W Gdyni odkryto starożytne kurhany. Mają nawet 3 tys. lat
Kurhany, w których znajdowało się kilka grobów odkryli archeolodzy w czasie badań poprzedzających budowę obwodnicy Witomina w Gdyni. Jedna z urn jest niezwykła – znajduje się na niej wizerunek twarzy.
Spis treści: Obwodnica Gdyni pełna skarbów Urna z twarzą Archeolodzy coraz częściej prowadzą wykopaliska w Polsce w czasie wielkich inwestycji. Są to tak zwane badania ratownicze, gdyż okazuje się, że autostrady czy drogi szybkiego ruchu będą przebiegać tam, gdzie znajdują się stanowiska archeologiczne. Tak też było w tym przypadku. Obwodnica Gdyni pełna skarbów Drogowcy pracują ramię w ramię z archeologami przy budowie obwodnicy Witomina w Gdyni. W czasie inwestycji natknęli się na relikty sprzed tysiącleci. Wygląda na to, że natrafiono na nekropolę. Pierwszy z przebadanych kurhanów wykonano z ziemi i kamieni. W środku były dwa pochówki. W pierwszym przypadku spalonego zmarłego w popielnicy ceramicznej umieszczono w kamiennej skrzyni. Nad nim znajdowało się pochówek ciałopalny z resztkami stosu pogrzebowego. – Takie dokładanie pochówków do istniejących kurhanów nie jest niczym niezwykłym, było dość częstym zjawiskiem na cmentarzyskach kurhanowych. Funkcjonowały one często przez setki lat i różne kultury archeologiczne, więc różni ludzie wykorzystywali te miejsca, ponieważ związane były one ze strefą sacrum – mówi kierownik badań archeologicznych, Maciej Stromski. Urna z twarzą W drugim kurhanie nie udało się znaleźć pochówków. Ale na jego obrzeżach znajdowały się groby skrzynkowe. W jednym była zniszczona popielnica, ale w drugim dokonano niezwykłego znaleziska. Były tam cztery ceramiczne urny, w tym jedna tzw. urna twarzowa. Na powierzchni brzuśca widoczny jest plastyczny wizerunek twarzy człowieka. Ta popielnica jest charakterystyczna dla kultury pomorskiej. Dodatkowo obok tych popielnic, znajdowały się małe naczynia tzw. przystawki, czyli dary grobowe. Teraz archeolodzy rozpoczęli wykopaliska w obrębie trzeciego kurhanu. Wszystkie znaleziska odkryte na starożytnej nekropolii pochodzą z X–VI wieku p.n.e. Jednak na terenie inwestycji budowy obwodnicy Witomina badaniami archeologicznymi objęte zostaną także pozostałości z czasów II wojny światowej. Wśród nich są między innymi leje bombowe, schrony, stanowiska bojowe czy linie okopów. Źródło: Gdynia.pl Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Gdynia. Archeologiczne tajemnice najmłodszego polskiego miasta: garnki z oczami
Gdynia bywa określana najmłodszym polskim miastem. Jednak historia tego miejsca jest bardzo odległa. Sięga kilku tysiącleci wstecz. Wśród archeologicznych zagadek są urny, które… patrzą. A pierwsi ludzie, którzy mieszkali w przyszłej Gdyni, wcale nie żyli nad morzem. Jak to możliwe?
W tym artykule: Garnki z twarzami. Pierwsze zagadki Gdyni Archeologiczne Eldorado w Gdyni Bursztyn – bałtyckie złoto Gdy Polska odzyskała niepodległość w 1918 roku, nadal nie posiadała dostępu do morza. Zmieniło się to dwa lata później. Niewielki skrawek wybrzeża nie miał jednak żadnego zaplecza portowego. W 1922 roku Sejm przyjął ustawę, na mocy której powstał port w Gdyni. Wówczas miejscowość zamieszkiwało nieco ponad tysiąc osób. Tuż przed wybuchem II wojny światowej – 127 tys. ludzi. Jednocześnie Gdynia stała się prężnym ośrodkiem polskiej przedsiębiorczości. Garnki z twarzami. Pierwsze zagadki Gdyni Z reguły w taki sposób opisuje się historię Gdyni, nazywanej najmłodszym polskim miastem – ze względu na dynamiczny rozwój po uzyskaniu niepodległości. Ale wielki port nie powstał w miejscu zupełnie dziewiczym. Już osiem tysięcy lat wcześniej mieszkali tam ludzie. A z roku 1253 pochodzi pierwszy dokument, w którym zapisano nazwę „Gdinam”. O najstarszej historii, a w zasadzie prahistorii tego miejsca, traktuje nowo wydana książka „Niepoznana. Gdynia i okolice do XII wieku”. Ukazała się nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego i Muzeum Miasta Gdyni. To pięknie wydana publikacja, która kompleksowo opisuje, co działo się na terenie przyszłej Gdyni do okresu średniowiecza. Czego się z niej dowiemy? Na przykład tego, że pierwsi badacze przeszłości, na przełomie XIX i XX wieku działający na obszarze dzisiejszej Gdyni, raportowali niemal bez wyjątku o odkryciach garnków, które się w nich wpatrywały. „Przed 1918 rokiem odnajdowano przede wszystkim groby skrzynkowe kultury pomorskiej zawierające gliniane urny, niekiedy współwystępujące z brązowymi, szklanymi bądź bursztynowymi ozdobami” – piszą autorzy jednego z rozdziałów, Mateusz Cwaliński z Uniwersytetu Gdańskiego i Mirosław Fudziński, emerytowany pracownik Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. To właśnie opisywane przez naukowców urny mające kształt wazy o baniastym brzuścu i smukłej szyi były „wyposażone” w górnej partii w wizerunek twarzy: oczu, uszu i ust. W tak zdobionych pojemnikach grzebano zmarłych w północnej części obecnych terenów Polski w VI - IV w. p.n.e., również na obszarze dzisiejszej Gdyni. Twarze to nie wszystko. Na urnach widać też zdobienia w postaci ozdób, które nosili ludzie, i elementów ubrań. Część badaczy uważa, że były wiernym odwzorowaniem rzeczywistych strojów z tamtych czasów. Archeologiczne Eldorado w Gdyni W sumie na terenie Gdyni naukowcy naliczyli 235 stanowisk archeologicznych. Większość z nich to ślady po dawnych osadach lub obozowiskach, dalej plasują się cmentarzyska, a na samym końcu – miejsca określane jako rytualne. Jakieś osiem tysięcy lat temu pierwsi ludzie docenili walory przyszłej lokalizacji Gdyni. Trafili tu z Europy Północno-Zachodniej. Polowali na foki i łowili ryby. Zamieszkiwali proste szałasy, więc powinniśmy raczej mówić o obozowiskach, a nie osadach. W góry czy nad morze? Mamy odpowiedź na odwieczny konflikt przed wakacjami. Sopot to rozwiązanie Zobaczycie tutaj zarówno Morskie Oko, jak i pozostałości przedwojennej skoczni narciarskiej. Pokonacie malownicze i strome szlaki wśród dzikiej przyrody. A potem pójdziecie na plażę i wsłu... Ale uwaga! Wcale nie mieszkali nad morzem. Brzeg Bałtyku oddalony był wówczas od przyszłej Gdyni o jakieś 5 km! Archeolodzy odkrywają ślady po działalności tych ludzi, również w postaci palenisk i narzędzi krzemiennych, które służyły do polowań. Bursztyn – bałtyckie złoto W zasadzie nie było momentu, by na przestrzeni pradziejów ktoś nie mieszkał na tym obszarze. Ważną kartą przetargową ludzi, którzy tam przebywali, był bursztyn. „Począwszy od neolitu udział każdej późniejszej społeczności zamieszkującej wybrzeże Zatoki Gdańskiej w kontaktach wymiennych z sąsiadami opierał się na bursztynie” – zauważa Mateusz Cwaliński. Lokalna ludność wzbogaciła się zapewne na handlu bursztynem szczególnie około dwa tysiące lat temu. Wysłannicy z Rzymu, gdzie ceniono złoto północy, być może docierali nawet aż po dzisiejszą Gdynię. Ale część urobku zostawała do użytku własnego. „Z brył bursztynu barbarzyńscy rzemieślnicy formowali ręcznie lub przy użyciu tokarki różnej wielkości i kształtów paciorki oraz wisiorki (amulety), które układano w kolie zdobiące strój miejscowych kobiet” – wyjaśnia na kartach książki Anna Strobin z Uniwersytetu Gdańskiego. Tego typu zabytki można obejrzeć w lokalnych muzeach. Gdynia będzie dalej zdradzać swoje zagadki z odległej przeszłości. Archeolodzy ubolewają, że wiedzą niewiele o wczesnym okresie średniowiecza. Może to się zmieni? „W najbliższym czasie możemy spodziewać się odkryć archeologicznych w zewnętrznych dzielnicach Gdyni i na jej obrzeżach, gdzie powstają nowe osiedla. I tam bywają znaleziska o doniosłym znaczeniu, których nie powinno się bagatelizować” – zauważa Cwaliński. Tom 1 w serii Monografie Gdyni, „Niepoznana. Gdynia i okolice do XII wieku”, red. Mateusz Cwaliński, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Wydawnictwo Muzeum Miasta Gdyni, 2023. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Trójmiasto po sezonie. Gdańsk, Sopot i Gdynia ukazują swoje mniej znane oblicze
Sauny w Sopocie, teatry w Gdańsku i spacer wzdłuż klifów w Gdyni. Trójmiasto po sezonie jest mniej zatłoczone, a nadal atrakcyjne. Gdzie pójść i co zjeść?
W tym artykule: Trójmiasto po sezonie Sopot – czas na rybkę Gdańsk kulturalny Gdynia – po klifach Trójmiasto – informacje praktyczne O ósmej rano sopocka plaża jest niemal pusta. Jestem przepasany jedynie ręcznikiem i czuję, jak moja skóra zaczerwienia się od gorąca. Na sopocki świat patrzę bowiem z jedynych w Trójmieście saun stojących na plaży. Cztery drewniane domki, ulokowane obok restauracji M15, mają przeszklenia wychodzące w stronę wody. Trójmiasto po sezonie Czynne od października do kwietnia sauny są jedną z tych atrakcji w Sopocie, które powstały przede wszystkim z myślą o mieszkańcach Trójmiasta. W mieście brakowało miejsca pozwalającego miłośnikom morsowania skorzystać w pełni z możliwości, jakie daje jesienno-zimowy Bałtyk. A dziś sporo osób traktuje saunę jako wstęp do morsowania. Najpierw warto posiedzieć w wysokiej temperaturze, by później schłodzić ciało w lodowatej wodzie. Mnie jednak przesiadywanie w rozgrzanym pomieszczeniu i obserwowanie plaży i morza całkowicie wystarcza. Ten seans przygotowuje mnie na cały dzień, dając energię do poznawania Trójmiasta w posezonowym obliczu. Wraki Bałtyku – jakie zatopione statki leżą na dnie Morza Bałtyckiego? Dla nurków i miłośników historii są obiektem zainteresowania, czasami nawet fascynacji, z kolei dla ekologów i wszystkich, którzy troszczą się o środowisko – powodem do zmartwień. Wrak... Zimowa aura wpływa na sposób eksploracji Sopotu. O plażowaniu czy rejsie statkami turystycznymi mogę zapomnieć. Zatem na przedpołudniowy spacer wybieram miejsce nietypowe – sopocki hipodrom. Pas przystrzyżonej trawy, zabytkowe budynki areny dla widzów, ceglane stajnie i nowoczesną halę pokazowo-treningową spowija spokój. Na teren obiektu można wejść bez przeszkód. Pierwsze wyścigi organizowano w tym miejscu już w latach 70. XIX w. Stacjonowała tu wówczas niemiecka kawaleria. Większość zachowanych do dziś zabudowań pochodzi z 1898 r. Wtedy cały hipodrom przeszedł modernizację i stał się centrum miejskiego życia. Na gonitwy, zawody w skokach i pokazy ściągali widzowie nawet z innych krajów Europy. Wdrapuję się po schodach na zabytkową lożę dla widzów. Zadaszona platforma pachnie zakonserwowanym drewnem. Na torze akurat nic się nie dzieje, bez trudu mogę jednak wyobrazić sobie grupki mężczyzn w jasnych marynarkach i kapeluszach oraz ich partnerki dzierżące w dłoniach złożone parasolki, którzy sto lat temu z entuzjazmem śledzili zmagania zawodników. Sopot – czas na rybkę Sopot wyrósł z rybackiej wioski, ale szybko zaczął mieć kuracyjne aspiracje. Wraz z rosnącą popularnością miasta pojawiły się charakterystyczne wille i kamienice. Neogotyckie, secesyjne, neoklasycystyczne i modernistyczne budynki uginające się od wieżyczek, lodżii, balkonów, wykuszy, werand i tarasów można oglądać w dolnej części miasta. Wciąż czynny jest też zbudowany w 1903 r. Zakład Balneologiczny. Wokół niego parę lat temu pojawiły się grzybki inhalacyjne rozpylające mgiełkę z bromkowej wody. Wdychają ją mieszkańcy i kuracjusze. Wieża zakładu jest zresztą – obok mola – jednym z symboli miasta. Wielu przyjezdnych traktuje ją – błędnie – jako latarnię morską. Owszem, na szczycie umieszczono światło nawigacyjne dla statków. W rzeczywistości ten budynek powstał jednak w innym celu. Jest ukrytym kominem odprowadzającym opary z kotłowni gazowej szpitala reumatologicznego. Zachodzę do przystani rybackiej. Jeszcze dwieście lat temu znajdowała się ona przy wylocie dzisiejszego Monciaka. Z biegiem lat spychana była coraz dalej od centrum, w kierunku Karlikowskiego Potoku. Łatwo ją odnaleźć, wystarczy poszukać wzrokiem wyciągniętych na piach kolorowych kutrów. Są nieodłącznym elementem Sopotu. Tradycje rybołówstwa sięgają tu XIII w. Dziś podtrzymują je zaledwie trzy rodziny. Pływają na tzw. pomerankach, czyli tradycyjnych kaszubskich łodziach. Małych, drewnianych, podobnych do tych z XIV w., choć nowocześnie wyposażonych. To dzięki tej garstce rybaków niemal każdego dnia na sopockiej plaży można liczyć na świeże śledzie, flądry i dorsze (jeżeli akurat nie ma zakazu ich połowu). W Zatoce Gdańskiej, mniej słonej niż otwarte morze, zadomowiły się jednak także okonie, sandacze, certy, leszcze i sieje. I to nimi lepiej się zainteresować niż mrożonymi halibutami lub makrelami, które w naszym morzu nie występują. Gdańsk kulturalny Mimo ponadtysiącletniego istnienia Gdańsk od historii trochę ucieka. Miasto promuje się nie tylko jako miejsce zaklęte w czasie, ale przede wszystkim jako pomorskie centrum życia kulturalnego. I to z powodzeniem. Prym wiedzie tu Teatr Wybrzeże, który od ponad pół wieku jest głównym punktem Targu Węglowego. Modernistyczna siedziba jest w miejscu, w którym już w XVI w. spektakle przyciągały tłumy. W 1600 r. w pobliżu powstał drewniany teatr elżbietański, którego tradycje kontynuuje scena szekspirowska. Teatr Wybrzeże odwiedza ponad 100 tys. widzów rocznie. Mieszkańcy Trójmiasta tłumnie ściągają też do Filharmonii Bałtyckiej, która zajęła budynek dawnej elektrociepłowni na wyspie Ołowiance. Te kulturalne punkty, w połączeniu z festiwalami i koncertami, wyznaczają mapę Gdańska. Nakreślona pomiędzy nimi linia biegnie przez Główne Miasto, Starówkę, ku dawnym terenom stoczniowym, by trafić na osiedle Zaspa. A tu trzeba zadrzeć głowę, by zetknąć się z hardym spojrzeniem kobiety o rysach Tamary Łempickiej. Zamiast po pędzel sięga jednak ku goglom opartym o czapkę pilotkę. Nad jej głową przelatuje PZL.37 Łoś, polski bombowiec sprzed niemal wieku. Ta twarz ma dobre 5 m długości i spogląda ze ściany socjalistycznego bloku. Jest jednym z ponad 60 wielkoformatowych murali, które rozświetlają szare otoczenie betonowych budynków w tej części miasta. Prawdziwy puls miasta bije dziś jednak na terenach dawnej stoczni. Przestrzeń zamkniętą od jednej strony rdzawym budynkiem Centrum Solidarności zaanektowali artyści, właściciele klubów i galerii. Najsłynniejsza jest Ulica Elektryków, latem zamieniająca się w centrum muzyczno-gastronomiczne. Postoczniowe tereny urzekają naturalnością. Dziś funkcjonują napędzane ogromnymi ambicjami i sporą dozą improwizacji. Nowe Miasto (tak nazwano te tereny) dopiero się rodzi, dając okazję obserwowania, jak pomiędzy starymi halami i przemysłowymi urządzeniami ścierają się nowe pomysły na Gdańsk. Gdynia – po klifach Podróż przez Trójmiasto kończę ponadgodzinnym spacerem z Sopotu do orłowskiego klifu w Gdyni. Po minięciu sopockiego Parku Północnego i potoku Swelinia, który niegdyś oddzielał Wolne Miasto Gdańsk od Polski, trzeba odbić ścieżką w las, na szczyty klifów. Trasa biegnie blisko ich krawędzi, pomiędzy wiekowymi bukami, na których przy odrobinie uwagi można znaleźć wyryte w korze podpisy kuracjuszy sprzed nawet stu lat. Z tej wysokości widać niemal całą Zatokę Gdańską, z wygiętą kosą Półwyspu Helskiego na horyzoncie. To idealne miejsce do ładowania akumulatorów. Odwiedź Gdynię Nie tak dawno na Facebooku jakaś nowo przybyła do Gdyni dziewczyna napisała kilka złych zdań o mieście. Że nie może się tu odnaleźć, że korki i że ul. Morska taka szara. Z ponad 350 ko... W końcu docieram do Gdyni-Orłowa, gdzie czeka niewielki drewniany budynek – Domek Żeromskiego. Nazwa nie jest przypadkowa, pisarz rezydował w nim bowiem przez dwa letnie sezony. Dziś mieści się tu przyjemna kawiarnia. Przysiadam przy oknie, grzejąc się w ciepłym pomieszczeniu, by skończyć ten dzień podobnie, jak go zacząłem – na kilku spokojnych chwilach z widokiem na rozbujane wody Morza Bałtyckiego. Trójmiasto – informacje praktyczne Gdzie na rybę Sopocki Bar Przystań specjalizuje się w daniach rybnych, a o jego renomie świadczy długa kolejka niemal zawsze stojąca przed wejściem. Bar jest samoobsługowy, ceny umiarkowane, a stoliki ustawione tak, by zapewniać widok na plażę. Jeżeli nie zależy ci na widokach, a masz auto czy rower, wybierz się do Rybakówki – smażalni ryb w Gdańsku-Oliwie. Ukryty w lesie obiekt ma własną hodowlę pstrągów, ale możesz tu też liczyć na gatunki morskie. Oprócz działu restauracyjnego jest tu także sklep ze świeżymi rybami na wagę. Miejsce wciąż pozostaje poza turystycznym radarem. Warto też zajrzeć do restauracji Zafishowani w Gdańsku, na ulicy Tokarskiej (nad Motławą obok Żurawia). To autorska nowoczesna kuchnia polska, ale bazująca na gdańskich tradycjach kulinarnych. Bilety wstępu Europejskie Centrum Solidarności czynne jest przez cały tydzień (poza sezonem z wyjątkiem wtorku), a bilet wstępu kosztuje 30 zł. Jeżeli chciałbyś zwiedzić wnętrze gdańskiego Teatru Szekspirowskiego, wybierz się na oprowadzanie z przewodnikiem (30 zł), umawiając wcześniej wizytę na stronie teatrszekspirowski.pl. Wstęp do Akwarium Gdyńskiego kosztuje po sezonie – od początku września do kwietnia – 33 zł (bilet normalny) i 24 zł (bilet ulgowy). Mniej, bo 18 zł, zapłacisz za bilet na wystawę stałą gdyńskiego Muzeum Emigracji. To cena biletu normalnego. Ulgowy kosztuje 13 zł. Nasz ekspert Michał Głombiowski dziennikarz, podróżnik, autor książek. Stały współpracownik magazynu „National Geographic Traveler".
Wolne Miasto Gdańsk. Jak powstało, do kogo należało i jakie były jego losy?
102 lata temu powstało Wolne Miasto Gdańsk. Miasto, które przez 19 lat było tykającą bombą w relacjach polsko-niemieckich, która w końcu wybuchła. Jak doszło do powstania tego tworu terytorialno-administracyjnego? Jak żyło się mieszkańcom Wolnego Miasta i wreszcie, dlaczego Polska okresu międzywojennego potrzebowała miasta, które w większości zamieszkiwali Niemcy? Odpowiedzi na te pytania udziela Grzegorz Berendt, profesor Uniwersytetu Gdańskiego i dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.
W tym artykule: Kto doprowadził do powstania Wolnego Miasta Gdańska? Jak powstanie Wolnego Miasta Gdańska wpłynęło na rozwój Gdyni? Do kogo należało Wolne Miasto Gdańsk? Jak wyglądało życie w Wolnym Mieście Gdańsku? Jakie były losy Wolnego Miasta Gdańska? Dlaczego Polska potrzebowała Wolnego Miasta Gdańsk? Jakub Rybski: Oficjalnie Wolne Miasto Gdańsk zostało proklamowane 15 listopada 1920 roku. Cofnijmy się jednak o kilka-kilkanaście miesięcy. Komu najbardziej zależało na powstaniu WMG? Dlaczego ono w ogóle powstało? I w końcu, jak do tego doszło? prof. Grzegorz Berendt: Na początek powiem, kto przyjął powstanie Wolnego Miasta Gdańska jako zło konieczne. Byli to Niemcy i Polacy. Pierwsi stanowili około 95% ludności na terenie, który objęto granicami Wolnego Miasta i pragnęli pozostać w ramach Rzeszy Niemieckiej. Skądinąd tego samego pragnęli ich rodacy z innych obszarów. Tym bardziej, że decyzje podjęte w 1919 r. oddzieliły od Niemiec, a szczególnie jej największego landu, ważną prowincję, czyli Prusy Wschodnie. Natomiast gdańscy Polacy pragnęli zjednoczenia z Rzeczypospolitą. Jej elity wiedziały, że bez dostępu do dużego portu nad Bałtykiem jej egzystencja gospodarcza będzie ułomna. Ponadto polskie elity zdawały sobie sprawę, że na Pomorzu Gdańskim dominują statystycznie Słowianie, używający w domu bądź języka polskiego, bądź kaszubskiego. Na Pomorzu Gdańskim i Kujawach funkcjonował przed I wojną światową relatywnie silny polski ruch narodowo-katolicki. Do tego zaplecza społecznego można było się odwołać, prezentując polskie aspiracje terytorialne na konferencji pokojowej w Paryżu (1919–1920 r.). Polska mogła też przywołać argumenty historyczne w postaci kilkuset lat związków Pomorza Gdańskiego z państwem polskim. Kto doprowadził do powstania Wolnego Miasta Gdańska? Nad kwestią niemiecko-polskiego sporu o przyszłość Pomorza Gdańskiego musieli pochylić się przywódcy państw, które wygrały I wojnę światową. Rzecznikiem interesów Polski była Francja. Z kolei Wielka Brytania nie chciała nadmiernego wzmocnienia Polski jako potencjalnego sojusznika Francji. To wpływało na jej niechętne stanowisko wobec polskich postulatów terytorialnych na pograniczu niemiecko-polskim. Wobec rywalizacji Francji i Wielkiej Brytanii kluczowe okazało się stanowisko prezydenta Stanów Zjednoczonych. Thomas Woodrow Wilson dwukrotnie, w 1917 i 1918 r., oświadczył publicznie, że Polska musi wrócić na mapę polityczną Europy i uzyskać dostęp do Bałtyku. Głos amerykańskiego prezydenta był bardzo istotny, ponieważ to skala zaangażowania jego państwa w wielką wojnę przesądziła o przegranej tzw. państw centralnych, a szczególnie Rzeszy Niemieckiej. Stany Zjednoczone stały się także w tym czasie wielkim wierzycielem Europy. Rządy w Paryżu i w Londynie nie mogły sobie pozwolić na ignorowanie stanowiska amerykańskiego przywódcy. Ten zaś postulował uwzględnianie kryterium narodowego przy wytyczaniu nowych granic w Europie. W przypadku Gdańska wziął pod uwagę strukturę etniczną ludności oraz potrzeby Polski. Szukając rozwiązania niemiecko-polskich sporów, wypracowano model quasi-państwowy o dużej skali autonomii. Ale taki, w którym honorowano uprawnienia ważnego sąsiada. Wobec bardzo trudnej sytuacji militarnej, politycznej i gospodarczej, w jakiej znajdowały się w 1919 r. Niemcy i Polska, musiały one przyjąć do wiadomości ustalenia zwycięskich mocarstw. Niemcy jako przegrane, Polska zaś jako kraj walczący o przetrwanie i zależny od pomocy płynącej z Zachodu. Nie zapominajmy, że podobne rozwiązania przyjęto w układach pokojowych podpisanych w latach 1919–1923 jeszcze w stosunku do kilku obszarów. Wobec tego, w traktacie pokojowym z Niemcami, podpisanym 28 czerwca 1919 r., regulując sprawę przyszłych granic Rzeszy rozstrzygnięto, że u ujścia Wisły zostanie utworzone Wolne Miasto Gdańsk. Na mocy postanowienia zagwarantowano także szeroką autonomię dla miejscowej ludności oraz polskich praw do korzystania z portu gdańskiego, jak i szeroki zakres uprawnień polskiej mniejszości. Jak powstanie Wolnego Miasta Gdańska wpłynęło na rozwój Gdyni? J.R.: Czy utworzenie Wolnego Miasta Gdańska było dobrą decyzją? Nie z perspektywy 1 września 1939 r., ale w kontekście realiów lat dwudziestych? G.B.: Jeżeli wybieramy między bezkrwawym kompromisem a tragedią wojny, to rozstrzygnięcia z 1919 r. dały oczekiwany wynik. Uniknięto wtedy tragedii otwartej wojny między Niemcami i Polską o Pomorze Gdańskie. Gdańscy Niemcy uzyskali ogromną autonomię i nadal to oni decydowali o dominującej części spraw dotyczących ich małej ojczyzny. Z kolei Polska uzyskała wiele uprawnień. W ówczesnej konstelacji politycznej wykazała się dużą sprawnością dyplomatyczną. Do jej wielkich osiągnięć można zaliczyć m.in. wynegocjowanie prawa do posiadania składnicy wojskowej na półwyspie Westerplatte ze stałą załogą wojskową. Niemcy, chociaż odzyskiwały krok po kroku znaczenie na arenie międzynarodowej od 1925 r., takiego uprawnienia nie uzyskali. Musieli imać się różnych forteli, aby tworzyć formacje paramilitarne na terenie Wolnego Miasta. Dzięki uprawnieniom w porcie gdańskim Polska mogła obsługiwać swój handel morski, a jednocześnie budować port w Gdyni. Gdynia, miasto i port powstałe z polskich marzeń o wolnym dostępie do Bałtyku, okazały się gigantycznym sukcesem. Dowodem polskiej skuteczności organizacyjnej i biznesowej. Nie byłoby cudu Gdyni, gdyby nie utworzono w 1920 r. Wolnego Miasta Gdańska. W pewnym sensie niemieccy nacjonaliści strzelili sobie w stopę, bo to oni swoją arogancją skłonili stronę polską do realizacji gdyńskiej inwestycji. Pamiętajmy, że w latach trzydziestych nowoczesny polski port we wszystkich parametrach bił na głowę gdańskiego sędziwego sąsiada. Gdyby uwzględniać tylko lata 1920–1925, to utworzenie Wolnego Miasta było w większym stopniu wygraną niemieckiej większości na tym obszarze. Natomiast w dalszej perspektywie ta większość wykopała sobie gospodarczy grób. Przed szybkim zgonem chroniłaby je tylko ewentualna łaskawość Polski, kierującej część ruchu handlowego nad Motławę, i dotacje z Rzeszy. Ale byt zależny od cudzej łaskiej trudno nazwać sukcesem. Do kogo należało Wolne Miasto Gdańsk? J.R.: Czy Wolne Miasto Gdańsk rzeczywiście było „wolne”? G.B.: Traktat pokojowy z Niemcami podpisany w Wersalu 28 czerwca 1919 r. zawierał tekst paktu Ligi Narodów. Ta nowa instytucja międzynarodowa została zobowiązana do nadzorowania funkcjonowania Wolnego Miasta Gdańska. I formalnie czyniła to do końca sierpnia 1939 r. To Liga Narodów zatwierdziła tekst konstytucji Wolnego Miasta, po tym, jak wniosła szereg uwag do pierwotnego gdańskiego projektu. Ona była także gwarantem integralności terytorialnej Wolnego Miasta. Obywatele Wolnego Miasta Gdańska mogli wnosić do Ligii Narodów skargi na postępowanie, czy to władz RP wobec WM, czy też lokalnych władz. Skądinąd czynili to w latach dwudziestych jak i trzydziestych. Polskie uprawnienia ujęte w traktacie wersalskim, jak i umowach polsko-gdańskich ograniczały swobodę działań władz Wolnego Miasta. Można podać przykłady rozwiązań, które sprawiły, że nie możemy uważać Wolnego Miasta za suwerenne państwo. Do nich należały m.in.: przynależność do polskiego obszaru celnego, reprezentowanie WM na arenie międzynarodowej przez polskie placówki dyplomatyczne, konieczność tolerowania placówek Poczty Polskiej, wspólny zarząd portu gdańskiego przez radę tworzoną przez reprezentantów RP i WM. Wprawdzie niemieccy nacjonaliści buńczucznie pokrzykiwali przeciwko polskiej aktywności w Gdańsku, utrudniali różnymi sposobami wzrost jej zakresu. Ale jednocześnie nie zapominali, że bez polskiego zaplecza surowcowo-konsumenckiego, które obsługiwały gdańskie firmy, Wolne Miasto czekałby błyskawiczny upadek. A w najlepszym razie – nędzna wegetacja. Gdańsk kwitnie przy Polsce i dzięki Polsce. Gdańsk marnieje, kiedy odwraca się plecami do Rzeczpospolitej. Wiedzieli o tym nawet najbardziej zapiekli niemieccy nacjonaliści, odpowiadający za sprawy publiczne. I świadomość tego faktu oddziaływała na ich czyny. Pod względem gospodarczym WM na pewno nie było „wolne”. Jego byt zależał od Polski. Była to gorzka pigułka, którą lokalni niemieccy nacjonaliści musieli przełykać każdego dnia przez kilkanaście lat. Jak wyglądało życie w Wolnym Mieście Gdańsku? J.R.: Jak wyglądało życie zwykłych ludzi, mieszkających w WMG? Jak żyła polska mniejszość i niemiecka większość? Na ile zwykłych ludzi interesowała wielka polityka? G.B.: W latach 1919–1933 Wolne Miasto Gdańsk funkcjonowało na podstawie zapisów umów międzypaństwowych, gdańsko-polskich umów dwustronnych, własnej konstytucji i praw stanowionych przez lokalne władze. Funkcjonowała zasada rządów parlamentarno-gabinetowych. Skład polityczny władz wyłaniano w drodze demokratycznych wyborów. To dawało niemieckiej większości możliwość dominowania w instytucjach publicznych. Z drugiej strony polska mniejszość była bardzo aktywna i widoczna w przestrzeni publicznej. Osób przyznających się do polskości było początkowo niewiele, bo nie więcej niż 5% (1919 r.). Z czasem pojawili się jednak liczni migranci ekonomiczni i pracownicy polskich instytucji państwowych oraz firm. Dzięki napływowi obywateli RP, polska mniejszość w Gdańsku wzrosła do końca lat dwudziestych do około 35 tys. osób, stanowiąc około 9% ludności. Niemcy różnych wyznań byli aktywni na wielu polach. Tak samo Polacy i polscy obywatele. Na co dzień byli skoncentrowani na sprawach zawodowych i życiu prywatnym, ale żyjąc na styku polskich i niemieckich aspiracji terytorialnych nie mogli udawać, że one ich nie dotyczą. Tym bardziej, że o ich poparcie zabiegali zarówno niemieccy jak polscy liderzy. Powracającym elementem lokalnej codzienności były trudności gospodarcze, generujące m.in. bezrobocie. Przyjęło ono największe rozmiary w latach 1931–1932, gdy bez pracy pozostawało około 40 tys. osób (10% całej populacji). Innym czynnikiem były duże migracje. Na terenie Wolnego Miasta Gdańska pojawiło się po 1919 r. kilkadziesiąt tysięcy migrantów z ziem polskich, Niemiec i innych krajów. Po 1933 r. kilkadziesiąt tysięcy osób wyjechało z tego obszaru z powodu bezrobocia i narastającej agresji narodowych socjalistów, kierowanej przeciwko niemieckim opozycjonistom, Żydom i Polakom. O ile w latach dwudziestych głównym powodem migracji była ekonomia, to po 1933 r. polityka generowana przez NSDAP. Nie sposób było nie interesować się polityką, skoro wpływała ona na codzienne życie całej ludności. W końcu totalne państwo nazistów stawiało sobie za cel ingerencję w każdą sferę życia obywateli i innych osób, pozostających na terenie kontrolowanym przez agendy NSDAP. Jakie były losy Wolnego Miasta Gdańska? J.R.: Co nam zostało po Wolnym Mieście? G.B.: Pokolenie wykształcone przed 1989 r. na podstawie przekazu szkolnego i medialnego, pamięta Wolne Miasto Gdańsk jako przestrzeń silnej aktywności narodowej polskiej mniejszości. Oraz jako przestrzeń, która posłużyła Hitlerowi za pretekst do zaatakowania Polski. Żądanie ponownego włączenia obszaru Wolnego Miasta Gdańska w granice Rzeszy było przecież stałym elementem żądań wysuwanych od 24 października 1938 r. przez Hitlera. 1 września 1939 r. dokonał on jednostronnie inkorporacji tego terenu do Niemiec. Pokolenie ukształtowane po 1989 r. ma nieco wyidealizowane wyobrażenie o realiach Wolnego Miasta jako przestrzeni barwnej swoją wieloetnicznością i wielokulturowością. Niewiele wie o licznych kwestiach. Na przykład o ostrych konfliktach politycznych w środowisku niemieckiej większości. Ludzie lewicy i prawicy walczyli ze sobą zaciekle tak na forum gdańskiego parlamentu, jak i na ulicach. Zdesperowani obywatele popierali ekstremistów, co finalnie doprowadziło do gigantycznej tragedii. Kilkadziesiąt tysięcy dorosłych obywateli Wolnego Miasta poszło za Hitlerem w szeregach NSDAP. Kolejne dziesiątki tysięcy – w szeregach różnych organizacyjnych przybudówek tej partii. Wpadli w ideologiczny amok. Najpierw zapłacili za to niemieccy dysydenci, Żydzi i Polacy, represjonowani, rabowani i mordowani przez część niemieckich znazyfikowanych sąsiadów. Później odpowiedzieli za to wszyscy lokalni Niemcy, tak winni jak i niewinni. Wiele osób zdaje sobie też sprawę, ile hartu ducha wymagało trwanie przy polskości w Gdańsku przez cały okres 1919–1939. Polacy nie byli zbiorowością afirmowaną, lecz ledwie tolerowaną. Niemieccy nacjonaliści przyjmowali polską obecność tylko z powodu uwarunkowań wielkiej polityki i konieczności gospodarczej. Liderzy niemieckiej większości jak i większość niemieckiego elektoratu nie wylewali łez, gdy Polacy i Żydzi zniknęli z gdańskiego krajobrazu po 1 września 1939 r. Skwapliwie zajęli ich mieszkania, domy, meble i inne składowe majątku prywatnego oraz państwowego. Nie rozpaczano z powodu zniknięcia polskich szyldów i znaków z przestrzeni publicznej. Szybko i radykalnie wymazywano ślady nie-niemieckości z przestrzeni publicznej. Być może to jest jeden z powodów tego, że spod starej farby na fasadach gdańskich i sopockich kamienic wyglądają dziś niekiedy tylko niemieckie napisy. A nie te świadczące o polskich i żydowskich właścicielach. To, jakie skutki przynosi ekstremizm polityczny, ale też obojętność ludzi zamożnych wobec niedoli tzw. zwykłych ludzi jest nauką, którą powinniśmy wynieść z opowieści o Wolnym Mieście Gdańsku. Dlaczego Polska potrzebowała Wolnego Miasta Gdańsk? J. R.: Czy Polska w takim razie w ogóle potrzebowała Gdańska? G.B.: W roku 1919 r. i kolejnych latach Polska potrzebowała dostępu do morskiego portu w Gdańsku jak przysłowiowa kania dżdżu. Od początku lat trzydziestych Rzeczpospolita była już gospodarczo całkowicie niezależna od Wolnego Miasta Gdańska. Ale elementem polskiej polityki zagranicznej, polskiej racji stanu w dwudziestoleciu międzywojennym była obrona status quo wywalczonego i wynegocjowanego w latach 1919–1921. W kontekście gdańskim, Polska chciała tylko tyle i aż tyle. Rzeczpospolita miała zobowiązania wobec mniejszości polskiej w Gdańsku. A mogła jej łatwiej pomagać w ramach statusu prawnego Wolnego Miasta, niż gdyby teren ten stał się częścią Rzeszy. Poza tym nie było w polskim interesie ułatwianie Niemcom zwiększania ich potencjału o zasoby ludzkie i gospodarcze Wolnego Miasta. Gdyby Polska zgodziła się na przyłączenie Wolnego Miasta Gdańska do Rzeszy, niemiecka armia (Reichswehra, a później Wehrmacht) uzyskałaby na tym terenie dodatkowe możliwości otwartego działania. A to na pewno również nie leżało w polskim interesie. To przywódca państwa niemieckiego – Adolf Hitler – zdecydował, że kompromis wynegocjowany w 1919 r. został zaprzepaszczony. Bez wątpienia uzyskał w tej sprawie poparcie dziesiątków milionów Niemców. Gdyby nie jego agresywna, aneksjonistyczna polityka, witana z aplauzem przez większość niemieckiego społeczeństwa w Rzeszy i w Wolnym Mieście, gdańskie status quo mogłoby się utrzymać. To nie Polska dążyła do zniszczenia go. Chociaż bardzo łatwo mogła to uczynić w latach 1921–1933, kiedy jej potencjał militarny kilkakrotnie przewyższał niemieckie zdolności obronne. Gdyby po raz kolejny nie zbudziła się „germańska furia”, Wolne Miasto Gdańsk cichutko egzystowałoby sobie w cieniu piękniejącej i rosnącej z każdym rokiem Gdyni. Paradoksalnie upadek Wolnego Miasta Gdańska wyznaczył granice rozwoju Gdyni poprzez powrót Gdańska do pozycji jednego z największych miast Rzeczypospolitej. Zdjęcia dzięki uprzejmości Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Land Rover Kite Cup 2022 – wielkie święto miłośników kitesurfingu w Polsce
Pierwsze zawody z cyklu Land Rover Kite Cup 2022 za nami. Cypel Rewski ponownie stał się areną zmagań najlepszych polskich kitesurferów, którzy dostarczyli zgromadzonym na plaży wczasowiczom niezapominanych emocji.
W tym artykule: Rewa – polska mekka kitesurfingu Land Rover Kite Cup 2022 – wyniki Land Rover Kite Cup 2022 – kiedy odbędą się zawody? Kto choć raz spróbował swoich sił w kitesurfingu wie, że trudno o inną wodną dyscyplinę sportu, która dostarcza tak wielu emocji i niezapominanych wrażeń. Dlatego nie bez przyczyny „kite" zadebiutuje w olimpijskim programie podczas zbliżających się wielkimi krokami igrzysk w Paryżu w 2024 roku. Ten fakt szczególnie powinien ucieszyć Polaków, bowiem nasi zawodnicy należą do ścisłej światowej czołówki. Swoje umiejętności i medalowe aspiracje „biało-czerowni" potwierdzili podczas zakończony niedawno Pucharu Polski oraz mistrzostw kraju w kitesurfingu. Rewa – polska mekka kitesurfingu Pierwszym przystankiem Land Rover Kite Cup 2022 była sąsiadującą z Gdynią Rewa, która przywitała najlepszych polskich zawodników słońcem i stabilnym wiatrem. Dzięki znakomitym warunkom atmosferycznym, jak podkreślają organizatorzy zawodów, rozegrane zostały wszystkie zaplanowane konkurencje – Freestyle, Formula Kite, A’s, a także, po raz drugi w historii Wingfoil. – Pierwsze zawody w tym sezonie były bardzo udane, Rewa przywitała nas trzema dniami pełnymi wiatru. Cieszy fakt, że kitesurfing, staje się sportem międzypokoleniowym – najmłodszy zawodnik miał nieco ponad 10 lat, a najstarszy ponad 40 – powiedział Maciej Lewandowski, sędzia główny kategorii Freestyle. W przerwie zawodów, gdy zawodnicy dojechali na linię mety, atrakcji zgromadzonej publiczności dostarczył Land Rover. To marka samochodów luksusowych i kultowych modeli terenowych, która jest głównym patronem tegorocznej edycji imprezy. Widzowie mogli zapoznać się z najnowszymi modelami i sprawdzić je podczas jazd testowych. Fani wodnego szaleństwa mieli okazję także niepowtarzalną okazję do przetestowania profesjonalnego sprzętu do kitesurfingu. Pełne wyniki zawodów Land Rover Kite Cup – Rewa 2022 do sprawdzenia poniżej. Kitesurfing: „Po kilkunastu próbach każdemu się to udaje, tylko nie wolno się zniechęcać" Pokonać grawitację. Wznieść się nad fale. Skakać wyżej i więcej. Land Rover Kite Cup 2022 – wyniki Mistrzostwa Polski Freestyle Freestyle – Mistrzostwa Polski – Open Kobiety: Alina Ungeheuer Martyna Konkel Marta Włodarczyk Natalia Grabowska Tusia Witkowska Julia Augustynowicz Freestyle – Mistrzostwa Polski – Open Mężczyźni: Marek Rowiński Mateusz Włodarczyk Oskar Cholewiński Eryk Kargul Jakub Kapturski Wojciech Andrzejewski Mikołaj Gregier Jacek Libera Krzesimir Przybyłowski, Daniel Witkowski, Marcel Stępniewski, Franciszek Więcławski, Łukasz Katana, Maksymilian Mielczarek, Michał Piotrowski Freestyle – Mistrzostwa Polski – Junior (U-18): Jakub Kapturski Maksymilian Mielczarek Marcel Stępniewski Krzesimir Przybyłowski Franciszek Więcławski Best Trick – Kobiety: Alina Ungeheuer – S bend 2 blind Best Trick – Mężczyźni: Wojtek Andrzejewski – BJ5 / BS315 Mistrzostwa Polski A's Mistrzostwa Polski A's – U-17: Jan Koszowski Jakub Balewicz Marcel Stępniewski Rafał Sawicki Karolina Jankowska Mistrzostwa Polski A's – U-15: Jakub Balewicz Marcel Stępniewski Rafał Sawicki Karolina Jankowska Kite – Zawody Pucharu Polski: Kite – Open Kobiety: Izabela Satrjan Nina Arcisz Kite – Open Mężczyźni: Jan Marciniak Michał Wojciechowski Piotr Szymiec Jan Koszowski Oskar Zawadowicz Marek Rowiński Senior Jakub Wątorowski Jakub Balewicz Jan Lipiński Rafał Sawicki Piotr Szczechowiak Piotr Rodzewicz Kite – U-21 Mężczyźni: Michał Wojciechowski Piotr Szymiec Jan Koszowski Oskar Zawadowicz Jakub Wątorowski Kite – U-17 Mężczyźni: Piotr Szymiec Jan Koszowski Jakub Balewicz Jan Lipiński Rafał Sawicki Piotr Rodzewicz Wingfoil – Zawody Pucharu Polski: Wingfoil – Open Kobiety: Paulina Ziółkowska Izabela Satrjan Martyna Konkel Wingfoil – Open Mężczyźni: Bartosz Kulczyński Tomasz Janiak Łukasz Katana Norbet Rymuszka Jakub Balewicz Wingfoil – Masters: Bartosz Kulczyński Tomasz Janiak Norbert Rymuszka Paulina Ziółkowska Wingfoil – Freestyle Open: Bartek Kulczyński Łukasz Katana Norbert Rymuszka Wszystkim zwycięzcom serdecznie gratulujemy! Land Rover Kite Cup 2022 – kiedy odbędą się zawody? Dla tych, którzy nie mogli pojawić się w Rewie, mamy bardzo dobrą wiadomość. Kolejne zawody z cyklu Land Rover Kite Cup 2022 odbędą się już niebawem. W dniach 22–24 lipca w Jastarni zaplanowano Puchar Polski w Kitesurfingu i Wingfoilu oraz Mistrzostwa Polski w Wingfoilu. Na tym jednak nie koniec sportowych emocji, bowiem niespełna miesiąc później (11–14 sierpnia) rywalizacja przeniesie się do Pucka. Jeśli jesteś zapalonym fanem kitesurfingu? Poznaj 6 najlepszych, zdaniem Victora Borsuka, miejsc do uprawiania tej dyscypliny >>
Nad Zatoką Pucką pojawiła się trąba wodna. Uchwycili ją spacerowicze [WIDEO]
Niezwykłe zjawisko meteorologiczne mogli obserwować mieszkańcy Gdyni, Kosakowa i Mechelinek. Nad wodami Zatoki Puckiej utworzyła się trąba wodna, wyglądem przypominająca niewielkie tornado.
To nietypowe zjawisko można było zaobserwować w niedzielę, około godziny 19. „Pokaz” trwał zaledwie kilka minut, ale kilku spacerowiczom i łowcom pogodowych ciekawostek udało się uwiecznić trąbę wodną na zdjęciach i filmikach. „Krótko po godzinie 19:00 mieszkańcy północnej części Gdyni, Kosakowa i okolic, oraz rejonu Zatoki Puckiej mogli obserwować bardzo nisko osadzony lej kondensacyjny, a później także trąbę wodną nad wodami Zatoki Puckiej. Lej był widoczny przez przynajmniej 2-3 minuty i towarzyszył mu drugi, słabiej wykształcony zalążek trąby” - tak całe zajście opisano na profilu Sieć Obserwatorów Burz. Tzw. lej kondensacyjny powstał w wyniku zderzenia chłodnego arktycznego powietrza z masami cieplejszego powietrza, które spotkały się nad Bałtykiem. – W niedzielę mieliśmy do czynienia ze słoneczną aurą przeplataną opadami deszczu, śniegu i krupy śnieżnej przy jednoczesnym silnym wietrze. Przy takiej sporej dynamice tworzenie się trąb wodnych jest bardzo możliwe i choć nie jest zjawiskiem częstym, to wcale nie tak zaskakującym – wyjaśnia Agata Wojtkiewicz, dyżurna synoptyk Oddziału Morskiego Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Gdyni w rozmowie z portalem trojmiasto.pl. View oEmbed on the source website Trąba wodna wyglądem przypominała niewielkie tornado, a w połączeniu z ciemnymi burzowymi chmurami mogła stwarzać groźne wrażenie. Na jednym z nagrań zamieszczonych na YouTubie widać też, że obok pierwszej trąby zaczął tworzyć się drugi lej. Na szczęście, wbrew obawom niektórych obserwatorów, trąba nie rozrosła się i nie przybrała na sile. Zamiast tego rozwiała się zaledwie po kilku minutach. Trąba wodna była widoczna co najmniej przez kilka minut i nie wyrządziła żadnych szkód. Oszałamiający podniebny spektakl zaciekawił mieszkańców nadmorskich miejscowości, a całe zjawisko było widoczne m.in. w Gdyni, Kosakowie, Mechelinkach, Rewie, Rumi i Pucku. View oEmbed on the source website Wszystko wskazuje na to, że niedzielna trąba wodna to pierwsze takie zjawisko odnotowane w tym roku. Co więcej, bardzo możliwe, że to pierwsza od lat trąba wodna, którą zaobserwowano o tak wczesnej porze roku. „Trąby wodne w kwietniu są bardzo rzadkim zjawiskiem. Jako ciekawostkę można dodać, że od roku 2000 do dnia dzisiejszego w Europejskiej Bazie Danych o Gwałtownych Zjawiskach Atmosferycznych (ESWD) nie odnotowano żadnego przypadku wystąpienia trąby wodnej w kwietniu” - czytamy na profilu Polskich Łowców Burz.
Sztorm zmył część plaży w Gdyni-Orłowie. Jej poszerzenie kosztowało 2,5 mln złotych
Miejscowi i turyści krótko cieszyli się odnowioną poszerzoną plażą w Gdyni-Orłowie. Zaledwie pół roku po tym, jak zakończono kosztowną odbudowę plaży, większość piasku została zmyta przez ubiegłotygodniowe ulewy i sztorm.
Plaża w Orłowie jest jednym z miejsc najchętniej odwiedzanych zarówno przez turystów, jak i mieszkańców Trójmiasta. Nic dziwnego, że lokalne władze zdecydowały się zainwestować w jej odnowienie i poszerzenie, aby umożliwić wszystkim chętnym korzystanie z jej uroków. Rewitalizacja kosztowała 2,5 mln złotych i została sfinansowana w większości przez Urząd Morski w Gdyni, sopocki magistrat dołoży 800 tys. zł. Prace miały na celu poszerzenie półkilometrowego odcinka plaży tak, aby jej szerokość wynosiła około 40 metrów. Trudny i czasochłonny proces zwożenia piasku na plażę w Orłowie rozpoczął się w połowie marca tego roku i trwały niespełna dwa miesiące. W tym czasie trzeba było wydobyć piasek z pogłębienia toru wodnego w Sopocie, przewieźć go i rozsypać w miejscu docelowym. Łącznie około 50 000 metrów sześciennych piasku – wylicza gazeta.pl View oEmbed on the source website Teraz po nowej pięknej plaży pozostało niewiele, bo nowo usypany piasek został zabrany przez sztorm, podczas którego siła wiatru dochodziła do 10 w skali Beauforta. – Nadal mamy na tym 500-metrowym odcinku miejsca, gdzie plaża ma ok. 40 metrów. Niemniej jednak sztorm najwięcej zabrał w rejonie molo w Orłowie. Tam rzeczywiście plaża ma obecnie szerokość ok. 10 metrów – przyznała Magdalena Kierzkowska, rzeczniczka Urzędu Morskiego w Gdyni w rozmowie z Polsat News. – Kierunek wiatru i jego siła podczas ostatniego sztormu były dla nas bardzo niekorzystne. Niemniej jednak plaża w znaczący sposób pomogła ochronić skarpę, na której znajduje się Promenada Królowej Marysieńki oraz umocnienie brzegowe wykonane przez nas w listopadzie 2019 r. – podkreśliła Kierzkowska. Woda zabrała większą część piasku, obecnie trwa szacowanie strat. Otwarte pozostaje pytanie, czy kosztowna inwestycja będzie musiała zostać powtórzona. Refulacja – czyli sztuczne poszerzenie plaży – to metoda powszechnie stosowana w celu ochrony przybrzeżnego krajobrazu oraz terenów rekreacyjnych czy nadmorskich skarp. – Z naszych doświadczeń wynika, że regularnie zasilane przez dłuższy okres danego odcinka brzegu wzmacnia go i w takich miejscach refulat jest bardziej odporny na działanie sił natury – wyjaśnia rzeczniczka.na trojmiasto.pl. Na szczęście przed niszczycielską siłą sztormu uchroniła się część plaży położona na zachód od orłowskiego molo. A to dzięki podwodnym progom. Gdyński urząd morski nie wyklucza, że podobne zabezpieczenia powstaną w najbliższym czasie także w pobliżu zniszczonej plaży.
Na północy Europy są miejsca tak dziewicze, że wędrując tamtejszymi szlakami, często będziemy na nich tylko my, otoczeni bezkresem prawie nietkniętej ręką człowieka przyrody. Ale też nigdzie indziej nie widziałam tylu aktywnych ludzi, którzy każdą niemal wolną chwilę chcą spędzać na łonie natury. W żadnym chyba też innym miejscu w Europie przyroda dosłownie nie wdziera się do domów i nie rządzi naszym życiem, wyznaczając jego rytm tak jak tutaj. Skandynawowie kochają i szanują naturę, bo są od niej uzależnieni. I wiedzą, jak ważną rolę odgrywa w naszym życiu. Ile siły i energii potrafimy z niej czerpać, a także jak terapeutyczne ma znaczenie. Mieszkańcy Oslo szczycą się tym, że w ciągu 15 minut mogą się znaleźć poza miastem i uprawiać tam wszelkie możliwe aktywności. To sprawia, że wydzielają się endorfiny, a przecież właśnie dzięki nim czujemy się szczęśliwsi. A że nasz dobrostan, zwłaszcza teraz, jest czymś, o co musimy zadbać szczególnie, stąd nasz pomysł, żeby to wydanie specjalne Travelera poświęcić właśnie Skandynawii. Jednak nie w typowym geograficznym ujęciu. Uznaliśmy, że dla tych wszystkich krajów wspólnym mianownikiem jest niezwykły związek ich mieszkańców z naturą, jednocześnie są to przez nią bodajże najhojniej obdarowane miejsca. I rodzaj filozofii życiowej, która staje się u nas coraz modniejsza. A wiadomo – najlepiej uczymy się, doświadczając. Więc inwestujmy w doświadczenia, nasz dobrostan, i kiedy to będzie znów możliwe, wyruszmy na północ.
Weekend z Trójmiejską architekturą – co warto zobaczyć?
Od XIX-wiecznej willi, w której nakręcono horror po bajkowe akwarium pełne zwierząt z całego świata – Trójmiasto jest pełne zachwycających obiektów architektonicznych!
Biorąc pod uwagę architekturę Gdyni, Gdańska i Sopotu, nazywanie ich Trójmiastem jest bardzo krzywdzące – każde z nich posiada swój wyjątkowy klimat i charakterystyczną architekturę. Oto kilka obiektów, które warto uwzględnić w swoim planie wycieczki. Ośrodek Kultury Morskiej w Gdańsku Gratka dla fanów nowoczesnej architektury, która swoim wyglądem nawiązuje do zabytkowej zabudowy. Oprócz tego, że zachwyca swoim spójnym z architekturą Miasta Głównego Gdańska wyglądem, Ośrodek Kultury Morskiej jest jedynym miejscem w Polsce, gdzie można zdobyć szeroką wiedzę związaną z marynistyczną tematyką. PGE Arena Gdańsk Tak zwany “Bursztynowy Stadion”, który mieści się na granicy Gdańska z Sopotem, został wybudowany na Euro 2012 i może pomieścić aż 43 615 widzów. Konstrukcja bryły pokryta jest poliwęglanowymi płytkami w 6 odcieniach, które dają wyjątkowy, bursztynowy kolor, a jej nowoczesne industrialne wnętrze zostało zaprojektowane w surowym betonie, drewnie i stali. Akwarium Gdyńskie Wszystko, co tu znajdziemy, dotyczy podwodnego świata – Gdyńskie Akwarium to jedyny tego typu ogród zoologiczny w Polsce, a ze wszystkich stron otoczony jest wodami Morza Bałtyckiego. Można tu obserwować wiele nieznanych gatunków ryb, płazów i gadów z różnych stron świata. Multidyscyplinarne Centrum Kulturalno-Artystyczne Zatoka Sztuki w Sopocie Ta nowoczesna i dobrze przemyślana bryła mieszcząca się przy samej plaży w sopockich Łazienkach Północnych powstała jesienią 2011 roku, a jej największym urokiem są zastosowane tu przeszklenia i jasne kolory. Na osobną uwagę zasługuje tu działalność centrum, w którym odbywają się różnego rodzaju warsztaty, koncerty i wystawy artystyczne. Cmentarz Żydowski w Sopocie Powstały w 1913 roku cmentarz znajduje się przy obecnej ulicy Jacka Malczewskiego w Sopocie i zajmuje powierzchnię 0,5 ha. Chociaż nekropolia niszczeje i coraz więcej rzeczy wymaga renowacji, zachowało się tam nieco macew z czytelnymi inskrypcjami w języku polskim, niemieckim, rosyjskim i hebrajskim, a na teren cmentarza prowadzi zabytkowa brama z hebrajskim napisem “Oto jest brama do Boga” (Ze Szaar L'Adona – przyp.red) – jedyna, która przetrwała na Pomorzu do XXI wieku. Dom Zdrojowy w Sopocie Obecny budynek Domu Zdrojowego w Sopocie został oddany do użytku w 2009 roku, ponieważ jego pierwowzór z 1825 roku, w którym znajdowały się połączone z hotelem i kasynem sale balowe i restauracyjne, został kompletnie prawie doszczętnie zniszczony podczas działań wojennych w 1945 roku. W nowej wersji znajduje się między innymi Państwowa Galeria Sztuki, Informacja Turystyczna, Pijalnia Wód Solankowych, a także restauracje, kawiarnie oraz galerie. Willa Bergera w Sopocie Willa Bergera wraz z zespołem parkowym powstała około 1881 roku jako letnia rezydencja na zlecenie gdańskiego radcy prawnego, Johanna Immanuela Bergera. Po jego śmierci w 1909 roku teren został sprzedany Paulowi Heinrichowi Hermannowi Resslerowi, który był członkiem loży masońskiej, ale również nie pozostał w jego rękach na długo. Do drugiej wojny światowej willa przechodziła z rąk do rąk, a w 1945 roku trafiła w ręce państwa i została przekształcona w Wyższą Szkołę Sztuk Plastycznych. W 1985 roku ogród i frontowa elewacja budynku pojawiły się w horrorze „Medium” – pierwszym polskim filmie o tematyce okultystycznej. Budynek został zaprojektowany w stylu neoklasycystycznym, a inspiracją były budowle niemieckiego architekta Karla Friedricha Schinkla.
Zamiast nasion – nielegalne odpady. Wyniki kontroli w porcie w Gdyni
W kontenerach, które trafiły do gdyńskiego portu z Turcji, miały być przewożone nasiona roślin, zamiast tego znaleziono w nich przeszło 5 tysięcy ton odpadów. Odpady trafiły do Polski nielegalnie, sprawą zajęła się więc Prokuratura Rejonowa w Gdyni. Przemyt odpadów to coraz częstszy problem.
5,2 tys. ton odpadów w postaci gleby, ziemi i kamieni zostało ukrytych w 214 kontenerach. Nielegalny ładunek został znaleziony podczas kontroli prowadzonej przez Pomorską Krajową Administrację Skarbową z udziałem inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Gdańsku. Według deklaracji przewozowych w kontenerach miały znajdować się nasiona roślin. W związku z tym, że odpady znalazły się na terenie UE z naruszeniem przepisów międzynarodowego przemieszczania odpadów, Pomorski Urząd Celno-Skarbowy w Gdyni złożył zawiadomienie do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Do czasu zakończenia postępowania, odpady pozostaną pod dozorem celnym. Czynności wyjaśniające w sprawie prowadzi również prokuratura. Przywóz tego typu odpadów wymaga wcześniejszego zgłoszenia i zgody Głównego Inspektora Ochrony Środowiska – podaje KAS. Śmieciowy przemyt Dane dotyczące produkcji odpadów w Europie pokazują, że statystyczny obywatel Unii Europejskiej – podobnie jak statystyczny Polak – z roku na rok wytwarza więcej śmieci. Liczby za 2018 rok pokazują, że przeciętny mieszkaniec Polski w ciągu 12 miesięcy wyprodukował 329 kg odpadów komunalnych, a nasz krajowy wynik to zaledwie 67 proc. średniej unijnej i 43 proc. tego, co wytwarza przeciętny Duńczyk (766 kg na mieszkańca rocznie) – podaje Biznes Interia. Z szacunków, które przytacza serwis w raporcie wynika, że w 2030 roku statystyczny Polak będzie produkował już 370 kg śmieci komunalnych. A te stanowią zaledwie ok. 10 proc. wszystkich odpadów. Wskaźnik ten rośnie na całym świecie, nie tylko w Europie, nic więc dziwnego, że nielegalny handel i transport odpadów rośnie. To, co jeszcze do niedawna było niszą, teraz dla przemytników i handlarzy stało się rentownym biznesem. Odpady wędrują najczęściej z bogatszych krajów do biedniejszych, które powoli, acz systematycznie stają się ogólnoświatowym wysypiskiem śmieci. – W 2018 roku Główny Inspektorat Ochrony Środowiska stwierdził, że udaremniono 53 próby nielegalnego przywozu odpadów. Najwięcej, bo 111, powstrzymano w 2015 r., a później liczba udaremnionych prób utrzymywała się na poziomie 40-50 - mówi Paweł Głuszyński z Towarzystwa na Rzecz Ziemi. Według GIOŚ w 2018 roku próbowano przemycić do Polski ponad 14 tys. ton nielegalnych odpadów. Jednak w związku z tym, że prawdo dotyczące gospodarowania odpadami w Polsce staje się coraz bardzie surowe, nasz kraj coraz rzadziej jest ostatecznym celem przemytu, a coraz częściej jednym z przystanków na szlaku.
Ruszył w fotograficzną podróż po kraju. Na swoich zdjęciach udowadnia, że Polska jest najpiękniejsza [GALERIA]
Podczas swojej fotograficznej wyprawy Maciej Goryl odkrywał piękno Polski. Podróżował z taką ciekawości, z jaką zazwyczaj zwiedza się tylko odległe kraje. Zobacz efekty jego podróży z aparatem.
ZOBACZ GALERIĘ Z PODRÓŻY „POZNAJĄC GRANICE POLSKI” >>> Od kiedy Maciej Goryl rozpoczął przygodę z fotografią, przyświecał mu cel: doceniać to, co nas otacza i pokazywać to piękno innym. Zaczynał lokalnie, od własnej miejscowości - Tarnowskich Gór. W końcu nadszedł czas, by ruszyć w Polskę. - Opowiadane w rodzinnym gronie historie o pięknych miejscach w naszym kraju, sprawiały, że zacząłem marzyć. W dzieciństwie nie zawsze miałem wówczas możliwości, by porównać swoje wyobrażenia z rzeczywistością. Przełomowy okazał się 2016 rok. Wyruszyłem w niezwykłą podróż, podczas której poznałem moje miejsce na ziemi – ojczyznę – opowiada. Impulsem była wizyta w Szczyrku. To było pod koniec stycznia, dał się namówić na górski wyjazd z przyjaciółm. - Widok ze Skrzycznego, najwyższego szczytu Beskidu Śląskiego, zapiera dech w piersiach! Po powrocie do domu byłem już pewien, że wyruszę w podróż po najpiękniejszych zakątkach Polski. W czasie podróży „Poznając granice Polski” odwiedził miejsca, o których marzył przez długi czas. Możliwe, że niektóre z nich czekały nawet kilkanaście lat. - Plan podróży stworzyłem wybierając ważne miejsca na mapie Polski, dopisałem propozycję internautów - okazało się np. że wiele osób chce zobaczyć na moich fotografiach Poznań. Fotograf dotarł na Mazury, Kaszuby, nad Morze Bałtyckie, do Białowieskiego Parku Narodowego, odwiedził m.in. Sandomierz, Gdańsk, Toruń i Poznań. GALERIA >>> Więcej zdjęć na fanpage’u fotografa: facebook.com/PhotoGoryl.
Poruszający fotoreportaż "Ślady". Łemkowszczyzna odkryta
Historia zamkniętego i odchodzącego w niepamięć świata Łemków, ukrytego w górach Beskidu Niskiego.
Przestawiamy fotoreportaż pt. "Ślady" Krzysztofa Pierzgalskiego i Małgorzaty Januszewskiej wyróżniony w konkursie Muzeum Emigracji w Gdyni. Tu nie było roboty. Więc mój dziadek pracował na Słowacji. Wracał do domu co 2 tygodnie. Raz wraca, a tu nikogo nie ma! Dom rozgrabiony i pusty! Potem dopiero się dowiedział, że wszystkich wywieźli na Ukrainę. Łemkowszczyzna w relacjach mieszkańców. Anastazja Moriak, Łemkini z Olchowca. Nigdy nie poznała ojca. – Tu moja mama, babka, prababka się rodziła, i ja się tu urodziłam. A było pięć córek i trzech synów. Trzeba było wiano córkom dawać. To w 1930 r. siedmiu chłopów poszło na zarobek do Urugwaju. I tato poszedł. Potem teściu, co też tam był, mówi do taty: Andrzej, jedź do domu, do kraju, bo ja jadę. A on na to: Jeszcze nie pojadę, bo jeszczem nie zarobił dużo pieniędzy. I teściu przyjechał, a tato został. – Jak chciał wracać, to tu wojna była. Potem wysiedlali na wschód, na Ukrainę. I na zachód, bo banda była. Parę rodzin tylko zostało. I nie było jak. A ja ino z mamą, bo mama w ciąży była, jak on tam pojechał. I ojca wcale nie znam… – Raz taki pan przyszedł z gminy, mama nieboszczka siedzieli tam, na progu, i on mówi: Pani siedzi tak sama, a mąż gdzie? Mama mówią: Poszedł do Urugwaju i ni ma go. To on napisał na Czerwony Krzyż, do Warszawy. I do ambasady do Urugwaju. Znaleźli go, poszli do niego i odpisali, że tato miał tam drugą żonę, już 5 lat jak zmarła. On w szpitalu. Ino syn w domu. Mój brat... był tu u mnie. Teraz ino patrzę. Zdrowia już nie będzie. Ksiądz i sąsiadka przychodzą... Mikołaj Gabło, Łemko, kościelny z Olchowca. Jego rodzinę pozostawiono, ale szykanowano. – Olchowianie uniknęli wysiedlenia, bo deklarowali, że są katolikami. I tak zostało 12 rodzin, ale za rok powtórzyli wysiedlenie. To chłopi już nie czekali aż ich wezmą, tylko zabrali jakiś chleb, ser, masło, kanapki porobili do plecaczków. I na piechotę do Krosna. Wsiedli do pociągu do Nowogardu, bo tam Olchowianie byli obsadzeni. A ci co zostali, moi rodzice, później żałowali, że nie poszli ze swoimi, bo tu dokuczali niesamowicie. – Święta zakazywali robić. Raz zasiedliśmy do Wigilii. Stół nakryty, jedzenie, świeca, no i ten Łukasiewicz. Wiązka siana, pod stołem też, słoma. Siedzimy, jemy, aż w jeden czas puka ktoś. Matka otwiera, wchodzą: Dobry wieczór. Co wy tu robicie? Ojciec odpowiada, że Wigilia. Jak to Wigilia? – oni z takim ordynarnym krzykiem. – Przecież 2 tygodnie temu była Wigilia! Proszę posprzątać ze stołu! To zdmuchnęli świeczkę, tamci poszli. A na przyszłe lata tośmy zasłaniali okna kocami i szmatami, żeby nie widzieli. – Widzi pan jak to wygląda, to jest postrzelane przecież! – Pan Mikołaj pokazuje uszkodzenia. – Tu drut wchodził, spinał w środku. Takie ozdoby, co wiszą w cerkwi przed ikonostasem, albo żyrandol. Widzi Pan jak władzę utrwalali? Nawet takie coś przeszkadzało. Milicja robiła takie rzeczy, że... – A w Smerecznem pan był? Przy starej drodze jest kapliczka i taki łemkowski krzyż, jak tu, w Olchowcu. Tam też są ślady. Jedno ramię odstrzelone, kule bite... A górale przyjeżdżali i trzymali owce po cerkwiach – bo tu nie miało być już żadnych Ukraińców! Kiedyś byłem z matką w Dukli. Chciała iść na szmates. Nie było tyle ciuchów, jak dzisiaj. I chodziły te kobiety, w strojach, jakie miały, chusty wyszywane... A taka jedna zobaczyła jak idą matka i sąsiadka, pokazała palcem i krzyczy: O! Ukrainki idą! To bardzo przykre, że tak długo ciągło się takie poniżanie. – I teraz strojów ludowych nie noszą. Na pierwsze kermesze było 15 ludzi ubranych. Teraz 4, w tym ja i żona. Mieliśmy taki zespół „Derka”. Zaproszenie do Krosna, 3 lata temu. Do rodziców dzwonię czy puszczą dzieci. Ja nie puszczę – mówi jeden ojciec, – bo nie chcę żeby ich w liceum ukraińcowali. Jeden nie, drugi nie i rozleciał się zespół dziecięcy. A śpiewał po łemkowsku... Myśleliśmy, że może stare zaśpiewają, ale też się wstydzą. A młodzież ze wsi ucieka. Anna Buriak, Łemkini ze wsi Polany. Osierocona po wysiedleniu całej rodziny. – Ja to w ten czas na Słowacji była. Swetry my robiły, z innymi dziewczynkami. Za miesiąc ja wróciła i powiedzieli, że ludzi z Polan wywieźli. I takich, jak ja, było więcej. Z rodziny nikogo. Pusto. Same dzieciaki. Później wyszłam za mąż. Przyszedł tu chłopak z drugiej wioski. Też był sam. Łemko. Dzieci miałam dwoje. Syna i córkę. – A tu się rodziłam, w tym domu. I tu sobie siedzę. Dawniej to był strzechą kryty. A później, jak zaczął nam deszcz padać, tośmy tamto odrzucili, a dalimy eternit. A inni to przyjeżdżają, bo kupili. Widać lubią takie dobre strony. W górach domeczek z jodeł. Ale kto by tak teraz, panie, stawiał? I jeszcze gliną lepił? – Buriakowa to panu jeszcze zaśpiewa! – mówią o niej sąsiedzi. Ona siada przed chyżą i śmieje się: – Mam sobie starego psa i sobie z nim gadam. A Ile u mnie wiosen? 24 rocznik, to już dziewięćdziesiąt! Kupa lat! Mikołaj Peteńko, Łemko ze wsi Polany. Wysiedlony z całą rodziną na Ziemie Odzyskane. – Mieszka w Polanach – opowiada Maria Gocz, z Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej. – Ma chyżkę jak się jedzie na Krempną. Maleńka chatynka. I on jest już taki Łemko stary... Kozy hoduje, u niego turyści biorą jajka, mleko. Był wysiedlony... – Całą rodziną wywieźli nas na Mazury. Tam było pięknie, równo. A tu ino góry. I tam wilków nie było. A tu, jakem w Tylawie służył, to w biały dzień przyszli i 12 owiec poharatali. No, piękne te owce były i wszystko poszło spać... Mikołaj Gałczyk, Łemko ze wsi Polany. Rodzinę jego dziadka wysiedlono, a dom ograbiono. – Tu w okolicy nie było roboty, więc mój dziadek pracował na Słowacji. Wracał do domu co 2 tygodnie. Raz wraca, a tu nikogo nie ma! Dom rozgrabiony i pusty! Potem dopiero się dowiedział, że wszystkich wywieźli na Ukrainę. Szukał ich. Jak znalazł, to już tu nie wrócili. Dopiero syn – mój ojciec – wrócił i wyremontował dom. I teraz jestem ja na tej ojcowiźnie. – Kiedyś hodowałem owce – dodaje, rozkładając na stole dorodne kapelusze – ale przyszła wataha wilków i nawet z psem nie dałem im rady. Teraz nie mam owiec, ino zbieram grzyby. Katarzyna Ziemba, Polka mieszkająca w Mszanie. Jej rodzina wykupiła chyżę po wysiedleńcach. – Myśmy tu po wojnie przyszli do Mszany, bo tu puste domy po Łemkach były. Jak ich wywieźli, to domy przeszły na skarb Państwa i można je było sobie wykupić. Spłacaliśmy gminie w ratach. Włodzimierz Rusiniak, Polak, mieszka w Mszanie. Po wojnie znalazł dach nad głową w domu po Łemkach. – Wszyscy w Mszanie są Polakami – panu Włodzimierzowi trudno zebrać myśli i wyręcza go w opowiadaniu sąsiadka zza płotu. – Bo Huta Polańska wypalona została. No i, jak po skończeniu wojny, każdy szukał dachu nad głową, żeby gdzie się przytulić, to tu wszyscy przyszli. Bo tych rdzennych, Łemków, wysiedlono. Nikt nie wrócił. Zenon Matała, Polak, mieszka w Nowicy. Od kilkudziesięciu lat prowadzi gospodarstwo po wysiedleńcach. – A, nie będę się przebierał. Zaraz muszę w pole. Jak gospodarz to gospodarz! – Ma na głowie cały inwentarz i rodzinę – dopowiada żona starego sołtysa. – On już tak gospodarzy ponad 20 lat. Kupił chyżę od Polki, co przyszła tu zaraz po przesiedleniu Łemków. Stefan Król, Łemko pochodzący z Powroźnika. Wysiedlony z rodzicami jako 9-latek. Został we Wrocławiu. Tylko czasem odwiedza Kunkową. – Czy pamiętam? Miałem 9,5 r. Różnych rzeczy nie rozumiałem, ale wszystko mam w pamięci. Mieszkaliśmy w Powroźniku, koło Krynicy Zdroju. Pociągi nie kursowały, bo tunel i most zaminowano, więc nas na piechotę przerzucali przez Krynicę i Florynkę. Tam żeśmy nocowali pod gołym niebem, na boisku sportowym. To był lipiec, w miarę ciepło. Na drugi dzień do Grybowa. Tu, na stacji, to nas do tych bydlęcych wagonów, razem z krówkami, załadowali. Pociąg zatrzymywał się co trochę. Coś odczepiali, to znów czekali na podłączenie. I tak 2 tyg., sama jazda pociągiem. – Bardziej świadomych, co się próbowali sprzeciwiać albo ukrywać, brali do Jaworzna. Tam był obóz poniemiecki. Osadzano w nim Łemków i Ukraińców. Część zwalniali, ale jest tam też zbiorowa mogiła w lesie… – Dlatego w mojej wsi, Kunkowej, rodzice się nie ukrywali – wtrąca żona, Pani Anna. – Myśleli, że ich też wezmą, więc tatuś zabrał na wóz wszystko, leżącego brata i do tego Łosia pojechali. A żołnierze mówią: A po coście przyjechali z takim obłożnie chorym? I naszą rodzinę zostawili. Czasem trafił się oficer z ludzką twarzą... Jan Wróbel, z Nowicy. Rodzina łyżkarzy i splecionych nacji. – U mnie mama była Łemka, a tata więcej od górali. Moja żona Polka. Wszystko pomieszane – opowiada syn gospodarza, Bronisław. – No, to chodzimy do polskiego kościoła i do tego malutkiego też się idzie, jak Święta. – Kiedyś to myśmy łyżki robili. Sprzedawali do spółdzielni rękodzieła. Niedziela, nie niedziela. Nawet po 1400 dziennie, to schodziło nieraz i do północy. I trzeba było czyste drzewo mieć. Bo ze sękiem nie pójdzie. Zawijonki strasznie krzywią przy suszeniu. A takie kudłate, to noże paliły albo nie chciały brać. A łyżka musiała być ładna, biała. – Pamiętam, jak żeśmy ojcu pomagali. Wszystko ręcznie. Nie było żadnych maszyn. Tylko siekierka, kopaczka i piła. A jak dziadek żył, ja wtedy małym szkutem jeszcze byłem, to on miał tokarnię, taką napędzaną nogą. Był takim szpecem, że on se wszystko do warsztatu sam robił: gwinty, śruby drewniane, heble, nie-heble. I łyżki, takie na sznurek. – A ja żem przy łyżkach oko stracił. Urwało taką drobinkę z frezu i prosto w oko trafiło. I tak żeśmy skończyli robotę w warsztacie. Żona zaczęła jeździć do Austrii. Bo tu, w Nowicy, wszystko się wali. Dawno już nie było żadnej perspektywy. Wszyscy się w Uściu pobudowali, tu nikt nie chciał zostać… Ale też przyjeżdżają jacyś. Domy budują po lasach, przy potoczkach. Betonują murem, chyba ze 6 gruszek wylał taki jeden. Dzisiaj, można powiedzieć, pół wioski nie znam… Franciszek Grybel, Łemko z Nowicy. Rodziców wywieziono na roboty, teściów wysiedlono. – Rodzice to szli do Niemiec. Za młodych lat jeszcze. Tam się poznali. Zbiórka była na wiosce, przychodzili bauerzy i se rozbierali: Ty pójdziesz ze mną, a ty ze mną, na samochody i wieźli. Nikt nie wiedział gdzie i po co jedzie. Po niemiecku nie umiesz – nic nie wiesz. Zawieźli ich i pokazali: Masz, to będziesz robił, tu będziesz spał. Ale w dobre ręce weszli. – O akcji „Wisła” to moja teściowa, 89-letnia, opowiadała. Jak to ludzi stąd wywozili, ładowali ich na te wagony i wieźli przez świat. Nic dla krowy, dopiero jak stało to gdzieś na bocznicy, tam coś skubnęli. A jak nie było co, to starsi gadali, że łupiny jedli, jakie jeszcze gdzieś tam po pociągu znaleźli. Na miejscu zostawili ich samych sobie, bez dachu nad głową. Dopiero szykowali kawałek jakiegoś kąta. Dwie rodziny w jednym domu, krowa, i wszystko to musiało się zmieścić. Mi to się nijak nie chciało wierzyć, że potrafi człowiek człowiekowi zgotować taką uprzejmość. – Wracali za Gomułki, tego dobrego pana władzy. Każdy na swoją rękę. Ale tu Polacy już byli, zabrali domy. I jak Łemko wrócił na ojcowiznę, to ni ma chałupy. I znów siedział kątem u kogoś. Moi jakoś się zebrali do kupy. Jak wrócili, to tata był w tartaku, a teściowie – rola i zimową porą łyżka. Latem 12 sztuk bydła, 2 konie. Taka to była gospodarka urocza. Helena Hyc, pół-Łemkini z Nowicy. Wysiedlono jej babcię ze strony mamy. – Mój tato był Polakiem, a mama Łemkinią. Urodziła się w Tylawie, już po powrocie babci z wysiedlenia. – Ale ja mamę mało pamiętam. Zginęła od uderzenia pioruna, kiedy byłam jeszcze mała. Starsi ludzie trochę opowiadali, ale to było straszne i nie chciałam o tym myśleć… Julia Krupej, Łemkini z Daliowej. Wysiedlona jako 12-latka w szczecińskie. Jej dziadek wysłany na Sybir. – Mój tato od razu we wrześniu 1939 r. zginął. Był w polskim oddziale. W bunkrze wybuchł granat, ciała zmieszane z gliną. Nie było aktu zgonu. Mamę zmogła choroba, nie mówiła, nie wstawała z łóżka. W kwietniu 1947 r. miała 37 lat, ja 12, a Tereska, moja siostra, kilka mniej. I do mnie mówi ten dowódca z przesiedlenia: Napiszę wam potwierdzenie, że ojciec oddał życie za ojczyznę. Jak przyjdzie druga tura w czerwcu, to im to pokażecie i nie mogą was wziąć. – Ale potem przyszedł taki dowódca, że jak ja mu to dałam, to on nawet nie spojrzał, tylko zrobił tak – dłonie Pani Julii naśladują przedarcie papieru – i w piec! My w płacz! Ja rwałam włosy z głowy! Mama leżała. On mówi żeby wstawała. Podniósł ją, uderzył raz i drugi – mama spadła! Jakieś leże dla nas na wóz przynieśli, matka szła. Z jedną krową. – W szczecińskie nas z bydłem wieźli. Przerwy, że zdążyłam ledwie trawy krowie zerwać i od razu, do pociągu. Na miejscu wojskowi mówili: Jak to: tylko dzieci, z chorą matką? W drugiej wsi są Łemki, będziecie wśród swoich. I tam to już nam pomagali. Ale wróciłam z siostrą po trzech latach. Tu, do domu dziadka. – Raz przyszedł do nas porucznik, a dziadek akurat z Syberii wracał. W kożuchu do ziemi. I strzelił do dziadka. 3 razy! Potem stanął nad nim: No, skurwysynu, już ci starczy. Kożuch cały we krwi, a inny oficer krzyczy: Na wóz go! Do Jasła, do szpitala! Tam mówili, że go na śmierć przywieźli, ale dziadek za 2 tyg. usiadł na łóżku. Dzięki niemu z Tereską przeżyłyśmy. Bo żołnierze po wojnie tworzyli bandy koniokradów i po wsiach rabowali. Strzelali, jak ich kto poznał… Andrzej Durleta, Polak, mieszka w Wisłoku Wielkim. Jego rodzina osiadła w pustostanie po Łemkach. – Jak ich przymusowo wysiedlili, to zostały te puste chyże. Tutaj gmina je po prostu rozdawała przybyłym Polakom. I tak majątek wszedł w posiadanie rodziny Durletów: Amelii i Andrzeja. To byli porządni ludzie. Szkoda, że już pomarli – wzdycha sołtyska. – Ojciec był góralem z Zakopanego. Matka pochodziła ze Skomielna. Ja tu teraz ino sam gospodarzę… Mam ciągnik, psa. Ale na niego to niech pan lepiej uważa… Maria i Stefan Seńko, małżeństwo mieszane ze Smolnika. Rodzina wysiedleńców. – Jestem Łemkiem. I nas, całą rodziną, wywieźli w 1947 r. w szczecińskie – opowiada Pan Stefan. – Mój ojciec był Polakiem. Rodzina ze strony mamy nie, to ich wysłali na wschód – wspomina Pani Maria. Z jej słowami zbiega się relacja wydarzeń na Ukrainie, płynąca z telewizora. – To nasz dom rodzinny – prowadzą do środka. Nad sofą wisi ręcznie robiony kilim w pasy. – Dawniej był w izbie nawet piec chlebowy, ale syn nam przetłumaczył, że niepotrzebnie miejsce zajmuje i trzeba go rozebrać. I tak się stało. – Ale teraz wyjechał do Kanady. Za pracą. Piszemy do siebie, odwiedza. Mówi, że wróci, ale my wiemy, że nie... a krewni wysłani, na Ukrainie. Andrzej Mika, Polak. Mieszka w Smolniku w oryginalnie zachowanej połemkowskiej chyży. – Moi rodzice, jak tu przyszli po Łemkach na gospodarkę, tak zostali. Ja żem się już tu urodził. Oni nic nie zmieniali w środku. Ja też nic żem nie zmieniał. Piec jest taki, jaki był, chlebowy. Mebli też żem nie ruszał. Tego kredensu. Ściany były niebiesko, to i tak jest. Święte obrazki… – To tylko nowe. Dostałem na pamiątkę od aktorów – pokazuje fotografię z twarzami znanymi ze szklanego ekranu. – Byli tu ze 2 miesiące. Na podwórzu, w izbie. Kręcili u mnie film: Serce, serduszko… Stali samochodem i świecili reflektorami w okno, jak kręcili te swoje sceny. – A ta chyża na podwórzu to kurna chata. Kryta słomą jeszcze. Nie ma komina. Jest w gospodarstwie, ale tam to już nikt od dawna nie mieszka… Józef Żurat, Łemko z Morochowa. Jako kilkuletni chłopiec wywieziony na Ziemie Odzyskane. – Jak nas wysiedlali, to ja byłem jeszcze mały. Ale pamiętam. Wysłali nas na Mazury. Całą rodziną. – Ale jeszcze panu powiem! Kiedyś to tu była taka wieś, po sąsiedzku. Nazywała się Zawadka Morochowska. Teraz tam nie ma domów, proszę pana, bo wszystkich po wojnie wymordowali. I to zrobił Oddział Ludowego Wojska Polskiego. Że niby mieli kontakty z UPA. A to byli biedni i spokojni ludzie, bardzo pracowici. Nikomu nie zrobili nic złego, a taka kara ich spotkała… Drewniane konie, rzeźbione ręką ludowego artysty – Łemka z Olchowca Kolonii. Ocalone przez Tadeusza Kiełbasińskiego. Zachowane w Izbie Regionalnej. – To podarunki dla dzieci tej pary, z fotografii. (Teraz to one mają po 70 lat!) Bo tu nie było zwyczaju żeby dzieci dostawały prezenty. Bo nie było pieniędzy! Obrót parterowy, za odrobek, tak żeby starczyło na podatki i naftę. – A ten gospodarz, rzeźbiarz, jak on prosił, żeby mu zrobić takie ładne zdjęcie, „żebym tak trochę był do was podobny”. Bo on miał jeden garnitur w życiu. Ten właśnie. Ale nie miał krawata. Jak założył koszulę i marynarkę, to czegoś brakowało. To mu pożyczyłem. Zawsze nosił tylko wstążeczki pod szyją, ale tu, na zdjęciu, to wygląda jak PAN! – Mogli go posłać do szkoły. Był Uniwersytet Ludowy, pracownia rzeźbiarska, dobrzy ludzie. Chodzili, szukali takich… Ale żona mu nie pozwoliła: Nie, bo co to za konie, co to za nogi! Polacy się będą z tego śmiać! A Janek miał talent. Dzieciom dawał, wnuczkom dawał. Wszystko gdzieś tam, połamane… To, co zostało po nim, jest w tej chwili u mnie. – Niedawno, 4 lata temu, zmarł. Po prostu wyszedł na pole i klapł. I skończyło się jego gazdowanie, jego rzeźbienie… Tekst: Małgorzata Januszewska, Krzysztof Pierzgalski Zdjęcia: Krzysztof Pierzgalski
To idealne miejsce do ładowania akumulatorów. Odwiedź Gdynię
Nie tak dawno na Facebooku jakaś nowo przybyła do Gdyni dziewczyna napisała kilka złych zdań o mieście. Że nie może się tu odnaleźć, że korki i że ul. Morska taka szara. Z ponad 350 komentarzy powstałby bogaty przewodnik po ulubionych miejscach gdynian, ich osobistych odkryciach. I co ważne – nikt nie wysyłał dziewczyny z powrotem, tam skąd przybyła, bo gdynianie są nad wyraz gościnni.
Co lubią gdynianie W ubiegłym roku Gdynia została uznana za najszczęśliwsze miasto w Polsce według diagnozy społecznej i raportu o Polsce i Polakach. Czy tym szczęściem można się zarazić? Na pewno, bo miasto aż kipi energią! Czuć portowy luz i wolność w głowie. Nie znajdziesz tu zabytków, jedynie modernistyczną architekturę z lat 30. i statki. Ale za to w miasto wchodzi natura: morze i las. Bogata Gdynia wyrosła z małej, zagubionej wśród torfowisk i piasków rybackiej wioski. Z drugiej strony życie tutaj płynie wolniej. A endorfiny szczęśliwości biorą się nie z pieniędzy, a z aktywności na łonie natury: rolki na bulwarze Nadmorskim, liczne ścieżki rowerowe i szlaki krajoznawcze, nordic walking lub jogging wzdłuż klifu po plaży i po lesie, szkółki żeglarskie w gdyńskiej marinie. Dla aktywnych podróżników to wymarzone miejsce. Co zobaczyć? Jeśli ktoś woli, może zaliczyć kanon z Gdyni pocztówkowej: skwer Kościuszki, bulwar Nadmorski, molo Południowe, ORP Błyskawica i Dar Pomorza, akwarium i nabrzeże Francuskie, w sezonie jest co oglądać, bo cumują tu duże wycieczkowce. Możecie też wykupić rejs statkiem po Zatoce lub na Hel, atmosfera jak z filmu Rejs. Jednak ja polecam wam zapuszczenie się w miasto i odkrycie miejsc lubianych przez gdynian. Moja ulubiona dzielnica? Zdecydowanie Orłowo. Można się tu od razu poczuć jak na wakacjach. Nie ma snobizmu Cannes czy erotyzmu Ipanemy, ale ma za to artyzm, hedonizm i odziedziczoną po dawnym uzdrowisku niewymuszoną elegancję. Orłowo było kiedyś osadą rybacką, w latach 30. XX w. przeżywało świetność jako znane uzdrowisko, a teraz jest jedną z najpiękniejszych dzielnic Gdyni. Wille sprzed wojny, sporo nowoczesnych białych budynków w stylu Lazurowego Wybrzeża. Jak na wakacjach Jest tutaj wszystko, co trzeba: molo z piskiem mew, Tawerna Orłowska z przeszklonym tarasem, a obok boksy rybackie i zacumowane kutry, sieci po połowie. Zapach smażonej ryby, gofrów i wędzarni. Po przeciwnej stronie ulicy Domek Żeromskiego, w którym pisarz spędzał wakacje z rodziną w 1920 r. Nad morzem dochodził do sił po ciężkiej grypie hiszpańskiej i w tym krajobrazie koił nerwy po stracie syna. To w Orłowie Żeromski napisał opowieść Sambor i Mestwin o dwóch ogromnych bukach z okolic Witomina. W kawiarni w Domku Żeromskiego można prosto z plaży, na boso wypić kawę mrożoną i zjeść lody. I schronić się w wiklinowych koszach. No i jest jeszcze na plaży teatr – Teatr Miejski w Gdyni ma tu scenę letnią. Klimatyczna jest także figura Chrystusa z ramionami rozpostartymi na wodę, udzielającego błogosławieństwa ludziom morza: „O szczęśliwy powrót”. W pobliżu znajdują się Kolibki z dworem, kamienną gotycką stajnią i stadniną koni. Przepiękna pałacowa zabudowa z barokowym ogrodem pamięta czasy, kiedy król Jan III Sobieski bywał tu z królową Marysieńką. Polecam spacer z dreszczykiem emocji „nad” lub „pod” krawędzią redłowskiego klifu, atmosfera jak z filmu Piknik pod wiszącą skałą. Możecie iść górą – ścieżką prowadzącą z ul. Zacisznej w Orłowie ponad krawędzią klifu, po drodze zahaczyć o Polankę Redłowską i zakończyć wędrówkę na ul. Legionów koło Szpitala Morskiego. Albo dołem dojść plażą aż do bulwaru Nadmorskiego, choć przy sporej fali okrążenie Cypla Redłowskiego może być nieco utrudnione. Na skrzydłach Jeśli szukacie pomysłu na zakończenie dnia, to zdradzę moje ulubione miejsce w pobliżu – w Wielkim Kacku. Taki wiejski fyrtel: U Źródła Marii. Wystarczy skręcić w prawo od głównej arterii, ul. Wielkopolskiej prowadzącej na obwodnicę, i jestem w innym, sielankowo-sennym świecie: ceglany kościółek św. Wawrzyńca z XVI w. (w Boże Ciało odbywa się tu niesamowita procesja z kaszubskimi wywijańcami świętymi posągami), stajnia koni Tara tuż przy skarpie i lesie, stacja kolejowa wyglądająca na zagubioną pośród polan. Tutaj dostaję wiatru w skrzydła i czuję się szczęśliwa. Olga Dębicka Olga Dębicka Dziennikarka, pisarka, podróżniczka. Autorka książek m.in. Marka Hłaski widzenie świata, Fotografie z tłem. Publikowała od Dziennika Bałtyckiego po Dialog Deutsch-Polnisches Magazin, przez 12 lat związana z portalem z portalem Wirtualna Polska. Obecnie od ponad 15 lat stały współpracownik National Geographic. Laureatka nagród dziennikarskich i literackich m.in.: Nagrody Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (Polski Pulitzer), wyróżnienie pod patronatem Nowego Dziennika z Nowego Jorku, Pro Libro Legendo, Grand Press, nominowana do Polsko-Niemieckiej Nagrody Dziennikarzy, uhonorowana Golden Pen Top Journalist Award 2015. Prywatnie mama małoletniego Kosmy, mieszka w Gdyni.
Święto pięknych żagli i walki z wiatrem. Najlepsze zdjęcia z Volvo Gdynia Sailing Days 2016
Te galerię po prostu trzeba zobaczyć. Specjalnie dla was wybraliśmy najlepsze zdjęcia z regat podczas Volvo Gdynia Sailing Days 2016. W zawodach wzięło udział 750 zawodników walczących aż w 17 klasach! Zdjęcia powstały na warsztatach fotograficznych Fotospacery.pl
Wraz z zawodami sportowymi zorganizowano także warsztaty fotograficzne Fotospacery.pl. Ich efekty możecie podziwiać w naszej galerii. Źródło: Fotospacery.pl Posłuchaj opowieści "Rodziny bez granic" o podróżowaniu z dzieciakami do najdalszych zakątków świata! View oEmbed on the source website
Podróżujesz? Fotografujesz bądź filmujesz? Muzeum Emigracji w Gdyni zaprasza do udziału w konkursie na reportaż poświęcony tematyce migracji. Zgłoszenia można nadsyłać do 6 lutego
Co jest wspólnego w migracyjnych doświadczeniach ludzi na całym świecie? Jak swoje marzenia realizują Polacy na Wyspach, w Nowym Jorku czy RPA? A jak radzą sobie Europejczycy w Australii czy Afrykańczycy w Ameryce? Poprzez konkurs Muzeum chce opowiedzieć o ludziach, którzy konfrontują się z nowym, odnajdują w obcym języku, kulturze, nowym klimacie, czasem diametralnie innych realiach ekonomicznych. Reportaże o ich trudnościach, sukcesach, emocjach przedstawiające indywidualnych bohaterów-migrantów bądź szerszą problematykę oceniać będzie podróżniczka i reporterka Monika Witkowska, wielokrotnie nagradzany fotograf Filip Ćwik, laureat World Press Photo 2011 oraz Dyrektor gdyńskiego Muzeum, Karolina Grabowicz-Matyjas. Konkurs „Człowiek ponad granicami” skierowany jest do każdego, kto spotkał migranta, którego historia warta jest przedstawienia szerszej publiczności. Do udziału zaproszeni są amatorzy i profesjonaliści. Nie potrzeba profesjonalnego sprzętu – w konkursie może wziąć udział każdy, kto do 6 lutego 2015 podeśle zdjęcia bądź krótki film wraz ze zgłoszeniem na adres muzeum. Do tego momentu nadesłane zostały już reportaże z wielu zakątków świata – m.in. Boliwii, Gruzji, Palestyny, Indii. Główna nagroda to 5 tysięcy złotych i szansa zaprezentowania pracy na największym festiwalu podróżniczym w kraju – Ogólnopolskich Spotkaniach Podróżników, Żeglarzy i Alpinistów „Kolosy”. Najważniejszym kryterium dla wyboru laureata będzie unikatowość i waga podejmowanej historii, dopiero w drugiej kolejności oceniany będzie warsztat realizacyjny. Chodzi o to, by pokazać polskie doświadczenia emigracyjne w szerszym, ponadnarodowym kontekście. - Misją Muzeum Emigracji w Gdyni jest popularyzowanie wiedzy o historii polskiej emigracji i prowadzimy tę działalność w pełnej wrażliwości na uniwersalny charakter tego zjawiska – wyjaśnia Karolina Grabowicz-Matyjas, dyrektor Muzeum Emigracji w Gdyni. - Migracje to naturalny proces, który odbywał się wszędzie i od zawsze. Jesteśmy bardzo ciekawi jakie historie o polskich emigrantach pojawią się w konkursie. Więcej informacji na www.muzeumemigracji.pl
Festiwal filmów wykonanych za pomocą dronów oraz wyścigi dronów. Pierwsza odsłona 16.05.2015 w Gdyni.
Dron Festiwal odbędzie się w Gdyni 16 maja 2015 w Pomorskim Parku Naukowo-Technologicznym. Jest pierwszą tego typu imprezą w Europie. Ma charakter międzynarodowy i jest konkursowym przeglądem filmów zrealizowanych za pomocą bezzałogowych maszyn latających. To niepowtarzalny wizualny spektakl. Filmowanie z powietrza, dzięki wykorzystaniu najnowszych technologii, stało się dużo bardziej przystępne, niż kilka lat temu. Użycie dronów do filmu i fotografii lotniczej, umożliwia uzyskanie ujęć z niedostępnej dotąd perspektywy. Najlepsze z festiwalowych filmów zostaną nagrodzone. Festiwalowi towarzyszyć będzie wyścig dronów - Drone Race. To zawody zdalnie sterowanych modeli. Zdalnie, czyli na podstawie obrazu z kamery zamontowanej w dronie. Podczas wyścigów piloci rywalizują w swojej klasie o tytuł Mistrza Drone Race 2015. Celem jest pokonanie powietrznego toru w jak najkrótszym czasie. - Nadszedł czas, aby pokazać publiczności nowoczesną technologię, czas na odsłonięcie kurtyny, za którą kryją się drony – zapewnia organizator. Festiwal ma edukować i inspirować, w sposób odmienny i z innej perspektywy pokazać intrygujący świat dronów. Formularze zgłoszeniowe dostępne są na oficjalnej stronie festiwalu: dronfestiwal.pl fot. materiały prasowe WARTO ZOBACZYĆ Filmy nakręcone przy pomocy dronów (przykładowe prace konkursowe): YouTube YouTube
Muzeum Emigracji w Gdyni przygotowuje opowieść o milionach ludzi, którzy opuścili kraj w poszukiwaniu lepszego życia, marzeń, wolności
Muzeum, w którym zobaczyć będzie można m.in. zdjęcia i listy emigrantów, ma być otwarta wiosną. Jedną z największych atrakcji muzeum będzie makieta polskiego transatlantyka MS Batory, na którego pokładzie wielu Polaków opuściło kraj. W sobotę, 17 stycznia elementy ogromnej makiety słynnego transatlantyku dotarły do siedziby Muzeum Emigracji. Tutaj rozpoczął się ich montaż oraz dalsze prace modelarskie. W kanonie znanych Polaków - emigrantów, których sylwetki chce przybliżyć muzeum zwiedzającym pojawią się polscy podróżnicy Bronisław Malinowski i Paweł Strzelecki, a także ludzie kultury, a wśród nich choćby Witold Gombrowicz, Sławomir Mrożek, Agnieszka Holland, Roman Polański, Andrzej Seweryn czy Wojciech Pszoniak. Na stronie internetowej muzeumemigracji.pl można znaleźć wiele informacji o polskich emigrantach m.in. w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Francji czy Niemiec. -"To historia pełna emocji, wzruszeń, dramatycznych i niezwykłych losów" - czytamy na stronie muzeum.
W sierpniowym numerze Travelera zachwycamy się Polską. Jest czym! Już dziś na na naszej stronie możesz poczytać o tym, co warto zobaczyć nad Bałtykiem. W końcu lato w pełni!
Mierzeja Rewska to miejsce dla wariatów, marzycieli, włóczykijów, ale przede wszystkim dla wiatroholików, dla których łapanie wiatru w skrzydła jest sensem życia. Wspaniałe silne wiatry, uzależniają wind- i kitesurferów. Są też klify do skakania z paralotnią dla szaleńców Ikarów, a pod stopami hektary granatowego Bałtyku. I Marsz Śledzia, który jest nie tylko fajną przygodą, ale też często przeżyciem mistycznym. Przez miejscowych Kaszubów Mierzeja Rewska nazywana jest w gwarze „Szperkiem” (wał, cypel). Jej główne miasto, czyli Rewa, to nadmorska wieś położona 10 km od Gdyni. 20 min samochodem. Tak, żeby zobrazować jej położenie: trójmiejską metropolię od strony Gdańska rozpoczyna Pruszcz Gdański, a kończy za Gdynią właśnie Rewa. A dalej już tylko morze. I foki, stałe bywalczynie Bałtyku. Bardziej rozrywkowi mogą też kojarzyć Rewę z gdyńskim festiwalem Open’er, który odbywa się w lipcu w pobliskim Kosakowie, na polach wojskowego lotniska. Rewę uwielbiają też gdynianie, którzy chcą odpocząć od miejskiego, betonowego bulwaru, białej floty i turystycznych rejsów (w stylu: czapki marynarskie i pluszowe foczki). Na tutejsze dzikie plaże przyjeżdżają po oddech, ale też na rybę i żeby popatrzeć na falujące nadmorskie trawy. I pospacerować po Mechelińskich Łąkach. CHWYCIĆ WIATR W SKRZYDŁA Pewne wiatry są wizytówką Rewy. Surferzy odwiedzający to miejsce mają swoją teorię, że oni ten wiatr zaklinają. Wystarczy poczytać tytuły komentarzy windsurferów o wiosce na różnych forach internetowych: kwiecień wiatroholików, maj – wiatr dyma, w sierpniu wiatr dmuchnie, aż żagiel napuchnie, wiatry listopadowe – fale sztormowe… Doskonałe warunki do surfowania wynikają z niezwykłej, fascynującej formy ukształtowania linii brzegowej. Niejeden geolog by się nią zachwycił. Chodzi o długi cypel wychodzący w morze. Ciągnie się on w głąb morza przez kilometr, dzieląc ciepłe wody Zalewu Puckiego od chłodniejszych i bardziej słonych wód Zatoki Gdańskiej. Stąd miejscowi rozróżniają dwa morza: duże i małe. Gdy stoi się twarzą do morza po prawej stronie, tzw. zawietrznej, nawet przy porywistym, bardzo silnym wietrze pozostaje pas gładkiej, niewzburzonej wody. Tworzą się w ten sposób wymarzone warunki do uprawiania windsurfingu i kite’a dla początkujących, ale i zaawansowani mogą się dobrze bawić. Oprócz szkółek surfingowych (sporo jest ich dla dzieci) z wypożyczalniami sprzętu (np. Rewska Szkuta) Rewa ma również małą przystań żeglarską. Tych, którzy śledzą wiatr w prognozach pogody, mogę zapewnić, że jest on tu codziennie. Tak jak w tej portugalskiej pieśni fado znad Tagu wpadającego do Atlantyku. Pieśni o 365 rodzajach wiatrów, które burzą spokój w głowie i każą gdzieś pędzić. Słyszałam i taką opowieść: o ludziach, którzy sprzedali dom w Rewie właśnie z powodu wiatru i wrócili do rodzinnego Wrocławia. Dzięki podmuchom od maja do września wody wokół Rewy lśnią kolorowo od jaskrawych żagli, latawców i śmigających po falach desek. A bary i przystanie rybne są pełne ludków w czarnych piankach. Albo ekip w kaskach i skórzanych kombinezonach na harleyach, bo wioska to również ulubiony cel przejażdżek motocyklistów, którzy wpadają tu na świeżo złowioną rybkę. I lubią poczuć wiatr we włosach. Z kolei na adeptów kursów nurkowych, płetwonurków, lubiących przeżywać przygody w głębinach czekają w wodach Rewy trzy zatopione wraki do penetracji, zarejestrowane przez Centralne Muzeum Morskie w Gdyni. ZOSTAŃ ŚLEDZIEM W Rewie nie musisz jednak pływać. Możesz też chodzić. Najlepiej po morzu jak Mojżesz, chociaż Bałtyk się nie rozstąpił. To dystans 13 km. Płycizna układająca się łukiem między Kuźnicą na Helu a Rewą koło Gdyni jest naturalnym piaszczystym wałem. W historii była obszarem polowań na wypoczywające tam foki, a jej podwodne stoki służyły rybakom do wystawiania żaków na węgorze. W czasie II wojny światowej hitlerowcy założyli tam poligon wojskowy, do dzisiaj pozostało sporo zardzewiałych, wystających z wody kikutów żelastwa, podwodnych okrętów. Poszarpaną mieliznę zamieszkują ptaki. Zdarza się też, że dziki wędrują po niej całą watahą z Półwyspu Helskiego. Gdyby nie sztucznie wykopany głęboki rów, zwany „głębinką”, można by na pieszo przez morze dojść aż do Jastarni. Jeszcze o jednym zaczarowanym, fenomenalnym zjawisku w Rewie trzeba wspomnieć. O wysepkach, które to pojawiają się, to znikają. O fragmentach lądu na powierzchni morza, w zależności od tego, czy wody Bałtyku opadają, czy wzrastają. Na fotografiach wygląda to zjawiskowo, wszystko lśni i błyszczy. Najlepiej to miejsce odwiedzić podczas corocznego Marszu Śledzia, który w tym roku odbędzie się 16 sierpnia. Przybywają na niego tłumy turystów, bo ma w sobie coś bibilijnego. Mistycznego. Przejście między Kuźnicą a Rewą zajmuje ponad sześć godzin. Według opowieści miejscowych rybaków to najpierw misjonarze chodzili po morzu, aby przedostać się do miejscowości na Helu i nauczać. Najstarsi mieszkańcy półwyspu wspominają, że zdarzało się im chodzić na skróty na drugi brzeg do kościoła albo żeby dostać się na targ do Gdyni. A dzisiaj na śmiałków, którzy podejmą się Marszu Śledzia, czyhają różne zagrożenia, zdarzają się cuda, w ludziach dokonują się przemiany. Bo w tej akcji chodzi o próbę charakteru, o determinację i chyba bardziej o samą drogę niż cel. Uczestnicy walczą z własną słabością i z trudnym żywiołem Północy. Nieraz zaplątują się w sieci rybackie zniesione przez sztormy na mieliznę, zmagają się z falami, solą i wiatrem. Widzą wystające z wody kikuty pogrzebanych statków, w tym łódź podwodną ORP „Kujawiak”. Potem nagle na horyzoncie pojawia się rajska wyspa z tysiącem ptaków: kormoranów i mew. I tam maszerujący dostają posiłek jak mannę z nieba. A dalej czyha już czarna czeluść – przegłębienie z wirami, sztuczny przekop, który ma 5 m głębokości, żeby między Zatoką Pucką i Gdańską mogły przepływać stateczki – małe jednostki. Wracając do kliszy bibilijnej. Autorzy programu podzielili marsz na cztery etapy. Pierwszy to etap wiary. Kiedy uczestnicy wchodzą do lodowatej wody i oddalają się od brzegu Półwyspu Helskiego, po 500 metrach robi się coraz głębiej – płyną, ale muszą wierzyć, że zaraz wody nie będzie. Drugi etap: syndrom Mojżesza. Brodzą już w wodzie po kolana, a potem idą po wąskim pasie suchej ziemi pośrodku zatoki. Na wyspie Rewa Mew obcych przybyszów wita jak intruzów wędrowne ptactwo. W dużej ilości. Trzeci: etap próby. Trzeba przekąsić śledzia i zapić wódką, żeby mieć siłę stawić czoła najtrudniejszemu odcinkowi. Czwarty etap: walka o życie. Uczestnicy muszą pokonać pięciometrową „głębinkę”, trzeba płynąć, trzymając się lin przyczepionych do kutrów rybackich. Ten, który znajduje się najbliżej silnika, ma dodatkowe utrudnienie. Musi uważać, żeby nie zostać wkręconym. Aż w końcu po 6 godzinach w lodowatej wodzie z daleka majaczy Krzyż w Rewie – ziemia obiecana. Po wyjściu z wody przy Krzyżu wszyscy wyglądają jak rozbitkowie – wymoczone śledzie. Bladzi i sini. Albo jak święci, którzy chodzili po wodzie. ODPOCZNIJ W MELANCHOLIJKACH Dla odpoczynku po takim wysiłku proponuję Mechelinki. Można do nich dojść piaszczystą plażą pełną pięknych, obłych, wyrzeźbionych przez wodę kamieni. To jeszcze mniejsza wioska rybacka niż Rewa. Są tu kaszubskie kutry z chorągiewkami, suszące się sieci przy domkach, budach, szałerkach rybaków, fyrtel z targiem rybnym i nowo wybudowana przystań rybacka. Mechelinki to manufaktura turystyczna, klimat senny i leniwy, wszyscy znają się tu po imieniu. Niektórzy mówią nie Mechelinki, a Melancholijki, bo takie trochę zapomniane przez świat, puste i nostalgiczne. Morze pachnie tu glonami, a w powietrzu unosi się zapach smażonej flądry i gofrów prosto z drewnianych budek z tarasami. W krajobrazie pobliskich Mechelińskich Łąk – rezerwatu, dominują nadmorskie słone łąki z trawami, szuwarami i wydmami. Te żółte łąki falują jak morze. A na wydmach właśnie na trasie od Rewy do Mechelinek rozłożyła się największa na polskim wybrzeżu kolonia mikołajka nadmorskiego. To ściśle chroniona roślina, która wygląda jak nie z tej ziemi. Miałam znajomego, który przyjechał w okolice Rewy na tydzień z zamiarem czytania literatury rosyjskiej. Tak chciał odreagować pracę w korporacji. A skończył, skacząc codziennie z klifu z paralotnią. Panorama stamtąd jest przepiękna. Na Zatokę Gdańską, a konkretnie widać wszystko od gdyńskiej Torpedowni po Cypel Rewski. Ma się hektary Bałtyku pod stopami, niebo w ramionach, a głowę w chmurach. I to właśnie przez te widoki, poczucie wolności i smagający po twarzy wiatr zakochał się w Rewie na zawsze. Literaturę rosyjską zostawia sobie na inne miejsca. Olga Dębicka Dziennikarka, pisarka, podróżniczka. Autorka książek m.in. Marka Hłaski widzenie świata, Fotografie z tłem. Publikowała od Dziennika Bałtyckiego po Dialog Deutsch-Polnisches Magazin, przez 12 lat związana z portalem z portalem Wirtualna Polska. Obecnie od ponad 15 lat stały współpracownik National Geographic. Laureatka nagród dziennikarskich i literackich m.in.: Nagrody Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (Polski Pulitzer), wyróżnienie pod patronatem Nowego Dziennika z Nowego Jorku, Pro Libro Legendo, Grand Press, nominowana do Polsko-Niemieckiej Nagrody Dziennikarzy, uhonorowana Golden Pen Top Journalist Award 2015. Prywatnie mama małoletniego Kosmy, mieszka w Gdyni.
Polska dla hedonistów: Orłowo - Plaża pełna przyjemności
Nie ma snobizmu Cannes ani erotyzmu Ipanemy. Ma za to artyzm, hedonizm i niewymuszoną elegancję. Zapraszam na plażę w Orłowie!
Wiem, że popełniam błąd. Sąsiedzi będą mieli mi za złe, że zdradzam „nasze miejsce” obcym. I że teraz na plaży w Orłowie będzie tłok nie do wytrzymania! Bo kiedy w Sopocie jest „najazd Hunów” z całej Polski, a w Gdyni tyle stonki, że jeden siedzi na drugim, to tu wciąż jest niemal pusto. Orłowo wyrosło z osady rybackiej. W latach 30. XX w. przeżywało świetność jako znane uzdrowisko, a teraz jest jedną z najpiękniejszych dzielnic Gdyni. Wille sprzed wojny, sporo nowoczesnych białych budynków w stylu Lazurowego Wybrzeża. No i ta plaża! Długa, szeroka, piaszczysta. Jak z wakacyjnej widokówki, tyle że pozbawionej kiczu. Malowniczy klif, podcinany wciąż przez sztormy. Stromy brzeg ciągnący się przez blisko 650 m od Redłowa do Orłowa. Na nim unikalne okazy, chronione gatunki roślinności. Z samej skarpy widok na Mierzeję Helską i port w Gdyni. Są też: las, rzeka Kacza, Promenada Królowej Marysieńki. W pobliżu Orłowo-Kolibki z dworem, kamienną gotycką stajnią i stadniną koni. Przepiękna pałacowa zabudowa z barokowym ogrodem pamięta czasy, kiedy król Jan III Sobieski bywał tu z królową Marysieńką. Klimatyczna jest także figura Chrystusa z ramionami rozpostartymi na wodę, udzielającego błogosławieństwa ludziom morza. Kutry z szarpanymi przez wiatr chorągiewkami. I rybacy przebierający sieci po porannym połowie. Tuż przy plaży stoi Tawerna Orłowska z przeszklonym tarasem, marynistycznym wystrojem, gdzie można zjeść pyszną zupę rybną. Po przeciwnej stronie ulicy Domek Żeromskiego, w którym pisarz spędzał wakacje z rodziną w 1920 r. Nad morzem dochodził do sił po ciężkiej grypie hiszpańskiej i w tym krajobrazie koił nerwy po stracie syna. To w Orłowie Żeromski napisał opowieść Sambor i Mestwin o dwóch ogromnych bukach z okolic Witomina. W kawiarni w Domku Żeromskiego można prosto z plaży, na boso wypić kawę mrożoną i zjeść lody. I –uwaga – schronić się w wiklinowych koszach. Takich jak sprzed lat! No i jest jeszcze na plaży teatr. Nikogo z miejscowych nie dziwi przechadzający się po piasku facet w zbroi. Teatr Miejski w Gdyni ma tu scenę letnią. Repertuar afirmacyjny, hedonistyczny, recitale w plenerze, koncerty. W tym sezonie m.in. W kręgu namiętności. Tango Piazzolla i Słodkie lata 20., 30. Na widowni panie w nadymających się na wietrze sukienkach i panowie w panamkach. Wszystko przy akompaniamencie pisku mew… Carpe diem. Warto wiedzieć: Najwspanialsze plaże w Polsce według internautów znajdują się w Świnoujściu, Białogórze i Dębkach No to w drogę: Na plażę w Orłowie można dojechać trolejbusem nr 26, Szybką Koleją Miejską (przystanek 600 m od plaży) lub samochodem (parking przy ul. Orłowskiej, ok. 200 m od mola). Scena Letnia Teatru Miejskiego w Gdyni. www.teatrgombrowicza.art.pl
Półtorej tony śmieci wyciągniętych z dna gdyńskiej Mariny i przybrzeżnej części Bulwaru Nadmorskiego - oto efekt Eko Nurkowego Dnia, który odbył się 16 października w Gdyni.
Idea zorganizowania tego przedsięwzięcia zrodziła się w ubiegłym roku, wtedy też impreza odbyła się po raz pierwszy. Jej pomysłodawcami są Sebastian Borek (Centrum Nurkowe TICADA) i Piotr Bielski (GOSiR - Marina Gdynia). Stworzyli imprezę, która zintegrowała nurków pod wspólnym hasłem podniesienia czystości naszego Bałtyku. W ubiegłym roku akcja zgromadziła około 50 płetwonurków, co wydawało się niemałym sukcesem, biorąc pod uwagę fatalną pogodę. Wydobyto wówczas blisko 80 kg śmieci. W tym roku do podwodnego sprzątania przystąpiło niemalże 120 płetwonurków, 20 ratowników medycznych i WOPR oraz 20 osób czuwających nad sprawnym przebiegiem akcji. Efekt przerósł najśmielsze oczekiwania - z dna Bałtyku ubyło prawie półtorej tony śmieci! Oczywiście wszyscy byli ciekawi co tym razem zostanie wydobyte. Obok butelek, rur, opon, śmietników i wózków sklepowych wyciągnięto: dwa laptopy, telefon komórkowy, portfel z dokumentami i ważny dowód osobisty. W tym roku rejon sprzątania powiększył się, była to nie tylko Marina ale też obszar w pobliżu bulwaru. Płetwonurkowie podzieleni zostali na grupy około 8-10 osobowe, wyznaczone zostały sektory w porcie jachtowym i poza nim. W akcji wykorzystano 5 łodzi a także okręt ratowniczy ORP "Maćko", Jednostkę Pływającą Urzędu Morskiego i Policji oraz ponton z ratownikami medycznymi na pokładzie. Akcję zorganizował GOSiR wraz z Centrum Nurkowym TICADA. Nie odbyłaby się ona jednak gdyby nie pomoc sponsorów. Dzięki nim mogliśmy zapewnić zgłoszonym ochotnikom okolicznościowe koszulki, ciepły posiłek, losowanie nagród a wśród nich: komputer nurkowy SUUNTO ZOOP, automat oddechowy CRESSI, pakiet nurkowy w Chorwacji, zegarek marki NAUTICA. Imprezę wsparła Brzegowa Grupa Ratownicza i Ośrodek Szkolenia Nurków i Płetwonurków Marynarki Wojennej a także Komenda Miejska Policji. W czasie podwodnego sprzątania na powierzchni odbywał się piknik rodzinny. Atrakcje zapewniły stanowiska Brzegowej Grupy Ratowniczej MW, Akwarium Gdyńskiego Morskiego Instytutu Rybackiego , Instytutu Oceanografii UG a także Wojewódzkiego Zespołu Szkół Policealnych w Gdyni. Firma Santi prezentowała swoje najnowsze skafandry z możliwością testowania. Zadbaliśmy także o naszych najmłodszych uczestników, którzy w czasie trwania akcji mogli brać udział w zabawach i konkursach przygotowanych przez GOSiR. W tym roku do Eko Nurkowego Dnia włączyły się trójmiejskie centra nurkowe, między innymi Centrum Techniki Nurkowej Piórewicz, Tryton, Gdynia Dive, Sea Quest. Chcielibyśmy też podziękować dużej grupie naszych przyjaciół i sympatyków, którzy po raz kolejny pomogli nam na powierzchni zorganizować wszystko tak, aby cała akcja przebiegła bezpiecznie i sprawnie. Dziękujemy wszystkim i niecierpliwie czekamy na kolejny Eko Nurkowy Dzień.
Świat nie stoi w miejscu. Wciąż pojawiają się nowe możliwości, wynalazki, udogodnienia, zakazy, nakazy. Trudno za tym nadążyć, lecz warto spróbować, do czego namawia Monika Witkowska
KSIĘŻNICZKA W GDYNI Największym statkiem wycieczkowym, jaki kiedykolwiek zawinął do polskich portów, jest Star Princess, który mieliśmy okazję podziwiać w Gdyni w końcu maja. Ten pływający hotel o standardzie 4 gwiazdek może zabrać 2600 pasażerów mających na 15 pokładach atrakcje typu cztery baseny, boisko sportowe, salon odnowy biologicznej, dyskoteki, restauracje, sklepy, etc. Statek należący do całej serii jednostek mających w nazwie „Princess” (ang. „księżniczka”), należy do brytyjskiej kompani P&O, zaś rejsy na nim sprzedaje w Polsce warszawskie biuro Marco Polo. Aktualnie Star Princess pływa po Bałtyku i Morzu Północnym (Oslo, Kopenhaga, St. Petersburg etc.), ale w innych sezonach można spotkać go też na Karaibach. KOD LEONARDA PO PARYSKU Francuzi dobrze wiedzą, że każdy pretekst jest dobry, aby ściągnąć turystów. Teraz wykorzystują w tym celu hit kinowy „Kod da Vinci” oparty na słynnej powieści Dana Browna. Za cały dzień podążania śladami głównych bohaterów książki i dowiadywania się od przewodnika, co w fabule było fikcją, a co nie, trzeba zapłacić 163 euro, ale jest też wersja dwugodzinnego spaceru za jedyne 22 euro, w ramach czego przejdziemy od hotelu Ritz (tam właśnie zatrzymał się książkowy Robert Langdon) do Luwru, a następnie kościoła Saint Sulpice (poszukiwania tajemnych symboli). Dla tych, którzy wolą kojarzone z książki miejsca wyszukiwać sami, wydano już nawet stosowny przewodnik. W Tanzanii drożej Wzrosły opłaty za pobyt w dwóch najpopularniejszych tanzańskich parkach narodowych. Każdy dzień w parku Kilimandżaro (zdobywający najwyższy szczyt Afryki muszą brać pod uwagę minimum 5 dni) kosztować będzie już nie 30, lecz 60 dolarów! Z kolei za przyjemność oglądania zwierząt w ramach safari w słynnym Serengeti turyści zapłacą teraz 50 dolarów. Na szczęście w pozostałych parkach opłaty się nie zmieniły i wynoszą od 15 do 25 dolarów. PŁYWAJĄCY KOLOS Słynny statek „Queen Mary 2” nie jest już największym „pasażerem” świata. Zbudowany w Finlandii kolos o nazwie „Freedom of the Seas” w stosunku do „Queen Mary 2” jest wprawdzie 6 metrów krótszy (ma 339 m), ale pozostałe wymiary (wysokość 72 m oraz szerokość 56 m) sprawiają, że w sumie trzeba mu przyznać palmę pierwszeństwa. Należący do norwesko-amerykańskiej firmy Royal Caribbean International statek, szczęśliwie przebył pierwszą podróż przez Atlantyk i kursuje teraz w tygodniowych rejsach po Karaibach. Każdorazowo może zabrać na pokład 4375 pasażerów, którzy mają do swej dyspozycji m.in. kompleks teatralno-kinowy, ściankę wspinaczkową, lodowisko, a nawet basen ze sztucznymi falami pozwalającymi na surfing. Sztafeta w wyścigu na coraz to większe jednostki jednak nadal trwa – wszystko wskazuje na to, że za 3 lata pojawi się na Karaibach jeszcze większy gigant, zabierający ponad 5400 pasażerów statek „Genesis”. ZAPNIJ PASY W AUTOKARZE Od maja br. we wszystkich krajach Unii Europejskiej, a więc także i w Polsce, pasażerowie autobusów innych niż miejskie są zobowiązani do zapinania pasów. Niestety, jak na razie w większości naszych autokarów pasów po prostu nie ma. Ministerstwo Transportu zapowiada, że pojazdy nieposiadające pasów nie będą już dopuszczane do ruchu, policjanci zaś grożą mandatami za niestosowanie się do przepisów tam, gdzie pasy już są. ECCO w góry Najnowszą kolekcję butów ze specjalnym receptorem, który pochłania wstrząsy przeniesione z podłoża, wprowadziła na rynek firma ECCO. Producent oprócz jakości i wygody zadbał również o niebanalny design. Model Vertical Chill jest wprost idealny na długie nisko- i wysokogórskie wspinaczki! NOC W ŁÓŻKU WAŁĘSY Arłamowo, w czasach PRL-u owiany tajemnicą ośrodek wypoczynkowy służący wyłącznie partyjnym kacykom, stał się słynny po tym, jak w 1982 roku przez kilka miesięcy przetrzymywano w nim internowanego Lecha Wałęsę. Do użytku lidera Solidarności oddano wówczas mniejszy z pokojów w dwupokojowym apartamencie – drugi zajmowali ci, którzy Wałęsy pilnowali. Teraz do Arłamowa może przyjechać każdy, przy czym wielu turystów pyta o możliwość przenocowania w „łóżku Wałęsy”. Jak na razie właściciele ośrodka nie biorą za owe łoże dodatkowych opłat. BYLE NIE PROWOKOWAĆ Z czym wielu turystom kojarzy się Neapol? Niestety, ze złodziejami, którzy nawet w biały dzień, w ruchliwym centrum miasta potrafią zerwać z ręki lub szyi różne kosztowności. W ramach walki ze złodziejską plagą władze miasta postanowiły zrobić coś, by turyści sami nie prowokowali losu. Pomysł jest oryginalny, a sprowadza się do tego, że goście otrzymywać mają w hotelach specjalne plastikowe zegarki z rysunkiem pobliskiego Wezuwiusza albo pizzy. Dołączony informator ma podpowiadać, że drogie rolexy oraz biżuterię lepiej zostawić w hotelowym sejfie, natomiast na neapolską ulicę zabrać podarowaną reklamówkę. PLUCIU STANOWCZE NIE! Każdy, kto był w Chinach, wie, jak powszechne jest w tym kraju plucie poprzedzone gorszącym Europejczyka odchrząkiwaniem i innymi związanymi z tym odgłosami. W ramach przygotowań do mających się odbyć za dwa lata w Pekinie igrzysk olimpijskich, a także w związku z coraz liczniejszymi podróżami zagranicznymi Chińczyków, władze Państwa Środka postanowiły zacząć uczyć swoich obywateli dobrych manier. Największy nacisk położony jest jak na razie właśnie na walkę z pluciem, siorbaniem i wpychaniem się do kolejek. KAWA KAWIE NIE RÓWNA Ktoś cię zaprasza na kawę? Uważaj, bo choć w większości krajów świata faktycznie możemy się spodziewać „małej czarnej”, jednak zdarzają się też pułapki. Na przykład w Hiszpanii „cava” jest to rodzaj tamtejszego wina musującego. Z kolei na Fidżi kava to wyglądająca niczym błoto (i podobnie smakująca) lekko halucynogenna ciecz przygotowana z korzenia lokalnej rośliny. ODLOTOWO PRZYKŁAD ZE WSCHODU Prawdopodobnie jeszcze do końca lipca przyszłego roku trzeba będzie czekać na ostateczne ukończenie Terminala 2 na warszawskim lotnisku Okęcie, choć oddanie go do użytku ma nastąpić już wcześniej – wg planów do 15 grudnia br. Rozbudowa naszego sztandarowego lotniska to jednak nic w stosunku do inwestycji chińskich. W ciągu najbliższych 5 lat Chiny zamierzają wybudować 58 nowych portów lotniczych, dzięki czemu będą mieli ich już ponad 200. Nawet niewielkie, prowincjonalne lotniska są tam nowoczesne i przestronne. Ciekawostką są na nich specjalne czujniki do mierzenia temperatury ciała przylatujących pasażerów (zabezpieczenie przed kolejnymi przypadkami SARS). KELNER, BILET NA SAMOLOT PROSZĘ! Co można kupić w kawiarni? Wcale nie tylko małą czarną. Przez pierwszą połowę czerwca w niemieckich lokalach Tchibo, a także w sklepach tej firmy, Lufthansa prowadzi promocyjną sprzedaż biletów na przeloty po Europie. W ub. roku podobny pomysł miały linie Air Berlin, które bilety na samoloty sprzedawały w sklepach spożywczych sieci Penny, natomiast z supermarketów Lidl można było wyjść np. z majonezem i biletem kolejowym. BIZNESOWA REFORMA Wymianą foteli w Boeingach latających na rejsach transatlantyckich rozpoczęły modernizację swej klasy biznes PLL LOT. Nowe, ergonomiczne siedziska amerykańskiej firmy Weber zaliczane są do najnowocześniejszych w Europie. Elektroniczny mechanizm pozwala na wygodne ich ustawienie, każdy ma po dwa stoliki, uchwyty na napoje, gniazdko elektryczne przydatne do włączenia laptopa i inne udogodnienia. Każdy pasażer na czas lotu otrzyma teraz przenośny odtwarzacz multimedialny, no a specjalne wiosenno-letnie menu serwowane jest na nowej zastawie. Cóż, ci z ekonomicznej mogą pozazdrościć… SKRZYDEŁ ZA MAŁO… Centralwings zrezygnował z latania na trasach z Łodzi do Dublina, z Wrocławia do Mediolanu oraz z Warszawy do Leeds i Mediolanu. Jako powód likwidacji rejsów firma podaje mnogość zakontraktowanych na lato czarterów, do obsługi których nie ma wystarczającej ilości samolotów. SAMOLOT Z PIŁKĄ NA NOSIE Gorączka odbywających się w Niemczech mistrzostw świata w piłce nożnej udzieliła się także Lufthansie. Widać to na samolotach z przodem pomalowanym niczym futbolowa piłka. Pierwszy z samolotów z nosem a la piłka jeszcze w ub. roku poleciał z Niemiec do Tokio, wioząc na pokładzie drużynę FC Bayern Monachium. Teraz charakterystyczną piłkę ma już 50 maszyn. E – PODRÓŻ www.mazury.info.pl – podtytuł „absolutnie wszystko o Mazurach” to nie żaden chwyt reklamowy, lecz sama prawda. Przejrzysty portal doradzi nam, co oprócz samych jezior warto na Mazurach zobaczyć (szczegółowo opisane pałace i dworki, zamki krzyżackie, klasztory, bunkry, miejsca ciekawe przyrodniczo), jak zorganizować sobie wypoczynek (noclegi, kalendarze imprez, a nawet wykaz bankomatów!) i ogólnie co robić (najwięcej informacji znajdą żeglarze, ale jest też sporo innych rad i kontaktów, związanych z rowerami, nurkowaniem, kajakami, jazdą konną po… loty balonem). Jeśli mimo wszystko będziemy mieli wątpliwości, czy akurat na Mazury chcemy pojechać, obejrzyjmy sobie którąś z licznych w portalu galerii zdjęć, no i zaraz najdzie nas ochota do wyjazdu. www.federacja-konsumentow.org.pl – strona Federacji Konsumentów, na której znajduje się też zakładka „usługi turystyczne”. Niewątpliwie jest to lektura godna polecenia przed wykupieniem wycieczki w biurze podróży czy biletem na samolot. Dowiemy się, na co zwracać uwagę przy wyborze ofert i jakie w razie czego mamy prawa (sprawy ew. reklamacji). Warte uwagi są również rozdziały o usługach hotelarskich czy kontrowersyjnym timesharingu (chodzi o telefony w stylu: „Wygrałeś pobyt na Teneryfie…”). www.travelplanet.pl , www.wakacje.pl , www.easygo.pl, www.octopustravel.com to adresy czterech największych obecnie internetowych biur podróży działających na polskim rynku. Z ich usług skorzystały już tysiące osób, tak więc nie ma co się obawiać – trzeba usiąść przed ekranem i zastanowić się, gdzie by tu pojechać. www.travelka.pl – nowo powstały serwis pełen ofert wakacyjnych skierowanych do ludzi młodych (w prze-dziale wiekowym 18-35 lat), zarówno studentów, jak i młodych biznesmenów czy wybierających się na wypoczynek singli. Propozycje łączą w sobie zwiedzanie, aktywne spędzanie czasu, jak i dobrą zabawę, a co ważne – są dopasowane do portfeli młodych podróżników. PODRÓŻUJ Z PIÓREM Podróże z piórem Kartki z wakacji najlepiej pisać od razu, zaraz po przyjeździe. Tak żeby nie zapomnieć. A może lepiej pod koniec pobytu, kiedy mamy dużo wrażeń? Nieważnie kiedy! Ważne, żeby pisać, i to nie byle czym, tylko piórem Duofold z kolekcji Szachownica. Intrygujący wzór i intensywne kolory – morski, oliwkowy i bursztynowy – oraz perfekcyjne wykończenie sprawią, że nie będziemy chcieli się z naszym piórem rozstawać i zabierzemy go nawet do najodleglejszych zakątków świata, a kartki będą się dosłownie pisały same! Cena: 1800 zł. Z komórką za granicą Od pewnego czasu do podstawowego ekwipunku podróżujących po Świecie dołączy¸ telefon komórkowy. Dzięki niemu łatwiej przetrwać rozłąkę z rodziną, jesteśmy na bieżąco z tym, co dzieje się w kraju, zaś w razie sytuacji niebezpiecznych aparat może przydać się np. do sprowadzenia pomocy. W Polsce jak na razie mamy trzech operatorów – Erę, Plusa i Orange (dawna Idea). Zasady korzystania z tych sieci za granicą są podobne – różnice dotyczą głównie zasięgu i cen. Bez roamingu nie pogadasz Podstawowy wymóg przy rozmowach zagranicznych to posiadanie tzw. roamingu. Aktywacja tej usługi jest bezpłatna, choć na ogół wymagane jest terminowe opłacenie ostatnich rachunków (w sieci Era za ostatnie 3 miesiące, w Plusie za 6). O szczegółach dowiemy się, dzwoniąc do biura obsługi abonenta danej sieci. Wprawdzie nieliczne, ale są jednak kraje, w których nasz telefon mimo roamingu i tak nie zadziała, gdyż nie jest dopasowany do obowiązujących tam standardów technicznych. Europy to wprawdzie nie dotyczy, ale jeśli podróżujemy dalej, przy kupowaniu telefonu lepiej od razu wybrać aparaty trzyzakresowe (GSM 900/1800/1900). W innych niż europejskie standardach pracują m.in. sieci w USA, Kanadzie, Meksyku, Brazylii, Korei Pd. czy Japonii. Jeśli nasz telefon nie spełnia wymaganych norm, a bardzo zależy nam na rozmowach, możemy odpłatnie wypożyczyć stosowny aparat. Skontaktujmy się w tej sprawie ze swoim biurem obsługi, ew. salonem sprzedaży telefonów. Rzadko, ale mimo wszystko może się też zdarzyć, że nasz telefon jest jak najbardziej w porządku, jednak nie uzyskamy połączenia z bardzo prozaicznego powodu: nasz rodzimy operator nie ma umowy z operatorami w danym kraju. Przykładowo – w egzotycznym Bhutanie działają telefony Plusa, Ery, niestety, nie. Za to w pobliskim Nepalu jest na odwrót – abonenci Ery mogą rozmawiać, a Plusa – nie mają zasięgu. Z kolei ci, którzy mają telefony zarejestrowane w Orange, będą mogli rozmawiać w obu tych krajach. Czy będziemy mieli zasięg, możemy jeszcze przed wyjazdem upewnić się na stronach internetowych swojego operatora. Łączność z zagranicy to udogodnienie nie tylko dla posiadaczy telefonów abonamentowych, ale również pre-paidów, czyli telefonów na doładowywane karty (Tak Tak w Erze, Simplus w Plusie czy POP w Orange). Uruchomienie roamingu odbywa się w ich przypadku albo automatycznie (tak jest w Erze i Orange) albo po wystukaniu określonego kodu (w Plusie), choć trzeba pamiętać o odpowiednim naładowaniu naszego konta (będziemy mogli korzystać z telefonu jedynie do wysokości naładowanej kwoty). Cenniki za połączenia za pomocą pre-paidów są na ogół wyższe niż w przypadku telefonów abonamentowych. Lepiej z umiarem Korzystanie z telefonu za granicą to komfort, ale i szansa na zaskakująco wysoki rachunek po powrocie. Nie ma przy tym znaczenia, jak daleko od domu będziemy. Na przykład za sms-a z Kuby w sieci Era zapłacimy 4,43 zł, ale ze Sri Lanki przy dobrym układzie już tylko 0,44 zł. Ci sami abonenci Ery za rozmowę z Singapuru zapłacą u najtańszego tamtejszego operatora 3,88 zł za minutę, za to będąc w Moskwie mogą zostać obciążeni kosztem 13,94 zł za minutę. Koszt rozmowy jest uzależniony nie tylko od długości jej trwania, ale także godzin korzystania z telefonu, niekiedy i dni (w weekendy bywa taniej), no i od taryfy miejscowej sieci. Dobrze jest przed wyjazdem sprawdzić cenniki połączeń (na stronach www operatorów lub dzwoniąc do biura obsługi abonentów). Od pewnego czasu operatorzy oferują informacje tego typu również po przylocie do danego miejsca – w ramach powitania w danym kraju podają numer, pod który możemy wysłać sms-a, by w płatnej odpowiedzi zwrotnej otrzymać cenniki połączeń. Może okazać się, że u różnych operatorów ceny różnią się na tyle, że zamiast korzystać z sieci wyświetlającej się w naszym telefonie automatycznie, może opłacić się ręcznie ustawić najtańszą sieć (w menu aparatu). Jak dzwonić? Po wjeździe do danego kraju zostajemy powitani bezpłatnym sms-em informującym, zwykle po polsku, jaka sieć nas wita, pod jaki numer należy zadzwonić, aby odsłuchać informacje z poczty głosowej, ew. także – gdzie znajduje się polska ambasada (tego sms-a lepiej nie kasować – jeśli będziemy mieć problemy, może okazać się bardzo przydatny). Jeśli chcemy wysłać sms-a lub zadzwonić do Polski, wybieramy prefiks 0048 lub +48, a potem numer abonenta. Innymi słowy: dzwoniąc na czyjąś komórkę, po 48 wystukujemy numer z pominięciem poprzedzającego go zera, zaś dzwoniąc na numer stacjonarny – po 48 wybijamy nr kierunkowy miasta (również z pominięciem zera) i właściwy numer. Możemy łączyć się też (bezpośrednio lub sms-em) z naszymi towarzyszami podróży. To nic, że być może nawet w sąsiednim pokoju hotelowym – dzwonimy do nich, jakbyśmy dzwonili do Polski, czyli wybijając 0048 lub +48. Tyle że płacimy wtedy drożej niż normalnie, bo jak za połączenie z zagranicy do Polski, no a w przypadku rozmów nabijamy jeszcze rachunek osobie, do której dzwonimy (płaci koszt zagranicznej rozmowy przychodzącej). W przypadku połączeń do abonentów z innych krajów wybieramy najpierw 00 lub „+”, a następnie nr kierunkowy danego państwa. Przy wydzwanianiu na numery zarejestrowane w kraju, w którym się znaleźliśmy, także poprzedzamy je numerem tego kraju. Inna sprawa, że jeśli będziemy mieli sporo rozmów lokalnych (np. jedziemy do pracy i chcemy załatwić mnóstwo spraw albo mamy tam dużo przyjaciół), bardziej opłaci się kupić odpowiednik tamtejszego Tak Taka albo włożyć do naszego telefonu kupioną na miejscu kartę miejscowego operatora. W tym drugim przypadku powinniśmy zabrać z Polski rozkodowany telefon, czyli ze zdjętym tzw. simlockiem. Ukryte „haczyki” Uważajmy z odbieraniem rozmów – ktoś, kto łapie nas za granicą, płaci jedynie jak za połączenie krajowe, natomiast „część zagraniczna” obciąża nas. Przykładowo, będąc na wakacjach w Grecji, za odebranie rozmowy z Polski zapłacimy, w zależności od sieci, od 1,83 do 5 zł/min., decydując się na to na plaży w Tajlandii – od 4,20 do ok. 7 zł/min. Znaczenie ma, co jaki czas naliczane są impulsy. Czasem płacimy za każdą sekundę (najbardziej korzystne), czasem co 15 sekund albo za każdą rozpoczętą minutę. No i uwaga! Wprawdzie sporadycznie, ale zdarza się, że płacimy za wybranie połączenie mimo braku jego realizacji. Tak jest np. w Norwegii. To nic, że nie dodzwonimy się, bo dana osoba np. nie odbiera telefonu albo rozłączymy się widząc, że wykręciliśmy „pomyłkę” – i tak nas to w tym kraju obciąży. Pułapką może okazać się również skrzynka głosowa. Jeśli nie chcemy płacić, najlepiej przed zagranicznym wyjazdem ją wyłączyć. W przeciwnym razie jeśli ktoś będzie nam się nagrywał, za czas każdego nagrania płacimy jak za odbieraną przez nas zagraniczną rozmowę „przychodzącą”, a potem zapłacimy drugi raz, odsłuchując za granicą taką wiadomość (znów będą to koszty rozmowy międzynarodowej, tym razem „wychodzącej”). Jednym słowem, taniej może wyjść, jeśli widząc, kto do nas dzwoni, sami oddzwonimy do tej osoby. Ja profilaktycznie przed każdym wyjazdem nagrywam na poczcie głosowej informację, kiedy wracam i proszę, aby w awaryjnych sprawach wysyłać mi jedynie sms-y. Bolesna strata Może się zdarzyć, że naszą komórkę zgubimy albo nam ją ukradną. Co wtedy? Jak najszybciej trzeba zablokować naszą kartę SIM. Jeśli tego nie zrobimy, ktoś wydzwaniając z naszego numeru, może nam nabić licznik tak, że potem zetnie nas z nóg horrendalny rachunek. Trzeba skontaktować się ze swoim operatorem, dzwoniąc do biura obsługi abonentów (numer ten dobrze jest znać, ew. wpisać do notesu). Czasem łatwiej i taniej jest zadzwonić do kogoś np. z rodziny i poprosić, by zablokował telefon w naszym imieniu. Ale tu warunek – będzie mógł to zrobić, jeśli zna nasze hasło oraz informacje typu na kogo jest zarejestrowany telefon i dane personalne. Ale lepiej telefonu pilnujmy. A zarazem cieszmy się nim tak, by po powrocie rachunek nie przesłonił nam radości z wyjazdu.