National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-27T12:10:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Francja i Hiszpania w ogniu. Trwa największa ewakuacja ludności w czasach pokoju
items: Prawda o Galach nie przypomina komiksu z Asterixem. Te 2300-letnie kajdany ujawniły ich mroczny sekret
items: Setki kibiców w 40-stopniowym upale czekają na jeden rzut z dachu. Tak wygląda Tour de France, o którym nie masz pojęcia
items: To tutaj spoczywają królowie Francji. Nie przegap tego niezwykłego miasta, podróżując do Paryża
items: Miasto umarłych w sercu Paryża. Ciekawostki na temat cmentarza Père-Lachaise
items: Więziła własną córkę przez 25 lat. Blanche Monnier przeżyła przerażającą historię, która wstrząsnęła Francją
items: Od zapomnianej groty do religijnego Disneylandu – fenomen uzdrowień w Lourdes
items: 6 niezwykłych jezior w Europie, które warto odkryć, zanim staną się popularne
items: Owernia wyrosła z ognia i bazaltu. To miejsce, gdzie historia wciąż jest żywa
items: Mona Lisa przeprowadza się do nowego domu. Będzie można ją zobaczyć bez odwiedzania Luwru
items: Turyści coraz częściej wybierają pociągi. Te trasy są absolutnym hitem Europy
items: Powstał ranking najlepszych parków rozrywki na świecie. Nieoczywisty tryumf nowoczesnych technologii
items: Zagłada budowniczych megalitów. DNA ujawnia prawdę o wielkim kryzysie w Europie
items: XV-wieczny obraz skrywał tajemnicę. Dostrzeżono na nim jedno z najstarszych kamiennych narzędzi świata
items: Najpiękniejszy dach w Paryżu? Zobacz, dlaczego ten dom towarowy zachwyca bardziej niż muzea
items: Paryż z nowej perspektywy. Na słynną budowlę wrócił najwyższy miejski most we Francji
items: Ryzyko tsunami na Morzu Śródziemnym: dlaczego Nicea i inne miasta Lazurowego Wybrzeża muszą przygotować się na ewakuację?
items: Starożytny traktat Archimedesa odnaleziony. Skrywał się pod średniowiecznymi modlitwami
items: Rewolucja w zagłębiu francuskiej sztuki naskalnej. Pradziejowy żubr i maska „przemówiły”
items: Najstarszy most w Paryżu przejdzie spektakularną metamorfozę. Zamieni się w ogromną grotę
items: Te miejsca lada dzień zakwitną na różowo. Spektakularne wiśnie zobaczysz blisko Polski
items: Tu garncarze pracowali obok zmarłych. Zaskakująca historia francuskiego miasta
items: Walka o twierdzę i honor zakończona rzezią. Mija 110 lat od bitwy pod Verdun
items: To miasto ma więcej historii pod ziemią niż nad nią. Sekrety Paryża liczą setki kilometrów
items: To tutaj artyści uciekli z drogiego centrum miasta. Powstała dzielnica wolności i eksperymentu

Francja i Hiszpania w ogniu. Trwa największa ewakuacja ludności w czasach pokoju
type: item
date: 2026-07-27T12:09:17.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: francja
subject: hiszpania
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: pożary
description: Bezprecedensowe pożary lasów zmusiły ponad 330 tysięcy osób do ewakuacji w południowo-zachodniej Francji oraz w środkowej i wschodniej Hiszpanii. Przywódcy obu państw podjęli decyzje m.in. o zaangażowaniu wojska, ogłoszeniu stanu klęski żywiołowej oraz zwołaniu rządowych sztabów kryzysowych.
encoded: Skala pożarów skłoniła premiera Hiszpanii Pedro Sáncheza do oficjalnego ogłoszenia po raz pierwszy w historii stanu klęski żywiołowej z powodu pożarów lasów. We Francji rejon Bordeaux stał się centrum największej akcji ewakuacyjnej w czasach pokoju, obejmującej ponad 220 tysięcy mieszkańców i turystów. Oprócz akcji gaśniczych władze podjęły też inne kroki, m.in dystrybucję 1,5 miliona masek przeciwpyłowych oraz skrócenie ostatniego etapu wyścigu Tour de France, by oddelegować zabezpieczające go służby do walki z ogniem. Apokaliptyczne sceny i mobilizacja służb w całej Europie W poniedziałek 27 lipca 2026 płomienie zbliżają się do Bordeaux na odległość około 15 kilometrów. Prezydent Francji Emmanuel Macron zwołał sztab kryzysowy, zapowiedział wsparcie finansowe dla poszkodowanych regionów oraz zadeklarował długofalowy program odbudowy zniszczonej infrastruktury. Do walki z żywiołem francuski rząd skierował 1500 żołnierzy, setki strażaków z Paryża oraz ciężki samolot transportowy Airbus A400M Atlas. We Francji pożary strawiły łącznie blisko 98 000 hektarów od początku roku. Premier Hiszpanii Pedro Sánchez poinformował, że w jego kraju ogień strawił ponad 130 tysięcy hektarów – poziom o jedną trzecią wyższy od rocznej średniej – i zaapelował o zawarcie porozumienia ponad podziałami na rzecz ochrony klimatu. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen skierowała do Francji i Hiszpanii wyspecjalizowaną flotę gaśniczą złożoną z dziewięciu samolotów i dwóch śmigłowców dostarczonych przez m.in. Grecję, Włochy, Holandię i Chorwację. W internecie nie brakuje filmów przedstawiających niemal apokaliptyczne sceny. W miejscowości Biscarrosse ulicami biegło stado wystraszonych koni. Z lasów wybiegają też przerażone dzikie zwierzęta, na jednym z filmów widać strażaków polewających wodą sarnę. Skrajne warunki atmosferyczne Niespotykana dotąd dynamika pożarów wynika z trwającej od maja serii trzech fal ekstremalnych upałów, podczas których 24 czerwca we Francji odnotowan…

francja-pozary-1c6a6cd.jpg
width: 3000
height: 2250

Prawda o Galach nie przypomina komiksu z Asterixem. Te 2300-letnie kajdany ujawniły ich mroczny sekret
type: item
date: 2026-07-19T11:03:33.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: francja
subject: niewolnictwo
subject: odkrycia archeologiczne
description: Kiedy myślimy o starożytnych Galach, przed oczami stają nam wąsaci wojownicy z komiksów o Asteriksie, którzy radośnie dają łupnia Rzymianom i zajadają się pieczonymi dzikami. Prawdziwa historia przedrzymskich plemion celtyckich jest jednak znacznie mroczniejsza. Na francuskich stanowiskach archeologicznych znaleziono dowody, że w galijskim społeczeństwie funkcjonował brutalny, zinstytucjonalizowany handel ludźmi.
encoded: Archeolodzy z instytutu INRAP, pracujący we francuskiej miejscowości Allonnes (Dolina Loary), poinformowali o niezwykłym odkryciu, które zachwiało postrzeganiem europejskiej epoki żelaza. Podczas prowadzonych wykopalisk w celtyckiej osadzie sprzed 2300 lat natrafiono na pięć par żelaznych kajdan. Znaleziska te – uważane przez ekspertów za ekstremalnie rzadkie – są najmocniejszym od lat fizycznym dowodem na to, jak funkcjonowało niewolnictwo u Galów. Asterix nigdy by czegoś takiego nie zrobił. Okowy na małe nadgarstki Wśród zabezpieczonych w galijskiej osadzie artefaktów z III wieku p.n.e. naukowcy zidentyfikowali między innymi podwójne okowy na nadgarstki oraz masywne kajdany na kostki. Ciekawy okazał się jeden detal – średnica obręczy na ręce wynosiła zaledwie 6 centymetrów. Według ekspertów oznacza to, że narzędzia te najprawdopodobniej służyły do pętania kobiet lub dzieci. Z kolei żelazna blokada na nogi ważyła ponad kilogram. Daje to wyobrażenie o ogromnym ciężarze i cierpieniu, jakie każdego dnia musieli znosić zniewoleni ludzie. Sama osada w Allonnes, usytuowana na skrzyżowaniu starożytnych szlaków Galii, tętniła życiem. Działały w niej wyspecjalizowane warsztaty kowali i rzemieślników produkujące doskonałej jakości miecze, groty włóczni czy elementy uprzęży. Połączenie obecności świetnej jakości rzemiosła z żelaznymi okowami sugeruje, że to miejsce mogło być w tamtym czasie ważnym i brutalnym centrum handlu ludźmi. Nieme ofiary celtyckiego społeczeństwa Odkrycie to jest ewenementem. W świecie popkultury rodacy Asteriksa są jako niezwykle miłujący wolność, nieujarzmiony lud, który wręcz brzydzi się rzymskim uciskiem i niewolnictwem. Prawda historyczna brutalnie weryfikuje ten obraz – Galowie nie mieli żadnych oporów przed samodzielnym zakładaniem łańcuchów. Z przekazów rzymskich wiemy, że plemiona celtyckie masowo niewoliły jeńców wojennych, dłużników oraz skazańców, traktując ich jak towar i zmuszając do morderczej pracy na polach. Niestety, ponieważ Galowie …

FABRIC-KOLAZ-32-6-7b0a591.jpg
width: 2700
height: 1800

Setki kibiców w 40-stopniowym upale czekają na jeden rzut z dachu. Tak wygląda Tour de France, o którym nie masz pojęcia
type: item
date: 2026-07-19T07:15:52.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Traveler
subject: francja
subject: kolarstwo
subject: rowery
subject: Sport
description: Prędkość czołowych kolarzy na finiszach Tour de France potrafi wynosić nawet 70km/godz. Właśnie z takim impetem przemknęli obok mnie na końcu 4. etapu tegorocznej edycji wyścigu, łączącego historyczne centrum Carcassone z malowniczym Foix. Z podobną prędkością na przestrzeni całej 181,9 kilometrowej trasy mijali setki kibiców – ale ci byli tam nie tylko po sportowe emocje. Niektórymi kierował czysty pragmatyzm, a ja miałem okazję zobaczyć francuską kulturę kibicowania na własne oczy.
encoded: Na kilka godzin przed tym, jak peleton przemknie przez urokliwe francuskie miasteczka, trasę wyścigu opanowuje słynna La Caravane Publicitaire. To potężna, ciągnąca się na dystansie blisko 20 kilometrów parada pojazdów sponsorskich. Trudno nazwać je zwykłymi autami – to gigantyczne, mobilne platformy, wielkie maskotki i przemieszczające się, absurdalne konstrukcje, które przypominają karnawał przeniesiony na pirenejskie szosy. Miałem okazję pokonać ten etap na dachu pojazdu wystawionego przez wieloletniego sponsora wyścigu – hotele Ibis. Z tej perspektywy Tour wygląda zupełnie inaczej – patrząc w dół widzi się niekończące się morze ludzi, którzy nierzadko od świtu koczują na poboczach. I robią to z uśmiechem na ustach, niezależnie od skrajnie trudnych warunków. Podczas tego konkretnego etapu termometry wskazywały niemal 40 stopni Celsjusza w cieniu. Specyficzna kultura francuskiego kibicowania. Kartonowe tarcze i walka o łupy Gdybym pierwszy raz zobaczył Francuzów dopiero na Tour de France, pomyślałbym, że to najszczęśliwszy naród na świecie. Byłem jednak w Paryżu, byłem w Tuluzie i wiem, że rzeczywistość wygląda nieco inaczej – jednak w czasie tego wyścigu wydarza się jakaś magia. Co motywuje całe rodziny do stania w morderczym upale, uśmiechów i nieustających okrzyków? Niektórych przyciągają sportowe emocje, ale równie silnym magnesem są potocznie nazywane goodies. Jadąc w karawanie, pełnimy rolę zmotoryzowanych Świętych Mikołajów, którzy bezustannie rzucają w wielotysięczny tłum darmowe gadżety – od czapeczek, przez breloczki i koszulki, po przekąski. Przez wiele godzin. Jak złapać darmowe gadżety? Dla kibiców złapanie takiego przedmiotu to punkt honoru i doskonała zabawa. Francuzi wynieśli to do rangi prawdziwej sztuki. Aby zachęcić osoby na pojazdach do rzutu dokładnie w ich kierunku, budują specjalne konstrukcje i malują gigantyczne tarcze z kartonów. Machają transparentami, przygotowują podbieraki, przebierają się w niesamowite stroje i z całych sił wykrzykuj…

FABRIC-KOLAZ-32-2-01388d7.jpg
width: 2700
height: 1800

To tutaj spoczywają królowie Francji. Nie przegap tego niezwykłego miasta, podróżując do Paryża
type: item
date: 2026-07-12T09:28:11.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: francja
subject: katedra
subject: miasta
subject: paryż
description: Saint-Denis to miasto, które przez stulecia odgrywało ważną rolę polityczną, religijną i gospodarczą. To tutaj znajduje się nekropolia francuskich monarchów, jeden z najważniejszych zabytków gotyckiej architektury, a także słynny stadion narodowy Francji. Dziś Saint-Denis bywa postrzegane przez pryzmat współczesnych wyzwań społecznych, ale jego znaczenie wykracza daleko poza stereotypy związane z przedmieściami Paryża. Dla osób zainteresowanych historią, architekturą i urbanistyką Saint-Denis stanowi jeden z najciekawszych punktów regionu Île-de-France.
encoded: Spis treści: Czym Saint-Denis wyróżnia się na tle paryskiej aglomeracji? Historia Saint-Denis – od rzymskiej osady do królewskiej nekropolii Zwiedzanie Saint-Denis – co warto zobaczyć? Czy warto odwiedzić Saint-Denis? Saint-Denis jest położone około 9 kilometrów na północ od centrum Paryża. Administracyjnie należy do departamentu Seine-Saint-Denis. Przez lata miejscowość rozwijała się jako samodzielny ośrodek miejski, choć jej losy były nierozerwalnie związane ze stolicą. Czym Saint-Denis wyróżnia się na tle paryskiej aglomeracji? Współcześnie Saint-Denis jest jednym z gęściej zaludnionych i najbardziej dynamicznych obszarów podparyskich. To przestrzeń silnie zurbanizowana, dobrze skomunikowana z centrum dzięki metru, kolei RER oraz tramwajom. Dla wielu mieszkańców aglomeracji pełni funkcję ważnego zaplecza mieszkaniowego i biznesowego. Miasto charakteryzuje się także wyjątkową różnorodnością kulturową. Widać to zarówno w strukturze społecznej, jak i w lokalnym handlu czy gastronomi. Historia Saint-Denis – od rzymskiej osady do królewskiej nekropolii Historia miasta sięga czasów rzymskich. W II wieku na tym obszarze istniała osada Catolacus, która prawdopodobnie była własnością galijsko-rzymskiego właściciela ziemskiego. Kluczowym momentem dla rozwoju miejscowości okazała się męczeńska śmierć świętego Dionizego (Denisa), pierwszego biskupa Paryża, który zginął około III wieku. Według tradycji został pochowany właśnie tutaj, a jego grób szybko stał się miejscem kultu i pielgrzymek. Wokół sanktuarium zaczęła rozwijać się osada, która z czasem przyjęła nazwę Saint-Denis. W VII wieku w mieście został pochowany król Dagobert. Zapoczątkowano w ten sposób wielowiekową tradycję grzebania francuskich monarchów w Saint-Denis. Przez kolejne stulecia miasto pozostawało głównym miejscem pochówku francuskich monarchów. W średniowieczu miasto rosło dzięki przywilejom handlowym i religijnemu znaczeniu. Ośrodek rozwijał się jako ważny punkt na mapie gospodarczej regionu. Szczególnie…

saint-denis-b51b2d6.jpg
width: 1800
height: 1200

Miasto umarłych w sercu Paryża. Ciekawostki na temat cmentarza Père-Lachaise
type: item
date: 2026-07-05T08:03:01.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: cmentarze
subject: francja
subject: paryż
subject: zwiedzanie
description: Paryski cmentarz Père-Lachaise jest najczęściej odwiedzaną nekropolią świata. Znajduje się na pagórkowatym wschodnim krańcu miasta i stanowi schronienie nie tylko dla zmarłych, ale też dla dzikich zwierząt. Słynie z historii o duchach, wampirach i miłości silniejszej niż śmierć. Co ciekawe, miejsce to zyskało zainteresowanie dzięki wielkiej akcji PR.
encoded: Spis treści: Jak zachęcić paryżan do wyboru nowego cmentarza? Miliony odwiedzających rocznie Opowieści z krypty Polski Père-Lachaise Père-Lachaise jest obecnie największym cmentarzem znajdującym się w obrębie Paryża oraz jedną z najbardziej znanych nekropolii świata. Jednak jego początki były skromne. Powstał, ponieważ na początku XIX wieku paryskie cmentarze przykościelne były tak przepełnione, że miastu groził poważny kryzys sanitarny. W 1804 roku prefekt Sekwany, Nicolas Frochot, ogłosił projekt nowej, świeckiej nekropolii, której wyznaczono miejsce poza granicami ówczesnego Paryża, na wzgórzu Ménilmontant we wschodniej części miasta. Teren ten należał wcześniej do jezuickiego domu rekolekcyjnego, któremu przewodził w XVII wieku ojciec François de la Chaise – spowiednik króla Ludwika XIV. To właśnie od niego pochodzi nazwa miejsca. Jak zachęcić Paryżan do wyboru nowego cmentarza? Projekt architektoniczny powierzono Alexandre’owi-Théodore’owi Brongniartowi. To on nadał cmentarzowi charakter romantycznego ogrodu angielskiego – z krętymi alejkami, wzgórzami, drzewami i malowniczymi widokami. Otwarcie nastąpiło 21 maja 1804 roku. Paryżanie byli jednak sceptyczni: nekropolia wydawała im się zbyt odległa od centrum, a pierwsze pochówki szły opornie. W pierwszym roku odbyło się zaledwie trzynaście pogrzebów. I wówczas władze miejskie wymyśliły pewien wybieg. W 1817 roku przeniesiono na Père-Lachaise szczątki kilku znanych i cenionych postaci – poety i dramatopisarza Molière’a, bajkopisarza Jeana de La Fontaine’a, a przede wszystkim słynnej pary kochanków z XII wieku – Heloizy i Abelarda. Ten zabieg marketingowy zdziałał cuda. Paryżanie ruszyli tłumnie na wzgórze, by oddać hołd swoim bohaterom, a pochówki zaczęły mnożyć się w zawrotnym tempie. Cmentarz rozrastał się kilkakrotnie. Dziś zajmuje powierzchnię blisko 44 hektarów, skupiając ponad 70 tysięcy grobowców. Miliony odwiedzających rocznie Père-Lachaise to miejsce o wyjątkowym charakterze – jest jednocześnie nekropoli…

pere-lachaise-471d416.jpg
width: 1800
height: 1200

Więziła własną córkę przez 25 lat. Blanche Monnier przeżyła przerażającą historię, która wstrząsnęła Francją
type: item
date: 2026-07-04T11:45:51.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Ludzie
subject: francja
subject: matka
subject: miłość
subject: więzienie
description: Przetrzymywana w zamknięciu przez 25 lat Blanche Monnier do dziś uchodzi za symbol bezwarunkowej, oddanej miłości. Mimo więziennych warunków, w których ta mieszkanka Poitiers spędziła niemal całe swoje życie, dziewczyna nigdy nie wyzbyła się swoich uczuć do gorzej usytuowanego Victora Calmiela. Ta tragiczna historia pokazuje ciemne strony matycznej kontroli. Matka Blanche, chcąc zaspokoić własne ambicje, zrujnowała życie córce.
encoded: Spis treści: Zwodniczy luksus Potworna kara Więzienne warunki w piekle Anonimowa pomoc Życie po piekle Mimo że od śmierci Blanche Monnier minął już ponad wiek, jej historia nadal zadziwia ludzi na całym świecie. Dziewczyna, która za swoją – w opinii matki – nieodpowiednią miłość musiała zapłacić życiem, była portretowana przez media, literaturę i sztukę, zarówno tę XX-wieczną, jak i współczesną. Nie ma się co dziwić, że losy zniewolonej kobiety nadal elektryzują – pokazują bowiem, jak cienka jest granica pomiędzy matczyną troską a szaloną chęcią kontroli. Zwodniczy luksus Spoglądając na dzieciństwo Blanche Monnier, trudno znaleźć powód, dla którego jej późniejsze losy mogłyby potoczyć się w tak tragiczny sposób. Ojciec dziewczyny, Charles-Émile Monnier, był wielokrotnie nagradzanym i cenionym profesorem retoryki oraz dziekanem Wydziału Literatury na Uniwersytecie w Poitiers. Matka zaś uchodziła za wpływową bywalczynię salonów, posiadającą liczne koneksje wśród francuskich elit. Blanche miała też starszego brata, Marcela, z którym dzieliła – jak podają niektóre źródła – szczęśliwe dzieciństwo. Dzieciństwo i młodość panny Monnier minęły w zgodzie z dworską etykietą. Konserwatywna rodzina zaszczepiła w arystokratce umiejętności towarzyskie oraz miłość do gry na fortepianie, którą regularnie umilała spotkania odbywające się w ich domu. Można powiedzieć, że Blanche miała tylko jedno zmartwienie – znalezienie odpowiedniego partnera. Uroda 20-letniej Francuzki oraz jej duża popularność sprawiały, że do panny ustawiały się kolejki potencjalnych kandydatów z całego Poitiers. Los chciał jednak, że serce Monnier zabiło mocniej do kogoś spoza salonów. Był to ubogi prawnik, Victor Calmiel, w którym Blanche zakochała się na zabój. Potworna kara Taki wybór córki w opinii matki nie odzwierciedlał statusu rodziny Monnier. Córka nie mogła przecież wyjść za kogoś, kto nie podoła wysokim wymogom finansowym i społecznym stawianym przez jej bliskich. Mimo sprzeciwów Blanche podjęła decyz…

FABRIC-KOLAZ-32-28-b627cce.jpg
width: 2813
height: 1875

Od zapomnianej groty do religijnego Disneylandu – fenomen uzdrowień w Lourdes
type: item
date: 2026-06-29T07:58:42.000Z
creator: Kahryn Hurlock
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: chrześcijaństwo
subject: francja
subject: katolicy
subject: kościół katolicki
subject: pielgrzymka
subject: religie
subject: wiara
description: Wiele miejsc pielgrzymkowych od tysięcy lat słynęło z cudownych uzdrowień, ale w Lourdes związek między wiarą a medycyną był chyba zawsze ważniejszy i budził spory gorętsze niż gdziekolwiek indziej. Z powodu napływu pielgrzymów to małe miasteczko, zagubione w dolinie u stóp Pirenejów, zyskało światową sławę. Dziś w tej trzynastotysięcznej miejscowości jest 350 hoteli oferujących 40 tysięcy łóżek, a co roku odwiedza ją 6 milionów pielgrzymów.
encoded: Kiedy w 1858 roku Marie-Bernarde Soubirous z Lourdes oświadczyła, że objawiła jej się Matka Boska, nie było to wydarzenie tak niezwykłe, jak można by sądzić. Młodzi ludzie, zwykle chłopskie dzieci, od stuleci doznawały objawień Najświętszej Panienki i dziewiętnastowiecznej Francji takie nadprzyrodzone zjawiska też nie były obce. Matka Boża objawiła się młodej zakonnicy w Paryżu w 1830 roku, a szesnaście lat później dwóm pastuszkom w La Salette na południowym wschodzie kraju. Gdy zatem Marie-Bernarde, nazywana Bernadette, powiedziała, że w jaskini Massabielle nad rzeką zobaczyła Najświętszą Panienkę, wielu chętnie jej uwierzyło. Objawienie Bernadette Czternastoletnia Bernadette, chorowita i niewykształcona, była córką bezrobotnego, który swego czasu kierował jednym z młynów w Lourdes, ale ostatnio mieszkał z żoną i dziećmi w wilgotnej i zapuszczonej piwnicy dawnego więzienia miejskiego. 11 lutego 1858 roku Bernadette zbierała z siostrą i koleżanką drewno na opał, gdy w jaskini pod miastem doznała pierwszego objawienia. Ukazała jej się kobieta w bieli otoczona bladą poświatą; w ręku trzymała różaniec i czyniła znak krzyża. Bernadette widziała ją wyraźnie, choć jej towarzyszki niczego nie zauważyły. Podczas kolejnych odwiedzin w jaskini dziewczynka znów ujrzała kobietę w bieli. Posługując się miejscowym dialektem, zjawa powiedziała jej, że w grocie należy zbudować kaplicę. W czasie dziewiątego objawienia Bernadette zaczęła kopać w ziemi i odkryła podziemne źródełko, a podczas szesnastego kobieta wyznała, że jest Niepokalanym Poczęciem. Zgadzało się to z katolickim dogmatem głoszącym, że Matka Boska od chwili swego poczęcia była wolna od grzechu pierworodnego, w którym rodzą się wszyscy ludzie. Trudne początki świętego miejsca W tym czasie Bernadette zyskiwała już zwolenników. Mimo to była atakowana przez prasę, miejscowa policja groziła jej aresztowaniem, a któregoś dnia, gdy wracała ze szkoły, jakaś kobieta uderzyła ją w twarz. Krytycy uważali ją za niepiśmienną histe…

shutterstock1495232777-57d73f2.jpg
width: 4352
height: 2904

6 niezwykłych jezior w Europie, które warto odkryć, zanim staną się popularne
type: item
date: 2026-06-28T11:46:05.000Z
creator: Duncan Craig
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: albania
subject: europa
subject: finlandia
subject: francja
subject: jeziora
subject: macedonia
subject: pomysł na wakacje
subject: słowenia
subject: szwajcaria
subject: wakacje
subject: wielka brytania
description: Nie trzeba jechać nad Como, ani stać w kolejce do najpopularniejszych punktów widokowych nad jeziorem Bled, by poczuć magię wakacji nad jeziorem. Tych sześć europejskich akwenów oferuje wszystko, czego szukamy latem: wodę, góry, naturę i przestrzeń.
encoded: Wakacje nad jeziorem mają w sobie niepodważalny urok: poranna mgła unosząca się nad wodą, długie kąpiele, niespieszne rejsy łodzią i sylwetki gór odbijające się w lustrzanej tafli. Wiele europejskich akwenów nie pozostaje jednak tajemnicą na długo. Na szczęście nasz kontynent skrywa mnóstwo mniej znanych alternatyw – od zasilanego wodami lodowcowymi słoweńskiego jeziora Bohinj po usiane urokliwymi cerkwiami jezioro Ochrydzkie w Macedonii Północnej. Jezioro Bohinj, Słowenia Poproś kogoś o wskazanie jeziora w Słowenii, a najpewniej usłyszysz „Bled”. To pocztówkowy klasyk z maleńką wysepką i kościołem pośrodku. Poproś o drugie, a prawdopodobnie zapadnie niezręczna cisza. To doskonała wiadomość dla tych, którzy zdążyli już poznać większą, dzikszą i równie piękną siostrę Bledu – Bohinj. Położone zaledwie 30 minut jazdy samochodem dalej, wygląda jak jezioro z dziecięcych marzeń: spokojna, krystalicznie czysta woda zasilana prosto z otaczających je gór, zalesione brzegi, zaciszne zatoczki i łagodnie opadające plaże. Można tu stać i po prostu zachwycać się widokiem, ale Bohinj to w równym stopniu żywy obraz, co naturalny plac zabaw. Tutejsze centra aktywności i wypożyczalnie sprzętu zaspokoją potrzeby każdego – od wędrowców, wspinaczy i grotołazów po kolarzy górskich oraz miłośników kajaków czy desek SUP. Liczący sobie ponad 11 kilometrów szlak wokół brzegu zachwyca, szczególnie na odcinku biegnącym wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża. Najbardziej satysfakcjonujące widoki gwarantują jednak górskie ścieżki pnące się w górę z trzech stron jeziora. Ambitni piechurzy mogą ruszyć na zachód, mijając potężną kaskadę wodospadu Savica i kierując się ku położonemu kilkaset metrów wyżej płaskowyżowi Komna (jeśli zostaniesz na noc w tutejszym schronisku, o poranku powita cię wschód słońca odbijający się w tafli jeziora). Łatwiejszy szlak zatacza pętlę wokół szczytu Vogar w północno-wschodnim narożniku, prowadząc do spektakularnego punktu widokowego, który służy jako rampa startowa dla…

sekretne-jeziora-Europy-e0597e4.png
width: 2160
height: 1440

Owernia wyrosła z ognia i bazaltu. To miejsce, gdzie historia wciąż jest żywa
type: item
date: 2026-06-20T07:59:01.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: francja
subject: wulkany
subject: zabytki
description: Owernia to bez wątpienia jeden z najpierwotniejszych obszarów na mapie współczesnej Europy. Region, w którym dynamika procesów geologicznych sprzed milionów lat spotyka się z nienaruszoną ciągłością tradycji pasterskich i rzemieślniczych, definiuje tożsamość środkowej Francji jako krainy wygasłych wulkanów, bazaltowych płaskowyżów i głębokich dolin rzecznych. Jakie atrakcje skrywa to niezwykłe miejsce? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Kraina wulkanów w sercu Francji Od Galów do ery przemysłowej Turystyka w Owernii Owernia stanowi unikatowy model symbiozy między dziedzictwem geologicznym, historią społeczną a nowoczesną gospodarką, opartą na zrównoważonej turystyce. Pozostaje przy tym miejscem, które wciąż oferuje „oddech” od zatłoczonej, pędzącej Europy. Kraina wulkanów w sercu Francji Owernia rozciąga się w centralnej części Francji. Historyczną krainę tworzą 4 departamenty, z których każdy cechuje się unikatowym profilem gospodarczym, historycznym i krajobrazowym. Są to: Allier, Cantal, Haute-Loire, Puy-de-Dôme. Obecnie historyczna Owernia stanowi część regionu administracyjnego Auvergne-Rhône-Alpes. Geografia i geomorfologia Geografia regionu jest zdominowana przez Masyw Centralny – stary masyw hercyński, który uległ „odmłodzeniu” przez intensywną aktywność wulkaniczną w okresach neogenu i czwartorzędu. Tamtejsza rzeźba terenu jest wynikiem działania sił endogenicznych (wulkanizmu i ruchów tektonicznych) i procesów egzogenicznych (erozji lodowcowej i fluwialnej). Północna część Owerni, departament Allier, to kraina łagodnych wzgórz i rozległych dolin rzecznych, gdzie Allier i Loara wiją się wśród żyznych pól uprawnych. Im dalej na południe, tym krajobraz staje się surowszy. W samym centrum wznosi się Chaîne des Puys – pasmo około 80 wygasłych wulkanów ułożonych w linii o długości ponad 32 kilometrów. Dalej na południowy zachód znajdują się Monts Dore z najwyższym szczytem regionu, Puy de Sancy (1886 m n.p.m.), i Monts du Cantal, będące pozostałością po gigantycznym stratowulkanie o średnicy blisko 70 kilometrów. Południowo-wschodnia część, Velay, cechuje się twardymi rdzeniami wulkanicznymi, pozostałymi po erozji miększych skał otaczających. To właśnie ten czynnik nadaje miastu Le Puy-en-Velay jego niemal nierealny, pionowy profil. Od Galów do ery przemysłowej Historię Owerni kształtowała jej topografia. Surowe góry zapewniały schronienie już w najdawniejszych czasach, a żyzne gle…

owernia-9d4893e.jpg
width: 2133
height: 1200

Mona Lisa przeprowadza się do nowego domu. Będzie można ją zobaczyć bez odwiedzania Luwru
type: item
date: 2026-05-20T13:30:27.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: francja
subject: luwr
subject: mona lisa
description: Najsłynniejszy obraz świata opuszcza dotychczasową salę. Francuskie Ministerstwo Kultury właśnie ogłosiło wybór architektów, którzy zaprojektują dla arcydzieła Leonarda da Vinci zupełnie nową, autonomiczną przestrzeń. Zmiana ta ma rozwiązać jeden z największych problemów współczesnego muzealnictwa – paraliżujący tłum.
encoded: Ogłoszenie to wywołało ogromne poruszenie w świecie sztuki, choć wymaga małego sprostowania: wbrew niektórym teoriom, Mona Lisa wcale nie opuszcza Luwru. Arcydzieło nadal pozostanie w historycznym kompleksie, jednak rewolucja polega na tym, że turyści będą mogli je podziwiać bez konieczności zwiedzania reszty muzeum. Luwr, będący najchętniej odwiedzaną instytucją tego typu na świecie, zmaga się obecnie z bezprecedensowym kryzysem logistycznym i infrastrukturalnym. W ciągu ostatnich miesięcy muzeum ucierpiało z powodu zuchwałej kradzieży klejnotów koronnych oraz serii zalań, które uszkodziły setki eksponatów. Projekt nazwany przez prezydenta Emmanuela Macrona „Nowym Renesansem” ma pochłonąć nawet miliard dolarów i trwale odmienić oblicze Paryża. Prywatna kawalerka dla wyjątkowej damy Sala, w której obecnie wisi dzieło Leonarda da Vinci, jest codziennie miejscem dantejskich scen. Jak podają francuskie media, każdego dnia przed niewielkim portretem tłoczy się średnio 20 tys. odwiedzających, co uniemożliwia jakąkolwiek kontemplację sztuki i generuje gigantyczny zator w innych galeriach. Rozwiązaniem ma być zupełnie nowa, dedykowana przestrzeń wystawiennicza o powierzchni około 3000 metrów kwadratowych. Ta ogromna prywatna galeria zostanie w całości poświęcona Monie Lisie oraz historii jej powstania i sekretom samego da Vinci. Dzięki osobnemu wejściu turyści nastawieni wyłącznie na zobaczenie słynnego uśmiechu nie będą musieli mieszać się z tłumem zwiedzających pozostałe skrzydła Luwru. Wielka rewolucja „Wielkiej Kolumnady” Zwycięską koncepcję architektoniczną przygotowało nowojorskie biuro Selldorf Architects we współpracy z paryskim Studios Architecture. Pokonali oni ponad setkę konkurentów z całego świata. Ich projekt skupia się na spektakularnej przebudowie placu przed tzw. Wielką Kolumnadą – wschodnią, XVII-wieczną fasadą pałacu. Plan zakłada stworzenie harmonijnego połączenia tkanki miejskiej z muzeum poprzez wprowadzenie nowej zieleni, ścieżek spacerowych oraz dwó…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-05-20T103852.016-20218d4.jpg
width: 2700
height: 1800

Turyści coraz częściej wybierają pociągi. Te trasy są absolutnym hitem Europy
type: item
date: 2026-05-16T08:37:01.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: francja
subject: pociągi
subject: transport
description: Rosnące ceny paliw i coraz większa niepewność związana z sytuacją geopolityczną sprawiają, że wielu Europejczyków zaczyna szukać alternatywy dla podróży samochodem i samolotem. Na popularności ponownie zyskuje kolej, która dla części turystów staje się nie tylko tańszym, ale również wygodniejszym i spokojniejszym sposobem przemieszczania się między europejskimi miastami i regionami.
encoded: Europa od lat uchodzi za jeden z najlepiej skomunikowanych kolejowo kontynentów świata, a rozbudowana sieć połączeń sprawia, że podróż pociągiem często pozwala dotrzeć bezpośrednio do centrów największych miast. Coraz więcej osób wybiera kolej również ze względu na komfort, brak limitów dotyczących bagażu czy możliwość podziwiania krajobrazów podczas podróży. Szczególnym zainteresowaniem cieszą się m.in. trasy prowadzące przez Alpy, wybrzeża Morza Śródziemnego i najpiękniejsze regiony Francji, Włoch, Szwajcarii czy Niemiec. Które połączenia obecnie biją zatem rekordy popularności i są uznawane za jedne z najbardziej malowniczych w Europie? Francja dominuje w Europie. Te trasy kolejowe biją rekordy popularności Najnowsza analiza platformy Rome2Rio pokazuje, że Francja stała się najważniejszym kolejowym węzłem Europy i zdecydowanym liderem wśród najczęściej wyszukiwanych tras transgranicznych na świecie. Zdaniem autorów raportu wynika to przede wszystkim z bardzo dobrze rozwiniętej sieci szybkiej kolei oraz dogodnych połączeń z Wielką Brytanią, Hiszpanią, Belgią i innymi państwami Europy Zachodniej. Coraz więcej podróżnych uznaje pociągi za wygodniejszą alternatywę dla lotów, szczególnie na krótszych dystansach, gdzie czas dojazdu na lotnisko, odpraw i kontroli bezpieczeństwa często wydłuża całą podróż bardziej niż sam przejazd koleją. Największą popularnością cieszy się trasa Londyn-Paryż obsługiwana przez Eurostar. W ciągu ostatniego roku połączenie wygenerowało ponad 4 miliony wyszukiwań, stając się najczęściej sprawdzaną trasą kolejową na świecie. Podróż trwa niewiele ponad dwie godziny i pozwala pasażerom dotrzeć bezpośrednio z londyńskiego St Pancras do centrum Paryża bez konieczności korzystania z lotniska. Drugie miejsce zajęło połączenie Barcelona-Lyon z wynikiem przekraczającym 3,8 miliona wyszukiwań. Trasa prowadząca między Hiszpanią a południowo-wschodnią Francją trwa około pięciu godzin i dla wielu turystów okazuje się bardziej praktyczna niż podróż samol…

pociagi-84b445d.jpg
width: 1536
height: 1024

Powstał ranking najlepszych parków rozrywki na świecie. Nieoczywisty tryumf nowoczesnych technologii
type: item
date: 2026-05-10T11:44:21.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: francja
subject: parki rozrywki
description: Największa platforma turystyczna świata opublikowała najnowsze zestawienie najlepiej ocenianych parków rozrywki. Tegoroczny ranking przynosi spore zaskoczenia, detronizując legendarny Disneyland na rzecz innowacyjnego, francuskiego kompleksu Futuroscope. Sprawdź, które miejsca podbiły serca turystów w 2026 roku i gdzie najbliżej polskiej granicy szukać rozrywki na światowym poziomie.
encoded: Mimo że zabawa w parkach rozrywki nie przypada każdemu turyście do gustu, z każdym rokiem kolejne tego typu miejsca cieszą się tłumami zadowolonych odwiedzających. Entuzjaści kolejek górskich, karuzeli i zjeżdżalni liczą nie tylko na wyjątkowe emocje, ale i na bajkowy klimat, który stoi za tymi ekstremalnymi atrakcjami. W głos fanów szybkiej jazdy wsłuchała się największa na świecie platforma turystyczna, która stworzyła ranking najlepszych parków rozrywki. Dla wielu z nich nie trzeba opuszczać Europy. Park w 3D Ranking został stworzony na podstawie opinii użytkowników platformy Tripadvisor. Według odwiedzających najlepszym parkiem rozrywki na świecie okazał się francuski Futuroscope. Co sprawia, że kompleks położony niedaleko Poitiers wyróżnia się na tle konkurencji? Przede wszystkim innowacyjne podejście do parkowych atrakcji. Oczywiście w lunaparku znajdziemy klasyczne elementy, takie jak rollercoastery czy karuzele, jednak to nie one są głównym powodem wizyty w tym wyjątkowym miejscu. Właściciele postawili na doznania cyfrowe zamiast rzeczywistych. Zamiast wsiadać do tradycyjnego wagonika kolejki górskiej, w Futuroscope trafiamy do zaawansowanej sali kinowej, która przenosi nas w zupełnie inny świat. Technologia 3D, ruchome fotele, a nawet kręcąca się podłoga sprawiają, że emocje mogą być tu intensywniejsze niż na klasycznym rollercoasterze. Prawdziwą perłą w koronie parku jest atrakcja zatytułowana „Łowcy Tornad”. Wchodząc do pawilonu, w którym odbywa się pokaz, wcielamy się w rolę poszukiwaczy trąb powietrznych, pragnących za wszelką cenę dotrzeć do samego oka cyklonu. Po zajęciu miejsc rozpoczyna się zawrotna przygoda: symulacja zjawisk atmosferycznych jest tak realistyczna, że u wielu gości wywołuje autentyczne zawroty głowy. Futuroscope prezentuje zupełnie nowe oblicze rozrywki. Internauci docenili to nowatorskie i skuteczne wykorzystanie technologii, która staje się fascynującą alternatywą dla tradycyjnych atrakcji znanych z typowych wesołych miasteczek. E…

shutterstock2693793891-07ba7d7.jpg
width: 4760
height: 3570

Zagłada budowniczych megalitów. DNA ujawnia prawdę o wielkim kryzysie w Europie
type: item
date: 2026-04-22T06:59:18.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: francja
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
description: Około 5000 lat temu w Europie Zachodniej doszło do gwałtownego kryzysu demograficznego, który na wieki zmienił jej oblicze. Najnowsze badania DNA ujawniają skalę tego zapomnianego epizodu. Dawni budowniczowie potężnych megalitów zostali niemal całkowicie zastąpieni przez przybyszów z południa.
encoded: Neolit był w Europie czasem wielkich zmian i rolniczej rewolucji. Ludzie zaczęli wtedy wznosić potężne megalityczne grobowce, które do dziś budzą podziw. Jednak około 3000 roku p.n.e. w Europie Północnej i Zachodniej doszło do zagadkowego załamania. Liczba ludności nagle spadła, a rozwój społeczności wyhamował. Naukowcy nazywają to zjawisko „upadkiem neolitycznym”. Przez lata przyczyny tego kryzysu pozostawały tajemnicą. Nowoczesne analizy genetyczne dają nam jednak nowe, precyzyjne narzędzia do jej rozwiązania. Zagadka grobowca w Bury Badacze z Uniwersytetu w Kopenhadze i innych instytucji skupili się na grobowcu w Bury. Znajduje się on około 50 kilometrów na północ od Paryża. Jest to zbiorowe miejsce pochówku. Przeanalizowano w nim szczątki aż 132 osób pod względem genetycznym, a wyniki opublikowano na łamach „Nature Ecology & Evolution”. Okazało się, że grobowiec był używany w dwóch głównych fazach. Pierwsza trwała do około 3100 roku p.n.e. Potem nastąpiła długa przerwa, po której do grobowca ponownie wkładano kolejnych zmarłych. To właśnie ta przerwa stała się kluczem do zrozumienia losów dawnych mieszkańców Europy Zachodniej. Wielka wymiana genetyczna Wyniki badań DNA przyniosły wyjaśnienie kryzysu około 3000 roku p.n.e. Okazało się, że ludzie z obu faz wykorzystania grobowca nie byli ze sobą spokrewnieni. Można zatem wywnioskować, że w rejonie dzisiejszego Paryża nastąpiła gwałtowna i niemal całkowita wymiana ludności. – Widzimy wyraźną przerwę genetyczną między tymi dwoma okresami – mówi dr Frederik Valeur Seersholm, adiunkt w Globe Institute na Uniwersytecie Kopenhaskim i jeden z głównych autorów badania. – Wcześniejsza grupa przypomina populacje rolnicze z epoki kamienia z północnej Francji i Niemiec, podczas gdy późniejsza wykazuje silne powiązania genetyczne z południową Francją i Półwyspem Iberyjskim – wskazuje Valeur. Wygląda na to, że nowi przybysze pojawili się w regionie Paryża około 2900 roku p.n.e. Wypełnili oni próżnię po populacji, która zniknęła…

megality-87603d0.jpg
width: 1575
height: 1050

XV-wieczny obraz skrywał tajemnicę. Dostrzeżono na nim jedno z najstarszych kamiennych narzędzi świata
type: item
date: 2026-04-03T11:00:48.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: francja
subject: malarstwo
subject: prehistoria
subject: średniowiecze
subject: sztuka
subject: Wolny czas
description: Naukowcy odkryli na XV-wiecznym obrazie religijnym jedno z najstarszych narzędzi kamiennych świata. Pięściak, bo tak określają go archeolodzy, symbolizuje ukamienowanie – ale jak trafił na malowidło?
encoded: W tym artykule: Dyptyk z Melun Zagadkowy kamień Pięściak czy coś innego. Specjalistyczne analizy Technika wykonania pięściaka Pięściaki to obustronnie obrobione narzędzia kamienne o migdałowatym kształcie. Najstarsze mają nawet ponad 2 miliony lat. Narzędzia o podobnej formie wykonywane były przez większą część pradziejów, przez różnych przodków człowieka. Jak to możliwe, że taki przedmiot znalazł się na obrazie religijnym sprzed kilkuset lat? Dyptyk z Melun Dyptyk z Melun jest określany również jako Madonna z Dzieciątkiem wśród Aniołów lub Dyptyk Etienne'a Chevaliera. Wykonał go malarz francuski, Jean Fouquet w połowie XV wieku. Dzieło powstało na zlecenie skarbnika i sekretarza króla Karola VII, Stefana Chevaliera. Najpierw znajdowało się w kościele Dziewic w Melun we Francji nad grobem Agnès Sorel, metresy Karola VII. Obecnie lewy panel dzieła znajduje się w berlińskiej Galerii Malarstwa (niem. Gemäldegalerie) w Niemczech, a prawy w belgijskiej Antwerpii. Na lewym panelu widoczne są dwie postaci. Po lewej stronie klęczy donator – Chevalier, w czerwonej tunice. Tuż obok niego jest jego patron, św. Stefan. Święty w lewej ręce ma Biblię. Na niej znajduje się kamień symbolizujący jego ukamienowanie. Z tyłu głowy świętemu spływa krew z zadanej mu śmiertelnej rany. Zagadkowy kamień Kamień nie wygląda jednak jak typowy nieobrobiony otoczak. Dlatego zaintrygował naukowców. Zwrócił na niego uwagę prof. Steven Kangas, starszy wykładowca na Wydziale Historii Sztuki w Dartmouth w USA. Miał przeczucie, że to nie był zwykły kamień. – Znałem malarstwo Fouqueta od lat i zawsze myślałem, że kamienny obiekt wygląda jak prehistoryczne narzędzie. Miałem z tyłu głowy poczucie, by zająć się tą sprawą w przyszłości – powiedział Kangas. W 2021 roku Kangas wziął udział w seminarium w Dartmouth na temat stanowiska Isimila w Tanzanii, które słynie z pięściaków. Wykład wygłosił stypendysta Montgomery Charles Musiba, profesor antropologii na Uniwersytecie Colorado-Denver i ekspert ds. pochod…

obraz-17c053c.png
width: 2160
height: 1440

Najpiękniejszy dach w Paryżu? Zobacz, dlaczego ten dom towarowy zachwyca bardziej niż muzea
type: item
date: 2026-03-29T12:28:31.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: francja
subject: moda
subject: paryż
subject: sklepy
subject: sztuka
description: Galeria Lafayette wykracza poza swoją pierwotną funkcję. Nie jest wyłącznie domem towarowym, lecz przestrzenią o dużym znaczeniu architektonicznym i historycznym, w którym moda i zakupy stają się znaczącym doświadczeniem. Od ponad wieku współtworzy wizerunek francuskiej stolicy, przyciągając zarówno miłośników luksusu, jak i tych, którzy chcą zobaczyć Paryż z wyjątkowej perspektywy.
encoded: Spis treści: Od małej pasmanterii do symbolu luksusu Architektura i słynna kopuła Galerii Lafayette Taras widokowy Galerii Lafayette – Paryż z ósmego piętra domu towarowego Czym wyróżnia się Galeria Lafayette? Historia, jaką przeszła Galeria Lafayette, to opowieść o wizji, odwadze i wyczuciu zmieniających się gustów. Pod koniec XIX wieku dwóch kuzynów, Théophile Bader i Alphonse Kahn, otworzyło w Paryżu niewielką pasmanterię. Skromny sklep na rogu La Fayette i Chaussée-d’Antin miał zaledwie kilkadziesiąt metrów kwadratowych. Jednak ambicje właścicieli były znacznie większe niż jego powierzchnia. Od małej pasmanterii do symbolu luksusu W kolejnych latach przedsiębiorcy stopniowo wykupywali sąsiednie budynki przy bulwarze Haussmanna, tworząc coraz większą przestrzeń handlową. Od początku twórcy postawili na innowacyjność i sztukę w przestrzeni handlowej. Kluczowym momentem okazała się decyzja o połączeniu zakupionych kamienic w jedną, spójną architektonicznie całość. Już na początku XX wieku dom towarowy nie ograniczał się wyłącznie do sprzedaży. Stał się przestrzenią spektakularnych wydarzeń, które przyciągały uwagę całego Paryża, a niekiedy nawet całej Francji. Jednym z najbardziej symbolicznych momentów było lądowanie w 1919 roku na dachu budynku francuskiego pilota Jules’a Védrine’a. Wydarzenie to pokazywało ono ambicję łączenia handlu z widowiskiem, nowoczesnością i duchem epoki. W latach 60. młodzi projektanci zaczęli prezentować tu swoje kolekcje prêt-à-porter (odzież dostępną od ręki), co umocniło pozycję domu towarowego jako przestrzeni otwartej na nowe nazwiska i świeże idee. Dziś pod nazwą Galeria Lafayette kryje się także największa europejska sieć luksusowych domów towarowych pod względem liczby sklepów, a jej paryski flagowy budynek pozostaje symbolem elegancji i francuskiej sztuki życia. Architektura i słynna kopuła Galerii Lafayette To, co wyróżnia Galerię Lafayette na tle innych domów towarowych, to nie tylko oferta, lecz przede wszystkim architektura…

lafayette-29b15e7.jpg
width: 1797
height: 1200

Paryż z nowej perspektywy. Na słynną budowlę wrócił najwyższy miejski most we Francji
type: item
date: 2026-03-26T07:51:48.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: francja
subject: paryż
subject: wieża eiffla
subject: zwiedzanie
description: Paryż otwiera nową atrakcję, która pozwoli spojrzeć na najsłynniejszą budowlę Francji z kompletnie nowej perspektywy. „Vertigo of the Tower” to unikatowa trasa widokowa ulokowana na wysokości 60 metrów. Turyści już drugi raz mogą podziwiać Wieżę Eiffla, „wisząc” nad ziemią.
encoded: Mogłoby się wydawać, że słynna Wieża Eiffla nie kryje już przed nami żadnych tajemnic. Paryska budowla jest jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych na świecie, którą co roku odwiedzają miliony osób. Nowa trasa widokowa pozwala jednak spojrzeć na ten unikatowy budynek z kompletnie innej perspektywy. Znajdując się 60 metrów nad ziemią, możemy poznać wieżę od zupełnie nowej strony, co gwarantuje doznania na granicy strachu i zachwytu. Ponowne otwarcie trasy w powietrzu Turyści po raz kolejny będą mogli skorzystać z najwyższego miejskiego mostu we Francji, który powraca na pierwsze piętro Wieży Eiffla. Atrakcja, mająca swoją premierę w zeszłym roku, na tyle podbiła serca odwiedzających, że dwanaście miesięcy później ponownie pojawia się na słynnej konstrukcji. Tym razem wyjątkowej trasie widokowej towarzyszyć będzie wiosenny taras, zapewniający gościom chwilę oddechu z widokiem na przepiękną panoramę stolicy. Widok z dreszczykiem emocji Trasa „Vertigo of the Tower” została zawieszona pomiędzy wschodnim a zachodnim filarem wieży. Długość przejścia wynosi 40 metrów, w trakcie których spacerowicze mogą podziwiać zarówno misterną konstrukcję „Żelaznej Damy”, jak i cały Paryż. Podniebny pomost został wykonany z wielowarstwowej siatki zawierającej ponad 25 000 oczek, co zapewnia zwiedzającym pełne bezpieczeństwo. Choć spacer nad przepaścią budzi silne emocje, konstrukcja jest niezwykle solidna i w pełni zabezpieczona. Mimo to „Vertigo of the Tower” nie jest dostępne dla dzieci poniżej 3. roku życia, a osobom z silnym lękiem wysokości zaleca się ostrożność przy podejmowaniu decyzji o wejściu. Jak korzystać z podniebnej trasy? Rezerwacja miejsca na „Vertigo of the Tower” jest banalnie prosta. Wystarczy odnaleźć Pawilon Ferrié na pierwszym poziomie wieży i za pomocą smartfona zarejestrować się przez kod QR. System pozwala wybrać dogodny slot czasowy w ramach najbliższej godziny, a do listy warto od razu dopisać całą swoją grupę. Należy jednak pamiętać, że ze względów …

shutterstock2552452809-8866da8.jpg
width: 5947
height: 3965

Ryzyko tsunami na Morzu Śródziemnym: dlaczego Nicea i inne miasta Lazurowego Wybrzeża muszą przygotować się na ewakuację?
type: item
date: 2026-03-13T12:13:51.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: francja
subject: morze
subject: morze śródziemne
subject: tsunami
subject: zagrożenia
description: W naszej wyobraźni tsunami to problem, który dotyka wyłącznie regiony Oceanu Spokojnego i Indyjskiego – a my, w Europie, nie mamy się o co martwić. To nieprawda: w przeszłości – wcale nie tak dawno temu – fale tsunami uderzały w północno-zachodnie wybrzeże Morza Śródziemnego. Naukowcy ostrzegają, że na 100 proc. w ciągu najbliższych lat dojdzie do kolejnego, a miasta wybrzeża przygotowują się na tę katastrofalną ewentualność.
encoded: UNESCO ostrzega, że w ciągu najbliższych 30 lat na Morzu Śródziemnym niemal na pewno wystąpi tsunami o wysokości przynajmniej jednego metra. Lazurowe Wybrzeże, w tym Nicea, to jeden z najbardziej narażonych obszarów w Europie. Zagęszczenie ludności i turystów dodatkowo znacznie zwiększa potencjalną liczbę poszkodowanych. Czym jest tsunami i czy może być groźne też w Europie? Tsunami (z japońskiego: „fala portowa”) to seria dużych morskich fal wywołanych najczęściej przez podwodne trzęsienia ziemi, osuwiska czy erupcje wulkanów. Są dużo groźniejsze niż fale powstające pod wpływem wiatru, bo rozprzestrzeniają się z ogromną prędkością i niosą olbrzymią ilość energii. Na samym morzu nie wyglądają jednak zbyt spektakularnie – gwałtownie rosną dopiero wtedy, gdy zbliżają się do płytkich wód przybrzeżnych. Przez swój ogrom i zasięg wdzierają się daleko w głąb lądu z wielką siłą, powodując szybkie i nieoczekiwane zalania. Charakterystyczne dla tsunami jest także to, że pierwsza fala rzadko jest największa – kolejne mogą być znacznie wyższe i silniejsze, a seria uderzeń potrafi trwać nawet kilkadziesiąt minut. Ciśnienie wywierane przez takie fale na infrastrukturę wybrzeża osiąga kilka ton na metr kwadratowy. Dlaczego Nicea powinna być gotowa na tsunami? Tsunami na Morzu Śródziemnym nie są wyłącznie teorią czy przykrą ewentualnością. W przeszłości fale uderzały w wybrzeże Francji ponad 20 razy. Historyczne tsunami w Nicei w 1979 roku zabiło 8 osób i spowodowało poważne zniszczenia. Źródłem zagrożenia mogą być zarówno podmorskie trzęsienia ziemi (np. w okolicach Algierii lub Ligurii), jak i podwodne osuwiska tuż przy wybrzeżu. Fale mogą dotrzeć do Nicei nawet w ciągu 10 minut, co ogranicza skuteczność klasycznych systemów ostrzegania. Francja ma jednak swoje sposoby. Gotowość i plany ewakuacji Nicea wdrożyła nowoczesny system ostrzegania (Cenalt, FR-Alert) i wyznaczyła strefy zagrożenia: do 200 metrów od morza oraz do wysokości 5 metrów n.p.m. Opracowano szybkie trasy ewakuac…

FABRIC-KOLAZ-32-86-e24c64f.jpg
width: 2700
height: 1800

Starożytny traktat Archimedesa odnaleziony. Skrywał się pod średniowiecznymi modlitwami
type: item
date: 2026-03-11T08:28:47.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: francja
subject: grecja
subject: matematyka
subject: pergamin
subject: starożytność
description: Średniowieczny recykling nie zdołał całkowicie wymazać geniuszu starożytności. Po latach poszukiwań odnaleziono jedną z trzech brakujących kart słynnego dzieła starożytnego matematyka, Archimedesa, ale pokrytą chrześcijańskimi modlitwami. Nowe metody badawcze pomogą ujawnić kolejne fragmenty starożytnego dzieła.
encoded: Archimedes z Syrakuz był jednym z największych umysłów antyku. Jego traktaty przetrwały wieki, ale w postaci kopii. Ale nawet te dokumenty nie zawsze były traktowane z należytym im szacunkiem. Ta historia dotyczy jednego z nich. Niełatwe losy starożytnych ksiąg Archimedes żył w III wieku p.n.e. Jednak jego dzieła zachowały się tylko dzięki skrybom, którzy kopiowali je w kolejnych wiekach. Zachowały się w tzw. palimpseście Archimedesa, który powstał w X wieku w Konstantynopolu, czyli dzisiejszym Stambule. W nim zawarte są dzieła starożytnego matematyka, w tym słynne „O ciałach pływających”. To właśnie w nim zawarte jest prawo Archimedesa, określające siłę wyporu jako ciężar cieczy wypartej przez ciało. Według legendy Archimedes w czasie kąpieli w wannie zauważył, że ilość wody wypływającej z wanny odpowiadała objętości ciała zanurzanego w wodzie. Wówczas miał z niej wyskoczyć z okrzykiem Eureka!, czyli „znalazłem”. A czym jest „palimpsest”? W ten sposób określa się manuskrypt powstały na wcześniej już zapisanych pergaminach. W średniowieczu pergamin, wykonany ze skóry zwierzęcej, był towarem luksusowym. Gdy mnisi potrzebowali miejsca na nowe teksty modlitewne, po prostu zeskrobywali stare teksty. Taki los spotkał też kopię dzieł Archimedesa. Zaginiona strona starożytnego dzieła Na początku XX wieku badacz Johan Ludvig Heiberg uwiecznił palimpsest Archimedesa na fotografiach. Był to ostatni moment, kiedy świat widział księgę w całości. Potem losy rękopisu stały się burzliwe. W 1996 roku francuskie Ministerstwo Kultury pozwoliło na sprzedaż manuskryptu prywatnemu kolekcjonerowi. Zanim jednak cenny zabytek trafił do Walters Art Museum w Baltimore, przeszedł przez wiele rąk. W trakcie tych wędrówek trzy strony gdzieś przepadły. Przez lata naukowcy mogli badać te konkretne fragmenty palimpsestu tylko analizując czarno-białe zdjęcia Heiberga z początku XX wieku. Brakujące strony stały się celem poszukiwań historyków. Co skrywa odkryta pergaminowa stronica? Sytuacja zmienił…

archimedes-41ea539.png
width: 1800
height: 1200

Rewolucja w zagłębiu francuskiej sztuki naskalnej. Pradziejowy żubr i maska „przemówiły”
type: item
date: 2026-03-10T10:22:18.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: francja
subject: malowidła naskalne
subject: paleolit
subject: pradzieje
subject: sztuka
description: Datowanie malowideł naskalnych z rejonu Dordogne, gdzie odkryto słynną jaskinię Lascaux, przez lata opierało się przede wszystkim na analizach stylistycznych. Teraz naukowcy sięgnęli po spektroskopię odbiciową i spektroskopię Ramana, by sprawdzić skład pradawnych barwników. Wynik okazał się przełomowy, bo w części malowideł wykryto obecność węgla. Ten składnik umożliwia osadzenie tych dzieł na osi czasu.
encoded: Region Dordogne w południowo zachodniej Francji to prawdziwe serce pradawnej sztuki jaskiniowej. Znajdują się tam tysiące malowideł naskalnych wykonanych tysiące lat temu. Poważny problem stanowi jednak precyzyjne określenie wieku tych pradziejowych arcydzieł. Naukowcy znaleźli na to sposób. W poszukiwaniu węgla Zespół badaczy pod kierunkiem prof. Iny Reiche z francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS) opublikował właśnie na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „PNAS” ważny artykuł dotyczący wieku malowideł naskalnych z obszaru Dordogne. Przez długi czas panowało przekonanie, że tamtejsze malowidła wykonano wyłącznie z barwników mineralnych. Artyści mieli używać tlenków żelaza i manganu, które nadawały dziełom barwy czerwone, żółte i czarne. Problem polega na tym, że minerały nie zawierają węgla drzewnego. A ich wydatowanie możliwe byłoby tylko w przypadku takiej organicznej domieszki. Dlatego badacze zaczęli wnikliwie analizować malowidła w ich poszukiwaniu. Bardzo stare malowidła. Ale jak stare? W regionie Drodogne znajduje się m.in. słynna jaskinia Lascaux, znana z przepięknie wykonanych wizerunków zwierząt. Ale podobnych grot jest więcej, dlatego obszar ten znalazł się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Wiek malowideł z reguły był określany na około 18 000–16 000 lat na podstawie analiz stylistycznych i porównania do innych wytworów sztuki paleolitycznej. Francuscy badacze postanowili zweryfikować to datowanie. Nowe technologie przynoszą niespodziewane wyniki Wszystko zmieniło się, gdy naukowcy zastosował nowoczesne metody obrazowania. Użyli spektroskopii odbiciowej (RIS) oraz spektroskopii Ramana. Ku zaskoczeniu wszystkich, urządzenia wykryły obecność węgla w niektórych malowidłach. To była sensacja, ponieważ wcześniej sądzono, że w tym regionie nie używano węgla drzewnego jako składnika pradziejowej „farby”. Odkryty barwnik to prawdopodobnie pozostałości spalonego drewna, które idealnie nadaje się do badań radiowęglowych. Byk i maska prze…

FABRIC-KOLAZ-32-57e407c.jpg
width: 1575
height: 1050

Najstarszy most w Paryżu przejdzie spektakularną metamorfozę. Zamieni się w ogromną grotę
type: item
date: 2026-03-10T09:37:33.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: artyści
subject: francja
subject: grota
subject: mosty
subject: paryż
subject: sztuka
description: Już wkrótce najstarszy most w Paryżu zmieni się w niezwykłą, monumentalną grotę. Instalacja zatytułowana „La Caverne du Pont Neuf” przekształci historyczną przeprawę nad Sekwaną w artystyczną przestrzeń przypominającą skalną jaskinię. Projekt będzie jednocześnie hołdem dla słynnej instalacji stworzonej przez artystyczny duet Christo i Jeanne-Claude, którzy w 1985 roku „opakowali” ten most w złocisty materiał. Nowa realizacja ma zapewnić mieszkańcom i turystom wyjątkowe doświadczenie – co ważne, dostępne dla wszystkich bezpłatnie.
encoded: Paryż od dekad pozostaje jedną z najważniejszych europejskich stolic sztuki współczesnej, w której przestrzeń publiczna często staje się miejscem spektakularnych projektów artystycznych. W ostatnich latach świat obiegły zdjęcia monumentalnej instalacji na Łuku Triumfalnym, przygotowanej według koncepcji Christo i Jeanne-Claude. Teraz francuska stolica zapowiada kolejne wydarzenie tego typu. W czerwcu 2026 roku na moście Pont Neuf pojawi się immersyjna instalacja przygotowana przez znanego artystę JR, który planuje całkowicie odmienić wygląd tej historycznej przeprawy i stworzyć jedną z najbardziej niezwykłych atrakcji artystycznych nad Sekwaną. „La Caverne du Pont Neuf”. Monumentalna instalacja zmieni najstarszy most Paryża Projekt, który już wkrótce odmieni jeden z najbardziej rozpoznawalnych mostów w Paryżu, przygotowywany był przez wiele miesięcy. Prace nad nim rozpoczęły się w styczniu 2025 roku, kiedy artysta JR wraz ze swoim zespołem zaprezentował w hangarze na lotnisku Orly ogromny, 15-metrowy prototyp instalacji. Test pozwolił sprawdzić zarówno jej konstrukcję techniczną, jak i efekt wizualny. Finalna realizacja pojawi się na moście Pont Neuf od 6 do 28 czerwca 2026 roku, kiedy historyczna przeprawa nad Sekwaną zostanie przekształcona w monumentalną instalację zatytułowaną „La Caverne du Pont Neuf”. Przez trzy tygodnie most przestanie być jedynie elementem miejskiej infrastruktury i zamieni się w spektakularną przestrzeń artystyczną przypominającą skalną grotę. Konstrukcja o powierzchni 2400 m² powstanie z dziesiątek nadmuchiwanych segmentów wypełnionych powietrzem, które stworzą rzeźbiarską formę o fakturze przypominającej kamień. Zewnętrzną warstwę instalacji stanowić będzie specjalnie zadrukowana tkanina, nadająca całości efekt trompe-l’œil – iluzji skalnej struktury wyrastającej z mostu. Projektowi towarzyszyć będzie także ścieżka dźwiękowa przygotowana przez francuskiego muzyka Thomasa Bangaltera (członka legendarnego Daft Punk) oraz doświadczenia rozsz…

zdj-37-94761d9.jpg
width: 4864
height: 3240

Te miejsca lada dzień zakwitną na różowo. Spektakularne wiśnie zobaczysz blisko Polski
type: item
date: 2026-03-09T11:01:13.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: atrakcje
subject: francja
subject: hanami
subject: holandia
subject: japonia
subject: kwiaty
subject: niemcy
subject: Travel
subject: wiosna
subject: wiśnie
subject: Wolny czas
description: Kwitnące wiśnie to niekwestionowany symbol japońskiej wiosny, który co roku przyciąga tysiące turystów spragnionych widoku różowych płatków. Choć tradycja hanami wywodzi się z Azji, podobne spektakle przyrody można dziś podziwiać w sercu Nowego Jorku czy na ulicach europejskich miast.
encoded: W tym artykule: Gdzie oglądać kwitnące wiśnie w Japonii? Tak wygląda Central Park wiosną Tam w Europie zobaczysz kwitnące wiśnie Japonia przywodzi na myśl na wiele skojarzeń, ale wiosną są to przede wszystkim kwitnące wiśnie. Różowawe kwiaty symbolizują efemeryczną naturę życia i piękno nowych początków. Każdej wiosny, poza pandemiczną przerwą, do Japonii przylatują tysiące turystów aby na własne oczy zobaczyć ten wyjątkowy spektakl w przyrodzie. W parkach, świątyniach i sanktuariach robi się wtedy tłoczno. Gdzie oglądać kwitnące wiśnie w Japonii? Sezon kwitnienia wiśni w Japonii zwykle rozpoczyna się na południu, a następnie przesuwa się na północ. Zaczyna się na przełomie marca i kwietnia i zazwyczaj trwa około pięciu tygodniu. Szczyt kwitnienia przypada w różnym czasie w zależności od regionu i pogody. Najpopularniejszym miejscem do oglądania kwitnących wiśni w Japonii jest park Ueno w Tokio. Inne sprawdzone miejscówki to: Ścieżka Filozofów w Kioto, park Nakanoshima w Osace, ogród Shukkeien w Hiroszimie. Oglądanie kwitnących wiśni to nie tylko atrakcja turystyczna. To wiekowa tradycja, nazywana przez Japończyków hanami. Pod koniec marca i na początku kwietnia ludzie zbierają się w parkach, aby śpiewać, pić sake, a nawet pisać wiersze. Wszystko ku chwale otaczającego piękna. Współcześnie zakochani i całe rodziny wykorzystują ten czas na sesje fotograficzne w plenerze. Kwiat wiśni jest integralną częścią kultury japońskiej. Motyw ten pojawia się w dziełach sztuki, literaturze, a nawet na monetach jenów. Przypomina o kruchości życia i docenianiu każdej chwili. Tak wygląda Central Park wiosną Nie tylko w Japonii wiosna patrzy przez różowe okulary. Kwitnące wiśnie są również symbolem nowojorskiego Central Parku. Jedna z odmian (Okame) rosnących wzdłuż zachodniej strony zbiornika wodnego zdążyła już zakwitnąć. Kolejne dopiero czekają na swój szczyt. Nowojorczycy i turyści mogą śledzić, gdzie w Central Parku jest już różowo za pomocą aplikacji przygotowanej przez Centra…

kwitnace-wisnie-43b5395.jpg
width: 4032
height: 3024

Tu garncarze pracowali obok zmarłych. Zaskakująca historia francuskiego miasta
type: item
date: 2026-02-25T12:50:29.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: francja
subject: kości
subject: odkrycia archeologiczne
subject: średniowiecze
description: W samym sercu francuskiego miasta Fosses archeolodzy odsłonili świat, w którym granica między życiem a śmiercią była zatarta. Pod stopami współczesnych mieszkańców odkryto relikty średniowiecznych domostw i ogromnych pieców. A między nimi… rzędy grobów.
encoded: Współczesna doktryna konserwatorska zakłada, że wykopaliska archeologiczne należy prowadzić w ostateczności, tak, by nie niszczyć niepotrzebnie nawarstwień. Wykopaliska można wykonać tylko raz. Tego typu badania są jednak niezbędne w przypadku prowadzenia inwestycji budowlanych. Wtedy archeolodzy wkraczają na dany obszar i przeprowadzają tzw. wykopaliska ratownicze. Wówczas rejestrują układ warstw, obiekty i zabierają wszelkie możliwe zabytki. Tak też było w przypadku badań przeprowadzonych w północnej Francji, w mieście Fosses w departamencie Val d’Oise. Średniowiecze pod współczesną zabudową Archeolodzy z francuskiego instytutu archeologicznego INRAP przeprowadzili w miejscu przyszłej inwestycji wykopaliska na powierzchni 1600 metrów kwadratowych. Natrafili na niezwykle gęstą zabudowę z okresu od IX do XIII wieku, a zatem z czasów średniowiecza. Odnaleźli tam ślady domów i warsztatów, które opowiadają historię trwającą kilkaset lat. Życie w cieniu przodków Najbardziej zaskakującym odkryciem dla naukowców była bliskość świata żywych i umarłych. Na badanym terenie odnaleziono nekropolię liczącą około 80 grobów. Najstarsze z nich pochodzą z IX i X wieku, czyli z czasów karolińskich zdominowanych przez dynastię Karola Wielkiego. Zmarli spoczywają w wąskich dołach, ułożeni w rzędach lub małych grupach. Niektóre pochówki mają nawet specjalne, wycięte w ziemi „poduszki” pod głowę. Co ciekawe, w grobach nie znaleziono żadnych kosztowności. Najbardziej dziwi jednak to, że ta strefa sacrum graniczyła bezpośrednio z domami i miejscami pracy. Obok grobów stały spichlerze na zboże i chaty, w których trudniono się tkactwem. Specjalizacja średniowiecznego miasta Z biegiem czasu funkcja tego miejsca ewoluowała, a zapach domowego obiadu ustąpił miejsca dymowi z pieców. Archeolodzy odkryli serię palenisk wykopanych bezpośrednio w ziemi. Najstarsze z nich to małe piece domowe z okresu karolińskiego, służące jednej rodzinie. Jednak w XII wieku sytuacja się zmieniła. Pojawiły się dwa …

nic-0a37b12.png
width: 1575
height: 1050

Walka o twierdzę i honor zakończona rzezią. Mija 110 lat od bitwy pod Verdun
type: item
date: 2026-02-21T07:27:38.000Z
creator: Michael Howard
subject: Historia
subject: francja
subject: I wojna światowa
subject: niemcy
subject: wojna
description: Kampania pod Verdun była jednym z najbardziej krwawych epizodów I wojny światowej i elementem niemieckiego planu wyniszczenia armii francuskiej. Rozpoczęta w lutym 1916 roku ofensywa miała zmusić Francję do kapitulacji poprzez walkę o twierdzę o ogromnym znaczeniu symbolicznym, lecz niewielkiej wartości strategicznej. Starcie, w którym dominowała artyleria, gaz bojowy i miotacze ognia, pochłonęło około pół miliona ofiar i stało się punktem zwrotnym zarówno dla Francji, jak i Niemiec. 21 lutego mija dokładnie 110 lat od rozpoczęcia walk pod Verdun. Przeczytaj fragment nowej książki Michaela Howarda „I wojna światowa”.
encoded: Spis treści: Dlaczego Verdun stało się celem ofensywy Plan wyniszczenia armii francuskiej Początek bitwy i przewaga artylerii Dowodzenie Pétaina i obrona twierdzy Skala strat i piekło artyleryjskiej wojny Skutki bitwy dla Francji i Niemiec U schyłku 1915 roku armia niemiecka zwyciężała na wszystkich frontach, a jednak koniec I wojny światowej nie był blisko. Cierpliwość cywilów wspierających wysiłek militarny została wystawiona na próbę. Wpływowa grupa opozycyjna w armii z Hindenburgiem i Ludendorffem na czele, wspierana przez kanclerza Theobalda von Bethmanna Hollwega, chciała usunięcia Falkenhayna. Ten natomiast wciąż cieszył się zaufaniem kajzera, któremu nie podobały się takie próby kwestionowania jego autorytetu i który wciąż wierzył, że klucz do zwycięstwa leży na zachodzie. Dlaczego Verdun stało się celem ofensywy Kanclerz miał dobre powody, by twierdzić, że głównym wrogiem nie jest Francja, lecz Wielka Brytania. Jej armie wciąż były świeże i ledwie wykorzystane w boju, a siły morskie nie tylko utrzymywały blokadę handlową Niemiec, lecz także pozwalały na utrzymanie komunikacji ze Stanami Zjednoczonymi, od których alianci byli coraz bardziej zależni w zakresie zasobów. Aby zaradzić temu drugiemu zjawisku, Falkenhayn nalegał na nieograniczoną wojnę podwodną. Wierzył też, że na lądzie najgroźniejszą bronią Wielkiej Brytanii nie były jej własne, słabo wyszkolone wojska, lecz sojusznicza armia francuska. Gdyby tej ostatniej zadać druzgoczący cios, tak by musiała błagać o pokój, to „angielski miecz”, jak mawiał Falkenhayn, zostałby wytrącony z ręki. Jak to zrobić, biorąc pod uwagę umocnienia obronne frontu zachodniego? Plan wyniszczenia armii francuskiej Aby rozwiązać ten problem, Falkenhayn zastosował metodę, która sprawdziła się już wcześniej na wschodzie, a więc wyniszczenie przeciwnika. Francja miała być wykrwawiona na śmierć poprzez zniszczenie jej armii. Trzeba było zmusić Francuzów, by walczyli o tereny, na których utratę nie mogli sobie pozwolić – w tym wy…

bitwa-pod-Verdun-717e893.jpg
width: 2813
height: 1875

To miasto ma więcej historii pod ziemią niż nad nią. Sekrety Paryża liczą setki kilometrów
type: item
date: 2026-02-19T09:23:09.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ciekawostki
subject: europa
subject: fakty i mity
subject: francja
subject: paryż
subject: syndrom paryski
subject: Travel
description: Ciekawostki o Paryżu potrafią zaskoczyć nawet osoby, które odwiedzały to miasto wielokrotnie. Stolica Francji kojarzy się z romantyzmem, Wieżą Eiffla i Luwrem, ale jej historia kryje znacznie więcej – od narodzin kina, przez tajemnicze katakumby, aż po psychologiczne zjawisko nazwane „syndromem paryskim”. Sprawdź, co jest faktem, co mitem i jakie sekrety skrywa jedno z najczęściej odwiedzanych miast świata.
encoded: Spis treści: Paryż – kolebka kina i światowej kinematografii Czy w Paryżu można filmować za darmo? Mona Lisa – najczęściej oglądane dzieło w Luwrze Ponad 170 muzeów w jednym mieście Luwr i jego nietypowe godziny otwarcia Le Procope – najstarsza kawiarnia w Paryżu Wieża Eiffla miała zniknąć po 20 latach Fotografowanie Wieży Eiffla nocą – co warto wiedzieć? Paryskie katakumby – podziemne miasto z kości Syndrom paryski – gdy rzeczywistość zderza się z wyobrażeniem Haussmann i przebudowa Paryża Dlaczego Paryż nazywany jest Miastem Świateł? Paryż to miasto o ponad dwutysięcznej historii, którego współczesny wizerunek w dużej mierze ukształtował XIX wiek i przebudowa pod kierunkiem barona Haussmann. Szerokie bulwary, eleganckie kamienice i monumentalne place nie są przypadkiem – powstały w wyniku jednej z największych urbanistycznych transformacji Europy. To właśnie ta mieszanka historii, kultury i nowoczesności sprawia, że ciekawostki o Paryżu nie kończą się na kilku znanych atrakcjach. Paryż – kolebka kina i światowej kinematografii Mało kto wie, że to właśnie tutaj odbył się pierwszy publiczny pokaz filmowy. 28 grudnia 1895 roku bracia Lumière zaprezentowali swoje krótkie filmy w salonie Grand Café przy Boulevard des Capucines. Wydarzenie to uznaje się za symboliczne narodziny kina. Pokaz obejmował kilkadziesiąt sekundowych filmów dokumentujących codzienne życie – wyjazd pociągu ze stacji czy robotników opuszczających fabrykę. Widzowie byli tak poruszeni realizmem obrazu, że – według przekazów – cofali się w obawie przed nadjeżdżającą lokomotywą. Dziś Paryż pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków filmowych w Europie. W mieście działa La Cinémathèque Française, jedno z najważniejszych archiwów filmowych na świecie. Czy w Paryżu można filmować za darmo? Często powtarza się informacja, że w Paryżu można kręcić filmy bez opłat, o ile nie odbywa się to w muzeum, ogrodzie czy na basenie. To jednak uproszczenie. W praktyce realizacja zdjęć filmowych w przestrzeni publiczn…

paryz-kolaz-shutterstock2542812577-732b863.jpg
width: 4000
height: 2666

To tutaj artyści uciekli z drogiego centrum miasta. Powstała dzielnica wolności i eksperymentu
type: item
date: 2026-02-08T11:58:53.000Z
creator: Izabela Kubiak
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: artyści
subject: francja
subject: paryż
subject: zwiedzanie
description: Montparnasse, znane na całym świecie jako synonim awangardy i symbol szalonych lat 20., zajmuje szczególne miejsce w topografii i historii Paryża. Formalnie, jako dzielnica administracyjna, obszar ten jest w całości zlokalizowany w 14. dzielnicy. To jednak jedynie administracyjny wycinek terytorium. Historycznie i kulturowo Montparnasse rozciąga się znacznie szerzej, a jego znaczenie wykracza poza ramy zwykłego miejsca zamieszkania. Jaka jest historia dzielnicy artystycznej bohemy? Co warto zobaczyć, zwiedzając to miejsce? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Granice Montparnasse Gdzie ta góra? Historia Montparnasse Atrakcje Montparnasse Montparnasse, dzielnica zrodzona z gruzowiska, stała się centrum paryskiej sztuki, by później upaść pod ciężarem betonu i komercji. Klimat belle epoque zachował się tam jednak do dziś, mimo że na przestrzeni lat dzielnica przeszła radykalną transformację, która zresztą trwa do dziś. Granice Montparnasse „Quartier du Montparnasse” znajduje się na lewym brzegu, w części Paryża, która od wieków jest siedzibą artystów i intelektualistów. Jako mniejsza, 53. jednostka administracyjna francuskiej stolicy, wchodzi w skład 14. dzielnicy. Rozpoczyna się od Ogrodu Luksemburskiego i rozciąga aż do administracyjnych granic miasta. Należy podkreślić, że w świadomości kulturowej, granice Montparnasse są znacznie szersze i de facto dotykają trzech dzielnic – 14., 15. i 6. – obejmując kluczowe skrzyżowania Bulwaru Montparnasse z Rue de Rennes. Gdzie ta góra? Nazwa „Montparnasse”, czyli „góra Parnas”, wprowadza pewien dysonans poznawczy. Na miejscu próżno bowiem szukać tytułowej góry. W przeciwieństwie do Montmartre, który dumnie wznosi się nad miastem, Montparnasse jest terenem w przeważającej mierze płaskim. Skąd zatem wzięła się ta nazwa? Termin „Montparnasse” pojawił się w XVII wieku jako wyraz ironii. Studenci z pobliskiej Dzielnicy Łacińskiej, uciekając od rygoru Sorbony, przychodzili tam, by recytować poezję i raczyć się winem. W tamtym czasie znajdowało się tam sztuczne wzgórze, utworzone z gruzu i odpadów wydobywanych z podziemnych kamieniołomów wapienia – tego samego, z którego zbudowano Notre-Dame i Luwr. To na tej stercie śmieci młodzi poeci ogłosili powstanie nowej siedziby muz, nawiązując do mitycznego greckiego Parnasu. W XVIII wieku, podczas wielkich prac urbanistycznych związanych z wytyczaniem Boulevard du Montparnasse, wzgórze zostało zniwelowane. Fizyczna góra zniknęła, ale nazwa – będąca świadectwem potęgi słowa i ironii – przetrwała, stając się fundamentem tożsamości dzi…

Montparnasse-c9d16a8.jpg
width: 2133
height: 1200