National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-01-24T11:57:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Wszyscy znają jego twierdzenie. Mało kto wie, kim naprawdę był Pitagoras
items: Nie ma jednej teraźniejszości. Naukowiec tłumaczy, co naprawdę „dzieje się teraz”
items: Sokrates dążył do kwestionowania i samopoznania. Ateńczyk wciąż jest żywą postacią w debacie filozoficznej
items: Nie każda informacja to wiedza – sprawdź, czy znasz różnicę
items: Transhumanizm zakłada przekroczenie wszelkich barier. Tylko czy wtedy pozostaniemy jeszcze ludźmi?
items: Archeolodzy odkryli miejsce pochówku Platona. Ustalili również, kiedy filozof trafił do niewoli
items: Czy najprostsze wyjaśnienie w nauce zawsze jest prawdziwe? Brzytwa Ockhama w praktyce
items: Koniec XIX wieku obfitował w dziwne zjawiska. Niektórzy próbowali nawiązać kontakt z duchami
items: Filozofowie średniowiecza byli kontrolowani przez Kościół. Jednak niektórzy z nich bronili wyższości rozumu
items: Norweski przepis na szczęśliwe życie. Poznajcie filozofię „friluftsliv”
items: Konie potrafią rozpoznać swoje odbicie w lustrze. Wśród zwierząt to rzadkość
items: Ich już nie ma, ale przetrwali w naszej mowie. Grecy – twórcy nieśmiertelnego języka
items: Polscy naukowcy odkryli kolejną tajemnicę kwantów. Tu filozofia spotkała się z fizyką

Wszyscy znają jego twierdzenie. Mało kto wie, kim naprawdę był Pitagoras
type: item
date: 2026-01-24T11:56:52.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: filozofia
subject: grecja
subject: matematyka
subject: starożytność
description: Pitagoras z Samos był greckim filozofem, który dokonał ważnych odkryć w matematyce, astronomii i teorii muzyki. Jednak twierdzenie określane jego imieniem było znane Babilończykom już tysiąc lat wcześniej. Natomiast Pitagoras mógł być pierwszym, który je udowodnił.
encoded: Spis treści: Wszechstronne wykształcenie Pitagorasa Spotkanie z Talesem z Miletu Pitagorejczycy Między filozofią a matematyką i muzyką Czy twierdzenie Pitagorasa faktycznie zostało opracowane przez niego? Informacje o życiu Pitagorasa są raczej skromne. Urodził się prawdopodobnie w 572 lub 570 p.n.e. na greckiej wyspie Samos znajdującej się u brzegów Azji Mniejszej. Wyspa była ważnym ośrodkiem kultury i sztuki okresu starożytnego. Według mitologii na Samos miała narodzić się Hera. Stamtąd pochodzili też filozof Epikur oraz astronom Arystarch, który jako pierwszy zaproponował, że to nie Ziemia jest w centrum naszego układu planetarnego, lecz Słońce. Wszechstronne wykształcenie Pitagorasa Pitagoras miałby być synem rytownika Mnesarchosa i rodowitej mieszkanki Samos Pythais. Ale nie wszystkie przekazy są w tej kwestii zgodne. Według niektórych Mnesarchos był kupcem pochodzącym z Tyru i wsławił się przywiezieniem na Samos zboża w czasie klęski głodu. W dowód wdzięczności nadano mu obywatelstwo Samos. Jako dziecko Pitagoras spędził wczesne lata na Samos, ale dużo podróżował z ojcem. Istnieją relacje o powrocie Mnesarchosa do Tyru z Pitagorasem, gdzie chłopiec miał pobierać nauki u Chaldejczyków i uczonych z Syrii. Prawdopodobnie odwiedził też Italię. Najprawdopodobniej miał dwóch braci, choć niektóre źródła mówią o trzech. Był dobrze wykształcony – uczył się gry na lirze, poezji oraz recytacji Homera. Wśród jego nauczycieli było trzech filozofów, którzy wywarli na niego wpływ jako na młodego człowieka. Najważniejszy był zapewne Pherekydes, często opisywany jako nauczyciel Pitagorasa. Spotkanie z Talesem z Miletu Kolejnym człowiekiem, który wywarł wpływ na Pitagorasa był Tales z Miletu, którego Pitagoras odwiedził mając od 18 do 20 lat. Tales był już wtedy starym człowiekiem i choć wywarł na Pitagorasie duże wrażenie, zapewne niewiele go uczył. Zachęcił jednak Pitagorasa do zainteresowania się matematyką i astronomią oraz doradził mu podróż do Egiptu, by pogłębić wiedzę. …

Pitagoras--01801a1.jpg
width: 2813
height: 1875

Nie ma jednej teraźniejszości. Naukowiec tłumaczy, co naprawdę „dzieje się teraz”
type: item
date: 2025-12-03T13:10:28.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: czas
subject: filozofia
subject: fizyka
description: Czy czas płynie tylko w naszych głowach? Naukowcy i filozofowie coraz częściej kwestionują jego obiektywne istnienie. Jeden z ekspertów sugeruje, że „upływ czasu” to projekcja psychologiczna, podobna do odczuwania koloru. Co to oznacza dla naszego rozumienia rzeczywistości?
encoded: Rozważania nad naturą czasu można znaleźć już w pierwszych zachowanych dokumentach spisanych przez człowieka. Pojęcie czasu przenika absolutnie każdą myśl o sobie samym i o otaczającym świecie. Jednak od XX wieku fizycy coraz częściej kwestionują istnienie czasu jako takiego. Czy w takim razie wszyscy żyjemy w wielkim złudzeniu? Jeśli zwrócimy uwagę na liczbę idiomów dotyczących czasu – czas płynie, biegnie, leci; czas na nikogo nie czeka itd. – można śmiało wysnuć wniosek, że czas jest konstruktem, na którym opieramy nasz sposób myślenia o sobie i o świecie. Jednak to, co wydaje się czymś oczywistym, przestaje takim być, gdy zacznie się rozważać samą naturę czasu. Między przeszłością a przyszłością Co właściwie oznacza „przepływ” albo „upływ” czasu? Przepływ czego? Rzeka płynie, ponieważ woda jest w ruchu. Co znaczy powiedzieć, że czas płynie? – zastanawia się Adrian Bardon, profesor filozofii w Wake Forest University oraz autor książki „Krótka historia filozofii czasu”. – Zdarzenia są bardziej „dzianiem się” niż rzeczami, a mimo to mówimy o nich tak, jakby miały zmieniające się położenia w przyszłości, teraźniejszości i przeszłości. Ale jeśli jakieś wydarzenia są w przyszłości i zbliżają się do ciebie, a inne są przeszłe i oddalają się — to gdzie właściwie się znajdują? Przyszłość i przeszłość nie wydają się mieć fizycznej lokalizacji – napisał Bardon w artykule opublikowanym na łamach „The Conversation”. Nad tym, czym jest idea czasu, zastanawiał się już m.in. Parmenides z Elei, grecki filozof żyjący między VI a V wiekiem p.n.e. Przekonywał on, że jeśli przeszłości już nie ma, a przyszłości jeszcze nie ma, to w jaki sposób zdarzenia mogą przechodzić z przyszłości do teraźniejszości, a następnie w przeszłość? Bo przecież gdyby przyszłość była realnym konstruktem, to powinna być realna już teraz. A jeśli realne jest tylko to, co tu i teraz, to przyszłości nie można zaliczyć do tej kategorii. Podobne rozumowania można znaleźć u Arystotelesa, św. Augustyna i wielu in…

czas-4fedf89.jpg
width: 4119
height: 2206

Sokrates dążył do kwestionowania i samopoznania. Ateńczyk wciąż jest żywą postacią w debacie filozoficznej
type: item
date: 2025-09-21T07:56:56.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: ateny
subject: filozofia
subject: grecja
subject: starożytność
description: Sokrates nie spisał nawet jednego słowa i nie założył formalnej szkoły, a mimo to stał się jednym z najbardziej wpływowych starożytnych myślicieli. Swoimi ideami zapoczątkował rewolucję w myśli, a ze swojego nazwiska uczynił symbol metody kwestionowania, która zmieniła sposób, w jaki ludzkość poszukuje prawdy. Jak to możliwe, że filozof, który nie pozostawił po sobie żadnego pisma, ukształtował bieg myśli na tysiąclecia?
encoded: Spis treści: Sokrates zdemokratyzował filozofię Nie ustawał w poszukiwaniu prawdy, bo nie wątpił w swoją niewiedzę Akuszer myśli, nie nauczyciel Ostatnia lekcja Sokratesa Problem sokratejski Był jednym z pierwszych wielkich myślicieli, a przy tym miał świadomość własnych słabości i to właśnie na niej zbudował swoją filozofię. Nie bał się podważać istniejącego porządku i wyrażać myśli, które w jego czasach uchodziły za co najmniej kontrowersyjne. Swoją postawą zjednywał sobie tłumy, ale przez nią zyskiwał też wielu przeciwników, zwłaszcza wśród przedstawicieli najbardziej wpływowej warstwy społecznej. Zapłacił za to życiem. Sokrates zdemokratyzował filozofię Sokrates, syn kamieniarza i rzeźbiarza Sofroniskosa i akuszerki Fainarete, urodził się w Atenach, około 469 roku p.n.e. W epoce, w której rozwijała się demokracja ateńska, miasto-państwo było tętniącym życiem ośrodkiem i kolebką myśli filozoficznej. Sokratesa nie można jednak nazwać typowym filozofem swoich czasów. Co odróżniało go od innych nauczycieli? Skoncentrowani na retoryce i perswazji sofiści nie uważali, że ich wiedza powinna być dobrem ogólnodostępnym. Nauczali tych, którzy byli w stanie zapłacić za wiedzę. Sokrates wychodził z innego założenia. Jego zdaniem prawdziwa mądrość nie powinna być sprzedawana, a poszukiwana dla samej siebie. Zamiast założyć formalną szkołę dla wybranych, wolał angażować obywateli ze wszystkich warstw społecznych w miejscach publicznych, takich jak agora. Wybór Sokratesa, by angażować się w publiczny dyskurs, a nie w formalne, płatne nauczanie, stanowił radykalne odejście od rodzącej się wówczas profesjonalizacji mądrości. W ten sposób uczynił filozofię dostępną dla każdego, kto chciał przystanąć, wysłuchać i zaangażować się. Nie ustawał w poszukiwaniu prawdy, bo nie wątpił w swoją niewiedzę „Wiem, że nic nie wiem” – to bodaj najsłynniejsza maksyma Sokratesa. Na tym klasycznym paradoksie oparta była cała jego filozofia. Słowa te nie były bowiem wyrazem intelektualnej rezygnacj…

sokrates-dce1ffb.jpg
width: 1000
height: 652

Nie każda informacja to wiedza – sprawdź, czy znasz różnicę
type: item
date: 2025-08-24T13:17:32.000Z
creator: Jennifer Nagel
subject: Nauka
subject: fakty i mity
subject: filozofia
subject: internet
subject: książki
description: Zdobywanie wiedzy nigdy nie było łatwiejsze. Odpowiedzi na trudne pytania można uzyskać za pomocą kilku kliknięć klawiszy. Istnieje pokusa, by utożsamić wiedzę z faktami. Jednak nie każdy fakt jest przedmiotem wiedzy. Zanim uznasz coś za prawdę, przeczytaj ten tekst.
encoded: Spis treści: Nowe możliwości, stare problemy Czym właściwie jest wiedza? Czy wiedza to fakt? Czy wiedza należy do kogoś? Sceptycyzm – jedno z podejść do wiedzy Nasze indywidualne zdolności do zapamiętywania, percepcji i rozumowania mogą być zweryfikowane przez odległych przyjaciół i ekspertów, przy minimalnym wysiłku. Poprzednie pokolenia byłyby zachwycone liczbą książek, do jakich mamy dostęp. Nowe możliwości, stare problemy Jednak nowe możliwości nie zawsze chronią nas przed starymi problemami. Jeśli wiedza jest łatwa do zdobycia, to tak samo jest ze zwykłą opinią, a dostrzeżenie różnicy między nimi może być trudne. Strona internetowa, która wygląda na godną zaufania, może być stronnicza, światowej sławy autorytety mogą podążać za wprowadzającymi w błąd świadectwami (ang. evidence), a iluzje – zniekształcać to, co sami widzimy lub pamiętamy. To, co początkowo wydawało się wiedzą, może okazać się czymś mniej wartościowym. Czym właściwie jest wiedza? Rozważając te trudności, możemy zacząć zastanawiać się, czym właściwie jest prawdziwa wiedza. Jaka jest różnica między samym myśleniem, że coś jest prawdą, a faktyczną wiedzą, że tak jest? Czy w ogóle jesteśmy w stanie cokolwiek wiedzieć? Pytania te sięgają starożytności, a gałąź filozofii zajmująca się udzielaniem na nie odpowiedzi – epistemologia – jest aktywnie rozwijana od tysięcy lat. Niektóre z kluczowych pytań pozostały niezmienne przez cały ten czas: jak wiedza ma się do prawdy? Czy zmysły, takie jak wzrok i słuch, dostarczają nam wiedzy w taki sam sposób, jak abstrakcyjne rozumowania? Czy trzeba być w stanie uzasadnić twierdzenie, aby można było uznać je za wiedzę? Inne pytania pojawiły się niedawno, w świetle nowych odkryć dotyczących ludzkości, języka i umysłu. Czy dostrzeganie kontrastu pomiędzy wiedzą a czymś, co jest tylko opinią, jest uniwersalne dla wszystkich kultur? Czy w codziennym użyciu słowo „wiedzieć” zawsze oznacza to samo, czy też odnosi się do czegoś poważniejszego w sądzie, a do czegoś mniej w…

wiedza-czy-fakt-dd13078.jpg
width: 5423
height: 3226

Transhumanizm zakłada przekroczenie wszelkich barier. Tylko czy wtedy pozostaniemy jeszcze ludźmi?
type: item
date: 2025-08-02T11:05:09.000Z
creator: Artur Białek
subject: Technologia
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: filozofia
subject: genetyka
subject: mózg
description: Transhumanizm zakłada, że organizm ludzki w obecnej formie jest tylko etapem na drodze ewolucji. Ewolucji, którą możemy pokierować dzięki zdobyczom nauki. Wszystko w imię przekraczania kolejnych granic. W szerzonych przez siebie poglądach, zwolennicy tego nurtu roztaczają wizję braku chorób, wiecznej młodości i intelektualnej doskonałości poprzez odrzucenie niewoli genów i wpływanie na cielesną formę. Czym jest transhumanizm? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Transhumanizm, czyli odrzucenie tego, co ludzkie? To nie jest nowa idea Mrzonka czy przyszłość? Zdaniem niektórych, to już się dzieje Transhumanizm w ogniu krytyki Oceniając nasz gatunek obiektywnie, należy stwierdzić, że pod wieloma względami jesteśmy najmniej doskonałym tworem natury. Nie mamy kłów ani pazurów, którymi moglibyśmy zdobywać pożywienie i odpierać zagrożenie. Nasze mięśnie są słabe. Nie przemieszczamy się szybko i nie pokonujemy dużych odległości. Nie mamy wyostrzonych zmysłów. Mając to wszystko na uwadze, należałoby stwierdzić, że już dawno powinniśmy wyginąć. Człowiek stał się gatunkiem dominującym wyłącznie dzięki rozwiniętemu mózgowi. Opracowaliśmy broń. Wynaleźliśmy środki transportu, dzięki którym świat stanął przed nami otworem. Zmieniliśmy środowisko. Sami wykreowaliśmy przestrzeń, w której żyjemy. Technologia pozwoliła nam zawładnąć naszą planetą. Może więc czas wykonać kolejny krok i przekroczyć wszelkie granice, które narzuca nam biologiczna powłoka? Zdaniem transhumanistów, tak właśnie wygląda nasza przyszłość. Transhumanizm, czyli odrzucenie tego, co ludzkie? Niektórzy postrzegają to zjawisko jako ruch intelektualny, inni – kulturowy. Są też tacy, którzy idą dalej, nazywając transhumanizm quasi-religią. O co właściwie chodzi? Ideę transhumanizmu najlepiej obrazuje definicja zaproponowana przez filozofa Maksa More’a. Według niego, transhumanizm jest klasą filozofii, kierującą nasz gatunek w stronę kondycji postludzkiej. Wskazuje na elementy wspólne z humanizmem, takie jak choćby poszanowanie rozumu i nauki, nacisk na postęp czy docenienie roli człowieczeństwa w życiu. Jednocześnie podkreśla, że w odróżnieniu od humanizmu, transhumanizm oczekuje radykalnych zmian w ludzkiej naturze. Żeby lepiej zrozumieć ideę tego ruchu, warto przyjrzeć się liście poprawek do cielesnej budowy, które More zawarł w swoim „Liście do matki natury”: przezwyciężenie procesów starzenia i śmierci poprzez ingerencję w geny, manipulację komórkami i zasto…

Transhumanizm-41a465d.jpg
width: 1000
height: 563

Archeolodzy odkryli miejsce pochówku Platona. Ustalili również, kiedy filozof trafił do niewoli
type: item
date: 2024-04-28T06:34:58.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: filozofia
subject: historia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
description: Z podniszczonego i zwęglonego starożytnego dokumentu z Herkulanum naukowcy odczytali nieznane informacje o śmierci i ostatnich chwilach Platona. Badacze odkryli również dokładne miejsce pochówku filozofa.
encoded: W tym artykule: Gdzie pochowano ojca filozofii? Analiza dokumentu z Herkulanum Platon ostatnie lata życia spędził w niewoli Ojciec filozofii i twórca pierwszej szkoły tej dziedziny wiedzy w Atenach. Platon niewątpliwie jest jednym z najważniejszych myślicieli wszech czasów. To jemu zawdzięczamy wiele idei i teorii, m.in. to on sformułował podstawy idealizmu i racjonalizmu. Uważany jest również za protoplastę zachodniej myśli politycznej. Na szczególną uwagę zasługuje jego dzieło pt. „Państwo”. Opisał w nim ideę państwa doskonałego, zarządzanego przez mędrców-filozofów, które miało realizować wartości, takie jak sprawiedliwość, prawda, piękno i dobro. Gdzie pochowano ojca filozofii? Chociaż o jego twórczości wiemy niemal wszystko, jego życie i śmierć wciąż pozostaje niedokończoną kartą historii. Historycy podejrzewają, że Platon zmarł ok. 348 lub 347 r. p.n.e. Niektóre źródła wskazują przyczyny jego śmierci. Niektóre wskazują, że zmarł na wszawicę w dniu swoich osiemdziesiątych pierwszych urodzin, podczas uczty weselnej, a inne, że myśliciel umarł słuchając muzyki lub śpiąc. Najnowsze odkrycie archeologów we Włoszech rzuca nowe światło na ostatnie lata życia filozofa. W Herkulanum, mieście zniszczonym przez wybuch Wezuwiusza, badacze odnaleźli podniszczony fragment starożytnego dokumentu. Jego analiza dostarczyła informacji na temat dokładnego miejsca pochówku, a także śmierci… w niewoli. Analiza dokumentu z Herkulanum Papirus był w dobrym stanie, ale w dużej mierze był zwęglony, przez co był niemal nieczytelny. Badaczom udało się po wielu latach badań odszyfrować ok. 1000 słów, co stanowi 30% jego tekstu. Okazało się, że był to fragment „Historii Akademii” Filodemosa z Gadary. Osiągnięcia starożytnych Greków – 10 najważniejszych odkryć czasów antycznych Osiągnięcia starożytnych Greków znacząco wpłynęły na tempo rozwoju dawnego świata, a wiele z nich stanowi podstawę funkcjonowania współczesnej cywilizacji. Z czego słynie starożytna G... <img src="https://images.imme…

szkola-atenska-782a0f9.jpg
width: 2500
height: 1620

Czy najprostsze wyjaśnienie w nauce zawsze jest prawdziwe? Brzytwa Ockhama w praktyce
type: item
date: 2024-03-14T09:31:47.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: ewolucja
subject: filozofia
subject: karol darwin
subject: mikołaj kopernik
subject: nauka
subject: układ słoneczny
subject: Wolny czas
description: W nauce brzytwa Ockhama nie oznacza, że nowa teoria powinna zastąpić poprzednią tylko dlatego, że jest prostsza lub ma mniej założeń. Dzisiaj niewielu ludzi zadaje sobie trud, by spojrzeć głębiej, poza to, co widać jedynie na pierwszy rzut oka.
encoded: W tym artykule: Brzytwa Ockhama – na przykładzie budowy Układu Słonecznego Teoria ewolucji – złożona, ale prawdziwa Najprostsze rozwiązanie zawsze słuszne? Upraszczanie na co dzień Powiada się, że najprostsze wyjaśnienia są z reguły najlepsze. W końcu, po co nadmiernie komplikować sobie życie? Założenie to nierzadko jest stosowane w życiu codziennym, gdzie, niestety, nie zawsze się sprawdza. Brzytwa Ockhama – na przykładzie budowy Układu Słonecznego Koncepcję, że częściej będą poprawne proste wyjaśnienia niż skomplikowane, znamy pod pojęciem „brzytwy Ockhama” — od angielskiego średniowiecznego mnicha i filozofa Williama z Ockham. Znanym przykładem zastosowania tej zasady w nauce było obalenie opracowanego przez starożytnych Greków geocentrycznego modelu wszechświata, w którym Słońce, Księżyc, planety i gwiazdy krążą wokół znajdującej się w centrum kosmosu Ziemi. Podstawową zasadą tego modelu była atrakcyjna koncepcja, że wszystkie ciała niebieskie poruszają się wokół nas po idealnych koncentrycznych sferach. Obraz ten obowiązywał przez dwa tysiące lat, mimo że z czasem stawał się coraz bardziej kłopotliwy i skomplikowany, kiedy próbowano za jego pomocą wyjaśniać obserwowany ruch planet takich jak Mars, który spowalniał, przyspieszał, a niekiedy nawet się cofał. Aby skorygować ten „wsteczny” ruch, dokręcono do pierwotnych orbit mniejsze kołowe tory planetarne, zwane epicyklami. Dzięki temu model wciąż odpowiadał z dużą dokładnością obserwacjom astronomicznym. W późniejszym okresie doszły kolejne uzupełnienia. Na przykład przesunięcie Ziemi nieco poza centrum, wokół którego krążyły wszystkie pozostałe ciała niebieskie. W XVI wieku ten prowizoryczny model zburzył Mikołaj Kopernik i zastąpił znacznie prostszym i bardziej eleganckim obrazem heliocentrycznym, w którym to Słońce, a nie Ziemia, znajduje się w centrum wszechświata. Oba modele „działały” w tym sensie, że trafnie przewidywały ruchy ciał niebieskich. Teraz wiemy jednak, że poprawny jest tylko jeden z nich: pros…

czy-najprostsze-wyjasnienie-w-nauce-zawsze-jest-prawdziwe-brzytwa-ockhama-w-praktyce-30906ab.jpg
width: 570
height: 480

Koniec XIX wieku obfitował w dziwne zjawiska. Niektórzy próbowali nawiązać kontakt z duchami
type: item
date: 2024-01-01T10:31:38.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: duchy
subject: Edukacja
subject: filozofia
subject: oszustwa
subject: Wolny czas
description: Pod koniec XIX w. ludzkimi umysłami zawładnęły spotkania z duchami. Duby smalone teozofów posłużyły potem zbrodniczym ideologiom.
encoded: W tym artykule: Kim była Helena Bławatska Teozofia i rzekoma wiedza od duchów Substytut religii Szanowani ludzie wierzyli w duchy Moda na spirytyzm Wywoływanie duchów Rasistowska ideologia Ideologia III Rzeszy Znad drzwi straszył wypchany nietoperz. Ze ścian zwisały liście imitujące dżunglę. W zielonym gąszczu majaczyły sylwetki węża, tygrysa i posążki Buddy. 7 września 1875 r. do dziwacznie przystrojonego nowojorskiego apartamentu przy 47. ulicy weszło 19 osób. Zebrali się, by zapoczątkować nową erę w dziejach ludzkości. Znali się dobrze, więc bez zbędnych ceregieli uchwalili statut, wybrali władze i przekazali światu wiadomość o powołaniu Towarzystwa Teozoficznego. Nazwa stowarzyszenia, utworzona ze zbitki greckich słów: theos i sophia, oznacza „mądrość Boga”. Jego członkowie nie mieli wątpliwości, że poznali najgłębszą prawdę o świecie, kosmosie i człowieku. Nie zamierzali jej ukrywać. Wręcz przeciwnie: chcieli ją upowszechniać, by na Ziemi wreszcie zapanowały braterstwo i sprawiedliwość. A konkretnie, prawdę tę odkryła gospodyni spotkania Helena Bławatska, korpulentna 44-letnia dama o błękitnych, hipnotyzujących oczach. Nie był to jeszcze czas równouprawnienia kobiet, więc w zarządzie jako współprzewodniczący zasiedli obok niej prawnik William Judge i emerytowany pułkownik Henry Steel Olcott. Kim była Helena Bławatska O Bławatskiej wiadomo tyle, ile sama ujawniła. A ponieważ miała wyjątkową zdolność mieszania fikcji z rzeczywistością, bardzo trudno je od siebie oddzielić. Urodziła się w Jekaterynosławiu. Była córką rosyjskiej szlachcianki Jeleny Fadiejewej i służącego w carskiej armii niemieckiego oficera Petera von Hahna. W jej późniejszych konfabulacjach rodzice awansowali do rangi książąt. Władcy umysłów. Jak powstają i działają nowe religie Fenomen duchowości polega na tym, że człowiekowi można wmówić dowolne rzeczy, których udowodnić się nie da i nie można im zaprzeczyć Po wczesnej śmierci matki Helenę wychowywali dziadkowie, którzy jak najszybciej znaleźli…

helena-blawatska-w-roku-1888-ze-spirytualista-fot-wikimedia-commons-domena-publiczna-b92aca7.jpg
width: 527
height: 422

Filozofowie średniowiecza byli kontrolowani przez Kościół. Jednak niektórzy z nich bronili wyższości rozumu
type: item
date: 2023-10-29T09:06:01.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: filozofia
subject: historia
subject: Społeczeństwo
subject: średniowiecze
description: Filozofia średniowiecza wyrosła na fundamentach antyku. Mimo że przez długi czas była postrzegana jako niedoskonała kopia starożytnych prądów myślowych, to dziś większość historyków zgadza się, że wieki średnie były okresem różnorodnym i bogatym w oryginalne treści. Jakie tezy stawiali najwybitniejsi filozofowie średniowiecza? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Rozwój i rola filozofii średniowiecznej Średniowieczne debaty filozoficzne Wybitni filozofowie średniowiecza Św. Augustyn z Hippony Św. Tomasz z Akwinu Św. Franciszek z Asyżu Jan Szkot Eriugena Św. Anzelm z Canterbury Św. Bernard z Clairvaux Jan Duns Szkot Upadek cesarstwa zachodniorzymskiego zapoczątkował regres gospodarczy, społeczny i kulturowy. Życie intelektualne i filozoficzne na pewien czas niemal zamarło, a wiele antycznych tekstów zaginęło. Nastąpiła wulgaryzacja łaciny i zanik greki, ale antyczna tradycja filozoficzna przetrwała. Jednak wraz z rozwojem chrześcijaństwa, filozofia starożytna ulegała wpływom nowej teologii chrześcijańskiej, a myśl Platona, Arystotelesa, czy Sofistów przekształcała się w nowe nurty naukowe. Rozwój i rola filozofii średniowiecznej W okresie przejściowym między starożytnością a wiekami średnimi, działalność intelektualna skupiała się w klasztorach. Zakony w średniowieczu gromadziły najbardziej wykształcone osoby. Renesans karoliński przyniósł rozwój szkolnictwa. W warunkach, w których duży nacisk kładziono na znajomość sztuk wyzwolonych, narodziła się scholastyka, która w dużej mierze ukształtowała średniowieczną filozofię. Zacznijmy jednak od początku. Najważniejsze wynalazki średniowiecza. Te odkrycia zmieniły świat Średniowiecze często bywa nazywane również „wiekami ciemnymi” lub „epoką ciemnoty”. To niesprawiedliwe określenie zostało po raz pierwszy użyte przez renesansowych uczonych, którz... W średniowieczu dociekania filozoficzne próbowały pogodzić tradycję antyczną z teologią. To głównie duchowieństwo zajmowało się uprawianiem filozofii. W pewnym sensie myśl filozoficzna mogła istnieć wyłącznie jako myśl teologiczna, a każdy poruszany problem musiał wiązać się z problemem wiary. Głębokie zmiany w filozofii nastały dopiero w XII wieku, czyli w okresie społecznego i kulturowego odrodzenia. Nastąpił wówczas rozwój miast, co pociągnęło za sobą rozwój nauki. Edukacja zaczęła być szerzej dostępna dla ludności ś…

filozofowie-sredniowiecza-najwazniejsi-mysliciele-i-ich-tezy-ryc-james-william-edmund-doyle-wikimedia-commons-public-domain-51df7fc.jpg
width: 1204
height: 1037

Norweski przepis na szczęśliwe życie. Poznajcie filozofię „friluftsliv”
type: item
date: 2022-05-11T06:26:36.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: filozofia
subject: norwegia
subject: powietrze
subject: Travel
subject: Zdrowie
description: Życie na świeżym powietrzu jest dla Norwegów jedną z największych wartości. Czy friluftsliv sprawdzi się w innych miejscach świata? Kluczem jest zrozumienie zrozumienie natury i traktowanie środowiska jak własnego domu.
encoded: W tym artykule: Norweski przepis na życie „Nie ma złej pogody, jest tylko złe ubranie” Szczęśliwy jak Norweg Duńczycy mają hygge, Szwedzi lagom, a Holendrzy gezelligheid. Sposobów na udane życie jest wiele. Dla różnych narodów uczucie szczęścia może oznaczać coś innego. Dla Norwegów jest nim z pewnością kontakt z naturą. Mieszkańcy tego kraju dorobili się nawet specjalnego określenia. Friluftsliv w dosłownym tłumaczeniu na polski oznacza „życie na świeżym powietrzu (fri – wolny, luft – powietrze, liv – życie). Filozofia życia friluftsliv to jednak nie tylko aktywne spędzanie czasu na łonie natury. Aby być szczęśliwym, liczy się każdy, nawet najmniejszy kontakt z przyrodą. Dania dla początkujących. Jak dostać się na Bornholm Bornholm jest oddalony od polskiego wybrzeża o zaledwie 100 km. Wakacje na tej duńskiej wyspie, zwanej „perłą Bałtyką" i „Majorką północy", cieszą się dużą popularnością. Norweski przepis na życie Kiedy Lorelou Desjardins postanowiła zrobić sobie przerwę w pracy i wybrać się na krótki spacer po zamarzniętym jeziorze niedaleko swojego domu w Oslo, termometry wskazywały minus 13 stopni Celsjusza. Kobiecie towarzyszył mały synek oraz mąż, który właśnie zakończył 4-miesięczny urlop ojcowski. Zgodnie z regulaminem pracy, Lorelou może jedną godzinę w tygodniu przeznaczyć w pracy na specjalną przerwę na świeżym powietrzu. Jak opowiada w rozmowie z CNN nie chodzi tylko o spędzanie czasu na świeżym powietrzu. Chodzi o wykorzystywanie każdej wolnej chwili na łonie natury. Lorelou przeprowadziła się z Francji do Norwegii w 2010 roku. Jak twierdzi, od tego czasu jest znacznie mniej zestresowana. – Kiedy przyjechałam do Norwegii byłam typem pracoholika. W pracy spędzałam kilkanaście godzin dziennie. Pewnego wieczoru, szef Norweg zobaczył mnie za biurkiem i zapytał: Co ty tu jeszcze robisz? Wyjdź na zewnątrz, jest ładna pogoda – opowiadał podczas przemówienia na TED Talks. Wtedy też po raz pierwszy zrozumiała, że praca nie powinna być głównym celem w życiu. To…

friluftsliv-norweski-przepis-na-zycie-beb68ea.jpeg
width: 681
height: 512

Konie potrafią rozpoznać swoje odbicie w lustrze. Wśród zwierząt to rzadkość
type: item
date: 2021-04-07T12:22:20.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: Edukacja
subject: eksperyment
subject: filozofia
subject: konie
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: W przypadku ludzi zdolność do rozpoznawania siebie w lustrze pojawia się około 18 miesiąca życia. Wśród zwierząt jako pierwsze test lustra przeszły szympansy.
encoded: Wśród najbardziej inteligentnych zwierząt najczęściej wymieniane są szympansy, delfiny czy psy. Rzadziej wspomina się o słoniach, wronach albo świniach. W powszechnej świadomości na tej liście konie plasują się gdzieś pośrodku. Jednak wyniki nowych badań mogą sprawić, że awansują o kilka miejsc w zestawieniu, bowiem okazuje się, że konie posiadają niezwykłe umiejętności, powszechnie uważane za wyznacznik samoświadomości. W najnowszych badaniach naukowcy udowodnili, że konie mogą rozpoznawać swoje odbicie w lustrze. To niezwykle rzadka umiejętność wśród zwierząt. W przypadku ludzi zdolność do rozpoznawania siebie w lustrze pojawia się około 18 miesiąca życia. Wśród zwierząt jako pierwsze test lustra przeszły szympansy (w 1970 roku). Od tamtej pory testowi poddano wiele innych gatunków, ale większość z nich po pierwszym kontakcie traciła zainteresowanie swoim odbiciem. Pozytywnie próbę przeszły cztery delfiny butlonose, dwie sroki, świnie oraz słoń azjatycki. Teraz badanie przeprowadzone przez naukowców z Włoch przyniosło dowody na umiejętność samorozpoznawania się przez konie. Co ciekawe, wyniki sugerują, że w przypadku tego gatunku zdolność nie ogranicza się tylko do kilku bystrzejszych osobników, choć Ali Boyle, badaczka i filozofka z Uniwersytetu Cambridge, przestrzega przed wyciąganiem ogólnych wniosków z jednego badania. 10 super mądrych zwierzaków. Zaskoczą cię swoim intelektem Te zwierzaki nie raz wprawiały ludzi w osłupienie. Który jest najinteligentniejszy? Zobacz nasze zwierzęce "1 z 10". Test lustra - jakie zwierzęta go przeszły? Większość zwierząt, które po raz pierwszy spoglądają w lustro, często zachowują się tak, jakby ich odbicie było innym zwierzęciem. Podobnie jest zresztą w przypadku małych dzieci. Po pewnym czasie ta pierwsza, społeczna reakcja ustępuje. Wtedy niektóre zwierzęta po prostu tracą zainteresowanie swoim lustrzanym odbiciem, za to inne zaczynają badać lustro i zgłębiać to, w jaki sposób ich własne zachowanie pozwala „poruszać” obrazem.…

w-najnowszych-badaniach-naukowcy-udowodnili-ze-konie-moga-rozpoznawac-swoje-odbicie-w-lustrze-fot-getty-images-58a4fa2.jpeg
width: 2121
height: 1414

Ich już nie ma, ale przetrwali w naszej mowie. Grecy – twórcy nieśmiertelnego języka
type: item
date: 2018-05-18T08:30:00.000Z
creator: Joanna Orłowska-Stanisławska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: akropol
subject: demokracja
subject: filozofia
subject: grecja
subject: igrzyska olimpijskie
subject: Sport
description: Greka jest najstarszym znanym językiem świata używanym nieprzerwanie do dziś. Większość systemów komunikacji, którymi posługiwali się twórcy innych cywilizacji, dawno już wymarła, a językiem Hellenów wciąż mówi około 12 mln ludzi.
encoded: Marmurowe świątynie na ateńskim wzgórzu Akropol, teatry, rzeźby Fidiasza i Myrona, Wenus z Milo i Nike z Samotraki, malowane amfory, pitosy i kratery działają na naszą wyobraźnię. Są one jednak tylko zewnętrzną, materialną powłoką świata Hellenów. Możemy je zobaczyć i ich dotknąć. Nie oddają jednak istoty ich kultury, którą jest sposób, w jaki Grecy postrzegali i interpretowali otaczający ich świat. Aby zrozumieć rzeczywistość, potrzebowali filozofii. Aby wytłumaczyć to, czego nie potrafili objąć umysłem – mitologii i religii. Żeby opisać świat – języka. Jako pierwszy powstał rzeczownik „chaos”. Był potrzebny, aby określić bezkresną niezdefiniowaną otchłań. Dopiero z chaosu zaczęły wyłaniać się kolejne byty, powstawał świat. Z bezkresu mogło wyłonić się tylko to, co Grecy potrafili nazwać. Świat poczęły wypełniać materia, przestrzeń (galaktyka, polis, agora), idee za pomocą których organizowali życie swojej społeczności (arystokracja, oligarchia, autonomia, demagog, demokracja, tyrania, hegemonia, ostracyzm) oraz świat leżący poza Helladą (ethnos – plemiona, które nie żyły w miastach-państwach, barbarzyńcy – ludzie, którzy nie mówili po grecku). Starożytna Grecja leżała na dwóch kontynentach. Poleis wyrosły na Peloponezie, w Azji Mniejszej, na wyspach Morza Śródziemnego i brzegach Morza Czarnego. Hellada była rozbita politycznie, ale stworzyła język, który żyje nadal. Bez systemu sprawnej komunikacji nie powstałyby grecka literatura i filozofia – kamienie węgielne kultury nowożytnej Europy. – Śmiało można powiedzieć, że literatura, dramat, a w dalszej kolejności również nowsze sztuki Zachodu, w tym film, ukształtowały się w odniesieniu do dzieł i zagadnień sformułowanych przez starożytnych Greków – stwierdza dr Agnieszka Wojciechowska z Instytutu Studiów Klasycznych, Śródziemnomorskich i Orientalnych Uniwersytetu Wrocławskiego. – Nie ma chyba współcześnie osoby, która nie słyszałaby przynajmniej o Homerze, Platonie czy Arystotelesie. Prócz lingwistycznej korony Grec…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e3e62b35f1e624c825f3bc5afcaa736a8844a6a9-f0483ba.jpeg
width: 1000
height: 666

Polscy naukowcy odkryli kolejną tajemnicę kwantów. Tu filozofia spotkała się z fizyką
type: item
date: 2016-03-16T09:38:07.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: filozofia
subject: fizyka
description: Naukowcy czasem żartem pytają czy Księżyc istnieje, kiedy nikt na niego nie patrzy. Kiedy mówimy o fizyce kwantowej żarty się kończą i pytanie staje się jak najbardziej uzasadnione. Polscy naukowcy brali udział w badaniu, które zbudowało most między informatyką a filozofią.
encoded: Co z cechami cząstki, zanim zdemaskuje się je pomiarem? Nie wiadomo! Bo czasem sama obserwacja może zmienić rzeczywistość! Gdyby nie ten dziwny fakt, pewne protokoły komunikacyjne stosowane w informatyce kwantowej nie miałyby przewagi nad tradycyjnymi - pokazali m.in. polscy fizycy. Fizycy pokazali nieznane wcześniej połączenie między informatyką kwantową a... filozofią dotyczącą świata kwantów. Badania ukazały się w marcu w prestiżowym czasopiśmie PNAS. W swoich badaniach uczeni wykazali nieznane wcześniej powiązania między tzw. efektem redukcji złożoności a nierównością Bella. "To, co robimy, to filozofia stosowana" - śmieje się w rozmowie z PAP kierownik badania prof. Michał Horodecki z Wydziału Matematyki, Fizyki i Informatyki Uniwersytetu Gdańskiego. KSIĘŻYC JAK SIĘ PATRZY Naukowcy czasem żartem pytają czy Księżyc istnieje, kiedy nikt na niego nie patrzy. W świecie makroskopowym odpowiedź jest oczywista: no pewnie, że tak! Ale w kwantowej skali pytanie o właściwości jakiegoś obiektu przed jego obserwacją nie jest już tak banalne. Czasem bowiem to sam fakt obserwacji kształtuje rzeczywistość. Prof. Horodecki tłumaczy to na przykładzie pomiaru pędu czy położenia cząstki. "To, że zarejestrowaliśmy pęd cząstki podczas pomiaru, nie znaczy, że możemy zakładać, że ta cecha istniała przed pomiarem. W ogóle nie powinniśmy sobie wyobrażać, że przed pomiarem jakieś właściwości +były+. Nawet nie wiem, jak nazwać sytuację, jaka ma miejsce przed pomiarem. Bo to się kłóci z naszym postrzeganiem świata" - przyznaje prof. Michał Horodecki. Dodaje, że ludzka wyobraźnia nie za bardzo radzi sobie z zagadkami kwantowego świata. To jednak, z czym nie radzi sobie wyobraźnia, można czasem opisać w języku matematyki. To, że sam fakt obserwacji kreować może rzeczywistość, ma postać tzw. nierówności Bella. "Jeżeli obserwacja pokazuje rzeczywistość, która przed pomiarem już istniała, nierówność jest spełniona (wynik jest KWANTY UPRASZCZAJĄ KOMUNIKACJĘ? Nierówność Bella silnie związana jes…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/04063c4d166c0e69f9e086827f7cd626b7079d9b-456a138.jpeg
width: 1000
height: 750