National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-01-09T14:48:46.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Często wzbudza strach, choć jest zupełnie niegroźny. Ten polski wąż jest bardzo rzadki i wyjątkowo skryty
items: Naukowcy odkryli prastary rytm snu. Jest wspólny dla ludzi i... gadów. Ma 300 milionów lat
items: Nigerzaur był mezozoiczną krową. Stanowił ewolucyjny fenomen w obrębie swojej rodziny
items: Tego wielkiego jaszczura nie powinno tam być. „Mógł czasami żywić się utopionymi dinozaurami”
items: Kameleony „Pinokio” wodziły naukowców za nos przez 150 lat. Teraz badacze poznali prawdę
items: Gekon w rukoli z supermarketu. Uratowała go spostrzegawcza klientka
items: Nowe dowody pokazują, że dinozaury miały się świetnie aż do chwili uderzenia asteroidy
items: Czy to wąż, czy jaszczurka? Niezwykłe odkrycie sprzed milionów lat
items: Wąż Eskulapa wspina się po drzewach w Polsce – niezrozumiany olbrzym budzi podziw, ale też lęk
items: Ten niesamowity dinozaur miał najostrzejszy pancerz, jaki kiedykolwiek stworzyła natura
items: Odporne na ołów jaszczurki mogą pomóc w walce z zatruciem metalami ciężkimi
items: Ten prehistoryczny gad wyglądał jak połączenie małpy, ptaka i smoka. „Zwaliło mnie z nóg”
items: Zaskroniec zwyczajny – spokojny mieszkaniec podmokłych zakątków Europy
items: Powrót żmij zygzakowatych. „Obserwujemy systematyczny wzrost populacji”
items: Te jaszczurki przetrwały zagładę dinozaurów. Ich sekret zaskakuje
items: To jedyny polski przedstawiciel tego rzędu. Jest ekstremalnie rzadkim gatunkiem
items: 800 razy wstrzyknął sobie jad węży. Teraz jego krew to uniwersalne antidotum
items: Żółw jaszczurowaty przypomina prehistoryczną bestię. W Polsce jest gatunkiem inwazyjnym
items: Plezjozaury miały niezwykłą skórę. Naukowcy zbadali ich skamieniałą tkankę miękką
items: Matamata to jeden z najdziwniejszych żółwi. Wygląda jak prehistoryczny potwór
items: Żmija nosoroga jest silnie jadowita. Odpowiada za największą liczbę śmiertelnych ukąszeń w Europie
items: Tak wyglądał najstarszy krewny ssaków. Przypominał nieco psa, ale miał szablaste zęby
items: Krokodyl różańcowy to postrach w tych krajach. Są śmiertelne ofiary
items: Padalec zwyczajny przypomina węża. Jest jednak całkowicie niegroźny dla człowieka
items: Zaskroniec rybołów to nowy gad w Polsce. Czy można już stwierdzić, że to 5. gatunek węża występujący u nas?

Często wzbudza strach, choć jest zupełnie niegroźny. Ten polski wąż jest bardzo rzadki i wyjątkowo skryty
type: item
date: 2026-01-10T10:24:05.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: gady
subject: polska
subject: przyroda
subject: węże
description: Gniewosz plamisty należy do węży rzadko obserwowanych, choć jego zasięg obejmuje znaczną część Europy. Skryty tryb życia i silne przywiązanie do ciepłych, suchych siedlisk sprawiają, że nawet w miejscach występowania bywa trudny do zauważenia. Jest gatunkiem wyspecjalizowanym ekologicznie, o wąskiej diecie i specyficznych wymaganiach środowiskowych. W Polsce jego populacje mają charakter wyspowy i są szczególnie wrażliwe na zmiany krajobrazu. To właśnie te cechy decydują o jego obecnym statusie ochronnym.
encoded: Gniewosz plamisty, znany również jako miedzianka (Coronella austriaca), to jeden z najbardziej tajemniczych gadów występujących w Polsce. Choć nie jest groźny dla człowieka, często bywa mylony ze żmiją, co skutkuje jego nieuzasadnionym tępieniem. W artykule wyjaśniamy, jak rozpoznać tego węża, gdzie można go spotkać, czym się żywi oraz jakie działania ochronne są podejmowane w celu ratowania tego zagrożonego gatunku. Wygląd i morfologia Ten niejadowity wąż o smukłej sylwetce jest również zwany jako miedzianka. Dorosłe osobniki osiągają zazwyczaj 60–75 cm długości, przy czym samice bywają wyraźnie większe i mogą dochodzić nawet do około 90 cm. Ich smukła sylwetka przekłada się na niewielką masę ciała (50–60 gramów), a osobniki przekraczające 100 gramów należą do rzadkości. Ciało gniewosza ma przekrój niemal okrągły i jest pokryte drobnymi, gładkimi łuskami, które nadają mu lekko połyskujący wygląd. Ogon stanowi od kilkunastu do nawet około jednej czwartej długości całego ciała i zwęża się stopniowo, by zakończyć się delikatnie zaostrzonym wierzchołkiem. Głowa jest niewielka, słabo odgraniczona od tułowia, z zaokrąglonym pyskiem i stosunkowo małymi oczami. Charakterystyczną cechą diagnostyczną jest okrągła źrenica, typowa dla węży niejadowitych. Ubarwienie gniewosza bywa zmienne, lecz utrzymane jest w stonowanej palecie barw. Dominują odcienie rdzawe, brązowe i szarawe. Samice częściej przybierają spokojniejsze, popielate tony. Na tylnej części głowy zwykle widoczna jest ciemna plama w kształcie podkowy, serca lub dwóch zbliżonych trójkątów. Od nozdrzy przez oko biegnie ciemna smuga, przechodząca dalej w ciągnącą się wzdłuż przedniej części ciała linię. Na grzbiecie występują naprzemianległe plamy, czasem łączące się w nieregularny wzór. Gniewosz plamisty a żmija zygzakowata Pomyłki między gniewoszem plamistym a żmiją zygzakowatą nie należą do rzadkości. Oba węże są zbliżone wielkością, mają podobną kolorystykę i mogą występować na tych samych, ciepłych stanowiskach. …

gniewosz-plamisty-znaczek-shutterstock2704428483-0fa2739.jpg
width: 6000
height: 4000

Naukowcy odkryli prastary rytm snu. Jest wspólny dla ludzi i... gadów. Ma 300 milionów lat
type: item
date: 2026-01-02T08:00:40.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: gady
subject: sen
description: Czy wiesz, że śpisz prawie tak samo jak kameleon? Naukowcy odkryli niezwykły rytm snu ukryty głęboko w mózgach. To nasze dziedzictwo ewolucyjne sięgające 300 milionów lat wstecz. Teraz już wiemy, co dokładnie łączy nas z gadami.
encoded: Naukowcy z francuskiego centrum badawczego CNRS dokonali ważnego odkrycia. Badanie przeprowadzone na szerokiej grupie gatunków, w tym na ludziach, ptakach i gadach, ujawniło istnienie uniwersalnego, bardzo powolnego rytmu mózgowego podczas snu. Jest on niemal identyczny jak ten, który występuje u ludzi i innych ssaków podczas głębokiego snu. Odkrycie pokazuje, że ten mechanizm jest niezwykle stary i kluczowy dla życia i przetrwał miliony lat ewolucji w niemal niezmienionej formie. Śpimy jak gady? Nasi wspólni przodkowie i przodkowie dzisiejszych gadów rozdzielili się ponad 300 milionów lat temu. Okazuje się jednak, że mimo tak długiego czasu, wciąż śpimy w bardzo podobny sposób. Badacze potwierdzili obecność tego samego rytmu u siedmiu gatunków gadów oraz u jednego gatunku ptaka. Wynik był jednoznaczny: nocny puls jest uniwersalny. Oznacza to, że natura „wymyśliła” go raz i uznała za tak dobry, że zachowała go przez miliony lat ewolucji. Jak podglądano śpiące gady? Zrozumienie snu zwierząt wymagało ogromnego wysiłku i nowoczesnej technologii. Zespół naukowców przeprowadził badanie na niespotykaną dotąd skalę. Po raz pierwszy porównano ze sobą tak wiele różnych grup zwierząt: gady, ptaki i ssaki. Badacze obserwowali między innymi kameleona lamparciego, który podczas snu na gałęzi wyglądał na całkowicie nieruchomego. Jednak w środku jego organizmu działo się bardzo dużo. Naukowcy użyli zaawansowanego obrazowania ultrasonograficznego, by zajrzeć do wnętrza ciał zwierząt. Rejestrowali niemal wszystko: pracę serca, oddech, a nawet ruchy gałek ocznych. Sprawdzali też jak płynie krew i jak pracują mięśnie. Skomplikowany sen gadów Naukowcy ustalili, że specyficzny wolny rytm „pulsuje” nie tylko w mózgu, ale w całym ciele gada. Naukowcy zaobserwowali te regularne cykle nawet w zmianach ubarwienia skóry kameleonów oraz przepływie krwi w naczyniach mózgowych. To odkrycie rzuca nowe światło na dawne teorie. Podważa ono na przykład przekonanie, że gady mają fazę snu REM, czyli t…

sen-db251d7.jpg
width: 1688
height: 1125

Nigerzaur był mezozoiczną krową. Stanowił ewolucyjny fenomen w obrębie swojej rodziny
type: item
date: 2026-01-01T08:52:13.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: ewolucja
subject: gady
subject: paleontologia
description: Nigerzaur to fenomen w świecie ogromnych zauropodów. Chociaż należał do nadrodziny Diplodocoidea, jego morfologia zrywała z archetypem gigantycznych, długoszyjnych gadów, charakterystycznych dla okresu jurajskiego. Wyróżniały go niewielkie rozmiary i relatywnie krótka szyja, ale nie tylko. Nietypowy był także sam sposób żerowania tego dinozaura i nisza pokarmowa, którą zajmował. Jak wyglądał nigerzaur? Jaki tryb życia prowadził? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Nietypowy zauropod Dinozaur, który pasł się jak krowa Dlaczego nigerzaur wykształcił te wszystkie niezwykłe cechy? Czy nigerzaur miał wrogów? Jak podpowiada sama nazwa, nigerzaur (Nigersaurus, czyli jaszczur z Nigru) żył na obszarze, gdzie dziś rozciąga się Niger. Skamieniałości prehistorycznego gada, pochodzące ze środkowej kredy (115–105 milionów lat temu) odkryto dopiero w 1976 roku, w formacji Elrhaz, na obszarze zwanym Gadoufaoua. Nazwano je jednak dopiero 13 lat później, gdy odnalezione zostały kolejne, kompletniejsze szczątki. Nietypowy zauropod Zauropody kojarzą się przede wszystkim z największymi kolosami, jakie przemierzały Ziemię. Nie bez przyczyny. Diplodok, jeden z najlepiej poznanych przedstawicieli tego infrarzędu, osiągał długość do 35 metrów i masę do 50 ton (choć niektórzy paleontolodzy są zdania, że mógł ważyć nawet 113 ton). W porównaniu z tym kolosem, nigerzaur był ledwie „mikrusem” Dinozaur zaliczany do rodziny rebbachizaurów (Rebbachisauridae) w obrębie nadrodziny diplodokokształtnych (Diplodocoidea) mierzył około 9 metrów długości i ważył około 4 tony, czyli znacznie mniej niż jego krewni. W tym miejscu należy jednak podkreślić, że długość i masa ciała nie były jedynymi cechami, które wyróżniały go na tle innych „jaszczurzych stóp.” Budowa szkieletu pozaczaszkowego Podobnie jak inne zauropody, Nigersaurus charakteryzował się długim ogonem i tułowiem, wspieranymi przez kolumnowe kończyny, umożliwiające efektywne przenoszenie ciężaru w postawie czworonożnej. Należy jednak podkreślić, że w jego anatomii występowało także wiele unikatowych adaptacji. W szkielecie pozaczaszkowym, najbardziej wyróżniającymi cechami jest liczba kręgów, ich rozmiar i wysoki stopień pneumatyczności. Nigerzaur miał krótką szyję. Co więcej, analizy wykazały, że objętość przestrzeni powietrznej (prawdopodobnie wypełnionej przez worki powietrzne połączone z układem oddechowym) w centrum kręgowym była większa niż objętość samego materiału kostnego. Oznacza to,…

nigerzaur-12efa3a.jpg
width: 1800
height: 1200

Tego wielkiego jaszczura nie powinno tam być. „Mógł czasami żywić się utopionymi dinozaurami”
type: item
date: 2025-12-17T09:29:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: gady
subject: paleontologia
description: Mozazaury zaskoczyły naukowców. Te – jak się wydawało – morskie jaszczury żyjące 66 milionów lat temu, pływały nie tylko w morzach. Okazuje się, że mozazaury, wielkości dzisiejszych autobusów, żerowały też w rzekach.
encoded: Mozazaury były imponującymi stworzeniami, które mogły osiągnąć do 11 metrów długości. Naukowcy znajdują je w osadach morskich w Ameryce Północnej, Europie i Afryce. Swoim wyglądem przypominały nieco legendarnego potwora z Loch Ness. Uważano je za drapieżniki, które mogły rywalizować z największymi orkami. Ich głowy były masywne, a szczęki i zęby bardzo solidne, co czyniło je groźnymi przeciwnikami. Ich skamieniałości są datowane na 98–66 milionów lat. Żyły więc wspólnie z dinozaurami. Tego zęba tam nie powinno być W 2022 roku w Dakocie Północnej w USA znaleziono ząb takiego olbrzyma. Odkrycia dokonano w osadach, które pozostawiła rzeka. To było ogromne zaskoczenie, ponieważ uważa się, że mozazaury żyły tylko i wyłącznie w morzu. Ząb ten spoczywał w tym samym miejscu, co szczątki innych zwierząt. Wśród nich był ząb słynnego tyranozaura (Tyrannosaurus rex) oraz szczęka krokodyla. To kazało zadać sobie naukowcom ważne pytanie: jak ząb gigantycznego gada morskiego znalazł się w rzece, razem ze zwierzętami lądowymi i rzecznymi? Wnioski opublikowali na łamach czasopisma „BMC Zoology”. Chemiczne ślady słodkiej wody Aby rozwiązać tę zagadkę, międzynarodowy zespół badaczy użył specjalnej metody. Wykonano analizy izotopów. Izotopy to różne odmiany tych samych pierwiastków. Zbadano chemiczny skład szkliwa zęba mozazaura. Porównano go ze szczątkami T. reksa i krokodyla, które miały podobny wiek – około 66 milionów lat. Kluczowe były proporcje izotopów tlenu i strontu. Okazało się, że ząb mozazaura zawierał więcej lżejszego izotopu tlenu. A to jest typowe dla zwierząt żyjących w wodzie słodkiej. Wskazywał na to również wynik pomiaru strontu. Dieta jaszczura to również dinozaury Badacze przeanalizowali też izotopy węgla. Zazwyczaj pokazują one to, co jadło zwierzę. U tego mozazaura poziom tego składnika był wyższy niż u wszystkich znanych mozazaurów, dinozaurów i krokodyli. Sugeruje to, że ten gad nie nurkował głęboko. – Mógł czasami żywić się utopionymi dinozaurami – mówi dr Mel…

The-Hell-Creek-Mosasaur-reconstruction-by-Christopher-DiPiazza-497e23c.jpg
width: 6427
height: 3631

Kameleony „Pinokio” wodziły naukowców za nos przez 150 lat. Teraz badacze poznali prawdę
type: item
date: 2025-11-18T13:42:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: gady
subject: genetyka
subject: madagaskar
subject: zwierzęta
description: Wielki nos, wielka pomyłka – kameleon „Pinokio” przez lata był źle klasyfikowany. Nowe badania ujawniają, że nie należy do znanego gatunku. Teraz ma swoją nazwę i tożsamość. Co więcej, ujawniono drugi, dotąd mylnie sklasyfikowany gatunek.
encoded: Madagaskar to prawdziwe królestwo kameleonów. Tam żyje ponad 40% wszystkich znanych gatunków tych fascynujących gadów. Jednak to, co rzuca się w oczy najbardziej, są ich niesamowite nosy – i przez lata wprowadzały naukowców w błąd. Międzynarodowy zespół badaczy odkrył niedawno, że dwie odmiany kameleonów, które były dobrze znane od 150 lat, w rzeczywistości są zupełnie nowymi, odrębnymi gatunkami. Ustalenie opisano na łamach czasopisma „Salamandra”. Kluczowe okazały się analizy genetyczne, które dowiodły, że wygląd zewnętrzny może być bardzo zwodniczy. W rezultacie mały kameleon z wyjątkowo długim nosem, znany popularnie jako „kameleon Pinokio”, w końcu otrzymał oficjalną naukową nazwę. Idealnie do niego pasuje: Calumma pinocchio. Od obserwacji do odkrycia Kameleon „Pinokio” był wcześniej zaliczany do Calumma gallus. O przynależności decydował głównie kształt jego wydłużonego wyrostka na pysku. Samce C. pinocchio charakteryzują się bardzo długim, gładkim wyrostkiem przypominającym włócznię. Wyrostek ten może osiągać 14–20% długości ich pyska. Naukowcy opisali teraz również drugi gatunek kameleona, chociaż jego nazwa nie jest już tak chwytliwa. Jest to Calumma hofreiteri. Te zwierzęta wcześniej mylnie przypisywano do gatunku Calumma nasutum, również ze względu na podobieństwa w kształcie nosa. Calumma hofreiteri wyróżnia się mniejszym, zaokrąglonym wyrostkiem nosowym, a w przeciwieństwie do C. gallus, ma wyraźny grzebień grzbietowy. Badacze doszli do wniosku, że to właśnie te charakterystyczne wyrostki nosowe wodziły ich dotychczas za nos. – Nasze badania wykazały również, że wyrostki nosowe mogą stosunkowo szybko zmieniać długość, kształt i kolor. Najwyraźniej podlegają one szybkiej ewolucji, prawdopodobnie spowodowanej indywidualnymi preferencjami samic w doborze partnera – wyjaśnia pierwszy autor badania dr Frank Glaw z Państwowej Kolekcji Zoologicznej, należącej do Bawarskich Państwowych Zbiorów Historii Naturalnej. Niezastąpiona genetyka Aby ostatecznie rozwiąza…

newsimage414707-5baa37c.jpg
width: 1896
height: 1200

Gekon w rukoli z supermarketu. Uratowała go spostrzegawcza klientka
type: item
date: 2025-10-30T13:35:21.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: gady
subject: gekon
subject: jaszczurka
subject: Lubelskie
description: Spotkanie z dziką przyrodą może wydarzyć się wszędzie: nawet na zakupach w supermarkecie. Mieszkanka Chełma myślała, że kupiła tylko składniki na sałatkę, a wróciła do mieszkania z nowym domownikiem. Zwierzę trafiło już pod opiekę Fundacji Epicrates.
encoded: Młody gekon murowy najpierw przyjechał do Polski w paczce z rukolą, a następnie trafił na półkę Lidla w okolicach Lublina. Egzotyczne zwierzę nieświadoma klientka zabrała do domu i… zaopiekowała się nim jak prawdziwa zoolożka. Podjęła szybką interwencję. Gad przypominający krokodyla odwiedził Polskę Gekon murowy (Tarentola mauritanica) to największy europejski gatunek gekona, który od pyska po czubek ogona mierzy zwykle około 12–16 cm. Polskie powietrze mu wyraźnie służy, bo w łódzkim zoo udało się wyhodować 20-centymetrowego olbrzyma. Przybysz z rukoli chyba o tym usłyszał, bo najwyraźniej także chciał odwiedzić swojego wyrosłego kuzyna. Te urocze gady zamieszkują zwykle tereny basenu Morza Śródziemnego – zarówno po europejskiej, jak i afrykańskiej stronie akwenu. Spotkamy je także na wielu rozsianych po śródziemnomorzu wyspach, ale do tej pory stroniły od Lubelszczyzny. Przypominają nieco miniaturowe krokodyle, dlatego czasem nazywa się je gekonami krokodylowymi. Żyją najczęściej około 5 lat i żywią się owadami. Gekon w rukoli z Lidla trafił na dobrą osobę Gekon przyjechał do Polski w paczce rukolą i trafił na półkę Lidla w miejscowości położonej pomiędzy Chełmem a Lublinem. Zawartość jego tymczasowego „domu” miała posłużyć jako składnik na sałatkę z fasolą, a nowa właścicielka gekona – chociaż jeszcze tego nieświadoma – zobaczyła go dopiero w misce podczas przygotowywania potrawy. Na szczęście udało jej się go dostrzec jeszcze przed dodaniem octu i sosu! Nie było to łatwe, ponieważ uroczy, malutki gekon mieści się na czubku palca. Klientka zadziałała wzorowo – szybko skontaktowała się z lubelską Fundacją Epicrates, która zajmuje się udzielaniem pomocy zwierzętom egzotycznym. Szybka reakcja pomogła uratować jego życie, bo gad był już bardzo wychłodzony i wymęczony podróżą. O rokowaniach będzie można mówić dopiero za jakiś czas: obecnie gekon otrzymał imię Mr.Bean – od sałatki z fasolą, w której prawie skończył – i przebywa w sterylnym terrarium, w którym przechodz…

gekon-baa11fa.jpg
width: 2048
height: 1447

Nowe dowody pokazują, że dinozaury miały się świetnie aż do chwili uderzenia asteroidy
type: item
date: 2025-10-27T08:02:25.000Z
creator: Riley Black
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: gady
subject: paleontologia
subject: zwierzęta
description: Dinozaury przed wymarciem wcale nie były w odwrocie – wręcz przeciwnie. Nowe skamieniałości znalezione w stanie Nowy Meksyk sugerują, że te pradawne gady miały się świetnie niemal do samego końca.
encoded: Spis treści: Co działo się tuż przed tym kataklizmem? Nowe datowanie skamieniałości z Nowego Meksyku Dinozaury z Nowego Meksyku żyły niemal do samego końca epoki kredy Różnorodne i tętniące życiem dinozaury Co wiemy o dinozaurach z ostatnich milionów lat kredy? Około 66 milionów lat temu, podczas wiosny na półkuli północnej, asteroida o średnicy sześciu mil uderzyła w dzisiejszy półwysep Jukatan. Katastrofa ta doprowadziła do wyginięcia 75 procent gatunków na Ziemi, w tym prawie wszystkich dinozaurów, z wyjątkiem ptaków dziobatych. Co działo się tuż przed tym kataklizmem? Samo uderzenie było druzgocące. Jego następstwa – apokaliptyczne. Ale co działo się tuż przed tym kataklizmem? Paleontolodzy od dawna debatują, czy wielkie gady były już w odwrocie, gdy uderzyła asteroida, czy może wciąż miały się dobrze i ewoluowały w nowe gatunki dinozaurów. Skamieniałości z Nowego Meksyku, datowane na około 340 tysięcy lat przed uderzeniem, rysują wyraźny obraz: dinozaury miały się świetnie aż do samego momentu katastrofy. Wśród dinozaurów dominujących na terenach dzisiejszego Nowego Meksyku w tamtym czasie były prawdziwe olbrzymy, jak alamozaur – ogromny, długoszyi roślinożerca. – Wyobrażam sobie taką scenę: w jednej chwili dinozaur wielkości odrzutowca trząsł ziemią pod swoimi krokami. W następnej – cała Ziemia zatrzęsła się od energii wyzwolonej przez asteroidę – mówi współpracujący z National Geographic prof. Stephen Brusatte, paleontolog z Uniwersytetu w Edynburgu i współautor badania. Badania prowadzone przez zespół prof. Brusatte zmieniają nasze myślenie o ostatnich dniach dinozaurów. Odkrycie opublikowane w czasopiśmie „Science” wspiera tezę, że dinozaury w Ameryce Północnej nie były w odwrocie, gdy doszło do katastrofy. Badanie dostarcza również wglądu w różnorodność gatunków dinozaurów, które zamieszkiwały południowo-zachodni region Ameryki Północnej pod koniec okresu kredowego. Nowe datowanie skamieniałości z Nowego Meksyku Większość tego, co paleontolodzy wiedzą o lo…

dinozaury-przed-wymarciem-c681f24.jpg
width: 2813
height: 1875

Czy to wąż, czy jaszczurka? Niezwykłe odkrycie sprzed milionów lat
type: item
date: 2025-10-02T13:50:08.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: gady
subject: paleontologia
subject: węże
description: To zwierzę do tej pory nieznane nauce, które żyło 167 milionów lat temu, miało cechy węża i jaszczurki jednocześnie. Badacze odkryli jego szczątki na malowniczej szkockiej wyspie Skye. Stanowi dowód na to, że ewolucja nadal jest dla nas pełna zagadek.
encoded: Do odkrycia skamieniałości doszło w 2016 roku. Ale dopiero bliższa analiza ujawniła rangę tego znaleziska. Stig Walsh z National Museums Scotland, który natknął się na nieznane zwierzę sprzed milionów lat, uczestniczył w ekspedycji na wyspie Skye w Szkocji, która badała jurajskie skamieniałości. Po wydobyciu okazu naukowcy spędzili prawie 10 lat na jego preparowaniu. Zastosowali tomografię komputerową (CT) oraz wysokowydajne promienie rentgenowskie w Europejskim Ośrodku Synchrotronu w Grenoble we Francji, aby dokładnie przeanalizować skamieniałość. Wnioski przeszły oczekiwania badaczy. Odkrycie „fałszywego węża” Na łamach „Nature” ukazała się właśnie praca autorstwa badaczy z USA, Wielkiej Brytanii i Francji na temat tej skamieniałości. Okazało się, że mamy do czynienia z nieznanym nauce gatunkiem zwierzęcia łączącego cechy węża i jaszczurki – jest to jedna z najstarszych jaszczurek kopalnych, jakie kiedykolwiek znaleziono. Nazwano ją Breugnathair elgolensis, czyli „fałszywy wąż Elgola”, nawiązując do obszaru na szkockiej wyspie Skye, gdzie został odkryty. Breugnathair, mierzący prawie 40 cm długości od głowy do ogona, był jedną z największych jaszczurek w swoim ekosystemie. Prawdopodobnie polował na mniejsze jaszczurki, a nawet młode dinozaury. Wąż czy jaszczurka? Pytania o ewolucję wczesnych zwierząt Dlaczego to zwierzę jest dla naukowców dziwne? Otóż żyło około 167 milionów lat temu i charakteryzuje się zagadkowym zestawem cech obserwowanych u węży i ​​gekonów – dwóch bardzo odległych krewnych. Breugnathair miał szczęki przypominające te należące do węża i haczykowate, zakrzywione zęby, podobne do zębów współczesnych pytonów, w połączeniu z krótkim ciałem i w pełni ukształtowanymi kończynami jaszczurki. Znaczenie odkrycia wężojaszczura Jak wyjaśnia Roger Benson, główny autor badania i kustosz Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku, Breugnathair elgolensis ma wężopodobne cechy zębów i szczęk, ale pod innymi względami jest zaskakująco prymitywny. –…

Low-ResFinal-Jurassic-lizard-illustrationMick-Ellison-1961c83.jpg
width: 700
height: 551

Wąż Eskulapa wspina się po drzewach w Polsce – niezrozumiany olbrzym budzi podziw, ale też lęk
type: item
date: 2025-09-24T11:48:11.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: gady
subject: polska
subject: węże
subject: województwo podkarpackie
subject: zwierzęta
description: Jeśli udało wam się osobiście trafić na węża Eskulapa, to jesteście prawdziwymi szczęściarzami – w Polsce żyje mniej niż 200 osobników tego wielkiego gada. Ostatnio do wyjątkowego spotkania doszło w okolicach Krosna, gdzie łagodny olbrzym wywołał niemałe poruszenie. Co robił na drzewie, gdzie jeszcze można go spotkać i czy należy się bać tego rzadkiego węża? Ssssssprawdźmy.
encoded: Wąż Eskulapa to płynny cień poruszający się na granicy światów – tak określają go niektórzy. Jest wyjątkowy, bo ten olbrzymi gad może osiągać nawet 2 metry długości i lubi towarzystwo ludzi. Ostatnie wyjątkowe spotkanie z dusicielem zaprezentowali przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie, co przypomniało nam wszystkim, że wielki wąż na co dzień żyje w naszym sąsiedztwie. Jak rozpoznać węża Eskulapa? Jeszcze niedawno wydawało nam się, że wąż Eskulapa zniknął z Polski na zawsze. Teraz wiemy, że Rzeczpospolita jest siedliskiem około 200 osobników tego gatunku. Kiedyś rozproszony po Roztoczu, Beskidach czy Gorcach, teraz spotykany głównie w Bieszczadach i kilku innych, niewielkich enklawach. Sto lat temu spotkanie z nim nie było niczym zaskakującym! A jest to wąż niezwykły. Przede wszystkim wyróżnia go jego rozmiar: to olbrzym dorastający nawet do 2 metrów długości, chociaż spotykane w Bieszczadach samce mają zwykle około 170 centymetrów. To największy wąż w Polsce, a także jedyny rodzimy… dusiciel. W trakcie polowania łagodny olbrzym wykorzystuje masę swojego ciała – chwyta ofiary zębami i zaciska się wokół nich. Nie ma jednak strachu: jego dietę stanowią głównie małe ssaki, ptaki, jaszczurki czy płazy, a z boa dusicielem czy anakondą ma wspólny tylko styl polowania. Tak naprawdę to krewniak zaskrońców i gniewoszy. Wąż wspinający się po drzewach Ten wielki gad to mistrz kamuflażu: nieuchwytny, cichy i świetnie stapiający się w otoczeniem. Często mijamy go bez zauważenia. A może znajdować się w naszej okolicy, bo chętnie korzysta z dobrodziejstw urbanizacji: wchodzi do budynków, szuka kryjówek, ciepła czy poluje na szczury, myszy i nornice. To jednak nie wszystko: jako jedyny z rodzimych węży z gracją wspina się na drzewa. Widok dwumetrowego gada na lokalnej roślinności może przyspieszyć bicie serca! To właśnie w takiej pozycji zaobserwowali go przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie. Swoje spotkanie udokumentowali na Fac…

GettyImages-946156072-c0ef859.jpg
width: 5197
height: 3464

Ten niesamowity dinozaur miał najostrzejszy pancerz, jaki kiedykolwiek stworzyła natura
type: item
date: 2025-08-29T14:19:56.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: gady
subject: paleontologia
description: Żyjące ponad 165 milionów lat temu groźne ankylozaury były potężnie uzbrojone. Ale najstarszy znany uczonym ze skamieniałości egzemplarz nosił najbardziej rozbudowany pancerz, jaki kiedykolwiek odkryto. Twarde i ostre kolce wyrastały nie tylko wzdłuż ciała i na zakończonym maczugą ogonie. Gad miał także spektakularne pierścienie ogromnych kolców otaczające szyję i biodra.
encoded: – Spędziłam całą karierę badając opancerzone dinozaury, ale nigdy nie widziałam czegoś podobnego – powiedziała paleontolożka Susannah Maidment z londyńskiego Muzeum Historii Naturalnej w rozmowie z portalem „ScienceAlert”. – Było tam tak wiele kształtów i rozmiarów kolców. Niektóre łączyły się, tworząc złożone, kolczaste struktury. Znaleźliśmy kilka żeber z przytwierdzonymi do górnych powierzchni kolcami, łezkowate płyty i całą masę elementów, których w ogóle nie potrafiłam zidentyfikować. A potem był ten kołnierzopodobny element kostny z metrowymi kolcami sterczącymi na boki. Wtedy zrozumiałam, że mamy do czynienia z czymś, czego nikt wcześniej nigdy nie znalazł – opowiada badaczka. Żywe czołgi Ankylozaury należą do najbardziej „charyzmatycznych potworów”, jakie kiedykolwiek chodziły po Ziemi. Należały do grupy roślinożernych dinozaurów znanych z grubego pancerza, składającego się z płytek kostnych osadzonych w skórze (osteoderm). Pojawiły się po raz pierwszy prawdopodobnie w północnej Afryce, w okresie środkowej jury i przetrwały do końca okresu kredy. Wiemy też, że Ankylosaurus żył w późnej kredzie, około 68–66 mln lat temu, na terenie dzisiejszej zachodniej Ameryki Północnej. Mógł mierzyć nawet ponad 10 metrów i ważyć nawet sześć ton. Grube skóry ankylozaurów były wysadzane ciężkimi, kostnymi płytami, guzkami i kolcami. Jedna z najbardziej niezwykłych skamieniałości dinozaura, jakie kiedykolwiek znaleziono, to właśnie ankylozaur – zachowany z idealnie zakonserwowanym opancerzonym grzbietem. Wczesny przedstawiciel ankylozaurów Opisywany właśnie Spicomellus jest najstarszym znanym przedstawicielem rodzaju Ankylosaurus. Wcześniej był znany jedynie z pojedynczego, fragmentarycznego żebra odkrytego w Maroku, na podstawie którego opisano gatunek w 2021 roku. Do odkrycia doszło przypadkiem. Lokalny rolnik zgłosił znalezienie kilku dziwnych kości, które udało mu się uratować przed powodzią. Naukowcy, działając na podstawie pozwolenia, udali się, by obejrzeć kości i prze…

Spicomellus-ankylozaur-1d71fb0.png
width: 703
height: 338

Odporne na ołów jaszczurki mogą pomóc w walce z zatruciem metalami ciężkimi
type: item
date: 2025-08-22T14:13:10.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: gady
subject: jaszczurka
description: Pewien żyjący w Nowym Orleanie (USA) gatunek jaszczurki wykazuje wyjątkowo wysoką odporność na ołów. Poziom ołowiu we krwi tych gadów przekroczył wszystkie dotychczas odnotowane wartości dla ryb, płazów, ptaków, gadów i ssaków. Mimo to wydaje się, że ołów im nie szkodzi. Rozwiązanie zagadki ołowio-odpornych jaszczurek może przyczynić się do stworzenia metod radzenia sobie z zatruciem metalami ciężkimi.
encoded: Spis treści: Wszechobecny ołów Małe, lecz wyjątkowe anole Ekstremofile na pomoc przyrodzie Nowe badania przeprowadzone przez naukowców z prywatnego nowoorleańskiego Uniwersytetu Tulane wykazały, że wiodące nadrzewny tryb życia jaszczurki anole brązowe mają najwyższy poziom ołowiu we krwi, jaki kiedykolwiek odnotowano u kręgowców. Mowa o ilości, która byłaby śmiertelna dla większości innych zwierząt. Jednak, co zaskakujące, poziom trującego ołowiu we krwi zdaje się kompletnie nie mieć wpływu na zdrowie tych niewielkich gadów. Wyniki badania zostały niedawno opublikowane w czasopiśmie „Environmental Research”. Wszechobecny ołów – Zaskakujące jest to, że jaszczurki te nie tylko przeżywają, ale wręcz rozwijają się pomimo obciążenia ołowiem, które dla większości innych zwierząt byłoby katastrofalne – powiedział główny autor badania Alex Gunderson, adiunkt ekologii i biologii ewolucyjnej w Szkole Nauk Ścisłych i Inżynierii Uniwersytetu Tulane. Ołów jest wszechobecnym zanieczyszczeniem środowiska, które ma poważny wpływ na zdrowie, zwłaszcza w środowisku miejskim. Poza pochodzeniem geologicznym, głównymi źródłami zanieczyszczenia środowiska ołowiem była przez wiele lat benzyna ołowiowa, obecnie zakazana w większości krajów. Poza tym przemysł hutniczy i górnictwo rud ołowiu, cynku i srebra, a także produkcja i recykling akumulatorów kwasowo-ołowiowych, przemysł metalurgiczny, farby, pigmenty, amunicja, emisje z elektrowni węglowych i spalania odpadów. Wszystkie analizy wskazują, że to właśnie działalność człowieka jest dominującym źródłem ołowiu w biosferze. Badania z Uniwersytetu Tulane podkreślają utrzymujące się skutki skażenia ołowiem w Nowym Orleanie. Właśnie dlatego ciekawość uczonych wzbudziły złożone sposoby, w jakie organizmy dostosowują się – lub nie dostosowują – do zanieczyszczonego środowiska. Małe, lecz wyjątkowe anole Badane przez naukowców anole brązowe są gatunkiem inwazyjnym pochodzącym z Karaibów. Występują w Nowym Orleanie co najmniej od lat 90. XX wieku…

jaszczurki-olow-8073a5d.jpg
width: 1000
height: 738

Ten prehistoryczny gad wyglądał jak połączenie małpy, ptaka i smoka. „Zwaliło mnie z nóg”
type: item
date: 2025-08-21T05:55:00.000Z
creator: Asher Elbein
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: gady
subject: paleontologia
subject: prehistoria
description: Mirasaura grauvogeli, osobliwy gad sprzed 247 milionów lat, wprawił badaczy w osłupienie. Ten gatunek miał małpi ogon, odnóża kameleona, ptasią głowę i grzebień przywodzący na myśl pióra. „Zwaliło mnie z nóg” – komentuje jeden z badaczy.
encoded: Spis treści: Odkrycie, które burzy wcześniejsze założenia Kim była Mirasaura grauvogeli? Nowe światło na ewolucję drepanosaurów Co mówią grzebienie o ewolucji? Około 247 milionów lat temu niewielki gad, mierzący mniej więcej 15 centymetrów długości, zgrabnie przemieszczał się po gałęziach. Jego chwytny ogon i stopy obejmowały korę z gracją przypominającą ruchy małpy. Wąska, przypominająca ptasią, twarz skanowała otoczenie. Na grzbiecie widniał zachodzący na siebie wachlarz sztywnych struktur. Najpewniej mieniły się kolorami. Wyglądały jak pióra. W rzeczywistości były czymś innym. Zwierzę nie miało związku z ptakami, ani dinozaurami. Istniało sto milionów lat przed pierwszym latającym dinozaurem. Odkrycie, które burzy wcześniejsze założenia Przez długi czas uważano, że pióra i futro — złożone struktury wyrastające ze skóry, pełniące funkcje izolacyjne, czuciowe, ozdobne oraz umożliwiające lot — są charakterystyczne przede wszystkim dla linii ewolucyjnych prowadzących do ptaków i ssaków. Teraz zespół paleontologów opisał prehistorycznego gada z królewskim, pióropodobnym grzebieniem. To nie jest żadna ze znanych dotąd przydatków skórnych, takich jak rogi, pazury czy włosy. Skamieniałości wskazują, że przystosowania podobne do piór i futra były rozprzestrzenione szerzej, niż myśleliśmy. — Jestem oszołomiony i zdumiony. Dawno nic tak nie zwaliło mnie z nóg — mówi Steve Brusatte, paleontolog z Uniwersytetu w Edynburgu. Kim była Mirasaura grauvogeli? Odkrycie, opublikowane w „Nature”, pomaga też rozwiązać zagadkę ciągnącą się od dekad. — Zawsze rozróżniano dinozaury z piórami i „łuskowate” gady — mówi Stephan Spiekman ze Staatliches Museum für Naturkunde w Stuttgarcie, współautor pracy. — To zbyt czarno-biała opowieść. Pierwsze okazy znaleziono w maju 1939 roku. Prywatny kolekcjoner Louis Grauvogel przeszukiwał triasowe łupki w północno-wschodniej Francji. Natrafił na dziesiątki izolowanych struktur. Uznał je za skamieniałe płetwy ryb albo skrzydła owadów. Miał też niepełn…

2025-08-19-203815-Is-it-a-bird-A-monkey-No-its-a-miraculous-new-prehistoric-reptile--Nation-3a90000.png
width: 1018
height: 602

Zaskroniec zwyczajny – spokojny mieszkaniec podmokłych zakątków Europy
type: item
date: 2025-08-16T06:38:58.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: gady
subject: polska
subject: węże
description: Zaskroniec zwyczajny odgrywa bardzo ważną rolę w ekosystemie. To cichy łowca płazów, ryb i gryzoni, który dzięki swojemu pokojowemu usposobieniu stosunkowo rzadko jest zauważany przez człowieka. Warto przyjrzeć się bliżej temu niejadowitemu wężowi, który potrafi zaskoczyć niezwykłymi przystosowaniami i zachowaniami. Poznaj ciekawostki o zaskrońcu zwyczajnym i dowiedz się, jak odróżnić go od jadowitej żmii zygzakowatej.
encoded: Spis treści: Opis i charakterystyka zaskrońca Gdzie można spotkać zaskrońca? Czy zaskroniec zwyczajny jest jadowity? Czy zaskroniec zwyczajny jest pod ochroną? Zaskroniec zwyczajny – interesujące ciekawostki Zaskroniec zwyczajny a żmija zygzakowata – jak je odróżnić? Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) to najpospoliciej występujący w Polsce wąż. Należy do rodziny połozowatych (Colubridae) i – co warto podkreślić – nie wytwarza jadu. Opis i charakterystyka zaskrońca Dorosłe samce osiągają zwykle 70–90 cm długości, a masywniejsze samice 80–150 cm. Jego ciało ma owalny przekrój i pokrywają je drobne, chropowate łuski, zaś ogon kończy się wyraźnym, ostrym kolcem. Głowa zaskrońca jest spłaszczona grzbietowo i pozbawiona gruczołów jadowych, przez co wyraźnie odcina się od szyi. Barwa grzbietu tego węża może być od szaro-brunatnej, przez oliwkowozieloną, aż po jednolicie czarną w formach melanistycznych. Najłatwiej rozpoznać ten gatunek po żółto-pomarańczowych, półksiężycowatych plamach za skroniami, obwiedzionych czarnymi paskami. Właśnie od lokalizacji tego charakterystycznego ubarwienia wzięła się polska nazwa zaskrońca. Spód ciała tego węża jest kremowobiały i zdobią go nieregularne, czarne plamy. Różnice między płciami są subtelne: samice mają bardziej krępą sylwetkę i są dłuższe, a samce pozostają smukłe. Gdzie można spotkać zaskrońca? Zaskroniec zwyczajny ma bardzo rozległy zasięg: cała Europa (poza północną Skandynawią, Irlandią i Kretą), północna Afryka oraz środkowa i zachodnia Azja. W Polsce jest spotykany praktycznie wszędzie, z wyjątkiem wysokich gór powyżej 1000 m n.p.m. Jego preferowane środowiska to tereny podmokłe. Chętnie bytuje na brzegach jezior, stawów, w rzekach i bagnach. Zaskroniec zwyczajny lubi też wilgotne łąki, zarośla wzdłuż cieków wodnych, a nawet ogrody i parki miejskie z oczkami wodnymi. Niekiedy widywany jest wygrzewający się na słońcu wczesnym rankiem lub późnym popołudniem, zwłaszcza w sezonie od kwietnia do czerwca, kiedy po zimowaniu s…

zaskroniec-35355de.jpg
width: 1000
height: 750

Powrót żmij zygzakowatych. „Obserwujemy systematyczny wzrost populacji”
type: item
date: 2025-08-14T13:00:32.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: gady
subject: węże
description: Na łące, blisko zarośli, kolczastych jeżyn, gałęzi i gruzowisk – wszędzie tam możemy natknąć się na żmije zygzakowate. Latem, gdy spacerujemy, szansa na takie spotkanie rośnie. Co zrobić, gdy do niego dojdzie?
encoded: Żmija zygzakowata jest jedynym jadowitym wężem występującym naturalnie w naszym kraju. Nie przepada za ludzkim towarzystwem – jest to płochliwy gatunek. Ale istnieje coraz większa szansa na spotkanie z nią oko w oko. Coraz więcej żmij zygzakowatych w Polsce – W ostatnich latach obserwujemy w Polsce systematyczny wzrost jej populacji – mówi dr Tomasz Piasecki z Katedry Epizootiologii z Kliniką Ptaków i Zwierząt Egzotycznych na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu. Co jest tego powodem? Ekspert wskazuje na cieplejsze, a przede wszystkim dłuższe lata. Taka aura daje szansę przeżycia i przezimowania młodym wężom. – W okresie letnim żmije są bardzo aktywne i kiedy tylko nas wyczują, usłyszą kroki, uciekają. Dodatkowo głośno syczą, by odstraszyć potencjalne zagrożenie – opowiada dr Piasecki. Chęć złapania to zły pomysł – dodaje. – Bo przerażony gad będzie się bronić – tłumaczy. Jak rozpoznać żmiję zygzakowatą? Ten gatunek węży łatwo rozpoznać po charakterystycznym zygzaku na grzbiecie. Żmija jest niewielka, osiąga 80–90 centymetrów długości. Występuje w 3 odmianach barwnych: brązowej i szarej (w różnych odcieniach tych kolorów) oraz czarnej – najrzadziej. Pamiętajmy, że żmije zygzakowate są gatunkiem chronionym. Ich niepokojenie, okaleczanie i zabijanie jest traktowane jako wykroczenie. Jego popełnienie może skutkować karą aresztu lub grzywny. Prawdopodobieństwo ataku żmii Naukowcy podkreślają, że żmija ta nigdy nie zaatakuje sama. Gdy ją zobaczymy, zachowajmy spokój i nie zbliżajmy się do niej. Powinna sama się oddalić, bo to gatunek skryty. Unika człowieka. Żmija zaatakuje tylko wtedy gdy zostanie do tego zmuszona. Ukąszenie poprzedzone jest ostrzegawczym syczeniem. Ataki na ludzi są bardzo rzadkie i spowodowane najczęściej nagłym nadepnięciem. W wypadku ukąszenia żmii należy unieruchomić pokąsaną kończynę oraz wezwać pomoc medyczną. Można też zastosować opaskę uciskową powyżej miejsca ukąszenia. „Ukąszenie w przypadku dorosłego, zdrowego człowieka powinno obyć się …

ViperaberusTK2021-06-121-b891339.jpg
width: 4272
height: 2848

Te jaszczurki przetrwały zagładę dinozaurów. Ich sekret zaskakuje
type: item
date: 2025-06-27T12:38:17.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: gady
subject: paleontologia
subject: zwierzęta
description: Nie tylko dinozaury miały wtedy kłopoty. 66 milionów lat temu w Ziemię uderzyła asteroida, która zmiotła 75% gatunków. Ale te niepozorne jaszczurki jakoś to przetrwały – i to w samym centrum katastrofy.
encoded: Spis treści: Jaszczurki odporniejsze od dinozaurów Biologiczny fenomen Około 66 milionów lat temu w Ziemię uderzyła asteroida, co zapoczątkowało jedną z największych katastrof biologicznych w dziejach planety. W wyniku wymierania kredowego wyginęło około 75% wszystkich gatunków, w tym nieptasie dinozaury. Najnowsze badania wskazują, że niewielka grupa jaszczurek z rodziny Xantusiidae nie tylko przetrwała kataklizm, ale także poradziła sobie z jego długofalowymi skutkami. Jaszczurki odporniejsze od dinozaurów Gady te najprawdopodobniej przetrwały w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca uderzenia asteroidy. Żadna inna znana dziś lądowa rodzina kręgowców nie wykazuje takiej ciągłości obecności w tym rejonie od czasów kredy po współczesność. Tzw. jaszczurki nocne, znane też jako nocówkowate, zamieszkują tereny Meksyku, Ameryki Środkowej, Kuby oraz południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych. Większość życia spędzają ukryte w szczelinach skalnych i pod kamieniami. Naukowcy od dawna podejrzewali, że są potomkami bardzo starej linii ewolucyjnej. Dzięki analizom DNA udało się oszacować, że ich ostatni wspólny przodek żył ponad 92 miliony lat temu. Zgadza się, to co najmniej 26 milionów lat przed uderzeniem asteroidy. Cennym źródłem wiedzy dla badaczy okazały się kopalne szczątki jaszczurek pochodzące z różnych okresów. Zarówno sprzed, jak i po katastrofy. Co ciekawe, ich rozmieszczenie wokół krateru Chicxulub tworzy niemal geometryczny pierścień. Wygląda to tak, jakby tworzyły naturalny ślad po asteroidzie. Biologiczny fenomen Dlaczego właśnie te jaszczurki przetrwały wymieranie kredowe? Jedna z hipotez wskazuje na ich specyficzny tryb życia. Ukrywanie się w szczelinach i pod ziemią mogło uchronić je przed falami uderzeniowymi, pożarami czy gwałtownymi zmianami temperatur. Po drugie, ich wolny metabolizm pozwalał przetrwać długie okresy bez pożywienia. To również mogło być kluczowe w czasach, gdy łańcuchy pokarmowe na całej planecie niemal się załamały. Fascynujące jest też to, ż…

Xantusiahenshawi-51357bf.jpg
width: 517
height: 317

To jedyny polski przedstawiciel tego rzędu. Jest ekstremalnie rzadkim gatunkiem
type: item
date: 2025-06-22T08:00:24.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: gady
subject: ochrona gatunkowa
subject: polska
subject: żółwie
subject: zwierzęta
description: Żółw błotny jest jedynym przedstawicielem swojego rzędu, który występuje w Polsce w stanie naturalnym. Dawniej to wspaniałe zwierzę można było spotkać na terenie całego kraju. Dziś jest ekstremalnie rzadkie. Na szczęście, dzięki programom ochrony i reintrodukcji, polska populacja ma tendencję wzrostową. Jak wygląda żółw błotny? Czym się żywi i gdzie występuje? Przyjrzyjmy się bliżej temu wspaniałemu opancerzonemu gadowi.
encoded: Spis treści: Jak wygląda żółw błotny? Gdzie można spotkać żółwia błotnego? Jaki tryb życia wiodą żółwie błotne? Co zagraża żółwiom błotnym? Gady stanowią najmniej liczną grupę kręgowców w polskiej faunie. Na terenie naszego kraju stwierdzono występowanie jedynie dziewięciu rodzimych gatunków. Zaliczają się do nich cztery gatunki jaszczurek, tyle samo gatunków węży i tylko jeden żółw. Ten ostatni jest zwierzęciem ekstremalnie rzadkim. W „Polskiej czerwonej księdze zwierząt” ma status EN, co oznacza, że jest gatunkiem poważnie zagrożonym wyginięciem. Jak wygląda żółw błotny? Żółw błotny (Emys orbicularis) ma ciemnooliwkowy lub oliwkowobrązowy karapaks, pokryty gładkimi, regularnymi tarczkami rogowymi. Na plastronie widoczne są duże jasne plamy o nieregularnych kształtach. Cechą charakterystyczną tego gatunku są występujące na głowie szyi i odnóżach licznie nagromadzone żółte plamy. Trzeba jednak podkreślić, że niektóre osobniki są jednolicie czarne. Palce żółwia błotnego są zaopatrzone w długie, ostre pazury, które nie służą wyłącznie do kopania gniazda (o tym później). Pomiędzy nimi występuje błona pławna. Jedyny polski żółw nie jest kolosem Największy żółw świata – żółw skórzasty – może osiągać ponad 2 metry długości. W porównaniu z tym kolosem, polski przedstawiciel tego rzędu wydaje się być mikrusem. Karapaks największych samców mierzy ok. 17 cm długości. Osobniki męskie ważą do 700 g. Tylko nieliczne żółwie błotne przekraczają 18 cm i osiągają masę powyżej kilograma. Samice są większe. Duże osobniczki osiągają ok. 19 cm długości, a największe (takich jest niewiele) – ponad 20 cm. Masa ciała samic dochodzi do 1,2 kg. Łatwo odróżnić samca od samicy Dymorfizm płciowy nie przejawia się jedynie różnicami w wymiarach i masie. Cechą charakterystyczną samców jest lekko wklęsły w części środkowej plastron. W porównaniu z samicami, mają też inną tęczówkę. U samic jest brązowa lub rudopomarańczowa, natomiast u osobników męskich – żółta lub pomarańczowa z żółtymi plamkami. G…

zolw-blotny-98b8454.jpg
width: 1000
height: 667

800 razy wstrzyknął sobie jad węży. Teraz jego krew to uniwersalne antidotum
type: item
date: 2025-05-07T08:04:29.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: gady
subject: medycyna
subject: węże
description: Herpetolog z San Francisco swoją fascynację gadami wzniósł na niespotykany poziom. Przez wiele lat wstrzykiwał sobie jad węży, aż w końcu uodpornił się na ich ukąszenia całkowicie. Jego krew zawiera teraz superprzeciwciała i została użyta do stworzenia uniwersalnej surowicy.
encoded: Spis treści Krew Tima Friede jako źródło uniwersalnej surowicy Jak dotychczas tworzono surowice? Mimo, że ukąszenia jadowitych węży co roku powodują śmierć tysięcy ludzi, badania nad surowicami nie posuwają się do przodu. To się może zmienić dzięki niebezpiecznemu eksperymentowi, jaki przez wiele lat przeprowadzał na sobie pewien Amerykanin – Tim Friede. Ten miłośnik jadowitych węży trzymał wiele z nich w terrariach, jako domowych pupili. Aby uodpornić się w razie przypadkowego ukąszenia, zaczął wstrzykiwać sobie ich rozcieńczony jad. Z biegiem lat udało mu się to całkowicie, a jego krew może przyspieszyć badania nad surowicami. Krew Tima Friede jako źródło uniwersalnej surowicy Tim Friede to entuzjasta węży z San Francisco i herpetolog-samouk. Przez 18 lat celowo wstrzykiwał sobie jad węży, aby zbudować odporność w razie ukąszenia. W sumie wykonał ponad 800 takich zabiegów, niektóre przypłacając poważnymi dolegliwościami. Osiągnął sukces – jego odporność na jad została potwierdzona 200 ukąszeniami. To niezwykłe poświęcenie może przyczynić się do przełomu w badaniach nad uniwersalnym antidotum. Naukowcy z Columbia University i firmy biotechnologicznej Centivax z krwi Tima Friede wyizolowali dwa przeciwciała. To LNX-D09 i SNX-B03, które skutecznie neutralizują jad różnych gatunków węży. Połączenie tych przeciwciał z lekiem o nazwie varespladib doprowadziło do stworzenia koktajlu, który w testach na myszach zapewnił ochronę przed jadem 13 z 19 najbardziej niebezpiecznych gatunków węży według WHO. Równolegle naukowcy z Scripps Research Institute opracowali syntetyczne przeciwciało 95Mat5, które skutecznie neutralizuje neurotoksyny z jadu wielu gatunków węży, takich jak czarna mamba, tajpan czy kobra indyjska. Produkowane bez udziału zwierząt, stanowi kolejny krok w kierunku stworzenia uniwersalnego antidotum. Jak dotychczas tworzono surowice? Tradycyjne antidota są produkowane z wykorzystaniem przeciwciał zwierzęcych i są specyficzne dla danego gatunku węża. Najpierw p…

GettyImages-156213917-1a3447a.jpg
width: 3872
height: 2592

Żółw jaszczurowaty przypomina prehistoryczną bestię. W Polsce jest gatunkiem inwazyjnym
type: item
date: 2025-04-13T09:27:35.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: gady
subject: inwazja
subject: żółwie
description: Żółw jaszczurowaty wyraźnie różni się od swoich kuzynów. W wyglądzie tego gada jest coś pierwotnego, prehistorycznego. Wrażenie obcowania z pradziejową bestią dodatkowo potęguje zachowanie zwierzęcia, które w momencie zagrożenia nie stroni od konfrontacji. Paradoksalnie, to tylko zachęca hodowców do przetrzymywania go w terrariach. Niestety, żółw jaszczurowaty nierzadko trafia w nieodpowiedzialne ręce i kończy wypuszczony do środowiska przyrodniczego. Takie przypadki zdarzają się również w Polsce.
encoded: Spis treści: Jak wygląda żółw jaszczurowaty? Gdzie występuje żółw jaszczurowaty? Żółw jaszczurowaty w Polsce Czym żywi się żółw jaszczurowaty? Tryb życia żółwia jaszczurowatego Podaż żółwia jaszczurowatego jest niemała. Pozwala to przypuszczać, że nie brakuje osób, które chciałyby hodować tego niezwykłego gada. Należy jednak podkreślić, że nie jest to takie proste, jak mogłoby się wydawać. Na mocy unijnych aktów prawnych, żółwie jaszczurowate zostały wpisane na listę gatunków inwazyjnych, a to oznacza, że ich hodowla jest możliwa wyłącznie po uzyskaniu stosownego zezwolenia. Nie powstrzymuje to jednak nieodpowiedzialnych „opiekunów”, o czym świadczą okazy wypuszczone do środowiska. Co sprawia, że ludzie chcą uczynić niebezpiecznego gada egzotycznym pupilem? Jak wygląda żółw jaszczurowaty? Zapewne jego osobliwy wygląd. Każdy żółw ma w sobie coś z prehistorycznej bestii. W końcu te niezwykłe gady żyją na Ziemi od 250 milionów lat. Żółw jaszczurowaty (Chelydra serpentina), zwany też skorpuchą, wydaje się być jednak bliższy swoim praprzodkom niż większość przedstawicieli tego rzędu. Głowa żółwia jaszczurowatego jest duża i masywna. Kontrastują z nią niewielkie oczy i nozdrza. Masywna szczęka górna, zakończona dużym, ostrym dziobem, od razu zdradza, że do dużego gada trzeba podchodzić z należytym respektem. Masywne i silnie zbudowane są także kończyny. Przednie zaopatrzone są w cztery palce, a tylne – w pięć. Wieńczą je długie, grube pazury, które nie służą do rozgrzebywania dna zbiornika wodnego czy dzielenia większych części roślin. Zwierzę rozrywa nimi swoją ofiarę, jeżeli ta jest za duża, by mogło połknąć ją w całości. Ubarwienie żółwia jaszczurowatego Część grzbietowa jest oliwkowa lub brązowo-oliwkowa. Ubarwienie części brzusznej jest wyraźnie jaśniejsze – brudnobiałe lub biało-żółtawe. Wielkość i masa Przedstawiciele tego gatunku osiągają do 100 cm długości, przy czym należy podkreślić, że sam karapaks mierzy od 35 do 50 cm. Najcięższe osobniki ważą około 30 kg. O…

zolw-jaszczurowaty-bf0fb49.jpg
width: 1000
height: 546

Plezjozaury miały niezwykłą skórę. Naukowcy zbadali ich skamieniałą tkankę miękką
type: item
date: 2025-02-14T08:48:08.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: gady
subject: oceany
subject: prehistoria
subject: przyroda
subject: zwierzęta
description: Łuskowate płetwy i ogon pokryty gładką skórą. Tak wyglądał plezjozaur, czyli płetwojaszczur z czasów dinozaurów. Ustalono to dzięki świetnie zachowanym skamieniałym tkankom miękkim sprzed 183 mln lat. Obecności łusek była zaskoczeniem nawet dla badaczy.
encoded: Spis treści: Nowe analizy płetwojaszczura Skóra plezjozaura z Niemiec Znaczenie odkrycia skamieniałej skóry plezjozaura Plezjozaury miały wyginąć wraz z dinozaurami około 66 mln lat temu. Chociaż wielu Szkotów uważa, że jakieś osobniki przetrwały w jednym z jezior – Loch Ness. Od ponad stu lat raportowane są tam obserwacje tej kryptydy – istoty nazywanej Nessie. O plezjozaurach wiemy całkiem sporo, bo do naszych czasów zachowało się wiele ich szkieletów. Długo nie było jednak jasne, jak wyglądała ich skóra – tkanki miękkie sprzed milionów lat rzadko kiedy zachowują się wśród skamieniałości. Tym razem było inaczej. Nowe analizy płetwojaszczura Naukowcy z Uniwersytetu Lund w Szwecji po raz pierwszy przeanalizowali tkankę miękką skamieniałego plezjozaura. Analizy opublikowali na łamach „Current Biology”. Wyniki pokazują, że ten charakterystyczny morski gad z długą szyją miał zarówno gładką, jak i łuskowatą skórę. Plezjozaury żyły w oceanach przez większą część ery mezozoicznej (203-66 milionów lat temu). Osiągały od kilku do kilkunastu metrów. Ich głowy były niewielkie, ale były w stanie szeroko rozewrzeć szczęki z ostrymi zębiskami. Miały ich 24 pary i pięć dodatkowych w kości przedszczękowej. Plezjozaury były jednymi z największych znanych drapieżników morskich. Żywiły się rybami i poruszały się podobnie jak żółwie morskie, używając czterech płetw przypominających łopatki. Skóra plezjozaura z Niemiec Do tej pory niewiele było wiadomo na temat zewnętrznej anatomii plezjozaurów. Jednak w nowym badaniu zespołowi badawczemu kierowanemu przez naukowców z Uniwersytetu w Lund udało się przeanalizować tkankę miękką plezjozaura sprzed 183 milionów lat znalezionego w pobliżu Holzmaden w Niemczech. Skamieniałość odkryto co prawda już w 1940 roku, to dopiero dzięki jej wypreparowaniu w ostatnich latach udało się dostrzec skamieniałe ślady po tkankach miękkich. View oEmbed on the source website – Skamieniałe tkanki miękkie, takie jak skóra i narządy wewnętrzne, są wyjątkowo rzadk…

1-93894a4.png
width: 1183
height: 659

Matamata to jeden z najdziwniejszych żółwi. Wygląda jak prehistoryczny potwór
type: item
date: 2025-01-19T07:27:43.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: gady
subject: żółwie
description: Matamata to bez wątpienia jeden z najdziwniejszych gadów. Osobliwy wygląd tego żółwia sprawia, że nie sposób pomylić go z innym gatunkiem. Wydaje się być bardziej pierwotny od swoich kuzynów. Jak wygląda żółw matamata? Gdzie występuje i czym się żywi? Na te i inne pytania dopowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Czym jest matamata? Gdzie występuje matamata? Jak wygląda żółw matamata? Tryb życia żółwia matamata Żółwie to doprawdy fascynujące zwierzęta. Pojawiły się na Ziemi ok. 255 mln lat temu. Nic więc dziwnego, że nawet współczesne gatunki przypominają prehistoryczne potwory. W tym rozbudowanym rzędzie szczególnie wyróżnia się żółw matamata. Południowoamerykański gad nie przypomina żadnego ze swoich krewniaków. Czym jest matamata? Matamata jest zaliczany do podrzędu żółwi bokoszyjnych. Charakterystyczne dla niego jest boczne wygięcie kręgosłupa na odcinku szyjnym, obecność płytki intergularnej i brak kości kwadratowo-jarzmowej. Przedstawiciele tego gatunku chowają głowę do pancerza, zginając szyję w bok w płaszczyźnie poziomej. Jest to możliwe dzięki poprzecznym wyrostkom na kręgach szyjnych, które nie występują u gatunków zaliczanych do żółwi skrytoszyjnych. Gdzie występuje matamata? Przedstawiciele tego gatunku zamieszkują Amerykę Południową. Żółwie matamata występują licznie na terenach Kolumbii, Gujany, Gujany Francuskiej, Wenezueli, Ekwadoru, Brazylii, Boliwii i Peru. Te charakterystyczne gady można też spotkać na wyspie Trynidad. Gatunek zasiedla znaczną cześć nizinnego systemu rzecznego Amazonki i Orinoko, a w Gujanie – środkowe i górne odcinki Essequibo. Środowisko życia Żółwie matamata są spotykane zarówno na terenach gęsto zalesionych, jak i w rzekach powiązanych z sawannami. Te charakterystyczne gady preferują zatoczki o powolnym przepływie wody, starorzecza i spokojne rozlewiska. Najlepiej czują się w wodach zamulonych, z dużą ilością naniesionego materiału. Jak wygląda żółw matamata? Matamata jest w rzędzie żółwi tym, czym rekin wielkogębowy jest wśród ryb chrzęstnoszkieletowych – prawdziwą osobliwością, której nie da się pomylić z żadnym innym gatunkiem. Rozmiary i masa Matamata należy do największych przedstawicieli rodziny matamatowatych. U dojrzałych samców, karapaks mierzy około 40 cm długości. Samice są większe. Średnio osiągają 44 cm długo…

Matamata-2-ed87de1.jpg
width: 1000
height: 667

Żmija nosoroga jest silnie jadowita. Odpowiada za największą liczbę śmiertelnych ukąszeń w Europie
type: item
date: 2025-01-11T07:27:42.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: gady
subject: ukąszenie
subject: węże
description: Żmija nosoroga należy do węży, których lepiej nie drażnić. To właśnie ten gatunek jest uznawany za najjadowitszy w Europie. Jednym ukąszeniem może uśmiercić nawet dorosłego, zdrowego człowieka. Jak wygląda żmija nosoroga? Gdzie występuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Jak wygląda żmija nosoroga? Gdzie występuje żmija nosoroga? Tryb życia żmii nosorogiej Zagrożenia dla ludzi Jak wynika z danych WHO, każdego roku aż 2,7 mln ludzi zostaje ukąszonych przez jadowitego węża. Około 138 tysięcy osób umiera w następstwie spotkania z jadowitym gadem. Do największej ilości śmiertelnych wypadków dochodzi w Afryce. Nie wynika to wyłącznie z mnogości występujących tam gatunków jadowitych węże, ale także z niedoboru surowicy. W Europie takie przypadki należą do rzadkości. Dochodzi tu średnio do ok 20 tysięcy ukąszeń rocznie, z czego około 30 przypadków kończy się zgonem. Za większość odpowiada jeden gatunek – żmija nosoroga. Jak wygląda żmija nosoroga? Żmija nosoroga, czyli Vipera ammodytes, należy do średniej wielkości przedstawicieli rodziny żmijowatych (Viperidae). Osiąga do 120 cm długości. Gad ma trójkątną, lekko spłaszczoną i pokrytą drobnymi łuskami głowę, która jest wyraźnie oddzielona od masywnego ciała. Źrenica jest pionowa. Tęczówka cechuje się jasnym ubarwieniem, od szarego, po kremowe. Oczy węża znajdują się na poziomie nozdrzy. Cechą charakterystyczną żmii nosorogiej, której zawdzięcza swoją nazwę, jest pokryty większymi łuskami wyrostek, znajdujący się tuż przy końcu pyska. To właśnie ten anatomiczny detal pozwala najłatwiej odróżnić ten gatunek od innych przedstawicieli rodziny Viperidae. Ubarwienie żmii nosorogiej Lekko zachodzące na siebie łuski przybierają różne kolory. U wielu osobników, tło jest szare lub brązowe, ale zdarzają się też pomarańczowe, rdzawe a nawet żółte żmije. Koniec ogona ma czerwonawe lub żółtawe ubarwienie. W części grzbietowej wyraźnie odznacza się ciemny (ciemnoszary lub czarny) wzór, przypominający charakterystyczny zygzak u żmii zygzakowatej. U samców dodatkowo pojawia się ciemna plama z tyłu głowy, układająca się w kształt litery V. Ubarwienie jest zmienne także w części brzusznej. U niektórych węży spód ciała jest różowawy, natomiast u innych – żółtawy lub żółtobrązowy. Gdzie występuje …

zmija-nosoroga-e0f9ee8.jpg
width: 1000
height: 667

Tak wyglądał najstarszy krewny ssaków. Przypominał nieco psa, ale miał szablaste zęby
type: item
date: 2024-12-17T11:20:02.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: europa
subject: ewolucja
subject: gady
subject: majorka
subject: paleontologia
subject: prehistoria
subject: ssaki
subject: zwierzęta
description: Co najmniej 270 mln lat ma krewny ssaków, przypominający trochę psa, którego szczątki odkryto na Majorce. Zarówno ich wiek, jak i miejsce znalezienia są dla badaczy sporym zaskoczeniem.
encoded: Spis treści: Nowe dowody – najstarszy krewny współczesnych ssaków Gorgonopsy – co o nich wiemy? Gorgonopsy z Majorki. Jak wyglądały? Historia ssaków na naszej planecie jest stosunkowo krótka. Pojawiły się na Ziemi ponad 200 mln lat temu, a zatem w czasach dinozaurów. Jednak ich prawdziwa kariera rozpoczęła się właśnie po wymarciu tych wielkich gadów, jakieś 65 mln lat temu. Nowe dowody – najstarszy krewny współczesnych ssaków Naukowcy opublikowali właśnie artykuł na łamach „Nature Communications”, w którym podzielili się zaskakującym odkryciem. Dokonano go na Majorce, czyli jednej z wysp na Morzu Śródziemnym należącej do archipelagu Balearów. – Jest to prawdopodobnie najstarszy gorgonopsyd [gad ssakokształtny – przyp. red.] na naszej planecie. Ten, którego znaleźliśmy na Majorce, ma co najmniej 270 milionów lat, a inne zarejestrowane dowody na istnienie tej grupy [zwierząt – przy. red.] na całym świecie są nieco młodsze – wyjaśnia jeden z autorów artykuły Josep Fortuny, który jest też liderem grupy badawczej Computational Biomechanics and Evolution of Life History w Institut Català de Paleontologia Miquel Crusafont w Hiszpanii. Nie tylko wiek szczątków jest zaskoczeniem, ale też ich lokalizacja na Balearach. Szczątki gorgonopsów znane były do tej pory z wysokich szerokości geograficznych: w południowej Afryce czy w Rosji. Majorka w czasach, z których pochodzą nowo odkryte szczątki, nie była wyspą, tylko częścią superkontynentu Pangea. Gorgonopsy – co o nich wiemy? Gorgonopsy są wymarłą grupa synapsydów, które żyły w permie, między 270 a 250 milionami lat temu. Należą one do linii ewolucyjnej, która dała początek pierwszym ssakom 50 milionów lat później. Gorgonopsy były zwierzętami stałocieplnymi, podobnie jak współczesne ssaki, ale w przeciwieństwie do większości z nich – składały jaja. Były drapieżne i mięsożerne. Jako pierwsze wykształciły charakterystyczne szablaste zęby. Trochę przypominały psy. Nazwa „Gorgonopsia” ma swoje źródło w mitologii greckiej. Oznacza: …

Low-ResImatge1-9a435cf.jpg
width: 700
height: 495

Krokodyl różańcowy to postrach w tych krajach. Są śmiertelne ofiary
type: item
date: 2024-12-16T11:23:10.000Z
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: gady
subject: krokodyle
description: Krokodyl różańcowy to jeden z najbardziej efektywnych drapieżników. Choć jego rozmiary i masa mogą wskazywać inaczej, ten gad wyróżnia się niezwykłą szybkością i zwinnością. Nieostrożną ofiarę potrafi zaskoczyć w wodzie i na lądzie. Przez ostatnie 80 milionów lat ewolucji niemal się nie zmienił. Jest jednym z ostatnich żyjących przedstawicieli archozaurów.
encoded: Spis treści: Jak wygląda krokodyl różańcowy? Krokodyl różańcowy – występowanie Największy krokodyl różańcowy na świecie Krokodyl różańcowy – ciekawostki Krokodyl różańcowy – ataki na ludzi Krokodyl różańcowy to największy żyjący współcześnie gad i jeden z najgroźniejszych drapieżników na świecie. Występuje na rozległych obszarach od wschodnich wybrzeży Indii, przez Azję Południowo-Wschodnią, po północną Australię. Dzięki swojej imponującej wielkości, sile i zdolności do atakowania nawet dużych zwierząt, krokodyl różańcowy jest postrzegany jako wyjątkowo niebezpieczny. Jego obecność budzi respekt, a często także lęk w regionach, w których żyje, gdzie odgrywa kluczową rolę w lokalnych ekosystemach. Jako drapieżniki szczytowe, krokodyle różańcowe kontrolują liczebność populacji różnych gatunków, eliminując najsłabsze, chore lub młode osobniki. Zapobiega to nadmiernemu rozrostowi populacji, co w dłuższej perspektywie pomaga utrzymać równowagę w ekosystemie. Krokodyle różańcowe odpowiadają również za czyszczenie środowiska, ponieważ żywią się padliną. Usuwając martwe zwierzęta, zapobiegają rozprzestrzenianiu się chorób i utrzymują czystość wody i linii brzegowej. Jak wygląda krokodyl różańcowy? Krokodyl różańcowy to jeden z najbardziej fascynujących gadów. Jego wygląd – szeroki pysk i długa paszcza – może przerazić, a to nie wszystko. Szyja tego olbrzymiego krokodyla jest płytami pancernymi. Te jednak nie występują tak licznie, jak u innych przedstawicieli tego gatunku. Na głowie krokodyla różańcowego, między oczami a środkiem pyska, można zaobserwować dwa charakterystyczne grzebienie. Dorosłe krokodyle różańcowe charakteryzują się masywną i szeroką budową ciała. To jedna z najbardziej charakterystycznych cech tego gatunku. Pozostałe krokodyle są wyraźnie smuklejsze. Kolejną jest ogromna głowa. Czaszka dorosłego samca może mierzyć nawet 80 cm. W silnych szczękach osadzone są długie, mocne zęby, z których najdłuższy, bo ok. 9-centymetrowy, jest 4. przedni ząb. Dla młodych…

krokodyl-rozancowy-najwiekszy-drapieznik-na-ladzie-c8642a5.jpeg
width: 1300
height: 867

Padalec zwyczajny przypomina węża. Jest jednak całkowicie niegroźny dla człowieka
type: item
date: 2024-11-17T08:54:58.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: gady
subject: jaszczurka
description: Padalec zwyczajny jest gatunkiem powszechnie występującym w naszym kraju, jednak ze względu na tryb życia, jaki prowadzi to zwierzę, bardzo trudno spotkać go w jego naturalnym środowisku. Gdy już to nastąpi, wiele osób myli tego gada ze żmiją zygzakowatą. Należy jednak podkreślić, że ta przypominająca węża jaszczurka nie jest groźna dla człowieka. Jak wygląda padalec zwyczajny? Gdzie żyje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Jak wygląda padalec zwyczajny? Gdzie występuje padalec zwyczajny? Tryb życia padalca zwyczajnego Czym żywi się padalec zwyczajny? Zagrożenia dla padalca zwyczajnego Może się wydawać, że padalec zwyczajny jest przedstawicielem tego samego podrzędu gadów, co efa piaskowa czy owiana złą sławą czarna mamba. Nic bardziej mylnego. Choć przypomina węża, bliżej jest mu do zwinki i innych występujących w naszym kraju jaszczurek. Jak wygląda padalec zwyczajny? Padalec zwyczajny jest gadem łuskonośnym z rodziny padalcowatych. Mimo że już na pierwszy rzut oka przypomina węża, jest zaliczany do podrodziny jaszczurek. Głowa i ogon są u tych gadów słabo wyodrębnione od tułowia. Kończyny uległy uwstecznieniu. Dojrzały samiec osiąga do 50 cm długości, a samica – do 40 cm. Ponad połowa tej wartości przypada na ogon. Ubarwienie gada w części grzbietowej jest brunatno-brązowe, rdzawo-brązowe lub szaro-brązowe. Niektóre osobniki są jednolite, ale u wielu pojawiają się ciemne linie (dwie, trzy lub pięć) i kolorowe (zwykle szmaragdowe) plamki biegnące wzdłuż całego ciała. W części brzusznej wyraźnie uwidacznia się dymorfizm płciowy. U samic obszar ten jest ubarwiony jednolicie na czarno-szaro lub czarno, z kolei spodnia część ciała samców jest żółtawa z niebieskawo-szarym wzorem lub szara z żółtymi piętnami. Jak odróżnić padalca zwyczajnego od węża? Ze względu na uwstecznienie kończyn, padalec często bywa mylony z wężem. W Polsce występuje tylko jeden gatunek jadowitego gada, żmija zygzakowata, ale to wystarczy, by spotkana przypadkowo beznoga jaszczurka wzbudziła strach. Niepotrzebnie. Padalec zwyczajny jest całkowicie bezbronny i nie stanowi zagrożenia dla człowieka. Jak odróżnić go od żmii zygzakowatej? Padalec jest nieco krótszy, a obwód jego ciała jest wyraźnie mniejszy. W odróżnieniu od łusek jadowitej kuzynki, ciało jaszczurki połyskuje w słońcu odcieniami fioletu i zieleni. Najłatwiej odróżnić te zwierzęta po kształcie głowy. U żmii, jest szeroka u podstawy, z wyraźni…

AnguisfragilisPadaleczwyczajny-b8a90aa.jpg
width: 4058
height: 2705

Zaskroniec rybołów to nowy gad w Polsce. Czy można już stwierdzić, że to 5. gatunek węża występujący u nas?
type: item
date: 2024-10-24T09:33:09.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: gady
subject: polska
subject: węże
description: Choć zaskroniec rybołów żyje głównie na południu Europy, ten doskonale pływający wąż zadomowił się także w jednym miejscu na Śląsku Cieszyńskim. Jak go rozpoznać?
encoded: Spis treści: Zaskroniec rybołów i zaskroniec zwyczajny to bliscy krewni Biologia i zachowanie Dieta i sposób polowania Siedlisko i rozmieszczenie geograficzne Gdzie zaskroniec rybołów występuje w Polsce? „Podług zdania miejscowych ludzi, a w szczególe rybaków, ma tu także być wąż wodny przesiadujący w raczych norach i pod kamieniami w potokach u stóp Babiej Góry” – pisał w 1883 roku biolog Stefan Stobiecki w publikacji „Sprawozdanie z wycieczek entomologicznych na Babią Górę w latach 1879 i 1880”. Od tego momentu aż do roku 2022 występowanie zaskrońca rybołowa w Polsce pozostawało w sferze lokalnych opowieści i plotek. Dziś możemy być pewni, że gad ten w Polsce żyje i się rozmnaża. Zaskroniec rybołów i zaskroniec zwyczajny to bliscy krewni Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) to jeden z najczęściej występujących węży w Polsce. Pozostałe to: żmija zygzakowata, wąż Eskulapa i gniewosz plamisty. Charakterystyczną cechą zaskrońca zwyczajnego są żółte plamy na głowie, „za skroniami” – skąd wzięła się jego polska nazwa. Takich plam nie posiada zaskroniec rybołów (Natrix tessellata). Oba mogą posiadać na ciele także mniej lub bardziej wyraźny ciemny zygzak lub podobny wzór. Zaskroniec zwyczajny częściej jest bardzo ciemny, w kolorze bliskim czarnego. Zaskroniec rybołów jest brązowy lub oliwkowo-brązowy, co ułatwia mu zlanie się z otoczeniem pod wodą. Oba węże doskonale pływają, ale tylko zaskroniec rybołów prowadzi typowo wodny tryb życia i aktywnie poluje pod wodą. Brzuch rybołowa bywa jaskrawopomarańczowy lub żółty, z czarnymi, regularnymi wzorkami. Biologia i zachowanie Zaskroniec rybołów osiąga długość od 70 cm do nawet 1,3 metra. Większe są zawsze samice. To, co wyróżnia go najbardziej, to jego zdolność do polowania pod wodą. Jest doskonałym pływakiem, potrafiącym głęboko nurkować i długo pozostawać w zanurzeniu. Naukowcy z Włoch zaobserwowali zaskrońce rybołowy w jeziorze Orta na głębokości nawet 17 m. Zaskroniec rybołów, podobnie jak inne zaskrońce, nie stanowi zagr…

zaskroniec-rybolow-1-e397e23.jpg
width: 4158
height: 2710