Masterclass National Geographic po raz pierwszy w Polsce. Zapisy ruszyły
Na to wydarzenie czekaliśmy wiele lat. Już w kwietniu pierwsza polska edycja programu Masterclass National Geographic. Warsztaty odbędą się w Warszawie i będą poświęcone fotografii krajobrazowej i reportażowi podróżniczemu.
Spis treści: Masterclass National Geographic Polska – Program wydarzenia Mistrzowie National Geographic dzielą się wiedzą Czego dowiesz się podczas Masterclass Masterclass National Geographic Polska – Jak się zapisać na warsztaty? W dniach 5–6 kwietnia 2025 roku w Warszawie odbędzie się pierwsza edycja Masterclass National Geographic. To wyjątkowe wydarzenie skierowane jest do pasjonatów fotografii, podróży oraz opowiadania historii za pomocą obrazu i słowa. Uczestnicy będą mieli niepowtarzalną okazję zdobyć wiedzę od uznanych mistrzów i mistrzyń fotografii oraz literatury faktu. Masterclass National Geographic Polska – Program wydarzenia Dwudniowe warsztaty odbędą się w Radisson Collection Hotel przy ul. Grzybowskiej 24 w Warszawie. Program został zaprojektowany tak, aby uczestnicy mogli rozwijać swoje umiejętności zarówno w teorii, jak i praktyce. W planie znajdują się wykłady, oraz panel dyskusyjny z mistrzami fotografii i reportażu. Dla jednej osoby przewidziana jest wyjątkowa nagroda – zorganizowany przez National Geographic wyjazd w austriackie Alpy, gdzie wyróżniony uczestnik lub uczestniczka będzie pracować nad własnym reportażem. Nagrodzona praca zostanie opublikowana w National-Geographic.pl. Mistrzowie National Geographic dzielą się wiedzą Wśród prelegentów znajdą się wybitni najlepsi eksperci w dziedzinie fotografii i reportażu. Co ważne każda z osób prowadzących warsztat mu wieloletnią praktykę w swojej dziedzinie. Kacper Kowalski – trzykrotny laureat nagrody World Press Photo, specjalizujący się w fotografii lotniczej. Ilona Wiśniewska – reportażystka i fotografka, autorka pięciu książek, laureatka nagród takich jak Kryształowa Karta Polskiego Reportażu czy Grand Press. Jej reportaże dotyczące krajów północy były przekładane na wiele języków. Katarzyna Gubrynowicz – ekspertka w fotografii krajobrazowej, laureatka konkursu European Wildlife Photographer Of The Year. Adam Brzoza – fotograf górski z ponad 20-letnim doświadczeniem, dokumentujący krajobrazy polskich gór oraz kulturę Podhala. Marcin Dobas – fotograf dzikiej przyrody, członek międzynarodowego zespołu Olympus Visionaries oraz ambasador marki Eizo. Czego dowiesz się podczas Masterclass Uczestnicy warsztatów będą mieli niepowtarzalną możliwość zdobyć wiedzę od cenionych ekspertów w dziedzinie fotografii i reportażu. Podczas dwudniowego wydarzenia będą mogli rozwinąć swoje umiejętności narracyjne i poznać sprawdzone sposoby budowania angażujących historii. Co ciekawe, pierwszego dnia wydarzenia w programie zaplanowana jest kolacja w gronie uczestników i mistrzów, podczas której będzie można osobiście porozmawiać z prelegentami i nawiązać cenne kontakty. Każdy uczestnika Masterclass National Geographic Polska otrzyma certyfikat ukończenia warsztatu oraz możliwość opublikowania swoich zdjęć i reportażu w serwisie National-Geographic.pl. Dodatkowo, jedna z wyróżnionych osób otrzyma wyjątkową nagrodę – możliwość wyjazdu do Austrii w celu realizacji autorskiego reportażu. Masterclass National Geographic Polska – Jak się zapisać na warsztaty? Warsztaty odbędą się 5 i 6 kwietnia 2025 roku w Warszawie. Na uczestników będzie czekała przestronna i przyjazna przestrzeń w hotelu Radisson Collection Hotel, Warszawa przy ul. Grzybowskiej. Liczb miejsc: 25. Koszt uczestnictwa: 3100 zł (obejmuje dwa dni warsztatów, przerwy kawowe oraz lunch i uroczystą kolację z mistrzami). Rejestracja oraz szczegółowe informacje dostępne są na stronie: national-geographic.pl/ng-masterclass Nie przegap okazji, aby rozwijać swoje pasje pod okiem ekspertów i stać się częścią społeczności National Geographic Polska. Źródło: National Geographic Polska
302 fotografie w finale konkursu Grand Press Photo 2022. Można już głosować!
Jury konkursu Grand Press Photo 2022 pod przewodnictwem Ami Vitale nominowało do finału 302 fotografie. Ruszyło już głosowanie na Nagrodę Internautów. Można oddać głos na każde z nominowanych zdjęć w kategoriach „Single” i „Stories”.
W tym artykule: Grand Press Photo 2022 – jury i nominacje Grand Press Photo 2022 – głosowanie internautów Grand Press Photo 2022 – partnerzy, patroni i organizatorzy Ogólnopolski Konkurs Fotografii Prasowej Grand Press Photo to konkurs dla zawodowych fotoreporterów pracujących w redakcjach prasowych, internetowych, agencjach fotograficznych oraz freelancerów. Organizowany jest od 2005 roku przez magazyn „Press”. Grand Press Photo jest jednym z najważniejszych wydarzeń w świecie fotografii. To nie tylko okazja do nagrodzenia najlepszych zdjęć, ale także wskazanie najważniejszych tematów, które dokumentują fotoreporterzy. To okazja dla polskich fotoreporterów by stanąć przed międzynarodowym gronem ekspertów. Grand Press Photo 2022 – jury i nominacje Jury konkursu Grand Press Photo 2022 ma następujący skład: Ami Vitale (przewodnicząca), Antonio Bat, Anna Bedyńska, Weronika Mirowska, Andrzej Zygmuntowicz. Jurorzy nominowali do finału 48 zdjęć pojedynczych (kategoria „Single”), 11 reportaży („Stories”) i pięć projektów dokumentalnych („Documentary Projects”), wykonanych przez 63 autorów. Grand Press Photo 2022 – głosowanie internautów W tym roku po raz piąty w ramach Grand Press Photo zorganizowano konkurs Young Poland – mogli w nim wystartować fotografowie pełnoletni, którzy nie ukończyli jeszcze 26. roku życia i wcześniej nie brali udziału w Grand Press Photo. W tym konkursie do finału nominowano 8 zdjęć pojedynczych i trzy fotoreportaże. W ramach GPP organizowany jest także konkurs Photo Book – na najlepszą książkę z fotografią reporterską i dokumentalną, wydaną premierowo w 2021 roku. O tytuł Photo Book of the Year 2021 konkuruje 25 publikacji. Wraz z ogłoszeniem nominacji rusza głosowanie na Nagrodę Internautów, w którym wybrać można najlepszą pracę spośród wszystkich nominowanych przez jury zdjęć z kategorii „Single” oraz „Stories”. Wszystkie nominacje dostępne są na stronie www.grandpressphoto.pl, a panel do głosowania na Nagrodę Internautów na Press.pl. Głosowanie widzów potrwa do 1 czerwca do godziny 23.59. Laureatów Grand Press Photo 2022 poznamy podczas gali ogłoszenia wyników 2 czerwca. Grand Press Photo 2022 – partnerzy, patroni i organizatorzy Partnerami Grand Press Photo 2022 są: Partner kategorii People: Miasto Gdańsk Partner kategorii Culture, hobby, sport: Provident Polska Partner kategorii Climate, responsibility: Spółka Biurowa Skanska w regionie CEE Partner kategorii Own Vision: Stowarzyszenie Autorów ZAiKS Partner kategorii Young Poland: Fujifilm Partnerzy gali: Mazowiecki Teatr Muzyczny im. Jana Kiepury, ColorOffOn, F25 Production House, Studio Cocosound, Grimbergen Patroni medialni: Wirtualna Polska, „National Geographic”, Jet Line, Digital Camera, Fotopolis Organizatorami konkursu są magazyn „Press” i Fundacja Grand Press.
Aparat fotograficzny zbliża do ludzi, poszerza horyzonty i uczy uważności [rozmowa z Marzeną Wystrach]
Z Marzeną Wystrach, fotoreporterką agencji Reporter Poland rozmawia Iwona El Tanbouli-Jabłońska, dyrektorka artystyczna National Geographic Polska.
W nowym cyklu „Powiększenie” na National-Geographic.pl prezentujemy rozmowy Iwony El Tanbouli-Jabłońskiej, dyrektorki artystycznej magazynu „National Geographpic Polska” z najciekawszymi polskimi fotografkami i fotografami. Co takiego wydarzyło się w twoim życiu, że zdecydowałaś się zająć fotografią? Świadoma fotografia pojawiła się w moim życiu około 6 lat temu, podczas paromiesięcznej podróży w pojedynkę przez Turcję. Bycie samej pozwoliło mi skupić się mocniej na fotografii. Zaczęłam się uczyć, jak najlepiej opowiadać zdjęciami to, co widzę i czuję. Co cię napędza w procesie twórczym? Na początku moją siłą napędową były podróże. Pierwszy fotoreportaż, jaki zrobiłam, opowiadał o kobietach Ajmara z Boliwii, które zaczęły zdobywać sześciotysięczniki w tradycyjnych strojach, łamiąc w ten sposób sporo stereotypów. Nie planowałam, że będzie to mój długoterminowy projekt. Dopiero stawiałam pierwsze kroki w fotoreportażu. Ten temat mnie złapał, poruszył i zatrzymał. Do Boliwii wyjeżdżałam wielokrotnie. Mieszkałam z tymi kobietami, zdobywałam z nimi szczyty, przyjaźnimy się do dziś. Z kolei, gdy zaczęły się protesty Strajku Kobiet w Polsce, poczułam potrzebę uczestniczenia w w tych wydarzeniach i naturalnym było dla mnie zabieranie ze sobą aparatu. Zaczęłam intensywnie fotografować protesty, nie tylko te, z którymi się utożsamiam, ale także te, które są dalekie od moich wartości. To co teraz napędza mnie w procesie twórczym, to fotografowanie wszystkiego, co jest w danym momencie dla mnie ważne. Dlaczego fotografujesz? Aparat wyprowadza mnie z domu i zabiera w miejsca, do których bez niego pewnie bym nie trafiła. Zbliża do ludzi, poszerza horyzonty, uczy uważności, uwrażliwia, porusza. Sprawia, że chcę wiedzieć więcej. Czym zatem jest dla ciebie fotografia? Formą wyrazu, źródłem wiedzy o świecie, bardzo ważnym medium. Fotografie z wojny w Ukrainie mówią więcej niż tysiąc słów. Nie da się ich odzobaczyć. Zdjęcia Marzeny Wystrach znajdziesz w naszej galerii pod artykułem >> BIO Marzena Wystrach to fotoreporterka agencji Reporter Poland zajmująca się głównie fotografią dokumentalną. Rejestruje protesty i wydarzenia dziejące się na ulicach polskich miast. Jej działalność daleko jednak wybiega poza granice Polski. Pochodzi z Opola. Dużo podróżuje, a jej uwagę szczególnie przykuwa Ameryka Łacińska. Marzena publikowała swoje fotografie i artykuły m.in. w „El Pais", „La Razón", „Polityce", „Gazecie Wyborczej", „Podróżach" i „Poznaj Świat". Wybrane wyróżnienia 2021 Finalistka Grand Press Photo 2021 w kategorii Wydarzenia 2021, Finalistka Dias Show na FotoArtFestival w Bielsku-Białej 2021, Laureatka konkursu Talent Roku 2021 Galerii Pix.house, 2019 Wyróżnienie w Siena International Photo Awards w kategorii Fotoreportaż, 2019 Wyróżnienie w Przeglądzie Talentów Tomasza Tomaszewskiego, 2018 Wygrana w program grantowym – Lucie Foundation Emerging Artist Scholarship Program / Los Angeles USA Instagram: @marzena_wystrach
„Mi dostają się najlepsze emocje: ekscytacja i radość”. Cud narodzin w obiektywie Joanny Mrówki [FOTOGRAF MIESIĄCA]
Myśl o fotografowaniu porodów pojawiła się u mnie jeszcze w czasach licealnych, ale dojrzała do przeistoczenia się w czyn dopiero, kiedy sama byłam już mamą trójki dzieci – mówi Joanna Mrówka. Bohaterka cyklu Fotograf Miesiąca National Geographic Polska prezentuje wyjątkowy cykl fotograficzny - „Cud narodzin”.
Broniszów – z dala od stolicy. Poruszający cykl fotograficzny Joanny Mrówki [FOTOGRAF MIESIĄCA]
– Broniszów to mała popegeerowska wieś w województwie lubuskim. Nie każdego dnia kursuje tu autobus publiczny. Cegielnia stanowiąca główne miejsce pracy mieszkańców wsi została zamknięta wiele lat temu. Zlikwidowano też szkołę – tak miejsce, w którym dzieje się akcja kolejnego fotoreportażu opisuje jego autorka, Joanna Mrówka.
Niepokojący rytuał ze Sri Lanki i malownicze Maroko. Osobiste TOP 5 ujęć Joanny Mrówki [FOTOGRAF MIESIĄCA]
Joanna Mrówka – bohaterka cyklu Fotograf Miesiąca National Geographic Polska – prezentuje subiektywny wybór najważniejszych fotografii w swojej karierze. Niektóre wpłynęły na jej fotograficzne decyzje i zainteresowania, inne pokazują, że fotograf zawsze powinien mieć przy sobie aparat i być gotowym na niespodzianki.
"Fotografię uliczną traktuję jako ćwiczenie z patrzenia". Joanna Mrówka, matematyczka z aparatem [FOTOGRAF MIESIĄCA]
– Najbardziej cenię fotografię reportażową i ta według mnie jest prawdziwym wyzwaniem. Fotografię uliczną traktuję jako ćwiczenie z patrzenia, refleksu, sprawności fotograficznej – mówi Joanna Mrówka, kolejna bohaterka cyklu Fotograf Miesiąca National Geographic Polska.
Joanna Mrówka pracuje jako starszy wykładowca w Katedrze Matematyki na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Jest laureatka m.in. Wielkiego Konkursu Fotograficznego National Geographic, Grand Press Photo, BZ WBK Press Foto (Zdjęcie Roku 2016), Leica Street Photo czy Lens Culture Street Award. Od kilku lat współpracuje z Agencją Fotografów Forum. Jak mówi, aparat towarzyszy jej niemal od zawsze, a jej przygoda z fotografią zaczęła się od gwiazdkowego prezentu. – Pierwszy aparat, Smienę 8m, dostałam od świętego Mikołaja w wieku 7 lat i tak się zaczęło. Poprzez robienie zdjęć na wycieczkach (szkoła podstawowa), fotografię krajobrazową (liceum), studia (fotografia podróżnicza i początki Broniszowa) aparat towarzyszy mi do dziś – przyznaje Joanna Mrówka. Drzwi do profesjonalnej fotografii i rozgłos w kraju przyniosły jej pierwsze duże wyróżnienia, w tym wygrana w Wielkim Konkursie Fotograficznym National Geographic. – Myślę, że lata 2015-2016 to moment mojego wyraźnego zaistnienia w środowisku fotograficznym. W 2015 roku dostaję zaproszenie do dołączenia do Agencji Fotograficznej Forum, co otwiera mi drzwi do konkursów prasowych, wygrywam Wielki Konkurs Fotograficzny NG oraz międzynarodowy Lens Culture Street Awards. Rok później moja fotografia zostaje zdjęciem roku w konkursie Bz WBK Press Foto 2016 – mówi fotografka. W prasie i w sieci obok jej nazwiska najczęściej można znaleźć adnotację „fotografka uliczna”. Sama Joanna przyznaje, że od fotografii ulicznej nie ucieka, ale bardziej ceni reportaż. – Zdecydowanie najbardziej cenię fotografię reportażową i ta według mnie jest prawdziwym wyzwaniem. Fotografię uliczną, bardzo popularną teraz, traktuję jako ćwiczenie z patrzenia, refleksu, sprawności fotograficznej. Za podróżami tęsknię ogromnie. A w podróży jak w Polsce - jak tylko czas pozwala reportaż, jak nie, to ćwiczenia z patrzenia, czyli street – podkreśla. Joanna Mrówka, uhonorowana tytułem Artiste FIAP, jest też autorką i współautorką wielu wystaw fotograficznych - indywidualnych, zbiorowych, poplenerowych, pokonkursowych. Brała aktywny udział m.in. w Międzynarodowych Salonach Fotograficznych, organizowanych pod patronatem FIAP, zdobywając wiele medali, nagród i wyróżnień. Prowadzi też warsztaty fotograficzne, między innymi w ramach Akademii Odkryć Fotograficznych. Od 2015 roku stale współpracuje z Agencją Fotografów Forum. Na łamach national-geographic.pl Joanna Mrówka będzie prezentować wybrane fotoreportaże, opowie o najważniejszych ujęciach w swojej karierze, a także o tym, jakie rady dałaby tym, którzy dziś chcą zacząć swoją przygodę z fotografią. Zapraszamy do śledzenia cyklu Fotograf Miesiąca National Geographic!
Hikikomori, czyli wycofani ze świata [FOTOREPORTAŻ]
Maika Elan odkrywa świat ludzi, którzy uciekają przed oczekiwaniami ze strony rodziny i społeczeństwa.
Pozory mylą. Fotograf Maika Elan przekonała się o tym będąc w Japonii. - To kraj antagonizmów. Japonia jest zarówno nowoczesna, jak i tradycyjna; tętniąca życiem i bardzo samotna. Restauracje i bary są zawsze pełne, ale gdy przyjrzymy się bliżej, większość z nich jest pełna gości jedzących samotnie. A na ulicach, bez względu na godzinę, mijałam wyczerpanych pracowników biur – wspomina Elan. Samotność w Japonii miewa też bardziej radykalne oblicze. Nie każdy jest w stanie sobie radzić na tyle, żeby na co dzień obcować z innymi. Ci, którzy żyją jak pustelnicy są znani jako hikikomori. To głównie mężczyźni, którzy, w ogóle nie uczestniczą w życiu społecznym lub porzucają je na jakiś czas. Polegają głównie na rodzicach, którzy opiekują się nimi. W 2016 r. Japoński rząd odnotował 540 000 osób w wieku 15-39 lat dotkniętych tym problemem. W rzeczywistości ta liczba może być dwukrotnie większa, ponieważ wielu z nich woli pozostać w całkowitym ukryciu. Elan, która jest Wietnamką, po raz pierwszy usłyszała o hikikomori, gdy była w Tokio. Skontaktowała się z Japonką Oguri Ayako, która pracowała dla organizacji non-profit New Start pomagającej osobom hikikomori wyjść z odosobnienia. Na prośbę rodziców (i kosztem około 8 000 USD rocznie) kobiety takie jak Ayako regularnie kontaktują się z osobami hikikomori, zaczynając od wysyłania im listów. Ten proces trwa miesiące. Stopniowo osoby zaczynają się otwierać na wolontariuszy i świat zewnętrzny: odpisują na listy, wysyłają SMSy, rozmawiają przez telefon, rozmawiają przez drzwi, aż w końcu pozwalają wejść „obcym” do środka. Celem organizacji jest powrót do życia (na początku w ośrodku New Start) i wzięcie udziału w programie szkolenia zawodowego. Ayako, która sama określa się jako „siostra na wynajem” łatwiej nawiązuje kontakt niż pracownik socjalny. Twierdzi, że pomogła już około pięćdziesięciu osobom w ciągu swojej dziesięcioletniej kariery. Elan śledziła Ayako podczas wizyt w domach jedenastu różnych hikikomori, a po pięciu lub sześciu spotkaniach pozwolono jej robić zdjęcia. - Na początku myślałam, że są leniwi i samolubni - przyznaje. Jednak z biegiem czasu, kiedy ich poznała, zauważyła, że to tylko pozory. Problem nie dotyczy wyłącznie Japonii, choć tutaj jest najpoważniejszy. Elan wymienia wiele czynników, które mogą to powodować. Coraz więcej małżeństw decyduje się na jedno dziecko, w którym pokładają wszystkie swoje nadzieje i marzenia. Niewielu z chłopców ma męskie wzorce do naśladowania, ponieważ ich ojcowie pracują dzień i noc. Nadal zwraca się uwagę na utarte w kulturze męskie cechy, którym chłopcy muszą sprostać. W szerszym kontekście katalizatorem dla hikikomori jest przejście z społeczeństwa kolektywnego, na indywidualistyczne To ogromne wyzwanie, szczególnie dla młodszego pokolenia, które szuka sposobów wyrażenia swojej oryginalności. W Japonii, gdzie jednolitość jest wciąż ceniona, a reputacja i pozory są najważniejsze, bunt pojawia się w stonowanych formach, takich jak hikikomori. - Im dłużej hikikomori pozostają na marginesie, tym bardziej utwierdzają się w przekonaniu o swojej społecznej porażce - wyjaśnia Elan. - Tracą poczucie własnej wartości i pewność siebie, a perspektywa opuszczenia domu staje się coraz bardziej przerażająca. Zamknięcie się w pokoju sprawia, że ​​czują się bezpieczni - dodaje. Elan planuje kontynuować projekt, koncentrując się bardziej na „siostrach na wynajem”. Te kobiety, które są obce dla hikikomori, mogą by ich jedynym ratunkiem. Dowód? Elan właśnie dowiedziała się, że jeden z hikikomori którego fotografowała, Ikuo Nakamura, poślubił wolontariuszkę, która się nim opiekowała. Ikugo chce teraz zostać „bratem na wynajem”.
Zachwycające i przerażające. Zobacz zdjęcia nagrodzone w konkursie Photo Is Light 2020
Francisco Negroni został zwycięzcą głównym w międzynarodowym konkursie Photo Is Light World Contest 2020. Zachwyt jurorów wywołała fotografia przedstawiająca ogarniętą błyskawicami erupcję wulkanu Calbuco. Fotografia powstała w 2015 roku w regionie jezior Chile.
Te zdjęcia pokazują prawdziwą Rosję. Bez upiększeń, bez poprawek
Zaczęło się od konta na portalu Instagram. Jednak po latach jego właściciel, Dmitrij Markow, zebrał swoje prace w spójną opowieść o Rosji. Jest fascynująca i pełna emocji. Zobaczcie nasz wybór jego prac.
Na tych zdjęciach znajdziecie miejsca, w których Markow mieszkał i pracował. W dzieciństwie mieszkał w przemysłowym regionie Moskwy, jako dorosły człowiek zajął się dziennikarstwem, był pracownikiem socjalnym, wolontariuszem w szkole dla dzieci z niepełnosprawnością umyslową, a nawet nauczycielem w malutkiej wiosce Fedkowo. Z jego ogromnej kolekcji zdjęć, które zebrał w projekcie #Draft wybraliśmy 30 – po pięć z każdego rozdziału jego opowieści o Rosji. Markow za swoje zdjęcia był nagradzany nagrodami Grand Prix “Silver Camera” oraz PhotoPhilanthropy Activist Awards, otrzymał także grant Getty Images Instagram Grant. Fot. Dmitrij Markow
Hong Kong: Ludzkie fermy. Jak wygląda życie w klatce [FOTOREPORTAŻ]
Ogromnie wysokie czynsze mieszkaniowe zmusiły wielu ludzi w Hong Kongu do mieszkania w najtańszych i najmniejszych lokalach upchniętych w gigantycznych budynkach slumsów. Fotoreporter odwiedził i sfotografował żyjących w klatkach.
- Gdy przyjechałem do domu, ropłakałem się - mówi Benny Lam o doświadczeniu fotografowania strasznych warunków życia w Hong Kongu. Przez cztery lata odwiedził około 100 mieszkań podzielonych na malusieńkie klitki w starej części miasta. Lam oswoił się z widokiem ludzi mieszkających na 15 metrach kwadratowych, w przestrzeniach zwanych "trumiennymi kostkami" (ang. coffin cubicles). Fotografując jedną odrobinę większą niż poprzednie Lam powiedział najemcy: - Ma pan duży trumno-dom! - Poczułem się okropnie - wspomina - mieszkanie w ten sposób nie powinno być normą, a mnie dopadła znieczulica. Hong Kong lśni światłem neonów i skrzy się witrynami luksusowych sklepów pełnych biżuterii, samochodów, gadżetów technologicznych. Horyzont znaczą piękne drapacze chmur gdzie siedziby mają największe firmy świata. Jednocześnie gigantyczne czynsze wypchnęły do slumsów tysiące ludzi i stłoczyły ich w ludzkich fermach, podzielonych mieszkaniach, kostkach czy schronieniach budowanych ze śmieci. - Od gotowania po spanie, wszystko ma miejsce w jednym maleńkim pomieszczeniu - mówi Lam. By stworzyć przestrzeń na wynajem kostek (lub klatek, bo często są to w istocie klatki) dzieli się nielegalnie mieszkanie o powierzchni około 37 metrów kwadratowych tak by zmieścić 20 piętrowych łóżek. Każde kosztuje 25 dolarów za miesiąc, a miejsca jest tak mało, że nie da się stanąć wyprostowanym. W fotoreportażu zatytułowanym "W pułapce" Lam stara się pokazać miejsca, których prosperity Hong Kongu nie sięga. Liczy, że dzięki temu świat zwróci uwagę na niesprawiedliwość społeczną i los najbiedniejszych. - Możesz się zastanawiać dlaczego mamy się przejmować losem ludzi, z którymi nie mamy nic wspólnego - pisze na swojej stronie w portalu Facebook - ale to ludzie, którzy są w twoim życiu obecni codziennie. To kelnerzy z restauracji, w których jesz, strażnicy centrów handlowych, które odwiedzasz, sprzątacze ulic, po których chodzisz i roznosiciele przesyłek, których codziennie mijasz. Różnica to miejsce zamieszkania, a chodzi tu o ludzką godność. Jedno zdjęcie szczególnie poruszyło Lama. Widać na nim mężczyznę, który ma tak mało miejsca, że nie może wyprostować nóg, a jego kolana opierają się o ściany bez okien. Zupełnie jak w trumnie. Jest on w trakcie posiłku, je fasolę z puszki i ogląda telewizję na malutkim ekranie. Nad nim, z niskiego sufitu, zwisa schnące pranie. Dla Lama to kwintesencja, którą chce pokazać tym lepiej sytuowanym oraz rządzącym by przekonać ich do działania i pomocy w walce z kryzysem mieszkaniowym miasta.
Znamy pierwszych zwycięzców i finalistów Sony World Photography Awards 2021 [GALERIA]
Zobacz 10 zwycięskich fotografii konkursu otwartego Sony World Photography Awards 2021. Jury podało także finalistów konkursu profesjonalnego, którego ostateczne wyniki ogłoszone zostaną 15 kwietnia.
Tu dla zdrowia pije się kobyle mleko. Fotoreportaż z Ysyk-Ata [GALERIA]
Kirgistan, miejscowość uzdrowiskowa Ysyk Ata położona w górach nieopodal Bishkeku- stolicy kraju. Na pięknych zielonych stokach pasą się konie. Trzy razy dziennie są dojone.
„Dla takich krajobrazowych niespodzianek latam”. TOP 5 ujęć Pawła Młodkowskiego [STORYTELLERS]
Paweł Młodkowski, Fotograf Miesiąca National Geographic Polska, przedstawia najważniejsze fotografie w swojej karierze.
Te zdjęcia wbiją się w twoją pamięć i zostawią w niej ślad na zawsze. Fotograficzna podróż w głąb Puszczy Białowieskiej
Album "Saga prastarej puszczy. Opowieść filmowa" dokumentuje prace nad serialem przyrodniczym, zrealizowanym przez Bożenę i Jana Walencików, w latach 2000 – 2009. Zawarte w nim scenariusze i 1942 fotografie, to efekt prawie 10 lat jednoczesnego fotografowania i filmowania. A my pozwalamy wam zajrzeć do środka.
Teraz, gdy los Puszczy nie jest pewny, warto przypominać jak ogromnym jest skarbem. - Pomysł tej książki przyszedł niemal równolegle z narodzinami filmowej SAGI. Jego istotą była nowa forma słowno-fotograficznej opowieści, jakby odkrywanej, albo wręcz budowanej przez Czytelnika na kształt scen z kina. Opowieści filmowej, pochodzącej z pierwszej ręki – od autorów, którzy napisali scenariusz i sfilmowali go w fotograficznych kadrach - piszą autorzy w słowie wstępnym do albumu. Książka jest wyjątkowa nie tylko ze względu na treść, ale także formę. Waży około 6 kilogramów, bo oprócz twardej oprawy waży najlepszej jakości papier użyty do prezentacji fotografii. Zobaczcie naszą galerię!
"Wyglądało na to, że zasady społeczne zniknęły. Pozostała tylko brutalna walka o jedną rzecz". Fotoreportaż z centrum nałogu
Fotograf David Guttenfelder dokumentował okrucieństwa z całego świata, a mimo to był zszokowany tym, co zobaczył na filadelfijskiej ulicy.
"Jedna rzecz, którą powinieneś wiedzieć" - zwrócił się do mnie pewien człowiek - "nikt na tej ulicy nie wyobrażał sobie, że tak skończy. Każda osoba tutaj myślała, że to kontroluje". Taka ulica może znajdować się wszędzie w uzależnionej Ameryce. Ta ulica to Kensington Avenue, jej ponury odcinek, który biegnie pod wysokimi torami w Filadelfii. Poszedłem tam zobaczyć na własne oczy uzależnienie od opioidów, by zrozumieć, jak ludzie szukający ulgi w bólu, wylądowali na ulicy. Widziałem skrajne cierpienie podczas wojen i klęsk żywiołowych, ale byłem oszołomiony tym, co znalazłem w moim własnym kraju. Wyglądało na to, że zasady społeczne zniknęły. Pozostała tylko brutalna walka o jedną rzecz: pogoń za ulgą w bólu. Uzależnienie Fernando Irizarry'ego zaczęło się od leków przeciwbólowych, które wziął po wypadku. Zaprosił mnie do obserwowania jego życia na Kensington Avenue i spędziłem z nim dwa dni. Nie mogąc znaleźć nadającej się do użytku żyły w ramieniu, posiniaczonej po wielokrotnych zastrzykach, poprosił znajomego o wstrzyknięcie mu w szyję zawiesiny wyrzuconych narkotyków. Na ulicy osoby uzależnione często troszczą się o siebie nawzajem, podając narkotyki, ale także ratując życie za pomocą Narcan, sprayu do nosa z efektem przedawkowania. Na ulicy mieszkają setki ludzi. Na haju albo szukając haju, opierają się o witryny sklepowe, dryfują po parkingach. Wielu z nich jest wycieńczonych, słabych, z bliznami po szprycowaniu się. Zdesperowani, przekłuwają sobie igłami ręce, kostki, szyję. Na tej ulicy mieszka Fernando Irizarry. Ma 33 lata, jest mały i szczupły, z ciemną brodą. Z trudem chodzi, szurając zwyrodniałymi nogami. Jest zabawny, troskliwy i miły, ale rozkojarzony, ciągle szukając wyrzuconych kapsli od butelek używanych do mieszania narkotyków. Kiedy zbierze ich wystarczająco dużo, ciuła resztki na następny strzał. 11 września 2005 roku Fernando uderzył motocyklem w tył samochodu. Jako dziecko uwielbiał szkołę. Najsilniejszą substancją, której próbował był tytoń do żucia. Po miesiącach rehabilitacji, dowiedział się co to są leki opioidowe i został wypisany z receptą na Percoceta. Kiedy jego lekarz rodzinny zmarł, nowy lekarz odmówił odnowienia jego recepty. Znalazł pigułki na ulicy. Ale w tym miejscu mógł zapłacić 10 dolarów za dwie lub 5 dolarów za jeden mocniejszej strzał heroiny. "To był wybór, którego dokonałem". Na początku byłem onieśmielony, nie wiedziałem, jak podejść do ludzi. Ale kiedy to zrobiłem, ich historie były znajome. Historie o ich bólu, ale także o czasach studiów, dającej satysfakcję pracy, kochających rodzinach, planach na przyszłość. Na popękanych ekranach telefonów komórkowych zobaczyłem dowody ich dawnego życia. I widziałem, jak kurczowo trzymają się tych śladów. Przywołując czasy, gdy była tancerką młoda kobieta, chuda jak kość, zdjęła buta i wykonała piruet en demi-pointe. Osoby uzależnione od opioidów, które poznałam, to nasze dzieci. Są naszymi matkami i ojcami. To studenci i profesjonaliści. Cierpiący na przewlekłą chorobę lub starający się odzyskać siły po wypadku, mogą być każdym z nas. Źródło: NationalGeographic.com: The opioid crisis exposed in photos from a hard-hit neighborhood
Narodziny w czasie pandemii. Zobacz intymny fotoreportaż z porodu domowego
Fotografka udokumentowała moment przyjścia na świat małej nowojorczanki. Poród ze względu na pandemię koronawirusa odbył się w domu.
Witaj w domu W związku z epidemią koronawirusa coraz więcej kobiet decyduje się na poród domowy. Szpitale są przepełnione chorymi, a porody rodzinne odwołane. Kiedy 33-letnia Kimberly Bonsignore dowiedziała się, że członkowie jej rodziny, zwłaszcza mąż Al i dwuletnia córka Sativy - nie będą mogli być obecni w szpitalu NYU w czasie porodu, zaczęła szukać alternatywy. Nie chciała rodzić sama. Najbardziej przekonujące wydawało jej się rozwiązanie ciąży w domowym zaciszu. „Zależało mi, żeby moja córka też tam była, żeby naprawdę tego doświadczyła. Nie chciałam przyjechać z noworodkiem do domu i oświadczyć: a więc od teraz to jest twoja mała siostrzyczka, jakbym przedstawiała jej szczeniaczka” - tłumaczy Bonsignore. Gubernator Nowego Jorku, Andrew Cuomo, wydał w końcu zarządzenie pozwalające na obecność jednej osoby towarzyszącej w salach porodowych, pod warunkiem, że zostanie ona przebadana pod kątem COVID-19. Jednak perspektywa porodu w szpitalu pełnym pacjentów z koronawirusem ewidentnie zwiększyła popyt na porody domowe - praktykę, która w USA stosowana jest bardzo rzadko. Jak wynika z danych National Center of Biotechnology Information w 2017 roku porody domowe stanowiły ok. 1,61 proc. całkowitej liczby porodów w USA. 15:35 Bonsignore odczuwa coraz bardziej intensywne skurcze, krzyczy z bólu. Pomaga jej doula - Angelique Clarke. Jej dwuletnia córka, Sativa, wystraszona krzykiem mamy, biegnie do taty i babci . 15:56 Doula Angelique Clarke nalewa wrzącą wodę do basenu porodowego. Początkowo używała do tego węża podłączonego do zlewu, ale niespodziewanie skończyła się ciepła woda i trzeba ją było podgrzać w garnkach. Przygotowania W 37. tygodniu ciąży Bonsignore skontaktowała się z Angelique Clarke, swoją doulą – asystentką przy porodzie z pierwszej ciąży. W przeciwieństwie do położnych, doule często nie mają formalnego wykształcenia medycznego, ale zapewniają matce fizyczne, psychiczne i emocjonalne wsparcie. Clarke połączyła ją z Carą Muhlhahn - certyfikowaną położną . W normalnych warunkach Muhlhahn i Bonsignore odbyłyby co najmniej 10 wizyt od początku ciąży w celu omówienia potencjalnych powikłań. W czasie pandemii wszystko musiało ograniczyć się do dwóch wirtualnych konsultacji i jednej wizyty w domu. 29 kwietnia około południa Clarke napisała do Muhlhahn z informacją, że Bonsignore ma skurcze. Położna zebrała swój ekwipunek i podjechała do mieszkania Bonsignore, by czekać aż skurcze się nasilą. 17:58 Bonsignore wchodzi do basenu z pomocą Clarke - swojej douli i położnej Cary Muhlhahn. Położne w czasie porodów domowych mają zazwyczaj inne podejście niż - powiedzmy - podejście „szpitalne”. Zamiast przejmować inicjatywę i mówić kobiecie, kiedy ma przeć, pozwalają jej złapać własny, naturalny rytm. 18:12 Al Bonsignore nagrywa wideo, podczas gdy jego córka Sativa bawi się w wodzie swoimi zabawkami. 18:20 Bonsignore łapią bolesne skurcze. 18:44 Dwuletnia córeczka zakrywa uszy. Denerwuje się krzykami mamy, ale Muhlhahn tłumaczy jej, że „mamusia krzyczy, ponieważ ją boli, ale nie dzieje się nic złego, czego należałoby się bać. Tak to już jest, kiedy rodzisz dziecko ”. 18:18 Clarke i Muhlhahn sprawdzają postępy akcji porodowej, podczas gdy dwuletnia Sativa cieszy się z basenu pośrodku salonu. „Pierwszą rzeczą, którą robię, kiedy wchodzę do rodzącej kobiety, jest siedzenie przy niej, dodawanie otuchy i wsparcia w odpowiedni sposób, by czuła się jak najbardziej komfortowo. Czekam, aż skurcz się skończy, zapewniam, że cały czas jestem” - mówi Muhlhahn. „Słuchamy bicia serca dziecka zaraz po odejściu wód płodowych, sprawdzamy ich kolor. Jeśli są jasne to znak, że dziecko jest w [dobrym] stanie ”. Chwila niepewności „Słyszałam: po prostu słuchaj swojego ciała, cokolwiek czujesz, po prostu to rób ”- wspomina Bonsignore. „Położna powtarzała mi: jesteś do tego stworzona. Dasz radę to zrobić. Nie sądziłam, że się uda. To był najgorszy ból, jakiego kiedykolwiek doświadczyłam w życiu. Na szczęście poszło dość szybko. Pomagały mi zachęty Cary, prowadziła mnie i mówiła: już prawie z nami jest, nie możesz się poddać, ona już tutaj jest , widzę ją”. Niestety, okazało się, że pępowina okręciła się wokół główki dziecka. To nie jest sytuacja wysokiego ryzyka, zdarza się nawet w 40 proc. przypadków. Należy tylko wybrać odpowiednie manewry. Muhlhahn rozważała trzy opcje: podnieś pępowinę z ramion dziecka i przełożyć nad głową; przeciąć ją i zacisnąć ją macicy; lub odwijać pępowinę jednocześnie podczas porodu. Ponieważ nie była ona wystarczająco luźna, by unieść ją nad głową dziecka, Muhlhahn zdecydowała się na ostatnie rozwiązanie. O 18:46, w otoczeniu rodziny, Bonsignore wydała na świat drugą córkę. Nie było jednak słychać pierwszego krzyku. Dziecko było sine, wiotkie i nie reagowało. Muhlhahn zdjęła maskę i natychmiast rozpoczęła resuscytację. W pokoju panowała cisza, słychać było tylko jej odmierzane oddechy i jakby gdzieś w tle „I Need a Miracle” grupy Grateful Dead. 18:48 Muhlhahn wykonuje masaż klatki piersiowej noworodka, rodzice namawiają: "Chodź kochanie. Chodź, Suzette”, „Proszę, daj spokój, bądź z nami”. 18:48 Mała Suzette krzyczy po reanimacji. Kim Bonsignore mówi, że nie zdawała sobie wtedy sprawy z tego, jak poważna była sytuacja. „Codziennie o tym rozmawiamy, patrzymy na nią, a ona jest taką piękną, zdrową dziewczyną” - mówi. „To nie do pojęcia, że mogło skończy się inaczej”. Noworodek spogląda na ojca. „To tata. Jesteś taka idealna, kochanie” - mówi Al. Pomimo chwil strachu Al Bonsignore uokreślił poród jako ekscytujący i radosny. „Jest to o wiele bardziej organiczne doświadczenie niż w szpitalu” - mówi. Około godziny 19.00, kilka minut po urodzeniu, przez okno dobiegł dźwięk klaskania - jakby miasto witało małą Suzette na świecie - mówi Bonsignore. Idealne wyczucie czasu, nie mogło być lepiej! Muhlhahn waży noworodka. 3.79 kg - duża dziewczyna!
Maimuna i Safiratou przeżyły piekło. Co to znaczy być dziecięcą panną młodą? [FOTOREPORTAŻ]
Maimuna i Safiratou zostały zmuszone do ślubu jako dzieci. To, przez co przeszły, można nazwać piekłem. Kobiety żyją, ale nie wszystkie młode dziewczęta w Nigrze mają tyle szczęścia, co one.
– Myślę, że miałam radosne dzieciństwo. Mieszkałam z rodzicami, chodziłam do szkoły i pomagałam w domu. Jak każde dziecko. Aż do tamtego dnia… – mówi 20-letnia Maimuna Adu. Pięć lat temu jej dziecięcy świat runął. Maimuna Adu urodziła czworo dzieci, tylko dwoje przeżyło (fot. Iwona El Tanbouli-Jabłońska/f11-photo.pl) Swoim doświadczeniem dzieli się także 30-letnia Safiratou Sani. – Uwielbiałam się uczyć. Od dziecka nauka była moją pasją. Chciałam osiągnąć coś w życiu, zdobyć wykształcenie i wesprzeć rodzinę. Kiedy to się stało, miałam 16 lat – mówi Safiratou ze smutkiem w oczach. Bassaraoua to niewielka wieś w południowym Nigrze, położona kilkanaście kilometrów od granicy z Nigerią. To też jeden z najbardziej niebezpiecznych regionów w kraju, regularnie narażony na ataki terrorystów z Boko Haram. Nieurodzajne ziemie rzadko przynoszą obfite plony. Nic dziwnego: w Nigrze tylko 3% ziem jest uprawna. Reszta to Sahara. Stolica, Niamey jest oddalona od wioski o niemal 700 km, co oznacza 10-godzinną, żmudną podróż prowizorycznymi drogami. Dla mieszkańców wioski jest praktycznie nieosiągalna. Bassaraoua to cały świat dla jej mieszkańców. Zarówno życie Maimuny, jak i Safiratou diametralnie zmieniło się po ślubie. Decyzję o zamążpójściu Maimuny podjęła jej rodzina, a dziewczyna nie miała na nią wpływu. – Nie wiedziałam, co się ze mną dzieje. Po ślubie przeprowadziłam się do domu rodzinnego męża i bardzo szybko zaszłam w pierwszą ciążę. Zniosłam ją bardzo ciężko, a dziecko rodziłam w ogromnych bólach. Po porodzie straciłam pokarm i bardzo długo dochodziłam do siebie. Niestety niemowlę zmarło na skutek niedożywienia. Maimuna Adu została wydana za mąż, kiedy miała 15 lat (fot. Iwona El Tanbouli-Jabłońska/f11-photo.pl) Głód w Nigrze jest powszechny. UNICEF szacuje, że ponad 380 tysięcy dzieci poniżej 5. roku życia z powodu niedożywienia jest na granicy życia i śmierci. Najmłodsze dzieci cierpią najbardziej, a ich osłabione i wyniszczone organizmy są narażone na inne choroby takie jak malaria, zapalenie płuc czy biegunka, która jest śmiertelnym zagrożeniem. Maimuna jeszcze cztery razy zachodziła w ciążę. Dwójka dzieci niestety zmarła z powodu niedożywienia. Przeżyła tylko córka Haua (4 lata) i syn Jonas (rok). Teraz dzieci są zdrowe, ale co będzie, kiedy przyjdzie kolejna pora sucha? Czy i wtedy wystarczy pożywienia? – Dzieci są jeszcze małe, ale chciałabym, aby w przyszłości poszły do szkoły i zdobyły wykształcenie, czyli coś, czego ja zostałam pozbawiona – mówi Maimuna. Safiratou poprawia swój wielobarwny strój. Milczy chwilę, a kiedy zaczyna mówić – waży słowa, jakby chciała jak najdokładniej przybliżyć swoje losy. Po języku, którego używa można poznać, że jest osobą wykształconą. – Moi rodzice byli przeciwni edukacji. Na szczęście któregoś dnia w odwiedziny przyjechał brat ojca, który jest nauczycielem. Przekonał moją rodzinę, żeby posłała mnie do wiejskiej szkoły. Wtedy byłam szczęśliwa. Safiratou Sani miała 16 lat, gdy została wydana za mąż (fot. Iwona El Tanbouli-Jabłońska/f11-photo.pl) Safiratou ukończyła szkołę podstawową i zdobyła dyplom. Aby kontynuować edukację, musiała przeprowadzić się do większego miasta, Maradi, gdzie mieszkała jej dalsza rodzina. Niestety dziewczynka w domu krewnych doświadczyła przemocy i była bardzo brutalnie wykorzystywana jako pomoc domowa. Musiała uciekać. Kiedy wróciłam do wioski, do domu rodzinnego, byłam załamana. – Wtedy rodzice zdecydowali, że muszę wyjść za mąż i założyć rodzinę. Miałam niespełna 16 lat, a mój mąż 23. Cały ślub i wesele przepłakałam. Nie chciałam wychodzić za mąż. Nie znałam tego człowieka – mówi ze łzami w oczach. Dziewczyna zaakceptowała swojego męża 8 miesięcy po ślubie. Teraz mają czwórkę dzieci: trzech synów i córkę. Wszystkie chodzą do szkoły. Wczesne małżeństwa – idą zmiany? Maimuna zapytana o to, co sądzi o zmuszaniu dzieci do ślubu odpowiada – Wczesne małżeństwa są złe. Dziewczynki powinny znać swoje prawa, uczyć się i same podejmować decyzje o swojej przyszłości. Po śmierci trojga naszych dzieci, mój mąż też zmienił zdanie na temat wczesnych małżeństw. Wszyscy w wiosce wiedzą teraz, że małżeństwa dzieci nie są dobre. – Jestem zdecydowanie przeciwna zmuszaniu dzieci do małżeństwa – wtóruje jej Sefiratou. – Mój mąż początkowo cieszył się ze ślubu, ale kiedy widział mój smutek, sam stał się nieszczęśliwy. On też jest teraz przeciwnikiem wczesnych małżeństw. Safiratou Sani miała 16 lat, gdy została wydana za mąż (fot. Iwona El Tanbouli-Jabłońska/f11-photo.pl) Mieszkańcy Bassaraoua niedawno całkowicie porzucili praktykę zmuszania dzieci do małżeństwa. To jeden z niewielu sukcesów w tym kraju. Niestety w Nigrze około 75% nastoletnich dziewcząt pada ofiarą wczesnych małżeństw. Ponadto, co trzecia kobieta w wieku 15-19 lat jest w ciąży lub już urodziła dziecko. Władze kraju oficjalnie starają się wyeliminować przypadki wczesnych małżeństw. Rząd w ostatnim czasie wydał dekret dotyczący ochrony dziewcząt w szkołach. Ma im zapewnić dostęp do edukacji aż ukończenia 16. roku życia. Tyle szczęścia co Maimuna i Safiratou nie miała mama 5-miesięcznej Hadissy. Zmarła podczas porodu na skutek krwotoku wewnętrznego. Osierociła 7 dzieci. Hadissa początkowo była karmiona mlekiem kozim, ponieważ w jej wiosce nie było żadnej innej kobiety, która mogłaby wykarmić dziewczynkę. Stan dziewczynki pogarszał się z dnia na dzień, straciła dużo na wadze i osłabła. Diagnoza jest prosta: niedożywienie. Hadissą zaopiekowała się jej ciocia – Zuera. Kobieta, aby ratować siostrzenicę, wybrała się w długą i niebezpieczną drogę po pomoc. Nic nie posiadała. Dobrzy ludzie pożyczyli jej pieniądze, dzięki którym mogła przyjechać z Hadissą do ośrodka intensywnego leczenia niedożywienia wspieranego przez UNICEF w Mayahi. Teraz Hadissa znajduje się pod opieką lekarzy i otrzymuje niezbędną pomoc. Odwaga ciotki i szybka reakcja lekarzy może uratować jej życie. Z powodu braku środków 60% głodujących dzieci w Nigrze nie otrzymało w tym roku żadnej pomocy. Wiele dzieci nie wie, czy i kiedy zje kolejny posiłek. UNICEF jest główną organizacją, która w Nigrze niesie pomoc żywnościową. Wystarczy niewiele, aby uratować życie dziecka. Na przykład za 86 zł można kupić 6 puszek terapeutycznego mleka w proszku, ratującego życie najmłodszym dzieciom. W leczeniu niedożywienia UNICEF od lat z powodzeniem stosuje pastę terapeutyczną złożoną ze zmielonych orzeszków ziemnych. Jedna saszetka dostarcza dziecku aż 500 kcal. Wystarczą trzy saszetki dziennie, aby w ciągu tygodnia dziecko przybrało na wadze kilogram. Taka miesięczna terapia leczenia niedożywienia u dziecka kosztuje zaledwie 122 zł. Dla wielu dzieci i ich rodzin w Nigrze codzienny posiłek jest nieosiągalny. Wiedzą, co to znaczy umierać z głodu. Chciałabym mieć własny biznes. Pozwoliłby nam nie martwić się o przyszłość, mówi Safiratou. O bezpieczeństwie żywnościowym mówi też Maimuna. – Moje marzenie? Mieć wystarczającą ilość pożywienia na każdy dzień. Tylko tyle i aż tyle. UNICEF Polska prowadzi akcję „Pomoc dla Nigru”. Organizacja apeluje o środki na ratowanie i leczenie niedożywionych dzieci w Nigrze. Wystarczy wejść na stronę unicef.pl/niger i przekazać darowiznę jednorazowo lub miesięcznie. Środki zebrane w Polsce zostaną przeznaczone m.in. na żywność terapeutyczną i leczenie niedożywienia u dzieci, suplementację witaminą A i żelazem, zakup tabletek odrobaczających, szczepienia przeciwko odrze oraz zapewnienie dostępu do czystej wody, sanitariatów i zestawów higienicznych.
56 sekund, które wywróciły domy i życie Nepalczyków do góry nogami. Reportaż z Nepalu dotkniętego trzęsieniem
Trzęsienie ziemi w Nepalu 25 kwietnia 2015 roku trwało niecałą minutę. Niedługo, ale w głowach Nepalczyków - wieczność. Julia Lachowicz - dziennikarka polskiej edycji National Geographic i Iwona El Tanbouli-Jabłońska, dyrektor artystyczna magazynu, rok po zdarzeniu dotarły na miejsce katastrofy. Przypomnijmy tekst i zdjęcia bohaterki cyklu Fotograf Miesiąca Storytellers.
Tekst: Julia Lachowicz Zdjęcia : Iwona El Tanbouli-Jabłońska, Maciej Jabłoński, F-11 Studio Godzina 11.55, Katmandu. Rameshwor Maharjan, dla przyjaciół Rama, wyjmuje z kosza rzeczy do prania i wrzuca je do miski. Ostatnio dużo pracował i nie ma już w co się ubrać. Jest przewodnikiem po mieście, a to przeżywa turystyczny boom. Żona Ramy i ich 11-letnia córka są u teściowej. Zaraz po nie pojadę – planuje. Dokładnie w tym czasie Dileep Kumar, nauczyciel w prywatnej podstawówce, stoi na dachu swojego domu, pod zbiornikiem z wodą. Zamyka na chwilę oczy i myśli o tym, że już sześć dni jest tatą. Sherpa Pega też się zamyśla, odpoczywającw namiocie w bazie pod Mount Everestem. Jest w pracy. Urodził się u stóp największej góry świata i jak większość mężczyzn z jego wioski zdecydował się pracować z obcokrajowcami, którzy chcą stanąć na jej szczycie. Sam zresztą też o tym marzy. Przed nim druga próba. Rok temu, gdy po raz pierwszy wybrał się na taką wyprawę, przeszkodziła mu lawina. Zabiła 16 jego znajomych Szerpów. Ale teraz o tym nie myśli. Chce się chwilę zdrzemnąć. Godzina 11.56, Katmandu. Wstrząs. Miska z praniem ląduje na podłodze. Komórki nie działają. Rama nie może dodzwonić się do żony. Wypada z domu i bezmyślnie pędzi na plac Durbar usiany zabytkowymi świątyniami. To tu bawił się jako dziecko z kolegami, to tu modlił się do Śiwy w jego świątyni, to tu oprowadzał turystów, dumny, że takie dziedzictwo przetrwało tysiące lat. Najpiękniejszy plac świata, zapewniał obcokrajowców. Gdy widzi, że właśnie część zabytków zmieniła się w kupy gruzu, a reszta chwieje się niepewnie, jakby za chwilę miała runąć, zaczyna płakać. Z bezsilności. Sekundy po tym, jak kontener z wodą wali się centymetry obok głowy Dileepa, ten zbiega na dół. Widzi żonę klęczącą nad córką. Odruchowo robi to samo. Czuje, jak gruzy spadają mu na głowę. Tradycyjne nepalskie cegły są niewypalane, a więc kruche. Rozsypują się jak babki z piasku. Malutka Mahira nie wydaje z siebie żadnego dźwięku. Śpi chroniona ciałami rodziców. Dileep powoli odrzuca porozbijane cegły i resztki domowych urządzeń. Z pomocą brata Dileepa w końcu wychodzą. Ale Mahira dalej ma zamknięte oczy. Próbują ją dobudzić. Krzyknie dopiero pół godziny później. Ten płacz Dileep pamięta lepiej niż ten po porodzie. Wie, że Mahira sześć dni po przyjściu na świat dostała drugie życie. Zobacz wideo: View Ediplayer on the source website W Himalajach rozlega się wtedy huk. Pega Sherpa najpierw nie wie, co się dzieje. Chce wyjść z namiotu, ale ziemia trzęsie się tak mocno, że nie może utrzymać się na nogach. W tym momencie nie wie jeszcze, że trzęsienie ma magnitudę 7,8. Że przez kolejne dni będą powracać wstrząsy wtórne. Że za niecały miesiąc z jeszcze większą siłą ziemia zatrzęsie się w rejonie Dolakha na wschodzie kraju. I że Nepal nie będzie już nigdy tym samym Nepalem co o 11.55. Powoli wychodzi z namiotu. Patrzy w górę. Widzi ogromną lawinę, która sunie wprost na obóz. Zaczyna biec, jak wszyscy. Ukrywa się pod głazem. Lawina przelatuje mu nad głową. Baza pod Everestem pokrywa się kilkudziesięcioma centymetrami śniegu. Nie widać kolorowych namiotów, flag modlitewnych, leżaków do opalania ani sznurków na pranie. Jest biało i zupełnie cicho. Dopiero kilkadziesiąt sekund po lawinie rozlegają się krzyki. Później okaże się, że w bazie zginęło 21 osób, a ponad 60 odniosło rany. I że z jego klientów wszyscy szczęśliwie się uratowali. 8712 zabitych, 22 493 rannych, 79 tys. zniszczonych budynków. W tym kultowa wieża Darahara, która królowała nad stolicą przez 183 lata, a od niedawna służyła za najlepszy punkt widokowy w mieście. ONZ szacuje, że trzęsienia w 28-milionowym Nepalu dotknęły ponad 8 mln ludzi, zostawiając wielu z nich bez dachu nad głową. Raport Narodowej Komisji ds. Planowania straty związane z ubiegłorocznymi wstrząsami szacuje na mniej więcej 7 mld dolarów, choć nieoficjalnie mówi się nawet o 10 mld, połowie PKB kraju. Stupa Buddhanath to jedna z ikon Katmandu, wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. I miejsce, ​do którego pielgrzymują buddyści z całego świata. Szczególnie Tybetańczycy, dla których jest to najważniejsza świątynia poza granicami Tybetu. Podczas trzęsienia odpadł wierzchołek stupy, na którym namalowane były wszechwidzące oczy. Prace nad odbudową zaczęły się kilka miesięcy temu, choć na razie efektów nie widać. Dla biednego państwa te statystyki są bezlitosne, choć byłyby znacznie bardziej przerażające, gdyby nie fakt, że trzęsienie wydarzyło się w sobotę, kiedy szkoły, urzędy i biurowce były zupełnie puste. Że zastało Nepalczyków w dzień, a nie w nocy, kiedy ludzie są najbardziej bezbronni. Że była ładna pogoda, więc wiele osób znalazło się tego dnia na świeżym powietrzu, gdzie podczas trzęsienia jest najbezpieczniej. Nepal od lat ma pod górkę. I to wcale nie z powodu królujących nad nim Himalajów, ale rządzących nim władców. Wciśnięty pomiędzy dwa giganty, Indie i Chiny, walkę wpisał w swoją historię. Pokazują to najlepiej dzieje ostatniego stulecia, kiedy rozgrywała się prawdziwa wojna o tron: królowie nie chcieli ustąpić, zaś społeczeństwo domagało się zmian. Gospodarka coraz bardziej się chwiała. Szczególnie od czasu rządów maoistów w latach 90. Nepal zaczął być wymieniany pośród najbiedniejszych krajów świata. W 2015 r. znalazł się zresztą w niechlubnej trzydziestce państw z najniższym PKB. I coraz mocniej zależał od pomocy rozwojowej z zewnątrz. Największe szanse na to, że wreszcie stanie na nogi, widziano w turystyce. Przynajmniej dopóki 25 kwietnia 2015 r. nie wybiła godzina 11.56. Światowej klasy zabytki w Katmandu z listy UNESCO, górskie wioski w dolinie Lantang, zielone doliny w regionie Dolakha zatrzęsły się, by za chwilę zupełnie zmienić oblicze. Bez prądu, bez wody, bez prywatności. Bez pięknej architektury, drewnianych rzeźbionych okiennic zdobiących świątynie, bez malowanych stup. A co gorsza bez turystów. Właściciele restauracji i hoteli na Thamelu, turystycznej dzielnicy Katmandu, szacują, że obroty spadły im nawet o 70 proc. Co więcej nic nie wskazuje na to, by w tym sezonie miało być lepiej. Część podróżników odwołuje przyjazdy ze strachu przed kolejnymi wstrząsami i lawinami. Inni – bo słyszeli, że tego pięknego Nepalu już nie ma. – Prawda jest taka, że dopóki nie odbudujemy kraju, trudno liczyć na przyjezdnych – mówi Sundar Shresthu, przedsiębiorca, który w trzęsieniu stracił wszystko. Matkę, sklep i budynek, w którym działał hotel. Sundar mieszka w Singati na wschodzie kraju, w rejonie Dolakha. Tylko 180 km od stolicy, ale aż 10 godzin drogi samochodem terenowym. I 20 km od epicentrum drugiego trzęsienia z 12 maja 2015 r. Miasteczko Singati przestało wtedy istnieć. Oficjalne dane podają, że zostało zniszczone w 99 proc., choć ten jeden procent naprawdę trudno tam dostrzec. Sundar i reszta mieszkańców Singati na pomoc w odbudowaniu miasta czekają jak na Godota. Bo ta, choć obiecana wiele miesięcy temu, ciągle nie przychodzi. Pierwsze dni po trzęsieniu to była pełna mobilizacja. Nawet do Singati, mimo zniszczonych dróg i trudnego dostępu, trafiła pomoc humanitarna, głównie od organizacji pozarządowych. Dość szybko pojawiły się więc namioty, jedzenie i czysta woda. Wsparcie do Nepalu napływało z całego kraju, regionu, świata. Premier Indii Narendra Modi w ciągu 15 minut od pierwszego wstrząsu zaoferował pomoc i jeszcze tego samego popołudnia wysłał tam 450-osobową ekipę. Kolejne kraje, organizacje pozarządowe i prywatne osoby zgłaszały chęć działania. Na niebie nad Katmandu jeszcze nigdy nie krążyło tyle samolotów. Do tego stopnia, że jednopasmowe lotnisko nie dawało rady wszystkich przyjmować. Mimo że pracowało non stop, niektóre samoloty były odsyłane z powrotem. Pomocy było dużo, choć nie każda trafiona. – Dostajemy produkty takie jak puszki z tuńczykiem i majonez. One się nam nie przydadzą. Potrzebujemy zboża, soli i cukru – mówił Ram Sharan Mahat, ówczesny minister finansów Nepalu, parę dni po katastrofie. W Kathmandu prace związane z odbudową ruszyły dość sprawnie. Są jednak miejsca, które od roku zostały nie uprzątnięte. Jedynie prowizoryczne ogrodzenie z blachy falistej oddziela użytkową część miasta od zburzonej wieży. – Ponieważ znajomi wiedzieli, że mieszkam w Nepalu, niemal od razu zaczęli nam przesyłać pieniądze. Bez naszych próśb. Chcieli pomóc i ufali, że my te pieniądze sensownie wydamy – opowiada Magdalena Pietruszka-Pandey, Polka, która wyszła za Nepalczyka i od trzech lat mieszka w Katmandu. – Na początku dowiadywaliśmy się, co jest najbardziej potrzebne poszkodowanym, kupowaliśmy i jechaliśmy w teren. Ale po kilku tygodniach zdecydowaliśmy się założyć fundację i mieć pełną transparentność działań. Wszystkie wpłacone pieniądze idą na rzecz odbudowy szkoły w wiosce Dumre i projekt Mała Polska w Nepalu. Zdecydowaliśmy, że konkretna pomoc dla konkretnych ludzi to najlepsze, co możemy Nepalowi dać – dodaje. W Dumre cała wieś, razem z wolontariuszami z Polski i nepalskimi inżynierami, bierze udział w pracach przy szkole. Dzieci uczą się teraz w czymś, co nawet trudno nazwać barakiem. Dwie ławki. Wszystko na ziemi, bez tablicy, bez drzwi. Dwa kroki dalej urwisko. Dyrektor szkoły Mahendra Pandey, który przychodzi prawie codziennie oglądać postępy budowy, komentuje krótko: „mamy szczęście”. Jednak nie wszyscy je mają. W miejscach, gdzie dotarła pomoc, jest światełko nadziei. Ale wiele wsi i miasteczek pozostawionych jest samych sobie. Organizacje pozarządowe wszystkich problemów nie załatwią. A od rządu poszkodowani dostali na razie: kilka kilogramów ryżu, arkusze blachy falistej, namiot na pierwsze tygodnie. Potem 15 tys. rupii nepalskich, czyli ok. 540 zł na rodzinę. Pół roku później 10 tys. rupii (ok. 350 zł) na ciepłe ubrania dla całej rodziny. Tymczasem kilogram ryżu w Nepalu kosztuje 80 rupii, wywrotka piasku nawet do 8 tys. Jak widać, na wiele te pieniądze nie starczają. Statystyki Narodowej Komisji ds. Planowania mówią, że po trzęsieniu w Nepalu liczba ludzi żyjących poniżej granicy ubóstwa (ustalonej wtedy na 1,25 dol. dziennie) wzrosła prawie o milion. Wszyscy są zgodni, że aby odbudować Nepal, potrzeba pomocy na dużo większą skalę. Plany są. Rząd obiecuje na przykład, że zacznie poszkodowanym rodzinom dawać korzystne dwuprocentowe pożyczki na budowanie domów. Mają wynosić 2,5 mln rupii dla mieszkańców doliny Katmandu, półtora dla ludzi z innych rejonów. Niestety pieniędzy tych, 10 miesięcy po trzęsieniu, nadal nie widać. Choć media donoszą, że do rządu Nepalu po kataklizmie wpłynęło ponad 4,5 mld dolarów. Faktycznie ogromne sumy wydają się rozpływać w powietrzu. Shakya Prabin, aktywista CEmSoJ, organizacji działającej na rzecz mniejszości i osób dyskryminowanych w Nepalu, za ten stan rzeczy wini polityków. Trzęsienie ziemi wykorzystali oni do swoich celów i szybko uchwalili budzącą sprzeciwy konstytucję. Proces jej pisania trwał siedem lat i nie zapowiadało się, że szybko się skończy. Konsultacje społeczne w Nepalu, w którym żyje ponad sto grup etnicznych, nie należą do prostych. Każdy chciał, by jego prawa zostały uznane. Chodziło głównie o poprowadzenie granic regionów tak, by nie dzieliły grup etnicznych, uznanie języków mniejszości za oficjalne i swobodę religijną. Jednak po trzęsieniu politycy postanowili wykorzystać możliwość przyśpieszonego trybu uchwalania konstytucji i zrobili to niemal z dnia na dzień. W czerwcu przedstawili gotowy dokument. Tekst faworyzuje interesy głównie grupy rządzącej. Niektórzy na zgłoszenie poprawek mieli dwa dni. – Nowa konstytucja nie bierze pod uwagę potrzeb grup marginalizowanych w Nepalu i spowodowała protesty w całym kraju. To, co się im nie podoba, to m.in. zapis, że język nepalski, którym część społeczeństwa nie mówi, jest jedynym obowiązującym w szkołach i urzędach. To samo z religią. Główną został hinduizm, choć wielu z nas jest innego wyznania. Do tego stopnia, że zabrania się (pod karą więzienia!) spożywania mięsa krów nawet tym, dla których ta nie jest zwierzęciem świętym. Ludzie czują, że władze wykorzystały trzęsienie do swoich celów – tłumaczy Shakya Prabin. Zamiast zajmować się powrotem do normalności, politycy pracowali głównie nad załatwianiem własnych interesów. A kraj ogarnęła fala protestów powodująca chaos. Na granicy indyjsko-nepalskiej mniejszość Madhesi, która walczy o uznanie swoich praw, zaczęła blokować drogę. W konsekwencji gaz, ropa i benzyna, które dotychczas tą drogą trafiały do Nepalu, stały się towarem deficytowym. Od września 2015 r. do lutego 2016 r. ceny poszły w górę kilkakrotnie. – Gdy zaczęliśmy wznosić szkołę w Dumre, oszacowaliśmy koszty na 100 tys. zł. Kryzys paliwowy podniósł je trzykrotnie – opowiada Magdalena Pietruszka-Pandey. Jako drugi powód Shakya Prabin podaje fakt, że większość pomocy skupiła się w Katmandu, choć miasto nie ucierpiało w takim stopniu jak wiele miejsc na prowincji. – Doniesienia, że stolica została zupełnie zrujnowana, nie są prawdziwe. Zniszczenia są znaczne, ale miasto zachowało w dużej części swój charakter. Jednak tu trafiło najwięcej pomocy, bo było to logistycznie najprostsze i najbardziej medialne. Nie trzeba wyjeżdżać daleko, by dostrzec tę różnicę. Wystarczy ruszyć 10 km od Katmandu, np. do Khokany, gdzie sytuacja jest zupełnie inna. W miejscu pięknego kiedyś miasta powstało obozowisko z płacht PCV i blachy falistej, ozdobione wszystkim tym, co udało się wyciągnąć spod gruzów. Kawałkami plastiku, worków, śmieci. A nawet szybami, bo te paradoksalnie często przetrwały, choć żaden z inżynierów nie jest w stanie wytłumaczyć dlaczego. Tymczasowe domy stawiano wszędzie tam, gdzie znaleziono skrawek wolnego miejsca: na parkingach, pomiędzy jezdniami dróg, na polach uprawnych, a nawet na rondach. Z lotu ptaka mienią się teraz srebrem i odcieniami niebieskiego: w takim kolorze najczęściej były płachty. Miały służyć przez kilka dni, tygodni, miesięcy. Pomóc przetrwać najtrudniejsze chwile. Jak się okazało, prawie rok po trzęsieniu nie ubyło ich prawie wcale. Tymczasowy dom służy 23-letniej Sachicie i jej ojcu od roku. Tak jak poletko przed nim, na którym uprawiają warzywa. W takim domostwie z blachy falistej od 10 miesięcy mieszka Man Devi Maharjan. Pomieszczenie ma nie więcej niż 5 m2 powierzchni. Znajduje się pomiędzy główną drogą a kanałem, z którego wszyscy czerpią wodę, choć jej jakość pozostawia wiele do życzenia. To tereny prywatne, za które ona i jej mąż muszą płacić. Mieszka tu osiem osób. Wśród nich babcia. Wskutek trzęsienia ma zranioną nogę, która nie zagoiła się do dziś. Wygląda, jakby bakterie wżarły się w nią tak mocno, że noga nie będzie już nigdy sprawna. Do szpitala nie ma jak dojechać. Na leki pieniędzy brak. Nie ma tu też prądu, wody, okien. Jest kilka koców i naprędce zbudowanych łóżek. No i palenisko przed domem. Gdy nie ma czym palić, jedzą tłuczony ryż, bo taki nie wymaga gotowania. Nie, Man Devi Maharjan nie jest przyzwyczajona do takiego życia. Wcześniej było znacznie lepiej. Prowadzi mnie do swojego domu sprzed trzęsienia, jakieś 300 m dalej. Piękna kamienica z cegły. Na niej naklejka w kolorze czerwonym. Tak oznaczano domy po trzęsieniu. Zielone: nadają się do mieszkania. Czerwone: mieszkać nie wolno. W środku ściany są zupełnie popękane, sufit zapadnięty. Jedynie plakat z piłkarzem wskazuje na to, że kiedyś ktoś tu mieszkał. Pod plakatem stało łóżko jej syna. W rogu naprzeciwko 19 lat wcześniej go rodziła. – Po trzęsieniu nie mieliśmy co jeść. Tradycyjnie zapasy jedzenia trzyma się w Nepalu na parterze. Żeby móc coś włożyć do garnka, trzeba było wyłuskiwać ryż z gruzów ziarenko po ziarenku – opowiada. Teraz mają małe poletko przy kanale i jedzą głównie to, co sami wyhodują: szpinak, ziemniaki, marchewkę. Plus dużo ryżu. I przypraw: kuminu, kurkumy i chili. To nimi pachnie tu powietrze. I pyłem potłuczonych cegieł. Man devi maharjan, tak jak miliony innych Nepalczyków, nie ma szans na to, by wrócić do swojego domu przez kolejne kilka lat. Musi zaprzyjaźnić się z blaszakiem, z chłodem zimą, wilgocią w trakcie monsunu, upałem latem. Przewiduje, że może za 3–4 lata uda im się wybudować coś lepszego. Czy będzie odporne na trzęsienie? Ona kręci głową. Choć rząd stworzył projekty domów, które mają wytrzymać wstrząsy, i nakazuje, by każdy nowy budynek spełniał te normy, nie spotkałam nawet jednej osoby, którą byłoby stać na postawienie czegoś takiego. – Może za kilkanaście lat – wyrokuje Man Devi. Inżynierowie apelują, żeby nie popełniać błędów dziadków. Ci po trzęsieniu w 1934 r. odbudowali Nepal, używając niewypalanych cegieł (a według specjalistów nawet zamoczenie ich w wodzie poprawiałoby ich wytrzymałość), bez fundamentów i odpowiednich wzmocnień. Ale koszt zbudowania odpornego na trzęsienia ziemi domu to nawet 10 mln rupii. Suma dla większości mieszkańców kraju nieosiągalna. Siedmioletnia Monika z przyjaciółką bawią się tym, co pozostało na ulicach po trzęsieniu. Gruzy to dla nich teraz plac zabaw. W tle mama Moniki robi pranie w misce. Za chwilę wykąpie w niej swoją córkę. Jeżeli rząd nie pomoże teraz w wybudowaniu takich domów, tragedia się powtórzy. Naukowcy ostrzegają, że trzęsienia na tych terenach będą się zdarzać coraz częściej. O tragedię sprzed roku obwiniają ulewne deszcze, które wypełniły wodą koryta rzek w Indiach i Bangladeszu. Spowodowało to wzrost nacisku na płyty tektoniczne, którego rezultatem było trzęsienie. Badania opublikowane w magazynie Science wskazują jednak, że nie cała energia skumulowana pod ziemią została uwolniona. Przesunęła się jedynie na zachód od miasta Pokhary, aż do indyjskiego Delhi, i ciągle czeka na ujście. Nie wiadomo też, kiedy ono nastąpi. Do tego zmiany klimatu uruchamiają procesy geologiczne, które do tej pory były uśpione. Co sprawia, że jeszcze trudniej jest takie kataklizmy przewidzieć. Stuk-puk, stuk-puk, stuk-puk. To teraz dźwięk Nepalu. Gdziekolwiek się pojedzie, słychać uderzenia młotków. Efektów pracy jeszcze nie widać, bo ta jest bardzo mozolna. Stuk-puk. Przenoszenie pojedynczych cegieł. Stuk-puk, wykonywanie robót, do których przydałby się dźwig i koparka, a nie kawałek worka i sklecony naprędce kilof. Mimo to Nepalczycy nie tracą zdolności do pozytywnego myślenia. Jest 25 stycznia 2016 r. Katmandu. Rama stoi na placu Durbar w miejscu, gdzie kiedyś stała dziewięciopiętrowa wieża Basantapur z XVIII w. Ikona Nepalu. Rama z tą samą energią co kiedyś opowiada o najwspanialszym placu świata. Nie ma piękniejszego, zapewnia. Dileep bawi się właśnie ze swoją 10-miesięczną córką Mahirą w domu dyrektora szkoły, który pozwolił mu mieszkać u siebie, dopóki nie wybuduje czegoś lepszego dla swojej rodziny. Mahira już raczkuje, zaczyna nawet wstawać. A Sherpa Pega zajada tybetańskie pierożki momo z ostrym sosem obok zburzonej stupy Buddhanath. W tym sezonie zamierza po raz kolejny wybrać się pod, a może wreszcie na Mount Everest. – Skoro dwa lata z rzędu udało mi się przeżyć, teraz też mi się uda – kwituje pytanie, czy się nie boi. Dziewięć miesięcy po trzęsieniu moi rozmówcy pytani o traumę patrzą na mnie ze zdziwieniem. I odpowiadają, że przecież takiego wydarzenia nie da się przewidzieć. Koszmary nocne? Nie mają. Lęki? Nie słyszeli o nich. „To nie trzęsienie ziemi, a budynki zabijają” – powtarzają jak mantrę, która wydaje im się pomagać zrozumieć to, co się stało. Przed trzęsieniem ziemi na plac Durbar w Katmandu codziennie przychodziły tłumy, by podziwiać tutejsze zabytki: Pałac Królewski, strzeżony przez boga-małpę Hanumana, wieża Basantapur, której jak widać na zdjęciu już nie ma; rezydencję żywej bogini kumari czy świątynię Wisznu. W Nepalu znajdują się trzy place Durbar. W Patanie, Bhaktapurze i Katmandu. I wszystkie trzy figurują na liście UNESCO. Pomoc psychologiczna tutaj nie istnieje. – I, ku mojemu zaskoczeniu, nie jest potrzebna. Nepalczycy zupełnie inaczej sobie z takimi wydarzeniami radzą. Tam gdzie nasza psychika się załamuje, oni potrafią żyć, wierząc, że tak właśnie miało być. Pomaga im religia, ale też bardzo bliskie więzi rodzinne – mówi Magdalena Pietruszka-Pandey, która z zawodu jest psycholożką i psychoterapeutką. Jej mąż Sujan Pandey dodaje: my przegadujemy to ze sobą i nie potrzebujemy do tego specjalistów. Ta umiejętność patrzenia pozytywnie na teraźniejszość i nierozpamiętywanie przeszłości daje Nepalowi ogromną siłę. Większą niż jakiekolwiek dotacje i pomoce międzynarodowe. Jednak gdy chodzi się po gruzach sprzed roku, chciałoby się Nepalczykom życzyć, by starczyło im jej także do patrzenia w przyszłość. Zobacz wideo: View Ediplayer on the source website
„Lubię myśleć, że rzeka łączy, a nie dzieli”. Odra na zdjęciach Mikołaja Nowackiego [FOTOREPORTAŻ]
Z wodą wiążą się jego najpiękniejsze wspomnienia z dzieciństwa. Mikołaj Nowacki – fotograf National Geographic Polska, ambasador Lumix – mówi, że jego związek z Odrą jest nierozerwalny. „Idąc tym tropem myślałem: a jakie związki z tą rzeką mają inni ludzie?”. Zaczął znów wychodzić nad Odrę, tym razem z aparatem. Dodał do tego pływanie barkami, jachtami, kajakami… Jego fotografowanie związków ludzi z Odrą trwa już dwanaście lat! Przedstawiamy najnowszy fotoreportaż wykonany w 2019 roku.
Odra, 2019 r. Do źródeł Od 2008 r. pracuję nad projektem fotograficznym o Odrze i ludziach w jakiś sposób z nią związanych. Przez te dwanaście lat pływałem po Odrze statkami, barkami, motorówkami, jachtami, kajakiem i wpław. W lipcu zeszłego roku miałem dla odmiany ochotę przejechać się wzdłuż całego biegu rzeki samochodem. Mój wybór miejscowości, w których się zatrzymuję i miejsc, które odwiedzam, był całkowicie subiektywny – dałem sobie w tym zakresie całkowitą wolność. Kiedy docieram do źródła Odry w Czechach, jestem zdruzgotany. Znałem już to miejsce w Górach Odrzańskich w okolicy miasteczka Libavá, pośrodku czeskiego poligonu wojskowego. Byłem tam dwa razy od 2014 roku. Spodziewałem się zobaczyć piękny, mistyczny las świerkowy. Zamiast tego zobaczyłem pojedyncze drzewa sterczące wśród ciągnących się po horyzont gołoborzy. W wyniku globalnego ocieplenia i corocznych susz prawie na całym obszarze poligonu pod Libawą w ciągu kilku lat uschły niemal wszystkie świerki na powierzchni 25 000 hektarów. Z trudem, nie poznając tego miejsca, odnalazłem strumyczek, który jest początkiem rzeki. Droga oświetlona światłami stopu samochodu i pojedyncze drzewa pozostałe po katastrofie ekologicznej. Góry Odrzańskie, Czechy. Fot. Mikołaj Nowacki, fotograf National Geographic i ambasador Lumix. Jadę rowerem górskim ze wsi Spálov w górę strumienia. Na szczęście klęska suszy nie dotknęła lasów liściastych, przez które przepływa Odra. Wody jednak jest tak mało, że można swobodnie przechodzić po kamieniach z brzegu na brzeg. – W lecie zawsze było mało wody w Odrze, ale w wyniku susz i tak rok po roku wody ubywa – mówi mi Lubomir Milata, właściciel hotelu Maria Skala we wsi Spálov, który mieszka w tej okolicy od dzieciństwa. Odra w Czechach, w pierwszych kilometrach swojego biegu. Fot. Mikołaj Nowacki, fotograf National Geographic i ambasador Lumix. Z Czech ruszam do Raciborza, pierwszego większego polskiego miasta przez które przepływa Odra. Nad rzeką spotykam Waldemara Pudlaka wraz z drapieżnym ptakiem, myszołowcem towarzyskim o imieniu Karol. Pan Waldemar jeździ regularnie nad Odrę z Karolem w samochodzie. Nad rzeką ptak może swobodnie polatać. Z Karolem jest jak z psem, który musi się wybiegać. Tereny przy Odrze za miastem są dla niego idealne, żeby rozprostować skrzydła. Pan Waldemar traktuje swojego myszołowca, tak jak inni ludzie psy czy koty – Karol jest pupilem i przyjacielem. Waldemar Pudlak wraz z myszołowcem Karolem. Odra przed Raciborzem. Fot. Mikołaj Nowacki, fotograf National Geographic i ambasador Lumix. „Lubecki" Ruszam dalej do największego miasta nad Odrą i zarazem mojego miasta rodzinnego – Wrocławia. W stoczni rzecznej Malbo jest remontowany historyczny statek "Lubecki". To bocznokołowiec, napędzają go dwa koła po obu stronach burt. Historia "Lubeckiego" jest bogata. Zbudowany w 1911 r. w Petersburgu holował barki na Wiśle. Był uszkodzony w czasie wojny polsko-bolszewickiej, a po odparciu bolszewików – wyremontowany. Pływał znów po Wiśle, transportując naftę. Po wybuchu drugiej wojny światowej został zatopiony przez załogę, a potem znów wyremontowany, by mógł dalej pracować. W 1977 r. został wyciągnięty na ląd. Obecnie należy do miasta Warszawy, a remont był zrobiony we Wrocławiu. "Lubecki" nareszcie rusza w swój pierwszy rejs po gruntownym remoncie. Towarzyszę kapitanowi Andrzejowi Podgórskiemu w nowoczesnej sterówce statku. Na pokładzie jest wielu specjalistów. Panuje dość nerwowa atmosfera: jak "Lubecki" da sobie radę po remoncie, czy będzie sterowny, jak zadziałają zamontowane na nim różne nowoczesne systemy? – ­Prowadzenie bocznokołowca, jednego ze statków, które zniknęły, kiedy ja się urodziłem i wychowałem ,to przyjemne doświadczenie – mówi kapitan Podgórski. –Pomieszała się historia ze współczesnością. Prowadzenie takiego statku to jak poruszanie się samochodem z poślizgiem kontrolowanym - jest pewna bezwładność. Tak duży statek jak „Lubecki" bardzo też reaguje na boczny wiatr – dodaje kapitan. Jednak prowadzi pewnie, bez cienia niepokoju. Od razu czuję, że statek rytmicznie i stale przechyla się z burty na burtę. Czuję się trochę jak na morzu. Okazuje się, że łopatki kół napędowych nie są jeszcze właściwie ustawione. W kolejnych rejsach próbnych tego kiwania na boki już nie będzie. Kapitan Andrzej Podgórski w sterówce "Lubeckiego". Odra, Wrocław. Fot. Mikołaj Nowacki, fotograf National Geographic i ambasador Lumix. W tym roku, sto lat po ostrzelaniu w czasie wojny polsko-bolszewickiej, "Lubecki" wróci do Warszawy. Będzie płynął Odrą - z Wrocławia do Szczecina. Stamtąd popłynie na Bałtyk i będzie holowany wzdłuż brzegów do Gdańska. Z Gdańska z kolei popłynie w górę biegu Wisły do Warszawy, gdzie będzie statkiem wycieczkowym. Odwiedzam też we Wrocławiu Wyspę Opatowicką. To cudownie dzikie miejsce. Część Wyspy jest porośnięta lasem, część to łąka. Dziki charakter Wyspa zawdzięcza wielu starym, ponadstuletnim drzewom a także zwalonym, porośniętym mchem pniom, które są pożywieniem dla chrząszczy, co wzbogaca bioróżnorodność tego lasu. Na Wyspie Opatowickiej jest też częściowo zarośnięte starorzecze Odry, które w lecie przypomina widoki znane z filmów o Amazonii. To prawdziwa przyrodnicza perła w obrębie granic Wrocławia. Starorzecze Odry na Wyspie Opatowickiej. Wrocław. Fot. Mikołaj Nowacki, fotograf National Geographic i ambasador Lumix. Między Polską a Niemcami Ruszam dalej nad Odrę graniczną między Polską a Niemcami. Lubię myśleć, że rzeka nie dzieli, ale łączy oba kraje. Odwiedzam Słubice i Frankfurt po drugiej stronie mostu granicznego – Mostu Przyjaźni. Wielu Polaków czuje się we Frankfurcie jak u siebie w domu, spacerując po nabrzeżu, uprawiając jogging czy grając w piłkę nożną. Wielu Niemców po polskiej stronie robi zakupy, jada w restauracjach. Te dwa miasta - Słubice i Frankfurt, łączy o wiele więcej niż Most Przyjaźni. Zaczepiam Polaka, ojca chłopca grającego w piłkę pod niemiecką częścią mostu. Pytam go, jacy są Niemcy jako sąsiedzi. – Zwyczajni – odpowiada – tacy sami jak my. Chłopiec grający w piłkę pod Mostem Przyjaźni. Frankfurt nad Odrą. Fot. Mikołaj Nowacki, fotograf National Geographic i ambasador Lumix. Spacerując po frankfurckim nabrzeżu, moją uwagę zwraca dzwon wiszący na nowoczesnej, lśniącej jak lustro dzwonnicy. To Dzwon Pokoju – pomnik uznania granicy Odra-Nysa. Dzwon ma napis „Friede und Freundschaft mit allen Völkern” (Przyjaźń i pokój ze wszystkimi narodami). Tradycyjnie dzwon bije 1 września w Światowy Dzień Pokoju. Ruszam dalej wzdłuż rzeki. Po drodze mijam jeszcze rozlewiska dolnej Odry - między Krajnikiem Dolnym a niemieckim miastem Schwedt, które ciągną się aż do Szczecina. Słychać piękny klangor żurawi i gęgania gęsi. To raj dla wodnych ptaków. Sprawdzam na mapie i z zazdrością konstatuję, że po niemieckiej stronie jest Park Narodowy Dolnej Odry, u nas natomiast, na terenach niczym nie różniących się od tych po niemieckiej stronie, zaledwie Park Krajobrazowy. Jadąc od źródła rzeki (a także pływając barkami po niej przez ostatnich jedenaście lat), nie mogę się nadziwić, że tyle drzew w dzikich, nadodrzańskich lasach jest bezlitośnie wycinanych, a ochrona wielu tych niezwykle pięknych terenów to zaledwie Natura 2000, gdzie także prowadzi się wycinki. Zdecydowanie takie przyrodnicze skarby zasługują na silniejszą ochronę. Także u nas powinien powstać Park Narodowy Dolnej Odry. Skandalem jest, że ostatni park narodowy utworzono w naszym kraju 19 lat temu. „Już nie rzeka, jeszcze nie morze” W Szczecinie płynę pasażerską motorówką na Wyspę Grodzką. Większość wyspy w centrum miasta zajmują ogródki działkowe, co jest uroczym pomysłem na zagospodarowanie przestrzenne. Snuję się po ścieżkach między ogródkami, podjadam ukradkiem (przyznaję się!) dojrzałe jeżyny. Nad samą Odrą spotykam starszego mężczyznę zarzucającego wędkę. To Fryderyk Franczak, lat 78. Po krótkiej rozmowie zaprasza mnie na swoją działkę. Pijemy piwo, pan Fryderyk opowiada mi o swoim związku z działką i Odrą. – Działka to zdrowie i relaks. Latem jestem tu prawie codziennie, czasem tu śpię. Wkoło jest teren wędkarski, więc jak coś złowię, to robię paprykarz szczeciński albo do octu, do słoika. W Czaplinku pan Fryderyk ma łódź, którą sprowadzi do Szczecina. – Będę ją cumował obok działek i pływał po okolicy zwiedzając dzikie szczecińskie wyspy. Pan Fryderyk Franczak. Wyspa Grodzka, Szczecin. Fot. Mikołaj Nowacki, fotograf National Geographic i ambasador Lumix. Ze Szczecina ruszam do wsi Trzebież. Odra kończy swój oficjalny bieg w Roztoce Odrzańskiej na południu Zalewu Szczecińskiego. O 5. rano spotykam się z rybakami łowiącymi na Zalewie tradycyjną metodą – na żaki. To rodzaj sieci na okrągłych obręczach. Wsiadam do niewielkiego kutra bez kabiny. Towarzyszę trzem rybakom, którzy od wielu lat pływają ze sobą, tworząc zgraną drużynę. To Andrzej Kowalik, Ryszard Popakul i Artur Marszał. Wraz z kilkoma innymi załogami wypływamy na Zalew. Rybacy ze wsi Trzebież wypływają na połów na Zalew Szczeciński. Fot. Mikołaj Nowacki, fotograf National Geographic i ambasador Lumix. Mija około pół godziny aż dopływamy do pierwszych tyczek oznaczających miejsce zatopienia żaków. Z dużą wprawą, ale też z ogromnym wysiłkiem trzej rybacy wyciągają ciężką sieć i opróżniają ją z ryb. Małe, niewymiarowe rybki wracają do wody, większe do skrzyń. Trafią do sprzedaży w Szczecinie i do okolicznych smażalni. W ciągu siedmiu godzin pływania od jednych żaków do kolejnych mija nas kilka pełnomorskich kontenerowców. Mam poczucie znajdowania się w szczególnym miejscu Odry – to już nie rzeka ale też jeszcze nie morze. Rybacy na Zalewie Szczecińskim wyciągają ciężkie sieci. Od lewej Ryszard Popakul, Artur Marszał, Andrzej Kowalik. Fot. Mikołaj Nowacki, fotograf National Geographic i ambasador Lumix. Rzeka świadkiem Następnego dnia ruszam do Świnoujścia. Ujście Świny jest jednym z "wylotów" wód Odry z Zalewu Szczecińskiego do Bałtyku, największym po polskiej stronie. W Świnoujściu jeszcze z plaży widzę ogromny statek transportujący gaz, wpływający ostrożnie między główki falochronów, do portu w ujściu Świny. Sprawa musi być poważna skoro gazowcowi towarzyszy okręt Marynarki Wojennej. Ogromny statek wzbudza ciekawość turystów i spacerowiczów na Falochronie Zachodnim. Następnego dnia ogłoszono, że do Świnoujścia zawitał amerykański gazowiec "Oak Spirit" z dostawą skroplonego gazu dla Polski. Następnego dnia znów udaję się na Falochron Zachodni. Stoi tam Stawa Młyny- charakterystyczny dla Świnoujścia znak nawigacyjny wyglądający jak wiatrak. Obserwuję dyskretnie z aparatem w ręku parę młodych ludzi. Dziewczyna siedzi na kamieniach a chłopak nerwowo obchodzi ją wkoło. Po chwili dziewczyna wstaje i oboje idą kawałek dalej. W pewnej chwili chłopak klęka przed nią i podaje jej pudełeczko z pierścionkiem! Robię zdjęcie i nie mogę uwierzyć, że udaje mi się uchwycić taki moment. Podchodzę do nich i rozmawiamy. Tym chłopakiem był Adam Zapała, a dziewczyna to Zuzanna Pasińska. Adam Zapała: – Nie wiedziałem, jak to powiedzieć i dlatego byłem taki zdenerwowany. Miałem wszystko zapisane na karteczce, ale i tak wszystko zapomniałem. Kiedy już uklęknąłem słowa przyszły same. Kiedy Zuzanna powiedziała "tak" czułem radość. Zuzanna tak opisuje ten moment: – Szliśmy na kolację, a potem mieliśmy iść na imprezę. Ta kolacja skończyła się trochę wcześniej i Adam zaproponował spacer. Nie bardzo mi się chciało iść, bo to było dość daleko. Zapach glonów też mi nie sprzyjał. Ale kiedy doszliśmy pod "Młyn" i Adam klęknął przede mną i się oświadczył, poczułam, że moje wszystkie marzenia się spełniły. Jestem romantyczką, a Adam jest miłością mojego życia. Oświadczyny na Falochronie Zachodnim. Świnoujście, 2019 r. Fot. Mikołaj Nowacki, fotograf National Geographic i ambasador Lumix. Projekt „Odra” w 2019 r. mogłem zrealizować dzięki wsparciu Panasonic Lumix Europe, z aparatem Lumix G90. Mikołaj Nowacki View oEmbed on the source website
Sztuka fotoreportażu. Mikołaj Nowacki o opowiadaniu zdjęciami na przykładzie materiału o rybakach z Laosu [STORYTELLERS]
- Chodzi o to, żeby jak najrzetelniej opowiedzieć swoją historię o innych - tłumaczy Mikołaj Nowacki, fotograf National Geographic Polska, ambasador Lumix. O tym, jak zrobić fotoreportaż, mówi na podstawie swojego materiału z Krainy 4000 wysp.
- Wybierz temat, który wywołuje w tobie emocje - radzi Mikołaj Nowacki - bohater cyklu Fotograf miesiąca - tym, którzy zamierzają zabrać się za sztukę fotoreportażu. Sam wybrał się do Laosu, do Si Phan Don znanej jako Kraina 4 tysięcy wysp, leżącej blisko granicy z Kambodżą, by udokumentować tradycyjne metody połowu i życie zgodne z rytmem przyrody. Zamieszkał w bambusowym domku na palach na wyspie Don Det, nad samym brzegiem Mekongu, gdzie obserwował życie tamtejszych rybaków. Z jednym z nich - Khamem, jego rodziną i przyjaciółmi spędził trzy tygodnie stycznia 2017 r. Przekonał się, że praca z cięższym sprzętem w takich warunkach byłaby prawdziwą udręką. Fotografował uszczelnionym Lumixem G80 i trzema lekkimi obiektywami stałoogniskowymi – Leica 15 mm f/1.7, Lumix 20 mm f/1.7 i 25 mm f/1.4. O przywileju uczestnictwa w życiu fotografowanych ludzi i sposobach budowania narracji za pomocą zdjęć ambasador Lumix opowiada w materiale wideo. Mikołaj Nowacki o fotoreportażu [WIDEO]:
Po czym poznać dobry fotoreportaż? Fotograf Mikołaj Nowacki o sztuce opowiadania zdjęciami
- Dla mnie opowiadanie zdjęciami to kręcenie nieruchomego filmu - tłumaczy Mikołaj Nowacki, fotograf National Geographic Polska, ambasador Lumix i podpowiada, jak wybrać temat oraz zbudować narrację.
Czym właściwie jest fotoreportaż? Fotoreportaż to rodzaj krótkiego filmu, w którym sceny są nieruchome. To opowiadanie zdjęciami o ludziach, miejscach, zjawiskach. Buduje się go stopniowo, przebywając z bohaterami, najlepiej żyjąc ich życiem, wracając do nich, śledząc sytuację z aparatem, będąc cały czas gotowym na zrobienie dobrego zdjęcia. W fotoreportażu chodzi o to, aby pogłębić wiedzę odbiorcy o temacie, najlepiej sprawić, aby odbiorca POCZUŁ emocje związane z tematem fotoreportażu. Jest jeszcze jeden termin, który bardzo lubię: foto-esej. Można się spierać w kwestiach definicji, ale od słowa „fotoreportaż” wolę właśnie „foto-esej”. Rozumiem ten termin jako pogłębioną i bardziej osobistą opowieść niż tylko suche, dziennikarskie zrelacjonowanie faktów zdjęciami. Jeśli czuję, że materiał ma wartość ponadczasową, a nie tylko niusową to wiem, że jest dobry. Z fotoreportażu "Gry wojenne: Bałtyk". Fot. Mikołaj Nowacki, fotograf National Geographic Polska, ambasador Lumix. Temat - jak go wybrać? Trzeba się zastanowić: co lubię, co mnie interesuje, pasjonuje, co mnie gniewa, co mnie frustruje, co mnie zachwyca. Temat musi wzbudzać w nas emocje. Warto odpowiedzieć sobie na pytania: gdzie i z kim chcielibyśmy być, nawet gdybyśmy nie mieli aparatu? O kim, o czym chcielibyśmy opowiedzieć najbliższej osobie? Tematem może być ktoś, kto nas fascynuje, może być grupa społeczna, miejsce, zjawisko, abstrakcyjna koncepcja. Moje osobiste podejście do szukania tematu jest takie: jeśli chciałbym być z tymi ludźmi, w tych miejscach bez aparatu to i tym bardziej bycie tam z aparatem sprawi, że będzie mi się chciało fotografować. Jeśli temat nie wywołuje w nas emocji to po prostu nie będzie nam się chciało ruszyć z domu. Przez pierwsze lata mojej drogi fotograficznej interesowało mnie tylko pojedyncze zdjęcie. Nie umiałem myśleć fotoreportażem, historią, nie wiedziałem jak zbudować narrację obrazami i też wybór tematu był dla mnie trudny. Pomógł mi skutecznie mój pierwszy mentor Tomasz Tomaszewski pytaniem: „co lubisz?”. Z wahaniem odpowiedziałem, że lubię wodę. I potem uświadomiłem sobie dlaczego ją lubię. Z wodą mam związane jedne z najlepszych wspomnień z dzieciństwa. Mieszkałem i mieszkam nad Odrą i wyjście nad rzekę oznaczało wolność, zabawę, przyjemność. Mój związek z Odrą jest nierozerwalny. Idąc tym tropem myślałem: „a jakie związki z tą rzeką mają inni ludzie w moim mieście (Wrocławiu)?”. Więc tak jak w dzieciństwie, w młodości licealnej i studenckiej zacząłem znów wychodzić nad Odrę, tym razem z aparatem. Potem dołączyłem do tego pływanie barkami podczas tygodniowych rejsów transportowych do Szczecina. I to fotografowanie związków ludzi z Odrą trwa z mniejszą lub większą intensywnością do dziś, dwanaście lat. Zdjęcie otwierające foto-esej "Odra". Fot. Mikołaj Nowacki fotograf National Geographic Polska, ambasador Lumix. Dziś temat pojawia mi się czasem przypadkiem. Jestem w jakimś miejscu, np. w Kambodży czy w Nowej Zelandii i węszę za tematem. Słucham swojej intuicji. Rozmawiam z miejscowymi ludźmi, czytam o miejscu w którym jestem. Obserwuję swoje reakcje - czy kiedy dowiedziałem się o czymś, pojawił się błysk emocji? Zaciekawienie? Jeśli tak, to podążam za swoją intuicją. W taki sposób trafiłem nad Mekong i zacząłem dokumentować życie rybackiej społeczności z wysp na rzece. Zachwycił mnie ich nierozerwalny, pierwotny związek z przyrodą. Z reportażu "Mekong, Laos". Fot. Mikołaj Nowacki fotograf National Geographic Polska, ambasador Lumix. Z reportażu "Mekong, Laos". Fot. Mikołaj Nowacki fotograf National Geographic Polska, ambasador Lumix. Również zupełnie przypadkiem pojawił się temat platform wiertniczych na Bałtyku. Robiąc inny materiał, osobistą historię o żeglarstwie na Bałtyku zobaczyłem z pokładu żaglowca „Zawisza Czarny” platformę na horyzoncie. Pojawiło się zdziwienie i pytania: „kto wydobywa ropę na Bałtyku? Jak wygląda praca na takiej platformie?”. I postanowiłem ten temat zgłębić. Wystarałem się o pozwolenie i w efekcie w ciągu dwóch wyjazdów spędziłem w sumie trzy tygodnie na dwóch platformach, dokumentując pracę i życie codzienne nafciarzy. Reportaż ukazał się w National Geographic Polska, można go przeczytać i obejrzeć na stronie magazynu. Dobry temat - czyli jaki? Najlepiej jeśli temat niesie ze sobą nową jakość, nowe odkrycie albo jeśli pokazuje coś znanego z nowej, osobistej perspektywy lub pogłębia wiedzę czy uczucia odbiorcy. Temat na fotoreportaż musi mieć potencjał wizualny. Nie da się sfotografować wszystkiego w ciekawy sposób. Fotoreportaż to opowieść obrazami; niektóre tematy lepiej nadają się do opisania lub sfilmowania. Jeśli pasjonuje nas teoretyczna fizyka kwantowa lub filozofia to nie będziemy przecież fotografować równań na tablicy albo stron w książce. Możemy natomiast zastanowić się, jak w ciekawy sposób zobrazować jakąś ideę, która zaprząta naszą głowę. Budowanie narracji za pomocą zdjęć Przede wszystkim każde zdjęcie w fotoreportażu powinno być dobre. Tak jak w eseju literackim albo krótkim filmie - jeśli poszczególne zdania czy sceny są kiepskie, nudne, oklepane to i całość będzie kiepska niezależnie od tego, jak wielki i ważny temat porusza. Tak naprawdę narrację buduje się dopiero edytując materiał - przy komputerze, czy pracując na małych wydrukach. Oczywiście w trakcie pracy musimy wiedzieć, jakie zdjęcia już mamy, mieć w głowie jakiś ogólny zarys. Jeśli jest jakiś aspekt opowieści, który mamy sfotografowany kiepsko, to albo trzeba takie zdjęcie wyrzucić z reportażu, albo (najlepiej!) wracać do ludzi i do miejsc tak długo, aż będziemy mieli dobre zdjęcie. Z foto-eseju "Odra". Fot. Mikołaj Nowacki fotograf National Geographic Polska, ambasador Lumix. Dla mnie opowiadanie zdjęciami to kręcenie nieruchomego filmu. Ważne, aby fotoreportaż otworzyć i zamknąć bardzo dobrym zdjęciem. Ważne też aby materiał był ciekawy i zróżnicowany. Edycja materiału, a więc narracja w fotoreportażu to temat na warsztaty fotograficzne. To nie jest coś o czym w uniwersalny sposób można opowiedzieć w kilku zdaniach w artykule. Wszystko zawsze zależy od tematu, nastroju, jaki chcemy uzyskać, miejsca i objętości publikacji. Inaczej będziemy budować narrację, edytując zdjęcia do książki fotograficznej gdzie znajdzie się ich 40- 60, a kompletnie inaczej na konkurs fotograficzny, gdzie musimy posłać jurorom bombę informacyjno-emocjonalną, materiał np. 6- czy 8-zdjęciowy. Wchodzenie w świat bohaterów Konieczność budowania intymności z bohaterami zależy od historii. Jeśli opowiadam o miejscu, to jakaś szczególna zażyłość z bohaterami nie jest mi potrzebna. Np. jeśli moja opowieść o Stambule czy Neapolu jest w większości robiona na ulicy czy w publicznych miejscach. Z foto-eseju o Stambule. Fot. Mikołaj Nowacki fotograf National Geographic Polska, ambasador Lumix. Z foto-eseju o Neapolu. Fot. Mikołaj Nowacki fotograf National Geographic Polska, ambasador Lumix. Natomiast jeśli opowiadam o konkretnych ludziach to ta intymność jest niezwykle ważna. Musimy spowodować, że ludzie będą nam ufać. Każdy musi do tego podejść po swojemu, znaleźć swoją metodę. Na pewno nie możemy oszukiwać ludzi. Nasze intencje muszą być szczere i klarowne. Osoby fotografowane muszą wiedzieć, że np. robimy o nich reportaż, aby pokazać go w gazecie, w szkole fotograficznej czy na stronie internetowej. Budowanie zaufania wiąże się z odpowiednią ilością czasu, który musimy spędzić z osobami, które fotografujemy. Np. jeśli jestem na statku, na platformie wiertniczej, w strefie działań wojennych to mieszkam z moimi bohaterami, jem z nimi, razem z nimi ryzykuję. Staram się „wejść w ich buty”. Z fotoreportażu o platformach wiertniczych na Bałtyku. Fot. Mikołaj Nowacki fotograf National Geographic Polska, ambasador Lumix. Jestem raczej introwertykiem, dopiero fotografia otworzyła mnie do tego stopnia, że mogę być czasem postrzegany jako ekstrawertyk. Prawie zawsze na początku pracy nad reportażem muszę się przełamywać, aby wyjść do ludzi. Jeśli jednak poczuję się wśród nich dobrze, to bardzo szybko skracam dystans. Nauczyłem się, że najlepszym podejściem jest bycie sobą, nieudawanie nikogo innego. Nie boję się też pokazać swoich niedociągnięć, swoich słabych stron. Jeśli mam szczerze opowiadać zdjęciami o obcych mi ludziach, to sam muszę być szczery i prawdziwy wobec nich. To się sprawdza dobrze w fotoreportażu i w ogóle w życiu. Bycie sobą. Najczęściej popełniane błędy podczas pracy nad fotoreportażem W moim odczuciu częstym błędem jest kończenie pracy nad reportażem zbyt szybko, kiedy mamy tylko kilka dobrych zdjęć, a reszta jest wypełnieniem. Jeśli pracujemy na zlecenie to jasna sprawa - mamy tyle czasu, ile nam daje zleceniodawca. Podobnie jeśli bierzemy udział w jakimś wydarzeniu, o jakim chcemy opowiedzieć - mamy wtedy tylko tyle czasu, ile trwa to wydarzenie. Ale jeśli są to wydarzenia cykliczne, to wracajmy do nich. Poprawiajmy ujęcia, które są powtarzalne i te, z których mamy słabe lub średnie zdjęcia. Jeśli pracujemy nad czymś z wewnętrznej potrzeby i nie jesteśmy ograniczeni ramami czasowymi to dołóżmy wszelkich starań, aby każde zdjęcie w reportażu było dobrym zdjęciem pojedynczym. Częstym błędem i to niestety akceptowanym powszechnie na prasowych konkursach fotograficznych jest utożsamianie reportażu z jego tematem. Tak jakby dobry, mocny opis reportażu wystarczał za zdjęcia. Temat to jedno, ale sposób jego realizacji jest najważniejszy. Możemy opowiedzieć o tematach ważnych społecznie np. o uchodźcach czy o brutalności policji, ale zrobić kiepskie zdjęcia. Nie możemy dać się zwieść „ważnością” tematu przy ocenianiu samych zdjęć. To w moim odczuciu najpowszechniejszy obecnie błąd. Innym błędem jest powielanie tematu, który jest nośny na konkursach fotograficznych. Ile razy mamy oglądać te same zdjęcia tylko w innych odsłonach? Jeśli coś jest masowo robione przez fotoreporterów, to uciekajmy od takich historii. Sam lubię szukać tematów, które są „poniżej zasięgu radaru,” tzn. nie mają szans na pierwsze strony newsowych gazet. Mogę wtedy pracować bez presji czasu i stosować bardziej osobiste podejście. Sprzęt w fotoreportażu Do fotoreportaży uwielbiam małe, niezawodne i bardzo zaawansowane technologicznie bezlusterkowce LUMIX-a. Używam też minimalnego zestawu obiektywów, najchętniej stałoogniskowych. Dwa moje ulubione to Lumix 20 mm f/1.7 (odp. 40 mm dla pełnej klatki) i Leica 15 mm f/1.7 (odp. 30 mm). Uwielbiam fotografować w deszczu, im większym tym lepiej. Wtedy używam uszczelnionych obiektywów zoom Leica 12-60 mm f/2.8-4.0 (odp. 24-120mm) lub Lumix 12-35 mm f/2.8 (odp. 24-70 mm). Na przykład reportaż nad Mekongiem robiłem znakomitym Lumixem G80 - to lekki, ale wytrzymały aparat. Ważne dla mnie jest uszczelnienie tego modelu, żeby chlapiąca na łodzi woda nie uszkodziła wnętrza aparatu i aby pył wszechobecny na lądzie podczas pory suchej nie dostawał się do środka. Bardzo też przydawała mi się czasem wbudowana lampa błyskowa. Z fotoreportażu "Mekong, Laos". Fot. Mikołaj Nowacki fotograf National Geographic Polska, ambasador Lumix. Podobnie jest z nowszą wersją "osiemdziesiątki" - Lumixem G90. Podobnie jak w przypadku G80 bardzo pomaga mi jego uszczelnienie, duży wygodny wizjer, który sprawia, że moje oczy się nie męczą. Również ważna jest 5-osiowa stabilizacja obrazu, która bardzo ułatwia mi fotografowanie w słabych warunkach oświetleniowych (a uwielbiam robić zdjęcia o zmierzchu i w nocy). Pomaga mi też ruchomy ekran LCD, bo czasem jestem w niewygodnej pozycji i aby zrobić zdjęcie muszę się np. przechylić i trzymać aparat na wyciągniętej ręce. Dokładny i superszybki autofocus i szybkie zdjęcia seryjne też ułatwiają fotografowanie w trudnych warunkach. Tak było np. przy ujęciach rybaków na Zalewie Szczecińskim - aby zrobić zdjęcie w momencie, gdy rybacy wyciągają z wody żaki (tradycyjne sieci), musiałem maksymalnie wychylić się z łodzi, trzymając w wyciągniętej ręce aparat. Wymagało to ode mnie kontrolowania sytuacji na ekranie LCD, aby w tej trudnej do uchwycenia sytuacji wszystko było w kadrze jak należy. Woda chlapała na mnie tak, że byłem cały mokry. Aby oddać trud pracy tych ludzi i dynamizm tej sceny, aby odbiorca fotografii POCZUŁ a nie tylko zobaczył jak to jest być rybakiem, wykorzystałem cały potencjał sprzętu jakim fotografowałem. Z długoterminowego projektu fotograficznego "Odra". Fot. Mikołaj Nowacki fotograf National Geographic Polska, ambasador Lumix. Etyka fotoreportera Jeśli opowiadamy dokumentalną historię to nie możemy zmyślać. Chodzi mi o wymyślanie zdjęć, namawianie bohaterów, aby zrobili coś, czego bez nas by nie zrobili. To jest nieetyczne i wypacza prawdziwość naszej historii. Nie chcę też zaszkodzić moim bohaterom. Rozmawiam z nimi. Jeśli proszą mnie, abym jakiegoś aspektu ich działalności nie pokazywał, bo naraża ich to na kłopoty to nawet jeśli mam to na zdjęciu, nie publikuję tego. Tekst i zdjęcia: Mikołaj Nowacki Wszystkie zdjęcia wykonane aparatami Lumix: G80, G9.
Bałtyk - fotoreportaż Mikołaja Nowackiego. Osobista opowieść o fotografowaniu na otwartym morzu [STORYTELLERS]
Mikołaj Nowacki, fotograf National Geographic Polska, ambasador Lumix, opowiada o fotografowaniu podczas bałtyckich rejsów, o sprzęcie, jakiego używał w ekstremalnych warunkach i doświadczeniach, które wpłynęły na jego fotograficzną wrażliwość.
Bohater cyklu Fotograf Miesiąca Storytellers - Mikołaj Nowacki podzielił się z nami wrażeniami z trwającej od 3 lat pracy nad reportażem o żeglowaniu na Bałtyku. To bardzo osobista historia - nie tylko o wyzwaniach fotograficznych, ale również o przemianach, jakie zachodzą w uczestniku wyprawy, gdy przychodzi mu zmierzyć się z ekstremalnym żywiołem. Nowacki opowiedział o warunkach, w jakich fotografował i o tym jak spisał się sprzęt, z którego korzystał podczas rejsów: aparaty Lumix GH5 i G9. Zapraszamy do obejrzenia wideo: View Ediplayer on the source website
Górnicy wśród fal. Jak się pracuje na bałtyckiej platformie wydobywczej? [FOTOREPORTAŻ]
Choć Bałtyk to nie zatoka meksykańska, wśród jego fal stoją platformy wydobywcze ropy naftowej. Przedstawiamy fotoreportaż Mikołaja Nowackiego, który ukazał się w jubileuszowym wydaniu magazynu z okazji 20-lecia National Geographic w Polsce.
Nieudolnie wciskam się w obszerny kombinezon ratunkowy od elastycznych butów aż po ciasny kaptur. Obok mnie kilku górników morskich – pracowników platformy wydobywczej – ubiera się z widoczną wprawą. Każdy przed wejściem do helikoptera musi być tak ubrany. W razie wypadku na morzu kombinezon ma chronić przed hipotermią i działać wypornościowo, jak kapok. Wyluzowany francuski pilot wita nas sympatycznym „gud mohning”. Wkrótce po oderwaniu się helikoptera od płyty lotniska w Gdańsku większość pasażerów zapada w drzemkę. Ja jestem podekscytowany czekającą mnie przygodą. Lot na platformę Lotos Petrobaltic usytuowaną prawie na środku Bałtyku, 80 km od Rozewia, trwa 35 minut. Statkiem płynąłbym 8 godzin. Wreszcie przez przednią szybę maszyny dostrzegam ledwo widoczną w bezkresie morza konstrukcję. W oczy rzuca się płomień gazu. Z góry wygląda niewinnie. Dopiero później zobaczę, jak jest potężny – kilkumetrowy, ogłuszająco głośny, prawie jak startujący odrzutowiec. Płonie całą dobę. Wieczorem widzę przez okno kabiny, jak migotliwie oświetla ciepłym światłem wszystkie urządzenia na platformie. Lotos Petrobaltic S.A. jest jedyną firmą górniczą operującą w polskiej strefie ekonomicznej Morza Bałtyckiego. Wydobywa ropę już od prawie 30 lat. Na Bałtyku platformy mają również Rosjanie – w okolicach Kaliningradu. Obecnie na morzu pracują trzy polskie platformy wydobywcze – Lotos Petrobaltic, Baltic Beta i sterowana radiowo platforma bezzałogowa PG1. Niedawno zakończył się remont kolejnej platformy o nazwie Petrobaltic. Po rzetransportowaniu z Gdańska na morze stanie obok platformy Lotos Petrobaltic i docelowo przejmie jej produkcję. Niedawno została też zakupiona piąta i największa platforma. Jest to platforma wiertnicza i będzie się nazywała Petro Giant. Różnica między platformami wydobywczymi a wiertniczymi jest taka, że wydobywcze prowadzą produkcję stacjonarnie. Wiertnicze tymczasem są mobilne i często przemieszczają się z jednego miejsca na inne. Obejście całej Lotos Petrobaltic zajmuje mi około 10 minut. Maleńka sztuczna wyspa na środku morza wewnątrz jest zaskakująco duża. Sześć pięter z kabinami mieszkalnymi, na dole stołówka i pomieszczenia rekreacyjne, siłownia. Stare amerykańskie naklejki informują na każdym piętrze, w jakim czasie, chodząc po schodach z piętra na piętro, zdobyłbym szczyt Munro. W kontenerze inżynierów na monitorze widzę inną naklejkę z napisem po angielsku: Nadzieja nie jest strategią. Myślę, że to dobre motto na życie. Szybko poznaję podstawy technologii wydobycia i obróbki ropy. Wydobywana mieszanina ropy, gazu i wody trafia do systemu separacji. Po separacji ropa jest przesyłana linią ekspedycyjną na boję cumowniczo-przelewową, a stamtąd na tankowiec Icarus III, który jest na stałe przycumowany w pobliżu platformy. Z Icarusa III ropa jest odbierana przez inny tankowiec, który transportuje ją do Portu Północnego w Gdańsku. Stamtąd surowiec płynie rurociągiem do rafinerii. Z kolei odseparowany na platformie Baltic Beta gaz kierowany jest do stacji sprężania, gdzie się go oczyszcza, osusza i spręża do ciśnienia 120 barów pozwalającego na transport w postaci fazy nadkrytycznej (gęstej). Rurociągiem o długości ok. 82,5 km gaz wędruje do elektrociepłowni we Władysławowie i ogrzewa tę miejscowość oraz okolice. Z platform Lotosu pochodzi około 20 proc. polskiej ropy. Jest ona wydobywana spod dna Bałtyku ze skał piaskowca z okresu środkowego kambru. Wciąż frapuje mnie fakt, że rośliny żyjące pół miliarda lat przed nami mają dla nas i dla rozwoju naszego świata tak kolosalne znaczenie. Nadciąga sztorm. Wiatr jest prawie huraganowy, fale rozbijają się z hukiem o filary platformy. Czekam kilka dni na poprawę pogody, aby statek mógł zabrać parę osób, w tym mnie, na Baltic Betę. Załoga platformy to jakieś 90 osób. To ludzie z różnymi doświadczeniami życiowymi – od Legii Cudzoziemskiej po Akademię Sztuk Pięknych. W dużej mierze absolwenci Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. – Praca jest stresująca, na szczęście mamy dobry socjal, saunę, siłownię, internet, playstation – mówi Piotr Perliński, inżynier eksploatacji. – W lecie możemy opalać się na helidecku, lądowisku dla helikopterów, które nazywamy plażą – dodaje. Ludzie pracują przez dwa tygodnie po 12 godzin na dobę. Po dwóch tygodniach pracy mają dwa tygodnie wolnego. Oznacza to, że na platformie przebywa zawsze połowa załogi. Wymiany odbywają się co tydzień, zmienia się wtedy jedna czwarta składu. Taki system zapewnia lepszą ciągłość pracy i komunikacji między pracownikami. W końcu pogoda pozwala na transport. Znowu kombinezon ratunkowy. Wchodzę do otwartego kosza wraz z kilkoma inżynierami. Trzymamy się sztywnych lin, dźwig podnosi chybotliwy kosz i przenosi nas z platformy na statek. Jedynym zabezpieczeniem jest chwyt własnych dłoni. Mimo że to na całym świecie standardowa i najszybsza droga dostania się z platformy na statek, nie jest to operacja dla ludzi o słabych nerwach. Czekają nas teraz dwie godziny rejsu statkiem Kambr na Betę. Pracownicy nazywają ironicznie Kambr Rzygaczem. Szybko dociera do mnie dlaczego. Wysoka konstrukcja niewielkiego statku powoduje, że kiwa na nim niemiłosiernie. Od razu zaczynam odczuwać chorobę morską. Założyłem się z jednym z pracowników o piwo, że nie spędzę tego rejsu przewieszony przez burtę. Po dwóch godzinach wygrywam piwo, ale ledwo żyję. Dobrze, że fale miały tylko półtora metra wysokości. Tego samego wieczoru w świetle reflektorów obserwuję inny statek, Afrodytę bujającą się na wszystkie strony na wysokiej fali. Będzie przez całą noc płynąć z wymienianą załogą Bety do Gdańska, a ja cieszę się, że nie będzie mnie na jej pokładzie. Od 2014 r. na platformach pracują również kobiety. Podobno ich obecność łagodzi obyczaje. – Jest taki przesąd wśród starych wiertaczy, że nie można wpuścić kobiety do szybu, na wiertnię, bo to przynosi pecha. Ale świat idzie do przodu i trudno się przejmować przesądami – mówi wiertacz Artur Witkoś. – Po dwóch tygodniach ciężkiej, stresującej pracy zdarzały się kiedyś ostre kłótnie. Sami mężczyźni zamknięci na niewielkiej sztucznej wyspie wybuchali gniewem. Dziś to należy do rzadkości. Wystarczy obecność kobiet na platformie i panowie bardziej się hamują – mówi inżynier Perliński. – Mimo iż dochodzi do napięć, poza pracą zasadą jest jeden za wszystkich, wszyscy za jednego. Gdziekolwiek jestem, bardzo mogę na nich liczyć. Pracowałem też w innych miejscach, ale nigdzie tego nie było. – Nagrodą i rekompensatą za ciężkie początkowo nocne wachty są cudowne, codziennie inne wschody słońca. Można się na nie gapić bez końca. Uwielbiam też oglądać potężne fale podczas sztormu ze stabilnej platformy, która się nie buja. Niedawno widziałam też trąbę wodną – naprawdę niesamowity widok. Dla takich chwil warto być w takim osamotnieniu – przekonuje radiooperatorka Karolina Celejewska. Po pobycie na dwóch platformach wracam na ląd statkiem Bazalt. Na szczęście pogoda mi sprzyja i morze jest prawie gładkie. Od dawna marzę o świecie napędzanym czystą energią ze Słońca, której na Ziemi mamy pod dostatkiem. Byłbym jednak hipokrytą, gdybym nie doceniał trudu i odwagi górników morskich. Moje auto jeździ na ropę, na drugi koniec świata latam samolotami, jedzenia, które zjadam, nie da się wytworzyć i przetransportować bez ropy. Aby ograniczyć i tak już katastrofalne zmiany klimatu, które spowodowaliśmy, musimy całkowicie odejść od paliw kopalnych. Tej przemiany nie da się jednak dokonać z dnia na dzień. Aby świat mógł funkcjonować, ropa wciąż jest konieczna. Oby jak najkrócej. Tekst i zdjęcia: Mikołaj Nowacki
"Śmieci w chmurze". Zwycięski fotoreportaż Wielkiego Konkursu Fotograficznego 2019
Zobacz zdjęcia Piotra Zwarycza dokumentujące pracę strażaków na terenie wysypisk śmieci. "Śmieci w chmurze" zdobyły pierwszą nagrodę w kategorii Fotoreportaż podczas 15. Wielkiego Konkursu Fotograficznego National Geographic.
W prezentacji prac laureatów 15. Wielkiego Konkursu Fotograficznego National Geographic opublikowanej w grudniowym wydaniu magazynu pojawił się błąd – w nazwisku zwycięzcy konkursu w kategorii Fotoreportaż. Pana Piotra Zwarycza – autora zwycięskiego materiału – bardzo gorąco za tę pomyłkę przepraszamy. Chcielibyśmy raz jeszcze zaprezentować zwycięski fotoreportaż “Śmieci w chmurze”. Pokazane w reportażu fotografie dokumentują niebezpieczną pracę strażaków podczas działań gaśniczych prowadzonych na terenie sortowni, wysypisk śmieci, a także punktów recyklingu pojazdów. Redakcja magazynu National Geographic