Alternatywa dla Florencji, o której wciąż mało kto wie. Zachwyca zabytkami i nie przytłacza tłumami
Florencja od lat należy do najchętniej odwiedzanych miast świata, przyciągając rocznie około 15 milionów turystów. Renesansowa architektura, światowej klasy zabytki i wyjątkowa atmosfera sprawiają, że dla wielu podróżników jest kierunkiem marzeń. Rosnąca popularność ma jednak swoją cenę – tłumy stają się coraz większym problemem. Nic więc dziwnego, że część turystów zaczyna szukać mniej znanych miejsc, które oferują podobny klimat, ale znacznie spokojniejszą atmosferę.
Skala ruchu turystycznego stanowi dla Florencji coraz większe wyzwanie. Miasto od kilku lat wprowadza rozwiązania mające ograniczyć skutki overtourismu – zakazano m.in. rejestrowania nowych apartamentów na wynajem krótkoterminowy w historycznym centrum, a ruchem odwiedzających pomagają zarządzać systemy monitoringu wykorzystujące sztuczną inteligencję. Osoby, które chcą podziwiać renesansową architekturę i włoskie zabytki bez przeciskania się przez tłumy, mogą obrać mniej oczywisty kierunek. Jednym z nich jest Mantua w Lombardii – wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO miasto otoczone jeziorami, pełne pałaców, arkad i historycznych placów, które wciąż pozostaje poza głównym nurtem masowej turystyki. Historia Mantui. Miasto Gonzagów i renesansowych mistrzów Choć dziś Mantua pozostaje w cieniu Florencji, Wenecji czy Werony, przez stulecia należała do najważniejszych ośrodków kultury renesansowej we Włoszech. Jej największy rozkwit przypadł na okres panowania rodu Gonzagów, który przejął władzę w 1328 roku i przez blisko cztery stulecia przekształcał miasto w jedną z najwspanialszych rezydencji Europy. Podobnie jak Medyceusze we Florencji, Gonzagowie należeli do najhojniejszych mecenasów sztuki swoich czasów. Na ich dworze pracowali m.in. Andrea Mantegna, autor słynnych fresków w Camera degli Sposi, Giulio Romano (najwybitniejszy uczeń Rafaela), architekt Leon Battista Alberti oraz kompozytor Claudio Monteverdi, uznawany za jednego z twórców opery. Efekty ich działalności do dziś można podziwiać niemal na każdym kroku. Historyczne centrum Mantui, wpisane wraz z pobliską Sabbionetą na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, zachowało renesansowy układ urbanistyczny i imponującą liczbę zabytków. Wyjątkowe jest także samo położenie miasta. W XII wieku bieg rzeki Mincio został przekształcony tak, aby wokół Mantui powstały trzy sztuczne jeziora – Lago Superiore, Lago di Mezzo i Lago Inferiore. Miały one pełnić funkcję naturalnych fortyfikacji, a dziś są jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu. Wjeżdżając do Mantui przez most San Giorgio, można nawet odnieść wrażenie, że historyczne centrum niemal unosi się na wodzie, co sprawia, że miasto bywa porównywane nie tylko do Florencji, ale również do Wenecji. Co zobaczyć w Mantui? Pałace, place i renesansowe arcydzieła Największą atrakcją miasta jest monumentalny Palazzo Ducale (Pałac Dożów) – dawna rezydencja Gonzagów, licząca blisko 500 pomieszczeń i należąca do największych kompleksów pałacowych we Włoszech. Zwiedzający mogą zobaczyć reprezentacyjne sale ozdobione freskami, dziedzińce oraz słynną Camera degli Sposi z iluzjonistycznymi malowidłami Andrei Mantegni, uznawanymi za jedno z najwybitniejszych dzieł renesansu. Kilkanaście minut spacerem od centrum znajduje się Palazzo Te – podmiejska rezydencja zaprojektowana przez Giulio Romano, która słynie z niezwykle efektownych dekoracji. Największe wrażenie robi Sala Gigantów, gdzie malowidła pokrywają zarówno ściany, jak i sufit, tworząc iluzję zawalającego się świata. Warto odwiedzić również bazylikę św. Andrzeja, zaprojektowaną przez Leona Battistę Albertiego, oraz XI-wieczną Rotondę San Lorenzo – najstarszy kościół w mieście. Nieco mniej znanym, ale wyjątkowym zabytkiem jest natomiast Teatro Bibiena – XVIII-wieczny teatr o bogato zdobionym barokowym wnętrzu, w którym jako czternastolatek koncertował Wolfgang Amadeusz Mozart. Sercem Mantui pozostają połączone ze sobą place Piazza Sordello, Piazza Broletto, Piazza delle Erbe i Piazza Mantegna, otoczone arkadami, kawiarniami i zabytkowymi kamienicami. W przeciwieństwie do wielu włoskich miast, nawet w szczycie sezonu można tu bez pośpiechu usiąść przy stoliku i poczuć lokalną atmosferę. Po zwiedzaniu zabytków warto wybrać się na spacer wzdłuż jezior otaczających historyczne centrum. Ścieżki nad Lago di Mezzo prowadzą przez tereny zielone i rezerwaty przyrody, a w sezonie można wybrać się także w rejs, podczas którego podziwia się kwitnące lotosy i liczne gatunki ptaków wodnych. Dopełnieniem wizyty jest lokalna kuchnia – Mantua słynie z dyniowych tortelli, kruchego migdałowego ciasta sbrisolona oraz tradycyjnych dań regionu Lombardii, serwowanych w rodzinnych osteriach działających od pokoleń. Jak dojechać do Mantui z Polski? Mantua nie posiada własnego lotniska, jednak dotarcie do miasta jest stosunkowo proste. Najwygodniejszym rozwiązaniem jest lot z Polski do Werony, oddalonej o około 45 kilometrów. Z tamtejszego lotniska można dojechać autobusem do stacji Verona Porta Nuova, skąd regularnie kursują pociągi do Mantui – podróż trwa około 40-50 minut. Dobrym punktem przesiadkowym są również Mediolan i Bolonia, które oferują liczne połączenia lotnicze z Polski oraz dogodne połączenia kolejowe z Mantuą. Osoby podróżujące samochodem mogą połączyć wizytę w mieście z objazdem północnych Włoch, odwiedzając po drodze Weronę, jezioro Garda czy Parmę. Dzięki niewielkim rozmiarom historycznego centrum większość najważniejszych atrakcji Mantui można zwiedzić pieszo, co dodatkowo sprzyja spokojnemu odkrywaniu miasta z dala od tłumów charakterystycznych dla najbardziej znanych włoskich destynacji. Źródło: The Times Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W tych miejscach Wielkanoc to prawdziwe widowisko. Efektowne tradycje przyciągają turystów
Coraz więcej Polaków decyduje się spędzać Wielkanoc poza domem. Zamiast kilku dni przy świątecznym stole wybierają wyjazdy, które pozwalają połączyć odpoczynek z odkrywaniem nowych miejsc, kuchni i lokalnych tradycji. Wiosenny termin sprzyja podróżom, a krótkie wyjazdy w tym okresie stają się coraz popularniejsze. Gdzie zatem warto wybrać się na wielkanocny city break i zobaczyć wyjątkowe świąteczne tradycje?
Spis treści: Coraz więcej Polaków planuje Wielkanoc za granicą Gdzie spędzić Wielkanoc w Europie? Wyjątkowa tradycja na Korfu Wielkanoc we Florencji. Tradycja „Scoppio del Carro” Wielkanoc w Maladze. Widowiskowa Semana Santa w Andaluzji Wielkanoc przypada w czasie, gdy w wielu europejskich miastach zaczyna się już prawdziwa wiosna – pojawia się więcej słońca, temperatury są przyjemniejsze, a miejskie przestrzenie ożywiają się po zimie. Nic więc dziwnego, że świąteczne wyjazdy z roku na rok cieszą się coraz większym zainteresowaniem. Coraz więcej Polaków planuje Wielkanoc za granicą Z danych internetowego biura podróży eSky.pl wynika, że liczba osób planujących wielkanocne podróże jest obecnie o ponad 90% wyższa niż w ubiegłym roku. – Aktywny sposób spędzania świąt będzie zyskiwał na popularności. Wiosenne wyjazdy pozwalają złapać pierwsze promienie słońca po zimie, odpocząć w atrakcyjnych turystycznie miejscach i jednocześnie doświadczyć lokalnych tradycji, które w wielu krajach Europy mają niezwykle widowiskowy charakter – podkreśla Katarzyna Hauton z eSky Group. Ekspertka zwraca uwagę, że blisko dwukrotny wzrost zainteresowania europejskimi wyjazdami pokazuje zmianę Polaków w podejściu do świąt. Coraz częściej są one nie tylko okazją do rodzinnych spotkań, ale także momentem na podróże i odkrywanie nowych miejsc. Wśród popularnych kierunków pojawiają się zatem miejsca oferujące zarówno dobrą pogodę i rozwiniętą infrastrukturę turystyczną, jak i wyjątkową atmosferę wielkanocnych tradycji, które w niektórych europejskich miastach przybierają spektakularną formę. Gdzie warto wyjechać w tym czasie, by zobaczyć je na własne oczy? Gdzie spędzić Wielkanoc w Europie? Wyjątkowa tradycja na Korfu Jednym z miejsc w Europie, gdzie świąteczna atmosfera jest szczególnie wyczuwalna, jest grecka wyspa Korfu. To właśnie tutaj Wielkanoc obchodzona jest w niezwykle widowiskowy sposób, przyciągając co roku tysiące turystów. Najbardziej znana tradycja odbywa się w Wielką Sobotę w stolicy wyspy – Kerkyra. Mieszkańcy wyrzucają z balkonów domów duże ceramiczne naczynia, które z hukiem rozbijają się na brukowanych ulicach. Ten spektakularny zwyczaj, znany jako „botides”, symbolizuje odnowę i nadejście nowego początku, a według lokalnych wierzeń ma przynieść szczęście na nadchodzący rok. Wydarzeniu towarzyszą procesje religijne, orkiestry dęte oraz liczne uroczystości odbywające się w historycznym centrum miasta wpisanym na listę UNESCO. Korfu przyciąga jednak nie tylko wielkanocnymi obrzędami. Wiosną wyspa prezentuje się szczególnie malowniczo – krajobraz pokrywają intensywnie zielone wzgórza, kwitną ogrody, a temperatury sprzyjają spokojnemu zwiedzaniu. W tym okresie można odkrywać wenecką architekturę starego miasta, spacerować nadmorskimi promenadami czy odwiedzać okoliczne klasztory i małe wioski, w których świąteczne tradycje są wciąż żywe. Dzięki temu Korfu staje się atrakcyjnym kierunkiem dla osób, które chcą połączyć wielkanocne obchody z wypoczynkiem w jednym z najpiękniejszych zakątków Morza Jońskiego. Wielkanoc we Florencji. Tradycja „Scoppio del Carro” Jednym z najbardziej spektakularnych wielkanocnych wydarzeń w Europie jest florencka tradycja Scoppio del Carro, czyli „eksplozja wozu”. Zwyczaj ten sięga średniowiecza i do dziś pozostaje jednym z najważniejszych elementów świątecznych obchodów w tym włoskim mieście. W Niedzielę Wielkanocną ulicami Florencji przechodzi uroczysta procesja prowadząca ozdobny wóz wypełniony fajerwerkami, który zatrzymuje się przed katedrą Santa Maria del Fiore. W trakcie ceremonii z wnętrza świątyni wypuszczana jest specjalna rakieta w kształcie gołębia (symbol Ducha Świętego), która zapala lont prowadzący do wozu. Chwilę później następuje widowiskowy pokaz pirotechniczny, mający przynieść miastu szczęście i pomyślność w nadchodzącym roku. Choć sam rytuał przyciąga tłumy mieszkańców i turystów, Florencja oferuje znacznie więcej niż tylko wielkanocne widowisko. Wiosna jest jednym z najlepszych momentów, aby odkrywać renesansowe dziedzictwo miasta – spacerować po historycznych placach, odwiedzać galerie sztuki czy podziwiać architekturę z czasów Medyceuszy. W tym okresie temperatury są łagodne, a miejskie ogrody i wzgórza Toskanii zaczynają się zielenić. Dzięki temu świąteczny wyjazd do Florencji pozwala połączyć udział w wyjątkowej tradycji z odkrywaniem jednego z najważniejszych centrów sztuki i kultury w Europie. Wielkanoc w Maladze. Widowiskowa Semana Santa w Andaluzji Jednym z najbardziej niezwykłych miejsc w Europie, gdzie można przeżyć Wielkanoc w wyjątkowej atmosferze, jest hiszpańska Malaga. W okresie Semana Santa, czyli Wielkiego Tygodnia, całe miasto zamienia się w scenę imponujących procesji religijnych. Przez wąskie ulice historycznego centrum przechodzą monumentalne platformy zwane „tronos”, na których umieszczone są rzeźby przedstawiające sceny z Męki Pańskiej. Konstrukcje ważą często kilka ton i są niesione przez dziesiątki członków bractw religijnych ubranych w tradycyjne stroje. Procesjom towarzyszą orkiestry, tysiące świec oraz tłumy mieszkańców i turystów, którzy gromadzą się wzdłuż ulic, aby obserwować to niezwykłe widowisko. Semana Santa w Maladze to nie tylko wydarzenie religijne, ale także ważny element lokalnej tożsamości i kultury. Uroczystości odbywają się każdego dnia Wielkiego Tygodnia, a ich kulminacja przypada na Wielki Czwartek i Wielki Piątek. Wiosenna aura Andaluzji sprawia przy tym, że świąteczny wyjazd można łatwo połączyć z odpoczynkiem nad Morzem Śródziemnym. Malaga oferuje bowiem nie tylko historyczne zabytki i wyjątkowe tradycje, lecz także dostęp do plaż Costa del Sol, liczne restauracje serwujące lokalne specjały oraz tętniące życiem place i promenady. Ze względu na ogromną popularność wydarzenia podróż do Malagi w okresie Wielkanocy warto jednak zaplanować z odpowiednim wyprzedzeniem, ponieważ hotele i bilety lotnicze w tym czasie szybko się wyprzedają. Źródło: eSky.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Środkowy palec Galileusza. Niezwykła relikwia wielkiego uczonego
We Florencji, tuż przy brzegu rzeki Arno, na tyłach jednej z najwspanialszych galerii świata Ufizzi, znajduje się pełne skarbów Muzeum Historii Nauki, zwane też Muzeum Galileusza. Tam, pośród bogato zdobionych map, kunsztownych modeli sfery niebieskiej, oryginalnych przyrządów samego Galileo Galilei, stoi niepozorne szklane jajo. A w nim – zasuszony środkowy palec prawej ręki ojca współczesnej astronomii. Prawdziwa relikwia nauki.
Spis treści: Panteon florencki Tajny pochówek Galileusza Szczątki naukowca Świecka relikwia Galileusz był człowiekiem tak ciekawym świata, że trudno o dziedzinę naukową, na którą nie wywarł wpływu. Zmarł 8 stycznia 1642 roku, w wieku 77 lat, w swojej willi w Arcetri pod Florencją. W willi spędził ostatnią dekadę życia. Skazany przez inkwizycję za szerzenie herezji, którą było propagowanie teorii heliocentrycznej Mikołaja Kopernika i zmuszony do publicznego odwołania swoich opinii, mimo wszystko nie przestawał pracować. Panteon florencki Śmierć przyszła szybko. Astronom zmarł po kilku dniach gorączki, pozostawiając po sobie dwoje nieślubnych dzieci: syna, który przeżył go o zaledwie siedem lat i córkę, która jako młoda dziewczyna trafiła do zakonu i w nim spędziła całe swoje życie. Pozostawił też naukową spuściznę, która do dziś plasuje go na naukowym Olimpie. Ze względu na tę spuściznę ówczesny wielki książę Toskanii Ferdynand II planował uroczysty pogrzeb i wzniesienie Galileuszowi mauzoleum w bazylice Santa Croce. Tej samej, w której pogrzebano m.in. Michała Anioła czy Niccolò di Bernardo dei Machiavelliego. Bazylika Świętego Krzyża we Florencji jest cmentarzyskiem. Posadzka i mury składają się niemal wyłącznie z płyt nagrobnych. Można tam trafić również na grób kompozytora Gioachina Rossiniego, mauzoleum Dantego czy tablicę upamiętniającą „ostatniego człowieka, który wiedział wszystko” – ojca ery atomowej, Enrico Fermiego. Tajny pochówek Galileusza Własny, rodzinny grób, posiadali tam również Galilei i to tam, według testamentu, chciał spocząć najbardziej znany członek rodziny. Jednak papież Urban VIII oraz prowadzący proces Galileusza kardynał Francesco Barberini nie wyrazili zgody. Argumentowali, iż Galileusz został skazany przez inkwizycję za „poważne podejrzenie herezji”, przez co nie należy mu się miejsce w bazylice. Uprzedzając kolejne ruchy dostojników, przyjaciele Galileusza zadecydowali o tajnym pochówku. Złożyli ciało astronoma w niszy pod dzwonnicą Santa Croce, z dala od głównej części świątyni. Dzięki temu zabiegowi naukowiec spoczął w święconej ziemi i przynajmniej w pobliżu miejsca, w którym chciał zostać pogrzebany. Dopiero niemal wiek później, w 1737 roku, szczątki Galileusza przeniesiono do głównej części bazyliki Santa Croce. Wzniesiono dla niego okazały grobowiec znajdujący się naprzeciwko grobowca Michała Anioła. W trakcie ekshumacji od ciała naukowca odjęto m.in. środkowy palec prawej dłoni. Szczątki naukowca Na dzień ekshumacji wyznaczono 12 marca 1737 roku. Wśród obecnych podczas tego wydarzenie byli m.in. antykwariusz Anton Francesco Gori, anatom Antonio Cocchi, włoski markiz Vincenzio Capponi oraz botanik Giovanni Targioni Tozzetti, który przyniósł ze sobą nóż. Właśnie ten nóż posłużył zebranym do odjęcia od ciała trzech palców Galileusza, jednego kręgu oraz zęba. Ząb, palec wskazujący i kciuk pozostawały w rodzinie Capponich aż do początku XX wieku. Tozzetti napisał później, że Capponi uzasadniał zabranie dwóch palców jako relikwii tym, że „Galileusz napisał nimi tak wiele pięknych rzeczy”. Kręg został podarowany Uniwersytetowi w Padwie przez Domenica Thiene w 1823 roku i nadal znajduje się w zbiorach uczelni. Niestety kciuk, palec wskazujący i ząb zaginęły na początku XX wieku. Odnalazły się dopiero w 2009 roku na aukcji. Po przejęciu poddano je analizom DNA, by upewnić się co do pochodzenia pamiątek. Świecka relikwia Natomiast środkowy palec, ten znajdujący się w szklanym jaju, został po pewnym czasie kupiony przez Angelo Marię Bandiniego z Biblioteki Laurenziana, gdzie był wystawiany. W 1841 roku przeniesiono go do Trybuny Galileusza w Muzeum Fizyki i Przyrody (obecnie La Specola) wraz z instrumentami Galileusza z kolekcji Medyceuszy-Lotaryńskich. W 1927 roku został przekazany do Instytutu i Muzeum Historii Nauki (Museo di Storia della Scienza). W inwentarzu muzeum pierwotnie figurował jako lewy palec wskazujący, choć profesor Uniwersytetu Florenckiego Francesco Leoncini dodał przypis wskazujący, że jest to prawy środkowy palec Galileusza. I do dziś palec ten przechowywany jest w centralnym punkcie Muzeum Historii Nauki. Wskazuje, że prawda naukowa zawsze się obroni, nieważne jak mocarni będą ci, którzy pragnął ją zdyskredytować. Źródło: National Geographic Polska Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Ta katedra miała być największa w Europie. Budowano ją przez pokolenia
Santa Maria del Fiore, powszechnie znana jako II Duomo, stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli włoskiego renesansu i gotyku. Historia katedry, sięgająca XIII wieku, odzwierciedla ambicje Florencji jako dumnej i zamożnej republiki miejskiej, która dążyła do ustanowienia swojej duchowej i politycznej dominacji na Półwyspie Apenińskim. Imponująca świątynia, która dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków miasta, powstawała przez kilkaset lat. Jaka jest jej historia? Co można zobaczyć w jej wnętrzach? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Symbol potężnej republiki Pięć dekad przerwy Genialna konstrukcja Brunelleschiego Ewolucja fasady Wnętrza katedry Zwiedzanie katedry Wzniesiona na fundamentach wcześniejszego kościoła, Santa Maria del Fiore miała symbolizować potęgę Florencji. Realizacja tej wizji trwała niemal sześć wieków. W efekcie tak długich prac powstała iście monumentalna świątynia. Santa Maria del Fiore dosłownie uderza tytanicznymi rozmiarami – mierzy 153 m długości i 90 m szerokości w przekroju. Kopuła, która jest najcharakterystyczniejszym elementem kompleksu, osiąga 114,5 m wysokości. Symbol potężnej republiki Do XIII stulecia duchowe potrzeby mieszkańców Florencji były zaspokajane przez kilka niewielkich kościołów i baptysterium San Giovanni. Decyzję o budowie nowej katedry podjęto w 1294 roku. Tamtejsza signoria zadecydowała o wzniesieniu kościoła godnego wspaniałego, potężnego miasta. Swoją skalą i wspaniałością katedra miała prześcignąć świątynie rywalizujących miast-państw, takich jak Siena czy Piza. Budowa rozpoczęła się 8 września 1296 roku, kiedy położono pierwszy kamień pod elewację. Katedra, której nazwa oznacza „Święta Maria od Kwiatu”, symbolicznie odwołuje się do Chrystusa jako „Kwiatu”, wyrastającego z łodygi Marii, wywodzącej się z rodu Dawida. Od samego początku Santa Maria del Fiore była finansowana przez gminę jako „kościół państwowy”, co zatarło tradycyjne granice między sferą sakralną a obywatelską. Pięć dekad przerwy Pierwotny projekt katedry został zatwierdzony w 1294 roku przez radę miejską. Arnolfo di Cambio zaprojektował monumentalny budynek na planie krzyża łacińskiego. Po jego śmierci w 1302 roku, prace zatrzymały się na ponad pięćdziesiąt lat. Wznowiono je dopiero w 1349 roku, pod kierownictwem Francesco Talentiego. Talenti nie tylko kontynuował prace, ale także powiększył ogólny projekt, wprowadzając zmiany w obrębie absydy i bocznych kaplic. Główny korpus katedry, pokryty już kolorowymi marmurami w typowym stylu włoskiego gotyku, został ukończony około 1367 roku. Pomimo ukończenia nawy, dwie najbardziej monumentalne części konstrukcji – fasada i kopuła – pozostawały niekompletne. W 1421 roku nad ołtarzem głównym wzniesiono jedynie ramę, czyli poligonalną podstawę, oczekując na rozwiązanie inżynieryjne, które zmieniło historię architektury. Genialna konstrukcja Brunelleschiego W 1418 roku władze Florencji ogłosiły konkurs, poszukując geniusza zdolnego do zadaszenia absydy. Wyzwanie to podjął Filippo Brunelleschi, złotnik i wynalazca. Początkowo jego pomysły były traktowane z podejrzliwością jako wizjonerskie lub nawet szalone. Nikt nie wierzył, że można zbudować kopułę tej wielkości. Brunelleschi, pomimo braku formalnego wykształcenia architektonicznego, wykazał się dogłębną wiedzą z zakresu mechaniki, geometrii i sztuki antycznej. Aby przekonać sceptyków, zaprojektował model w tej samej skali, co przyszła konstrukcja. Kopuła, ukończona w 1436 roku, pozostaje największą murowaną konstrukcją tego typu, jaką kiedykolwiek zbudowano. Konstrukcja została zaprojektowana jako lekka i smukła, inspirowana oktagonalnym kształtem pobliskiego baptysterium. Jej struktura opiera się na dwóch koncentrycznych powłokach – wewnętrznej, widocznej z wnętrza katedry, i szerszej, zewnętrznej. Wewnętrzna skorupa ma stałą grubość, natomiast zewnętrzna stopniowo staje się cieńsza w kierunku oculusa. Aby skompensować potężne naprężenia obwodowe, czyli siłę wypychającą, która mogłaby spowodować pęknięcie muru na zewnątrz, Brunelleschi zastosował pierścienie napinające, wykonane z drewna, żelaza i kamienia, działające jak obręcze beczki. Dodatkowo rama kopuły składa się z 28 żeber, w tym ośmiu widocznych na zewnątrz. Stabilność konstrukcji jest również warunkowana przez umieszczenie latarni na jej szczycie. Kulę z brązu, spoczywającą na latarni, wykonał Verrocchio w 1472 roku. Rewolucyjne rozwiązanie Najbardziej rewolucyjnym i kluczowym elementem, który pozwolił kopule na utrzymanie się bez wsparcia rusztowań naziemnych, jest technika murarska znana jako spina pesce (wzór jodełkowy). Brunelleschi musiał zastosować innowacyjne metody, aby ponad cztery miliony cegieł mogły się wspierać w trakcie budowy. Technika ta polega na układaniu cegieł w regularnych warstwach, ale w naprzemiennych, ukośnych kierunkach. Ten system tworzy wewnętrzną, „samowspierającą siatkę”, w której poziomo ułożone cegły klinują i utrzymują w kompresji pozostałe cegły ułożone diagonalnie. Takie rozwiązanie zapobiega pęknięciom i ścinaniu oraz pozwala na stabilizację muru, zanim kolejna warstwa zostanie ukończona. Dzięki temu geniuszowi geometrycznemu i inżynieryjnemu, mur stawał się samonośny w miarę wznoszenia, eliminując potrzebę kosztownego tradycyjnego centrowania. Ewolucja fasady Pierwotny projekt fasady, autorstwa Arnolfa di Cambio, pozostał nieukończony i ostatecznie został rozebrany w 1587 roku. Przez wieki katedra funkcjonowała bez pełnej elewacji. Obecna fasada została ukończona dopiero w XIX wieku, w latach 1871–1887, według projektu Emilio De Fabrisa. Utrzymana jest w stylu neogotyckim, jednak celowo nawiązuje do „prawdziwego” gotyku, widocznego w dzwonnicy Campanile di Giotto, aby stworzyć wizualną spójność w kompleksie. W ten sposób udało się utrzymać wrażenie historycznej ciągłości. Wnętrza katedry Wnętrze katedry Santa Maria del Fiore, choć surowe w swojej monumentalności, kryje ikonografię, która łączy wątki religijne, polityczne i obywatelskie. Sąd Ostateczny Najważniejszym elementem artystycznym wnętrza jest monumentalny fresk Giudizio Universale (Sąd Ostateczny), który pokrywa całą wewnętrzną powłokę kopuły. Prace rozpoczął w 1572 roku Giorgio Vasari, a po jego śmierci ukończył Federico Zuccari. Fresk charakteryzuje się bogactwem symboliki, wykraczającej poza standardowe przedstawienie Sądu Ostatecznego. Program ikonograficzny zawiera wyraźne odniesienia do Florencji, co jest typowe dla „kościoła państwowego”. Ikonografia obywatelska Freski wzdłuż dwóch naw bocznych katedry mają na celu uhonorowanie ważnych osób, związanych z historią Florencji. W rezultacie w katedrze powstał charakterystyczny dualizm świecko-sakralny, którego najbardziej znanymi przykładami są dwa freski kondotierów: „Pomnik konny Johna Hawkwooda” autorstwa Paolo Uccello i „Pomnik konny Niccolò da Tolentino” autorstwa Andrea del Castagna. Zegar Paolo Uccello W katedrze znajduje się jedno z najbardziej unikatowych zachowanych dzieł epoki – zegar namalowany przez Paolo Uccello w 1443 roku. Wskazuje on 24 godziny w rzadkim systemie hora italica, w którym doba kończyła się o godzinie 24:00 wraz z zachodem słońca. Tarcza zegara zawiera freskowe portrety czterech proroków lub ewangelistów. Dziedzictwo wczesnego chrześcijaństwa Pod posadzką katedry Santa Maria del Fiore kryje się historia jej poprzedniczki, starożytnej bazyliki Santa Reparata. Badania archeologiczne, prowadzone od 1965 roku, ujawniły złożoną sieć struktur, potwierdzając istnienie dwóch wcześniejszych kościołów na tym samym miejscu, zanim wzniesiono Santa Reparata. Najstarsze warstwy, odpowiadające poziomowi miasta rzymskiego, datowane są na około 780 rok. Jednym z najważniejszych i najbardziej symbolicznym odkryć w krypcie było odnalezienie grobowca Filippo Brunelleschiego. Zwiedzanie katedry Dla zwiedzających udostępniono cały kompleks katedralny, na który, oprócz samej katedry, składają się: baptysterium San Giovanni – funkcjonuje jako niezależny budynek na Piazza San Giovanni; kopuła – można na nią wejść, ale to zadanie dla wytrwałych. Na górą prowadzą 463 stopnie; dzwonnica Campanile Giotta – mierzy 84,7 metra wysokości i stanowi wspaniały punkt widokowy. Na szczyt prowadzi 414 stopni; Museo dell’Opera del Duomo – przechowywane są tam dzieła sztuki, pochodzące z katedry, dzwonnicy i baptysterium; stanowisko archeologiczne – prezentujące pozostałości wcześniejszej bazyliki. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Te miasta to raj dla smakoszy. Powstał globalny ranking najpyszniejszych miejsc na świecie
Niektórzy wybierają kierunki pełne słońca, inni planują wyjazdy tam, gdzie czekają majestatyczne góry lub spokojne morze. Coraz większa grupa podróżnych kieruje się jednak innym kryterium: smakiem. To właśnie oni poszukują miejsc, które zachwycają kuchnią, lokalnymi tradycjami i unikalnymi produktami. Gdzie zatem miłośnicy kulinarnych odkryć znajdą najwięcej powodów do zachwytu? Pewien ranking jasno wskazał faworytów.
Turystyka kulinarna z roku na rok staje się coraz bardziej popularna. Według badań przeprowadzonych przez Acorn, firmę specjalizującą się w analizie trendów turystycznych, aż trzech na czterech podróżnych deklaruje, że wybiera kierunek wakacji na podstawie tego, czego mogą spróbować na miejscu. Rosnąca ciekawość lokalnych smaków sprawia, że miasta rywalizują już nie tylko architekturą czy ofertą kulturalną, lecz także gastronomią. Gdzie w takim razie warto wyjechać, by doświadczyć kuchni, która na długo pozostaje w pamięci? Ranking przedstawia najciekawsze kulinarne stolice świata. Kulinarne stolice świata Aby opracować zestawienie najlepszych miast na świecie pod kątem podróży kulinarnych, eksperci Titan Travel przeanalizowali cztery kluczowe wskaźniki: liczbę dostępnych kursów gotowania, ich ceny, jakość ocenianą przez uczestników oraz zainteresowanie danym kierunkiem mierzone liczbą wyszukiwań w sieci. Na tej podstawie każdemu miastu przypisano wynik punktowy – im więcej wartościowych kursów i im większe zainteresowanie, tym wyższa pozycja w zestawieniu. Dzięki temu wyłoniono miejsca, które oferują nie tylko znakomitą kuchnię, lecz przede wszystkim możliwość pełnego zanurzenia się w lokalnej tradycji kulinarnej: od wizyt na targach, przez warsztaty u lokalnych kucharzy, po degustacje i wspólne gotowanie. Podium zdominowały trzy włoskie miasta, co potwierdza, że Włochy pozostają jednym z najważniejszych kierunków współczesnej turystyki gastronomicznej. Pierwsze miejsce zajęła Florencja, czyli miasto z największą liczbą kursów gotowania w przeliczeniu na mieszkańca, oferujące niemal 64 zajęcia na każde 100 tys. osób. To przekłada się na wyjątkowo szeroką ofertę – od krótkich lekcji po rozbudowane, całodniowe programy „od targu do stołu”. Na drugim miejscu znalazło się Palermo, stolica Sycylii, wyróżniające się przede wszystkim jakością warsztatów. Aż 88% kursów otrzymało ocenę czterech gwiazdek lub wyższą, co świadczy o wysokim poziomie zajęć prowadzonych przez lokalnych kucharzy. To miasto, w którym kulinarne doświadczenia niemal zawsze rozpoczynają się na targu – wśród straganów pełnych świeżych produktów i tradycyjnych sycylijskich smaków. Trzecią lokatę natomiast zajęła Bolonia, od lat uznawana za jedno z gastronomicznych serc Włoch. Choć liczba kursów nie dorównuje tej we Florencji, Bolonia nadrabia autentycznością i jakością doświadczeń. To tutaj nauka gotowania często oznacza kontakt z wielowiekową tradycją ręcznie wyrabianego makaronu oraz słynnego ragù alla Bolognese, które rozsławiło miasto na całym świecie. Ranking miast idealnych dla miłośników kuchni Za podium również dominują europejskie metropolie, które od lat przyciągają miłośników autentycznych smaków. Czwarte miejsce ex aequo zajęły Lizbona i Rzym, oba miasta niezwykle cenione za kursy kulinarne oparte na lokalnej tradycji. W Lizbonie oferta obejmuje kilkadziesiąt warsztatów – od pieczenia słynnych pastel de nata po zajęcia poświęcone kuchni atlantyckiej. Aż ponad 80% kursów otrzymuje tam oceny czterech gwiazdek lub wyższe, co wskazuje na ich wysoki poziom. Z kolei w Rzymie podróżni mogą uczyć się przygotowywania klasyków takich jak cacio e pepe, pasta alla carbonara czy supplì, a wiele kursów zaczyna się wizytą na targu Campo de’ Fiori, gdzie uczestnicy poznają lokalne produkty i techniki wyboru składników. Szósta pozycja przypadła trzem miastom: Brukseli, Barcelonie i Wenecji. Bruksela przyciąga fanów kuchni belgijskiej – warsztaty często obejmują naukę przygotowywania pralinek, gofrów lub klasycznego stoofvlees. Barcelona z kolei oferuje kursy koncentrujące się na kuchni katalońskiej, w tym paelli, tapas i tradycyjnych owocach morza; dużą popularnością cieszą się zajęcia, które rozpoczynają się na słynnym targu La Boqueria. Wenecja wyróżnia się natomiast warsztatami opartymi na kuchni laguny – od cicchetti po dania z lokalnych ryb i owoców morza, co nadaje zajęciom atmosferę autentycznej weneckiej tradycji. Na dziewiątym miejscu uplasowała się Osaka, uznawana za kulinarną stolicę Japonii. To miasto słynie z takoyaki, okonomiyaki i bogatej kultury street foodu, a kursy gotowania pozwalają poznać techniki przygotowywania potraw, które trudno w pełni odtworzyć poza Japonią. Dziesiątą pozycję zajęło Hue w Wietnamie – dawna stolica kraju i kolebka kuchni cesarskiej. Tamtejsze warsztaty pozwalają zgłębić tajniki wyrafinowanych potraw, takich jak bun bo Hue czy wieloskładnikowe dania królewskie, cenione za kunszt, lekkość i harmonię smaków. Ta różnorodność potwierdza, że współczesna turystyka kulinarna wykracza daleko poza Europę i przyciąga do miejsc, gdzie tradycja gastronomiczna stanowi integralną część kultury. Źródła: Titan Travel, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Podróżni wybrali najpiękniejsze miasta świata. W tegorocznym rankingu nie zabrakło zaskoczeń
W świecie przepełnionym nowoczesnością podróżni coraz częściej szukają miejsc, które mają duszę. Najnowszy ranking najpiękniejszych miast świata to dowód, że autentyczność staje się nowym luksusem.
Spis treści: Najpiękniejsze duże miasta świata w 2025 roku Te małe miasta zachwyciły podróżnych w 2025 roku Ponad 757 tysięcy czytelników „Condé Nast Traveler” wzięło udział w 38. edycji prestiżowego plebiscytu Readers’ Choice Awards, wybierając miejsca, które w ostatnim roku zachwyciły ich najbardziej. Wyniki ankiety pokazują, jak zmienia się sposób, w jaki podróżni postrzegają miasta – okazuje się, że coraz częściej doceniają nie tylko ich atrakcje, lecz także atmosferę, kulturę i jakość codziennego życia. Tegoroczny ranking ujawnił, które metropolie na świecie stały się synonimem stylu, gościnności, a także inspirujących doświadczeń. Najpiękniejsze duże miasta świata w 2025 roku W tegorocznym zestawieniu dużych miast czytelnicy „Condé Nast Traveler” najwyżej ocenili Tokio, czyli miejsce, w którym tradycja i nowoczesność tworzą niezwykłą harmonię. Stolica Japonii urzeka równowagą pomiędzy dynamiką metropolii a spokojem świątyń i ogrodów, zachwycając podróżnych różnorodnością wrażeń. To również kulinarna stolica świata, z największą liczbą restauracji wyróżnionych gwiazdkami Michelin. Od aromatycznego ramenu w Kikanbo po rzadkie odmiany japońskiej whisky w Barze Ben Fiddich – Tokio potrafi zamienić każdy posiłek w doświadczenie pełne zmysłowości i kunsztu. Drugie miejsce zajęło Kioto, często nazywane duchową stolicą Japonii. Dawne miasto cesarskie wciąż pozostaje żywym świadectwem tradycji – wśród ponad tysiąca świątyń, starannie pielęgnowanych ogrodów i wąskich uliczek, gdzie wciąż można spotkać gejsze i mistrzów rzemiosła. Jednocześnie Kioto nie boi się nowoczesności. To tutaj powstała firma Nintendo, a tutejszy bambus posłużył Thomasowi Edisonowi do stworzenia pierwszego żarnika żarówki. Miasto zachwyca równowagą między historią a współczesnością – od spokojnego gaju Arashiyama po tętniące życiem ulice Pontocho. Trzecie miejsce w rankingu przypadło Kapsztadowi, czyli miastu o niezwykłej energii i zapierających dech w piersiach krajobrazach. Położony u stóp Góry Stołowej, nad brzegiem Atlantyku, Kapsztad łączy naturalne piękno z wyrafinowaną kulturą. Obok kolonialnych rezydencji powstają tu nowoczesne galerie i hotele, a wśród nich wyróżnia się imponujące Muzeum Sztuki Współczesnej Zeitz. Miasto przyciąga zarówno miłośników plaż i wina, jak i tych, którzy chcą lepiej poznać jego historię – wystarczy wizyta na Robben Island, gdzie przez 18 lat więziony był Nelson Mandela. Ranking najpiękniejszych metropolii na świecie w 2025 roku: Tokio (Japonia) Kioto (Japonia) Kapsztad (RPA) Singapur Seul (Korea Południowa) Paryż (Francja) Vancouver (Kanada) Edynburg (Szkocja) Montreal (Kanada) Phnom Penh (Kambodża) Te małe miasta zachwyciły podróżnych w 2025 roku Z kolei tytuł najpiękniejszego małego miasta świata otrzymała Victoria w Kanadzie – elegancka stolica Kolumbii Brytyjskiej położona na malowniczej wyspie Vancouver. To miejsce, w którym widać wpływy brytyjskiej kultury, ale też niezwykłe bogactwo natury. Podróż promem przez zatokę Swartz już na wstępie zapowiada wyjątkowy charakter miasta, czyli m.in. spokojny rytm życia i zielone parki. Victoria zachwyca kameralnością, a popołudniowa herbata w jednej z lokalnych herbaciarni pozostaje symbolem jej niezmiennego uroku. Wystarczy jednak krótki wypad poza miasto, by odkryć dzikie lasy i zatoki, w których natura wciąż zachowuje swoją pierwotną formę. Puerto Vallarta w Meksyku, które zajęło drugie miejsce, to miasto, gdzie kultura kolonialna spotyka się z luzem nadmorskiego kurortu. Urok brukowanych uliczek Starego Miasta i bielonych domów przeplata się z zapachem oceanu i dźwiękami lokalnej muzyki. Największe wrażenie robi jednak to, co kryje się poza utartym szlakiem – spokojne zatoczki, restauracje dostępne jedynie od strony morza i plaże, na których można zapomnieć o pośpiechu. Wśród nich wyróżnia się plaża Yelapa, gdzie czas płynie wolniej, a prostota życia nabiera wyjątkowego smaku. Na trzecim miejscu znalazła się Florencja, perła Toskanii i kolebka renesansu. Miasto artystów i rzemieślników od wieków przyciąga miłośników sztuki, ale dziś zachwyca także nowoczesnym podejściem do kultury. Obok katedry Santa Maria del Fiore i słynnej Galerii Uffizi można znaleźć niewielkie galerie sztuki współczesnej, pracownie perfumiarzy i konceptualne przestrzenie, takie jak Gucci Garden. Florencja łączy przeszłość z teraźniejszością w sposób naturalny i pełen elegancji – tu historia nie jest wspomnieniem, lecz żywą częścią codzienności. Lista najlepszych miast na świecie w 2025 roku: Victoria (Kanada) Puerto Vallarta (Meksyk) Florencja (Włochy) Lucerna (Szwajcaria) San Miguel de Allende (Meksyk) San Sebastián (Hiszpania) Galway (Irlandia) Palma (Hiszpania) Valletta (Malta) Hobart (Tasmania, Australia) Źródło: Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Florencja bez wątpienia jest piękna latem. Bywa też głośna, upalna, czasami męcząca
Florencja z daleka wygląda jak z najpiękniejszej pocztówki. I właśnie wtedy trzeba ją pokochać miłością od pierwszego wejrzenia. Bezwarunkową.
W tym artykule: Galeria Uffizi Kopuła katedry Santa Maria del Fiore Ponte Vecchio Kuchnia we Florencji Oltrarno Dom Mona Lisy Ogrody Florencji Florencja – kościoły Mercato di Sant’Ambrogio Gdy pokochasz Florencję, przestanie ci przeszkadzać, że jest głośna i zatłoczona, że szpilki nie włożysz. I będziesz tęsknić i do niej wracać. Galeria Uffizi Przy galerii sztuki Uffizi mieszają się wszystkie języki świata, grupy, wycieczki. Gubią się ludzie i własne myśli. Zaczynam więc od kawy i przejrzenia mapki muzeum, by wybrać już tylko pojedyncze dzieła moich ukochanych mistrzów. Ruszam do sali Botticellego spojrzeć w oczy dopiero co narodzonej Wenus o smukłych nogach i rozwianych rudych włosach. Staję przed obrazem „Wiosna” (La Primavera), zaliczam potem sale Tycjana i Rubensa. Wiedziałam, że sztuka potrafi człowieka rozłożyć na łopatki, zwłaszcza jeśli się jej mądrze nie dawkuje. Takiego artystycznego nokautu jednak się nie spodziewałam. Toskania. Tu spełniają się pragnienia Czy wakacje w artystycznym centrum Włoch, wśród wytwornych florentczyków i gościnnych mieszkańców mniejszych miast, muszą być drogie? Nie. Da się spędzić je ekonomicznie. W bonusie dost... Po czterech godzinach w tej najwspanialszej galerii świata, gdzie na powierzchni 13 tys. m kw. znajduje się 200 tys. dzieł, czuję przesyt i niedosyt zarazem. Niezdolność do dalszego zwiedzania, a w tyle głowy żal, że nie starczyło sił na więcej. Kopuła katedry Santa Maria del Fiore Próbuję złapać równowagę, wspinając się po 463 stopniach na ceglaną kopułę katedry Santa Maria del Fiore. Jest najbardziej rozpoznawalnym symbolem Florencji, z którego zobaczyć można dachy miasta i niemal wszystkie zabytki jak na dłoni. Zachwycam się jak dziecko. Widokiem i samą konstrukcją katedry wznoszonej przez 600 lat, która tak podobno oczarowała Michała Anioła, że wzorował na niej kopułę watykańskiej bazyliki św. Piotra. Schodząc, czuję głód. Czyżby nadszedł czas na słynny florencki stek? Ponte Vecchio Arno przecina Florencję na pół. Kiedyś odcinała bogatych od biedniejszych, co łatwo dostrzec można w architekturze po obu stronach rzeki. Dziś – główne salony miasta od miejsc bardziej niezależnych, z alternatywną sztuką, w których można złapać oddech. Te dwa światy dzieli kilka mostów z tym najstarszym, Ponte Vecchio (most Złotników), który zaczęto budować w X w. Jest bardzo charakterystyczny, bo to most z przyklejonymi doń kolorowymi domkami. Kiedyś nieźle na nim śmierdziało, bo królowali tu rzeźnicy i sprzedawcy ryb, którzy nie bacząc na higienę i ekologię wrzucali odpadki do rzeki. Pewnie przeszkadzało to księciu Ferdynandowi I, który z kolei wyrzucił z mostu jatki i ich właścicieli, zapraszając w ich miejsce jubilerów i złotników. Dziś na moście wiszą kłódki zakochanych. A w galeriach możecie kupić pamiątkę, o ile cena nie zwali was z nóg. Most Złotników ma swój tajemny korytarz Giorgio Vasariego. Łączył książęce pałace Pitti i Vecchio, tak by członkowie dynastii medycejskiej nie musieli wąchać odpadów i przeciskać się wśród zwykłych śmiertelników. Most, który jako jedyny we Florencji przetrwał II wojnę światową, może się pochwalić naprawdę obłędną biżuterią. Kuchnia we Florencji Podziwiam ją, przechodząc na drugą stronę rzeki, by tam zjeść stek z fasolą lub ziemniakami. To nie jest taki sobie zwykły befsztyk, a niemal święty bistecca alla fiorentina. Czyli kawał grillowanego cielęcego mięsa, niezbyt wysmażonego. W środku musi być czerwony. Czymś nieprzyzwoitym, obraźliwym jest poprosić w tym mieście o mocno wysmażony stek lub zwrócić go do kuchni, tłumacząc, że jest surowy. Oltrarno Jem go w uroczej rodzinnej Trattorii Sabatino przy via Pisana, kilkanaście minut spacerem po zejściu z mostu. Jestem w klimatycznej dzielnicy Oltrarno, w której zamierzam nieco odpocząć. Posłuchać ptaków, znaleźć dom Mona Lisy i powłóczyć się po zaułkach wokół Piazzale Michelangelo. Z samego placu, na którym ustawiony jest brązowy odlew Dawida Michała Anioła, widać piękną panoramę miasta. Ale idę dalej i dobrze robię, bo po dziesięciu minutach znajduję magiczną, pnącą się do góry uliczkę Via dell’Erta Canina, którą kiedyś chodzili do miasta ludzie z wiosek położonych na południe od Florencji. Wąska, z kamiennym murkiem, wciśnięta między budynki, ogrody i parki przenosi mnie do przeszłości. I daje najcudowniejszy widok na okoliczne wzgórza i miasto. Żałuję, że nie zaczęłam podróży w tym miejscu – idąc jak zwykli ludzie przed wiekami do miasta, wśród pól, drzew, w których śpiewają ptaki, kwitnących kwiatów – zamiast od razu pchać się do pałaców i bogatych katedr. Dom Mona Lisy Uwielbiam ją za te wszystkie wojny, kradzieże, mniejsze i większe aferki. Nawet za to, że może nie jest tą, za kogo się podaje. Mowa oczywiście o Lisie z obrazu Leonarda da Vinci, słynnej Giocondzie o uśmiechu, który doczekał się wielu tomów analiz. Dlatego chciałam we Florencji odnaleźć dom, w którym się urodziła. Nie wiadomo, jakie Lisa miała marzenia, kiedy w wieku 15 lat oddawała rękę Francescowi Giocondzie, bogatemu kupcowi florenckiemu, który zbił fortunę na handlu jedwabiem. Wiemy, że 29-letni wdowiec chciał się młodą i ładną żoną pochwalić i powiesić jej portret w jadalni, by i inni mogli zawiesić na niej wzrok. I chwała mu za to, bo dzięki jego próżności mamy dziś (w Luwrze co prawda, co jest solą w oku niejednego Włocha i florentczyka) obraz Giocondy wciąż rozpalający zmysły i dyskusje. Czy jest na nim uwieczniony sam Leonardo, jego matka, księżna Mediolanu czy jeszcze inna panna – nie jest dla mnie ważne. Modelka przeszła do historii jako Mona Lisa, córka Antonmarii di Noldo Gherardiniego, który nie mając majątku, postanowił zrobić transakcję bezwalutową, zarabiając na córce. Co prawda mąż obrazu nigdy nie zobaczył, bo Leonardo tak długo (17 lat) udoskonalał Lisę, że stracił biedak cierpliwość – ale nie ma co wchodzić w szczegóły. Dom Mona Lisy, ze stosowną na elewacji informacją i gipsowym wizerunkiem tej jednej z najsłynniejszych mieszkanek Florencji, stoi na skrzyżowaniu Via Sguazza i Via Maggio. To ciasna uliczka, która ożywa co roku 16 czerwca, w dniu urodzin modelki Leonarda. Wówczas świętuje tu cała dzielnica. Ogrody Florencji Czas na ogrody. Florencja ma ich wiele, także takie, które są otwierane wyłącznie na miesiąc. To Ogród Irysowy, Giardino dell’Iris, który można odwiedzać na przełomie kwietnia i maja, kiedy kwiaty kwitną. Nie mam tego szczęścia, by być tam akurat w tym czasie. Zmierzam więc do Ogrodu Boboli, a potem do Ogrodu Różanego (Giardino delle Rose). To magiczne miejsce, w którym można siedzieć lub leżeć na trawie, spacerować wśród róż, cytryn i współczesnych rzeźb mając cały czas przed oczami panoramę Florencji. Florencja – kościoły Wracam na drugą stronę miasta przez most Łaski. Popołudniowe słońce inaczej układa się teraz na Florencji, zmiękcza jej kontury, wycisza. W sam raz na wizytę w kościele Dantego i Beatrycze przy Via Santa Margherita. Kobieta, która w „Boskiej komedii” staje się symbolem objawienia, zachodziła do tej świątyni, gdyż tam pochowani byli jej przodkowie. Dante mieszkał niedaleko, więc może – jak chcą legendy – właśnie w nim się spotykali, mijali? W murach świątyni ukojenia szukają dziś nieszczęśliwi kochankowie, tłumów jednak nie ma. Wszak we Florencji nie ma czasu być nieszczęśliwym. Plaga mandatów w słynnym włoskim mieście. Płacą głównie turyści Nieznajomość prawa szkodzi. O prawdziwości tej słynnej paremii na własnej skórze przekonało się już wielu turystów. Zwłaszcza tych, którzy we włoskim mieście otrzymali wysokie mandaty... Dlatego ruszam dalej, do bazyliki Świętego Krzyża (Santa Croce). Ta piękna, pełna przepychu świątynia to miejsce wiecznego spoczynku Michała Anioła, Galileusza, Niccola Machiavellego i Gioacchino Rossiniego. Tu także zobaczę symboliczny grób Dantego. Mercato di Sant’Ambrogio Z kościołem związana jest opowieść o francuskim pisarzu Stendhalu, który doznał tutaj takiego oszołomienia i duszności, że niemalże upadł porażony nadmiarem piękna. Syndrom Stendhala naprawdę we Florencji działa i może być niebezpieczny. Dlatego by uniknąć przesytu i kołatania serca, wracam powoli do hotelu, by zaplanować na kolejny ranek zakup pamiątek, czyli w moim przypadku lokalnych produktów. I wiem, gdzie to zrobię – na Mercato di Sant’Ambrogio, targu odzieży i jedzenia, gdzie pełno tłuściutkich trufli, serów, wina i oliwy. Obładowana tymi dobrościami siadam na ulicy i przyglądam się temu miastu, by jeszcze przez chwilę poczuć jego rytm. Jeszcze stąd nie wyjechałam, a już chcę wrócić, bo złapałam ten rytm.
Plaga mandatów w słynnym włoskim mieście. Płacą głównie turyści
Nieznajomość prawa szkodzi. O prawdziwości tej słynnej paremii na własnej skórze przekonało się już wielu turystów. Zwłaszcza tych, którzy we włoskim mieście otrzymali wysokie mandaty. Mowa o Florencji i jej lokalnych przepisach – dla wielu wciąż niezrozumiałych.
W tym artykule: Plaga mandatów we Florencji. Płacą głównie turyści Władze chcą chronić historyczne centrum przed samochodami Niegdyś we Florencji można było dostać mandat nawet za... jedzenie kanapki W zeszłym roku tylko w jednym włoskim mieście wystawiono mandaty na łączną kwotę 125 mln euro. Co ciekawe, większość z nich przypadła turystom. Jednym z głównych powodów jest nieznajomość lub niezrozumiałość lokalnych przepisów obowiązujących we Florencji. Największy problem dotyczy ruchu drogowego. Plaga mandatów we Florencji. Płacą głównie turyści 125 mln euro, czyli około 533 mln zł – to kwota mandatów, jakie w zeszłym roku wystawiono tylko we Florencji. Za nieuwagę płacą głównie turyści. O niechlubnym rekordzie rozpisują się już włoskie media. W pierwszej chwili można by pomyśleć, że to spory zastrzyk gotówki dla miasta. Jednak Florentczycy nie widzą powodów do radości. Radni są wręcz załamani, mówiąc wprost o porażce. Jeden z nich, Stefano Giorgetti cytowany przez włoską gazetę „La Nazione" stwierdził, że „bardzo wysoka liczba mandatów, niepokoi także w kontekście komfortu życia w centrum i całym mieście". W porównaniu z 2022 rokiem łączna kwota kar pieniężnych jest bowiem 9% wyższa. Okazuje się, że ogromny wpływ na plagę mandatów we Florencji mają przepisy zakazujące wjazdu samochodem do historycznego centrum. Dla wielu turystów to prawdziwa pułapka. Nie zdają sobie bowiem sprawy z istnienia takich reguł. Władze stolicy Toskanii podjęły próbę walki z tym problemem, występując z inicjatywą szerokiej kampanii informacyjnej, także w mediach społecznościowych. Ma ona na celu objaśnienie podróżnym – zwłaszcza przybywającym zza granicy – w jaki sposób poruszać się po mieście. Tak, by nie otrzymać mandatu, a przy okazji ograniczyć ruch samochodowy. Zagraniczne media zachwycone „polskimi Malediwami”. Każdy może tu wypocząć za darmo „Polskie Malediwy” zostały wyróżnione przez „The Sun". Brytyjski dziennik w swojej publikacji wprost zachęca czytelników, by jeszcze w tym roku wybrali się w to niezwykle malownicze mie... Władze chcą chronić historyczne centrum przed samochodami Prowadzona kampania informacyjna ma przestrzec turystów przed łamaniem zakazów, ale i pokazać im możliwości, jakie oferuje transport publiczny. Sugerowane jest także korzystanie z rowerów i hulajnóg. Władze miasta starają się bowiem na wszelkie sposoby chronić historyczne centrum przed samochodami, ale i ograniczyć wysyp wysokich mandatów. Szef wydziału ds. ruchu i transportu publicznego we władzach miejskich Stefano Giorgetti przyznał, że wysoki wskaźnik mandatów rzeczywiście niepokoi. – Jesteśmy zmuszeni do interwencji. Znaki zakazu wjazdu są doskonale widoczne, dodatkowo pali się czerwone światło, które samo w sobie powinno być dla każdego sygnałem alarmującym. Są również tablice z angielskimi napisami – podkreślał Giorgetti. Kierowcy bronią się jednak, tłumacząc, że o pomyłkę w tym rejonie jest bardzo łatwo. Strefy zakazu ruchu (otwarte jedynie dla uprawnionych pojazdów) są wyraźnie oznaczone. Ale istnieje też kilka kategorii umożliwiających wjazd na dany obszar. Zmieniają się one jednak w zależności od dni tygodnia i godzin, co z kolei dezorientuje niektórych kierowców. Niegdyś we Florencji można było dostać mandat nawet za... jedzenie kanapki Obecny wysyp wysokich mandatów we Florencji spowodowany jest przede wszystkim nieprzestrzeganiem tamtejszych przepisów ruchu drogowego. Jednak jeszcze 6 lat temu karę grzywny można było dostać nawet za zjedzenie kanapki. W 2018 roku władze stolicy Toskanii zabroniły bowiem siadania z prowiantem bądź jedzeniem kupionym na wynos w ścisłym historycznym centrum. Rejon ten zazwyczaj oblegany jest przez tłumy podróżnych. Jeśli któryś z nich akurat zgłodniał, mógł coś zjeść – ale w trakcie marszu. Jak podaje portal Forsal, takie rozporządzenie podpisał wówczas burmistrz Dario Nardella. Dotyczyło między innymi zakazu zatrzymywania się i siadania z jedzeniem na schodach, chodnikach, na progach sklepów i lokali gastronomicznych, domów mieszkalnych i na krawężnikach. Organizacji tego typu „pikników" zabroniono na poszczególnych obszarach w porze obiadu, między godziną 12 a 15 oraz kolacji, czyli od godz. 18 do 22. Nieprzestrzeganie powyższych przepisów wiązało się z możliwością otrzymania wysokiego mandatu – od 150 do nawet 500 euro. „Zdarza się, że mamy do czynienia z turystami, którym brakuje dobrych manier wobec naszego miasta, także za sprawą drobnych gestów" – napisał wówczas burmistrz Nardella w mediach społecznościowych. Źródło: La Nazione Nasz ekspert Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Florencja po sezonie ma wyjątkowy urok. Dlaczego warto odwiedzić stolicę Toskanii jesienią?
Stolica Toskanii przyciąga turystów jak magnes. Większość wybiera się tam jednak latem. Błąd! Florencja jesienią jest bardziej przyjazna turystom.
W tym artykule: Florencja bez upałów i tłoku Co zobaczyć we Florencji Florencja – dojazd i zakwaterowanie Co zjeść we Florencji i Bolonii Florencja przyciąga klimatem i niezwykłymi zbiorami sztuki, zwłaszcza renesansowej. Jednak ten klimat bywa uciążliwy latem. I kosztowny – zwiedzanie Florencji nie jest tanie. Dlatego warto odwiedzić stolicę Toskanii po sezonie i rozważnie wybrać interesujące nas atrakcje. Oto Florencja w listopadzie. Florencja bez upałów i tłoku Owszem, listopad to we Florencji pora deszczowa. Nie obejdzie się bez parasola i porządnych butów. Ale temperatury są przyjemne, kilkunastostopniowe. Nie grożą nam ani letnie upały, ani polskie przymrozki. To sprawia, że zwiedzanie staje się przyjemnością. Trzeba tylko trafić na dobrą pogodę, jeśli planujemy np. wejście na kopułę katedry Santa Maria del Fiore (Duomo) lub Dzwonnicę Giotta. Druga zaleta to o wiele mniejsza liczba turystów we Włoszech. Przynajmniej w dni robocze, bo weekendy bywają jeszcze tłoczne. Nie ma wielkich kolejek do kas czy wejścia do atrakcji. Można dość łatwo znaleźć miejsce w restauracji czy kawiarni. Tylko bilety do najbardziej popularnych miejsc – Galeria Uffizi, kopuła katedry, Palazzo Vecchio – warto kupić wcześniej przez internet. Co zobaczyć we Florencji Miasto jest pełne zabytków i dzieł sztuki, przede wszystkim renesansu i baroku. Na co warto zwrócić uwagę? Nie za wszystkie atrakcje trzeba płacić. Koniec „wojny dzwonów” we Florencji. Ksiądz dostał grzywnę 2 tys. euro Włosi mieszkający w pobliżu kościoła Santa Maria a Coverciano we Florencji byli zmęczeni zbyt częstym biciem dzwonów. Po latach udało im się wygrać walkę o ciszę. Darmowe atrakcje we Florencji Spacery ciasnymi uliczkami, po placach Piazza del Duomo czy Piazza della Signoria, mostem Ponte Vecchio, podziwianie fasady katedry. Oblate Cafeteria – niełatwo tu trafić, ale warto dla pięknego widoku na kopułę katedry. Oraz żeby wypić espresso, rzecz jasna. Zwiedzanie wnętrza Santa Maria del Fiore – trzeba odczekać swoje w kolejce, ale potem można podziwiać z dołu ogrom Duomo. Bazylika Santissima Annunziata – piękny, barokowy kościół. Przy wejściu znany Fresk Zwiastowania. Bazylika Santo Spirito – kościół projektu Brunelleschiego, w środku piękne obrazy. Płatne atrakcje we Florencji Brunelleschi Pass – łączony bilet na atrakcje związane z katedrą: m.in. wejście na kopułę Santa Maria del Fiore (o wyznaczonej godzinie – można obejrzeć słynne freski z bliska) i Dzwonnicę Giotta (warto spytać obsługę, kiedy tam się pojawić – kolejki bywają długie), zwiedzanie Baptysterium oraz wizytę w muzeum dell’Opera del Duomo. Dwie pierwsze atrakcje lepiej rozdzielić na dwa osobne dni – wspinaczka bywa męcząca. Ale te widoki! Kaplica Medyceuszów przy kościele San Lorenzo – dzieło Michała Anioła i Vasariego. Wspaniałe malowidła na kopule, zdobienia ścian i rzeźby. Plus sekretny pokój Michała Anioła ze szkicami na ścianach. Galeria Uffizi – światowej sławy galeria sztuki. Botticelli, Michał Anioł, Leonardo da Vinci, Rafael, Cranach, Tycjan, Dürer, Rubens, Caravaggio... Jeśli macie czas (i pieniądze), rozłóżcie zwiedzanie na dwa dni. Palazzo Vecchio – dawna siedziba rady miejskiej. Wrażenie robi tu zwłaszcza ogromna Izba Pięciuset (Salone dei Cinquecento) z majestatycznymi freskami i rzeźbami. Palazzo Davanzati – dobrze zachowana rezydencja kupiecka. Uwagę zwraca wystrój wnętrz i oryginalne wyposażenie. Kościół Santa Croce – najbardziej słynie z fresków Giotta i nagromadzenia grobowców znanych ludzi: m.in. Michała Anioła, Galileusza, Dantego, Marconiego, Rossiniego czy Fermiego. Florencja – dojazd i zakwaterowanie Jak dojechać z Polski do Florencji? Do Florencji nie można obecnie dolecieć bezpośrednio z Polski. Można natomiast dostać się tanimi liniami do Bolonii i tam ewentualnie przenocować. Z lotniska na dworzec kolejowy jeździ kolejka jednoszynowa Marconi Express. Z Bolonii (Bologna Centrale) do Florencji (Firenze Santa Maria Novella) kursują szybkie pociągi. Bilety można kupić przez serwis Trainline. Dojazd zajmuje niecałe 40 minut. Niestety, większość trasy przebiega w tunelach, więc na widoki z okien nie ma co liczyć. Gdzie się zatrzymać w Bolonii i Florencji? FlyOn Hotel – położony niedaleko lotniska w Bolonii. Rano i wieczorem kursuje tu darmowy bus. Przyzwoity standard. Uwaga – przez drzwi frontowe wchodzimy nie na parter, lecz na czwarte piętro budynku. Hotel San Lorenzo – skromny i niedrogi, z sympatyczną obsługą. Świetna lokalizacja – tuż obok florenckiego Mercato Centrale. I w zasięgu spaceru od głównych atrakcji Florencji czy stacji kolejowej. Co zjeść we Florencji i Bolonii Warto wybierać mniejsze restauracje i bary, nienastawione na turystów. A szczególnie te popularne wśród miejscowych. Kilka propozycji we Florencji: Toskania - Dolce Vita podróżnika. Tylko jak to zrobić taniej? Wielka popularność Toskanii sprawiła, że tamtejsze ceny przyprawiają o zawrót głowy bardziej niż jej niezaprzeczalne piękno. Na szczęście Traveler ma już na to własną kurację Mercato Centrale – hala targowa z wieloma punktami gastronomicznymi. Na parterze można zrobić zakupy i napić się kawy w Bambi Caffè. Na piętrze jest food hall z wielkim wyborem jedzenia i picia. Każdy znajdzie coś dla siebie. Osteria Buongustai – niewielka, rodzinna jadłodajnia z domową kuchnią. Parę kroków od katedry oraz Piazza della Signoria, ale nieoblegana przez turystów. Miejscowi często kupują tu na wynos. Zacne panini, carbonara, rostbef i risotto. La Cucina del Ghianda – przytulna restauracja niedaleko Santa Croce, najczęściej pełna Włochów. I nic dziwnego. Jedzenie ma tu przystępne ceny i najwyższą jakość. Szczególnie warta uwagi jest pancia di vitello arrotolata al forno, czyli pieczona rolada z mostka cielęcego oraz „morskie” risotto. SimBIOsi Organic Cafe – tu też można wpaść na małą czarną. I ewentualnie coś słodkiego. I dwa miejsca w Bolonii: Mortadella Shop – jeden z wielu takich sklepów w Bolonii. Ten akurat jest blisko dworca kolejowego. Trzeba spróbować kanapek ze świeżutką, cienko krojoną mortadelą. Marsalino – tu warto dotrzeć, odbijając od głównych szlaków. Współwłaścicielem lokalu jest Polak. Miejscowi często wpadają tu tylko posiedzieć i coś wypić. Albo zjeść obłędnie dobre makarony: tagliatelle al ragu (to odpowiednik tego, co znamy jako makaron z sosem bolognese) oraz chitarra alla gricia (z serem i guanciale). Nasz ekspert Jan Stradowski Redaktor prowadzący serwisu www.national-geographic.pl, z wykształcenia lekarz, z zamiłowania biolog i przyrodnik. W Radiu TOK FM prowadzi audycję „Człowiek 2.0”. Więcej: www.stradowski.net
Syndrom Stendhala. Czym jest zjawisko, które dotyka coraz większą liczbę turystów?
O syndromie paryskim czy syndromie sztokholmskim słyszało wielu. Ale kto wie, czym jest syndrom Stendhala? Jak się okazuje, zjawisko, które od dawna budzi spore kontrowersje, dotyka coraz większą liczbę turystów.
W tym artykule: Kim był Stendhal? Czym jest syndrom Stendhala? Objawy syndromu Stendhala Na świecie znajdziemy wiele popularnych miejsc turystycznych, które potrafią rozczarować nawet najmniej wymagających wczasowiczów. Przykładem może być chociażby Paryż, czyli jedno z najchętniej odwiedzanych miast globu. Niestety, wyidealizowany obraz stolicy Francji z komedii romantycznych czy mediów społecznościowych rzadko ma cokolwiek wspólnego z rzeczywistością. Skutki rozczarowania Paryżem mogą być bardzo dotkliwe. Przekonali się o tym podróżni, którzy po przybyciu nad Sekwanę, padli ofiarą powszechnie znanego syndromu paryskiego. Z powodu zawodu „miastem miłości” u turystów – szczególnie pochodzenia japońskiego – pojawia się szereg objawów psychosomatycznych, charakterystycznych dla osób zmagających się z depresją lub zaburzeniami lękowymi. Głównymi czynnikami wpływającymi na wystąpienie tego typu objawów są: zbyt duże oczekiwania, bariera językowa, różnice kulturowe, wyczerpanie fizyczne wywołane długą podróżą czy całodniowym zwiedzaniem metropolii. O ile o syndromie paryskim wiemy stosunkowo wiele, tak syndrom Stendhala – na który także skarżą się podróżni – wciąż trapi naukowców i wywołuje wiele teorii. Czym tak właściwie jest? Jakie są jego objawy? Kto na niego cierpi i dlaczego? Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Kim był Stendhal? Zanim poznamy odpowiedź na pytanie, czym jest syndrom Stendhala, dowiedzmy się kim był ów Stendhal. Marie-Henri Beyle, bo tak brzmi jego pełne imię i nazwisko, to francuski pisarz epoki romantyzmu i prekursor realizmu w literaturze. Największą popularność przyniosły mu wydane odpowiednio w 1830 i 1839 roku powieści „Czerwone i czarne” (która decyzją Kościoła trafiła do indeksu ksiąg zakazanych) oraz „Pustelnia parmeńska”. Oba dzieła Stendhala doczekały się polskiego przekładu. Za ich tłumaczenie odpowiedzialny był m.in. Tadeusz Boy-Żeleński. Stendhal zasłynął jednak nie tylko z wybitnej twórczości. W 1817 r. francuski pisarz w swoim pamiętniku opisał to, czego doświadczył podczas pobytu we włoskiej Florencji. Jak sam przyznał, obcowanie z tamtejszą sztuką było dla niego ogromnym przeżyciem, które doprowadziło go do „gwałtownego kołatania serca”. Wizyta w jednym z najstarszych muzeów w Europie, czyli galerii Uffizi, a także podziwianie grobu Dantego w kościele Świętego Krzyża oraz słynnej rzeźby Dawida autorstwa Michała Anioła wywołała u Beylego tak duże emocje, że kilka kolejnych dni musiał spędzić w łóżku z podniesioną temperaturą. Z czasem florenccy lekarze zaczęli odnotowywać coraz większą liczbę osób borykających się z podobnymi objawami, co Stendhal. Czym jest syndrom Stendhala? Syndrom Stendhala, znany także jako syndrom florencki, to efekt silnej reakcji organizmu na widok zapierających dech w piersi zabytków, zgromadzonych na niewielkiej powierzchni. Zjawisko opisane zostało na przełomie lat 70. i 80. minionego wieku przez włoską psychiatrkę Graziellę Magherini ze szpitala Santa Maria Nuova. Pierwszego pacjenta, który – jak autor „Czerwonego i czarnego” – odczuwał liczne dolegliwości po obcowaniu z miejscową kulturą i innymi przejawami artystycznej kreatywności, zdiagnozowano kilka lat później. Choć podobne przypadki były odnotowywane w różnych częściach globu, na objawy syndromu Stendhala mieli się skarżyć przede wszystkim turyści odwiedzający Florencję. Szacuje się, każdego roku hospitalizowanych jest ok. 20 turystów spędzających urlop w stolicy Toskanii. – Te ikoniczne dzieła są naprawdę przytłaczające. Niektórzy ludzie tracą orientację – to może być zdumiewające. Często widziałam, jak ludzie zaczynają płakać – przyznaje Simonetta Brandolini d'Adda, prezeska fundacji Friends of Florence, cytowana przez BBC. Strach i obrzydzenie. Czym jest syndrom pjongjański? Jakiś czas temu na łamach naszej strony opublikowaliśmy głośny fotoreportaż z Korei Północnej. Wywołał on sporo komentarzy, teraz do redakcji trafił tekst z polemiką i nowa galeria. Zob... Świat nauki do dzisiaj jest jednak podzielony, czy syndrom florencki tak naprawdę istnieje. Dotychczasowe badania nie dały jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Ponadto niektóre przypadki, powszechnie uznane za syndrom Stendhala, w rzeczywistości nie były spowodowane wspaniałością florenckiej sztuki. W 2018 roku jeden z turystów podziwiający obraz Botticellego „Narodziny Wenus” stracił przytomność. Media natychmiast zaczęły się rozpisywać o kolejnym dowodzie na istnienie syndromu Stendhala. Właściwa diagnoza okazała się zupełnie inna – mężczyzna chorował od dłuższego czasu i doznał ataku serca, ale wszystko skończyło się dobrze. Objawy syndromu Stendhala Syndrom Stendhala uznawany jest za rodzaj zaburzenia somatoformicznego. Wśród jego najbardziej charakterystycznych objawów można wymienić: znaczne przyspieszenie czynności serca, zawroty głowy, utratę równowagi, dezorientację. ​​​​​​​Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Śmiertelna tajemnica słynnej włoskiej rodziny. Arystokraci padli ofiarą wyjątkowo groźnego pierwotniaka
Naukowcy przeanalizowali próbki tkanek należących do członków włoskiej rodziny Medyceuszy. Okazało się, że znajdowały się w nich dowody na obecność pierwotniaka, który wywołuje malarię. Badacze twierdzą, że arystokraci mogli zarażać się nim podczas polowania.
W tym artykule: Kim byli Medyceusze? Włoska gra o tron Jeden z Medyceuszy był zarażony malarią Jak w średniowiecznych Włoszech doszło do zakażenia? Republika Florencka była jednym z bogatszych państw średniowiecznego Półwyspu Apenińskiego. I chociaż oficjalnie republiką rządziła rada miejska stolicy na czele z gonfalonierem, czyli sędzią mianowanym na dwuletnią kadencję, prawdziwą władzę sprawowali kupcy i bankierzy. Na ich czele stał jeden z najzamożniejszych i najpotężniejszych rodów w historii Włoch – rodzina Medyceuszy (wł. De’ Medici). Kim byli Medyceusze? Florentyńczycy dobrze wiedzieli, że pełnię władzy politycznej dawały pieniądze. Duże pieniądze. To właśnie handlarze przez kilkaset lat napędzali rozwój regionu. A co ważniejsze – to oni stanowili prawo. W 1293 roku na mocy tzw. Rozporządzenia Sprawiedliwości magnaci i włoska arystokracja stracili możliwość realnego rządzenia. Szlachetne urodzenie przestało mieć znaczenie w grze o tron i rozgrywkach politycznych. Prawdziwą siłą stało się złoto i przynależność do gildii kupieckich. Od tego czasu swoją potęgę zaczęli umacniać Medyceusze, którzy przeszli klasyczną drogę „od zera do milionera”. Niewiele wiadomo o tym, kiedy sprowadzili się do Florencji. Pewne jest, że w 1201 roku w kręgach bogatego mieszczaństwa pojawił się Sylwester Medyceusz (wł. Salvestro de’ Medici), który stał się właścicielem kilku domów przy Mercato Vecchio. Z kolei w 1251 roku Jan Medyceusz, czyli Giovanni Medici, brał udział w działaniach zbrojnych przeciwko Lombardii. Włoska gra o tron Historycy uważają, że rodzina Medyceuszy zdobyła wielką fortunę dopiero w XIV wieku. Giovanni di Bicci de’ Medici, a następnie jego syn Cosimo założyli bank z kapitałem początkowym 10 tys. florenów. Już w roku 1429 jego majątek sięgnął 180 tys. florenów. Medyceusze zarządzali pośrednio pożyczkami udzielanymi papiestwu, czerpiąc zyski z prałatur, opactw i przeorstw w całej Europie. Jednak wraz z bogactwem pojawiły się rodzinne intrygi, walka o władze, a nawet zbrodnie i morderstwa. Zguba niektórych Medyceuszy przyszła również ze strony znacznie bardziej niespodziewanej. Cichym zabójcą niektórych członków okazały się… pierwotniaki (a ściślej rzecz biorąc – protisty) wywołujące malarię. Wybrano najpiękniejsze miasteczko we Włoszech. Tu spędzisz wspaniały urlop Poznaliśmy najpiękniejsze miasteczko we Włoszech. Zwycięzcę wyłonił coroczny konkurs organizowany przez włoską telewizję. O tytuł walczyło 20 miejscowości. Ze względu na swój status i władzę Medyceusze chowali swoich zmarłych tak samo, jak monarchów. Właśnie dlatego ich pochówki znajdują się w bazylice San Lorenzo we Florencji, a organy członków rodziny były usuwane i przechowywane w specjalnych słojach. To właśnie te wnętrzności zostały poddane najnowszej analizie. Jeden z Medyceuszy był zarażony malarią Naukowcy z Włoch przeprowadzili badania próbek tkanki z grobowca rodziny Medyceuszy. Uczeni znaleźli dowody na obecność Plasmodium falciparum, czyli zarodźca sierpowatego. To protist należący do rodzaju Plasmodium, jeden z 4 głównych gatunków wywołujących malarię u ludzi. Przenoszony jest w ślinie komara widliszka, gdy owad pobiera krew. Występuje głównie w Afryce subsaharyjskiej. Początkowo naukowcy próbowali zidentyfikować pozostałości organów Medyceuszy, aby ustalić, do kogo dokładnie należały. Badając czerwone krwinki przypadkiem odkryli obecność pierwotniaka. – Wiedzieliśmy, że czerwone krwinki mogą zostać zachowane nawet po pięciuset latach – powiedział Albert Zink, dyrektor Instytutu Badań Mumii we Włoszech, gdzie przeprowadzono najnowsze badania. To właśnie prof. Zink w przeszłości kierował badaniami, podczas których zidentyfikowano czerwone krwinki w szczątkach Ötziego, człowieka lodu, którego datowano na 5300 lat. – Badając tkanki należące do rodziny Medyceuszy, nie spodziewaliśmy się, że odkryjemy w nich pasożyty – zaznaczył Zink w rozmowie z Live Science. Naukowcy twierdzą, że malaria była obecna w regionie Toskanii od II–III wieku do początku X wieku. Jednak dotychczas uważano, że endemicznym gatunkiem pierwotniaka był tam Plasmodium vivax, który nie jest aż tak niebezpieczny i śmiertelny. P. falciparum bowiem zazwyczaj preferuje klimat znacznie bardziej tropikalny. Autorzy badania podkreślają, że na razie nie są w stanie dokładnie powiedzieć, do kogo należały tkanki zakażone malarią. Uczeni uważają jednak, że przed śmiercią ów człowiek musiał poważnie zachorować. Doświadczył ciężkiej i nawracającej gorączki. Zespół badawczy przyznał jednak, że nie można jednoznacznie powiedzieć, iż to malaria była przyczyną śmierci. Jak w średniowiecznych Włoszech doszło do zakażenia? Podczas najnowszego badania po raz pierwszy zaobserwowano mikroskopowo sam patogen. Jednak analizy DNA były niejednoznaczne. Pomimo tego, że pierwotniak zachował swoją ogólną strukturę, nie zachowało się wystarczająco dużo kwasu deoksyrybonukleinowego, aby określić, jak bardzo P. falciparum sprzed kilkuset lat różnił się od współczesnego. Myślałeś, że malaria to tylko problem ludzi? Dinozaury też na nią chorowały Malaria pojawiła się ok. 100 mln lat temu, w czasach, gdy na Ziemi królowały dinozaury. O wynikach najnowszych badań można przeczytać na łamach „American Entomologist”. Naukowcy podkreślili, że Medyceusze znani byli z tego, że uwielbiali polować na bagnach w okolicy Florencji. Mokradła te mogłyby być idealnym środowiskiem dla komarów, które przenosiły malarię. Bardzo prawdopodobne jest to, że jeśli jeden z członków rodziny zachorował na tę chorobę, zarazić mogli się też inni członkowie rodu. Badacze dodają, że identyfikacja anonimowego denata mogłaby pomóc zrozumieć mniej znane dzieje historii Medyceuszy. Do tej pory udało się zidentyfikować zawartość dwóch innych słojów. Jeden należał do Anny Marii Luisy de' Medici (1667–1743), a drugi do Vittorii della Rovere (1622–1694), która była żoną Ferdynanda II de' Medici. Uczeni podkreślają, że ich badania sugerują, iż malaria była znacznie bardziej rozpowszechniona, niż dotychczas podejrzewano. A sam gatunek P. falciparum rozwijał się także w umiarkowanym klimacie średniowiecznych Włoch. Źródło: Live Science Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Koniec „wojny dzwonów” we Florencji. Ksiądz dostał grzywnę 2 tys. euro
Włosi mieszkający w pobliżu kościoła Santa Maria a Coverciano we Florencji byli zmęczeni zbyt częstym biciem dzwonów. Po latach udało im się wygrać walkę o ciszę.
W tym artykule: Mieszkańcy Florencji mieli dość kościelnych dzwonów Katedra we Florencji Dzwony na świecie Powiedzenie "słyszy, że dzwonią, ale nie wie, w którym kościele" w tej sytuacji nabiera nowego znaczenia. Ksiądz Leonardo Guerri z kościoła Santa Maria a Coverciano we Florencji od kilku lat prowadzi spór z mieszkańcami. Lokalna gazeta Corriere Fiorentino nazwała go „wojną dzwonów”. Jak lata się dronem wokół Notre Dame? Bardzo ostrożnie Dlaczego fotografowi Tomasowi van Houtryve zajęło sześć miesięcy, aby zrobić zdjęcie lotnicze na lutowej okładce. Mieszkańcy Florencji mieli dość kościelnych dzwonów Osoby mieszkające blisko kościoła skarżą się na kościelne dzwony, dzwoniące codziennie między 8 rano a 21:00. Jak twierdzą, hałas uniemożliwia im zarówno pracę, jak i odpoczynek. Najgłośniej jest w niedziele i święta – wtedy dzwony biją co pół godziny. Florentczycy przez 4 lata pisali petycje do kościoła o ograniczenie pracy dzwonów. W tym czasie sprawa trafiła do sądu, a na miejscu przeprowadzono testy poziomu hałasu. Wygląda na to, że „wojna dzwonów” zakończy się ciszą – przynajmniej po części. Toskańska agencja ochrony środowiska nałożyła na księdza Guerri grzywnę w wysokości 2 tys. euro. To nie oznacza jednak, że dzwony całkowicie zamilkną. Od teraz będą mogły bić tylko na wezwanie na msze święte i ostatnie nabożeństwa dnia o godz. 18:00. Ksiądz z kościoła Santa Maria a Coverciano odmówił udzielenia komentarzu mediom. Nie tylko mieszkańcy Florencji borykali się z nadmiernie bijącymi dzwonami kościelnymi. Od lat w całej Toskanii zgłaszane były podobne problemy. W 2014 r. arcybiskup Florencji, kardynał Giuseppe Betori, wysłał nawet do swojej diecezji dyrektywę o kontrolach poziomu hałasu w sąsiedztwie kościołów. Poprosił również księży, aby nie nadwyrężali poczucia chrześcijańskiej pobożności osób mieszkających w pobliżu dzwonnic. Najpopularniejsze obiekty UNESCO na Instagramie. Dominują Włochy Obiekty UNESCO to obowiązkowe punkty w planach zwiedzania miłośników historii i kultury. Ze statystyk wynika, że użytkownicy Instagrama również mają słabość do wyróżnionych obiektów ... Katedra we Florencji Zabytki Florencji cieszą się ogromną sławą. Każdego roku przyciągają tysiące turystów nie tylko z Włoch, ale również z zagranicy. Jednym z obowiązkowych punktów wycieczki do Florencji jest Katedra Santa Maria del Fiore. Mieszkańcy miasta nazywają ją Il Duomo. Świątynia zachwyca swoją architekturą, zwłaszcza fasadą zaprojektowaną i wykonaną w stylu gotyckim. Jej obecny wygląd to efekt neogotyckich przeróbek przeprowadzonych w XIX w. Podziwiając panoramę miasta nie sposób nie zauważyć charakterystycznej kopuły katedry, której rozpiętość ma średnicę o 2 m większą niż kopuła Panteonu w Rzymie. Inne znane zabytki we Florencji to między innymi: średniowieczny kamienny most Ponte Vecchio, Piazzale Michelangelo, czyli XIX-wieczny plac z widokiem na miasto i oczywiście światowej sławy renesansowa rzeźba Dawida. Dzwony na świecie Najbardziej znany dzwon w Polsce to oczywiście dzwon Zygmunt. Można go podziwiać na Wieży Zygmuntowskiej w katedrze wawelskiej. Mierzy ponad 2 metry i waży 12 600 kg. Mimo imponujących wymiarów Zygmunt nie jest największym dzwonem w Polsce. Od 1999 r. tytuł należy do Dzwonu Maryja Bogurodzica, który ma prawie 4,5 metra wysokości. Największy dzwon na świecie można oglądać na placu przy Kremlu w Moskwie. Rekordzista mierzy ponad 6 metrów, waży 202 tony i... nigdy nie zadzwonił. Źródło: The Local
Toskania - Dolce Vita podróżnika. Tylko jak to zrobić taniej?
Wielka popularność Toskanii sprawiła, że tamtejsze ceny przyprawiają o zawrót głowy bardziej niż jej niezaprzeczalne piękno. Na szczęście Traveler ma już na to własną kurację
7 sposobów na tanią Toskanię 1. No to leć Do Florencji nie ma z Polski bezpośrednich lotów, a te z przesiadkami są drogie – powyżej 1 tys. zł. Dlatego lepiej dolecieć do Mediolanu (nawet za 270 zł) i przesiąść się do pociągu (bilety od 9 euro). Tam dobrze jest wypożyczyć samochód (od 30 euro za dzień). Może to nie najtańsza opcja zwiedzania Toskanii, ale z pewnością najlepsza. Bo wiele z tego, co naprawdę warto tu zobaczyć, jest poza trasami pociągów, a na podróże autobusami trzeba mieć naprawdę mnóstwo czasu. 2. Śpij na wsi Florencja, Siena, Piza... To obowiązkowe punkty programu. Ale jeśli wybierzecie któreś z tych miast na bazę wypadowa, zrujnujecie się w hotelach. Lepiej jest spać w którymś z setek gospodarstw agroturystycznych, z których słynie Toskania. Ceny noclegów zaczynają się już od 26 euro i rzadko przekraczają 40. Na miejscu zagwarantowane: świetne jedzenie, lokalne wino i pocztówkowe krajobrazy. Warto pamiętać, że ośrodki agroturystyczne w Toskanii nie maja gwiazdek, ale kłosy zboża. W zależności od klasy jeden, dwa lub trzy. Więcej informacji: www.agriturismi.toscanaetirreno.it, www.chiantiferie.net. 3. Jedz i jedź Włosi, wiedząc, że turyści zwykle są głodni i gdzieś się spieszą, serwują niedrogie menu turistico. Nawet nie próbujcie tych specjałów, nie maja z włoska kuchnia nic wspólnego. Bo ta, jeśli ma być smaczna (a potrafi !), musi być zgodna z kilkoma zasadami. Najlepsze są dania regionalne, proste i zrobione z lokalnych produktów. W Livorno spróbujcie cacciucco – zupy rybnej, która nigdzie indziej nie smakuje tak dobrze. We Florencji – panino con la trippa, czyli bułki z flakami (najlepsza w budce przy via de Macci, w pobliżu uniwersytetu). Florentczycy w ogóle cenią sobie podroby. Ja się nie odważyłam, ale widziałam, jak moja przyjaciółka zajada się guancia di vitello, czyli policzkiem wołowym w Il Magazzino Osteria Tripperia (Pizza della Passera, 2/3). Wszędzie – w zależności od pory roku ribollite (zima) i pappa di pomodoro (lato). To dwie wersje gęstej zupy warzywnej przełożonej kawałkami chleba. Własnie, chleb! To toskańska specjalność. Il pane sciocco z prosciutto toscano, oliwkami serem pecorino... Zgłodniałam. We Florencji wybierzcie się po lokalne smakołyki na targ Mercato di S. Ambrogio i sami zróbcie sobie ucztę. Niezapomniane przeżycie. A jeśli wciąż nie wierzycie, że we Włoszech jedzenie ma szczególna role, wybierzcie się na kolacje do... wiezienia. Więźniowie w miasteczku Volterra gotują i zapraszają na posiłki. Tanio nie jest (44 euro), ale pieniądze są przeznaczane na cele charytatywne. 4. Pij lokalne wino Czerwone – chianti i brunello z Montalcino. Białe z winnic Trebbiano i Malvasia. Warto wybrać się na objazd lokalnych winnic, najlepiej kierując się intuicja, a nie przewodnikiem (no i nie kierując samochodem). Wtedy macie większą szanse trafić na niedrogie, a równie smaczne wina. W regionie Chianti zajrzyjcie do mikromiasteczek: Greve di Chianti, Radda di Chianti i, szczególnie, Castellina in Chianti. Tu zatrzymajcie się na obiad w Il Fondaccio – świetny bufet lunchowy kosztuje 8 euro (via Ferruccio, 27). W małym (6 tys. mieszkańców) XII-wiecznym Montalcino enotekę znajdziecie na każdej ulicy, a w okolicy dziesiątki małych winnic, których gospodarze oferuja noclegi. Carlo Cignozzi z Il Paradiso di Frassina: www.alparadisodifrassina.it, puszcza swoim winoroślom Vivaldiego i Mozarta, by spokojniej dojrzewały. Nocleg tu kosztuje 40 euro, w cenie jest oczywiście degustacja. 5. Idź na zakupy Cisza, spokój, piękny widok... Ile można! Czas pobuszować po sklepach. A wiadomo, ze włoskich ubrań nigdzie nie kupicie taniej niż w ich ojczyźnie. Moje znajome fashionistki, gdy tylko mogą, jeżdżą do outletu The Mall (via Europa 8, Leccio Reggello, pół godziny od Florencji). Znajdziecie tam mocno przecenione ubrania modowych gigantów: Alexander McQueen, Fendi, Tod’s, Yohji Yamamoto, Giorgio Armani, Salvatore Ferragamo; www.outletfirenze.com. Więcej sieciowych marek, ale też butów od Prady szukajcie w Valdichiana Outlet Village w Foiano della Chianna, blisko Arezzo: www.valdichianaoutlet.it. 6. Nie płać za muzea Zwiedzanie kosztuje. Galeria Uffizi we Florencji, katedra plus Krzywa Wieża w Pizie, muzea... Bilety tam to zwykle 15–20 euro, zniżki maja tylko dzieci i seniorzy. Ale włoskie miasta same w sobie są dziełami sztuki. Zawieszone na skale Pitigliano. Etruskie Arezzo, gdzie urodził się Roberto Benigni (w każdy pierwszy weekend miesiąca odbywają się tu jarmarki antykwaryczne, a w ostatnia niedziele sierpnia i pierwsza września turnieje rycerskie), otoczona wałami obronnymi Lukka ... Można wszędzie tam pojechać na kawę, na obiad, na spacer. Wielkie obrazy ze sławnych galerii ostatecznie można zobaczyć w albumach albo w internecie. Atmosfery toskańskich miasteczek nie znajdziecie nigdzie indziej. 7. Oszczędzaj czas Wiadomo, czas to pieniądz. Jeśli więc chcecie zwiedzić to, co najważniejsze, zarezerwujcie wcześniej bilety przez internet. Uniknięcie kolejek i zostanie wam więcej czasu na smakowanie Toskanii. A naprawdę warto. Ona, wbrew pozorom, jest nie do zajeżdżenia. Więcej informacji: www.uffizi.com, www.florence-museum.com, www.siena-museum.com, www.tickitaly.com.
Te miejsca naprawdę warto odwiedzić w czasie Wielkanocy
Cześć osób traktuje święta jako dodatkowe dni urlopu, które można przeznaczyć na wyjazd. Sprawdź, gdzie najlepiej udać się w czasie w świątecznej przerwy.
Gdzie spędzić Wielkanoc? >>> Przerwa świąteczna to doskonały czas na poznawanie innych zwyczajów wielkanocnych, ale też alternatywa dla miłośników podróży, by rodzinne więzi zacieśniać nie tylko przy stole, ale i w plenerze. Poznaj listę kilku proponowanych destynacji, w których podróżujący będą mogli połączyć rodzinny wypoczynek i świętowanie, poznając najciekawsze lokalne zwyczaje. Lista powstała na podstawie trendów podróżniczych Polaków w okresie świątecznym (dane pochodzą z metawyszukiwarki Skyscanner i obejmują najczęściej wybierane loty).
Karty wstępu do muzeów: godne polecenia czy nie?
Czy karty wstępu do muzeów, które pozwalają na wejście do kilku miejsc, są warte swojej ceny?
Dziennikarka New York Times Travel porównała cztery europejskie miasta. Amsterdam The I amsterdam City Card nie jest tania, bo za taką na 24 godziny zapłacimy 47 euro, za 48godzinną – 57, ale dostajemy też parę bonusów, na przykład rejs po kanałach, nie musimy płacić za transport miejski, a gdybyśmy chcieli wypożyczyć rower, z kartą dostaniemy zniżkę. Karta nie obejmuje jednak dwóch świetnych muzeów: domu Anny Frank (wejście 9 euro) i Rijksmuseum (wejście 17,5 euro). Madryt The Madrid Card otwiera drzwi do 50 muzeów w tym wspaniałych Prado, Thyssen-Bornemisza, czy Reina Sofía. 24 godzinny pass kosztuje 47 euro, Za dwie doby zapłacimy 60 euro, a 120 godzin buszowania w sztuce na pewno wzbogaci, choć uszczupli kieszeń o 73 euro. Pokazując kartę otrzymamy zniżkę w Hard Rock Cafe. I niewiele więcej: jeśli kupimy kartę na dzień, raczej na tym nie zaoszczędzimy. Florencja Firenza Card - warto w nią zainwestować, jeśli planujesz zobaczyć coś więcej niż tylko Gallerię Uffizi i Galerię Accademia. O ile chcesz odwiedzić Pałac Pitti, Boboli Gardens i Pałac Strozzich z kartą możesz korzystać z bezpłatnych busów i tramwajów, żeby poruszać się pomiędzy tymi atrakcjami. Firenza Card obejmuje ich ponad 60! Paryż Paris Museum Pass to świetny wybór. Mamy z nim pierwszeństwo wejścia do ponad 60 muzeów - Muzeum d’Orsay, Muzeum Rodina, Centre Pompidou, Wersalu i oczywiście Luwru. Co ważne: z nielimitowaną liczbą wejść. Kartę możemy kupić na dwa dni – za 42 euro, cztery – 56 euro, sześć dni za 69 euro i studiować bez ograniczeń uśmiech Mony Lizy. A jakie są wasze doświadczenia z Polski, Europy, ze świata? Gdzie warto, a gdzie ta sztuka nam się nie uda?
Na odbywających się we Florencji Mistrzostwach Europy w sztuce lodziarskiej rozstrzygnięto, które lody w Europie są najlepsze
Za najlepsze lody w Europie uznano te o smaku kiełbasy oraz białego wina. Warto dodać, że nie był to konkurs na najdziwniejsze smaki. Zwycięskie lody produkowane są w okolicy Werony, a ich twórczynią jest Giovanna Bonazzi - mistrzyni lodziarska z rejonu Valpolicella. Jak przyznaje - lody o nietypowym smaku stworzyła, by uczcić regionalne produkty: wina i wędliny pochodzące z Wenecji Euganejskiej. W Polsce specjałów o włoskim rodowodzie można spróbować np. w warszawskiej lodziarni Limoni Canteri. Ich twórcy w kremowej gałce zamknęli pomidora, marcepan czy sycylijskie pistacje. Można tu spróbować połączenie rozmarynu z sezamem, kremowy estragon albo sorbetową śliwkę. Polacy coraz bardziej polubili lodziarnie serwujące oryginalne smaki. Lody wegańskie na ryżowym mleku? Czemu nie.
Muzea, do niedawna kojarzone z nudą i eksponatami w zakurzonych gablotach, powoli zmieniają swój wizerunek. Z sondażu CBOS dla PAP badającego aktywność Polaków w 2012 roku wynika, że Polacy coraz chętniej odwiedzają muzea
Największą popularnością cieszą się interaktywne wystawy, pomieszczenia bez typowych sal wystawienniczych i barier oddzielających od eksponatów Muzeum Amerykańskich Finansów w Nowym Jorku Museum of American Finance poświęcone jest historii amerykańskich finansów. W jego kolekcji znajdują się akcje, obligacje, waluty, czeki, grafiki, ryciny, fotografie, obiekty, książki oraz certyfikaty pochodzące z czasów Złotego Wieku. Muzeum, za pośrednictwem interaktywnych, monumentalnych wież reprezentujących trzy z wiodących giełd nowojorskich: New York Stock Exchange, New York Mercantile Exchange i biuro Bond Citigroup, pozwala zwiedzającym poczuć emocje i energię Wall Street. Ekspozycja "Rynki Finansowe", obok setek oryginalnych dokumentów i artefaktów przedstawiających bogatą historię akcji, obligacji i rynków towarowych, za pomocą multimedialnych wystaw prezentuje ślady historii Wall Street od najwcześniejszych lat. Z kolei wystawa „Śledząc Kryzys Finansowy” przedstawia, w formie monumentalnej, multimedialnej grafiki najważniejsze wydarzenia na rynku finansowym z lat 2007-2009. Ile kosztuje bilet wstępu? Bilet wstępu do Muzeum Amerykańskich Finansów w Nowym Jorku dla osób dorosłych kosztuje 8 USD, natomiast dla studentów i seniorów 5 USD. Dla dzieci poniżej 6 roku życia wstęp jest bezpłatny. W 2013 roku, w soboty, wstęp do muzeum jest dla wszystkich odwiedzających bezpłatny. Jak dolecieć? Bilet z Warszawy do Nowego Jorku i z powrotem w cenie 1 833 zł oferuje SWISS w dniach 28 maja - 7 czerwca. Muzeum Salvatore Ferragamo we Florencji Salvatore Ferragamo, słynny szewc hollywoodzkich gwiazd, pierwsze buty, które w najbliższym czasie miały stać się legendą mody i hitem lat 20′ Hollywood, zaprojektował mając 6 lat. Jego obuwie nosiła Sofia Loren, Marilyn Monroe, Audrey Hepburn i Greta Garbo. Muzeum Ferragamo mieszczące się w podziemiach Palazzo Spini Feroni zostało otwarte dla publiczności w 1995 roku przez rodzinę Ferragamo w celu zilustrowania roli artysty, którą odegrał w historii projektowania obuwia i mody międzynarodowej. Kolekcja Muzeum zawiera zdjęcia, szkice, książki i czasopisma oraz zbiór ponad 10 000 modeli butów zaprojektowanych przez Ferragamo. Zbiór ten jest wzbogacony o obuwie stworzone już po śmierci Salvatore Ferragamo aż do dnia dzisiejszego. Misją muzeum jest projektowanie, organizowanie i wspieranie wystaw, seminariów i innych wydarzeń skupiających się na kulturze współczesnej mody, w najszerszym tego słowa znaczeniu. Muzeum organizuje liczne wystawy własnej kolekcji z udziałem współczesnych artystów, promuje i organizuje wystawy oraz wydarzenia związane z kulturą i sztuką. Ile kosztuje bilet wstępu? Dorośli zwiedzają Muzeum Salvatore Ferragamo płacąc za bilet 6 euro. Dla dzieci poniżej 10 roku życia oraz seniorów powyżej 65 roku życia, wstęp jest bezpłatny. Jak dolecieć? Bilet z Warszawy do Florencji i z powrotem w cenie 437 zł oferuje Ryanair w dniach 18 maja - 21 maja. Muzeum Designu w Londynie Design Museum to niewielkie muzeum położone nad Tamizą nieopodal Tower Bridge. Założone w 1989 roku, uważane jest za pierwsze w świecie muzeum poświęcone wzornictwu. Brytyjski dziennik The Telegraph uznał londyńskie Muzeum Designu za jeden z dziesięciu najlepszych muzeów w stolicy Wielkiej Brytanii. Jego kolekcja składa się z ponad 3000 eksponatów związanych z szeroko pojętym wzornictwem - architektonicznym, przemysłowym, użytkowym, związanym z modą- prezentując historię współczesnego designu od zarania produkcji masowej. Kolekcja opowiada historię projektu w produkcji masowej i obejmuje meble, oświetlenie, sprzęt elektroniczny, pozostającym tym samym ważnym zapisem kluczowych projektów, które ukształtowały współczesny świat. Ile kosztuje bilet wstępu? Wstęp Muzeum Designu dla osób dorosłych kosztuje 10,75 £, bilety wstępu dla dzieci poniżej 12 roku życia są bezpłatne. Jak dolecieć? Bilet z Warszawy do Londynu i z powrotem w cenie 238 zł oferuje Ryanair w dniach 21 maja – 4 czerwca. Źródło: FRU.pl
Włoskie wakacje, czyli jak w ciągu 8 dni zwiedzić 20 miast Zamki i wioski na wzgórzach, pola maków po horyzont, stożki cyprysów i owale pinii – Włochy istnieją po to, by je podziwiać się oddawaliśmy.
Po latach penetrowania Europy osobowym samochodem i częstego nocowania na jego przednich siedzeniach teraz wykonujemy skok cywilizacyjny. W kamperze jest bowiem wszystko, czego zawsze nam brakowało w podróży. Możliwość robienia kawy i herbaty, ilekroć przyjdzie na to ochota, gotowania obiadów, brania prysznica, no i posiadania łóżka, bo wyspać się cała nasza czwórka (Szymon, Jola, Wojtek i ja) lubi porządnie. Wsiadamy więc do domu na kółkach i z entuzjazmem inaugurujemy tydzień cygańskiego życia. Martwi nas tylko jedno – podział obowiązków. Nikt nie chce sprzątać, gotować i opróżniać -nocnika-, za to wszyscy pragną siedzieć obok kierowcy, bo ten fotel jest najwygodniejszy. 15 Maja Oczywiście, zaraz na pierwszym parkingu testujemy kuchenkę. Już z kubkiem herbaty w ręku, siedząc na kanapie przy stoliku i zachwycając się łanami krajowego rzepaku, wpadam na pomysł, że przez Niemcy przejedziemy lokalnymi drogami. I teraz zamiast pochłaniać przestrzeń na autostradzie, suniemy 40 km/godz. i zaglądamy ludziom przez firanki do domów. Moi towarzysze nie wykazują zrozumienia i kierownictwo wyprawy zostaje mi odebrane. 16 Maja Budzimy się na stacji benzynowej gdzieś przy austriackiej granicy. A mieliśmy jechać całą noc! Cóż, ułatwienia w dostępie do łóżka demoralizują. Szybko jednak wybaczam chłopakom to opóźnienie, bo po raz pierwszy widzę Alpy w ciągu dnia, a nie nocą. Po raz pierwszy też czuję ich intensywny zapach. Czyżby tutejsi rolnicy użyźniali malownicze górskie doliny krowim nawozem? Zapach znika, gdy przekraczamy granicę Włoch, ale znikają też zwierzęta (do końca naszego pobytu nie zobaczyliśmy w tym kraju ani jednej krowy pasącej się na łące!). Dość jednak marudzenia, GPS właśnie nas poinformował, że zbliżamy się do celu, a jest nim region Trydent-Górna Adyga. W miasteczku Bressanone nerwowo rozglądamy się za parkingiem. Oczywiście, chcemy zatrzymać się jak najbliżej centrum. Ta sztuka udaje się nam za trzecim podejściem. Dopiero teraz możemy się odprężyć i docenić, jak malowniczo jest ono położone. Rozkwitło w dolinie Pusteria, choć gigantyczna ściana Dolomitów wygląda, jakby miała je za moment pochłonąć. A jednak Bressanone trwa od 1100 lat. Niestety, wszędzie panuje austriacka schludność. Kamieniczki są ukwiecone, elewacje odnowione, co zamiast autentyczności daje efekt patyny na nowym meblu. Z Bressanone mkniemy do Bolzano, marząc o spotkaniu z Ötzim, Człowiekiem Lodu odnalezionym w latach 90 XX w. w okolicznych górach, a dziś spoczywającym w Muzeum Archeologicznym. Pisaliśmy o nim na łamach National Geographic, ale dopiero dziś zobaczę go z bliska. Zatrzymujemy się na peryferiach miasta przekonani, że gdy po raz piąty podejmiemy próbę zaparkowania w centrum, przejeżdżając obok kierującego ruchem policjanta, ten zatrzyma nas za podejrzane zachowanie. Bolzano jest większe od Brixen i przez to mniej urokliwe. Wszędzie sklepy, sklepy i sklepy. Odnosimy wrażenie, że Włosi cały swój wolny czas spędzają na jedzeniu, robieniu zakupów i ćwiczeniach w siłowni (w przeciwnym razie nie prezentowaliby się tak dobrze w garniturach i sportowych ubraniach). Gubiąc kilka razy drogę, docieramy w końcu do muzeum. Co za pech! Spóźniliśmy się 15 minut. Ötzi ostatnich gości przyjął o 17.30 (audiencja kosztuje 8 euro). Nie pozostaje nam nic innego, jak pocieszyć się na bazarze przy Via Roggia. Stoją tam rzędy straganów z owocami, świeżymi i kandyzowanymi, które osładzają nam drogę powrotną. 17 Maja O 6.00 rano budzi mnie dziwaczny, irytujący rechot – okazuje się, że tak właśnie śpiewają alpejskie ptaki. Odsłaniam rolety i... brak mi słów. Na kempingu agroturystycznym L ’Albero delle Mele za Trydentem (6 euro od osoby plus 7 za kamper) mogłabym zostać do końca wakacji, siedząc pod markizą, pijąc lemoniadę i kontemplując krajobraz. Stoimy na łące, a wokół nas niczym gigantyczne mury wznoszą się Dolomity. Ich szczyty toną we mgle, a zbocza pokrywają winnice i sady owocowe. W takich okolicznościach zjadam pierwszą podczas tej podróży jajecznicę na bekonie. Niestety, zaczyna padać i nawet wyśmienite śniadanie nie poprawia nam humoru. Mieliśmy cały dzień plażować nad jeziorem Garda... Szybka zmianą planów – jedziemy do Werony. Po drodze, dla kondycji, decydujemy się na mały trekking. Twierdza Castello di Avio wznosi się nad sennym miasteczkiem, przez które właśnie przejeżdżamy. Dystans dzielący nas od zamku – mniej więcej kilometr. Szlak nie jest trudny, ale ja nie wiedzieć czemu zamiast sportowych butów mam na nogach klapki. Całą uwagę koncentruję więc na tym, żeby się nie poślizgnąć. Dopiero z bliska widzimy, że to, co z daleka wydawało się kompletne, jest po prostu dobrze zachowaną XII-wieczną ruiną. Przez chwilę krążymy między murami, oglądamy lochy i zaczynamy wspinać się na wieżę. Na jednym z jej poziomów, zwanym komnatą kochanków, dostrzegamy średniowieczne freski. Przedstawiają jakąś miłosną historię. W jej ostatnim lub pierwszym akcie rycerz na koniu całuję damę, a na innym ten sam rycerz kona przebity strzałą. Niestety, reszta odsłon tego dramatu została zniszczona. Zastanawiam się, dlaczego dawniej idealna miłość musiała była nieszczęśliwa i zwykle miała tragiczny finał? Na werońską starówkę wchodzimy Ponte Pietra – najstarszym i najurodziwszym mostem tego miasta (parkujemy tuż obok niego, widząc, że stoi tam inny kamper). Historyczna część Werony właściwie leży na wyspie, gdyż rzeka Adyga odcina ją z trzech stron, uniemożliwiając terytorialną ekspansję. Z Verona-card (8 euro/os.) uprawniającą do wstępu do większości tutejszych zabytków wkraczamy w gąszcz uliczek szczelnie obudowanych kamienicami. Zwiedzamy kościoły, muzea, place i nagle wychodzimy na... imponujące, bardzo dobrze zachowane ruiny jednego z największych rzymskich teatrów (na trybunach mieścił 30 tys. widzów). Prosto z teatru ruszamy na poszukiwanie domu Szekspirowskiej Julii. Gdy tam docieramy, czuję się oszukana. Widzę przeciętny budynek, do którego wiedzie równie przeciętna brama, za to pobazgrana od góry do dołu tysiącami wyznań miłosnych we wszystkich językach świata. Na podwórku pod słynnym, równie przeciętnym balkonem kłębi się tłum turystów, czekając, aż kolejna Julia pojawi się na nim, zapozuje do zdjęcia i zniknie, robiąc miejsce następnej. I tak w nieskończoność. Zwiedzam wnętrze domu, choć nie jest tego warte, a na koniec obmacuję mosiężny biust powabnej panny Capuletti, którym to czynem zapewniam sobie powodzenie w miłości. Domu Romea postanawiamy już jednak nie zwiedzać. Zamiast tego wracamy na uroczy Piazza dei Signori, gdzie niedaleko pomnika Dantego przy nocnych iluminacjach jemy kolację. Oczywiście, wszyscy zamawiamy pizzę i wino. Zły wybór – w porównaniu z tym, które nam zaserwowano, nawet nasze wina owocowe wypadają doskonale. 18 Maja Dlaczego jedną z najwspanialszych bizantyńskich budowli sakralnych świata – bazylikę św. Wita w Rawennie – muszę oglądać w strugach deszczu? Przecież w maju we Włoszech miała być idealna pogoda. Na szczęście to, co najcenniejsze, skrywa ona w swoim suchym wnętrzu. Wybudowana w VI w. bazylika osiada i dziś znajduje się grubo ponad metr poniżej poziomu gruntu, dlatego nie wchodzimy, a schodzimy do jej środka. Nagle rozkwitają przed nami setki metrów kwadratowych ścian pokrytych wielobarwnymi mozaikami. Rozpoznaję na nich sceny biblijne i wydarzenia historyczne, w których biorą udział np. cesarz Justynian i jego żona Teodora. Są tu też girlandy z liści, pawie z ogonami otwartymi jak wachlarze, delfiny, lwy z wielkimi grzywami, brodzące czaple, a nawet mury Betlejem i Jerozolimy. Rawenna uchodzi za stolicę wczesnośredniowiecznej mozaiki i rzeczywiście w pełni na to miano zasługuje. Trudno tu przejść 100 m, by nie natknąć się na kolejne mozaikowe dzieło sztuki dawnej albo współczesnej. Nasz kamper zostawiliśmy pod wykonaną z mozaiki rzeźbą, w sklepach można kupić mozaikowe kolczyki, buty, bluzki, tapety i obrazy. Mozaikowa jest też karoseria fiata 500, który pręży się na wystawie jednego z salonów samochodowych przy głównym placu miasta. Kilka godzin wcześniej przez przypadek staliśmy się uczestnikami zlotu właścicieli i fanów tych małych samochodzików, przypominających rozmiarami dziecięce zabawki. Peleton złożony z kilkudziesięciu fiatów 500 przy dźwiękach klaksonów i trąbek wjechał na parking i zatrzymał się tuż obok nas, robiąc nam nieziemską frajdę. Po odwiedzeniu atrakcji z Ravenna Visit Card (10 euro) czujemy, że czas na Adriatyk, choć pogoda nie zachęca do kąpieli. Pominę milczeniem nadmorską architekturę. Gdy zobaczyło się jedno miejsce to tak, jakby widziało się wszystkie. Zatrzymujemy się w miasteczku Cervia, tuż przy plaży, którą w całości osłaniają parasole. Co za szczęście, że podróżujmy poza sezonem. Nie niepokojeni brodzimy w ciepłej wodzie, zbierając wyrzucane przez fale kamyki i muszle. Połowa z nas wyznaje, że dla niej trasa właściwie mogłaby się już tu zakończyć. Jednak reszta nie ulega słabości i wkrótce ruszamy do Rimini, wielkiego kurortu nad Adriatykiem. Co nas podkusiło? Z każdym krokiem coraz bardziej czujemy, że tylko tracimy tu czas, przenosimy się więc do San Marino. Nasz kamper sapie, ale dzielnie podejmuje wyzwanie. San Marino zajmuje bowiem pokaźnych rozmiarów wzgórze. W pewnym momencie Szymon oświadcza, że dalej już nie jedzie. Droga jest po prostu zbyt wąska i w każdej chwili możemy spaść. Zjeżdżamy na najbliższy parking. Przed nami po horyzont rozkłada się dywan wzgórz ozdobiony gdzieniegdzie wzorami miasteczek, wsi i autostrad, pod nami zaś jest… kilkusetmetrowa przepaść. Wychodząc na nocne zwiedzanie San Marino, na wszelki wypadek pod koła podkładamy kamienie. Pierwsze, co nas uderza po przekroczeniu bramy tego kamiennego miasta, to absolutna cisza i pustka. Chyba właśnie dzięki niej zakochujemy się w San Marino na zabój. 19 Maja Dr Jekyll i Mr. Hyde. To, co widzieliśmy nocą, zupełnie inaczej wygląda za dnia. Pustkę wypełniły tłumy turystów, a wąskie uliczki stały się jeszcze węższe, po tym jak pootwierano wszystkie kramy i wypakowano schowane w nich dobra; setki skórzanych toreb, dziwacznych pamiątek, pasków, obrazów itd. A co gorsza, ekspedientki mówią do nas zdrastwujtie. Moja siostra jest oburzona. Zaczyna bacznie się sobie przyglądać i głośno zastanawiać, co zrobiła nie tak. Ciuchy czy makijaż? Uspokajam ją, że dla Włochów prawdopodobnie nasze języki są nierozróżnialne. Szybko jednak okazuje się, że w co drugim sklepie pracuje polska obsługa. To dzięki namowom rodaków nabywamy litry wina i kilogramy kawy, podobno najtańsze w całych Włoszech. Ale zanim obładowani torbami wrócimy do samochodu, pokonujemy jedną z najbardziej malowniczych tras tej wycieczki. Wzdłuż wzgórza, na którym leży San Marino, ciągną się potężne mury obronne. Można nimi spacerować i podziwiać imponującą panoramę okolicy. Jednak dziś tam, gdzie powinien znajdować się krajobraz, kłębi się mgła. Niezrażeni wkraczamy na szlak, który kilkanaście metrów dalej zamienia się w baśniową scenerię. Pokonując kamienny mostek, czujemy się tak, jakbyśmy spacerowali ponad chmurami. Spędzić we Florencji tydzień to zbrodnia, bo samą Galerię Uffizi można zwiedzać kilka dni. My mamy na nią… jeden pełny dzień więc musimy się porządnie wyspać. Nocujemy na kempingu Michealangelo, z którego roztacza się cudowny widok na jedno z najwspanialszych miast świata. 20 Maja Przeklęty i nieszczęsny rów – tak Dante opisał Arno, rzekę, która przepływa przez Florencję. Gdy idziemy wzdłuż obetonowanego brzegu w kierunku centrum, Arno wydaje się łagodna jak baranek. Właściwie to strumień wyłaniający się z krzaków. Więc tak wygląda żywioł, który w 1966 r. omal nie zerwał jednego z najpiękniejszych mostów świata? Ponte Vecchio, bo o nim mowa, nie jest zwyczajną konstrukcją służącą do przerzucania ludzi z jednego brzegu na drugi. To średniowieczny pasaż handlowy zabudowany po obu stronach sklepami. Można tu kupić najpiękniejszą złotą biżuterię (ceny też są wyjątkowe). Dawno temu jubilerzy wyparli handlarzy ryb, rzeźników i garbarzy, gdyż zapachy towarzyszące tym zawodom drażniły nozdrza rządzących miastem Medyceuszów. Przez Ponte Vecchio i tłumy turystów z kolorowymi parasolami przebijamy się do Piazza della Signoria – głównego rynku Florencji, przy którym wyrasta ozdo-biony wysoką wieżą pałac Vecchio. Swego czasu mieszkał w nim książę Kosma I Medyceusz, jeden z najwybitniejszych władców tego miasta i jednocześnie hojny mecenas sztuki. Mijamy wystawioną przed pałacem galerię kopii posągów wybitnych rzeźbiarzy (prawdziwe znajdują się w muzeach). Są wśród nich Dawid Michała Anioła, Herkules i Kakus Baccia Bandinellego, Judyta i Holofernes Donatella i w końcu sam Kosma I dosiadający wierzchowca. Powoli przestaję się dziwić, że niektórzy wrażliwi turyści widząc te wspaniałe pomniki architektury, rzeźby i malarstwa, popadają w coś na kształt odrętwienia. Podobno notuje się przypadki wymagające hospitalizacji. Niestety, Galerię Uffizich, która mogłaby taki stan i we mnie wywołać, oplata kilometrowy ludzki wąż, zniechęcający nas do jej zwiedzenia. Ruszamy więc w kierunku katedry Santa Maria del Fiore, czwartego pod względem wielkości kościoła na świecie. Moim zdaniem najpiękniejszego. Po to zresztą go zbudowano – by urodą i rozmachem przyćmił inne tego typu obiekty. Jego fasada i zewnętrzna elewacja to zachwycające dzieło sztuki, misternie inkrustowane białym, zielonym i czerwonym marmurem. A któż nie słyszał o jego gigantycznej kopule autorstwa Brunelleschiego, swego czasu przełomowym osiągnięciu sztuki budowlanej? Do środka katedry można wejść za darmo, ale olbrzymie wnętrze w przeciwieństwie do tego, co widzimy na zewnątrz, wydaje się przesadnie puste, a pokrywające kopułę freski autorstwa Giorgia Vasariego i Federica Zuccariego też nie zachwycają. Większość wyposażenia katedry przeniesiono do położonego obok muzeum (wstęp 6 euro). Tutaj po raz pierwszy widzę z bliska rzeźbę Michała Anioła – Pietę. Opuszczamy Florencję, mając w uszach arię z Toski Pucciniego, którą na Ponte Vecchio wyśpiewała nam czarnoskóra diva ubrana w dresowe spodnie. 21 Maja Z daleka położone na wzgórzu San Gimignano, nazywane miastem 100 wież ( choć w rzeczywistości było ich tylko – lub aż – 72) prezentuje się okazale. Zafascynowani naszpikowaną wieżami panoramą stajemy na poboczu i robimy zdjęcia. Przez główną bramę wkraczamy w średniowiecze, którego atmosferę budują surowe i oszczędne w formie kamienne domy. Jest wczesny poranek, więc znów wędrujemy wyludnionymi uliczkami, co chwila trafiając na kameralny placyk, przy którym nieliczni turyści piją poranną kawę. To pnąc się w górę, to znów schodząc, docieramy na szczyt wzgórza, gdzie wśród drzew oliwnych, cyprysów i róż postanawiamy odpocząć. Dziwne myśli zaczynają przychodzić mi do głowy. Jak by to było zamieszkać tu na stałe i codziennie sycić się toskańskim krajobrazem? W Montereggioni, osadzie objętej pierścieniem średniowiecznych murów, zamierzamy zrobić tylko kilka zdjęć, nie wchodząc do środka, i ruszyć dalej, ale jakimś cudem znów jesteśmy na tonącym w kwiatach ryneczku i pijemy lemoniadę pod restauracyjnym parasolem. Pędzimy na zachód słońca, do Sieny, która podobno o tej porze prezentuje się najlepiej. Nasz kamper porzucamy za 10 euro łapówki na stacji benzynowej i szybko maszerujemy. Złowrogie chmury kłębią się już bowiem nad miastem, a są tak ciężkie, że lada moment spowiją je mrokiem. Serce miasta – Campo – okazuje się być gigantycznym placem w kształcie muszli otoczonym kilkupiętrowymi kamieniczkami. Co ciekawe, nie jest on płaski – ma wyraźny spadek. Siedząc na rozgrzanych cegłach tworzących jego elegancką nawierzchnię i obserwując otaczających mnie ludzi – czytających, śpiących, jedzących lody, grających w piłkę – zastanawiam się, jakim sposobem po tak zakrzywionym placu dwa razy w roku mogą pędzić konie z jeźdźcami dosiadającymi je na oklep. Toż to czyste szaleństwo! Ale takie właśnie jest palio, wielki wyścig trwający zaledwie 90 sekund. 22 Maja Boże Ciało, jedno z najważniejszych katolickich świąt, postanawiamy uczcić wizytą w Asyżu. To miasto i jego bazylika św. Franciszka to kolejne miejsce zaskakujące nas urodą. Wygląda, jakby nie dotknęły go zniszczenia spowodowane trzęsieniami ziemi. Bazylika to właściwie gigantyczny kompleks składający się z dwóch położonych na różnych poziomach kościołów, których rozmach i bogactwo wewnętrznych zdobień i fresków trochę kontrastują z ideami skromności głoszonymi przez świętego. Miasteczko zwiedzamy niczym wierni w czasie procesji podczas Bożego Ciała, tylko że my chodzimy od jednego kościoła do drugiego. Czując się wzmocnieni duchowo, ruszamy dalej w umbryjskie ostępy. Region ten bowiem uchodzi za bardziej dziki niż sąsiednia Toskania. Naszym celem jest Gubio, podobno najpiękniejsze miasto tej krainy. Gdy przeczytałam ten fragment w przewodniku głośno, moja siostra wybuchnęła śmiechem. Bo we Włoszech co chwila natykamy się na coś najpiękniejszego... Niestety, Gubio rzeczywiście jest... takie jak opisano w przewodniku. Wygląda niczym tort, którego poszczególne piętra tworzą mury obronne, kamienice pokryte pomarańczową dachówką, a całość wieńczy położona na szczycie Monte Igno bazylika. Ale Gubio znane jest też z tego, że jego mieszkańcy kultywują rycerskie tradycje. I coś jest na rzeczy bo z niemal każdej kamieniczki spływają flagi z rycerskimi herbami, na głównej ulicy gromadki dzieci układają kwiatowe dywany, a na XIV-wiecznym rynku Piazza Grande rozgrzewają się kusznicy. Siedząc na trybunie dla gawiedzi, obserwujemy, jak strzały z zadziwiającą precyzją trafiają w środek tarczy. Chwilę potem od sąsiada z prawej strony dowiaduję się, że oglądam jednego z najlepszych kuszników Italii. W niedzielę na tym placu przebrany w barwny kostium z epoki zapewne wygra rywalizację. W niedzielę, niestety, będziemy już w domu. I nieoczekiwanie ta myśl wcale nie wydaje nam się taka znowu smutna. 23 Maja Pierwszy poważny kryzys. Męska część grupy odmawia opuszczenia kampera, by -zaliczyć- kolejną architektoniczną perełkę rozłożoną na wzgórzu. Mimo to udaje nam się zobaczyć Urbino, gdzie przyszedł na świat Rafael Santi, a potem San Leo, które zachwalała redakcyjna koleżanka. Jednak patrząc z poziomu parkingu na górujący nad urwiskiem zamek, nawet mnie ogarnia przygnębienie. Ja tam po prostu nie wejdę. Kto to wymyślił, żeby wszystkie atrakcyjne miejsca lokować tak wysoko? W drodze powrotnej gościmy na pokładzie szwajcarskiego kolarza, któremu podczas zjazdu z góry zerwał się łańcuch. Musieliśmy go podrzucić do najbliższego miasteczka z warsztatem. Jak nam opowiada – z grupą przyjaciół od lat tak spędza wakacje na dwóch kółkach. Po prostu wybierają kraj i na rowerach codziennie pokonują w nim od 100 do 170 km. 24 Maja Ostatnie chwile wakacji postanawiamy spędzić nad jeziorem Garda – największym i najczystszym z alpejskich zbiorników. Właściwie czasu wystarczy nam zaledwie na przejazd wzdłuż jego brzegu i krótki pobyt w miasteczko Riva na jego krańcu. Spacerując promenadą, obserwujemy walkę windsurferów z falami. Pomyślałam, że nasze zmagania z pogodą byłyby o wiele trudniejsze, gdyby nie kamper. A tak właściwie suchą nogą przeszliśmy przez najbardziej deszczowe wakacje w naszym życiu. W stolicy Toskanii nie warto szukać parkingu dla kamperów. Miasto jest nonstop zakorkowane, jeździ się po nim trudno, a kierowcy nie są tak uprzejmi jak gdzie indziej. Poza tym częste są przypadki włamań do kamperów, szczególnie w okolicy dworca kolejowego. Polecam kemping Michelangelo, położony około 1,5 km od centrum Florencji. Nie jest tani (prawie 14 euro za kamper plus ponad 11 za każdą osobę), ale ma wiele plusów. Za dodatkową opłatą można tam zostawić samochód na cały dzień bez konieczności płacenia za osoby). No i najważniejsze: zaledwie kilkaset metrów dalej znajduje się plac Michała Anioła, z którego widać panoramę Florencji. Parkingi w mieście kosztują 1–2 euro za godzinę postoju. Ciekawa oferta agroturystyczna: www.agriturismo.it Kempingi na trasie: www.camping.it, www.campingo.com, www.europe-camping-guide.com, www.italylogue.com Strony turystyczne o Włoszech: www.italiantourism.com, www.ultimateitaly.com Włochy dla bystrzaków Wydawnictwa Helion - Bardzo dobry poradnik z listą noclegów, kempingów, niezbędnych adresów oraz wszelkiego rodzaju porad, jak tanio podróżować (rezerwacja biletów, bilety zniżkowe itp.). Przewodnik National Geographic Włochy - Informacje o kraju i jego historii, ciekawostki, co i dlaczego zwiedzać (bogato ilustrowany). Włochy – przewodnik Paskala - Znajdziemy w nim informacje nawet o miejscach mniej popularnych, ale wartych zachodu. Najlepiej robić je w dużych centrach handlowych gdyż jest najtaniej. Na pamiątkę warto kupić specjały kuchni włoskiej, takie jak ocet balsamiczny z Modeny (najlepiej 8-letni i starszy, od 10 euro), wino Chianti z Toskanii (od 5 euro), kawy (np. Lavazza 2,5–3euro, Segafredo 1–2 euro) czy parmezany (od 8 euro/kg). Aby nie obciążać wozu w trakcie jazdy, lepiej zrobić to w drodze powrotnej, np. pod Modeną, przy północnym wjeździe na autostradę, znajduje się wielkie centrum handlowe, gdzie możemy zaopatrzyć się w wiktuały. Dobrym też punktem jest wolnocłowe San Marino. Dzięki polskiej obsłudze (pracuje tam wielu rodaków) dowiemy się, co warto kupić. Na pewno – alkohole, tańsze nawet o 100 proc. niż w Polsce. Wiele stacji benzynowych we Włoszech ma infrastrukturę związaną z obsługą kamperów. Opróżnianie zbiorników z brudną wodą oraz uzupełnienie ich świeżą nic nie kosztuje. Ale uważajmy – ubikacje wolno opróżniać wyłącznie tam, gdzie jest napis -WC KIMIK-. Można na nich również przenocować, z czego często korzystaliśmy, żeby zaoszczędzić pieniądze (kemping to zawsze wydatek co najmniej 20 euro). Za skorzystanie z toalety zapłacimy tam około 0,50 euro, a za prysznic 2–2,5 euro. Benzyna lub ojej napędowy kosztuje 1,5–1,6 euro/litr. Warto pamiętać, że w niedzielę mniejsze stacje benzynowe mogą być nieczynne. Włoskie autostrady są płatne. Wydaliśmy na nie w sumie 410 euro. Paliwo kosztowało nas 600 euro. Ograniczenia prędkości: autostrada 130 km/godz., obszar zabudowny 50 km/godz., niezabudowany 100 km/godz. (sic!) W Austrii 10-dniowa winieta autostradowa kosztuje ok. 8 euro. Warto zabrać ze sobą wodę mineralną do gotowania kawy i herbaty, cukier, masło i pieczywo (niestety, włoskie jest niesmaczne, to często rozdęte spulchniaczami pszenne bułki pozbawione smaku, za które trzeba słono płacić). Na miejscu kupimy pyszne sery w cenach korzystniejszych niż w Polsce (7–20 euro za kilogram), makarony (ok. 1 euro), sosy (1–4 euro), zupy w torebkach za ok. 3 euro, wina od 3 euro, Warto też stołować się w restauracjach. Za pizzę średnio zapłacimy 7–8 euro, choć można znaleźć smaczne w cenie 5 (San Marino). Kawa to wydatek 1–2 euro. Generalnie we Włoszech polecam kuchnię włoską. No i drink o nazwie Aperol, kosztujący 3 euro. Warto zaopatrzyć się w specjalne karty, które upoważniają do wstępu do kilku obiektów (muzeów, kościołów). Korzystając z nich, zapłacimy nawet o połowę mniej, niż gdybyśmy chcieli każą wejściówkę kupić osobno. Poza tym zobowiązuje to nas do dyscypliny, bo skoro już zapłaciliśmy....Karty takie kosztują od 8 do kilkudziesięciu euro, zależnie od miasta, można je nabyć zazwyczaj już w pierwszym obiekcie, który chcemy zwiedzić. Najtrudniej dostać się do muzeów we Florencji, zwłaszcza Galerii Uffizi (jedno z najwspanialszych na świecie), gdzie zawsze stoją długie kolejki. wstęp – 6,5 euro plus 3 rezerwacja. karnet muzea miejskie w san Gimignano kosztuje 7,5 euro, zaś karnet Siena itinerari d’ arte (wszystkie atrakcje miasta) od 13 do 16 euro. Uważaj na znaki zakazu wjazdu – bardzo często dotyczą wyłącznie kamperów (nie mylić ze znakiem zakaz wjazdu ciężarówek powyżej 7,5 tony; nasz kamper traktowany jest jak samochód osobowy o większych gabarytach). Szukaj parkingów przeznaczonych dla kamperów. W wielu miastach wolno wjechać na parking tirom, autobusom, ale kamperom – nie. Zdarza się, że przy wjeździe na parking stoi samochodowy -ogranicznik wysokości- (np. w miasteczkach wokół jeziora Garda). W samych miastach kamperem – znacznie dłuższym od samochodu osobowego – trudno jest zaparkować. Koszt takiego postoju to 1–2 euro za godzinę (płacimy zwykle od 6 rano do 8 wieczorem, choć bywają płatne parkingi całodobowe). W niedziele najczęściej parkujemy gratis. Uważaj na przydrożne drzewa. Nisko osadzone gałęzie mogą uszkodzić dach. Zwracaj uwagę na tunele – na naszej trasie bezpiecznie przejechaliśmy ich dziesiątki, ale widzieliśmy też takie o wysokości mniejszej niż 3,2 metra – dla kampera już niebezpieczne.