Ta potrawa zawiera toksynę silniejszą niż cyjanek. Ludzie wciąż chcą jej spróbować
Ryba fugu, choć piękna i delikatna w smaku, skrywa w sobie potencjalnie śmiertelną truciznę. Od tysięcy lat budzi fascynację, strach i kulinarny podziw – to symbol japońskiej tradycji, w której smak graniczy z ryzykiem.
Spis treści: Mięso z dreszczykiem, czyli jak działa toksyna Fugu w historii – niebezpieczny przysmak sprzed 2000 lat Szkolenie kucharzy: tylko najlepsi mają prawo do noża Smak śmierci – kulinarne doznania i odwaga konsumentów Gdzie spróbować fugu? Czy warto ryzykować? Choć na pierwszy rzut oka przypomina zwykłą rozdymkę, ryba fugu od wieków uchodzi za najbardziej kontrowersyjny przysmak japońskiej kuchni. Spożywana wyłącznie po starannym przygotowaniu przez licencjonowanych mistrzów, potrafi dostarczyć kulinarnych uniesień... lub zakończyć się śmiertelnym zatruciem. Mięso z dreszczykiem, czyli jak działa toksyna W świecie natury niewiele jest przypadków tak skrajnych jak ryba fugu. Jej mięso uchodzi za wyjątkowo delikatne i pełne smaku, jednak w jej wnętrznościach kryje się coś znacznie mroczniejszego – tetrodotoksyna. Ta silna neurotoksyna jest aż 1200 razy bardziej toksyczna niż cyjanek. Zatrucie powoduje paraliż mięśni, który prowadzi do uduszenia, ponieważ ofiara zachowuje pełną świadomość aż do momentu śmierci. Na ten moment nie istnieje skuteczna odtrutka. Co ciekawe, sama ryba nie wytwarza trucizny – jej źródłem są m.in. bakterie z rodzaju Pseudomonas, które żyją w organizmach rozdymek. Najwięcej toksyny znajduje się w wątrobie i gonadach, dlatego w Japonii zgodnie z praktyką bezpieczeństwa kulinarnego zakazane jest podawanie tych części ryby fugu. Fugu w historii – niebezpieczny przysmak sprzed 2000 lat O tym, że spożycie ryby fugu ma długą tradycję, świadczą archeologiczne odkrycia z jednej z japońskich wysp, gdzie znaleziono obgryzione ości rozdymki sprzed ponad 2 tys. lat. Brak ludzkich szczątków w pobliżu sugeruje, że już w starożytnej Japonii mieszkańcy regionu potrafili ją bezpiecznie przyrządzić. Współcześnie fugu zdobyła status niemal mityczny. Była jedyną potrawą, której spożywania zabroniono cesarzowi Japonii. Mimo tego zakazu, poddani nie przestali jej jeść – dla wielu to symbol odwagi, a nawet igrania ze śmiercią. Szkolenie kucharzy: tylko najlepsi mają prawo do noża Jak często powtarza się w ciekawostkach o Japonii, przygotowanie fugu mogą wykonywać wyłącznie licencjonowani kucharze. Zdobycie uprawnień wymaga przejścia kilkuletniego szkolenia, a na końcu trzeba zdać egzamin państwowy, który uchodzi za niezwykle trudny – sukces osiąga zaledwie jedna trzecia kandydatów. Tylko oni mają prawo do przygotowywania sashimi z tej ryby. Bezpieczna wersja fugu serwowana jest w postaci cieniutkich plasterków sashimi, które układa się na talerzu w dekoracyjny sposób – często tworząc motyw chryzantemy, symbolu śmierci w kulturze japońskiej. Smak śmierci – kulinarne doznania i odwaga konsumentów Osoby, które próbowały fugu, twierdzą, że w smaku najważniejsza jest nie sama ryba, ale emocje, które jej spożycie wywołuje. Często opisują mrowienie i drętwienie języka oraz warg, co jest efektem śladowych ilości toksyny pozostawionych celowo przez kucharza. To zmysłowe doświadczenie balansujące na granicy ryzyka i przyjemności. Gdzie spróbować fugu? Jednym z najsłynniejszych miast, w których można spróbować fugu, pozostaje Tokio. Wyspecjalizowane restauracje oferują tam wielodaniowe menu degustacyjne, w których rozdymka występuje w niemal każdej odsłonie — od cienko krojonego sashimi układanego w dekoracyjne wzory, przez zupy przygotowywane na bazie głowy ryby, aż po grillowane lub smażone kawałki mięsa oraz odpowiednio oczyszczoną skórkę. W najbardziej ekskluzywnych lokalach takie doświadczenie kulinarne może kosztować kilkaset dolarów za osobę. Fugu serwowane jest sezonowo, zazwyczaj od października do marca, kiedy mięso ryby uchodzi za najsmaczniejsze. Czy warto ryzykować? Chociaż dzisiejsze przepisy i system licencjonowania kucharzy czynią spożycie ryby fugu stosunkowo bezpiecznym, ryzyko nigdy nie znika całkowicie. To właśnie ono przyciąga wielu smakoszy. Jedzenie fugu nie jest tylko kwestią smaku – to rytuał, wyzwanie i opowieść do opowiedzenia. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Tradycyjna kuchnia Japonii - washoku - została ostatnio wpisana na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Oto kulinarne hity kraju kwitnącej wiśni - (nie tylko sushi!).
Jeżeli mierzyć ją długością życia mieszkańców, różnorodnością i liczbą gwiazdek Michelina (w 2015 roku 3 gwiazdki przyznano aż 12 tokijskim restauracjom - żadne inne miasto nie może się poszczycić takim wynikiem) to rzeczywiście japońska kuchnia nie ma sobie równych. Oto kulinarne hity kraju kwitnącej wiśni. 1. Sushi Fot. Shutterstock Bez wątpienia największa gwiazda japońskiej kuchni. Dobre sushi musi spełniać dwa warunki, być zrobione ze świeżych produktów przez kogoś ktoś, kto się zna na rzeczy. Danie to powstało w VIII wieku i początkowo składało się z solonej ryby zawiniętej w sfermentowany ryż. Dzisiejsze różni się od historycznego chociażby tym, że ryż jest gotowany i zaprawiany octem ryżowym. Wymyślił je 100 lat temu Hanaya Yohei, żeby zabiegani Tokijczycy mogli coś szybko przekąsić. 2. Tempura Fot. Shutterstock To danie Japończycy zawdzięczają Portugalczykom. Dzięki nim poznali oni zalety smażenia w głębokim tłuszczu i dziś stali się mistrzami tej sztuki. Umoczone w panierce z mąki, wody, sody i jajek - warzywa, ryby i owoce morza wrzucane są na olej o odpowiedniej temperaturze - nie może być ona za wysoka, a smażenie zbyt długie. Chodzi bowiem o to, żeby danie było chrupiące, a składniki zachowały swój smak. 3. Ramen Fot. Shutterstock To jedna z najpopularniejszych japońskich zup o chińskich korzeniach. Jej podstawą, oryginalnie, był wołowy rosół, do którego dodaje się pszenny makaron - długi i cienki. Ma ona jednak nieskończenie dużo wariacji - rosół może być z kurczaka, wołowiny, a dodatki to świeże warzywa, grzyby i gotowane jajko. 4. Okonomi Fot. Shutterstock Czyli japońska wersja naleśnika. Ciasto smaży się na patelni lub specjalnym blacie, a potem dodaje wszystko to co klient lubi, mięso, warzywa, ser, wasabi. I zasmaża ponownie. 5. Miso Fot. Shutterstock My nie wyobrażamy sobie poranka bez kawy, a Japończycy bez miseczki zupy miso. Jej podstawą jest dashi, bulion zrobiony z wiórków ryby bonito i wodorostów, do którego dodaje się miso- pastę sojową. A następnie wrzuca sezonowe warzywa, grzyby, ryby i tofu. Ważne, żeby składniki były różnorodne kolorystycznie. 6. Taiyaki Fot. Shutterstock Japońskie wafle w kształcie ryby. Podawane na ciepło z nadzieniem z fasoli, sera, kremu, czekolady. Wymyślono je 100 lat temu, żeby biedacy, których nie stać było na prawdziwe ryby mieli chociaż ich namiastkę. 7. Donburi Fot. Shutterstock Miska, a w niej ryż, który zawsze był podstawą japońskiej kuchni. Na nim zaś kołderka z dodatków, którymi mogą być warzywa, mięso, ryby, jajka. A do tego sos na bazie soi. 8. Wołowina kobe Fot. Shutterstock czyli jedno z najdroższych mięs świata - kilogram kosztuje około 500 dolarów. Żeby uzyskać charakterystyczną strukturę mięsa z białymi żyłkami tłuszczu krowy są karmione specjalną paszą, masowane sake, słuchają relaksującej muzyki, a do picia dostają piwo. Dzięki tym zabiegom steki nie potrzebują do smażenia tłuszczu- są soczyste i niezwykle delikatne w smaku. 9. Fugu Fot. Shutterstock Najbardziej kontrowersyjny rarytas świata. Kucharze muszą przez wiele lat uczyć się, jak go przyrządzać, żeby nie zabiło klienta. Ryba fugu zawiera bowiem toksyczne substancje w wątrobie, jajnikach i skórze, które paraliżują układ oddechowy - jest 1200 razy bardziej toksyczna od cyjanku. Ale Japończycy nigdy z niego nie zrezygnują - wprost uwielbiają się nim delektować. Podobno paraliżuje usta, co wpływa na niesamowite doznania smakowe. 10. Dango Fot. Shutterstock Japońskie pierogi zrobione z słodkiej mąki ryżowej. Polane słodkim sosem i serwowane z zieloną herbatą.