoznać w czasopiśmie „npj Heri…

zloto-6b42c01.jpg
width: 1688
height: 1125

Tu kobiety kopią złoto z niemowlętami przy biodrze – dotarliśmy do nielegalnych kopalni złota w Ghanie
type: item
date: 2025-11-02T09:45:24.000Z
creator: Mariusz Śmiejek
subject: Fotografia
subject: afryka
subject: ghana
subject: kopalnie złota
subject: matka
description: Ghana skrywa dramatyczną rzeczywistość nielegalnych kopalń złota, które pochłaniają życie, zdrowie i przyszłość tysięcy kobiet. Ich codzienność to błoto i głód, ale też nadzieja — na godną przyszłość i szacunek. To wszystko oddają niezwykłe fotografie Mariusza Śmiejka opublikowane w październikowym wydaniu magazynu National Geographic Polska.
encoded: Spis treści: Ama w sercu galamsey Ciężka praca kobiet w kopalniach Codzienność górniczek Walka państwa z nielegalnym wydobyciem Ma bose, popękane stopy, nogi poorane starymi bliznami i oblepione zeschniętym pomarańczowym błotem kontrastującym z jej skórą. Owinięta wokół bioder wielokolorowa chusta podtrzymuje śpiące niemowlę, którego głowa ciężko opada na jej plecy. Ze szklanym wzrokiem stoi na krawędzi ogromnego wyrobiska, przygotowując się do zejścia. Na jej głowie spoczywa drewniana misa. Ama w sercu galamsey Poznajcie Amę. Dziesiątki metrów poniżej jej stóp przetrwanie miesza się z destrukcją. To miejsce, w którym z niewyobrażalnych ilości błota, w zaskakująco zorganizowanym chaosie, głównie za pomącą rąk, wydobywa się złoto. W środku tej wyrwy w ziemi pracuje ponad 6o mężczyzn i ok. 30 kobiet, którzy nieustannie kopią i płuczą tony ziemi. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/10/GalamseyM.Smiejek415720210417-57152dc.jpg" width="3000" height="4500" alt="OHEMAA Mieszka w rodzinnym gospodarstwie przekazywanym z pokolenia na pokolenie. Gdy jej mąż zachorował, przejęła jego obowiązki związane z domową produkcją węgla drzewnego. Zajmuje się tym po długich godzinach pracy w kopalni. Swój produkt sprzedaje na targu." title="OHEMAA Mieszka w rodzinnym gospodarstwie przekazywanym z pokolenia na pokolenie. Gdy jej mąż zachorował, przejęła jego obowiązki związane z domową produkcją węgla drzewnego. Zajmuje się tym po długich godzinach pracy w kopalni. Swój produkt sprzedaje na targu." /> Część mężczyzn na różnych wysokościach rozdrapuje kilofami ziemię, która opada pod ich stopy w gumiakach lub plastikowych klapkach. Inna grupa ładuje masę o kolorze rdzy do mis, które przenoszone są na głowie do miejsca płukania. Kolejne stanowisko znajduje się nieopodal zbiornika wodnego. Wypełnia je 12 długich koryt wyłożonych sztuczną trawą, wspartych na chwiejnych drewnianych słupkach. Są ustawione pod kątem w taki sposób, by wykorzystać siłę grawit…

GalamseyM.Smiejek727320200929-0372b37.jpg
width: 4500
height: 3000

W kobietach z Ghany widzi siebie z końcówki lat 80. "My nie pomagamy, my spłacamy dług" [WYWIAD]
type: item
date: 2020-09-07T08:28:18.000Z
creator: hannagadomska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: ghana
subject: kobiety
subject: Lifestyle
subject: Travel
subject: wywiady
description: - Chcemy dać im kompetencje i siłę - mówi Elżbieta Wojtczak, CEO agencji Communication Unlimited i inicjatorka programu pomocowego CU for Africa, który powstał z myślą o zdolnych dziewczętach z Afryki.
encoded: To chyba trudny moment, by - w całym morzu potrzeb - nieść pomoc właśnie kobietom z Afryki. Elżbieta Wojtczak: My tak naprawdę nie pomagamy, tylko zwracamy dług. To jest nasz obowiązek. Kwestia spłacenia kredytu, który zaciągnęliśmy wobec świata. Jeżeli przypomnimy sobie, co się działo w Polsce w latach 80. czy na początku lat 90., z jakiego miejsca myśmy startowali i gdzie z pomocą innych udało nam się dojść, to dostrzeżemy bardzo dużą analogię pomiędzy tym, w jakiej sytuacji jest obecnie wiele afrykańskich państw. Ta analogia dotyczy również pozycji kobiet? Tak, bo czego mogły się wówczas spodziewać polskie kobiety? Że 8 marca dostaną kwiatek i rajstopy, a tak naprawdę były trochę ludźmi drugiej kategorii, czymś w rodzaju personelu pomocniczego. Ja zaczynałam swoje życie zawodowe w latach ‘89-91 i dostałam szansę, którą udało mi się wykorzystać, dlatego jestem tu, gdzie jestem. Wcześniej jeździłam w czasie wakacji studenckich w różne miejsca, gdzie mogłam znaleźć zatrudnienie. Pracowałam „na zmywaku”, sprzątałam, robiłam takie prace, jakie mogła podjąć osoba startująca z mniej rozwiniętego kraju. Elżbieta Wojtczak - inicjatorka i ambasadorka akcji CU for Africa, CEO CU Communication Unlimited Na czym polegała szansa, którą pani dostała? To zjawisko wielowymiarowe. Przede wszystkim jako społeczeństwo dostaliśmy szansę wyrwania się z tego strasznego miejsca bez paszportów, z komunizmu, który blokował wszelkie formy przedsiębiorczości - do ustroju, w którym praca ma znaczenie i jeżeli człowiek jest zdeterminowany, może wiele osiągnąć. To były też różnego rodzaju programy pomocowe, jak choćby paczki z Niemiec czy Stanów rozdawane na plebaniach. Nawet nie chodzi o te słodycze i różne inne rzeczy, które wtedy dostawaliśmy, chodzi o poczucie, że nie jesteśmy sami, że są inne narody, które o nas pamiętają i o nas walczą tak, jak potrafią. To był dla nas kawałek zachodniego świata. W końcu to były też programy stypendialne dla młodych ludzi. Sama skorzystała pani z takiego…

w-kobietach-z-ghany-widzi-siebie-z-koncowki-lat-80-my-nie-pomagamy-my-splacamy-dlug-wywiad-z-elzbieta-wojtczak-communication-unlimited-5cda71b.jpeg
width: 2856
height: 1049

Organizują warsztaty krawieckie dla młodych kobiet z Afryki. Jedna kupiona torba = roczne stypendium naukowe
type: item
date: 2020-08-17T14:21:06.000Z
creator: hannagadomska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: ghana
subject: Lifestyle
subject: madagaskar
description: Jak zapewnić lepszą przyszłość młodym kobietom z Ghany i Madagaskaru? Polski projekt CU for Africa powstał, by dać realną szansę wydobycia się z biedy: edukację, zawód i wewnętrzną siłę.
encoded: Położona nad Zatoką Gwinejską Ghana znajduje się w momencie przełomowych zmian. Wprowadzone niedawno reformy sprawiły, że kraj wkroczył na ścieżkę państw rozwijających się. To ogromna szansa i zagrożenie. Jak pomóc młodym i zdolnym kobietom z Ghany, które zmagają się z problemem ubóstwa? Autorzy pomocowego projektu CU for Africa postanowili ułatwić im zdobycie edukacji i kompetencji zawodowych. Program jest wielowymiarowy – obejmuje stypendia dla uczennic, dzięki którym te będą mogły kształcić się dalej oraz warsztaty krawieckie, które młodym kobietom dadzą konkretny zawód i większe szanse na zdobycie pracy. To realna możliwość wydobycia się z biedy i stagnacji, bez konieczności emigrowania. Symbolem programu jest torba z tradycyjnym wzorem ludu Akhan z Ghany - KENTE - noszonym niegdyś przez władców. Torby z wyszytym wzorem powstają na kursach krawieckich dla kobiet w Afryce, dzięki umiejętnościom nabytym podczas warsztatów. Każdy kto wesprze akcję otrzyma taką właśnie unikalną, ekologiczną torbę. Dochód ze sprzedaży zasila konto fundacji. To realna pomoc: koszt zakupu torby pokrywa rok nauki w liceum dla jednej dziewczynki. - Edukacja, to najlepsze co możemy zrobić dla dzieci na całym świecie. Najlepsza i najmądrzejsza pomoc - mówi Elżbieta Wojtczak, inicjatorka akcji, CEO agencji Communication Unlimited. I zapewniają, że to nie są tylko piękne torby. To dawka mocy dla potrzebujących, znak zrozumienia i wsparcia. Akcja CU for Africa przekracza granice Ghany; ma służyć także innym miejscom w Afryce. Dlatego dochód ze sprzedaży toreb przeznaczony będzie również dla innych organizacji i placówek non-profit. Jedną z nich jest Akany Avoko Faravohitra – dom dla dziewcząt potrzebujących pomocy, położony w Antananarywie na Madagaskarze, jednym z najbiedniejszych miast na świecie. Dom zapewnia bezpieczne środowisko, opiekę zdrowotną, czyste ubrania, wyżywienie, ale i dostęp do edukacji: dziewczynki uczęszczają do szkoły i kształcą się w rzemiośle. To tutaj odbudowują wiarę …

cu-for-africa-7d30d50.jpeg
width: 790
height: 654

Ghana, czyli Afryka dla początkujących
type: item
date: 2019-11-06T03:00:00.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Współpraca reklamowa
subject: afryka
subject: ghana
subject: Odkryj Afrykę Ferrero
subject: podróże
subject: religie
subject: ryszard kapuściński
subject: Travel
subject: wierzenia
description: W czasie mojego afrykańskiego stypendium spotkałam prawdziwego króla Aszanti, święte małpy i najbardziej szykownych studentów na świecie
encoded: Co przypomina dworzec autobusowy w Akrze? Najbardziej przypomina tabor wielkiego cyrku, który zatrzymał się na krótki postój. Jest kolorowo i rozbrzmiewa muzyka. Autobusy są podobne raczej do wozów cyrkowych niż do luksusowych „pulmanów”, które suną po szosach Europy i Ameryki. Te w Akrze to jakby ciężarówki o drewnianych nadwoziach, które mają dach oparty na słupkach. Dzięki temu, że nie ma ścian, w czasie jazdy chłodzi nas zbawienny przewiew – tak drogę do Kumasi opisywał w Hebanie najlepszy polski reportażysta Ryszard Kapuściński. A teraz to ja jadę do Kumasi. Mam spędzić tam najbliższe siedem tygodni, w czasie których będę z ramienia studenckiej organizacji AIESEC szykować cykl szkoleń dla afrykańskich studentów. Z dwoma walizkami, ogromnym kapeluszem słomkowym i kremem przeciwsłonecznym z największym istniejącym filtrem w kieszeni czekam na autobus na dworcu autobusowym w Akrze. Od przylotu z Polski, czyli od wczoraj, cały czas myślę o Hebanie. I o tym, jak bardzo tamte opisy różnią się od tego, co widzę. Mijam biurowce, szklane domy i pole golfowe na obrzeżach miasta. Zaglądam do kawiarni, restauracji, eleganckich sklepów. Wszystko jest takie nowe i zadbane. Normalne. Dlaczego wyobrażałam to sobie zupełnie inaczej? Gdzie te kolorowe, cyrkowe furmanki przepełnione dzikimi zwierzętami i owocami, o których pisał Kapuściński? Zamiast ciężarówek z drewnianym podwoziem czeka na mnie klimatyzowany autokar. Żadnych problemów z przewiewem. Dwie rzeczy się jednak z opisami Kapuścińskiego zgadzają. Po pierwsze: napisy. Są wszędzie, na każdym wolnym kawałku przestrzeni autobusu, i zawsze dotyczą Boga, powinności, zakazów i moralnych pouczeń. Po drugie: rozkład jazdy, a raczej jego brak. Na pytanie: „Kiedy odjedzie autobus?”, zdumiony kierowca odpowiada: „Gdy się wszyscy zbiorą”. Czyli – jak się okazuje – za dwie godziny. Studencki szyk Droga za autobusem zaczyna się kurzyć. Krajobraz coraz bardziej przypomina ten stereotypowo afrykański. Coraz mniej budynków, drzew, ludzi…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/9a5c97c3d94628fde90a207aff6a3a9decabd1ce-ee704ed.jpeg
width: 2805
height: 1863

Prezent z Ghany
type: item
date: 2015-07-07T11:14:51.000Z
creator: hannagadomska
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: anna goworowska
subject: ghana
description: Wyjątkową niespodziankę z Ghany otrzymała redakcja Travelera. Rysunek, zdjęcia i kolorowe pozdrowienia przekazała Ania Goworowska – autorka projektu "Budujemy szkołę w Ghanie".
encoded: - Droga Redakcjo, po raz kolejny melduję wykonanie zadania! – zaczyna list Ania Goworowska. Ania jako wolontariuszka Fundacji Dzieci Afryki podjęła się realizacji projektu „Budujemy szkołę w Ghanie”. Rozpoczęła zbiórkę pieniędzy, zadeklarowała się jednak, że jeśli funduszy nie starczy, to szkołę wyposaży z własnej kieszeni. Ostatecznie na konto wpłynęło ponad dwa razy więcej pieniędzy! W 2013 roku w wiosce Bundoli nie tylko otwarto szkołę im. Ryszarda Kapuścińskiego, ale też zamontowano kolektor słoneczny i wybudowano studnię. Za swoją działalność Ania otrzymała Travelera 2013 w kategorii "Społeczna inicjatywa roku”. Fot. FB Budujemy szkołę w Ghanie W maju tego roku wróciła do Ghany z pomysłem realizacji kolejnego projektu „Edukacja pełna inspiracji”. Ponownie odwiedziła wioskę Bundoli i ośrodek edukacyjny „Study Center”. Na miejsce zawiozła zeszyty, piórniki, gry i pomysły na nauczanie, które inspiruje. Dzięki Ani do Bundoli trafił jeden z numerów Travelera oraz mapy National Geographic. 12 ogromnych map świata będzie służyć dzieciom w przedszkolu, szkole podstawowej, szkole średniej, a nawet na Uniwersytecie Medycznym w północnej Ghanie. Fot. Anna Goworowska - Wierzę, że będą cały czas zachęcać i inspirować do poznawania świata!” – pisze Ania. - Trudno mi przekazać radość dzieci, które podróżowały paluszkiem po mapie, aby odkrywać ten wielki świat. A od małych artystów z wybudowanej dzięki Ani szkoły otrzymaliśmy takie dzieło z dopiskiem "Ślę kolorowe pozdrowienia od dzieci ze szkoły podstawowej im. Ryszarda Kapuścińskiego w Bundoli w Ghanie! Wspólnie z dziećmi chciałabym rysunkowo podziękować za wkład w akcję Edukacja Pełna Inspiracji": A tak powstawało dzieło, które otrzymaliśmy: Fot. Anna Goworowska - Jeszcze raz bardzo dziękuję za wsparcie akcji „Edukacja Pełna Inspiracji” i pozytywną energię tuż przed wyjazdem. A przed wyjazdem udało nam się z Anią porozmawiać. Co czuła przed podróżą? Czego się spodziewała? Czego obawiała? Przeczytacie tutaj. Uznaliśmy, że dl…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e2aa68521fccd551e58bf0c0416810bf7243ffb4-d569300.jpeg
width: 3528
height: 2646

Kto otwiera szkoły, zamyka więzienia. Wywiad z Anną Goworowską
type: item
date: 2015-06-05T20:00:00.000Z
creator: hannagadomska
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: anna goworowska
subject: ghana
description: Kilka godzin przed wylotem do Ghany redakcję Travelera odwiedziła Ania Goworowska. Ania, która wybudowała szkołę w Ghanie. Dziś wraca tam z nowym projektem. Co zastanie na miejscu? Czego się spodziewa?
encoded: Ania jako wolontariuszka Fundacji Dzieci Afryki podjęła się realizacji projektu „Budujemy szkołę w Ghanie”. Zadeklarowała się, że jeśli pieniędzy nie starczy, to szkołę wyposaży za własne środki. Dzięki ogólnopolskiemu zrywowi pieniędzy wpłynęło na konto ponad dwa razy więcej! I tak w 2013 r. nie tylko otwarto szkołę, ale też zamontowano kolektor słoneczny i wybudowano studnię. A za realizację swojego pomysłu Ania otrzymała Travelera 2013 w kategorii "Społeczna inicjatywa roku”. Po dwóch latach wraca do Ghany z nowym projektem „Edukacja pełna inspiracji”. Co zastanie na miejscu? Czego się spodziewa? O swoich wrażeniach opowiedziała Travelerowi kilka godzin przed wylotem. Jak się czujesz przed podróżą? Inaczej niż dwa lata temu. Teraz wiem, do kogo jadę, a jadę do bliskich mi osób. W ciągu tych kilku tygodni niezwykle się ze sobą zżyliśmy. Jak odjeżdżałam, mówili mi: „Madame, please don’t go. Wiem, że szkoła działa i chcę zobaczyć jak. Chce zobaczyć dzieci, które w ciągu dwóch lat na pewno bardzo się zmieniły. Myślę, że dwa lata temu było więcej stresu – wyjeżdżałam na sześć tygodni, nie wiedziałam do kogo jadę i czego mam się spodziewać. Widziałam tylko kilka zdjęcia i słyszałam parę opowieści. Co na miejscu zdziwiło cię najbardziej? Kiedy jechałam tam pierwszy raz, wielu rzeczy nie rozumiałam albo wydawało mi się, że łatwo będzie je zmienić. Ale to są inne realia, których nie jesteśmy w stanie zrozumieć, oglądając je europejskim okiem. Musi upłynąć trochę czasu. Pierwsza rzecz , jakiej nie mogłam pojąć to, dlaczego nie wszystkie dzieci chodzą do szkoły. To jest coś, czego na razie nie da się przełamać. Wydawało mi się, że powodem jest mentalność rodzin, przecież edukacja w Ghanie jest bezpłatna. Teoretycznie. Dziecko musi być jednak wyposażone w mundurek, zeszyty, ołówek… I często przekracza to możliwości rodziców. Drugim powodem jest praca na polu. Kiedy są zbiory, wiele dzieci musi pomagać rodzicom. Szczególnie, że w północnej części Ghany jest tylko jedna pora d…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/4ec4589f8d6a7e43fa10548fb37dc461f9ebf262-f96d132.jpeg
width: 720
height: 540