National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-10-26T09:03:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Morze Śródziemne skrywa więcej historii niż niejedna encyklopedia. To akwen, który łączy kontynenty i kultury
items: Koło podbiegunowe – kraina zimna oraz trwających wiele miesięcy dni i nocy
items: Archipelag konfliktu. Jak Wyspy Kurylskie stały się zarzewiem sporów rosyjsko-japońskich
items: Zapraszamy na GeoArt Lublin Festival
items: Podróż przez największy i najbardziej zróżnicowany ocean Ziemi
items: Nie tylko Kamczatka. Oto 6 najbardziej niszczycielskich tsunami w historii
items: Znikające Morze Kaspijskie. Czy uratujemy największe jezioro świata?
items: Najwyższy szczyt Ameryki Północnej to...? Są dwie poprawne odpowiedzi na to pytanie
items: Zatoka Meksykańska ma mieć nową nazwę. Google z jasnym stanowiskiem
items: Kraje Bliskiego Wschodu – co warto wiedzieć, zanim ruszysz w podróż
items: Ognisty pierścień Pacyfiku jest obszarem o silnej aktywności sejsmicznej i wulkanicznej. Efektem są katastrofy
items: Największa depresja w Polsce. Gdzie znajduje się najniżej położone miejsce?
items: Jezioro Tanganika to prawdziwy kolos. Jest ponad 60 razy większe od Warszawy
items: Pustynia Namib to najstarsza pustynia na Ziemi. Jest też jedną z najsuchszych i najciemniejszych
items: Jan Czerski trafił na Syberię w ramach kary. Przekuł ją w długie i owocne badania naukowe
items: Stolica Brazylii często jest mylona z tym miastem. Dlaczego?
items: Zmiana na mapie Europy. Dwa państwa muszą wyznaczyć nowe granice
items: Największe państwo Afryki ma długą historię. Jednak formalnie istnieje dopiero od kilkudziesięciu lat
items: Największy kraj w Europie ma też najwięcej ludności. Ale gospodarkę ma dość słabą
items: Najwyższy szczyt Ukrainy jest popularnym celem wycieczek. Kiedyś przebiegała tędy granica Polski
items: Ile jest krajów w Europie? Nie wszystkie figurują na mapie
items: Wyżyna Tybetańska to największy i najwyższy płaskowyż na Ziemi. Wywiera wpływ na klimat całej planety
items: Kolumb przypisał sobie sukces wyprawy do Nowego Świata. Pominięto dwóch ważnych członków załogi
items: Największe rzeki świata budzą emocje. O ten tytuł wciąż konkurują Amazonka i Nil
items: Wielcy odkrywcy – nazwiska podróżników, które zapisały się na kartach historii

Morze Śródziemne skrywa więcej historii niż niejedna encyklopedia. To akwen, który łączy kontynenty i kultury
type: item
date: 2025-10-26T09:02:54.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: geografia
subject: morze
subject: morze śródziemne
description: Morze Śródziemne to jedno z najważniejszych mórz świata, od tysięcy lat pełniące rolę naturalnego pomostu między Europą, Afryką i Azją. To właśnie nad jego brzegami rozwijały się wielkie cywilizacje starożytności – Egipt, Grecja czy Rzym – które ukształtowały kulturę i historię całego regionu. Dziś Morze Śródziemne pozostaje nie tylko kluczowym szlakiem handlowym, lecz także wyjątkowym obszarem przyrodniczym, bogatym w gatunki endemiczne i unikalne ekosystemy. Stanowi zarazem jeden z najpopularniejszych kierunków turystycznych świata, łącząc walory krajobrazowe, kulturowe i gospodarcze.
encoded: Spis treści: Położenie i wielkość Morza Śródziemnego Fauna i flora Czy w Morzu Śródziemnym żyją rekiny? Morze Śródziemne to jeden z najbardziej rozpoznawalnych akwenów wodnych na świecie, który od tysięcy lat kształtuje historię, gospodarkę i kulturę całego basenu śródziemnomorskiego. Jak sama nazwa wskazuje, jest ono morzem śródziemnym, czyli takim, które w większości otoczone jest lądem i połączone z oceanem tylko wąskimi cieśninami. Położenie i wielkość Morza Śródziemnego Położone jest pomiędzy trzema kontynentami: Europą od północy, Afryką od południa oraz Azją od wschodu. Z Oceanem Atlantyckim łączy je Cieśnina Gibraltarska, a z Morzem Czerwonym – Kanał Sueski. Na wschodzie znajduje się także połączenie z Morzem Czarnym poprzez Bosfor i Morze Marmara. Powierzchnia Morza Śródziemnego wynosi około 2,5 mln km², a jego średnia głębokość przekracza 1400 m. Najgłębsze miejsce to Głębia Kalipso w Morzu Jońskim, która sięga około 5200 m. To sprawia, że Morze Śródziemne należy do największych mórz zamkniętych na świecie. Charakterystyczną cechą Morza Śródziemnego jest wysokie zasolenie – średnio 33–39‰, co wynika z silnego parowania w gorącym klimacie i ograniczonej wymiany wód z Atlantykiem. Dzięki temu jego barwa i przejrzystość są wyjątkowe, a wody Morza Śródziemnego należą do najbardziej rozpoznawalnych na świecie. Najważniejsze wyspy Morza Śródziemnego Morze Śródziemne obfituje w wyspy, które stanowią nie tylko atrakcję turystyczną, ale i ważne punkty historyczne oraz gospodarcze. Największe i najbardziej znane z nich to: Sycylia (Włochy) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym, znana z czynnego wulkanu Etna i bogatej historii sięgającej czasów starożytnych Greków i Rzymian, Sardynia (Włochy) – druga co do wielkości wyspa, znana z kultury nuragijskiej i podejrzeń, że może być ona mityczną Atlantydą, Cypr – strategicznie położona wyspa na wschodzie, od wieków będąca miejscem krzyżowania się wpływów greckich, tureckich i bliskowschodnich, Korsyka (Francja) – ojczyzna…

morze-srodziemne-8662601.jpg
width: 2000
height: 1334

Koło podbiegunowe – kraina zimna oraz trwających wiele miesięcy dni i nocy
type: item
date: 2025-10-04T10:16:12.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: antarktyka
subject: arktyka
subject: biegun północny
subject: biegun południowy
subject: geografia
description: Koło podbiegunowe jest najbardziej na północ lub południe wysuniętym regionem na Ziemi. Znajdują się tam terytoria należące do kilku krajów, choć prawdziwymi władcami są tam zwierzęta.
encoded: Spis treści: Dzień i noc polarna Życie za północnym kołem podbiegunowym Zimna Arktyka, zimniejsza Antarktyda Kołem podbiegunowym nazywamy obszar rozciągający się wokół geograficznego bieguna. Znajduje się on na północ lub południe od równoleżnika 66°33’, choć dokładna linia szerokości geograficznej ulega niewielkim zmianom i od lat powoli przesuwa się. Każdego roku przesuwa się średnio o około 15 metrów. Zjawisko to wynika z grawitacyjnego oddziaływania Księżyca, które powoduje „kołysanie” osi Ziemi. Naturalne siły odpowiadają więc za przesuwanie się koła podbiegunowego i nie ma to związku ze zmianami klimatycznymi. Dzień i noc polarna Obszary w obrębie koła podbiegunowego doświadczają skrajnych różnic długości dnia – latem słońce świeci tam przez długi czas, a zimą pojawia się na wyjątkowo krótko. W dniu przesilenia letniego – zazwyczaj 20 lub 21 czerwca – w obrębie północnego koła podbiegunowego słońce w ogóle nie zachodzi. Dla odmiany w przesilenie zimowe (21 lub 22 grudnia) słońce w ogóle nie wschodzi. Liczba kolejnych dni ciemności lub światła rośnie w miarę przesuwania się na północ. Na samym biegunie północnym cały rok można przeżyć niejako w jeden dzień – doświadcza się tam sześciu miesięcy ciemności i sześciu miesięcy światła. Okresy te nazywa się nocą polarną i dniem polarnym. Zjawiska tak długich dni i nocy wynika bezpośrednio z nachylenia osi Ziemi. Po prostu w trakcie zimy na półkuli północnej jej północna część odchylona jest od słońca, a cień Ziemi obejmuje biegun północny. Latem sytuacja jest odwrotna. Te same zjawiska występują na obszarze antarktycznego koła podbiegunowego. Leży ono wokół bieguna południowego. Tam również występuje jeden dzień, kiedy słońce nie zachodzi oraz jeden dzień, kiedy nie wschodzi, ale dni te są odwrotne w porównaniu z kołem podbiegunowym północnym. Życie za północnym kołem podbiegunowym Otaczający biegun północny Ocean Arktyczny pokryty jest grubą warstwą lodu, choć z powodu zmian klimatycznych lód ten niestety topnieje. …

kolo-podbiegunowe-09e01c3.jpg
width: 2000
height: 1500

Archipelag konfliktu. Jak Wyspy Kurylskie stały się zarzewiem sporów rosyjsko-japońskich
type: item
date: 2025-10-04T08:44:00.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: geografia
subject: japonia
subject: rosja
subject: wyspy
description: Wyspy Kurylskie to wulkaniczny archipelag łączący geograficznie Japonię z Rosją. Od ostatnich trzech wieków jest to terytorium sporne. Właśnie przez południowe Wyspy Kurylskie lub, jak nazywa się je w Japonii, Terytoria Północne, Rosja i Japonia do dziś nie podpisały traktatu pokojowego po drugiej wojnie światowej.
encoded: Spis treści: Powstanie Wysp Kurylskich W pierścieniu ognia Ajnowie na Kurylach Między Rosją a Japonią Znajdujący się między Hokkaido a Kamczatką, długi na 1200 kilometrów wulkaniczny archipelag liczy 56 wysp o łącznej powierzchni ponad 10 tysięcy kilometrów kwadratowych. Jest to niewiele mniej niż obszar Libanu. Na tym terenie mieszka około 20 tysięcy ludzi, głównie pracowników wielkich rosyjskich przetwórni rybnych. Bo wyspy te, poza znaczeniem strategicznym, są miejscem zaopatrzenia w ryby ogromnego terytorium rosyjskiego. Powstanie Wysp Kurylskich Archipelag Kurylski jest centralną częścią łuku wyspowego Kuryle–Kamczatka, obejmującego wschodnie Hokkaido, Wyspy Kurylskie oraz południową Kamczatkę. Składa się on z dwóch głównych grzbietów: Małego Grzbietu Kurylskiego i Wielkiego Grzbietu Kurylskiego. Mały Grzbiet obejmuje Półwysep Nemuro we wschodnim Hokkaido, grupę wysp Habomai i Shikotan, a dalej na północny wschód przechodzi w podmorski Grzbiet Witiazia. Wielki Grzbiet obejmuje Półwysep Shiretoko na Hokkaido oraz wszystkie pozostałe wyspy Kurylskie – od Kunashiru aż po Shumshu – i południowy kraniec Półwyspu Kamczackiego. Dane geologiczne wskazują, że powstanie Archipelagu Kurylskiego rozpoczęło się w okresie późnej kredy (ok. 90 mln lat temu), kiedy duży fragment skorupy ziemskiej zderzył się z kontynentem syberyjskim tworząc strefę subdukcji, która zapoczątkowała powstanie rowu Kurylsko-Kamczackiego oraz późniejszy wulkanizm. Aktywność wulkaniczna i wypiętrzanie w rejonie Małego Grzbietu nasiliły się w paleocenie i eocenie, gdy grzbiet Kula–Pacyfik uległ subdukcji pod rów Kurylsko-Kamczacki. Prawdopodobnie właśnie wtedy Mały Grzbiet wynurzył się z morza. Choć formowanie głównego łańcucha Kuryl rozpoczęło się około 30 milionów lat temu, osady wskazują, że wyspy nie wynurzyły się ponad powierzchnię morza aż do wczesnego pliocenu. W pierścieniu ognia Zarówno Kamczatka jak i Wyspy Kurylskie znajdują się w obrębie pacyficznego pierścienia ognia – strefy częstych tr…

wyspy-kurylskie-bffc22f.jpg
width: 2000
height: 1333

Zapraszamy na GeoArt Lublin Festival
type: item
date: 2025-09-08T05:00:10.000Z
subject: Współpraca reklamowa
subject: geografia
description: GeoArt Lublin Festival to interdyscyplinarne wydarzenie artystyczne, które łączy muzykę, sztuki plastyczne, fotografię, film i taniec w spójną opowieść o naszej planecie. Artyści, inspirowani zjawiskami geograficznymi, procesami przyrodniczymi i pięknem krajobrazów, zapraszają do refleksji nad majestatem Ziemi i współczesnymi wyzwaniami środowiskowymi.
encoded: GeoArt Lublin Festival towarzyszy Kongresowi Geografii Polskiej 2025 „Geografia bez granic” W programie festiwalu Diaporama – spektakl audiowizualny – Marek Kucharczyk i Wojciech Zgłobicki zaprezentują wyjątkowe zdjęcia ukazujące geologiczne i geograficzne cuda świata – od struktur kryształów i śladów dawnych organizmów po monumentalne pustynie i góry. Obrazy dopełni elektroniczna muzyka Rafała Rozmusa, podkreślająca dynamikę i emocjonalną głębię prezentowanych kadrów. Koncert symfoniczny: „Symfonia Ziemi”– Orkiestra Tomasza Momota oraz gitarzysta Marek Raduli wraz z sekcją smyczkową z Filharmonii Lubelskiej im. Henryka Wieniawskiego z Lublina oraz Chórem Uniwersyteckim UMCS im. Jadwigi Czerwińskiej przedstawią symfonię inspirowaną dźwiękami natury i energią naszej planety. Tradycyjne instrumentarium w połączeniu z nowoczesnymi technologiami stworzy sugestywną opowieść o harmonii globu. Wizualizacje zsynchronizowane z muzyką zilustrują kolejne etapy ewolucji Ziemi – od narodzin oceanów po współczesne krajobrazy. Koncert zakończy występ Krzysztofa Cugowskiego. „TerrArte” – wystawa plakatów artystycznych prezentuje 20 najlepszych prac wyłonionych w konkursie plakatowym zorganizowanym w ramach GeoArt Festiwalu. Zaproszeni artyści zmierzyli się z tematem nieożywionej przyrody, tworząc autorskie interpretacje procesów geologicznych, form mineralnych, zjawisk atmosferycznych i wodnych. Przegląd filmów geograficznych – selekcja filmów dokumentalnych prezentujących piękno przyrody, procesy geograficzne i problemy środowiskowe, takie jak zmiany klimatyczne, urbanizacja czy degradacja środowiska. Spektakl taneczny: „ETERON” – Teatr Tańca zMYsł działający przy ACKiM UMCS „Chatka Żaka” zaprezentuje spektakl inspirowany czterema żywiołami: Ziemią, Wodą, Powietrzem i Ogniem. Taniec stanie się metaforą piątego żywiołu – siły życia i ruchu. Geomapping – Fasady budynków w centrum Lublina ożyją dzięki pokazowi mappingu autorstwa Pawła Łuciuka. Projekcje inspirowane krajobrazem i proc…

Kongres-Geografii-Polskiej-grafika11-041e2ae.png
width: 1418
height: 1018

Podróż przez największy i najbardziej zróżnicowany ocean Ziemi
type: item
date: 2025-08-31T12:32:56.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: geografia
subject: ocean spokojny
subject: oceany
description: Ocean Spokojny nie zawsze wyglądał tak, jak dziś. Jego dno wciąż się zmienia – każdego roku w wyniku erupcji podwodnych wulkanów powstają nowe wyspy, a inne znikają pod powierzchnią wody. Pacyfik najpewniej kryje w sobie także nieodkryte gatunki, gdyż dotąd zbadaliśmy niewielką część jego głębin. To ocean, który wciąż pisze swoją historię, a my dopiero uczymy się ją czytać.
encoded: Spis treści: Powierzchnia i głębokość Oceanu Spokojnego Wyspy Oceanu Spokojnego – mozaika kultur i przyrody Klimat i zjawiska pogodowe Oceanu Spokojnego Życie w Oceanie Spokojnym – ekosystemy i bioróżnorodność Znaczenie Oceanu Spokojnego dla człowieka Ocean Spokojny, znany jest również jako Pacyfik lub Ocean Wielki. Jego nazwa ma swoje źródła w czasach wielkich odkryć geograficznych. W 1520 roku portugalski żeglarz Ferdynand Magellan przepłynął przez cieśninę nazwaną później jego imieniem i wypłynął na rozległy, spokojny wówczas akwen. Zachwycony stosunkowo łagodną pogodą i brakiem gwałtownych sztormów, nazwał go „Mar Pacifico”, co oznacza „morze spokojne”. Z biegiem czasu określenie to utrwaliło się w językach europejskich jako „Pacyfik” lub „Ocean Spokojny”. Alternatywna nazwa, Ocean Wielki, nawiązuje do imponującej powierzchni tego akwenu, który zajmuje niemal jedną trzecią całkowitej powierzchni Ziemi. Warto jednak pamiętać, że „spokojny” charakter jest w dużej mierze umowny. Pacyfik jest areną potężniejszych tajfunów, burz tropikalnych i tsunami. Nazwa nadana przez Magellana oddaje raczej chwilowe wrażenie żeglarza niż rzeczywistą naturę tego oceanu. Powierzchnia i głębokość Oceanu Spokojnego Ocean Spokojny jest absolutnym rekordzistą pod względem wielkości. Zajmuje około 155,6 miliona kilometrów kwadratowych, co stanowi blisko jedną trzecią całej powierzchni Ziemi i prawie połowę powierzchni wszystkich oceanów razem wziętych. Jego rozciągłość od wschodu do zachodu sięga około 19 800 kilometrów, co czyni go nie tylko największym, ale i najbardziej rozległym akwenem na planecie. Średnia głębokość wynosi około 4 280 metrów, ale w najgłębszym punkcie (Rowie Mariańskim) dno znajduje się na poziomie około 10 924 metrów. Można zatem śmiało wysnuć tezę, że również pod względem głębokości Pacyfik bije rekordy. Dno Oceanu Spokojnego jest niezwykle zróżnicowane – obok ogromnych równin abisalnych występują tam podmorskie góry wulkaniczne, grzbiety oceaniczne oraz głębokie…

ocean-spokojny-cdbcb15.jpg
width: 4032
height: 2268

Nie tylko Kamczatka. Oto 6 najbardziej niszczycielskich tsunami w historii
type: item
date: 2025-07-30T05:45:06.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: geografia
subject: kamczatka
subject: katastrofy
subject: tsunami
subject: tsunami w japonii
description: Największe tsunami w historii zostawiły po sobie ślady, które zmieniły losy całych społeczności. Dziś natura ponownie o sobie przypomniała – silne trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,5 nawiedziło rosyjski półwysep Kamczatka, wywołując panikę i ewakuacje. Jakie są przyczyny tych katastrof i co łączy je z dzisiejszymi wydarzeniami?
encoded: Spis treści: Jak powstaje tsunami i dlaczego bywa tak śmiercionośne? Tsunami na wschodnim wybrzeżu Japonii, 2011 rok Tsunami w Indonezji, 1883 rok Tsunami na Morzu Południowochińskim, 1782 rok Tsunami w Portugalii, 1755 rok Tsunami w starożytnej Grecji, 1500 rok p.n.e. Tsunami na Oceanie Indyjskim, 2004 rok Do tragicznych skutków tsunami prowadzą najczęściej podwodne trzęsienia ziemi, erupcje wulkanów lub osuwiska. Fale o wysokości kilkudziesięciu metrów uderzają wtedy w ląd z siłą nieporównywalną z żadnym innym żywiołem. Choć rozwój technologii pozwala dziś szybciej ostrzegać ludność, potężne wstrząsy – takie jak to, które dziś sparaliżowało rosyjską Kamczatkę – przypominają, że natura wciąż ma przewagę. Przypominamy 6 najbardziej niszczycielskich tsunami w historii i analizujemy, co było ich bezpośrednią przyczyną. Jak powstaje tsunami i dlaczego bywa tak śmiercionośne? Tsunami to jedno z najbardziej niszczycielskich zjawisk. Przemieszczające się z ogromną prędkością potężne fale nie oszczędzają niczego, co napotykają na swojej drodze. Każde tsunami wywołuje ogromne straty materialne, ale nie to jest najgorsze, bo budynki i drogi można odbudować. Większość takich katastrof pochłania masę istnień ludzkich. Czym właściwie jest to przerażające zjawisko? Mówiąc o tsunami, na myśli trzeba mieć falę oceaniczną, wywołaną innym zjawiskiem noszącym znamiona katastrofy naturalnej: rozpadem lodowców, podwodnym trzęsieniem ziemi lub wybuchem wulkanu. Tsunami może być też następstwem upadku meteorytu lub asteroidy. W miejscu wzbudzenia fala zaczyna rozchodzić się pierścieniowo. Na otwartym morzu, gdzie nie napotyka żadnych przeszkód naturalnych, wzburzona woda osiąga prędkość dochodzącą do 900 km/godz. W takich warunkach fala tsunami osiąga długość kilkuset kilometrów, ale jaj wysokość to maksymalnie kilkadziesiąt centymetrów. Zjawisko spiętrzenia wody ma miejsce dopiero w obszarach strefy brzegowej. Wówczas fala może osiągnąć kilkadziesiąt metrów lub więcej. Najwięcej takich …

tsunami-GettyImages-159952838-f950eaf.jpg
width: 2036
height: 1472

Znikające Morze Kaspijskie. Czy uratujemy największe jezioro świata?
type: item
date: 2025-04-14T08:50:45.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Przyroda
subject: azja
subject: geografia
subject: jeziora
description: Morze Kaspijskie to geograficzny paradoks. Nie jest ani prawdziwym morzem, ani zwykłym jeziorem. Naukowcy ostrzegają, że ten ważny dla regionu zbiornik wodny kurczy się w oczach. Niegdyś potężny akwen, dziś stoi przed groźbą losu podobnego do Morza Aralskiego.
encoded: Spis treści: Nie-morze czy nie-jezioro? Geograficzna zagadka Relikt prehistorycznego oceanu Bogactwo i przekleństwo: ropa, gaz i kawior Morze Kaspijskie znika Geopolityczny kocioł Wyjątkowa fauna i flora Morze Kaspijskie, choć nazwa może sugerować otwarty akwen, jest w rzeczywistości największym jeziorem świata. Powierzchnia Morza Kaspijskiego przekracza 370 tys. km2 – to więcej niż obszar Polski. Bezodpływowe akweny takie jak ten najbardziej narażone są na wpływy klimatyczne, działalność człowieka i geopolityczne napięcia. W ostatnich dekadach Morze Kaspijskie przechodzi dynamiczne przemiany, które mogą być ostrzeżeniem dla całego regionu – a może i planety. Nie-morze czy nie-jezioro? Geograficzna zagadka Choć często określane mianem morza, Morze Kaspijskie nie ma połączenia z żadnym oceanem. To endoreiczne jezioro – czyli takie, które nie posiada odpływu do innych zbiorników wodnych. Skąd więc ta nazwa? Najpewniej z powodu ogromnych wymiarów. Historyczne źródła wskazują, że nazwa pochodzi od starożytnego ludu Kaspów, zamieszkującego południowo-zachodnie wybrzeża akwenu. W starożytności Morze Kaspijskie miało większe znaczenie niż dziś. Było elementem antycznych szlaków handlowych, łączących Europę z Azją. Rzymianie, Grecy i Persowie nie mieli wątpliwości, że to morze. Dziś jednak geolodzy klasyfikują je jednoznacznie jako jezioro – choć wyjątkowe. Woda w tym niezwykłym naturalnym zbiorniku wodnym jest lekko słonawa – średnie zasolenie to ok. 12,8 promila, czyli mniej niż połowa tego, co w Oceanie Atlantyckim. Jednak różnice zasolenia są znaczne. W północnej części, gdzie wpadają wody Wołgi, woda bywa niemal słodka, podczas gdy południowe rejony bywają niemal tak słone, jak w morzu. Relikt prehistorycznego oceanu To, że dzisiaj Morze Kaspijskie nie ma połączenia z oceanem nie znaczy, że dawniej takie połączenia nie było. Akwen jest pozostałością po pradawnym oceanie – Tetydzie – który istniał w mezozoiku, zanim rozdzieliły się kontynenty. Około 5,5 miliona lat temu…

Morze-Kaspijskie-73bd4f0.jpg
width: 1000
height: 750

Najwyższy szczyt Ameryki Północnej to...? Są dwie poprawne odpowiedzi na to pytanie
type: item
date: 2025-02-04T07:55:18.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka północna
subject: geografia
subject: góry
subject: Odkrywca
subject: przyroda usa
description: Denali, czyli najwyższy szczyt górski w Ameryce Północnej jest znany pod dwiema nazwami. Druga to upamiętnienie jednego z prezydentów USA. Prezydent Donald Trump chce do niej wrócić zaledwie 10 lat po tym, jak obecną nazwą ustanowił Barack Obama.
encoded: Spis treści: Szczyt Denali to perła Alaski Historia sporu o górę Denali Prezydent Donald Trump chce zmiany nazwy Denali Denali to jednocześnie najwyższy szczyt górski położony i w granicach USA i całego kontynentu północnoamerykańskiego. Góra mierząca 6190 m n.p.m. leży na terenie Parku Narodowego Denali w stanie Alaska. Szczyt Denali to perła Alaski W kontekście ostatnich zmian nazw geograficznych i planów zakupu Grenlandii przez USA warto przypomnieć, że najbardziej wysunięty na północ stan również trafił w granice Stanów Zjednoczonych na drodze kupna. 30 marca 1867 r. USA kupiły Alaskę od Rosji z inicjatywy sekretarza stanu Williama Sewarda. Transakcja, początkowo uznana za zbędny wydatek, miała kluczowe znaczenie strategiczne – zwiększała terytorium kraju i otwierała dostęp do Arktyki. Rosja sprzedała Alaskę, by uniknąć jej przejęcia przez Brytyjczyków i pozyskać fundusze po wojnie krymskiej. Z czasem zakup okazał się korzystny – odkryto tam bogate złoża złota, ropy i innych surowców. Obecnie Alaska uchodzi za jedno z najpiękniejszych i najbardziej odizolowanych miejsc na świecie. Powierzchnię 1 723 337 kilometrów kw. zamieszkuje niewiele ponad 620 tys. osób, z czego większość z nich to populacja miasta Anchorage. Turystów, nie tylko z kontynentalnych stanów, ale i innych części świata do Alaski przyciąga surowa natura. Szczególną popularnością cieszy się Park Narodowy Denali, który swoją nazwę zawdzięcza najwyższej górze na kontynencie. I to właśnie nazwa szczytu Denali wróciła na nagłówki na początku tego roku. Nieprzypadkowo zbiegło się to z ponownym objęciem posady prezydenta USA przez Donalda Trumpa. Wróćmy jednak do początku sporu, który trwa już od ponad 100 lat. Kwestia ta budzi emocje zarówno na szczeblu stanowym, jak i federalnym. Historia sporu o górę Denali Góra, znana przez rdzennych mieszkańców Alaski jako Denali (co w języku Koyukon Athabaskan oznacza „Wielki”), została nazwana Mount McKinley w 1896 roku przez poszukiwacza złota Williama Dickeya. …

Gora-Denali-2f762ee.jpg
width: 5086
height: 3422

Zatoka Meksykańska ma mieć nową nazwę. Google z jasnym stanowiskiem
type: item
date: 2025-02-03T15:45:37.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: geografia
subject: google maps
subject: Odkrywca
description: Zatoka Meksykańska czy Amerykańska? Jeśli wierzyć temu, co zapowiada prezydent Donald Trump, czeka nas kilka zmian w nazwach geograficznych. Jedna z nich ma dotyczyć właśnie Zatoki Meksykańskiej.
encoded: Spis treści: Zatoka Meksykańska na mapie świata Zatoka Meksykańska kiedyś i dziś Nowa nazwa Zatoki Meksykańskiej Google na „tak” dla Zatoki Amerykańskiej Zatoka Meksykańska z perspektywy Europy może wydawać się odległym akwenem o niejasnym znaczeniu ekologicznym i politycznym, jednak nie bez powodu ponownie jest na językach. Tym razem nie w kontekście katastrofy ekologicznej z 2010 roku. Mowa o eksplozji platformy wiertniczej Deepwater Horizon, która 15 lat temu doprowadziła do wycieku ropy w Zatoce Meksykańskiej – uważa się go za największy w historii. Wyciek trwał blisko trzy miesiące. W tym czasie życie straciło nie tylko kilkunastu pracowników platformy wiertniczej, ale też dziesiątki tysięcy ptaków i ssaków morskich. Do dziś jednym z symboli tej tragedii są pelikany z piórami posklejanymi ropą. 15 lat temu ich zdjęcia obiegły niemal cały świat. Tym bardziej, niepokoi fakt, że w Zatoce Meksykańskiej nadal stosuje się szkodliwe dla środowiska metody wydobycia ropy. Wynika tak z raportu opublikowanego w 2021 roku przez Center for Biological Diversity w USA. Zatoka Meksykańska na mapie świata Zatoka Meksykańska znajduje się u wybrzeży Ameryki Północnej. Ograniczają ją półwyspy Jukatan i Floryda, a od Morza Karaibskiego oddziela Kuba. Z Morzem Karaibskim łączy ją Cieśnina Jukatańska, a z otwartym oceanem – Cieśnina Florydzka. Zatoka ma powierzchnię około 1,6 mln km kw. i osiąga maksymalną głębokość 5203 m. Klimat zwrotnikowy przynosi roczne opady rzędu 1000–1200 mm. Temperatury wód powierzchniowych wahają się od 17–18°C zimą na północy do 30°C latem na południu. Nad zatoką leżą Meksyk, Stany Zjednoczone i Kuba. Zatoka Meksykańska kiedyś i dziś Obecnie wody Zatoki Meksykańskiej leżą w granicach trzech państw: Meksyku (wybrzeże od Półwyspu Jukatan po stan Tamaulipas), Stanów Zjednoczonych (wybrzeża Teksasu, Luizjany, Missisipi, Alabamy i Florydy) i Kuby (południowo-wschodnia część zatoki graniczy z wodami wyspy). Historycznie region był miejscem narodzin wielu rdzenny…

Zatoka-Meksykanska-215aa87.jpg
width: 1035
height: 541

Kraje Bliskiego Wschodu – co warto wiedzieć, zanim ruszysz w podróż
type: item
date: 2025-01-26T13:22:43.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: bliski wschód
subject: geografia
description: To tu narodziła się cywilizacja. Kraje Bliskiego Wschodu to mozaika państw, które łączy bogata historia, kulturowa różnorodność i tradycje kulinarne. Na podróżujących czekają tu najstarsze miasta na świecie, pustynne oazy i niezwykle gościnni mieszkańcy.
encoded: Spis treści: Gdzie leży Bliski Wschód? Kim są mieszkańcy Bliskiego Wschodu? Co warto zobaczyć w krajach Bliskiego Wschodu? Ile krajów leży na Bliskim Wschodzie? Skąd pochodzi nazwa „Bliski Wschód”? O czym warto pamiętać, podróżując na Bliski Wschód? Bliski Wschód to kolebka cywilizacji. To w tym regionie, a dokładniej w dorzeczu Tygrysu i Eufratu, rozwinęły się pierwsze miasta-państwa Mezopotamii. Starożytne imperia, takie jak Babilonia, Asyria czy Persja, odegrały kluczową rolę w kształtowaniu historii świata. To tu powstały jedne z najsłynniejszych budowli na Ziemi – egipskie piramidy czy Świątynia Salomona w Jerozolimie. Znajdująca się na półwyspie Synaj góra, gdzie według tradycji Mojżesz otrzymał tablice z Dziesięcioma Przykazaniami, jest jednym z najważniejszych miejsc dla religii monoteistycznych. Dziś serce Bliskiego Wschodu bije w Dubaju, Dosze czy Rijadzie, miastach, które łącząc ultranowoczesne wieżowce z zabytkowymi starówkami, stały się nowymi symbolami regionu. Gdzie leży Bliski Wschód? Region Bliskiego Wschodu rozciąga się od wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego po Zatokę Perską oraz od Półwyspu Arabskiego po góry Iranu. Przyglądając się fizycznej mapie świata, zobaczymy w tej części świata duże obszary obejmujące góry, pustynie, wyżyny i wybrzeża. Niektóre z tych miejsc są szczególnie znane. W Jordanii znajduje się majestatyczna pustynia Wadi Rum, zwana „marsjańską doliną”. To tu powstało wiele popularnych filmów fantastycznonaukowych, jak „Lawrence z Arabii” czy „Diuna”. W Libanie można z kolei jednego dnia zjeżdżać na nartach w Górach Libanu i kąpać się w Morzu Śródziemnym. Wielu turystów przyciąga położone na granicy Izraela i Jordanii Morze Martwe. To najniżej położony punkt na Ziemi. Woda tego niezwykłego akwenu jest tak słona, że nie sposób w niej utonąć. Kim są mieszkańcy Bliskiego Wschodu? Bliski Wschód zamieszkują Arabowie, Persowie, Kurdowie, Turcy, Ormianie i wiele innych grup etnicznych. Każda z nich ma swoje tradycje, język i kuchnię. …

kraje-bliskiego-wschodu-muskat-GettyImages-1132742003-833b87b.jpg
width: 2121
height: 1414

Ognisty pierścień Pacyfiku jest obszarem o silnej aktywności sejsmicznej i wulkanicznej. Efektem są katastrofy
type: item
date: 2024-12-28T10:28:07.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: geografia
subject: ocean spokojny
subject: ruchy sejsmiczne
subject: wulkany
description: Ognisty pierścień Pacyfiku jest „odpowiedzialny” za większość zachodzących na naszej planecie katastrof naturalnych. Nie jest to specjalnie zaskakujące. W rozległej strefie, okalającej Ocean Spokojny, znajdują się 452 aktywne wulkany. Jaki jest przebieg ognistego pierścienia Pacyfiku? Dlaczego niszczycielskie erupcje i potężne wstrząsy są tam na porządku dziennym? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Co to ognisty pierścień Pacyfiku? Zasięg ognistego pierścienia Pacyfiku Z czego wynika aktywność sejsmiczna i wulkaniczna ognistego pierścienia Pacyfiku? Wulkany w ognistym pierścieniu Pacyfiku Trzęsienia ziemi w ognistym pierścieniu Pacyfiku W Polsce czynne wulkany nie występują, a trzęsienia ziemi należy zaliczyć do zjawisk niezwykle rzadkich i o niewielkiej sile. Są jednak obszary, gdzie niszczycielskie wstrząsy i potężne erupcje są niemal codziennością. Do takich należy ognisty pierścień Pacyfiku. To właśnie tam odnotowuje się większość zachodzących na naszej planecie zjawisk sejsmicznych i wulkanicznych. Co to ognisty pierścień Pacyfiku? Mówiąc o ognistym pierścieniu Pacyfiku (pacyficznym pierścieniu ognia lub okołopacyficznym pasie sejsmicznym), na myśli trzeba mieć strefę często występujących trzęsień ziemi i erupcji wulkanicznych. Na ten obszar składają się rowy oceaniczne, łuki wyspowe i aktywne wulkany, tworzące umowny pierścień, okalający niemal cały Ocean Spokojny. To właśnie tam znajduje się większość czynnych wulkanów. Łącznie jest ich 452, a w obszarze ognistego pierścienia Pacyfiku dochodzi do ponad 80 proc. wszystkich trzęsień ziemi. Ognisty pierścień Pacyfiku nie jest ewenementem w dziejach Ziemi Należy podkreślić, że obszary o wysokiej aktywności wulkanicznej i sejsmicznej powstawały na naszej planecie na długo przed nastaniem naszej ery. Podobna strefa geotektoniczna ukształtowała się około 500 milionów lat temu, w kambrze. W tamtym czasie większość lądów tworzyło jeden superkontynent – Gondwanę. Wokół ogromnego obszaru, który obejmował współczesną Amerykę Południową, Afrykę, Australię, Nową Zelandię, Antarktydę, Madagaskar i południowe fragmenty Europy, powstał gigantyczny pas łuków wyspowych, basenów zaułkowych, rowów oceanicznych i wysp wulkanicznych. Właściwie należy tu mówić o dwóch strefach. Pierwsza przebiegała wzdłuż współczesnej Ameryki Południowej oraz północnej i zachodniej Afryki. Druga formowała się po przeciwległej stro…

pierscien-ognia-e8b0202.jpg
width: 1000
height: 625

Największa depresja w Polsce. Gdzie znajduje się najniżej położone miejsce?
type: item
date: 2024-12-27T09:54:06.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: depresja
subject: geografia
subject: polska
subject: pomorze
subject: teren
subject: województwo pomorskie
subject: województwo warmińsko-mazurskie
description: Największa depresja w Polsce, czyli najniżej położone miejsce w naszym kraju, zlokalizowana jest obok wsi Marzęcino w województwie pomorskim. Znajduje się 2,2 m pod poziomem morza. Ale nie zawsze tak było. Przez wiele lat inna miejscowość na Żuławach Wiślanych była pod tym względem liderem.
encoded: Spis treści: Największa depresja w Polsce. Detronizacja po wielu latach Żuławy Wiślane – najniższy region Polski Największa depresja w Polsce – jak ją odwiedzić? Najniższe depresje na świecie Wszystkie „naj” są uważane za magnesy dla ruchu turystycznego. Dlatego przyznanie tytułu najniżej położonego miejsca w Polsce jest nie tylko ważne z naukowego punktu widzenia, ale też ze względów wizerunkowych. Największa depresja w Polsce. Detronizacja po wielu latach W „Małym Roczniku Statystycznym Polski” (wydawanym przez Główny Urząd Statystyczny) w 2022 roku podano zaskakującą dla wielu osób informację. Otóż okazało się, że zmieniła się lokalizacja najniższego punktu w Polsce. Przez wiele lat największa polska depresja (czyli obszar położony poniżej poziomu morza) znajdowała się w Raczkach Elbląskich i wynosiła 1,8 m pod poziomem morza. Tymczasem od 2022 roku GUS oficjalnie uznał, że liderem jest wieś Marzęcino zlokalizowana również na Żuławach Wiślanych w województwie pomorskim, kilkanaście kilometrów na północny zachód od Raczków Elbląskich. „Nowa” największa depresja w Polsce jest głębsza o 40 cm i wynosi 2,2 m. Najniższe miejsce w Polsce zlokalizowane jest w obrębie dawnego dna Zalewu Wiślanego w miejscu określanym Zakątkiem Stobieńskim. Obszar ten wynurzył się z wody w 1943 roku. Wówczas Niemcy wybudowali przepompownie w Osłonce. Została ona zniszczona, gdy hitlerowcy opuszczali Prusy Wschodnie, uciekając przed Armią Czerwoną w czasie ostatniej fazy II wojny światowej. Wówczas woda ponownie zalała ten teren. Polder ponownie osuszono na przełomie 1948 i 1949 roku. Najniższy punkt w Polsce zlokalizowali wspólnie geodeta Jacek Gross i historyk Edmund Łabieniec już w 2013 roku. Pomocne w tym zadaniu było wykorzystanie lotniczego skanowania laserowego i urządzenia LiDAR. Kilka lat musiały potrwać procedury, aby uznać Marzęcino za lidera pod tym względem. Żuławy Wiślane – najniższy region Polski Żuławy Wiślane nie są przypadkowo miejscem, gdzie od lat znajduje się największ…

Najwieksza-depresja-w-Polsce-de189ae.jpg
width: 3648
height: 2736

Jezioro Tanganika to prawdziwy kolos. Jest ponad 60 razy większe od Warszawy
type: item
date: 2024-12-26T12:05:49.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: afryka
subject: geografia
subject: jeziora
subject: podróże
description: Jezioro Tanganika to jeden z największych i najbardziej fascynujących akwenów na świecie. Położone w sercu Afryki Wschodniej jezioro zachwyca swoją bioróżnorodnością, imponującą wielkością i unikatowymi cechami geograficznymi.
encoded: Spis treści: Jezioro Tanganika na mapie Ryby z jeziora Tanganika Czy w jeziorze Tanganika można pływać? Klimat wokół jeziora Tanganika Jezioro Tanganika a zmiany klimatu Ciekawostki o jeziorze Tanganika Jeziora w Afryce Jezioro Tanganika to drugie pod względem wielkości jezioro słodkowodne na świecie (po Bajkale), jeśli chodzi o objętość i głębokość. Akwen ten ma ogromne znaczenie dla Afryki zarówno pod względem geograficznym, biologicznym, jak i turystycznym. Jego wody znajdują się w granicach aż czterech państw: Burundi, Demokratycznej Republiki Kongo, Tanzanii i Zambii. Jezioro Tanganika na mapie Jezioro Tanganika znajduje się w Wielkich Rowach Afrykańskich, które są wynikiem aktywności tektonicznej. Jezioro rozciąga się na długości aż 673 kilometrów, od Tanzanii na północy, przez Demokratyczną Republikę Konga i Burundi, po Zambię na południu. Tanganika zajmuje powierzchnię około 32 900 km kw i osiąga maksymalną głębokość wynoszącą 1 470 metrów. Tak ogromne rozmiary sprawiają, że jest to najdłuższe jezioro słodkowodne na świecie. Jezioro odgrywa kluczową rolę w systemie hydrologicznym regionu, odprowadzając wodę poprzez rzekę Lukuga do rzeki Kongo, a następnie do Oceanu Atlantyckiego. Ryby z jeziora Tanganika Jezioro Tanganika jest domem dla niezwykle zróżnicowanego ekosystemu. Zamieszkuje je ponad 350 gatunków ryb, z czego większość to gatunki endemiczne. To oznacza, że nie występują nigdzie indziej na świecie. Najsłynniejsze z nich to ryby z rodziny pielęgnicowatych charakteryzujące się barwnym ubarwieniem i różnorodnymi zachowaniami społecznymi. Pielęgnice z Tanganiki są szczególnie cenione przez akwarystów na całym świecie. Przykłady to Neolamprologus brichardi, znany jako „książę z Burundi” czy Tropheus moorii, ryba o żywych barwach. Również ryby z rodziny sardynkowatych, takie jak Limnothrissa miodon, mają ogromne znaczenie dla lokalnych społeczności, które opierają swoje życie na rybołówstwie. Czy w jeziorze Tanganika można pływać? Pływanie w jeziorze Tang…

Jezioro-Tanganika-511c875.jpg
width: 4896
height: 3264

Pustynia Namib to najstarsza pustynia na Ziemi. Jest też jedną z najsuchszych i najciemniejszych
type: item
date: 2024-11-17T11:56:31.000Z
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: geografia
subject: namibia
subject: pustynia namib
subject: pustynie
description: Gdzie znajduje się najstarsza pustynia na Ziemi? W Afryce, a konkretnie w Namibii. To pustynia Namib.
encoded: Spis treści: Namib – najstarsza pustynia na Ziemi Krajobraz pustyni Namib Oryks i martwe bagno Pustynia Namib – podstawowe informacje Ciekawostki o najstarszej pustyni na Ziemi Pomarańczowy, żółty, czerwony, rdzawy, purpurowy, karmazynowy. Przesuwające się słońce barwi wydmy na dziesiątki odcieni. Ten odbywający się każdego dnia spektakl hipnotyzuje. Namib to najstarsza pustyniana Ziemi. Może mieć nawet 80 mln lat. Jest też, obok południowoamerykańskiej pustyni Atakama, jednym z najsuchszych miejsc na świecie. Smagane wiatrem diuny przesuwają się, zmieniają kształt, formują od nowa. Najwyższe osiągają grubo powyżej 300 m. Wspinaczka na ich szczyt daje możliwość spojrzenia po horyzont, zmierzenia się z pustką. Namib – najstarsza pustynia na Ziemi Nazwa tej pustyni (Namib) w języku plemienia Nama oznacza „miejsce, w którym nic nie ma”. W rzeczywistości jednak wciąż coś tu się dzieje. Oko natrafia na feerię barw. Śledzi tropy zostawione przez pustynne zwierzęta – gekony, żmije karłowate, kameleony, jaszczurki. Znajduje welwiczję, mało atrakcyjną roślinę, która wydaje się jednak nieśmiertelna. Najstarsze jej okazy mają ponad 2,5 tys. lat. Krajobrazu nie burzą nitki asfaltu, słupy wysokiego napięcia, domy. Prędzej niż człowieka spotyka się tu strusie przebiegające przed maską auta, oryksy pędzące po piachu lub dzikie świnie, których wysuszone mięso służyło za prowiant dla wędrowców już setki lat temu. Z kolei na okolicznej sawannie zobaczymy żyrafy, zebry, słonie, antylopy gnu, nosorożce. Nie przypadkiem Namibia była pierwszym krajem na świecie, który wpisał obowiązek ochrony zwierząt do konstytucji. Krajobraz pustyni Namib Ziarenka piasku na pustyni Namib są delikatne, rdzawe i okrągłe. Kiedy biorę je do ręki, mam ciary na plecach. Może dlatego, że właśnie stoję, a raczej grzęznę, w najstarszej pustyni na Ziemi? A może dlatego, że to właśnie z piachem trafiały do Oceanu Atlantyckiego wszystkie diamenty, jakie posiada Namibia? Wychodzę na wschód słońca, zapadając się w w…

najstarsza-pustynia-cacdc1d.jpg
width: 1000
height: 667

Jan Czerski trafił na Syberię w ramach kary. Przekuł ją w długie i owocne badania naukowe
type: item
date: 2024-11-10T12:02:39.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: badania naukowe
subject: geografia
subject: geologia
subject: naukowcy
subject: polacy
subject: syberia
description: Jan Czerski wielkimi literami zapisał swoje nazwisko historii nauki. Jego osiągnięcia w zakresie geologii, paleontologii i badań Syberii miały ogromne znaczenie, zarówno do Polski, jak i dla Rosji, gdzie spędził większość swojego życia. W jaki sposób polski badacz trafił do tej niegościnnej krainy? Na to inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Kim był Jan Czerski? Życiorys Jana Czerskiego Najważniejsze osiągnięcia Jana Czerskiego Śmierć Jana Czerskiego Jan Czerski pozostawił po sobie imponujący dorobek naukowy. Jego prace w dziedzinie geologii, paleontologii i geografii Syberii są kamieniem milowym w badaniach nad tym niegościnnym regionem. Przyglądając mapom azjatyckiej części Rosji, łatwo można zauważyć, że nazwisko polskiego badacza pojawia się na nich nader często. Kim był Jan Czerski? Jan Czerski zapisał się w historii jako wybitny geolog, paleontolog, przyrodnik i jeden z najbardziej zasłużonych badaczy rozległej Syberii. Był także powstańcem styczniowym. Za udział w zrywie spadły na niego carskie represje. Na Syberię trafił przymusowo, ale został tam z własnej woli. Życiorys Jana Czerskiego Jan Czerski urodził się 15 maja 1845 roku, w majątku Swolna (na terenie dzisiejszej Białorusi). Pochodził z drobnoszlacheckiej rodziny, która wywodziła się z okolic Mińska. Nauki pobierał w gimnazjum w Wilnie, które wówczas było jednym z najważniejszych ośrodków kształcenia na terenie zaboru rosyjskiego. W trzeciej klasie przeniósł się do Instytutu Szlacheckiego. Gdy wybuchło powstanie styczniowe, przygotowywał się do matury. Udział w powstaniu styczniowym Podobnie jak wielu jego rówieśników, Czerski przyłączył się do walki o niepodległość Polski. Mimo że miał dopiero osiemnaście lat, nie brakowało mu odwagi i determinacji w walce z zaborcą. Po upadku zrywu, został ujęty przez rosyjskie wojska. Jako uczestnika powstania, skazano go na zesłanie w głąb Imperium Rosyjskiego. Zesłanie na Syberię i przymusowa służba w wojsku Karę odbywał w liniowym batalionie w Omsku. Była to niezwykle surowa kara, zwłaszcza że Czerski był młodym, wątłym chłopakiem. Sześcioletnia służba w carskiej armii mocno nadwątliła jego zdrowie, co miało o sobie dać znać w przyszłości. Warunki były wyjątkowo trudne, ale młody zesłaniec nie był pozostawiony samemu sobie. W Omsku trafił pod opiekę Polaków – inżyniera Marczewskiego i n…

JanCzerski-191af58.jpg
width: 1200
height: 630

Stolica Brazylii często jest mylona z tym miastem. Dlaczego?
type: item
date: 2024-10-13T06:30:01.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka południowa
subject: brazylia
subject: geografia
subject: podróże
subject: stolica
description: Stolica Brazylii nie jest największym miastem tego południowoamerykańskiego kraju. Co więcej, pod względem turystyki ustępuje przynajmniej dwóm innym brazylijskim metropoliom. Jakie miasto jest więc stolicą Brazylii i czy warto je odwiedzić? Oto najważniejsze informacje i podpowiedzi.
encoded: Spis treści: Stolica Brazylii zaskakuje architekturą Brasília dla turystów Co zobaczyć w stolicy Brazylii? Stolica Brazylii – ciekawostki Jaka jest stolica Brazylii? Podróżnicy i pasjonaci geografii z pewnością znają odpowiedź na to pytanie. Stolicą największego kraju Ameryki Południowej nie jest ani Rio de Janeiro, ani Sao Paulo. Warto jednak podkreślić, że Rio było stolicą Brazylii do 1960 r. Ponad 60 lat temu honory przejęła jednak zaprojektowana od podstaw w połowie XX wieku Brasília. Stolica Brazylii zaskakuje architekturą Brasília to jedno z najbardziej nietypowych miast świata. Choć kojarzy się z biurokratycznym centrum Brazylii, jej historia, architektura i znaczenie są fascynujące i pełne zaskakujących szczegółów. Na pierwszy rzut oka Brasília przypomina bardziej gigantyczny eksperyment architektoniczny niż klasyczne miasto. Stolica Brazylii została zaprojektowana przez znanego brazylijskiego architekta Oscara Niemeyera oraz urbanistę Lúcio Costę. Plan miasta z lotu ptaka przypomina kształtem samolot lub ptaka z rozpostartymi skrzydłami. Centralną aleję miasta, Monumental Axis, wzdłuż której znajdują się najważniejsze budynki administracyjne, otaczają równoległe linie dróg, nadając miastu futurystyczny charakter. Całość została podzielona na funkcjonalne strefy: osiedla mieszkalne, handlowe, biurowe czy rządowe, co nadaje porządek i klarowność. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych budynków jest Katedra Matki Bożej z Aparecidy, której nowoczesna struktura z żebrami wznoszącymi się ku niebu symbolizuje otwartość ku boskości. Inne ważne budowle w stolicy Brazylii to m.in. Kongres Narodowy czy Palácio do Planalto – siedziba prezydenta. Mimo że infrastruktura miasta nie jest wiekowa, została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1987 roku. Jest to rzadki przypadek, gdzie całe miasto – od samego projektu po indywidualne budynki – uznano za przykład „arcydzieła ludzkiego geniuszu twórczego”. Brasília dla turystów Brasília to centrum polityczne kraju. Zn…

Stolica-Brazylii-czesto-jest-mylona-0007ad5.jpg
width: 2121
height: 1414

Zmiana na mapie Europy. Dwa państwa muszą wyznaczyć nowe granice
type: item
date: 2024-10-02T12:00:11.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: geografia
subject: globalne ocieplenie
subject: szwajcaria
subject: włochy
description: Zmiany klimatu wpływają nie tylko na środowisko, ale i geopolitykę. Szwajcaria i Włochy zmuszone są renegocjować swoje granice w wyniku cofania się alpejskich lodowców, wytyczających historyczne bariery.
encoded: Spis treści: Topniejące Alpy powodują zmiany na mapie świata Zmiany klimatu a granice państw Co odkrywają topniejące lodowce? Zmiany klimatu są odczuwalne na wiele sposobów w zależności od regionu. Jednym z bardziej dotkliwych skutków globalnego ocieplenia jest przyspieszenie topnienia lodowców. To z kolei prowadzi do zmiany ukształtowania terenu, a niekiedy również konieczności zmiany dotychczasowych granic państw. Dzieje się tak chociażby w przypadku alpejskich lodowców, które od dekad pełniły funkcję naturalnych barier między krajami. Wraz z postępującym globalnym ociepleniem kolosy szybko się jednak cofają, zmuszając Szwajcarię i Włochy do nowych ustaleń terytorialnych. Aby jak najlepiej wyjaśnić to zjawisko, zaważmy, że w wyniku rosnących temperatu, od 2022 roku szwajcarskie lodowce straciły 6% swojej masy, a w 2023 roku kolejne 4%. Eksperci ostrzegają, że tempo tych zmian może jeszcze przyspieszyć Topniejące Alpy powodują zmiany na mapie świata Największy lodowiec Alp, Aletsch, może całkowicie zniknąć w ciągu jednego pokolenia, jeśli nie uda się ograniczyć emisji gazów cieplarnianych. Obserwowane w ostatnich latach szybkie topnienie lodowców to efekt rosnących temperatur, ciepłych okresów letnich oraz niewystarczających opadów śniegu zimą. Eksperci ze Szwajcarskiej Sieci Monitorowania Lodowców (Glamos) ostrzegają, że przy obecnym tempie topnienia nie ma szans na zahamowanie tego procesu bez globalnych działań na rzecz ograniczenia zmian klimatu. Zmiany granic państw spowodowane naturalnymi procesami zachodzącymi w wyniku topnienia lodowców mogą być coraz częstsze w Europie. Najnowszy przykład dotyczy Szwajcarii i Włoch, które zmuszone były renegocjować przebieg granic w Alpach, w okolicach góry Matterhorn. Zmiany obejmą regiony Plateau Rosa, Rifugio Carrel i Gobba di Rollin, gdzie znajduje się wiele popularnych ośrodków narciarskich. Rząd Szwajcarii zatwierdził porozumienie dotyczące nowych granic z Włochami, które zostały przesunięte z powodu topnienia lodowc…

Alpejskie-miasteczko-w-Szwajcarii-325c496.jpg
width: 12000
height: 6395

Największe państwo Afryki ma długą historię. Jednak formalnie istnieje dopiero od kilkudziesięciu lat
type: item
date: 2024-08-15T06:26:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: afryka
subject: geografia
subject: kraje
subject: Travel
description: Afryka, nazywana kolebką ludzkości, ma niezwykle długą i barwną historię, która rozpoczyna się już w czasach prehistorycznych. To właśnie tam odnaleziono najstarsze ślady bytności przodków naszego gatunku. Dziś drugi pod względem wielkości kontynent jest zamieszkany przez niemal 1,5 mld osób. Jakie jest największe państwo Afryki? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Jakie jest największe państwo w Afryce? Stolica największego państwa w Afryce Historia największego państwa w Afryce Współczesna historia Algierii Afryka jest podzielona na ponad 50 suwerennych państw, których łączna powierzchnia przekracza 30 milionów kilometrów kwadratowych. Tak ogromny obszar tworzy istny kalejdoskop krajobrazów, w którym rozległe pustynie mieszają się z obszarami górskimi i gęstymi lasami równikowymi. Który z afrykańskich krajów jest największy? Jakie jest największe państwo w Afryce? Największe państwo Afryki to Algieria – kraj położony w Afryce Północnej, nad Morzem Śródziemnym. Jego powierzchnia to 2 381 740 kilometrów kwadratowych. Oznacza to, że Demokratyczną Republikę Konga, drugi na liście największych afrykańskich krajów, wyprzedza zaledwie o 36 882 kilometry kwadratowe. Algieria jest destynacją wybieraną przez turystów lubiących nieoczywiste kierunki. Kiedyś poznawali ją i opisywali wielcy podróżnicy, chcący „oswoić” obcy i nieprzyjazny Czarny Ląd. Podróż po Algierii odbył między innymi Ferdynand Ossendowski. Jeden z największych podróżników spisał swoje wrażenia w książce zatytułowanej „Pod smaganiem samumu”. Sahara: narodziny pustyni. "Nie sposób jej sobie wyobrazić" Sahara jest tak wielka, tak piękna, i tak zróżnicowana. Przejechałem tylko mały jej kawałek. Ale zobaczyłem miejsce, w którym rodzi się pustynia. Położenie Jak już wspomnieliśmy, Algieria leży w Afryce Północnej. Na wschodzie graniczy z Tunezją i Libią, na zachodzie z Mauretanią, Saharą Zachodnią i Marokiem, natomiast na południu – z Nigrem i Mali. Północna granica lądowa jest wyznaczona linią brzegową Morza Śródziemnego. Podział administracyjny Algierii Kraj jest podzielony na 48 wilajetów. Nazwa określająca te jednostki administracyjne pochodzi od arabskiego słowa „waliyah”, które oznacza „zarządzać”. Jest stosowana od 1864 roku. Wówczas wskazywała na prowincje mieszczące się w granicach Imperium Osmańskiego. Ludność Algierię w większości zamieszkują Ara…

najwieksze-panstwo-afryki-ma-dluga-historie-jednak-formalnie-istnieje-dopiero-od-kilkudziesieciu-lat-fot-shutterstock-4a7f7a6.jpg
width: 1000
height: 667

Największy kraj w Europie ma też najwięcej ludności. Ale gospodarkę ma dość słabą
type: item
date: 2024-08-05T08:04:01.000Z
creator: redakcja
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: europa
subject: geografia
subject: kraje
subject: Travel
description: Można wziąć pod uwagę powierzchnię, ludność lub ekonomię. Jaki jest największy kraj w Europie? W poniższym artykule odpowiadamy na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Największy kraj w Europie pod względem powierzchni Największy kraj w Europie pod względem liczby ludności Największy kraj w Europie pod względem gospodarki Największy kraj w Europie – Rosja Mówiąc o Europie w ujęciu geograficznym robimy pewne uproszczenie. Kontynenty Europa oraz Azja tworzą w rzeczywistości jeden kontynent – Eurazję. Granica między nimi jest wytyczona dość arbitralnie. Prowadzi to do sporów np. o to, czy Elbrus to najwyższy szczyt Europy, czy tylko jeden ze szczytów azjatyckich. Trudności pojawiają się też przy różnego rodzaju rankingach. Załóżmy, że chcemy wyłonić największy kraj w Europie. Jakiego kryterium użyjemy? Warto przypomnieć, że współczesna Europa jest podzielona na 46 państw (a uwzględniając Kosowo – na 47). W granicach Europy w całości leżą 43 kraje. Największy kraj w Europie pod względem powierzchni Europa zajmuje powierzchnię około 10 523 000 km kw. Biorąc pod uwagę całkowitą powierzchnię państwa, największe kraje w Europie to: Znamy wyniki World Happiness Report 2022. Do najszczęśliwszego kraju dolecimy z Polski w niecałe 2 godziny Które kraje na świecie są najszczęśliwsze? Odpowiedź przynosi coroczny raport World Happiness Report przygotowywany na zlecenie Organizacji Narodów Zjednoczonych. Rosja – 17 098 242 km kw., Kazachstan – 2 724 900 km kw., Turcja – 783 562 km kw., Francja – 643 801 km kw., Ukraina – 603 550 km kw. Z powierzchnią 312 696 km kw. Polska w tym zestawieniu plasuje się na pozycji 11. Warto jednak pamiętać, że Rosja, Kazachstan i zwłaszcza Turcja w sporej części leżą w Azji. Francja ma natomiast liczne terytoria zależne poza Europą. Jeśli uwzględniamy tylko tereny Starego Kontynentu, ranking wygląda tak: Rosja – 3 969 100 km kw., Ukraina – 603 550 km kw. Francja – 551 695 km kw., Hiszpania – 505 370 km kw., Szwecja – 450 295 km kw. Polska wówczas przesuwa się na miejsce 9. Największy kraj w Europie pod względem liczby ludności Inną miarą w tym rankingu może być liczba mieszkańców danego kraju. Stary…

najwiekszy-kraj-w-europie-ma-tez-najwiecej-ludnosci-ale-gospodarke-ma-dosc-slaba-fot-sweet-tomato-shutterstock-com-4eff2d1.jpg
width: 1000
height: 667

Najwyższy szczyt Ukrainy jest popularnym celem wycieczek. Kiedyś przebiegała tędy granica Polski
type: item
date: 2024-05-27T07:01:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: europa
subject: geografia
subject: góry
subject: szczyty
subject: Travel
subject: ukraina
description: Czarnohora to bez wątpienia najpopularniejsze pasmo górskie u naszych wschodnich sąsiadów. Nic dziwnego, bo to właśnie tam wznosi się najwyższy szczyt Ukrainy. Przed laty przebiegała tam granica polsko-czechosłowacka, a dziś miejsce to jest obiektem pielgrzymek rzeszy górołazów, którzy pragną postawić stopę na wierzchołku Howerli. Ile metrów mierzy najwyższa góra Ukrainy? Jak dostać się na sam szczyt? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Ile metrów mierzy Howerla? Gdzie znajduje się najwyższy szczyt Ukrainy? Historia najwyższego szczytu Ukrainy Historia wejść na Howerlę Wejście na Howerlę Howerla, najwyższy szczyt Ukrainy, to obowiązkowa góra do zdobycia dla wszystkich, którzy chcą „posiąść” Koronę Europy. Nie jest tak wysokim wierzchołkiem jak choćby najwyższy szczyt Niemiec, ale czy należy to rozpatrywać w kategoriach wady? Niekoniecznie. Mniejsza wysokość to łatwiejsze podejście, a to czyni Howerlę bardziej dostępną. Mimo że wierzchołek tylko nieznacznie przekracza granicę dwóch tysięcy metrów, ze szczytu i tak rozpościerają się fantastyczne widoki. Ile metrów mierzy Howerla? Howerla jest nie tylko najwyższym szczytem Ukrainy, ale także najwyższym wierzchołkiem Beskidów. Wznosi się na wysokość 2061 m n.p.m. Stoki góry mają ok. 1100 metrów wysokości. Gdzie znajduje się najwyższy szczyt Ukrainy? Howerla należy do Beskidów Wschodnich. Znajduje się w północno-zachodniej części pasma Czarnohory (obszar Karpackiego Parku Narodowego). Malownicze zbocza góry są porośnięte lasami bukowymi i iglastymi, powyżej których rozpoczyna się piętro łąk subalpejskich. Historia najwyższego szczytu Ukrainy Zanim omówimy szlaki wiodące na sam szczyt Howerli, najpierw rzućmy okiem na bogatą historię góry. W tym miejscu trzeba bowiem wspomnieć, że Howerla przez długi czas stanowiła naturalną granicę. Pierwsze samotne zimowe pokonanie Trasy Zakarpackiej przez Ukrainkę 14 lutego 2022 r. Alina Kosovska dokonała pierwszego zimowego przejścia w pojedynkę przez największą atrakcję ukraińskich Bieszczadów. Kilka dni później, ruszyła do walki o swój kraj. Do 1772 roku roku przebiegała tam linia graniczna oddzielająca Koronę Królestwa Polskiego od Królestwa Węgier, a przed II wojną światową obszar ten był naturalną granicą polsko-czechosłowacką. Po aneksji Rusi Podkarpackiej góra była granicą polsko-węgierską, do 28 września 1939 roku (formalnie do 31 grudnia 1945 roku). Na szlakach do dziś można natknąć się na da…

najwyzszy-szczyt-ukrainy-jest-popularnym-celem-wycieczek-fot-shutterstock-0772130.jpg
width: 1000
height: 669

Ile jest krajów w Europie? Nie wszystkie figurują na mapie
type: item
date: 2024-05-04T09:28:03.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: europa
subject: geografia
subject: kraje
subject: Travel
description: Ile jest krajów w Europie? Odpowiedź na to pytanie nie jest taka oczywista. Działania społeczne, polityczne i militarne kształtowały Europę przez wiele lat. Na mocy porozumień i traktatów pokojowych wykrystalizował się podział politycznej mapy Starego Kontynentu, który obejmuje kilkadziesiąt państw. Wśród nich znalazło się kilka, których terytorium w większości leży w Azji, a niektóre nie są uznawane na arenie międzynarodowej. Zatem ile jest krajów w Europie? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Ile jest krajów w Europie? Który europejski kraj jest najstarszy? Który europejski kraj jest najmłodszy? Największy i najmniejszy kraj w Europie Europejskie kraje częściowo uznawane i nieuznawane na arenie międzynarodowej Europejskie mikronacje Europejskie granice są wynikiem trwających przez wiele lat działań politycznych. Należy jednak podkreślić, że kształt współczesnej mapy Starego Kontynentu ugruntował się w XX wieku. Wtedy doszło do rozpadu Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i zjednoczenia Niemiec. Ile jest krajów w Europie? Współczesna Europa jest podzielona na 46 państw (a uwzględniając Kosowo – na 47). W granicach Europy w całości leżą 43 kraje, natomiast trzy – Federacja Rosyjska, Kazachstan i Turcja – większość swojego terytorium mają w Azji. Do Europy należy zaliczyć także terytoria zależne Wielkiej Brytanii (Gibraltar, Guernsey, Saint Helier i Wyspę Man), Danii (Wyspy Owcze) i Norwegii (Jan Mayen i Svalbard). Który europejski kraj jest najstarszy? Historia Europy sięga tysięcy lat wstecz. Pierwszym ogniwem europejskiego łańcucha najprawdopodobniej była cywilizacja minojska, która wywarła silny wpływ na późniejsze ludy hellenistyczne. Powszechnie wiadomo, że Grecja jest kolebką cywilizacji Zachodu, jednak czy to właśnie ten kraj należy uznać za najstarszy w Europie? To zależy. Oto 10 miejsc, w których (praktycznie) nie spotkasz Polaków Gdzie jechać na urlop, by uniknąć towarzystwa rodaków? Do tych miejsc Polacy podróżują najrzadziej. Wiele europejskich państw ma długą historię, która kształtowała się na przestrzeni wieków. Które jest najstarsze? Ten aspekt można rozpatrywać na kilka sposobów, choćby przez pryzmat istnienia kraju jako jednostki politycznej lub ciągłości historycznej jego terytorium. Grecja czy San Marino? Dzieje Grecji są burzliwe, a rzymskie podboje przerwały historyczną ciągłość kraju. Oceniając znaczenie pojęcia „najstarsze państwo” właśnie pod tym kątem, należy uznać, że to miano należy się San Marino – najs…

ile-jest-krajow-w-europie-nie-wszystkie-figuruja-na-mapie-fot-getty-images-fac9fc2.jpg
width: 2121
height: 1414

Wyżyna Tybetańska to największy i najwyższy płaskowyż na Ziemi. Wywiera wpływ na klimat całej planety
type: item
date: 2024-02-12T07:52:07.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: azja
subject: geografia
subject: himalaje
subject: Travel
subject: tybet
description: Wyżyna Tybetańska jest nazywana „trzecim biegunem Ziemi”, ale nie w związku z położeniem geograficznym, a ze względu na wpływ, jaki ten olbrzymi obszar wywiera na klimat panujący na całej planecie. Dziś żyją tam miliony osób, a jednak obszar ten charakteryzuje się niską gęstością zaludnienia. Co warto wiedzieć na temat jednego z najbardziej fascynujących miejsc na Ziemi? Poniżej wymieniamy najciekawsze informacje o najwyższej wyżynie świata.
encoded: W tym artykule: Gdzie leży Wyżyna Tybetańska? Roślinność Wyżyny Tybetańskiej Dlaczego Wyżyna Tybetańska ma niewielką gęstość zaludnienia? Odkrycia naukowców na Wyżynie Tybetańskiej Ma ogromną powierzchnię. Rozpościera się na rekordowej wysokości. Otaczają ją potężne łańcuchy górskie. Wyżyna Tybetańska to największy i najwyższy płaskowyż. Ten geologiczny fenomen powstał w następstwie zderzenia dwóch płyt tektonicznych: eurazjatyckiej i indyjskiej. Ukształtował się tam unikatowy ekosystem, co sprawia, że ogromna wyżyna jest przedmiotem zainteresowania naukowców różnych dziedzin. Gdzie leży Wyżyna Tybetańska? Mówiąc o Wyżynie Tybetańskiej, na myśli trzeba mieć obszar rozciągający się w Azji Centralnej. Niemal w całości leży na terytorium Chin. Jedynie niewielkie fragmenty zachodniego skraju rozległej wyżyny stanowią przedmiot sporu między Chińską Republiką Ludową a Indiami. Wyżyna Tybetańska zajmuje powierzchnię ok. 2,5 miliona kilometrów kwadratowych. Rozciąga się na wysokości od 4000 do 5000 metrów n.p.m. Geograficzne granice tego obszaru wyznaczają potężne łańcuchy górskie: Pamir i Karakorum na zachodzie, Hengduan Shan na wschodzie, Kunlun, Ałtyn-Tag i Qilian Shan na północy i Himalaje na południu. Roślinność Wyżyny Tybetańskiej Położenie geograficzne determinuje warunki klimatyczne, jakie panują na Wyżynie Tybetańskiej. Na rozległym płaskowyżu występuje klimat podzwrotnikowy kontynentalny, wybitnie suchy. W większości miejsc, roczna suma opadów zamyka się w przedziale 100–200 mm. Tylko w częściach południowo-wschodniej i południowej opady osiągają odpowiednio 1000–1500 mm i 500 mm. Surowe zimy, podczas których średnia temperatura spada poniżej minus 10 stopni Celsjusza i chłodne lata ze średnią temperaturą ok. 12 stopni Celsjusza są tam normalnym zjawiskiem. Jaka roślinność mogła rozwinąć się na tak niegościnnym terenie? Wbrew pozorom, tamtejsza szata roślinna jest bogata i różnorodna. Dlaczego upadło starożytne Imperium Tybetańskie? Badacze wskazują powody Imperiu…

wyzyna-tybetanska-interesujace-fakty-o-najwyzszej-wyzynie-swiata-fot-shutterstock-dcdb4a9.jpg
width: 1000
height: 667

Kolumb przypisał sobie sukces wyprawy do Nowego Świata. Pominięto dwóch ważnych członków załogi
type: item
date: 2023-10-14T11:00:41.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: geografia
subject: krzysztof kolumb
subject: odkrywcy
subject: Onet
subject: wyprawy
description: Legendarna wyprawa Kolumba nie dopłynęłaby do Nowego Świata, gdyby nie bracia Martín i Vicente Pinzón, hiszpańscy żeglarze z Palos de la Frontera. Ale to Portugalczyk był mistrzem PR-u i zapisał się na kartach historii, a o Hiszpanach zapomniano.
encoded: W tym artykule: Zawiedzione nadzieje Święto szarlatana Przygotowania do wyprawy Łąka z wodorostów Kłotnia o prawidłową nawigację Ziemia na horyzoncie Kierunek Hiszpania Kolumb faworyzowany przez królową Izabelę 15 marca 1493 r. wreszcie ustała sztormowa pogoda i Martín Alonso Pinzón, kapitan karaweli La Pinta, pomyślał, że los się do niego uśmiechnął. Był już blisko domu. Minęło 8 miesięcy, odkąd w poszukiwaniu zachodniej drogi do Indii wypłynął z rodzinnego Palos w Hiszpanii. W tej niebezpiecznej podróży przez nieznane wody Atlantyku, do której namówił go szalony obcokrajowiec Kolumb (pokazując włoskie mapy i przekonując królewskim glejtem), Pinzónowi towarzyszył na statku La Niña młodszy brat Vicente. W październiku 1492 r. żeglarzom udało się dopłynąć do nieznanych wcześniej Europejczykom wysp. Kolumb, dowódca wyprawy, ogłosił te ziemie własnością ich królewskich mości – Izabeli Katolickiej i Ferdynanda. Żeglarze spędzili po drugiej stronie oceanu Boże Narodzenie, ale już w styczniu Kolumb zdecydował, że do dalszej eksploracji będzie potrzebował więcej ludzi i statków, dlatego zarządził powrót. Po kilku dniach żeglugi w kierunku Hiszpanii groźny sztorm rozdzielił powracające z Nowego Świata okręty. Kiedy więc pod koniec lutego 1493 r. Martín Pinzón dopływał do galisyjskiego portu Bayona, był przekonany, że tylko jemu udało się pokonać ocean. Zawiedzione nadzieje Zaraz posłał do hiszpańskich monarchów list, w którym zawiadamiał ich o odkryciu nowych ziem na zachodzie. Czuł, że ma do tego prawo. To z jego karaweli po raz pierwszy dostrzeżono stały ląd (wyspę Guanahani, dziś zaliczaną do Archipelagu Bahamów). To jemu udało się uspokoić buntownicze nastroje załogi z żaglowca Kolumba, kiedy wydawało się, że wyprawa zawróci do Hiszpanii. Wreszcie to jego żeglarskie umiejętności kilkakrotnie uchroniły całą ekspedycję przed morską katastrofą. Kapitan Pinzón zostałby więc prawdopodobnie bohaterem narodowym, a w większości hiszpańskich miast stałyby dziś pomniki ku jego cz…

krzysztof-kolumb-na-pokladzie-swojego-statku-94bf231.jpg
width: 2055
height: 1458

Największe rzeki świata budzą emocje. O ten tytuł wciąż konkurują Amazonka i Nil
type: item
date: 2023-08-27T06:34:04.000Z
creator: Artur Białek
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: geografia
subject: mekong
subject: nil
subject: Onet
subject: rzeka amazonka
subject: rzeka jangcy
subject: rzeka missisipi
subject: rzeki
description: Określenie pełnego zasięgu rzeki i zdefiniowanie jej długości nie jest łatwym zadaniem. Praktyka pokazuje, że pomiary wykonywane przez różne instytucje mogą znacząco różnić się od siebie. Należy bowiem zaznaczyć, że na finalny wynik wpływa wiele czynników, od trafnego zidentyfikowania źródła, aż po zdefiniowanie ujścia. Sprawy nie ułatwia fakt, że właściwie każdy ciek wodny podlega sezonowym i rocznym zmianom. Jakie są najdłuższe rzeki świata? Czy można określić, która rzeka jest najgłębsza na świecie? Poniżej odpowiadamy na te pytania.
encoded: W tym artykule: Lena (4400 km) Mekong (4500 km) Amur (4510 km) Kongo (4700 km) Ob-Irtysz (5570 km) Huang He (5464 km) Missisipi-Missouri-Jefferson (6275 km) Jangcy (6380 km) Nil (6650 km lub 6695 km) Amazonka (7040 km) Pierwsze cywilizacje kształtowały się w dolinach dużych rzek. Nie było w tym żadnego przypadku. Tereny położone w pobliżu naturalnych cieków obfitowały w życiodajną wodę i zapewniały dostatek żyznych gleb. Warto zauważyć, że także wiele współczesnych miast leży nad rzekami. Ponownie, to nie przypadek. Rzeki od zawsze zaspokajają zapotrzebowanie na wodę. W czasach, gdy transport kolejowy nie był jeszcze zbyt dobrze rozwinięty, a o drogowym i lotniczym nikt nawet nie myślał, pełniły kluczową funkcję transportową. Lena (4400 km) Zestawienie otwiera najkrótsza z najdłuższych 10 rzek świata. Rosyjska rzeka przepływa przez tereny obwodu irkuckiego i obszar Jakucji w Dalekowschodnim Okręgu Federalnym. To czyni ją jednym z kluczowych szlaków komunikacyjnych na Syberii. Lena zaczyna swój bieg w Górach Bajkalskich. Przepływa m.in. przez Jakuck, Olokminsk, Kireńsk i Pokrowsk. Jej wody tworzą u ujścia potężną deltę i wpadają do Morza Łaptiewów. Mekong (4500 km) Życie nad brzegiem Mekongu. Ten fotoreportaż pokazuje świat, który może niebawem zniknąć W życiu mieszkańców nadmekonkijskich wiosek, rzeka odgrywa zasadniczą rolę. Rząd Laosu podjął właśnie decyzję o budowie wielkiej zapory wodnej. 9. pozycja przypada w udziale rzece Mekong. To najdłuższa rzeka Półwyspu Indochińskiego i 4. pod względem długości w całej Azji. Jej wody przepływają przez terytorium sześciu krajów: Chin, Birmy, Tajlandii, Laosu, Kambodży i Wietnamu. Dla mieszkańców wiosek i miast położonych nad jej brzegiem, stanowi ważny szlak komunikacyjny i napędza rybołówstwo. Mekong rozpoczyna swój bieg w górach Tangla (na terenie Wyżyny Tybetańskiej). Przepływa przez obszary rolnicze (głównie przez pola ryżu) i miejskie (m.in. przez Wientian, Luang Prabang i Phnom Penh). Nurt rzeki wpada do wód Morza Po…

najwieksze-rzeki-swiata-ranking-rzek-o-rekordowych-dlugosciach-fot-getty-images-4f04cae.jpg
width: 2122
height: 1412

Wielcy odkrywcy – nazwiska podróżników, które zapisały się na kartach historii
type: item
date: 2023-08-12T11:04:01.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: geografia
subject: historia
subject: odkrycia
subject: odkrywcy
subject: Onet
description: Wielokrotnie ryzykowali życiem, by poszerzyć granice otaczającego nas świata i na nowo nakreślić jego mapy. Ich odkrycia wywarły wielki wpływ na rozwój nauki, gospodarki i handlu. Wielcy odkrywcy udawali się w każdy niezbadany rejon, powracając z wiedzą o tamtejszej geografii, zasobach naturalnych, zamieszkujących nowe lądy ludziach i ich kulturach.
encoded: W tym artykule: Krzysztof Kolumb Marco Polo Vasco da Gama Ferdynand Magellan Jakie cechy powinni mieć wielcy odkrywcy? Ponadprzeciętną odwagę? Ogromną ciekawość świata i chęć poznawania tego, co niepoznane? Upór i determinację? Z całą pewnością każda z tych odpowiedzi jest prawidłowa. W swoich czasach uchodzili za prawdziwych bohaterów, którym niestraszne były żadne niebezpieczeństwa. Nic dziwnego, bo nawet dziś, gdy dysponujemy technicznie zaawansowanymi środkami transportu, systemami komunikacji i ratownictwa, zamorskie wyprawy wciąż wiążą się z ryzykiem. Nietrudno wyobrazić sobie, jak bardzo ryzykowali podróżnicy sprzed kilkuset lat. Dziś dobrze już poznaliśmy nasz świat. Przyjrzyjmy się więc sylwetkom kilku najwybitniejszych odkrywców, którzy się do tego przyczynili. Krzysztof Kolumb Listę wielkich odkrywców otwiera nazwisko prawdopodobnie najsławniejszego podróżnika w dziejach. Tak, mowa o Krzysztofie Kolumbie, który na kartach historii zapisał się jako odkrywca (z przypadku, ale jednak) Ameryki. Dziś już wiemy, że Kolumb nie był pierwszym Europejczykiem, który postawił stopę na lądzie Nowego Świata. Wcześniej dotarli tam Skandynawowie. Jednak nordyccy osadnicy nie zdołali trwale skolonizować odkrytych terenów. O ich istnieniu Stary Kontynent dowiedział się właśnie dzięki Kolumbowi, mimo że ten był przekonany, iż odkrył drogę do Indii. Krzysztof Kolumb urodził się w 1451 roku w Genui. Z morzem związał się już jako nastolatek, gdy zatrudnił się jako chłopiec okrętowy. Pomysł dotarcia do Azji drogą morską w kierunku zachodnim zrodził się w jego głowie po przeprowadzce do Porto Santo. W 1483 roku przedstawił tę ideę portugalskiemu królowi Janowi II. Monarcha odrzucił propozycję żeglarza. 3 lata później zaprezentował ją hiszpańskiej królowej Izabeli Katolickiej – z lepszym skutkiem. Pierwsza wyprawa Kolumba rozpoczęła się 3 sierpnia 1492 roku. Flotylla wyruszyła z portu Palos de la Frotera w kierunku Wysp Kanaryjskich. 12 października wyprawa dotarła do wyspy Watli…

santa-maria-nina-i-pinta-statki-pierwszej-wyprawy-kolumba-komputerowa-rekonstrukcja-getty-images2-3009dd8.jpg
width: 2363
height: 1268