Gdańsk słynie z bursztynu nie bez powodu. Jeden z okazów poleciał nawet w kosmos
Gdańsk od lat przyciąga nie tylko turystów spragnionych bliskości morza, ale również miłośników bursztynu. Związek miasta i jego okolic z „bałtyckim złotem” sięga tysięcy lat – najstarsze znaleziska świadczące o znajomości tego surowca i jego obróbce w regionie datowane są na okres między VIII a IV tysiącleciem p.n.e. Bursztynowi przypisywano wówczas szczególne, niekiedy wręcz magiczne właściwości. Dziś nadal pozostaje jednym z symboli Gdańska, a jego niezwykłą historię można poznać w miejscu, które skrywa znacznie więcej niż tylko biżuterię.
Bursztynnictwo rozwijało się w Gdańsku na długo przed tym, zanim miasto stało się jednym z najważniejszych portów nad Bałtykiem. Ślady działających tu pracowni pochodzą już z końca X wieku, a pozyskiwanie cennego surowca podlegało wówczas kontroli władzy książęcej. Z czasem miejscowi rzemieślnicy wyspecjalizowali się w tworzeniu coraz bardziej różnorodnych przedmiotów, które trafiały nie tylko do mieszkańców grodu, lecz także poza jego granice. Wielowiekową historię tej tradycji można dziś prześledzić w gdańskim Muzeum Bursztynu, którego kolekcja pokazuje, jak zmieniało się znaczenie tego niezwykłego surowca – od dawnych amuletów i przedmiotów użytkowych po współczesne dzieła bursztynników. Jak Gdańsk stał się światową stolicą bursztynu? Położenie nad Bałtykiem i dostęp do cennego surowca sprawiły, że bursztyn przez stulecia odgrywał coraz większą rolę w gospodarce i kulturze Gdańska. Szczególnego znaczenia nabrał w XIV wieku, gdy Pomorze Gdańskie znalazło się pod panowaniem zakonu krzyżackiego. Krzyżacy szybko dostrzegli wartość „bałtyckiego złota” i objęli jego pozyskiwanie oraz handel ścisłą kontrolą, czerpiąc z niego znaczne dochody. Taka polityka nie sprzyjała jednak rozwojowi miejscowego rzemiosła. Sytuacja zmieniła się po zakończeniu krzyżackiego panowania, gdy Kazimierz Jagiellończyk nadał Gdańskowi tereny bogate w bursztynowe złoża. W 1477 roku w mieście powstał pierwszy cech bursztynników. Największy rozkwit gdańskiego bursztynnictwa przypadł na przełom XVI i XVII wieku, kiedy miasto przeżywało swój „złoty wiek”. Miejscowi mistrzowie nie ograniczali się już do wykonywania niewielkich ozdób. Z bursztynu wykonywali kunsztowne szkatuły, naczynia, lichtarze, zegary, ramy do obrazów czy rzeźby sakralne, zamawiane przez zamożnych mieszczan, szlachtę, magnatów, duchownych i polskich monarchów. Renoma ich prac szybko wykroczyła poza granice Rzeczypospolitej – najbardziej okazałe dzieła trafiały na europejskie dwory i służyły jako cenne podarunki dyplomatyczne dla papieży, carów, sułtanów i monarchów, wśród których znalazł się również Ludwik XIV. Bursztynowe precjoza stały się w ten sposób jedną z wizytówek bogatego Gdańska. Wielowiekowy rozwój rzemiosła przerwały wojny XX wieku, po których w mieście nie pozostał ani jeden dawny warsztat. Tradycję udało się jednak odbudować. Początkowo artyści wrócili przede wszystkim do tworzenia biżuterii, z czasem zaczęli ponownie sięgać zarówno po historyczne techniki, jak i współczesne wzornictwo. Dzięki temu bursztynnictwo nie stało się jedynie pamiątką po dawnej świetności miasta, lecz pozostało żywym rzemiosłem, które cały czas jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów tożsamości Gdańska. Co można zobaczyć w Muzeum Bursztynu w Gdańsku? Od unikatowej armatki po bursztyn z kosmosu Najcenniejsze ślady tej historii zgromadzono dziś w Muzeum Bursztynu, które od 2021 roku mieści się w zabytkowym Wielkim Młynie. Stała wystawa liczy ponad tysiąc obiektów i obejmuje zarówno naturalne okazy bursztynu, jak i dzieła rzemiosła artystycznego. Jednym z najnowszych eksponatów jest niewielka armatka wykonana około 1660 roku w Gdańsku z bursztynu i złota, dodatkowo zdobiona kamieniami szlachetnymi. Na świecie zachowały się tylko dwa tego rodzaju obiekty, dlatego po powrocie do miasta w 2026 roku trafiła ona na stałą ekspozycję jako jeden z najbardziej wyjątkowych przykładów kunsztu dawnych gdańskich mistrzów. Zupełnie inny charakter ma zdumiewająca kolekcja inkluzji, czyli organizmów i fragmentów roślin zachowanych w skamieniałej żywicy sprzed milionów lat. W muzealnych gablotach można zobaczyć m.in. świetnie zachowanego gekona reprezentującego nieznany wcześniej nauce gatunek, największą na świecie (mierzącą około 4 cm) inkluzję pająka ptasznika oraz jedyny znany okaz chwytówki modliszkowatej zatopionej w bursztynie. Kolekcję uzupełniają m.in. jaszczurki, owady, fragmenty roślin, muszle ślimaków czy pióra, które pozwalają zajrzeć w świat sprzed dziesiątek milionów lat. Do najbardziej niezwykłych obiektów należy jednak bursztyn, który dosłownie opuścił Ziemię. Bryłkę znalezioną na Wyspie Sobieszewskiej podzielono na dwie części. Jedna została w Gdańsku, a drugą Sławosz Uznański-Wiśniewski zabrał w 2025 roku na Międzynarodową Stację Kosmiczną podczas misji IGNIS. Po powrocie obie części otrzymały imiona Kos i Mos i zostały poddane badaniom porównawczym, które miały pokazać, czy pobyt w przestrzeni kosmicznej wpłynął na właściwości bursztynu. To jednak nie wszystko, bowiem na samym oglądaniu eksponatów nie trzeba kończyć. W Gdańsku organizowane są również warsztaty bursztyniarskie, podczas których można poznać podstawowe techniki obróbki, nauczyć się rozpoznawać prawdziwy bursztyn, a przede wszystkim samodzielnie oszlifować wybraną bryłkę i stworzyć z niej własną pamiątkę, przekonując się, jak wiele cierpliwości wymaga nadanie niepozornemu surowcowi odpowiedniego kształtu. Gdzie nocować w Gdańsku? Hotele blisko Muzeum Bursztynu i nowy ibis Styles AMBEREXPO Zwiedzanie bursztynowego Gdańska można połączyć z noclegiem w samym centrum miasta. Kilka minut spacerem od Muzeum Bursztynu znajdują się dwa hotele sieci Accor – ibis Gdańsk Stare Miasto oraz czterogwiazdkowy Mercure Gdańsk Stare Miasto. Pierwszy sprawdzi się przede wszystkim jako wygodna baza do zwiedzania: leży blisko historycznego centrum i dworca Gdańsk Główny, oferuje nowoczesne pokoje, restaurację, całodobową recepcję oraz bezpłatne Wi-Fi. Mercure stawia z kolei na nieco wyższy standard i panoramiczne widoki – z części pokoi można podziwiać historyczną zabudowę miasta oraz tereny dawnej Stoczni Gdańskiej, a na miejscu działają restauracja i bar, dostępny jest także taras. Oba obiekty pozwalają więc na poznawanie pieszo większości najważniejszych atrakcji centrum, w tym znajdującego się w Wielkim Młynie Muzeum Bursztynu. Jeszcze w 2026 roku gdańska baza hotelowa ma wzbogacić się o kolejny obiekt, którego nazwa wyjątkowo dobrze wpisuje się w bursztynową tożsamość miasta. ibis Styles Gdańsk AMBEREXPO powstaje przy ul. Żaglowej, bezpośrednio przy centrum wystawienniczo-kongresowym AMBEREXPO, a przyjęcie pierwszych gości zaplanowano na jesień 2026 roku. Trzygwiazdkowy hotel będzie dysponował 160 pokojami, w tym większymi pokojami dla rodzin i osób planujących dłuższy pobyt. Powstaną w nim również przestrzenie konferencyjne, zaplecze gastronomiczne i parking. Sama nazwa kompleksu nie jest przypadkowa. AMBEREXPO jest jednym z najważniejszych centrów targowo-kongresowych północnej Polski, a Gdańsk od lat pozostaje gospodarzem wydarzeń związanych z bursztynem i jubilerstwem. Kompleks jest obecnie rozbudowywany o kolejną halę i właśnie część hotelową, dzięki czemu będzie mógł gościć jeszcze większe imprezy targowe i kongresowe. „Amber”, czyli po angielsku „bursztyn”, nawiązuje przy tym do jednej z najmocniej zakorzenionych gdańskich tradycji, która do dziś pozostaje ważnym elementem wizerunku miasta. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pod kultową lodziarnią odkryto drewniany skarb. Teraz Gdańsk chce go pokazać światu
Gdańscy urzędnicy walczą o przyszłość jednego z najważniejszych odkryć archeologicznych ostatnich lat. Pozostałości drewnianego kościoła z XII wieku zostały odnalezione na terenie po starej lodziarni „Miś”. Teraz obiekt, przy wsparciu rządu, ma zostać muzealnie wyeksponowany.
Gdy w 2025 roku archeolodzy natrafili w Gdańsku na tajemnicze artefakty, wieść ta rozeszła się nie tylko po całym kraju, ale i świecie. Zagraniczne media zachwycały się średniowieczną płytą nagrobną z wyrytym na niej wizerunkiem rycerza w kolczudze i hełmie, pisząc o „polskim Lancelocie”. Dzięki badaniom dendrologicznym udało się również ustalić, że wiek odnalezionych belek może sięgać nawet 1140 roku, co świadczyłoby o zachowaniu się najstarszego drewnianego kościoła na terenach Polski. Średniowieczny zamek pod lodziarnią Do tego zaskakującego odkrycia doszło w miejscu, gdzie od lat 60. XX wieku znajdowała się kultowa lodziarnia „Miś”. Na samym początku archeolodzy odnaleźli cmentarz średniowieczny z ponad 300 grobami oraz nienaruszony szkielet rycerza z przełomu XIII i XIV wieku (co stało się głośną sensacją archeologiczną opisywaną m.in. przez New York Times). Wyjątkową wartość artefaktów stanowią odnalezione przez badaczy drewniane belki, których datowanie przypada na XII wiek. Konstrukcja jest doskonałym przykładem architektury Słowiańszczyzny, gdzie budynki wznoszono tzw. metodą zrębową. Dokładny układ świątyni pozostaje jednak wciąż nieznany – badaczom udało się wydobyć jak dotąd jedynie fragmenty drewnianej budowli, której duża część pozostaje ukryta pod chodnikiem i jezdnią ul. Sukienniczej w Gdańsku. Przyszłość odkrycia pod lodziarnią Tak spektakularne odkrycie musiało doczekać się równie głośnych planów zagospodarowania. Piotr Grzelak, zastępca prezydenta Gdańska, po rozmowach z archeologami wpadł na pomysł, który może ucieszyć entuzjastów historii. Drewniana świątynia w przyszłości ma bowiem zostać wykopana spod ziemi i wyeksponowana zwiedzającym. Obiekt ma trafić na muzealną wystawę, gdzie z dumą opowiadać będzie o dawnej historii Trójmiasta. Z tak ambitnymi planami wiążą się jednak liczne wyzwania. Pierwszym z nich – jak to zwykle bywa przy tego typu inwestycjach – jest bariera finansowa, którą Urząd Gdańska próbuje pokonać przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W ostatnich dniach doszło do spotkania pomiędzy Piotrem Grzelakiem, wojewódzkim pomorskim konserwatorem zabytków Dariuszem Chmielewskim, miejską konserwator zabytków w Gdańsku Agnieszką Rózga-Micewicz, Waldemarem Ossowskim, dyrektorem Muzeum Gdańska, oraz Martą Cienkowską – ministrą kultury w rządzie. Ministerstwo ma pomóc miastu w zakresie finansowym i prawnym. Słowiańskie odkrycia na Pomorzu Drewniana świątynia to już kolejne znalezisko z czasów Słowian na terenie Gdańska. W grudniu 2022 roku Muzeum Gdańska ogłosiło odkrycie w piwnicach Ratusza Głównego Miasta pozostałości wału obronnego z lat 30. X wieku. Znalezisko to przesunęło wiedzę na temat wieku miasta o 60 lat wcześniej, niż dotychczas zakładano. Naukowcy natrafili również na słowiańską ceramikę. Jeszcze zanim drewniana świątynia trafi na ekspozycję, czeka ją specjalistyczna konserwacja. W tym celu belki trafią do Biskupina, gdzie funkcjonuje Muzeum Archeologiczne zajmujące się konserwacją zabytków. Źródło: Gdańsk.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Wyspa Sobieszewska zachwyca dziką przyrodą. To idealne miejsce na spokojny odpoczynek
Wyspa Sobieszewska, gdzie siły natury spotykają się z monumentalną inżynierią wodną XIX wieku, to jeden z najbardziej wyjątkowych punktów na mapie polskiego wybrzeża. Usytuowana na styku wód słodkich i słonych stanowi unikatową enklawę ekologiczną, co zostało potwierdzone w 1994 roku statusem „wyspy ekologicznej”. Jakie atrakcje skrywa jedna z największych i najbardziej wyjątkowych dzielnic Gdańska? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Niski krajobraz deltowy Dwuetapowe narodziny wyspy System rezerwatów Zabytki techniki i inżynierii wodnej Ślady historii i kultury Wyspa Sobieszewska jest miejscem o dwóch obliczach. Z jednej strony, stanowi integralną część Gdańska, zaś z drugiej – jest dzikim azylem, gdzie schronienie znajdują migrujące ptaki. Jej krajobraz, ukształtowany przez wydarzenia XIX wieku, do dziś nosi ślady wielkiej inżynierii i tragicznej historii, które współistnieją z nowoczesną infrastrukturą turystyczną. Niski krajobraz deltowy Wyjątkowy krajobraz Wyspy Sobieszewskiej jest determinowany przez jej usytuowanie na styku Mierzei Wiślanej i delty Wisły. Jako wschodnia rubież Gdańska, ten niewielki fragment lądu oddzielony jest od reszty miasta korytem Martwej Wisły, co przez dziesięciolecia wymuszało stosowanie specyficznych rozwiązań komunikacyjnych. Do takich należą choćby mosty pontonowe, z których ostatni został zastąpiony nowoczesną konstrukcją zwodzoną dopiero w 2018 roku. Krajobraz, charakteryzujący się niskim położeniem nad poziomem morza, jest typowy dla osadów deltowych i mierzejowych. Najwyższymi naturalnymi punktami są pasy wydm nadmorskich. Wnętrze wyspy to w dużej mierze tereny nizinne, często depresyjne, poprzecinane siecią rowów melioracyjnych i kanałów, co jest charakterystyczne dla sąsiadujących z nią Żuław Gdańskich. Wyspa Sobieszewska mierzy około 11 kilometrów długości wzdłuż linii brzegowej Bałtyku, a jej plaże, osiągające szerokość do 70 metrów, należą do najbardziej urokliwych i najmniej zatłoczonych odcinków polskiego wybrzeża. To właśnie ta przestrzeń, wypełniona drobnym, jasnym piaskiem i otoczona pasem boru sosnowego, stanowi o sile przyciągania turystycznego Sobieszewa. Dwuetapowe narodziny wyspy Jeszcze w XIX wieku Wyspa Sobieszewska była integralną częścią lądu, a rzeka Wisła uchodziła do morza zupełnie innymi drogami. Jej „narodziny” były procesem dwuetapowym, w którym pierwszoplanową rolę odegrała natura, a drugoplanową – myśl techniczna pruskich inżynierów. Kataklizm z 1840 roku Zima roku 1840 zapisała się w kronikach regionu jako wyjątkowo sroga. Ekstremalnie niskie temperatury doprowadziły do powstania potężnych zatorów lodowych w delcie Wisły, co zablokowało naturalny spływ wód w kierunku Gdańska. W nocy z 31 stycznia na 1 lutego 1840 roku, spiętrzona masa wody przebiła się przez pas wydm w okolicach wsi Górki. Siła żywiołu była tak niszczycielska, że rzeka wyżłobiła nowe ujście do Bałtyku, dzieląc przy tym miejscowość Górki na dwie części, które odtąd funkcjonują jako Górki Zachodnie i Górki Wschodnie. Wydarzenie to miało ogromne znaczenie, nie tylko hydrologiczne, ale i kulturowe. W następstwie działania sił natury powstał półwysep. Wincenty Pol, wybitny poeta, geograf i żołnierz, który wizytował nowo powstałe ujście, nadał mu nazwę Wisła Śmiała, podziwiając brawurę nurtu, który sam wytyczył sobie drogę do morza. Przełom ten doprowadził również do powstania jeziora Ptasi Raj, które z czasem stało się jednym z najcenniejszych przyrodniczo miejsc na wyspie. Przekop Wisły Choć Wisła Śmiała zmieniła geografię regionu, ostateczne uformowanie się wyspy było wynikiem planowanej działalności człowieka. Powtarzające się katastrofalne powodzie na Żuławach, w tym ta z 1888 roku, która zniszczyła kilometry wałów obronnych, wymusiły na parlamencie pruskim podjęcie decyzji o skróceniu biegu rzeki. Projekt zakładał stworzenie sztucznego kanału, który odprowadzałby wody wiślane bezpośrednio do Zatoki Gdańskiej, omijając meandrujące odnogi. Prace nad Przekopem Wisły były gigantycznym wyzwaniem logistycznym. Kanał o długości około 7 kilometrów musiał zostać wykopany w pasie Mierzei Wiślanej między dzisiejszym Świbnem a Mikoszewem. Codziennie na budowie pracowało ponad tysiąc robotników, wykorzystujących 40 maszyn parowych, w tym innowacyjne pogłębiarki. W celu zabezpieczenia brzegów i stabilizacji konstrukcji zużyto 240 000 okrągłych pali o długości 2,5 metra każdy. Finał prac nastąpił 31 marca 1895 roku. Na telegraficzny sygnał cesarza Wilhelma II, nadprezydent Prus Zachodnich Gustav von Gossler własnoręcznie przerwał ostatnią piaszczystą groblę, pozwalając wodom Wisły wpłynąć do przygotowanego koryta. W tym samym momencie, dawne ramię Wisły płynące przez Gdańsk zostało odcięte w miejscowości Błotnik, tworząc Martwą Wisłę. Tak powstała Wyspa Sobieszewska – obszar niemal 36 kilometrów kwadratowych ziemi całkowicie otoczonej wodami. System rezerwatów Wyspa Sobieszewska jest unikatowa w skali europejskiej dzięki współistnieniu na jej terenie dwóch rezerwatów przyrody. Mają skrajnie różny charakter ekologiczny, ale wspólny cel – ochrony bioróżnorodności u ujścia największej polskiej rzeki. Rezerwat Ptasi Raj Utworzony w 1959 roku w północno-zachodniej części wyspy, rezerwat Ptasi Raj obejmuje 188 hektarów terenu bezpośrednio przylegającego do Wisły Śmiałej. Jest to mozaika dwóch przybrzeżnych jezior (Karaś i Ptasi Raj), rozległych trzcinowisk i boru sosnowego. Jezioro Ptasi Raj oddzielone jest od rzeki historyczną kamienną groblą z 1888 roku, która niegdyś służyła do regulacji ujścia, a dziś stanowi jeden z najbardziej malowniczych punktów spacerowych, choć jej dostępność dla turystów jest okresowo ograniczana ze względu na ochronę lęgów. Obszar ten jest kluczowym punktem na mapie migracji ptaków. Szacuje się, że można tam zaobserwować ponad 200 gatunków ptactwa wodnego i błotnego, z czego około 45 zakłada gniazda na terenie rezerwatu. Do najbardziej charakterystycznych mieszkańców należą bieliki, żurawie, sieweczki obrożne i liczne gatunki kaczek i gęsi, których liczebność w okresach przelotów dochodzi do 20 000 osobników. Rezerwat Mewia Łacha Na wschodnim krańcu wyspy, u ujścia Przekopu Wisły, znajduje się rezerwat Mewia Łacha, powołany w 1991 roku. Choć na samej wyspie zajmuje on tylko 19 hektarów, jego oddziaływanie obejmuje również piaszczyste łachy po drugiej stronie rzeki. Największą atrakcją rezerwatu jest stała obecność fok szarych i pospolitych. To jedyne miejsce w Polsce, gdzie można zaobserwować stada liczące nierzadko kilkaset osobników, wylegujących się na piaszczystych wyspach pośrodku nurtu rzeki. Mewia Łacha to także ostoja dla rybitw czubatych, rzecznych i białoczelnych, a zimowe koncentracje mew i kaczek mogą tam przekraczać 100 000 osobników. Zabytki techniki i inżynierii wodnej Wyspa Sobieszewska to nie tylko natura, ale również fascynująca historia technologii, która pozwoliła na okiełznanie Wisły i rozwój transportu w tym trudnym terenie. Węzeł wodny Przegalina Śluza w Przegalinie to kluczowy element systemu ochrony przeciwpowodziowej Gdańska i Żuław. Węzeł ten tworzą dwie konstrukcje: śluza północna (zabytkowa) i śluza południowa (czynna). Zabytkowa śluza z 1895 roku jest unikatem na skalę światową ze względu na swój napęd hydrauliczny wykorzystujący wodę zamiast oleju. Zbiornik wody Kazimierz Zbudowany w 2015 roku zbiornik wieżowy Kazimierz to przykład nowoczesnej architektury technicznej. Obiekt o wysokości 30 metrów (taras widokowy znajduje się na wysokości 45 m n.p.m.) pełni funkcję wieży ciśnień, stabilizując dostawy wody dla mieszkańców wyspy. Ślady historii i kultury Wyspa Sobieszewska skrywa w swoich lasach i osadach ślady historii XX wieku, od pionierskich lotów hydroplanów, po czasy II wojny światowej. Mało znanym faktem z historii wyspy jest istnienie portu dla hydroplanów w Górkach Wschodnich. W okresie Wolnego Miasta Gdańska lądowały tam potężne maszyny linii Lufthansa, obsługujące połączenia ze Skandynawią. Do dziś zachowały się tam budynki dawnej bazy, obecnie zajmowane przez Stację Biologiczną Uniwersytetu Gdańskiego. W osadzie Orle znajduje się obiekt o trudnej historii – rezydencja Alberta Forstera, nazistowskiego namiestnika Gdańska. Modrzewiowy dworek myśliwski, wybudowany w 1933 roku na polecenie Adolfa Hitlera, był miejscem spotkań wysokich dygnitarzy III Rzeszy, w tym Heinricha Himmlera. To tam miały zapadać kluczowe decyzje dotyczące ataku na Westerplatte oraz eksterminacji lokalnej inteligencji. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Niezwykły widok w Gdańsku. Monumentalny Księżyc lewituje w kościele św. Jana
Czy to sen? To pytanie zadaje sobie każdy, kto wchodzi teraz do kościoła św. Jana w Gdańsku. Do gotyckiej świątyni zawitał monumentalny Księżyc. Lewituje w transepcie i wprawia zwiedzających w osłupienie. Każdy centymetr tej podświetlanej od wewnątrz kuli odpowiada 5 kilometrom prawdziwej powierzchni Srebrnego Globu.
Dzieło sztuki w formie Księżyca wiszące w kościele św. Jana to kolejny zaskakujący pomysł pracowniczek Nadbałtyckiego Centrum Kultury, które realizuje różne projekty wewnątrz tej świątyni. W 2025 roku kościół stał się „LeŚnią”, czyli roślinną strefą wytchnienia. Księżycowe muzeum Instalacja „Museum of the Moon” („Księżycowe Muzeum”) w formie Księżyca to dzieło autorstwa brytyjskiego artysty Luke’a Jerrama. Przedstawia replikę Księżyca w skali 1:500 000. Oznacza to, że każdy centymetr tej podświetlanej od wewnątrz kuli odpowiada 5 kilometrom prawdziwej powierzchni Srebrnego Globu. Mierzy 7 metrów średnicy. Jak powstało to dzieło? Artysta wykorzystał bardzo precyzyjne zdjęcia dostarczone przez amerykańską agencję kosmiczną NASA. Czym dokładnie jest instalacja „Museum of the Moon”? „Proponujemy wydarzenie oparte na minimalizmie formy i skali, wchodzące w unikalny dialog z gotycką architekturą Centrum św. Jana” – czytamy w komunikacie Nadbałtyckiego Centrum Kultury. Dodano, że aranżacja i oprawa przestrzeni zaprojektowano tak, by zaskoczyć zmysły odbiorców – pełen efekt wizualny widzowie odkryją dopiero po przekroczeniu progu. Instalacja znalazła się w świątyni w ramach projektu „chyba śnisz…”. Celem inicjatorek akcji było stworzeniu „totalnego, onirycznego doświadczenia przestrzeni”. Kuratorką wystawy jest Anna Zalewska-Andruszkiewicz. Podróżujący Księżyc Instalacja podróżuje po całym świecie. Gości w katedrach, muzeach i na festiwalach, a teraz na chwilę ląduje w Gdańsku. Jednak to nie jest jej pierwszy raz w Polsce. W 2019 roku można było ją obejrzeć z okazji na dziedzińcu Centrum Nauki Kopernik w Warszawie w okazji 50 rocznicy pierwszego lądowania ludzi na Srebrnym Globie w ramach programu Apollo. Do tej pory praca była pokazywana ponad 350 razy w 40 krajach, zachwycając ponad 30 milionów widzów. Kim jest Luke Jerram – autor instalacji „Museum of the Moon”? Jerram jest Brytyjczykiem. Tworzy rzeźby, instalacje oraz projekty live art. Działa od 1997 roku i ma na swoim koncie blisko 1000 wystaw na całym świecie. Można określić go mianem multiinstrumentalisty, bo tworzy zarówno obiekty muzealne, ale również po spektakularne, wielkoformatowe interwencje w przestrzeni publicznej. Szerokim echem odbiła się jego instalacja Play Me, I’m Yours. Było to ponad 2000 ulicznych pianin w 70 miastach. Dotarła do 10 milionów odbiorców i stała się stałym elementem współczesnej popkultury. Kiedy zobaczyć Księżyc w kościele? Instalację można zobaczyć za darmo! Jest dostępna dla zwiedzających do 4 lipca 2026 roku w Centrum św. Jana (ul. Świętojańska 50, Gdańsk). Świątynia czynna jest codziennie w godzinach 10:00 – 20:00. Z kolei możliwość zwiedzania całonocnego odbędzie się z 3 na 4 lipca – nie są wymagane zapisy. Oprowadzania kuratorskie będzie możliwe 25 czerwca i 2 lipca – te spotkania są bezpłatne, ale ze względu na limit miejsc obowiązują wcześniejsze zapisy w serwisie evenea.pl. Organizatorzy zachęcają do wizyty osoby z niepełnosprawnościami ruchowymi. Całość instalacji oraz wydarzenia towarzyszące odbywają się na parterze NCK – Centrum św. Jana. Przestrzeń jest w pełni dostępna i pozbawiona barier architektonicznych. Źródło: Nadbałtyckie Centrum Kultury Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.
Poszukiwacz znalazł miecz sprzed blisko 3000 lat. „Bardzo ciekawe znalezisko”
W lesie niedaleko Gdańska poszukiwacz znalazł miecz z epoki brązu, który ma blisko 3 tysiące lat. Był pionowo wbity w ziemię. Znalazca poinformował o odkryciu Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Specjaliści wydobyli zabytek podczas wykopalisk.
Coraz więcej Polaków przemierza nasz kraj z detektorami metali. Poszukiwacze przemierzają ze specjalistyczną aparaturą głównie lasy. Prowadzenie takich działań jest możliwe tylko w przypadku posiadania odpowiedniej zgody wydanej przez konserwatora zabytków. Do jednego z poszukiwaczy ostatnio uśmiechnęło się szczęście. Marcin Wiśniewski przemierzał z wykrywaczem las niedaleko Gdańska. Pierwsze „znaleziska” nie były zbyt cenne. Ale do czasu. Miecz wbity w ziemię Do odkrycia doszło 14 czerwca. Poprzedziły go inne znaleziska w postaci zakrętki po napoju alkoholowym, łusek i puszek po piwie. W końcu pan Marcin natknął się na niezwykły zabytek. Jego oczom ukazał się fragment miecza wbitego pionowo w ziemię. „Chwilę mi zajęło by otrząsnąć się i pomyśleć na chłodno” – zrelacjonował poszukiwacz w mediach społecznościowych. „Wierzcie lub nie – poleciały mi łzy. (…) Każdemu życzę takich emocji podczas poszukiwań” – dodał. Podjął decyzję o zabezpieczeniu znaleziska (nie wydobył go z ziemi samodzielnie) i poinformowaniu odpowiednich służb: Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (PWKZ) oraz nadleśnictwa. Miejsce odkrycia przykrył gałęziami i pniakami. Aby było łatwiejsze do zlokalizowania, postawił tam walającą się po lesie puszkę po piwie. Akcja archeologów Na miejscu pojawili się zaalarmowani pracownicy Wydziału ds. Zabytków Archeologicznych PWKZ. Prowadzili wykopaliska w trudnych warunkach. Tego dnia padał deszcz. „Lało coraz mocniej i było coraz bardziej zimno, ale patrząc, jak warstwa po warstwie odsłaniany jest miecz rekompensował te niedogodności” – wspomina Marcin Wiśniewski, który towarzyszył ekspertom. Po konserwacji miecz trafi do jednego z lokalnych muzeów. Którego? O tym zdecyduje pomorski konserwator zabytków Dariusz Chmielewski. Co wiemy o mieczu? „Bardzo ciekawe znalezisko! W czasie legalnych poszukiwań odnaleziono miecz wykonany brązu. Datujemy go na V okres epoki brązu ok. 900–700 p.n.e.” – podał w mediach społecznościowych PWKZ. Nie jest to pierwsze znalezisko Marcina Wiśniewskiego. Już wcześniej zaalarmował archeologów o znalezieniu skarbu z epoki brązu w gdańskich lasach. „Panu Marcinowi po raz kolejny gratulujemy i dziękujemy za wzorową współpracę z urzędem” – czytamy we wpisie w mediach społecznościowych PWKZ. Podano, że nie jest to też pierwsze znalezisko miecza z terenów dzisiejszego Nadleśnictwa Gdańsk. „W latach 20 XX w. na terenie torfowiska w Rynarzewie odkryto dwa miecze antenowe wykonane z brązu. Zabytki trafiły wówczas do Muzeum Prowincjonalnego w Gdańsku. Zaginęły w trakcie II wojny światowej” – czytamy we wpisie PWKZ. Źródła: Marcin Wiśniewski, PWKZ Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.
Wmurowano kamień węgielny pod nowe muzeum. Koszt inwestycji to ponad 300 mln zł
W Gdańsku powstaje Muzeum Westerplatte - oddział Muzeum II Wojny Światowej. Wmurowanie kamienia węgielnego rozpoczyna kilkuletnie prace, których efekt mamy dostrzec w 2030 roku. Projekt przywróci historyczny kształt obiektom pamiętającym rozpoczęcie globalnego konfliktu.
Muzeum II Wojny Światowej od dnia otwarcia w 2017 roku cieszy się sporym zainteresowaniem wśród turystów – zarówno polskich, jak i zagranicznych. W 2025 roku placówka świętowała wizytę czteromilionowego odwiedzającego, który zanurzył się w historii tego wielkiego konfliktu. Budowa Muzeum Westerplatte ma szansę jeszcze bardziej wzmocnić tę popularność, oferując zwiedzającym przejmującą podróż do samych źródeł globalnej wojny. Kamień węgielny wmurowany Uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego pod nową inwestycję odbyło się 25 kwietnia. Udział w uroczystości wzięła m.in. ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska, która nie kryła optymizmu wobec zbliżającego się projektu. „To tutaj symbolicznie rozpoczęła się II wojna światowa, najtragiczniejsza w dziejach. Dlatego mamy świadomość spoczywających na nas zobowiązań. Wypełniamy obowiązek wobec obrońców Westerplatte, aby w sposób zgodny z prawdą historyczną opowiedzieć o ich bohaterskiej obronie przed przeważającymi siłami niemieckimi” – podkreślała ministra, zwracając uwagę na wartość historyczną wydarzeń z 1939 roku. W wydarzeniu wzięli udział również szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Lech Parell oraz władze Muzeum II Wojny Światowej. Dwuetapowa budowa Realizacja Muzeum Westerplatte została podzielona na dwa etapy. Pierwszy z nich skupia się na rewitalizacji terenu dawnej Wojskowej Składnicy Tranzytowej oraz przywróceniu jej autentycznego układu przestrzennego. Równolegle prowadzone są prace archeologiczne w rejonie tzw. nowych koszar. Ich celem jest odsłonięcie i zabezpieczenie historycznych fundamentów, a szczegółowa dokumentacja pozwoli na podjęcie decyzji o ich przyszłym wyeksponowaniu. Drugi etap inwestycji zakłada budowę nowoczesnego gmachu muzeum, w którym znajdzie się blisko 2800 m kw. powierzchni wystawienniczej. Główną osią narracyjną ekspozycji będzie obrona półwyspu oraz osobiste losy żołnierzy walczących na Westerplatte. Za projekt architektoniczny całego kompleksu odpowiada ceniona pracownia JAZ + Architekci. Kiedy otwarcie muzeum? Oficjalne otwarcie nowego muzeum ma odbyć się w 2030 roku. To zwrot wobec wcześniej planowanego terminu, który zakładał udostępnienie całego kompleksu zwiedzającym już w 2027 roku. Przesunięcie daty finału prac o trzy lata wynika przede wszystkim z ogromnej skali wyzwań, jakie napotkano podczas przygotowywania terenu. Łączny koszt inwestycji ma wynieść 304 564 000 zł. Źródła: PropertyDesign, Portal Samorządowy Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Uroczy sukces gdańskiego ZOO. Ten maluch może pomóc uratować gatunek
W ZOO w Gdańsku przyszedł na świat hipopotamek karłowaty. Te narodziny to ważne wydarzenie dla ochrony jednego z najbardziej zagrożonych ssaków Afryki. Rodzicami malucha są Sapo i Malela – para uczestnicząca w międzynarodowym programie hodowli zachowawczej.
Uroczy noworodek to samiczka. Urodziła się w ramach międzynarodowej współpracy różnych ogrodów zoologicznych, koniecznej dla zachowania tego zagrożonego gatunku. Każde narodziny hipopotamka karłowatego zwiększają szanse na utrzymanie ich populacji. Nowy mieszkaniec gdańskiego ZOO O narodzinach hipopotamka karłowatego gdańskie ZOO oraz prezydentka miasta Aleksandra Dulkiewicz poinformowali 14 marca 2026. Rodzice malucha to 15-letni Sapo oraz 9-letnia Malela. Sapo mieszka w Gdańsku od 2012 roku. Malela przyjechała z Teneryfy pod koniec 2024 roku, aby zasilić program hodowli tego gatunku w niewoli. Udało się. „Rośnie jak na drożdżach i przy odrobinie szczęścia uda się Wam ją zobaczyć. Przebywa razem ze swoją mamą w pawilonie hipopotamów i można podejrzeć ją przez małe okienka. Gdy tylko zrobi się cieplej, będzie można zobaczyć ją także na zewnętrznym wybiegu” – pisze ZOO w mediach społecznościowych. Hipopotamek karłowaty. Mały i krytycznie zagrożony Hipopotamek karłowaty (Choeropsis liberiensis) występuje tylko w lasach deszczowych zachodniej Afryki. Zadecydowana większość populacji żyje w Liberii, pozostała część w Gwinei, Sierra Leone oraz na Wybrzeżu Kości Słoniowej. Jest jednym z zaledwie dwóch współcześnie żyjących gatunków w rodzinie hipopotamowatych. Tym drugim jest znacznie większy i liczniejszy, również afrykański, hipopotam nilowy. W przeciwieństwie do swojego większego kuzyna, który może ważyć nawet 1800 kilogramów, hipopotamek karłowaty osiąga „zaledwie” niecałe 300 kilogramów. Jego badanie jest trudne – nie dość, że prowadzi ziemnowodny, nocny tryb życia, żyje w gęstych lasach, to jeszcze regiony jego występowania od lat są targane wewnętrznymi konfliktami i bardzo niestabilne. Populację hipopotamka trudno oszacować. Według danych w końca XX wieku było to nie więcej niż 3000 osobników. Obecnie według Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych na wolności żyje ich 2000-2500. Ogrody zoologiczne kluczem do przetrwania hipopotamka Hodowla hipopotamka karłowatego w niewoli jest więc kluczowa dla zachowania gatunku. Sukces gdańskiego ZOO dobrze wpisuje się we współczesną rolę ogrodów zoologicznych – dziś są one bardziej „arką Noego” niż rozrywką dla mieszczuchów. Ich rola jest kluczowa w utrzymaniu przy życiu wielu zagrożonych gatunków. Ważną rolę w ratowaniu hipopotamka karłowatego pełni ZOO w Bazylei w Szwajcarii. Prowadzi międzynarodową księgę rodowodową i koordynuje światową populację żyjącą w niewoli. Między 1970 a 1991 rokiem ilość hipopotamków urodzonych w niewoli wzrosła ponad dwukrotnie. Przetrwanie tego gatunku w ogrodach zoologicznych jest pewniejsze niż jego przetrwanie na wolności. Warto przypomnieć historię najsłynniejszego hipopotamka karłowatego na świecie – Moo Deng. To samiczka urodzona w lipcu 2024 roku, w ZOO Khao Kheow w Tajlandii. Jej imię, oznaczające „skaczącą wieprzowinę”, wybrali internauci. Stała się globalnym fenomenem, a jej viralowa popularność niemal przerosła możliwości ZOO. Moo Deng stała się bohaterką setek internetowych memów oraz gadżetów. Źródła: Gdański Ogród Zoologiczny, Trójmiasto.pl Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Powstał ranking 100 najlepszych miast w Europie. Aż sześć jest z Polski!
Jeśli zastanawiasz się, dokąd wybrać się na kolejny city break w Europie, to zestawienie może być dobrą inspiracją. Właśnie opublikowano ranking 100 najlepszych miast Europy na 2026 rok, który uwzględnia zarówno jakość życia, ofertę kulturalną, jak i atrakcyjność turystyczną. Na liście znalazło się również kilka polskich miast, docenionych za swoją dynamikę, rozwój i rosnącą popularność wśród podróżnych.
Zestawienie powstało na podstawie analizy wielu wskaźników opisujących funkcjonowanie europejskich miast. Firma Resonance Consultancy uwzględniła zarówno dane statystyczne, jak i informacje pochodzące z mediów społecznościowych oraz platform turystycznych. Autorzy rankingu ocenili miasta m.in. w kategorii „Livability”, czyli jakości życia – brano pod uwagę dostępność transportu publicznego, infrastrukturę rowerową, jakość powietrza czy ilość terenów zielonych. Kolejna kategoria, „Lovability”, odnosiła się do atrakcyjności kulturalnej i turystycznej, analizując m.in. liczbę muzeów, teatrów oraz popularność miejsc w mediach społecznościowych. Z kolei „Prosperity” objęła wskaźniki gospodarcze, takie jak dostępność lotnisk, rozwój biznesu czy poziom szkolnictwa wyższego. Jakie miasto zatem znalazło się na pierwszym miejscu? Najlepsze miasta Europy 2026 – kto znalazł się w pierwszej dziesiątce? Pierwsze miejsca w rankingu najlepszych miast Europy w 2026 roku zajęły metropolie, które od lat pozostają ważnymi centrami kultury, biznesu i turystyki. Na szczycie zestawienia ponownie znalazł się Londyn, doceniony za silną gospodarkę, rozbudowaną infrastrukturę biznesową oraz ogromną ofertę kulturalną i edukacyjną. Miasto wyróżnia się również dostępnością terenów zielonych, rozwiniętą siecią transportową i globalnymi powiązaniami gospodarczymi, dzięki którym pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków miejskich świata. Drugie miejsce zajął Paryż, który mimo swojej wielowiekowej historii wciąż dynamicznie się rozwija. Stolica Francji inwestuje w modernizację transportu publicznego, nowe przestrzenie publiczne i projekty urbanistyczne, jednocześnie pozostając jednym z najważniejszych centrów kultury, mody i turystyki na świecie. Podium zamknął Berlin – miasto wyróżnione za rozwinięty sektor kreatywny, bogaty ekosystem startupów oraz silną scenę kulturalną i artystyczną. Kolejne miejsca zajęły miasta, które łączą historyczne dziedzictwo z nowoczesną infrastrukturą. Na czwartej pozycji uplasował się Rzym, którego ogromna wartość historyczna i architektoniczna od lat przyciąga miliony turystów z całego świata. Tuż za nim znalazła się Barcelona – miasto docenione za wysoką jakość życia, rozwinięty transport publiczny oraz wyjątkowe połączenie architektury, sztuki i nadmorskiego stylu życia. Szóste miejsce przypadło Madrytowi, który wyróżnia się dynamiczną sceną kulturalną, bogatą ofertą muzeów i galerii oraz intensywnym życiem nocnym. Drugą część pierwszej dziesiątki tworzą miasta znane z wysokich standardów życia i dobrze zaplanowanej przestrzeni. Na siódmej pozycji znalazł się Amsterdam, ceniony za przyjazną mieszkańcom infrastrukturę rowerową, rozwiniętą gospodarkę oraz silny sektor kreatywny. Ósme miejsce zajął Wiedeń, który od lat uchodzi za jedno z najbardziej komfortowych miejsc do życia w Europie dzięki doskonale funkcjonującemu transportowi publicznemu, licznym terenom zielonym i bogatej ofercie kulturalnej. Na dziewiątej pozycji uplasowała się Kopenhaga – miasto znane z konsekwentnej polityki zrównoważonego rozwoju, przyjaznej przestrzeni miejskiej i nowoczesnej architektury. Pierwszą dziesiątkę zamyka natomiast Sztokholm, który wyróżnia się dynamicznym sektorem technologicznym, wysokim poziomem edukacji oraz innowacyjnym podejściem do planowania przestrzeni miejskiej i rozwoju gospodarczego. Polskie miasta w rankingu najlepszych europejskich miast 2026 W zestawieniu najlepszych miast Europy znalazło się aż sześć z Polski. Najwyżej sklasyfikowaną polską metropolią okazała się Warszawa, która zajęła 17. miejsce w Europie. Stolica została wyróżniona przede wszystkim za wysoki poziom wykształcenia mieszkańców oraz niski poziom bezrobocia. Autorzy raportu podkreślają, że Warszawa coraz częściej postrzegana jest jako jedno z najważniejszych centrów gospodarczych regionu Europy Środkowo-Wschodniej. Dynamiczny rozwój infrastruktury, nowe inwestycje biznesowe oraz projekty urbanistyczne (takie jak planowany Centralny Port Komunikacyjny czy modernizacja przestrzeni nad Wisłą) wzmacniają jej pozycję jako nowoczesnej europejskiej metropolii. Drugim najwyżej notowanym polskim miastem w rankingu został Kraków, który uplasował się na 31. miejscu. Stolica Małopolski została doceniona przede wszystkim za bogate dziedzictwo historyczne, liczne atrakcje turystyczne oraz rozwijający się sektor nowoczesnych technologii. W zestawieniu zwrócono uwagę na rosnące znaczenie miasta jako centrum biznesowego oraz akademickiego, które przyciąga zarówno inwestorów, jak i specjalistów z wielu branż. Na 39. miejscu znalazł się Gdańsk – miasto o wyjątkowej historii i architekturze, które w ostatnich latach dynamicznie rozwija sektor przemysłowy, logistyczny i technologiczny. Autorzy raportu wskazują również na jego silną pozycję gospodarczą oraz jedną z najniższych stóp bezrobocia na całym kontynencie. Kolejne polskie miasto w zestawieniu to Wrocław, który zajął 42. miejsce. Stolica Dolnego Śląska została wyróżniona za przyjazną przestrzeń miejską, dużą liczbę atrakcji dla rodzin oraz dynamiczny rozwój sektora nowych technologii i usług. W rankingu znalazł się także Poznań – na 64. miejscu – doceniony za silną gospodarkę, rozwinięty rynek pracy oraz znaczenie jako centrum targowego i biznesowego. Zestawienie zamykają Katowice, które uplasowały się na 93. pozycji. Miasto przeszło w ostatnich latach ogromną transformację z przemysłowego ośrodka w nowoczesne centrum kultury, biznesu i nowych technologii, co zostało zauważone również przez autorów raportu. Źródło: Resonance Consultancy Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Kanadyjski podróżnik zwiedził niemal cały świat. Największe wrażenie zrobiło na nim polskie miasto
Jeszcze kilkanaście lat temu Polska rzadko pojawiała się w zestawieniach najgorętszych kierunków turystycznych. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Nasze miasta przyciągają miłośników architektury i historii, góry kuszą aktywnych podróżników, a Bałtyk coraz częściej trafia do planów wakacyjnych gości z zagranicy. O rosnącej pozycji kraju świadczą nie tylko statystyki, lecz także opinie doświadczonych globtroterów. Jeden z nich – podróżnik, który odwiedził już 98 państw – wskazał właśnie Polskę jako swój numer jeden.
Dynamiczny rozwój sektora turystycznego w Polsce nie jest przypadkiem. Eksperci prognozują, że w ciągu najbliższych lat wartość rynku może wzrosnąć niemal dwukrotnie, a liczba podróży systematycznie będzie bić kolejne rekordy. Polska przestaje być jedynie przystankiem w drodze do innych europejskich metropolii – coraz częściej staje się celem samym w sobie. Na wizerunek kraju pracują nie tylko inwestycje i oferta kulturalna, ale także relacje zagranicznych twórców internetowych, którzy docierają do setek tysięcy odbiorców. Niedawno jeden z popularnych podróżników z Kanady, obserwowany na YouTube przez ponad 600 tysięcy widzów, przyznał wprost, że spośród niemal setki odwiedzonych państw to właśnie Polska zrobiła na nim największe wrażenie. Gdańsk zachwycił podróżnika, który odwiedził 98 krajów Choć Warszawa i Kraków od lat pozostają wizytówkami polskiej turystyki, coraz wyraźniej rośnie znaczenie Gdańska – miasta, które w ostatnich sezonach notuje dynamiczny wzrost liczby odwiedzających. Dane statystyczne pokazują, że koncentracja ruchu turystycznego w największych ośrodkach miejskich nadal jest silna: stolicę odwiedziło w ubiegłym roku około 8,7 miliona turystów, Kraków ponad 5 milionów, a Gdańsk niemal 3 miliony. W przypadku miasta nad Motławą szczególnie widoczny jest jednak trend wzrostowy – zwiększone obłożenie hoteli i apartamentów przekłada się na większe inwestycje w infrastrukturę, rozwój oferty kulturalnej oraz rozbudowę zaplecza gastronomicznego. W efekcie Gdańsk coraz częściej przestaje być jedynie elementem trójmiejskiego pakietu, a staje się samodzielnym, świadomie wybieranym celem podróży. To właśnie to miasto szczególnie zachwyciło kanadyjskiego podróżnika Gabriela Morrisa, twórcę kanału @GabrielTravelerVideos, obserwowanego przez ponad 600 tysięcy osób. Morris od ponad trzech dekad dokumentuje swoje wyprawy, odwiedził już 98 krajów na sześciu kontynentach i regularnie publikuje materiały z miejsc uznawanych za najbardziej spektakularne turystycznie. Tym większe zaskoczenie wzbudziła jego niezwykle entuzjastyczna reakcja na Polskę – zwiedził on najpierw naszą stolicę, a następnie Gdańsk. W jednym z najnowszych nagrań nie krył emocji: „Bardzo się cieszę, że zdecydowałem się pojechać do Gdańska. Gdańsk jest niesamowity. To jedno z najwspanialszych miast, w jakich byłem, absolutnie”. W swojej relacji zwracał uwagę nie tylko na architekturę historycznego centrum, lecz także na atmosferę miasta – szerokie place, nabrzeże Motławy, kamienice o bogato zdobionych fasadach i przestrzeń, która sprzyja spacerom oraz niespiesznemu odkrywaniu detali. Podkreślał, że Gdańsk oferuje coś więcej niż klasyczne zwiedzanie zabytków – łączy historię portowego ośrodka, ślady epoki hanzeatyckiej oraz doświadczenia XX wieku z energią współczesnego miasta. To właśnie ta wielowarstwowość, zdaniem podróżnika, odróżnia Gdańsk od wielu popularnych europejskich destynacji i sprawia, że doświadczenie wizyty wykracza poza standardowy schemat turystyczny. Westerplatte, zimowa aura i entuzjastyczne reakcje widzów Podczas pobytu w Trójmieście kanadyjski podróżnik nie ograniczył się wyłącznie do spacerów po historycznym centrum. Odwiedził również Westerplatte – miejsce symboliczne dla historii XX wieku, gdzie 1 września 1939 roku padły pierwsze strzały II wojny światowej. W swoich materiałach podkreślał, że świadomość wydarzeń, które rozegrały się na tym skrawku lądu, nadaje zwiedzaniu zupełnie inny wymiar. Zwracał uwagę, że Gdańsk nie jest jedynie estetycznym zbiorem kamienic i nadmorskich pejzaży, lecz miastem, którego tożsamość została ukształtowana przez dramatyczne momenty europejskiej historii. Morris nie ukrywał, że jego wizyta przypadła na wymagający okres – zimowa aura, temperatura sięgająca około -1°C i pochmurne niebo nie sprzyjały kręceniu materiałów. Mimo to podkreślał, że nawet w takich warunkach miasto robi ogromne wrażenie. – Ta szara, pochmurna pogoda zdecydowanie nie sprzyja filmowaniu i zwiedzaniu. Ale to bez wątpienia jedno z najpiękniejszych miast w Europie – przyznał, dodając, że ilość miejsc wartych zobaczenia sprawia, iż ma poczucie, że „ledwie zanurzył palec u nogi” w tym, co Gdańsk ma do zaoferowania. Jednocześnie zaznaczył, że w cieplejszych miesiącach, gdy temperatury sięgają około 25°C, miasto może prezentować się jeszcze bardziej spektakularnie. Jego materiały spotkały się z wyjątkowo żywą reakcją widzów. W komentarzach internauci podkreślali „fenomenalną atmosferę” Gdańska, nazywali go jednym z najbardziej urokliwych miast w Europie i zachęcali do powrotu latem. Pojawiały się również głosy osób, które odwiedziły miasto wielokrotnie i planują kolejne wizyty, a także sugestie zwiedzenia okolicznych atrakcji, takich jak Sopot czy Malbork. Część widzów przyznawała wprost, że po obejrzeniu serii z Polski dopisała Gdańsk do swojej listy podróżniczych planów. W efekcie relacja kanadyjskiego twórcy nie tylko utrwaliła jego osobiste wrażenia, lecz także stała się realnym impulsem inspirującym kolejnych turystów do odkrycia nadbałtyckiego miasta. Źródła: Daily Mail, YouTube Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Najniższy poziom Bałtyku w historii pomiarów. Naukowcy alarmują, że tak źle nie było od 1886 roku – a może dłużej
Instytut Oceanografii PAN poinformował, że poziom wody w Morzu Bałtyckim osiągnął prawdziwe „dno” – tak niskiego nie udokumentowano od rozpoczęcia pomiarów w XIX wieku. To jednak nie wysychanie morza, a rzadka anomalia, przez którą cierpi polskie wybrzeże.
Z Bałtyku „zniknęło” około 275 mld ton wody, a średnie poziomy wody w basenie morza są obecnie aż o 67 cm niższe od wieloletniej normy. Sytuacja ta jest efektem wyjątkowej kumulacji czynników meteorologicznych, które odbierają nam „naszą” część morza. To poważne zagrożenie dla portów, żeglugi i ekosystemu morskiego. Czemu wody w Bałtyku jest tak mało? Naukowcy z Sopotu informują, że za historycznie niski poziom Bałtyku odpowiada specyficzna konfiguracja pogodowa: silne i długotrwałe wiatry z północy, wspierane przez wysokie ciśnienie nad Skandynawią, wypychają wodę z morza w stronę Cieśnin Duńskich i Morza Północnego. W normalnych warunkach wiatry te zmieniają się regularnie, co umożliwia „przepływy wyrównawcze” i stabilizuje poziom morza. Jednak utrzymująca się przez wiele tygodni dominacja jednego kierunku sprawia, że odpływ wody jest znacznie silniejszy niż napływ, prowadząc do gwałtownych anomalii. Ten proces nie jest nowy w oceanografii – nazywa się go efektem „wind set-down” i prowadzi on do lokalnych obniżeń poziomu wód bez ubytku całkowitej wody na świecie. Ta nie znika, tylko po prostu… przenosi się w inne miejsce. Niestety, cierpi na tym polskie nadbrzeże. Paraliż portów, żegluga w kryzysie Poziom wody bezpośrednio wpływa na porty. Zmniejsza się głębokość torów podejściowych, co utrudnia lub uniemożliwia cumowanie dużych jednostek i powoduje konieczność przekierowywania niektórych z nich na tymczasem nabrzeża. Przykładem jest port w Sztokholmie, gdzie odsłonięcie dna umożliwiło nawet odkrycie wraku okrętu z XVII wieku, a niektóre statki musiały cumować daleko od brzegu. Sytuacja jest trudna także w Polsce. W Gdańsku, Gdyni i Szczecinie nie mogą zostać przyjęte statki o dużym zanurzeniu. Armatorzy i służby portowe działają w pocie czoła, by logistyka została jak najmniej zakłócona. Odsłonięte wraki i spektakularne torosy Niski poziom wody powoduje spektakularne efekty – odsłaniają się fragmenty dna, które wcześniej były niewidoczne oraz zmienia się linia brzegowa. Na polskim wybrzeżu – np. na plaży w Mikoszewie – można było zaobserwować powstawanie nawet 2,5 metrowych wałów lodowych, tzw. torosów. Zamarzają także zatoki: zachodnia część Zatoki Puckiej została skuta lodem i wyglądała tak jak na zdjęciu wyżej, a na Archipelagu Zachodnioestońskim między wyspami Hiumą i Saremą otwarto lodową drogę dla samochodów o długości aż 17 kilometrów. Wyjątkowa równowaga Bałtyku zagrożona. Woda wróci, ale organizmy już nie Bałtyk to jeden z największych słonych akwenów świata, którego równowaga opiera się na delikatnym balansie pomiędzy napływem słodkiej wody z rzek a słonymi przepływami z Morza Północnego. Bałtyk już od lat zmaga się z problemem tzw. stref hypoksji, czyli obszarów o bardzo niskiej zawartości tlenu w wodzie, co ogranicza życie organizmów dennych. Rekordowo niski poziom wód dodatkowo pogarsza sytuację, zmniejszając wymianę wód i sprzyjając powstawaniu kolejnych beztlenowych stref. Skutki tej anomalii mogą być długotrwałe, wpływając na bioróżnorodność, kondycję ryb i innych organizmów wodnych. Źródło: gospodarkamorska.pl, Instytut Oceanologii PAN Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Wyjątkowy ssak z Grenlandii w gdańskim ZOO. „To jedyne takie zwierzę w kraju”
Gdański Ogród Zoologiczny ma nowego domownika. W trójmieście zamieszkał piżmowół arktyczny, który do Polski przypłynął z Helsinek. Ten wyjątkowy ssak jest pierwszym zwierzęciem tego gatunku, które zamieszkało w Polsce.
Gdański Ogród Zoologiczny pochwalił się zwierzęciem, które stało się nowym mieszkańcem trójmiejskiego ZOO. Piżmowół arktyczny jest pierwszym zwierzęciem tego gatunku, które zamieszka na terenie naszego kraju. W Gdańsku zadomawia się młody samiec o imieniu Quiller, a w najbliższych tygodniach dołączyć ma do niego drugi osobnik, także samiec. Podróż z Helsinek do Trójmiasta Przedstawiciel gatunku objętego międzynarodowym programem hodowlanym przyjechał do Polski ze stolicy mroźnej Finlandii – Helsinek. Aby dotrzeć nad polskie morze, zwierzę musiało pokonać wymagającą drogę w skrzyni transportowej umieszczonej na specjalnie przygotowanym busie. Co więcej, z racji granicy w postaci Morza Bałtyckiego, piżmowół musiał skorzystać z przeprawy promowej. Quiller zamieszkał na wybiegu, który wcześniej był domem dla trójmiejskich jaków. Zwierzęta te opuściły Gdański Ogród Zoologiczny, zwalniając miejsce innym ssakom lubiącym mroźny klimat. Izabela Krause, zastępca dyrektora ds. hodowlanych Gdańskiego Ogrodu Zoologicznego, zapowiada, że celem gdańskiego ZOO jest rozpoczęcie hodowli tych wyjątkowych zwierząt. Arktyczny ssak z Grenlandii Naturalnym środowiskiem życia piżmowołów arktycznych jest tundra znajdująca się na półkuli północnej. Ssaki te można zaobserwować m.in. na Alasce, w Kanadzie czy na Grenlandii. Sierść piżmowołów, często określana jako jedna z najcieplejszych na świecie, pozwala zwierzętom wytrzymywać temperatury sięgające nawet –50°C. Podszerstek (gęsta, miękka i krótka warstwa sierści znajdująca się pod wierzchnim włosem u wielu ssaków) stanowi jedno z najbardziej wartościowych naturalnych włókien na świecie, z którego powstają luksusowe szale, czapki i swetry. Piżmowół arktyczny posiada również interesującą strategię obronną. W momencie pojawienia się drapieżnika ssaki te ustawiają się w okrąg, tworząc naturalną tarczę. W samym środku formacji znajdują się młode, niezdolne do samodzielnej obrony. Jedyne zwierzę w kraju czeka na towarzystwo Póki co piżmowół Quiller spędza czas w Gdańskim Ogrodzie Zoologicznym w pojedynkę. Na brak towarzystwa nie może jednak narzekać, o czym świadczą liczne grupy turystów zainteresowanych nowym mieszkańcem ZOO. W najbliższym czasie do młodego samca ma dołączyć kolejny samiec. W przyszłości władze ZOO biorą pod uwagę sprowadzenie również samicy, co pozwoliłoby rozwinąć hodowlę tego wyjątkowego gatunku. Jak mówi Izabela Krause, na pojawienie się potencjalnej partnerki gdańskie piżmowoły będą musiały jeszcze chwilę zaczekać. Jak zobaczyć piżmowoła? Gdański Ogród Zoologiczny jest otwarty dla zwiedzających codziennie przez cały rok w godzinach 9:00–15:00. Sytuacja zmienia się w sezonie wiosenno-letnim (tj. od maja do września), kiedy ZOO można odwiedzać do godziny 19:00. Należy jednak pamiętać, że kasy biletowe oraz wejście na teren ogrodu są czynne do jednej godziny przed zamknięciem. Źródło: ZOO Gdańsk
Czekaliśmy na to od lat. Rusza nowe połączenie z ulubioną wyspą Polaków
W mediach pojawiła się długo wyczekiwana informacja o nowym połączeniu lotniczym, które ucieszy tysiące podróżnych. Jeszcze w tym roku linia Icelandair uruchomi bezpośrednie loty łączące Polskę z Islandią. Znamy pierwsze szczegóły dotyczące trasy i planowanego startu połączenia.
Od lat Polacy stanowią największą grupę cudzoziemców mieszkających na Islandii, co sprawia, że kierunek ten ma dla wielu rodzin wymiar nie tylko turystyczny, ale przede wszystkim życiowy. Dane tamtejszego Urzędu Statystycznego (Statistics Iceland) z 2025 roku wskazują, że na wyspie mieszkało 22 925 osób urodzonych w Polsce, co odpowiadało 31,1% wszystkich imigrantów w kraju. To właśnie dlatego uruchomienie nowego połączenia lotniczego ma znaczenie większe niż zwykłe rozszerzenie siatki połączeń – oznacza bowiem łatwiejsze powroty do ojczyzny, odwiedziny bliskich i sprawniejszą komunikację między dwoma krajami. Kiedy dokładnie ruszą loty i czego mogą spodziewać się pasażerowie? Bezpośrednie loty Gdańsk-Islandia. Icelandair otwiera Polskę na Atlantyk Wejście Icelandair na polski rynek jest konsekwencją rosnących powiązań między Polską a Islandią (zarówno turystycznych, jak i migracyjnych), dlatego nowa trasa ma znaczenie wykraczające poza zwykłe rozszerzenie siatki połączeń. Od 18 września 2026 r. przewoźnik uruchomi od trzech do czterech lotów tygodniowo między Gdańskiem a międzynarodowym lotniskiem w Keflavíku, a rejsy będą obsługiwane samolotami Boeing 737 MAX 8, wykorzystywanymi przez linię na trasach średniego zasięgu. W efekcie Gdańsk zyska status nowej bramy do Islandii, ale też do podróży transatlantyckich, ponieważ ten islandzki hub od lat funkcjonuje jako punkt przesiadkowy między Europą a Ameryką Północną. Takie rozwiązanie przekłada się bezpośrednio na większą elastyczność planowania podróży. Pasażerowie wylatujący z północnej Polski nie będą zmuszeni do korzystania z połączeń przez duże europejskie porty lotnicze, a zamiast tego mogą skorzystać z krótszej, logicznej przesiadki w Keflavíku. Stamtąd dostępne są rejsy do największych miast Ameryki Północnej, co sprawia, że trasa zyskuje wymiar strategiczny nie tylko dla ruchu turystycznego, lecz także dla pasażerów biznesowych i osób podróżujących dalej za ocean. Jednocześnie warto pamiętać, że nowe połączenie będzie działać też w przeciwnym kierunku, wzmacniając widoczność Gdańska na mapie międzynarodowych podróży. Dla pasażerów z Ameryki Północnej oznacza to bezpośredni dostęp do miasta o silnej tożsamości historycznej i kulturalnej, bez konieczności przesiadek w największych hubach Europy Zachodniej. Jak podkreślił prezes linii, Bogi Nils Bogason, to „ogromny kamień milowy”, ponieważ przewoźnik po raz pierwszy wchodzi na rynek polski, ułatwiając powroty Polonii oraz Islandczykom mieszkającym w Polsce, a równocześnie wzmacniając rolę Islandii jako węzła dla podróżnych lecących dalej do Ameryki Północnej. Dzięki kilku rotacjom tygodniowo połączenie ma zapewnić stabilne, przewidywalne możliwości planowania dalszych podróży i lepsze dopasowanie do różnych celów wyjazdów. Czym wyróżnia się Icelandair? Tradycja, design i islandzki klimat na pokładzie Podróż liniami Icelandair wyraźnie różni się od standardowego przelotu między dwoma miastami, ponieważ przewoźnik konsekwentnie buduje ofertę wokół islandzkiej tożsamości oraz położenia kraju między Europą a Ameryką Północną. Jako narodowa linia Islandii działa nieprzerwanie od lat 30. XX wieku i od dekad wykorzystuje strategiczne usytuowanie wyspy, łącząc oba kontynenty przez lotnisko w Keflavíku. W efekcie Islandia funkcjonuje jako naturalny węzeł na osi transatlantyckiej. Jednocześnie model biznesowy linii łączy cechy przewoźnika tradycyjnego i niskokosztowego – część usług dodatkowych jest płatna, co pozwala utrzymywać konkurencyjne ceny bazowe i daje pasażerom większą swobodę w dopasowaniu zakresu świadczeń do własnych potrzeb. Tożsamość marki widoczna jest także w warstwie wizualnej i kulturowej. Wiele samolotów nosi nazwy inspirowane islandzką przyrodą (lodowcami, jeziorami czy parkami narodowymi), a wybrane maszyny mają nietypowe malowania nawiązujące do zorzy polarnej lub lodowych krajobrazów. Atmosferę podróży buduje również oprawa dźwiękowa i rozrywkowa: podczas boardingu często rozbrzmiewa muzyka islandzkich artystów, a system pokładowy oferuje filmy, dokumenty i playlisty przybliżające historię oraz kulturę kraju. W menu pojawiają się z kolei lokalne akcenty, m.in. słodka owsiano-dżemowa przekąska hjónabandssæla, nordyckie kanapki czy dania inspirowane kuchnią rybną. Całość uzupełnia program stopover, umożliwiający bez dodatkowej opłaty kilkudniowy postój w Reykjavíku podczas lotów między Europą a Ameryką Północną, co w praktyce pozwala połączyć dwie podróże w jedną i potraktować Islandię jako pełnoprawny etap wyprawy, a nie jedynie miejsce przesiadki. Źródło: Icelandair Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Lód przejął polskie miasta. Jak zima nadaje nowy kształt miejskim przestrzeniom?
Okazuje się, że mróz, który od tygodni trawi polski krajobraz, nadaje nowe funkcje dobrze nam znanym powierzchniom. Zamarznięte rzeki i zbiorniki wodne stały się tymczasowo dostępne dla spacerowiczów i amatorów zimowych aktywności. Eksperci ostrzegają jednak, że wejście na lód wiąże się z poważnym zagrożeniem dla zdrowia i życia
W trakcie tegorocznej zimy wiele polskich zbiorników wodnych pokryło się lodem, co umożliwiło wykonywanie aktywności, które w poprzednich latach były niemożliwe. Dla wielu jeziora, rzeki czy kanały stały się łyżwiarskimi torami, miejscami spotkań czy po prostu terenami spacerowymi. Za tymi niewątpliwie unikatowymi doznaniami kryje się jednak niebezpieczny precedens, przed którym ostrzegają służby porządkowe Lodowy szał na Motławie W ostatnich dniach internet obiegło nagranie przedstawiające mieszkańców Gdańska spacerujących po głównej miejskie rzece – Motławie. Lód pokrył m.in. najbardziej reprezentacyjny fragment rzeki znajdujący się u stóp słynnego zabytkowego Żurawia portowego. Tłumy ruszyły do gdańskiego śródmieścia, chcąc zobaczyć jedną z najważniejszych atrakcji Trójmiasta w zupełnie nowym anturażu. Niestety, w tym przypadku nie skończyło się na spacerach wzdłuż nadrzecznych bulwarów – duża część osób zeszła na pokrywę lodową i zaczęła spacerować bezpośrednio po Motławie. Wielu spacerowiczów posunęło się o krok dalej, wykorzystując lodową taflę nie tylko jako przestrzeń do spacerów. Zamarznięta Motława zaczęła pełnić funkcję prowizorycznego toru łyżwiarskiego, z którego chętnie korzystały liczne grupy amatorów tego sportu. Co więcej, na rzekę wchodziły również osoby poruszające się na rowerach, a nawet spacerujące z dziecięcymi wózkami. Służby apelują o rozwagę Choć widok zamarzniętej Motławy robi wrażenie, służby porządkowe apelują, by rzekę podziwiać wyłącznie z wysokości bulwarów. Na antenie „TVN24” ratownik medyczny Ariel Szczotok podkreślał, że lód pokrywający gdańską rzekę nie jest w żaden sposób kontrolowany, co sprawia, że wejście na jego powierzchnię wiąże się z bardzo dużym ryzykiem. Zagrożenie to rośnie wraz z liczbą osób spacerujących po lodzie. Warto dodać, że śródmiejski odcinek Motławy osiąga głębokość około trzech metrów, co oznacza, że wpadnięcie do lodowatej wody praktycznie nie daje szans na samodzielne wydostanie się na powierzchnię. „Rozumiem, że temperatury są niskie i jest to fantastyczne zjawisko pojeździć na łyżwach czy przejść na drugą stronę, do tej pory niedostępną inaczej niż mostem. Niemniej jednak apeluję w imieniu całego naszego środowiska: pomyślmy dwadzieścia razy, zanim wejdziemy na lód” – apelował ratownik w trakcie wywiadu emitowanego przez „TVN24”. Hokej na lodzie w Warszawie Wszechobecny lód stał się również atrakcyjną scenerią dla miłośników innej zimowej dyscypliny sportu – hokeja. Tego typu aktywność pojawiła się w jednym z warszawskich parków, gdzie grupa entuzjastów przygotowała prowizoryczne „boisko” do treningów. Na Kamionkowskich Błoniach Elekcyjnych, graniczących z jednym z największych stołecznych terenów zielonych – Parkiem Skaryszewskim – powstał dziki plac do uprawiania tej zespołowej dyscypliny sportu. Oddolna inicjatywa prowadzona przez grupę „Hokejowy Kamionek” zrzesza pasjonatów hokeja, którzy chcą amatorsko trenować grę na łyżwach. Ze względu na krótki zimowy dzień rozgrywki odbywają się najczęściej w weekendy. Warto zaznaczyć, że głębokość stawu, na którym utworzono lodowe boisko, jest zdecydowanie mniejsza niż w przypadku rzek, takich jak Motława w Gdańsku. Mimo to uczestnicy powinni zachować szczególną ostrożność — wytrzymałość lodowej pokrywy nie jest bowiem w żaden sposób kontrolowana. Chodniki jak do curlingu Lód nie tylko umożliwia wejście w miejsca na co dzień trudno dostępne, lecz także znacząco ogranicza poruszanie się w wielu częściach Polski. Większość polskich miast od tygodni zmaga się z problemem oblodzonych chodników, które ze względu na swoją śliskość stają się niebezpieczne dla pieszych. Nieodśnieżone i nieposypane ciągi komunikacyjne są szczególnym utrapieniem dla osób starszych, rodziców prowadzących wózki dziecięce oraz osób z niepełnosprawnościami ruchowymi. Sytuacja wyjątkowo poważnie wygląda w Szczecinie. Praca Kliniki Ortopedii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego nr 1 musiała zostać czasowo wstrzymana z powodu rekordowej liczby pacjentów. W ciągu jednej doby na tamtejszy SOR trafiło 167 osób, z czego 20 wymagało pilnych interwencji chirurgicznych. Niezadowolenie mieszkańców Szczecina związane ze złym stanem chodników dokumentuje również galeria zdjęć opublikowana przez portal „GS24.pl”. Fotografie przesłane przez internautów pokazują ciągi komunikacyjne, których pokonanie stało się wyjątkowo trudne. Niektórzy autorzy zdjęć podeszli do sprawy z humorem — na jednym ze szczecińskich chodników umieszczono nawet parę trenującą curling. Choć sport ten, wymyślony w Szkocji, w Polsce wciąż nie jest szczególnie popularny, obecne warunki sprawiają, że miejskie chodniki zaczynają przypominać lodowe tory sportowe. Niestety dla osób, które nie uprawiają tej dyscypliny, takie „boiska” oznaczają przede wszystkim realne zagrożenie dla zdrowia. Źródła: GS24.pl, Onet, TVN24 Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
„Mistrzowska mieszanka starego i nowego”. Polska metropolia w rankingu najlepszych miast na świecie
Zestawienie najlepszych miast świata przyniosło wyjątkowe wieści dla naszego kraju. W elitarnym gronie 50 wyróżnionych metropolii znalazł się polski akcent. Autorzy rankingu docenili nasze miasto za „mistrzowską mieszankę starego i nowego”.
W tym artykule: Polskie miasto wśród najlepszych na świecie Najlepsze miasta na świecie – ranking TOP 50 Polskie sukcesy cieszą, a tych – jak wiadomo – nigdy za wiele. Tym razem na wyróżnienie zasłużyło jedno z miast położonych nad Wisłą, które znalazło się wśród 50 najlepszych na świecie. I choć nie uplasowało się w ścisłej czołówce, jego obecność w rankingu jest godna odnotowania. Polskie miasto wśród najlepszych na świecie Popularny brytyjski portal podróżniczy TimeOut opublikował coroczny ranking najlepszych miast świata. Autorzy zestawienia w trakcie jego opracowywania brali pod uwagę jakość i koszty życia, ofertę kulturalną i rozrywkową oraz infrastrukturę. Jednak decydujący głos należał do ponad 18,5 tys. osób, które wzięły udział w ankiecie. Łącznie wyróżnionych zostało 50 metropolii. Ku naszej radości, nie zabrakło polskiego akcentu, ale tego należy szukać na samym końcu. Warszawa, bo o niej mowa, zamknęła zestawienie, ale i tak zasługuje na uznanie. Stolicę Polski doceniono za „mistrzowską mieszankę starego i nowego” oraz liczne zabytki, które czynią miasto wyjątkowym na tle innych metropolii. – Warszawa to obecnie jedno z najbardziej ekscytujących miast Europy, które warto odwiedzić. Urokliwe Stare Miasto, wpisane na listę UNESCO oraz imponujący Zamek Królewski są dowodem niezwykłej siły ducha i inspirującym przykładem odbudowy po II wojnie światowej – podkreślono. Nie zapomniano także o nowoczesnej odsłonie Warszawie. Dynamiczne centrum biznesowe z Varso Tower – najwyższym budynkiem w Unii Europejskiej – stało się jej wizytówką. Stolica Polski jest także miastem, które zachwyca miłośników aktywności na świeżym powietrzu. Wspaniałe zielone przestrzenie, takie jak rozległy Park Łazienkowski, nowoczesne Bulwary Wiślane czy urokliwe Ogrody Pałacu w Wilanowie, tworzą wyjątkowe miejsca do wypoczynku i relaksu – czytamy w dalszej części. Redakcja wspomniała także o dwóch kluczowych dla Warszawy projektach, które w minionym roku przyciągały uwagę mieszkańców i przyjezdnych. Są to Muzeum Sztuki Nowoczesnej oraz kładce pieszo-rowerowej na Wiśle. Dodajmy, że 87% warszawiaków wysoko oceniło tutejszą ofertę kulturalną, 79% wskazało na dobrą komunikację miejską, a 78% doceniło życie nocne stolicy. Najlepsze miasta na świecie – ranking TOP 50 Jak prezentuje się cały ranking? Na pierwszym miejscu uplasował się Kapsztad. Jedna z trzech stolic RPA wyprzedziła tętniący życiem Bangkok oraz oferujący ogrom atrakcji Nowy Jork. Najwyższej sklasyfikowanym europejskim miastem jest Londyn, który uzupełnił czołową piątkę. W sumie w zestawieniu znalazło się aż 22 metropolie ze Starego Kontynentu. Dość wysoko, odpowiednio na 8. i 10. miejscu, uplasowało się portugalskie Porto i stolica Danii, Kopenhaga. Pełna lista do sprawdzenia poniżej. Kapsztad Bangkok Nowy Jork Melbourne Londyn Nowy Orlean Meksyk Porto Szanghaj Kopenhaga Chicago Lizbona Edynburg Hongkong Sydney Amsterdam Barcelona Sewilla Paryż Medellin Hanoi Madryt Berlin Dubaj Singapur Rio de Janeiro Pekin Chiang Mai Dżakarta Wiedeń Tokio Marrakesz Perth Brighton Praga Glasgow Brisbane Marsylia Budapeszt Los Angeles Lagos Seul Walencja Montreal Bilbao Abu Zabi Belfast Bristol Bombaj Warszawa Przypomnijmy, że niedawno media rozpisywały się o Gdańsku, który został doceniony przez CNN. Stolica Pomorze, jako jedno z nielicznych miejsc w Europie, trafiło na listę najciekawszych kierunków do odwiedzenia. Amerykanie wyróżnili miasto głównie za jego walory historyczne, malowniczą architekturę, wyjątkowy nadmorski klimatu oraz masę atrakcji i zabytków. Źródła: timeout.com; National Geographic Traveler Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
To wzniesienie przez wieki strzegło Gdańska. Dziś oferuje jeden z najlepszych widoków
Góra Gradowa stanowi jeden z najbardziej wyrazistych i strategicznie położonych punktów na mapie Gdańska. To ufortyfikowane wzgórze, wznoszące się na około 50 metrów nad poziomem morza, historycznie pełniło funkcje obronne. Dziś jest dynamicznym centrum edukacyjnym i kulturowym. Należy jednak podkreślić, że obszar obejmujący ponad 20 hektarów zieleni i zabytkowej architektury militarnej oferuje nie tylko lekcje historii i nauki. To także kluczowa przestrzeń rekreacyjna w samym sercu miasta.
Spis treści: Oaza spokoju blisko centrum miasta Pierwszy gród? Redita Napoleońska Rola w XX wieku Wspaniała panorama Jak dostać się na Górę Gradową? Od domniemanego najstarszego grodu, przez kluczowy dla obrony fort Hagelsberg z unikatową Reditą Napoleońską, aż po nowoczesne centrum edukacyjne – nie ulega wątpliwości, że Góra Gradowa to miejsce o wielu warstwach. Dzięki zakrojonym na szeroką skalę pracom rewitalizacyjnym, teren ten zdołał zachować swoją historyczną esencję, jednocześnie stając się dynamicznym ośrodkiem popularyzacji wiedzy. Oaza spokoju blisko centrum miasta Góra Gradowa wyznacza północny kraniec Grodziska, północno-zachodniej części gdańskiego śródmieścia. Z pozostałymi fortami łączy się od południa, a z pozostałych stron ograniczają ją strome skarpy. Wzniesienie osiąga wysokość 46 metrów n.p.m. Mimo bliskości gwarnego śródmieścia, na szczycie gwar cichnie, a miejski zgiełk wydaje się być odległy. Należy jednak podkreślić, że w sezonie letnim bywa tam tłoczno. Pierwszy gród? Historyczna nazwa „Grodzisko” nie jest przypadkowa. Już na początku XVI wieku historycy spekulowali, że to właśnie na tych wzniesieniach znajdował się najstarszy gród gdański, z którego z czasem wyrosło miasto. Chociaż późniejsze prace fortyfikacyjne, najintensywniej prowadzone w XIX wieku, głęboko przekształciły pierwotny teren, tym samym uniemożliwiając jednoznaczną weryfikację tej hipotezy, samo wzgórze od zawsze symbolizowało strategiczną wartość. Kształtowanie obwarowań To właśnie wybitne walory obronne sprawiły, że Góra Gradowa już w odległej przeszłości była wykorzystywana jako punkt strategiczny. Już od połowy XVII wieku na wzgórzu stacjonowały różne formacje wojskowe: gdańskie, pruskie, francuskie, a w późniejszym czasie – niemieckie. Bastion zaprojektował gdański architekt Jan Strakowski. Umocnienia zaczęły powstawać w 1655 roku, a ich zadanie, była ochrona murów miasta w rejonie dzisiejszej ulicy Podwale Grodzkie. Największa rozbudowa i modernizacja nastąpiła w drugiej połowie XIX stulecia. W latach 1867–1874 fort został przebudowany zgodnie z panującymi wówczas trendami inżynierii militarnej, stając się integralnym elementem Twierdzy Gdańsk i przyjmując nazwę fort Hagelsberg. W ramach prac fortyfikacyjnych, obiekt wyposażono w zaawansowane elementy obronne, takie jak kaponiery broniące suchej fosy, liczne podziemne chodniki, stanowiska artyleryjskie i ciąg muru Carnota. Zmodernizowano również istniejące starsze obiekty. Redita Napoleońska Jednym z najbardziej rozpoznawalnych i historycznie cennych obiektów na wzgórzu jest Redita Napoleońska. Chociaż jej nazwa odwołuje się do epoki napoleońskiej, sam obiekt był później modernizowany przez wojska pruskie. Redita powstała w okresie Wolnego Miasta Gdańska. Pomysłodawcą budowli był generał François Nicolas Benoît Haxo. Specjalizujący się w fortyfikacjach inżynier wojskowy rozkazał zastąpić zniszczony Szaniec Bousmarda ziemną pięcioboczną Lunetą Senarmonra i Reditą Napoleońską, będącą kazamatową baterią artyleryjską. W czasie pokoju kazamaty pełniły rolę zwykłych pomieszczeń użytkowych, osłoniętych dodatkowym przedpiersiem ziemnym. Natomiast podczas działań zbrojnych obiekt obsypywano ziemią, a strzelnice w cienkich ścianach czołowych wyprowadzano drewnianymi tunelami. Obiekt miał kształt nieregularnego pięcioboku. Nad kazamatami znajdował się wał dla lekkiej artylerii i piechoty. Otaczającą go fosę broniły pojedyncze kazamaty połączone galerią bojową, a z samym ośrodkiem obronnym – dwoma przejściami, poprowadzonymi pod fosą. Rola w XX wieku Militarna funkcja wzgórza utrzymywała się niemal do końca II wojny światowej. W 1945 roku, podczas końcowych walk o Gdańsk, Góra Gradowa nadal pełniła funkcję centralnego punktu obrony. Na fort skierowano oddziały artylerii polowej oraz wydzielono oddział gdańskiego Grenzschutz-Ost, a także Freikorps Hagelsberg. Utrzymanie tych jednostek na wzgórzu aż do kapitulacji świadczy o niezmiennej wartości strategicznej fortu Hagelsberg. Nauka w murach obronnych Po latach funkcjonowania jako zamknięty obszar wojskowy, Góra Gradowa przeszła radykalną transformację. Od stycznia 2022 roku w Gdańsku działa Centrum Nauki Hevelianum, nazwane na cześć wybitnego gdańskiego astronoma, Jana Heweliusza. Rewitalizacja i otwarcie 20 hektarów terenu fortu na cele publiczne reprezentuje fundamentalną zmianę funkcjonalną. Historycznie obszar ten był autonomiczną częścią wojskową, ściśle odseparowaną od cywilnej części miasta. Adaptacja ta symbolizuje przejście z przestrzeni zamkniętej, służącej konfliktom, na przestrzeń otwartą, dedykowaną edukacji, relaksowi i pokojowi. Interaktywne wystawy, zlokalizowane w zabudowaniach dawnego fortu, są dedykowane zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Adaptacja kluczowych obiektów fortu Nadrzędnym celem rewitalizacji Góry Gradowej było udostępnienie dla celów cywilnych 18 odrestaurowanych obiektów fortecznych. Architektura fortyfikacyjna stała się nie tylko eksponatem, ale także funkcjonalnym tłem dla nowoczesnych działań. Część zabudowań militarnych zyskała nowe, cywilne funkcje. W koszarach schronowych, wzniesionych w 1870 roku, znajduje się dziś recepcja i punkt informacyjny Hevelianum. W wozowni artyleryjskiej, wybudowanej w 1885 roku, w której kiedyś przechowywano lawety armatnie i sprzęt wojskowy, dziś mieszczą się sale konferencyjne i restauracja. W pozostałych zabudowaniach organizowane są wystawy naukowe i prezentowana jest historia gdańskich fortyfikacji. Zaawansowana technologia tworzy niezwykły kontrast z surową scenerią militarną. Wspaniała panorama Nie można nie wspomnieć, że Góra Gradowa to także wspaniały punkt widokowy. Widać stamtąd większość najważniejszych miejsc w mieście i niemal cały Gdańsk. W pogodny dzień uda się zobaczyć nawet Zatokę Gdańską. Tarasu widokowego nie sposób przegapić. Punkt, z którego można podziwiać Gdańsk, wyznacza charakterystyczny wysoki krzyż, będący najbardziej wyeksponowanym elementem wzniesienia. Krzyż Milenijny Mowa o Krzyżu Milenijnym, pomniku o wysokości przekraczającej 16 metrów. Krzyż, zaprojektowany przez rzeźbiarza Jacka Łuczaka, został odsłonięty 3 września 2000 roku. Lokalizacja Krzyża jest symbolicznie istotna: wzniesiono go w miejscu, gdzie podczas II wojny światowej znajdowało się działo przeciwlotnicze. Monument został ustawiony dla upamiętnienia Wielkiego Jubileuszu Roku 2000. Jak dostać się na Górę Gradową? Żeby dotrzeć na wzniesienie, należy kierować się w stronę ulicy 3 Maja, a dalej – na ulicę Generała Henryka Dąbrowskiego i Gradową. W okolicy można znaleźć kilka parkingów, które jednak w dni wolne bywają zatłoczone, zwłaszcza w sezonie letnim. Na górę prowadzi szeroka droga, która jest łatwa do pokonania, nawet dla małych dzieci czy osób starszych. Źródło: VisitGdansk.com Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
5 powodów, dla których Stare Miasto w Gdańsku jest ciekawsze niż inne polskie starówki
Gdańsk Stare Miasto to miejsce pełne historii, klimatycznej architektury i wyjątkowych zabytków. Choć często mylone z Głównym Miastem, ma własny urok, bogatą przeszłość i atrakcje warte uwagi. W artykule odkryjesz, co zobaczyć na Starym Mieście, poznasz jego historię i różnice względem bardziej znanego sąsiada.
Spis treści: Gdańsk Stare Miasto – gdzie się znajduje i czym się wyróżnia? Historia Starego Miasta w Gdańsku Najważniejsze zabytki Gdańska Starego Miasta Spacer po Starym Mieście – co warto zobaczyć? Gdańsk Stare Miasto jako miejsce na weekend Kulturalne i turystyczne życie Starego Miasta Choć Główne Miasto w Gdańsku przyciąga turystów najbardziej rozpoznawalnymi zabytkami, to właśnie Stare Miasto kryje w sobie autentyczny klimat dawnych czasów. To tutaj znajdują się budowle, które przetrwały zawieruchy wojenne, a także miejsca, które opowiadają historię miasta od średniowiecza aż po współczesność. Spacerując ulicami Starego Miasta można odkryć mniej oczywiste, ale równie fascynujące atrakcje – zarówno te architektoniczne, jak i kulturowe. Gdańsk Stare Miasto – gdzie się znajduje i czym się wyróżnia? Lokalizacja i granice Starego Miasta Stare Miasto w Gdańsku położone jest w północnej części dzielnicy Śródmieście, w bezpośrednim sąsiedztwie Głównego Miasta, z którym bywa często mylone. Graniczy m.in. z ulicą Wałową, Targiem Drzewnym oraz Kanałem Raduni, który przecina jego przestrzeń, stanowiąc nie tylko element krajobrazu, ale również pamiątkę po średniowiecznym systemie hydrotechnicznym. Obszar ten zachował odmienny układ urbanistyczny – mniej reprezentacyjny niż sąsiednie Główne Miasto, za to bliższy oryginalnemu układowi sprzed wieków. Widoczne są tu różnice w skali i charakterze zabudowy: dominują budynki niższe, bardziej funkcjonalne, o mieszkalnym przeznaczeniu, z licznymi śladami powojennej odbudowy i adaptacji do nowych funkcji miejskich. Charakterystyczne dla tego rejonu są również pozostałości dawnych fortyfikacji oraz większa liczba przestrzeni otwartych, jak place i dziedzińce, które pełniły funkcje handlowe i rzemieślnicze. To właśnie tutaj przez wieki toczyło się codzienne życie mieszkańców Gdańska – mniej oficjalne, ale bardziej autentyczne i dynamiczne. Różnice między Starym a Głównym Miastem Choć zarówno Stare, jak i Główne Miasto należą do najstarszych części Gdańska, ich funkcje historyczne i dzisiejszy wizerunek znacząco się różnią. Główne Miasto było zawsze centrum reprezentacyjnym – z siedzibą władz, najważniejszymi zabytkami sakralnymi i świeckimi oraz intensywnym życiem publicznym. Znajdują się tam ulica Długa, Fontanna Neptuna, Złota Brama czy Dwór Artusa – ikony Gdańska rozpoznawalne w całej Polsce i poza jej granicami. Stare Miasto, w przeciwieństwie do swego bardziej znanego sąsiada, pełniło funkcje usługowo-przemysłowe i mieszkaniowe. Znajdowały się tu m.in. Wielki Młyn, zakłady rzemieślnicze, składy i warsztaty, które świadczyły o jego praktycznym charakterze. Dzięki temu zachował się tu bardziej surowy, lecz autentyczny klimat, który dziś doceniają osoby szukające mniej komercyjnych, spokojniejszych przestrzeni z duszą. Obecnie Stare Miasto stanowi atrakcyjną alternatywę dla zatłoczonego centrum turystycznego. Znajdują się tu kameralne kawiarnie, galerie lokalnych artystów, historyczne zaułki oraz miejsca o dużym znaczeniu kulturowym, ale niekoniecznie eksponowane w przewodnikach. To również przestrzeń, gdzie tradycja łączy się z nowoczesnością – w dawnych murach funkcjonują centra kultury, muzea oraz miejsca spotkań mieszkańców. Dzięki temu Gdańsk Stare Miasto przyciąga nie tylko turystów, ale również osoby poszukujące autentycznego kontaktu z historią, architekturą i miejskim rytmem życia. Historia Starego Miasta w Gdańsku Średniowieczne początki Stare Miasto w Gdańsku stanowi jedno z najstarszych założeń urbanistycznych tego regionu. Jego początki sięgają XII i XIII wieku, kiedy to Gdańsk zaczął przekształcać się z osady rybacko‑handlowej w ważny ośrodek o znaczeniu strategicznym i gospodarczym. Już w XIII wieku obszar ten zaczął być zabudowywany zgodnie z planami lokacyjnymi, które wyznaczały siatkę ulic, place targowe oraz miejsca pod budowę obiektów sakralnych i administracyjnych. Z czasem, na mocy przywilejów nadawanych przez książąt pomorskich i zakon krzyżacki, Gdańsk rozwijał się jako port hanzeatycki, zyskując rangę miasta o istotnym znaczeniu w międzynarodowym handlu zbożem, drewnem, suknem i bursztynem. To właśnie na terenie dzisiejszego Starego Miasta powstawały młyny, magazyny, zakłady rzemieślnicze, a także kościoły i szkoły parafialne, które służyły lokalnej społeczności. Zachowane do dziś elementy średniowiecznej zabudowy – choć w wielu przypadkach zrekonstruowane – odzwierciedlają pierwotny charakter tej części miasta. Typowe dla tego okresu są kamienice o wąskich fasadach, brukowane uliczki i fragmenty dawnych murów miejskich. Zniszczenia i odbudowa XX wiek przyniósł dramatyczne zmiany w krajobrazie Starego Miasta. Podczas II wojny światowej, zwłaszcza w 1945 roku, Gdańsk – jako strategiczny punkt militarny i symbol niemieckiej obecności – został znacząco zbombardowany i zniszczony. Stare Miasto ucierpiało w ogromnym stopniu, tracąc wiele oryginalnych budynków o wartości historycznej i kulturowej. Po wojnie rozpoczął się proces odbudowy, który nie przebiegał jednak w sposób całkowicie wierny przedwojennej zabudowie. Zamiast pełnej rekonstrukcji historycznego układu, w wielu przypadkach zdecydowano się na połączenie zachowanych elementów z nowoczesnymi funkcjami i uproszczonymi formami architektonicznymi. Odtwarzano przede wszystkim fasady, często jedynie w ich głównych partiach, natomiast wnętrza budynków i ich przeznaczenie uległy znaczącej zmianie. Dzisiejszy krajobraz Starego Miasta to efekt powojennej pragmatycznej odbudowy, łączącej zachowane dziedzictwo z potrzebami ówczesnego społeczeństwa. Można tu odnaleźć zarówno fragmenty murów pamiętających średniowiecze, jak i modernistyczne wstawki z lat 60. i 70., które wpisano w strukturę miasta z myślą o jego dalszym rozwoju i funkcjonowaniu. Pomimo powojennych przekształceń, Stare Miasto zachowało swój charakter lokalnego centrum życia społecznego, z widocznymi śladami wielowiekowej historii i miejscami, które – choć często odbudowane – wciąż przypominają o dawnym blasku Gdańska. Najważniejsze zabytki Gdańska Starego Miasta Ratusz Starego Miasta Ratusz Starego Miasta to jeden z najbardziej reprezentacyjnych budynków tej części Gdańska, wybudowany pod koniec XVI wieku w stylu manieryzmu niderlandzkiego, charakterystycznego dla północnej Europy tamtego okresu. Jego fasada wyróżnia się eleganckimi zdobieniami, smukłą wieżą zegarową i detalami architektonicznymi o bogatej symbolice. W przeszłości budynek pełnił funkcję siedziby władz miejskich Starego Miasta, które jako osobny ośrodek administracyjny funkcjonowało niezależnie od Głównego Miasta. Wnętrza zachowały fragmenty historycznych dekoracji, a obecnie mieszczą się tu instytucje kultury oraz przestrzenie wystawiennicze, gdzie regularnie organizowane są wydarzenia artystyczne, koncerty, wystawy sztuki współczesnej i prelekcje historyczne. To miejsce, które łączy historię władzy miejskiej z nowoczesnym życiem kulturalnym, pełniąc rolę ważnego ośrodka dla mieszkańców i turystów zainteresowanych lokalnym dziedzictwem. Wielki Młyn Wielki Młyn to prawdziwa perła średniowiecznej inżynierii. Zbudowany w XIV wieku przez zakon krzyżacki, był niegdyś największym młynem wodnym w Europie, posiadającym aż 18 kół młyńskich napędzanych wodami Kanału Raduni. Służył do mielenia zboża i zaopatrywania mieszkańców miasta oraz floty handlowej w mąkę. Imponująca bryła budynku – o długości blisko 50 metrów – zachwyca swoją surową, ale majestatyczną architekturą z czerwonej cegły, typową dla stylu gotyckiego Pomorza Gdańskiego. Obiekt został zniszczony podczas II wojny światowej, a następnie odbudowany i zaadaptowany do nowych funkcji. Obecnie Wielki Młyn mieści nową siedzibę Muzeum Bursztynu, które prezentuje zarówno zbiory geologiczne, jak i wyroby artystyczne z tego cenionego surowca. To połączenie dziedzictwa przemysłowego z kulturą i rzemiosłem, czyniące to miejsce jednym z najciekawszych punktów Starego Miasta. Kanał Raduni Kanał Raduni to niezwykle ważny zabytek techniki, wykopany w XIV wieku przez Krzyżaków jako część systemu hydrotechnicznego zasilającego Gdańsk. Jego głównym celem było dostarczanie wody do miejskich młynów oraz zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego. Biegnący przez całe Stare Miasto kanał tworzy dzisiaj malowniczą oś widokową i naturalne uzupełnienie miejskiego krajobrazu. Wzdłuż jego brzegów można podziwiać zabytkowe budynki, kładki oraz zielone enklawy. W przeszłości odgrywał rolę gospodarczą i militarną, dziś zaś jest przede wszystkim atrakcyjnym elementem przestrzeni publicznej, chętnie odwiedzanym przez spacerowiczów i miłośników historii Gdańska. Spacer po Starym Mieście – co warto zobaczyć? Urokliwe uliczki i architektura Stare Miasto to przestrzeń pełna historycznych zaułków, cichych uliczek i architektonicznych perełek, które w subtelny sposób opowiadają o wielowiekowej historii tego miejsca. W odróżnieniu od bardziej okazałego Głównego Miasta, zabudowa tutaj jest skromniejsza, lecz przez to bardziej autentyczna. Dominują odrestaurowane kamienice z powojenną rekonstrukcją fasad, wiele z nich zachowało gotyckie lub renesansowe detale, jak gzymsy, łuki czy portale wejściowe. Wśród budynków użyteczności publicznej szczególnie wyróżniają się stare szkoły, kościoły oraz dawne hale targowe, które przez wieki służyły mieszkańcom i do dziś pozostają aktywne w miejskiej przestrzeni. To również obszar licznych tablic pamiątkowych, pomników i miejsc związanych z lokalnymi bohaterami, które pozwalają zgłębić mniej znane karty historii Gdańska. Miejsca z klimatem Stare Miasto to także centrum lokalnego życia społecznego, tętniące spokojnym, ale autentycznym rytmem. W odróżnieniu od zgiełku turystycznego Długiego Targu, tutaj dominują kameralne kawiarnie, restauracje z regionalną kuchnią, antykwariaty i galerie sztuki, w których można odpocząć, poczytać lub obejrzeć prace lokalnych artystów. Wiele z tych miejsc powstało w zrewitalizowanych budynkach dawnych warsztatów lub mieszkań i zachowało oryginalne elementy konstrukcyjne, co dodatkowo buduje unikatowy klimat. Spacerując po Starym Mieście, można natknąć się na ukryte dziedzińce, zielone zakątki i tarasy widokowe, z których roztaczają się panoramy na Kanał Raduni, kościoły i zabytkowe dachy. To idealne miejsce dla osób, które szukają nie tylko zabytków, ale też doświadczenia atmosfery miasta „od środka” – spokojnej, refleksyjnej i przesiąkniętej historią codzienności. Gdańsk Stare Miasto jako miejsce na weekend Zwiedzanie w 1 dzień Choć Stare Miasto w Gdańsku nie jest rozległe, jego przestrzeń miejska oferuje na tyle bogatą ofertę turystyczną, że nawet jeden intensywny dzień może stać się niezapomnianą przygodą. Najlepiej rozpocząć od Ratusza Starego Miasta, którego monumentalna bryła i detale architektoniczne od razu wprowadzają w historyczny klimat dzielnicy. Następnie warto udać się w stronę Wielkiego Młyna, jednego z najważniejszych zabytków przemysłowych Gdańska. Spacer jego otoczeniem, w tym wzdłuż kanału Raduni, pozwala poczuć pierwotną funkcjonalność tej części miasta — gdzie gospodarka, rzemiosło i codzienne życie mieszkańców tworzyły wspólną przestrzeń miejską. Dzień można zakończyć w jednym z lokalnych lokali gastronomicznych, które mieszczą się często w zabytkowych wnętrzach, oferując nie tylko kuchnię regionalną, ale również opowieść o mieście zaklętą w cegłach i drewnianych belkach stropowych. Klimatyczne zakątki, brukowane ulice i kameralna atmosfera sprawiają, że nawet krótka wizyta może być pełna wrażeń. Propozycje tras Dla osób, które nie mają możliwości spędzenia w Gdańsku całego weekendu, idealnym rozwiązaniem jest kompaktowa trasa tematyczna po Starym Mieście. Taki spacer pozwala zobaczyć kluczowe punkty i poczuć atmosferę dzielnicy bez zbędnego pośpiechu. Rekomendowana trasa może obejmować: Ratusz Starego Miasta – jako punkt startowy i symbol lokalnej władzy; Pomnik Jana Heweliusza – nawiązanie do słynnego astronoma urodzonego w Gdańsku; Bazylikę św. Mikołaja – najstarszy gotycki kościół w mieście, który przetrwał wojnę; Wielki Młyn i Kanał Raduni – industrialna historia miasta i zieleń w centrum; Plenerowe galerie i kawiarnie – na relaks i doświadczenie lokalnej kultury. Alternatywą może być spacer wieczorny, który pozwala odkryć urok oświetlonych kamienic i podwórek, gdy turystyczny tłum już się rozproszy. Kulturalne i turystyczne życie Starego Miasta Wydarzenia sezonowe Stare Miasto to nie tylko przestrzeń do zwiedzania, ale również aktywny ośrodek wydarzeń kulturalnych. W sezonie wiosenno-letnim regularnie odbywają się tutaj spacery tematyczne z przewodnikami, które pozwalają głębiej zrozumieć historię tego obszaru – od średniowiecza po XX wiek. Tematy obejmują m.in. tajemnice gdańskich kamienic, historię zakonu dominikanów, funkcjonowanie dawnych cechów rzemieślniczych czy urbanistykę powojennej odbudowy. Nie brakuje również warsztatów artystycznych, kiermaszy rzemiosła, koncertów plenerowych, a nawet wydarzeń rekonstrukcyjnych, w których mieszkańcy wcielają się w postacie z dawnych epok. Takie działania przybliżają historię w sposób żywy, dostępny i angażujący – zarówno dla dorosłych, jak i dla rodzin z dziećmi. W okresie zimowym Stare Miasto zamienia się w nastrojową przestrzeń jarmarkową – z oświetlonymi uliczkami, grzanym winem i lokalnymi produktami, które przyciągają zarówno turystów, jak i mieszkańców. Oferty muzealne Jednym z najważniejszych punktów kulturalnych Starego Miasta jest Muzeum Bursztynu, zlokalizowane w Wielkim Młynie. Placówka prezentuje nie tylko historię i znaczenie bursztynu w kulturze Gdańska, ale także współczesne interpretacje artystyczne tego surowca. W okolicy funkcjonuje również wiele galerii sztuki, prywatnych muzeów tematycznych i punktów wystawienniczych. Często mieszczą się one w odnowionych kamienicach i dawnych magazynach, oferując ekspozycje czasowe, spotkania z artystami, pokazy filmowe czy debaty miejskie. To przestrzenie, w których kultura spotyka się z historią, a dziedzictwo materialne służy współczesnemu dialogowi. Dzięki takiej różnorodności Stare Miasto to idealne miejsce dla osób szukających kontaktu ze sztuką, historią i życiem lokalnym, bez konieczności przemieszczania się po całym mieście. Źródło: VisitGdansk.com Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Zapomniana historia Westerplatte. Archeolodzy dotarli do rajskiego kurortu
Westerplatte kojarzy się nam z bohaterską i symboliczną walką polskich żołnierzy z Niemcami na początku II wojny światowej. Ale pod ziemią miejsce to skrywa zupełnie inną, zapomnianą historię. Archeolodzy wydobyli na powierzchnię opowieść o słońcu, plaży i eleganckich wczasowiczach.
Archeolodzy właśnie zakończyli dwunasty sezon wielkich prac badawczych na Westerplatte. Są one związane z planowaną budową na półwyspie Muzeum Westerplatte i Wojny 1939. Badacze chcą sprawdzić, co kryje się pod ziemią i oczyścić teren również z potencjalnie niebezpiecznych przedmiotów. Mowa tu o niewybuchach z II wojny światowej. Westerplatte mekką wczasowiczów? Tym razem archeolodzy natknęli się na liczne ślady po dawnym raju letników. Zanim na Westerplatte powstała wojskowa składnica, półwysep był luksusowym uzdrowiskiem. Już w 1835 roku powstał tam pierwszy zakład kąpielowy. W górnych warstwach ziemi mamy ślady wojny, ale głębiej kryją się fundamenty hoteli i willi. Kurort zaczął podupadać po sztormie w 1914 roku. Badacze odsłonili fragmenty murów hotelu Prinz Heinrich, który otwarto w 1889 roku. Odkryli też ślady eleganckich domów przy dawnej głównej ulicy – Birkenallee, czyli Alei Brzóz. Kiedyś spacerowali tu ludzie w modnych strojach. Nawet polski Pomnik X-lecia z 1928 roku stanął w miejscu, gdzie wcześniej stała jedna z willi. Archeolodzy znaleźli jego fundamenty zaledwie 30 centymetrów pod dzisiejszą trawą. To pokazuje, jak blisko nas jest odległa historia tego miejsca. Skarby w piasku: zabawki i filiżanki Podczas ostatnich prac wydobyto ponad 14 tysięcy przedmiotów. Co ciekawe, większość z nich wcale nie służyła do walki. To pamiątki po codziennym życiu gości kurortu. Archeolodzy znaleźli piękną ceramikę oraz naczynia ze szkła uranowego, które było wtedy bardzo modne. Trafił się nawet luksusowy, angielski dzbanek ozdobiony scenami z polowań. Obok guzików z wojskowych mundurów w ziemi leżały dziecięce zabawki i stare monety. To niesamowite zestawienie: z jednej strony mamy łuski od karabinów Mauser, a z drugiej delikatne figurki i filiżanki. Te drobiazgi obrazują nam, jak dbano o wygodę wczasowiczów. Badacze natrafili też na pozostałości ceglanego szaletu z końca XIX wieku oraz systemy rur. Gdy leje po bombach stają się śmietnikami Wojna brutalnie przerwała życie na półwyspie, chociaż już wtedy kurort był tylko odległym wspomnieniem, bo na Westerplatte od 1926 roku funkcjonowała składnica wojskowa. 2 września 1939 roku niemieckie samoloty zrzuciły tu ogromną liczbę bomb. Wybiły one w ziemi dziury o szerokości ponad 10 metrów. Po kapitulacji, polscy jeńcy cywilni zostali zmuszeni do sprzątania terenu. Wykorzystali te wielkie leje jak gotowe kosze na śmieci. Wrzucali do nich gruz, resztki drewnianych podłóg, a nawet fragmenty mebli i balustrad z wojskowego kasyna. W jednym z takich zagłębień archeolodzy znaleźli drewniane nosidła, którymi jeńcy przenosili gruz. Oprócz tego odkryto ślady po tzw. zadymiarzach, czyli włoskich żołnierzach, którzy tworzyli sztuczną mgłę do obrony przed nalotami w latach 1943–1944. Świadczy o tym pozostałość po zbiorniku zawierającym stężony kwas. Archeolodzy odkryli… film Jedną z większych ciekawostek, na które natknęli się badacze w tym roku, jest element planu filmowego z 1966 roku. Przy falochronie znaleźli wkop wykonany w 1966 r. na potrzeby filmu „Westerplatte” oraz na ślepą amunicję wykorzystaną podczas jego realizacji. Wszystkie tegoroczne znaleziska, od luksusowych dzbanków po wojskowe czajniki, trafią do nowego muzeum. Źródło: Muzeum II Wojny Światowej Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Gdzie w Europie najlepiej spędzić święta? W rekomendacjach stewardesy znalazło się polskie miasto
Coraz więcej osób rezygnuje z tradycyjnego spędzania świąt i decyduje się wykorzystać ten czas na podróż. Grudniowy wyjazd staje się sposobem na oddech, zmianę perspektywy i odkrycie europejskich miast w ich najbardziej nastrojowej odsłonie. Gdzie zatem warto pojechać, by poczuć wyjątkową atmosferę Bożego Narodzenia? Swoimi wskazówkami podzieliła się stewardesa, która zwiedziła dziesiątki miejsc w Europie.
Kto może doradzić lepiej w kwestii świątecznych kierunków niż ktoś, kto zawodowo przemierza Europę? Członkowie personelu pokładowego spędzają dużą część roku w podróży, poznając miasta nie tylko z perspektywy turysty, lecz także kogoś, kto obserwuje ich rytm o różnych porach dnia i roku. Na podstawie własnych doświadczeń jedna z członkiń załogi Wizz Air wskazała cztery najlepsze miejsca na spędzenie Bożego Narodzenia. Wśród jej faworytów znalazło się polskie miasto. Najlepsze miasta na święta według stewardesy Wizz Air Miley Adison, która porzuciła karierę zawodowej siatkarki na rzecz pracy w przestworzach, od trzech lat przemierza Europę jako stewardesa i – jak sama podkreśla – w tym czasie miała okazję odwiedzić już około czterdziestu miast, poznając je zarówno w intensywnym rytmie codzienności, jak i w okresach świątecznego wyciszenia. Tak szeroka perspektywa pozwoliła jej zauważyć, że niektóre kierunki zimą zyskują szczególny urok. W jej ocenie jednym z nich jest Rzym. To właśnie o tej porze roku brukowane place i renesansowe fasady nabierają wyjątkowego blasku, rozświetlone miękkim światłem bożonarodzeniowych iluminacji. Piazza Navona, czyli jeden z najbardziej rozpoznawalnych placów Wiecznego Miasta, zamienia się w świąteczne miasteczko pełne rzemieślniczych stoisk, scen bożonarodzeniowych i regionalnych słodkości, a monumentalna architektura okolicznych pałaców tworzy malowniczną oprawę dla tradycyjnych uroczystości religijnych. Co więcej, w swoich rekomendacjach Adison wyróżniła również Gdańsk, który określiła jako „ukryty klejnot” i jedno z najpiękniejszych miejsc do odwiedzenia w okresie Bożego Narodzenia. Jej zdaniem o wyjątkowości tego miasta decyduje harmonijne połączenie świątecznej atmosfery z historycznym dziedzictwem dawnego portu. Podkreśliła, że gdańskie jarmarki bożonarodzeniowe są regularnie wyróżniane w europejskich rankingach, przyciągając zarówno formą, jak i dbałością o detale: od świetlnych instalacji na Długim Targu po imponującą choinkę na Targu Węglowym. Całość dopełniają aromaty grzanego wina, pierników i kaw parzonych w niewielkich kawiarniach z widokiem na Motławę. W ocenie stewardesy to miejsce, które w okresie świąt odsłania swój najbardziej nastrojowy charakter. Gdzie uciec od zimy w Boże Narodzenie? Dla osób, które traktują świąteczne podróże jako okazję do ucieczki przed zimnem, Adison poleciła też kierunki o łagodniejszym klimacie. Wśród nich wyróżniła Tiranę – miasto, które w grudniu zaskakuje temperaturami sięgającymi około 15°C i atmosferą sprzyjającą spokojnej, niespiesznej eksploracji. Jej zdaniem stolica Albanii oferuje coś więcej niż tylko cieplejszą aurę: to przestrzeń, w której historia przenika się z nowoczesnością, a świąteczny nastrój subtelnie współgra z południowym charakterem miasta. W ciągu dnia można zwiedzać tu muzea, zagłębiać się w opowieści o Bałkanach lub wybrać się choćby w góry Dajti czy na wybrzeże, gdzie zimą panuje pogodna, jasna aura. Wieczorami miasto odsłania z kolei swój bardziej nastrojowy wymiar: tarasy widokowe na dachach wypełniają się gośćmi, a plac Skanderbega rozbrzmiewa muzyką towarzyszącą zimowemu festiwalowi, tworząc atmosferę, którą stewardesa określa jako „ciepłą w sensie dosłownym i symbolicznym”. Adison poleciła także Larnakę na Cyprze jako kierunek dla tych, którzy marzą o Bożym Narodzeniu spędzonym w otoczeniu morza. W grudniu temperatury dochodzą tu do 19°C, co pozwala cieszyć się zarówno spacerami po złocistych plażach, jak i odkrywaniem nadmorskich ruin, portowych zaułków czy stanowisk archeologicznych świadczących o wielowiekowych tradycjach wyspy. Jednocześnie Larnaka nie rezygnuje ze świątecznej oprawy – jej bożonarodzeniowe wioski, pełne iluminacji, lokalnych przysmaków i rzemiosła, tworzą oryginalne połączenie południowego klimatu ze świąteczną atmosferą. W opinii stewardesy to miejsce, które pozwala doświadczyć Bożego Narodzenia w zupełnie innym rytmie: słonecznym, spokojnym i przepełnionym śródziemnomorską lekkością. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Prestiżowy magazyn docenił polskie miasto. Zamieścił je na liście najbardziej niedocenianych miejsc w Europie
Coraz częściej polskie miasta przyciągają uwagę zagranicznych mediów i podróżników. Jedno z nich właśnie zostało wyróżnione przez prestiżowy magazyn, który umieścił je na liście najbardziej niedocenianych miejsc w Europie.
W ostatnich latach coraz więcej zagranicznych publikacji zwraca uwagę na Polskę jako kierunek, który warto odkrywać na nowo. Niedawno m.in. brytyjska dziennikarka opisywała Warszawę jako miasto pełne energii i nieoczywistych kontrastów, a teraz kolejny polski kierunek został doceniony na arenie międzynarodowej. W najnowszym zestawieniu przygotowanym przez „Condé Nast Traveler” trafił on na listę najbardziej niedocenianych miejsc w Europie – takich, które nie mają rozgłosu wielkich metropolii, ale potrafią zaskoczyć autentycznością, bogatą historią i żywą kulturą. Autorzy podkreślają, że to właśnie tu można doświadczyć prawdziwego rytmu regionu, bez turystycznego pośpiechu i komercyjnego szumu. Gdańsk wśród najbardziej niedocenianych miast Europy W najnowszym zestawieniu „Condé Nast Traveler” redakcja zwróciła uwagę na miasta, które pozostają poza głównymi szlakami turystycznymi, choć oferują bogate doświadczenie kulturowe i historyczne. Punktem wyjścia była obserwacja, że najpopularniejsze europejskie metropolie coraz częściej funkcjonują według podobnego schematu – mają identyczne atrakcje, zbliżone rekomendacje, a turyści robią w nich te same ujęcia w mediach społecznościowych. W odpowiedzi magazyn przygotował listę najbardziej niedocenianych miast Europy, czyli miejsc, w których życie toczy się przede wszystkim z myślą o mieszkańcach, a nie turystach. Do zestawienia trafiły miasta średniej wielkości, posiadające uniwersytety, aktywne sceny kulturalne, lokalne rzemiosło oraz strukturę gospodarczą opartą na czymś więcej niż sezonowa turystyka. Ważnym kryterium była także obecność naturalnego punktu odniesienia, jak port czy rzeka, które historycznie kształtowały rytm pracy i codzienności. Biorąc pod uwagę te aspekty, nic dziwnego, że wśród wyróżnionych znalazł się Gdańsk, który przez lata odwiedzany był często „przy okazji”, jako krótki przystanek podczas rejsów po Bałtyku lub weekendowy citybreak. Redakcja zwróciła uwagę na wielowarstwową historię Gdańska – od doświadczeń II wojny światowej przedstawionych w Muzeum II Wojny Światowej i pamięci Westerplatte, przez dziedzictwo ruchu „Solidarności” prezentowane w Europejskim Centrum Solidarności, po nadmorskie dzielnice otwierające miasto w stronę Bałtyku. Podkreślono również, że Gdańsk warto poznawać w szerszym kontekście regionu – z pobliskim Malborkiem i jego spektakularnym zamkiem, uznawanym za jeden z największych na świecie oraz z możliwością rejsów po morzu, które pozwalają zobaczyć wybrzeże z perspektywy wody. Zauważono także rozwijającą się scenę gastronomiczną i wyjaśniono, że w centrum przybywa lokali autorskich, natomiast na obrzeżach nadal obecna jest kuchnia oparta na lokalnych produktach i tradycji. W rezultacie Gdańsk przedstawiono jako miasto autentyczne i funkcjonujące własnym rytmem, które warto poznać zanim stanie się jednym z najbardziej oczywistych kierunków podróży w Europie. Europejskie perełki poza głównymi szlakami Wśród pozostałych miast ujętych w zestawieniu znalazły się miejsca, które pozwalają odkrywać Europę poza typowymi trasami masowej turystyki. Podkreślono m.in., że portugalskie Guimaraes łączy dobrze zachowaną średniowieczną zabudowę z aktywną sceną kulturalną, która rozwija się wokół lokalnych instytucji. Francuskie Aix-en-Provence przedstawiono jako miasto o spokojnym rytmie, z licznymi placami, galeriami i miejscami związanymi z twórczością Cézanne’a. Aalborg w Danii zwrócił uwagę udaną rewitalizacją terenów poprzemysłowych i ich przekształceniem w przestrzeń publiczną oraz obiekty kultury. Z kolei chorwacki Szybenik wskazano jako alternatywę dla zatłoczonego Splitu – z historycznym układem miejskim i widokami na Adriatyk. W rankingu zauważono też, że Mostar w Bośni i Hercegowinie przypomina o wielowarstwowej historii regionu, która jest widoczna w architekturze i układzie urbanistycznym. Ochryda w Macedonii Północnej trafiła na listę dzięki wyjątkowemu położeniu nad jeziorem o dużej przejrzystości wód oraz zabytkom sięgającym czasów średniowiecznych. Uwagę również zwrócono np. na norweskie Alesund, wyróżniające się architekturą secesyjną i położeniem na wyspach otoczonych górami, Tallinn, w którym rozwój sektora technologicznego współistnieje z historycznym centrum oraz Tiranę, gdzie w ostatnich latach przeprowadzono szeroką modernizację przestrzeni publicznych i terenów zielonych. Źródło: Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gdańsk oglądany z kajaka zachwyca na trzy sposoby. Jeden was zaskoczy
Zabytkowy, postindustrialny i zaskakująco zielony. Podróż kajakiem przez Gdańsk pozwala odkryć to piękne miasto z nowej perspektywy.
Spis treści: Kamienna Śluza Kajakiem przez Gdańsk Stocznia Cesarska Wzdłuż Wyspy Spichrzów Kajaki w Gdańsku – informacje praktyczne Czy to na pewno dobry pomysł? – zastanawiam się, stojąc przy przystani na ślepym końcu Starej Motławy. Kamienne nabrzeże schodzi szerokimi stopniami nad wodę. Tam kołysze się spory pomost. Tafla wygląda jak lustro, ale to tylko krótka zmyłka pomiędzy potężnymi podmuchami; kolejny przychodzi nagle, unosi ją jak tkaninę, a potem opadająca woda wdziera się na pomost. Wodowanie kajaka wydaje się co najmniej nierozsądne, ale... Jesienne słońce tak pięknie oświetla fasady, tak miło poczuć ciepłe promienie na twarzy, a na wodzie jest tak pusto. Jakbyśmy mieli miasto tylko dla siebie! Czy taka okazja szybko się powtórzy? Jedno spojrzenie i bez słowa decydujemy: spróbujmy! Jeśli się nie uda, najwyżej zawrócimy. Ściągamy kajak, pakujemy się i odbijamy. Płyniemy w kierunku Głównego Miasta, pod stalowo-żelbetowym mostem Popielnym. Wiosłując obok Wyspy Spichrzów, wypływamy na Nową Motławę, by zrobić kolejny zwrot – za miasto. Na razie to jednak obrzeża jego turystycznej części. Kamienna Śluza Równolegle do rzeki biegnie ulica. Zachwyt budzi tutejsza cisza i spokój. Z każdym machnięciem wiosłem dookoła jest coraz więcej zieleni, w całość malowniczo wpisuje się opuszczony stary młyn z czerwonej cegły na prawym brzegu. Dziś zrujnowany, z pustymi oknami, niegdyś był częścią niezwykłej konstrukcji, do której właśnie dopływamy – jednej z nielicznych tego typu na świecie. „Ale że takie coś? Co tu niezwykłego?” – myślę, przepływając przez surową Kamienną Śluzę, między żeliwnym wrotami w kolorze jasnej mięty. Żeby zrozumieć majstersztyk tego dzieła, trzeba na nie spojrzeć z góry, co nie jest trudne, bo w jego skład wchodzi też kilka bastionów, dziś zamienionych w punkty widokowe. Otóż Gdańsk miał ze swoimi trzema rzekami – Wisłą, Motławą i Radunią – utrapienie (czytaj: powodzie), ale nauczył się też z nich korzystać. Śluza łącząca Nową Motławę z Motławą tuż przed skrzyżowaniem z dawną fosą (dziś: Opływ Motławy), wytyczoną zygzakami pomiędzy bastionami, miała znaczenie hydrotechniczne. Pozwalała regulować poziom wody i zapobiegać powodziom. Poprawiała również bezpieczeństwo miasta. Tak zwany manewr wodny nie wymagał armii, broni ani walki; żeby wojsko nie podeszło z południa pod miasto, wystarczyło zalać jego przedpola. Co też skutecznie wykorzystano już w początkach istnienia konstrukcji w czasie – nomen omen – potopu. Zaskoczeni Szwedzi odstąpili od oblężenia. My też szybko poznajemy detale tej zmyślnej struktury. Gdy próbujemy wpłynąć w Opływ Motławy, utykamy na pasie ciągnących się tuż pod powierzchnią wody kamieni. Ani popłynąć dalej, ani zawrócić. To jedna z dwóch grodzi naprowadzających wodę między Motławą i śluzą. Na obu ich krańcach stoją pękate wieże zaporowe, a że wyrastające z wody budowle wyglądają dosyć urokliwie, w ogóle mnie nie irytuje ta przymusowa przerwa. W końcu udaje nam się zsynchronizować mocne machnięcie wiosłami z podmuchem wiatru, wycofujemy się i opływając małą wysepkę, skręcamy w Odpływ. Szybko się okazuje, że było warto. Wiatr cichnie, zieleń wylewa się z brzegów, nie mogę uwierzyć, że ta oaza natury znajduje się dosłownie kwadrans pieszo od centrum dużego miasta. Kajakiem przez Gdańsk Spływałam często przez różne miasta i wiem, że woda pozwala je zobaczyć z całkiem innej perspektywy, ale w Gdańsku trzeba przemnożyć zaskoczenie przez dwa. Nigdzie indziej nie ma tylu jednostek pływających, ze statkami pasażerskimi włącznie, nigdzie nie da się być tak blisko portu i stoczni. – Oczywiście, że najciekawsza i najpopularniejsza jest stara część miasta. Ale przy wypożyczaniu kajaków zawsze radzimy: „Popłyńcie najpierw na Opływ, oswójcie się, dopiero potem ruszajcie na Główne Miasto, gdzie pływają też inne jednostki, motorówki, łodzie, statki” – mówi Przemysław Siudem wypożyczający nam sprzęt w przystani o frapującej nazwie Żabi Kruk, gdzie działa najstarszy klub kajakowy w Gdańsku. Zygzakami z widokiem na kolejne bastiony, a potem nieduży neogotycki kościół Matki Bożej Bolesnej z charakterystyczną smukłą wieżyczką, dopływamy do Martwej Wisły. I wtedy zaczyna się dziać! Ze stanu „relaks” natychmiast przenosimy się w stan „przygoda”. – Trzymamy się blisko brzegu – instruuje doświadczony kolega. – Ale nie za blisko, bo jeśli przepłynie statek, odbiją się od niego silne fale. Spycha nas na środek, czasem buja jak na karuzeli, ledwie rejestruję, że przepływamy pod mostem Siennickim i obok ujścia Motławy, a wokół pojawiają się postindustrialne budynki. Płyniemy jeszcze kawałek. Gigantyczne żurawie portowe wydają się jeszcze większe, ale na otwartej przestrzeni znów nieźle dmucha i rozsądek każe zawracać. Poza tym chcę się przyjrzeć robotom. Stocznia Cesarska Wracamy, by przybić do jednego z pomostów w dawnych dokach Stoczni Cesarskiej. To nie lada gratka; założona w XIX w. była jedną z pierwszych nowoczesnych stoczni okrętów wojennych, wypływały z niej u-booty, krążowniki i pancerniki. Po wojnie dała podwaliny Stoczni Gdańskiej, ale ta jej część podupadła i niektóre budynki zwyczajnie się zawaliły. Do 2018 r. był to teren zamknięty, a kiedy go w końcu udostępniono, jego historia potoczyła się szczęśliwie: w postindustrialnej przestrzeni „coś” zobaczyli artyści, powstały alternatywne kluby, sypnęło wydarzeniami kulturalnymi. Roboty, do których chciałam wrócić, to niezwykła kolekcja rzeźb z portowego złomu: do stworzenia cudaków wychodzących z morza po pochylni dawnego Wydziału Kadłubowego rzeźbiarz Czesław Podleśny użył nieco już przerdzewiałych sprężyn, kół, części maszyn, fragmentów sieci elektrycznej. Kiedy wychodzimy na brzeg, rozglądam się po tym tyglu starego i nowego. Wybite okna i graffiti na budynkach, podniszczony dźwig z 1937 r. – najstarszy w stoczni. A nieopodal – jak ocalała baza na opuszczonej planecie – lśniący futurystyczny namiot-kopuła. Ludzie schodzący się na rejs statkiem wycieczkowym. – Państwo na kajaki? – zagaduje ktoś przychodzących. To Szymon z kajakowej firmy Around Gdansk czeka na czwórkę Anglików. Zagadujemy, kto i dlaczego pływa. – Wszyscy. Mieliśmy ludzi z całego świata, nawet z małych wysp na Pacyfiku. A po spływach zaskoczeni są nawet gdańszczanie. Mówią, że takiego oblicza metropolii nie znali, że czuli się tak, jakby byli w innym mieście. Chwilę wygrzewamy się na słońcu, gapimy na przypływające statki – w tym charakterystyczny wycieczkowy galeon Czarna Perła nazywany tu „Piratami”– i odbijamy. Szymon, patrząc na zegarek, mówi: – Zaraz zamykają kładkę, na 40 minut macie Motławę tylko dla siebie. Wracamy tą rzeką, by skończyć pętlę. Niedaleko stąd przerzucono nad nią kładkę na wyspę Ołowiankę. Jest zwodzona: przez pół godziny otwarta – i wtedy pływają tędy duże statki. Przez kolejne pół zamknięta, przeznaczona dla pieszych, ale przecież i kajakiem pod nią damy radę przepłynąć. Jest bajecznie! Przed nami przecież najciekawsza, stara część Gdańska. Wzdłuż Wyspy Spichrzów Napakowane zabytkami Główne Miasto to najczęściej wybierany cel wycieczek kajakowych. W godzinę, dwie można spokojnie opłynąć Wyspę Spichrzów i wyspę Ołowiankę, wreszcie wpłynąć w kanał Raduni – przy wysokim stanie wody aż do Wielkiego Młyna. My, płynąc z powrotem do Żabiego Kruka, machamy wiosłami od niechcenia, żeby spokojnie nacieszyć się widokami. Zdarza się tylko jeden zgrzyt, ale to ten, na który czekaliśmy. Opuszczanie kładki na Ołowiankę. Wyrasta ona długim ramieniem z tej wyspy tuż przed ikonicznym budynkiem Polskiej Filharmonii Bałtyckiej. Co nie tylko widać, ale i słychać. Płynąc wzdłuż Ołowianki, możemy obejrzeć budowle na obu brzegach Motławy z różnej perspektywy. Po jednej stronie ogromny diabelski młyn AmberSky, po drugiej – uroczo staroświecka Karuzela Gdańska, na której obracają się malowane ławki, konie i rydwany. Po lewej – statek muzeum, po prawej – koronkowe fasady kamienic Rybackiego Pobrzeża i charakterystyczna sylwetka starego Żurawia. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gdansk-co-zobaczyc-i-zjesc-stocznia-i-wyspa-spichrzow-to-miejsca-pelne-sztuki-muzyki-i-swietnej-kuchni-fot-shutterstock-d399115.jpeg" width="2400" height="1600" alt="Gdańsk – co zobaczyć i zjeść? Stocznia i Wyspa Spichrzów to miejsca pełne sztuki, muzyki i świetnej kuchni (fot. Shutterstock)" title="Gdańsk – co zobaczyć i zjeść? Stocznia i Wyspa Spichrzów to miejsca pełne sztuki, muzyki i świetnej kuchni (fot. Shutterstock)" /> Tak samo nieśpiesznie płyniemy wzdłuż Wyspy Spichrzów. W złotych czasach stało na niej ponad 300 spichlerzy – magazynów, w których kupcy przechowywali towary. Kompletnie zrujnowany w czasie II wojny skrawek lądu jest teraz jednym z najszybciej zmieniających się rejonów w mieście. Patrzą na mnie fasady z dziesiątkami okien: jedne są już pięknie odnowione, zamienione na apartamenty i hotele, inne – z wyprutymi wnętrznościami – dopiero czekają na swoją kolej. Przepływamy jeszcze raz pod mostem Popielnym, tylko w odwrotnym kierunku. Kilka machnięć i cumujemy. Wiatr ucichł, stojące nisko słońce wydłuża cień Baszty pod Zrębem, malowniczej ruiny na tyłach klubu kajakowego. Wychodząc na ląd, myślę, że tak właśnie Gdańsk witał przybyszów wieki temu – prezentując się od strony wody. Kajaki w Gdańsku – informacje praktyczne Warto wiedzieć Kajak wypożyczyć można przy ul. Żabi Kruk 15 od wiosny do jesieni. Kajak jedno-/dwuosobowy na 3 godz.: 70/80 zł, instruktor dla grupy – od 250 zł, kajakiempogdansku.pl. Around Gdansk (Dokowa 1) oferuje spływy przez cały rok; jedynie z instruktorem, w grupie. 100–170 zł/os.; aroundgdansk.pl. Trasy Wycieczki trwają zwykle od 1,5 do 3,5 godz. Np. pętla Opływem i Motławą (8 km). Warto wyrwać się z miasta, płynąc w górę Motławy – woda stojąca, nie trzeba wiosłować pod prąd – do Krępca albo Dziewięciu Włók, gdzie są przystanie i dobre warunki na krótki biwak. Nocleg W okresie lipiec–wrzesień dla turystów otwierają się akademiki, np. Politechniki Gdańskiej: 80–100 zł/os.; pg.edu.pl, Uniwersytetu Gdańskiego, 110–210 zł/2 os.; akademikigdansk.pl. Domy na Wodzie: La Mare Motlava Houseboats. Przeszklone barki z tarasami na dachu na Nowej Motławie; 750 zł/noc. Źródło: archiwum NG
Nowa atrakcja w Trójmieście. Panoramę Gdańska zobaczymy z innej perspektywy
Popularne koło widokowe AmberSky po 9 latach funkcjonowania zostanie zatrzymane na zawsze. Na miejscu dotychczasowej atrakcji ma stanąć jednak nowy diabelski młyn. Rozmiarem będzie przewyższać poprzednika, który ma trafić za ocean.
Spis treści: Nowe koło w miejsce starego Co się stanie z AmberSky? Ile trzeba będzie zapłacić za korzystanie z nowego koła? Przez lata funkcjonowania AmberSky zyskało miano jednej z najpopularniejszych atrakcji Gdańska. Dane opublikowane przez portal Gdańsk.tv ukazują, że w rekordowym sezonie 2023 z koła skorzystało ponad 100 tys. pasażerów. Nic więc dziwnego, że trwałe zlikwidowanie atrakcji mogłoby wzbudzić liczne sprzeciwy nadmorskich turystów. Nowe koło w miejsce starego Na szczęście od przyszłego roku na Wyspie Spichrzów turyści nadal będą mogli podziwiać panoramę Gdańska z wysokości kilkudziesięciu metrów. Wszystko za sprawą nowego AmberSky, które stanie w miejscu zasłużonego poprzednika. Rzeczniczka prasowa AmberSky Gdańsk Anna Barbasiewicz zapowiada projekt nadchodzącej atrakcji. Podwyższenie koła o 10 m, większe, 12-osobowe gondole czy samoobsługowe kasy to tylko część nowości. Władze koła zaznaczają, że nowa inwestycja powstanie w duchu nowoczesności oraz będzie przyjazna środowisku. Wokół AmberSky powstaną pokryte trawą zadaszenia, które mają za zadanie m.in. pochłaniać promienie słoneczne i filtrować powietrze z kurzu i innych zanieczyszczeń. Poza zmianą wysokości wpływającą na nowe doznania widokowe, nowe koło ma być obrócone o 35 stopni w stronę gdańskiego śródmieścia. Ma to wpłynąć na poprawę miejskiej panoramy oraz sprawić, że nowa atrakcja będzie lepiej wyglądać na tle wyspy i rzeki Motławy. Co się stanie z AmberSky? Stare koło nie przestanie służyć turystom. Tylko, że od przyszłego roku będzie to robić nie w Polsce, a w USA – w San Antonio w stanie Teksas. Po pracach demontażowych, które rozpoczną się we wrześniu, konstrukcja wyruszy za ocean i otrzyma drugie życie. Po ponownym zmontowaniu będzie pełnić tę samą funkcję, co w Gdańsku: wozić turystów i mieszkańców, oferując im panoramiczne widoki na okolicę. Dla Amerykanów będzie to egzotyczna ciekawostka, bo koło już ma swoją historię i markę zbudowaną w Europie. Ile trzeba będzie zapłacić za korzystanie z nowego koła? Choć nowa trakcja ma być nowocześniejsza, to ceny pozostają bez zmian. Obecnie na stronie operatora widnieją następujące opłaty za korzystanie z koła: bilet normalny – 42 zł, bilet ulgowy (dzieci do 1,40 m wzrostu) – 32 zł, bilet bezpłatny – dzieci do lat 3, wynajem kabiny VIP – 379 zł (przejazd 30 minut), osoby z niepełnosprawnością – 32 zł, opiekun osób z niepełnosprawnością – 32 zł, studenckie poniedziałki –32 zł. Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Ranking najlepszych lotnisk w 2025 roku. Polski port wyprzedził popularne kierunki
Nowy międzynarodowy ranking lotnisk uwzględnia nie tylko punktualność, ale też jakość obsługi i zadowolenie podróżnych. Wyniki mogą zaskakiwać – jedno z polskich lotnisk uplasowało się wyżej niż popularne porty w turystycznych regionach południa Europy.
Spis treści: Najlepsze lotniska na świecie i w Europie Polskie lotniska w globalnym zestawieniu Latem miliony Europejczyków wyruszają w podróże, jednak nie każde lotnisko potrafi zapewnić im komfortowy początek wakacji. W opublikowanym niedawno rankingu AirHelp Score – przygotowanym przez organizację zajmującą się ochroną praw pasażerów – przeanalizowano 250 portów lotniczych z 68 krajów. Pod uwagę brano punktualność, poziom zadowolenia podróżnych oraz jakość świadczonych usług. Wyniki ujawniły zarówno światowych liderów branży, jak i porty, których standardy mogą wystawić cierpliwość pasażerów na ciężką próbę. Wśród ocenionych znalazły się również lotniska z Polski. Najlepsze lotniska na świecie i w Europie. Skandynawia i RPA w czołówce Pierwsze miejsce w globalnym rankingu AirHelp Score zajął Międzynarodowy Port Lotniczy w Kapsztadzie w RPA, uzyskując łączny wynik 8,57 punktów w AirHelp Score – w tym 8,6 za punktualność, 8,7 za satysfakcję pasażerów oraz 8,3 za ofertę gastronomiczną i handlową. To najwyższy łączny wynik spośród 250 analizowanych lotnisk z 68 krajów. Najlepiej ocenianym europejskim portem okazało się z kolei lotnisko Bergen Flesland w Norwegii, zajmując 9. miejsce na świecie. Wyróżniło się wyjątkową punktualnością i sprawnością operacyjną. W pierwszej trzydziestce rankingu uplasowały się także porty w Bilbao (Hiszpania), Bodø (Norwegia), Oslo Gardermoen (Norwegia) oraz Reykjavik Keflavík (Islandia). Na uwagę zasługuje również port lotniczy w Luksemburgu – choć uplasował się dopiero na 130. miejscu w klasyfikacji ogólnej, otrzymał najwyższą ocenę w Europie w kategorii ogólnego doświadczenia pasażerów – aż 9,0 pkt. Z kolei lotnisko Amsterdam Schiphol, sklasyfikowane na 111. pozycji, osiągnęło najlepszy wynik w Europie pod względem jakości oferty gastronomiczno-handlowej, zdobywając 8,3 pkt. Polskie lotniska w globalnym zestawieniu Wśród polskich portów najlepiej wypadło lotnisko im. Lecha Wałęsy w Gdańsku, które zajęło 57. miejsce w globalnym zestawieniu. Uzyskało łącznie 7,87 pkt – 7,9 za punktualność, 8,2 za zadowolenie pasażerów oraz 7,6 za ofertę gastronomiczno-handlową. To rezultat lepszy niż w przypadku wielu popularnych lotnisk południowej Europy, takich jak Walencja, Malaga czy Alicante. Gdańsk został doceniony za sprawną obsługę i wysoki poziom wygody, co potwierdza, że mniejsze porty regionalne mogą skutecznie konkurować z większymi europejskimi lotniskami. Lotnisko Chopina w Warszawie uplasowało się na 95. miejscu, zdobywając 7,67 pkt (punktualność 7,6, ocena pasażerów 8,0, gastronomia i sklepy 7,6). To stabilna pozycja w środku zestawienia, choć wyniki sugerują konieczność dalszych usprawnień, zwłaszcza w zakresie terminowości i rozszerzenia oferty usługowej. Lotnisko we Wrocławiu zajęło 140. miejsce z wynikiem 7,47 pkt (punktualność 7,2, ocena pasażerów 8,5, gastronomia 7,1), natomiast port lotniczy w Krakowie znalazł się na 155. pozycji z wynikiem 7,42 pkt (punktualność 7,4, satysfakcja pasażerów 8,0, gastronomia 6,8). Oba porty uzyskały stosunkowo wysokie noty za jakość obsługi podróżnych, lecz ich wyniki w zakresie punktualności pozostają niższe, co wskazuje na konieczność optymalizacji organizacji operacji lotniczych. Źródła: EuroNews, Air Help Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Rycerz sprzed 700 lat odnaleziony w Gdańsku. To nie była zwykła mogiła
Gdańska ziemia znów zaskakuje. Pod płytą nagrobną z XIII wieku odnaleziono kompletny szkielet mężczyzny, który, jak na średniowieczne standardy, był prawdziwym olbrzymem. Czy to rycerz z elity?
Spis treści: Kolejne odkrycie archeologiczne w Gdańsku Kim był zmarły rycerz? Gdańsk to jedno z najstarszych miast w Polsce. Dziś kojarzy nam się przede wszystkim z turystyką czy „Solidarnością”, jednak na przestrzeni wieków stanowił też ważny ośrodek handlu, polityki i kultury. Bogata przeszłość Gdańska (sięga co najmniej X wieku) przypomina o sobie podczas licznych badań archeologicznych. Kolejne odkrycie archeologiczne w Gdańsku Tylko w ostatnich latach w granicach miasta odkryto m.in. fragmenty średniowiecznych fortyfikacji, pozostałości kościoła z XII wieku oraz ślady działalności rzemieślniczej z czasów hanzeatyckich. Tegoroczne odkrycie potwierdza, że Gdańsk wciąż kryje wiele tajemnic. Podczas wykopalisk prowadzonych od 2023 roku w kwartale ulic Czopowa, Sukiennicza i Grodzka, archeolodzy z zespołu ArcheoScan natrafili na wyjątkowe znalezisko. Pod wapienną płytą nagrobną z XIII wieku przedstawiającą postać uzbrojonego rycerza odnaleziono kompletny szkielet wysokiego mężczyzny. – Ok. 30 centymetrów pod kamieniami, na których leżała płyta nagrobna, nie spoczywał rycerzyk, a prawdziwy rycerz, gdyż miał ok. 180 cm wzrostu, według zupełnie wstępnych szacunków. Był to więc „kawał chłopa”, jak na tamte czasy (przełom XIII i XIV wieku) – czytamy we wpisie na profilu Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na Facebooku. Według wstępnych ocen szkielet należy do mężczyzny mierzącego około 180 cm wzrostu. Jak na XIII wiek było to znaczne odstępstwo od ówczesnej normy. Kim był zmarły rycerz? Płyta, pod którą spoczywał zmarły, przedstawia postać w kolczudze, z mieczem i tarczą, stojącą w wyprostowanej pozycji. Jak zauważyła archeolog Sylwia Kurzyńska, taki wizerunek nie był zarezerwowany dla zwykłych obywateli. Rycerz ten mógł być dowódcą wojskowym, osobą o szczególnej pozycji społecznej lub zasługach. Zarówno symbolika nagrobka, jak i wyposażenie zmarłego (którego fragmenty mogą znajdować się jeszcze w ziemi) sugerują związek z elitą ówczesnego Gdańska. Wcześniejsze badania w tym miejscu ujawniły fundamenty drewnianego kościoła z około 1140 roku, uznawanego za jeden z najstarszych sakralnych obiektów w mieście. W latach 1335–1341 Krzyżacy zbudowali tu murowany zamek, który został zburzony przez mieszczan w 1454 roku podczas tzw. wojny trzynastoletniej. To właśnie w sąsiedztwie tych struktur odnaleziono szkielet, co rodzi pytanie: czy mężczyzna był związany z działalnością zakonu krzyżackiego, a może był lokalnym obrońcą miasta? Odnaleziona płyta została już przetransportowana do Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. Szkielet również został zabezpieczony i trafi do specjalistycznych laboratoriów. Badania antropologiczne i genetyczne pozwolą ustalić wiek, pochodzenie, stan zdrowia oraz inne cechy zmarłego, a być może nawet jego tożsamość. W przyszłości planowane jest wystawienie odkrycia w jednej z sal muzeum, o ile komisja powołana przez Wojewódzką Radę Ochrony Zabytków wyrazi na to zgodę. Źródło: Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Po 80 latach milczenia „Mikołaj” wraca do Gdańska. To świadek historii miasta
Barokowy dzwon „Mikołaj”, symbol zapomnianej historii i duchowej siły miasta, znów rozbrzmi w kościele św. Mikołaja. Ale zanim to się stanie, musiał przejść długą, pełną zwrotów akcji drogę.
Spis treści: Zapomniany symbol Gdańska Powrót do Polski „Mikołaj” będzie dzwonił dla gdańszczan Gdzie znajduje się serce Gdańska? Jedni wskażą pewnie Fontannę Neptuna, inna zabytkową Bramę Żuraw. Tymczasem jednym z najstarszych miejsc w mieście jest liczący ponad 800 lat kościół św. Mikołaja. I to właśnie tam znajdowało się serce barokowego dzwonu „Mikołaj”. Dzwon milczał przed 80 lat, ale po wielu dekadach nareszcie wróci do domu. Zapomniany symbol Gdańska Dzwon „Mikołaj” został odlany w 1697 roku przez gdańskiego mistrza Absaloma Wittwercka. Pierwotnie zawisł w dzwonnicy dominikańskiego kościoła św. Mikołaja. Świątynia jest związana z zakonem od XIII wieku. Słynny dzwon jest świadkiem trudnej historii Gdańska. Przetrwał wojnę, przetopienia i niemieckie parafie. XX wiek okazał się dla „Mikołaja” szczególnie dramatyczny. W 1942 roku na mocy zbrodniczej ustawy Metallspende des deutschen Volkes III Rzesza masowo rekwirowała metalowe zabytki. Następnie przetapiano je na łuski i pociski. Właśnie wtedy ważący ponad tonę dzwon „Mikołaj” został zdjęty z wieży i przewieziony do Niemiec. Dwa inne dzwony z tego samego kościoła od razu trafiły do pieców hutniczych. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, dlaczego Niemcy oszczędzili „Mikołaja”. Być może uratowała go artystyczna wartość. Na jego płaszczu widnieje relief fundatora, o. Justa Słowikowskiego. Mogła to być również kwestia przypadku. Powrót do Polski Po wojnie „Mikołaj” zyskał nowy dom w niemieckim Kassel. W 1952 roku zawisł na wieży kościoła Matki Bożej. Gdańszczanie nie zapomnieli jednak o swoim dzwonie. W 2017 roku rozpoczął się proces jego odzyskania. – To był czas intensywnego, ale owocnego dialogu – przyznaje o. Michał Osek, przeor gdańskich dominikanów. – Dziś możemy powiedzieć, że „Mikołaj” wraca do Gdańska na zawsze. Powrót był możliwy dzięki porozumieniu między parafiami, a także wsparciu niemieckich ministerstw spraw wewnętrznych i zagranicznych oraz konsulatu w Gdańsku. Parafia w Kassel pokryje koszty demontażu dzwonu, natomiast klasztor dominikanów sfinansuje jego transport do Polski. „Mikołaj” będzie dzwonił dla gdańszczan Dzwon ma zostać przywrócony na swoje miejsce w czerwcu 2025 roku. Ponownie trafi do kościoła, który sam również podnosi się po latach kryzysu. W 2018 r. świątynia została zamknięta w całości z powodu zagrożenia katastrofą budowlaną. Obecnie budynek przechodzi intensywną rewitalizację. Jeszcze w grudniu planowane jest ponowne otwarcie południowej nawy. Rok 2025 to nie tylko czas powrotu dzwonu. To również 270-lecie słynnych barokowych organów św. Mikołaja oraz początek obchodów 800-lecia obecności dominikanów w Gdańsku. W ramach obchodów zaplanowano koncerty, prezentacje historyczne oraz pielgrzymkę do Caleruegi – rodzinnego miasta św. Dominika w Hiszpanii. Źródło: PAP, National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Osiedle jak z bajki. Ptasie gniazda na Wyspie Sobieszewskiej zasiedlą ludzie
Na Wyspie Sobieszewskiej powstanie osiedle, jakiego Polska jeszcze nie widziała. Zamiast prostych bloków – okrągłe bryły przypominające ptasie gniazda, wykonane z naturalnych materiałów, z dachami porośniętymi roślinnością.
Spis treści: Wyspa Sobieszewska z nowym osiedlem Bloki mieszkaniowe jak ptasie gniazda W naszym kraju nie brakuje oryginalnych przykładów architektury. Niektóre, tak jak trzonolinowiec we Wrocławiu, powstały jeszcze w ubiegłym wieku. Niebawem do listy nietypowych konstrukcji na mapie Polski dołączy osiedle mieszkaniowe, które architektonicznie nawiązuje do ptasich gniazd. Projekt powstaje na Wyspie Sobieszewskiej w Gdańsku. Wyspa od 2017 roku znajduje się w granicach administracyjnych miasta, ale mimo to zachowała kameralny charakter. Wyspa Sobieszewska z nowym osiedlem Teren inwestycji znajduje się na obszarze byłej jednostki wojskowej przy ul. Lazurowej. Zamiast koszar i ogrodzonych kwater wojskowych, w przyszłości staną tu budynki mieszkalne, które mają przypominać gniazda ptaków. Ich wygląd nie jest przypadkowy. To bezpośrednie nawiązanie do przyrodniczego charakteru Wyspy Sobieszewskiej, w tym pobliskich rezerwatów przyrody oraz stacji ornitologicznej. Projekt został opracowany przez pracownię B1 Architekci jako zgłoszenie na konkurs Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Koncepcja zakłada stworzenie dziesięciu budynków mieszkalnych. Ich bryły opierają się na okrągłym rzucie i przypominają gniazda utworzone z gałęzi. Elewacje budynków mają być wykończone naturalnymi materiałami – głównie drewnem. To dodatkowo podkreśli ich związek z naturą i będzie komponować się z otoczeniem. Architekci proponują również dachy porośnięte roślinnością. Mają one poprawić bilans energetyczny budynków. Bloki mieszkaniowe jak ptasie gniazda Ekologiczny charakter dotyczy nie tylko samych budynków, ale też zagospodarowania terenu. Projekt przewiduje dużo zieleni, wspólne przestrzenie do wypoczynku i rekreacji, a także ścieżki edukacyjne i obserwacyjne związane z lokalną florą i fauną. Wyspa Sobieszewska to jedno z najbardziej malowniczych i zarazem najmniej zurbanizowanych miejsc w Gdańsku. Położona między Martwą Wisłą a Zatoką Gdańską, wyspa oferuje dostęp do dzikich plaż, lasów oraz dwóch rezerwatów przyrody. Oryginalna inwestycja mieszkaniowa na Wyspie Sobieszewskiej to wyraźny manifest urbanistyczny. Architekci chcą udowodnić, że możliwe jest projektowanie nowoczesnych przestrzeni mieszkaniowych w zgodzie z otaczającą przyrodą, szacunkiem dla krajobrazu i zrównoważonym rozwojem. Realizacja projektu ma ruszyć w najbliższych latach, a zainteresowanie już teraz jest spore. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.