Moje rodzinne miasto to niedoceniana perła regionu. Jest naprawdę warte zachodu
Jeśli szukasz spokojnego miejsca z dala od turystycznego tłumu, Nowogród Bobrzański może cię pozytywnie zaskoczyć. To idealna opcja na wyciszenie i odkrywanie nieoczywistych zakątków Polski.
W tym artykule: Najważniejsze informacje o Nowogrodzie Bobrzańskim Historia Nowogrodu Bobrzańskiego Z czego słynie Nowogród Bobrzański? Kombinat DAG Alfred Nobel Krzystkowice Kąpielisko w Nowogrodzie Bobrzańskim Gdzie zatrzymać się w Nowogrodzie Bobrzańskim? Jak dojechać do Nowogrodu Bobrzańskiego? „Lubuskie. Warte Zachodu” – to hasło, które idealnie oddaje charakter regionu. Województwo lubuskie, choć wciąż nie do końca odkryte przez Polaków, ma ogromny potencjał turystyczny. Malownicze jeziora, okazałe zamki, pałace i dwory, najlepsze winiarnie w kraju oraz urokliwe miasta, z Zieloną Górą, Gorzowem Wielkopolskim i Świebodzinem na czele. Piękno tej część kraju dostrzeżemy również w dużo mniejszych miejscowościach, czego przykładem jest liczący niewiele ponad 5 tysięcy mieszkańców Nowogród Bobrzański. Najważniejsze informacje o Nowogrodzie Bobrzańskim Nowogród Bobrzański to miasto zlokalizowane w zachodniej części Polski, a konkretnie w południowych rejonach województwa lubuskiego. Gmina o tej samej nazwie znajduje się w obszarze powiatu zielonogórskiego i w jej skład wchodzi dodatkowo 21 sołectw. Powierzchnia zajmowana przez gminę wynosi 259,7 km kw. Pod tym względem porównywalna jest do stolicy województwa lubuskiego – Zielonej Góry (278,3 km). Według aktualnych danych, zamieszkuje ją ponad 9 tysięcy mieszkańców. Nowogród Bobrzański to malownicze tereny, bogate w florę oraz faunę. Ponad 60% obszaru jest zalesiona, a na pieszych wycieczkach możemy spotkać bobry, lisy, sarny czy nawet jelenie. Przez miasto przepływa rzeka o charakterze górskim – Bóbr – która potem swój bieg kończy, wpadając do Odry. Nie zaskakuje fakt, że symbolem miasta jest właśnie bóbr. Ziemno-wodny gryzoń wraz z rodziną stał się maskotką Nowogrodu Bobrzańskiego i promuje lokalne wydarzenia kulturalne. Natomiast herb miasta składa się z czerwonej tarczy, na której widnieje zaokrąglony srebrno-biały mur obronny z otwartą bramą, a za nią umiejscowiona jest budowla sakralna z niebieskim dachem i z trzema wieżami. Na terenie Nowogrodu działa prężnie Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji. Organizowane są różnorodne atrakcje, koncerty, imprezy czy warsztaty dla mieszkańców miasta przez cały rok. Historia Nowogrodu Bobrzańskiego Początki Nowogrodu Bobrzańskiego sięgają XIII wieku. Niewykluczone jednak, że miasto mogło powstać znacznie wcześniej, jeszcze za czasów panowania Bolesława Chrobrego. W późniejszych latach na lokalnych wzgórzach wzniesiono zamek oraz podgrodzie, gdzie wybudowano m.in. stojący do dziś Kościół św. Bartłomieja. Prężnie rozwijająca się okoliczna osada w 1238 roku uzyskała prawa miejskie i stanowiła samodzielne miasto. Rozbicia dzielnicowe sprawiły, że Nowogród podlegał początkowo pod księstwo głogowskie, ale w XVI w. znalazł się w granicach księstwa żagańskiego. Tak było do 1309 roku, natomiast w późniejszych latach stał się własnością rodów magnackich. Na przestrzeni wieków mieszkańcy miasta kilkakrotnie borykali się z pożarami, a nawet zarazą. W 1664 roku ewangelicka grupa mieszkańców w obawie przed Austriakami uciekła na drugi brzeg rzeki do nowo powstałych Krzystkowic. Krzystkowice uzyskały prawa miejskie w 1659 roku. Miasteczko o kształcie litery C przez lata służyło jako uzdrowisko. W 1827 r. odkryto źródła mineralne, które przyciągały wielu chętnych kuracjuszy. Ze względu na budowę kolei, źródła zanikły. Podczas II wojny światowej Krzystkowice służyły jako niemiecki obóz pracy niewolniczej, bowiem funkcjonowała tutaj fabryka materiałów wybuchowych. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f4a6516062856b8e899467c0d38ad84a7fd1ea6b-7210e12.jpg" width="800" height="509" alt="Widok miasta około 1926 r. (Fot. Jan Długosz - This file comes from Polona Digital Library and is available under the digital ID https://polona.pl/item/chronik-der-propstei-naumburg-am-bober,OTU1MzM0NzI/4/)" title="f4a6516062856b8e899467c0d38ad84a7fd1ea6b-7210e12" /> Niestety, obie miejscowości utraciły swoje prawa miejskie po wojnie, co znacząco spowolniło ich rozwój. Dopiero lata 70. przyniosły powiew świeżości wraz z powstaniem Fabryki Domów oraz Zakładów Zbożowych. Dzisiaj Nowogród Bobrzański stale się rozwija i zmienia dla mieszkańców oraz przyjezdnych turystów. Obecne granice miasta obowiązują od niedawna, bo od 1988 roku. Powstało ono z połączenia dwóch miejscowości po obu brzegach Bobru – lewobrzeżnej wsi Krzystkowice oraz mniejszego, prawobrzeżnego Nowogrodu Bobrzańskiego. Każda z nich ma swoją własną, unikatową historię. Z czego słynie Nowogród Bobrzański? Piękne krajobrazy, sielankowy i kameralny charakter sprawiają, że Nowogród Bobrzański to idealne miejsce na odpoczynek od miejskiego zgiełku. Rzeka i liczne zbiorniki wodne na terenie gminy sprawdzą się idealnie na miły relaks przy wodzie. Co jakiś czas na Bobrze organizowane są spływy kajakowe dla amatorów sportów wodnych, którzy chcą sprawdzić swoje siły. Liczne szlaki piesze lub rowerowe zachęcają do aktywności i eksplorowania lokalnych atrakcji, m.in. powstałego na terenie starego młyna w okolicach Drągowiny wodospadu czy zapory wodnej w Krzywej. Podczas pieszych wędrówek po okolicznych lasach napotkamy wiele pomników przyrody. Przy większości miejsc ustawione zostały tablice informacyjne, aby móc zagłębić się w historię danego miejsca. Nowogrodzkie lasy skrywają również swoje tajemnice. Na powierzchni blisko 40 km2 znajdują się imponujące pod względem wielkości pozostałości niemieckiej fabryki materiałów wybuchowych. Kombinat DAG to mało popularny, jakże ważny skarb ziemi lubuskiej, w którym możemy zobaczyć, jak funkcjonowała ogromna machina przemysłu zbrojeniowego. Więcej o tym miejscu piszemy w dalszej części artykułu. Kombinat DAG Alfred Nobel Krzystkowice Powstanie fabryki datuje się na 1939 rok. Od samego początku projekt był traktowany jako ściśle tajny, dlatego otrzymał kryptonim „Ruuester”, czyli „Wiąz”. Dla przykrywki zakład wchodził w skład koncernu chemicznego IG Farben. Z powodu braku jakiejkolwiek dokumentacji ciężko jest określić jej dokładny profil produkcji i przeznaczenie. Nie ma jednak wątpliwości, że zbudowano tutaj samowystarczalne i bardzo dobrze strzeżone miasto, w którym znajdowały się mieszkania, własna sieć kolejowa, elektrociepłownia, a nawet oddziały straży pożarnej. Powstało z myślą o niezależności od innych zakładów. Na terenie istniała także filia obozu koncentracyjnego Gross Rosen. Więźniowie służyli jako przymusowa siła robocza fabryki. Podczas jej budowy brało udział około 20 tys. osób, z czego większość cudzoziemców m.in. z Belgii, Holandii, Jugosławii, ZSRR, Słowacji czy Polski. Postawiono tutaj 11 obozów, które zostały wyzwolone przez Armię Radziecką w 1945 roku. Niestety, większość unikatowych urządzeń została zdemontowana i wywieziona przed ofensywą armii radzieckiej, a po wojnie resztą zajęli się Rosjanie. Przez lata miejsce było dewastowane i odbiło się na nim znamię czasu. W czasie wojny prawdopodobnie znajdowało się tutaj ponad 500 budynków. Obecnie ostały się tylko pozostałości tej świetnie prosperującej machiny – opustoszałe i monumentalne konstrukcje betonowe czy ruiny. Zachowały się również części infrastruktury całego obiektu, sieć dróg oraz linii kolejowych czy podziemne tunele. Niektórzy mieszkańcy opowiadają legendy, że z Nowogrodu można było dzięki tunelom dostać się aż do Berlina. Aktualnie część terenu dostępna do zwiedzania przynależy do nadleśnictwa Krzystkowice. Wiele obiektów natomiast wchodzi w skład jednostki wojskowej oraz zakładu karnego w pobliskim Krzywańcu, które są niedostępne dla przyjezdnych. Jednak nadal można zobaczyć pozostałości po budynkach administracyjnych, mieszkalnych, laboratoryjnych czy produkcyjnych. Odwiedzających to miejsce turystów najbardziej intrygują ogromne silosy przykryte warstwą ziemi oraz system oczyszczania ścieków. Przypominamy jednak, by zachować szczególną ostrożność oraz zdrowy rozsądek podczas eksploracji tych rejonów miasta. Wiele budynków grozi zawalaniem. Mieszkańcy miasta postanowili lekko ułatwić zwiedzanie, stawiając znaki z odległości jaka nas dzieli od najbardziej rozpoznawalnych budowli. Na większości z nich powieszono także tablice informacyjne w języku polskim i niemieckim o historii danego budynku. Najlepszym sposobem na zwiedzanie dawnych terenów fabryki amunicji na terenie lasów w okolicach Nowogrodu Bobrzańskiego jest rower. W ramach ciekawostki dodajmy, że na terenie fabryki został częściowo kręcony film „Yuma” z Tomaszem Kotem i Jakubem Gierszałem w rolach głównych. „Siostrzany” zakład III Rzeszy znajduje się w Bydgoszczy – DAG Fabrik Bromberg. Kąpielisko w Nowogrodzie Bobrzańskim Pobyt w Nowogrodzie Bobrzańskim zainteresuje z pewnością nie tylko miłośników historii, ale również osoby chcące wypocząć w pięknych okolicznościach przyrody z zachwycającym widokiem na okolice. Wiosną i latem dużą popularnością mieszkańców i turystów przemierzających region cieszy się tamtejsze strzeżone kąpielisko „Baseny”. To doskonałe miejsce do kąpieli i plażowania. Ponadto osoby lubiące aktywność na świeżym powietrzu mogą też wypożyczyć kajaki lub rowery wodne, a najmłodsi – skorzystać ze zjeżdżalni wodnej oraz placu zabaw. Do dyspozycji odwiedzających są drewniane leżaki, wyznaczone ścieżki spacerowe, ławki i przebieralnie. W sezonie letnim na terenie „Basenów” działa kilka punktów gastronomicznych. Co ważne, kąpielisko znajduje się w bliskiej odległości od dworca kolejowego (ok. 10–12 minut pieszo), więc bez problemu dostaną się tutaj podróżni bez auta. Z kolei dla kierowców udostępniono bezpłatny parking, a dla posiadaczy kamperów przygotowano miejsca postojowe. Dodajmy, że wejście na kąpielisko jest całkowicie za darmo. Jak podkreślają mieszkańcy, „Baseny” potrafią zachwycić o każdej porze roku, nie tylko latem. Nic więc dziwnego, że to miejsce chętnie wybierane jako cel spacerów i wypoczynku. Gdzie zatrzymać się w Nowogrodzie Bobrzańskim? Niedaleko Nowogrodu znajduje się również piękny i odnowiony pałac w Bogaczowie, którego historia sięga aż XVI wieku. Raj dawnych arystokratów kusi dziś swoim urokiem lokalnych turystów i przyjezdnych. Ale nie zawsze tak było. Pałac na przestrzeni wieków wielokrotnie zmieniał właścicieli. W XVIII w. trafił w ręce rodziny Stachwitzów, znanej jako arystokratyczny ród śląski wywodzący się ze Strachowic pod Wrocławiem. Budynek był w ich posiadaniu do końca II wojny światowej. Po 1945 r. na terenie pałacu funkcjonowała szkoła średnia rachunkowości rolniczej wraz z internatem. Z kolei latach 70. i 80. znajdował się tutaj Dom Dziecka. Niestety, z czasem budynek zaczął popadać w ruinę. Pałac w Bogaczowie zyskał nowe życie, gdy opiekę nad nim przejął holenderski inwestor Reinder de Vries. To z jego inicjatywy barokowa posiadłość przemieniona została w hotel z restauracją i kilkoma salami z możliwością organizacji wielu przyjęć, konferencji i wystaw. Ponadto piękne widoki, które towarzyszą gościom na każdym kroku, pozwalają odpocząć od wielkomiejskiego zgiełku i cieszyć się małomiasteczkową atmosferą. Jak dojechać do Nowogrodu Bobrzańskiego? Ze względu na bliską odległość do Zielonej Góry, turyści odwiedzający Nowogród Bobrzański bez problemu dojadą na miejsce komunikacją publiczną. Zarówno podróż pociągiem (liniami POLREGIO), jak i autobusem PKS (w kierunku Nowogrodu, Żar i Lubska) trwa ok. pół godziny. Bilet kolejowy to koszt w granicach 5-7 złotych w jedną stronę. Natomiast za przejazd autobusem należy zapłacić ok. 10 zł. Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Pomysł na weekend: Górskie wędrówki w Zagłębiu Ruhry
Przez dekady był to jeden z najbardziej uprzemysłowionych regionów w Niemczech. Dziś przyciąga dziką przyrodą i żywą kulturą. Każdego roku Zagłębie Ruhry odwiedzają tysiące Polaków, którzy na nowo odkrywają ten niezwykły region.
W tym artykule: Jak zorganizować hiking w Essen? Co zobaczyć w jednym najbardziej zielonych miast w Niemczech? Co zjeść w Zagłębiu Ruhry? Jak dotrzeć do Zagłębia Ruhry? Zagłębie Ruhry znajduje się w zachodnich Niemczech, tuż obok granicy z Holandią. Od XIX wieku było to jeden z najbardziej uprzemysłowionych obszarów Europie. Podobnie jak Śląsk, jest to właściwie jedna wielka aglomeracja miejska. Podróżując pociągiem przez Zagłębie Ruhry, trudno się zorientować, gdzie zaczyna się jedno miasto, a kończy drugie. Pomimo bogatej zabudowy i industrialnej przeszłości, region wyróżnia się dzika naturą w postaci gór, jezior i rzek. A Essen – jedno z największych miast Niemiec i nieoficjalna stolica Zagłębia Ruhry – jest trzecim najbardziej zielonym miastem Niemiec. Jak zorganizować hiking w Essen? To właśnie w zielonym Essen warto zaplanować górską wędrówkę. O tym, dlaczego warto uprawiać hiking, przeczytasz również tutaj. W obrębie miasta znajdują się aż 3 hikingowe szlaki turystyczne: BaldeneySteig (ok. 27 km), Kettwiger PanoramaSteig (ok. 35 km), ZollvereinSteig (ok. 26 km). Trasa BaldneyStieg powstała w 2017 roku. Rozpoczyna się w południowej części miasta, nad jeziorem Baldney. Łączna długość szlaku wynosi niecałe 27 km. BaldneyStieg prowadzi przez lasy, łąki i pola. Na trasie mija się urocze gospodarstwa domowe z ogrodami wypełnionymi bujną zielenią. Trasa jest umiarkowanie trudna. Kettwiger PanoramaSteig – jak wskazuje nazwa – prowadzi do kilku miejsc, z których można podziwiać szeroką panoramę doliny rzeki Ruhry. Krajobraz na trasie jest zróżnicowany. Szlak na północ od brzegów rzeki Ruhry prowadzi przez strome lasy, obok rozległych pól i miejskich osiedli mieszkaniowych. Na południe od błękitnej Ruhry można na przemian wędrować przez lasy i tereny rolnicze. Na szlaku czeka nie tylko mnóstwo zieleni i przyrody dla miłośników spacerów, ale także ciekawe zabytki do odkrycia. Ponadto jest wiele miejsc, w których można się zatrzymać na przekąskę. Trasa ma ponad 34 km długości. Najmniej oczywista, a jednocześnie najciekawsza jest wędrówka po trasie ZollvereinSteig. Tutaj bujne zielone parki spotykają się z wyjątkowym przemysłowym dziedzictwem regionu. Spacerowicze dosłownie chodzą po hałdach węgla, które zostały przekształcone w niezwykły, postindustrialny park przyrody. Szlak wziął nazwę od wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO Zollverein – jedynego miejsca światowego dziedzictwa w Zagłębiu Ruhry. Tu też zaczyna się 26-kilometrowa trasa, która prowadzi na północ od Essen, tuż obok kanału Ren-Herne. Co zobaczyć w jednym najbardziej zielonych miast w Niemczech? Okolice Essen to region, w którym można zobaczyć mniej znane oblicze Niemiec. Miasto nie leży w Alpach ani nad Morzem Bałtyckim, ale korzeniami sięga najstarszej niemieckiej historii. Przez lata niedoceniane z powodu swojej przemysłowej przeszłości, dziś odkryte na nowo przyjmuje dziesiątki tysięcy turystów z całego świata. W 2010 roku miasto stało się kolejną Europejską Stolicą Kultury. 7 lat później – dzięki świetnie zorganizowanym szlakom hikingowym oraz jednej z najlepszych sieci rowerowych w Niemczech – otrzymało tytuł Zielonej Stolicy Europy. 3 pomysły na weekend w Essen Szlakiem historii. Essen nie przetrwało wojny w swoim dawnym kształcie. Miasto zostało odbudowane – podobnie jak inne miasta zachodnioniemieckie – w podobnym modernistycznym stylu, który zakładał, że architektura przede wszystkim powinna być funkcjonalna. Miłośnicy historii znajdą tu jednak kilka perełek. Przede wszystkim warto wybrać się do Katedry w Essen (Essener Dom), gdzie na lewo od ołtarza znajduje się statua Złotej Madonny. Ten pokryty cienką warstwą złota pomnik liczy ponad 1000 lat. To najstarszy znany wizerunek Matki Boskiej powstały na północ od Alp. Złota Madonna, z powodu swojego charakterystycznego wyrazu twarzy, jest bohaterką tysięcy zdjęć robionych przez turystów odwiedzających miasto. Szlakiem przemysłu. Wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO Zollverein to jeden z najbardziej imponujących budynków w Niemczech. Dawne szyby i koksownie największej kopalni w Europie zostały 20 temu przekształcone w miejsce, które łączy kulturę, gastronomię, architekturę, dizajn i rekreację. Just tu nawet odkryty basen i miejsce dla orkiestry symfonicznej. Szlakiem regionu. Miasto Essen jest oddalone o zaledwie 100 km od dużych ośrodków miejskich, takich jak Kolonia czy Düsseldorf. Do pierwszego z tych miast warto się udać, by zobaczyć jedną z najbardziej imponujących katedr gotyckich w Europie. Drugie przyciąga znakomitą kuchnią, modnymi sklepami i dzielnicą japońską, gdzie żyje największa w Europie społeczność z Kraju Kwitnącej Wiśni. Co zjeść w Zagłębiu Ruhry? W Zagłębiu Ruhry można bez problemu spróbować oryginalnej kuchni niemieckiej, która – podobnie jak kuchnia polska – opiera się w znacznej mierze na mięsie i sezonowych warzywach. Nowe kulinarne tradycje w Niemczech sprawiają, że coraz łatwiej znaleźć restauracje i bary, które w swojej ofercie mają dania wegańskie i posiadają certyfikaty bio. Sam region Zagłębia Ruhry nie wykształcił wielu lokalnych dań. Jednym z najpopularniejszych przysmaków jest tutaj – znany również z Berlina – currywurts, czyli grillowana kiełbaska podawana z sosem curry i czasami z dodatkiem cytryny. Powszechne są również znane z kuchni alzackiej placki z cebulą i dodatkami zwane Flammkuchen. Jedną ze specjalności, która nawiązuje do górniczego charakteru regionu, są czarne tagliatelle z selerem. Na deser koniecznie warto spróbować Waddische Appeltaten, czyli tutejszej odmiany szarlotki w cieście żytnim z różnymi dodatkami. 10 najpiękniejszych jezior w Polsce Gdzie znajdują się najpiękniejsze jeziora w Polsce? Choć wybór nie był łatwy, wybraliśmy TOP 10 polskich jezior, które naszym zdaniem zasługują na miano najpiękniejszych. Jak dotrzeć do Zagłębia Ruhry? ■ Essen, jak i całe Zagłębie Ruhry, jest doskonale skomunikowane z Europą i światem. Najbliższe lotnisko w Düsseldorfie jest oddalone zaledwie o 25 minut drogi pociągiem. Samoloty odlatują z Warszawy, Gdańska, Krakowa i Wrocławia. Lot trwa niewiele ponad godzinę. ■ Do kilku miast w Zagłębiu dojeżdżają również z największych polskich metropolii autobusy Flix Bus. Alternatywnie można skorzystać z transportu kolejowego. Pociągu InterCity neo poruszają się z prędkością do 320 km/godz. i łączą największe niemieckie miasta. ■ Podróż samochodem z Warszawy do Essen powinna zająć około 11 godzin, nie licząc przerw na trasie. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Opuszczone fabryki. Gdzie je znaleźć i co można w nich zobaczyć?
Opuszczone fabryki to jedne z ulubionych celów eksplorerów – miłośników badania niedostępnych lub mało znanych miejsc. Na niszczejące zakłady przemysłowe można się natknąć w każdym uprzemysłowionym kraju. Eksplorerzy najczęściej zatajają ich lokalizacje, jednak wiele opuszczonych fabryk zyskało taką sławę, że można je bez trudu znaleźć.
W tym artykule: Gdzie powstały pierwsze fabryki? Gdzie znajdują się opuszczone fabryki? Upadek Detroit Packard Automotive Plant, Detroit Elektrociepłownia EC-2, Łódź Canada Malting Silos, Montreal Browar, Boguszów Gorce Fabryka włókiennicza we Frost, Niemcy Ile fabryk znajduje się na świecie? Nikt tego dokładnie nie policzył. Szacuje się, że działających zakładów przemysłowych może być w tej chwili kilkanaście milionów. Trudno też oszacować, jak liczne są opuszczone fabryki. Na pewno jednak przyciągają miłośników miejskiej eksploracji, tak jak opuszczone lotniska czy cmentarzyska samolotów. Gdzie powstały pierwsze fabryki? Pierwsze fabryki powstawały już w XVIII wieku w Anglii. Za prekursora dzisiejszych zakładów przemysłowych uważa się młyn jedwabniczy Lombe’s Mill w Derby, otwarty w 1721 r. Źródłem zasilania tej pierwszej fabryki jedwabiu było koło wodne umieszczone na rzece Derwent. Obracało się trzy raz na minutę. Budowę kolejnych fabryk napędzał rozwijający się szybko przemysł włókienniczy. Koło wodne zastąpiły maszyny parowe, w których spalano węgiel. Zaczęły powstawać coraz liczniejsze kopalnie. W XIX wieku budowano już fabryki na całym kontynencie europejskim, a w XX wieku industrializacja przyspieszyła i objęła cały świat. Gdzie znajdują się opuszczone fabryki? Oczywiście od samego początku ery przemysłowej zakłady przemysłowe również upadały. Często miało to związek z pogarszającą się kondycją pojedynczej firmy. Kiedy indziej ze zmianami dotykającymi całą branżę. Albo z nową sytuacją polityczną w danej części świata. Łódzkie fabryki i elektrociepłownie mogą być magiczne! Fotograf wydobywa ich niepowtarzalne piękno Zapraszamy w podróż po klimatycznych, ale zapomnianych miejscach Łodzi. Naszym przewodnikiem po tym intrygującym świecie będzie fotograf, Paweł Augustyniak. Np. koniec istnienia bloku sowieckiego i upadek gospodarek uspołecznionych w państwach Europy Środkowo-Wschodniej pozostawił po sobie wiele zamkniętych i zamieniających się w ruiny zakładów. Od Polski poczynając, na Chorwacji kończąc. Wiele z nich niszczeje po dziś dzień. Podróżując przez Słowację, Rumunię czy Bułgarię, można natknąć się dawne wielkie zakłady przemysłowe, zarastające trawą i drzewami. Niektóre, mimo że są ruinami, przez dziesięciolecia robiły imponujące wrażenie. Znajdowały się np. w chorwackiej Rijece, w rumuńskiej Copsa Mice, Turdzie czy w Calanie. Upadek Detroit Globalizacja sprawiła, że wiele całych branż przenosiło swoje fabryki w nowe miejsca. Rezultatem były miasta-widma, pełne ciągnących się ruin fabrycznych. Najsłynniejszym przykładem metropolii związanej z konkretnym przemysłem, która upadła wraz z nim, jest Detroit. Nadal jest w nim wiele opuszczonych fabryk. „Samochód stworzył Detroit i również samochód je pogrzebał. Pod wieloma względami Detroit zostało zbudowane jako miasto jednorazowego użytku. To przemysł samochodowy pozwolił na jego rozkład, bo to on pozwolił ludziom uciekać z płonącego miasta i zostawiać za sobą brudne fabryki i wciąż dymiące zgliszcza” – pisał Charlie LeDuff w reportażu „Detroit. Sekcja zwłok Ameryki”. Opuszczone fabryki znajdują się dzisiaj w każdej części uprzemysłowionego świata. Tam też można szukać ich ruin. Gdzie znajdują się ciekawe obiekty tego typu? Packard Automotive Plant, Detroit Ta ogromna fabryka została otwarta w 1903 r. Wówczas była najnowocześniejsza na świecie. Zajmowała 16 ha, a w szczycie pracowało w niej 40 tys. osób. Aż do lat 50. XX wieku produkowano w niej różne rodzaje samochodów Packarda. Fabrykę zamknięto w 1958 r. Jednak w jej budynkach jeszcze w latach 90. działały różne mniejsze przedsiębiorstwa. W 1994 r. większość terenu przejęło miasto Detroit, po tym jak poprzedni właściciele zalegali z płaceniem podatków. Ostatni wynajmujący – firma Chemical Processing – wyprowadził się z terenu fabryki w 2010 r. po 52 latach wynajmu. W tym roku potężny kompleks, symbol Detroit i całej ery przemysłowej, został przeznaczony do rozbiórki. Elektrociepłownia EC-2, Łódź Łódź, kiedyś centrum przemysłu włókienniczego, ma podobną historię do Detroit. Po 1989 r. wiele z tamtejszych zakładów przemysłowych upadło. Ale spektakularne zamknięcia wielkich kombinatów miały tam miejsce również niedawno. W 2015 r. została wyłączona elektrociepłownia EC-2. Jest to jedno z miejsc bardzo chętnie odwiedzanych przez polskich miłośników urbeksu. Filmy z ich relacjami można znaleźć na YouTube. Pokazują m.in. wnętrze sterowni przypominające sterownię elektrowni jądrowej. Jak można przeczytać na portalu tulodz.pl, właściciel terenu, na którym znajduje się EC-2 – firma Hakamore – zamierza ją wyburzyć. Nie zgadza się na to jednak konserwator zabytków. Warto przypomnieć, że w innej łódzkiej elektrociepłowni – EC-1 – po rewitalizacji otwarto liczne instytucje kulturalne. W tym cieszące się popularnością Centrum Nauki i Techniki, planetarium oraz Narodowe Centrum Kultury Filmowej. Canada Malting Silos, Montreal To z kolei jedno z ulubionych miejsc odwiedzanych przez kanadyjskich eksploratorów. Fabrykę słodu z początków XX wieku wyróżnia tuzin silosów prawie 40-metrowej wysokości. Miejsce uznane za zabytek pokrywają gęste graffiti, zarówno w środku, jak i od zewnątrz. Jak można przeczytać na stronie urbexplayground.com, fabrykę często odwiedzają nastolatki, dla których jedną z atrakcji jest zabawa w chowanego z patrolującą teren policją. Co ciekawe, koszt wyburzenia tego nieczynnego zakładu oszacowano na 2–3 mln dolarów. To wyjaśnia, dlaczego tak wiele zamkniętych fabryk niszczeje. Samo ich wyburzenie jest potężną inwestycją, na którą stać niewielu. Browar, Boguszów Gorce Nieczynny od dwudziestu kilku lat browar został otworzony w 1701 r. W tej chwili znajduje się w całkowitej ruinie. Po zamknięciu nie był pilnowany i w rezultacie jego wyposażenie zostało rozkradzione. Na filmach eksploratorów, które można znaleźć w sieci, widać jednak ciekawe szczegóły – np. korytarz wyłożony terakotą ułożoną we wzór piwnego kufla. 7 miast, które powinni odwiedzić miłośnicy street artu. Ich mury to galerie sztuki! Poznaj miasta, których mury opowiadają najciekawsze historie. W lutym tego roku były browar został przejęty przez Skarb Państwa. Jak można przeczytać na stronie naszemiasto.pl „starosta uważa to za duży sukces, zmierzający do poprawy stanu infrastruktury poprzemysłowej na terenie powiatu wałbrzyskiego”. Fabryka włókiennicza we Frost, Niemcy W Brandenburgii, przy granicy z Polską leży miasto Forst. Przed II wojną światową było znane ze znajdujących się tutaj wielu zakładów włókienniczych. Podobno w okresie międzywojnia jeden na pięciu Niemców miał na sobie część ubrania wyprodukowaną we Forst. Miasto nazywano „niemieckim Manchesterem”. Przemysł podupadł po II wojnie, kiedy Forst znalazło się w radzieckiej strefie okupacyjnej, a następnie w NRD. Po erze świetności pozostała w nim m.in. fabryka Adolfa Noacka, zbudowana w 1884 r. Od kilkudziesięciu lat jest ona opuszczona, jednak można ją legalnie zwiedzić, np. z firmą go2know. Cena sześciogodzinnej wycieczki jest jednak bardzo wysoka (w październiku 2022 było to 79 euro). Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Oto lepsza alternatywa dla baterii litowo-jonowych. Naukowcy z Teksasu rozwijają baterie sodowe
Baterie sodowe znacznie szybciej się ładują i nie szkodzi im rozładowanie do zera. Czy zrewolucjonizują sposób, w jaki magazynujemy energię?
W tym artykule: Baterie sodowe – Elektroda niczym przekładaniec Lit to nie jest czysty biznes. Sód może zmienić świat W większości używanych dziś urządzeń – od elektrycznych samochodów po smartfony – montowane są baterie litowo-jonowe. Lit nie jest pierwiastkiem powszechnie występującym. Dodatkowo do produkcji baterii litowych niezbędne są metale rzadkie, takie jak kobalt. Ma to znaczący wpływ na ich cenę. Teoretycznie lit mógłby zostać zastąpiony przez sód. To pierwiastek bardzo powszechny, więc baterie sodowe mogłyby być znacznie tańsze. Miałyby też 2 inne zalety: baterie znacznie szybciej by się ładowały, rozładowanie baterii do zera zupełnie by im nie szkodziło. Sęk w tym, że sód jest pierwiastkiem dość opornym. Próby stworzenia trwałych baterii o właściwościach podobnych do litowych kończyły się fiaskiem. Główny problem stanowił fakt, że sód szybko tworzy na elektrodzie tzw. dendryty, czyli cienkie metaliczne struktury kształtem przypominające nici. To sprawiało, że takie baterie miały krótką żywotność. Baterie sodowe – Elektroda niczym przekładaniec Naukowcom z University of Texas w Austin udało się ten problem rozwiązać. Wykorzystali komputerowy model, który pozwolił stworzyć nowy materiał zapobiegający powstawaniu dendrytów. A przez to – uszkodzeniu elektrody. Powstał on z naniesienia cienkiej warstwy sodu na tellurek antymonu. Potem składano go wiele razy, tworząc naprzemienne warstwy. Badacze porównują jego strukturę do wielokrotnie składanego ciasta filo, z którego wypieka się np. baklawę. Taki proces sprawia, że sód jest bardzo równomiernie rozłożony i dendryty na nim powstają znacznie wolniej i rzadziej. To zaś z kolei oznacza, że bateria sodowa może dorównać litowej, jeśli chodzi o ilość cykli ładowania i rozładowania. Ma też porównywalną do litowych baterii gęstość energii. To parametr określający, ile energii może przechować dany materiał w przeliczeniu na swoją masę. Inne rodzaje baterii opartych o sód były dotąd pod tym względem słabsze. Lit to nie jest czysty biznes. Sód może zmienić świat Wynalazcy materiału złożyli już wniosek patentowy na elektrodę sodową. Są bowiem spore szanse, że nowymi bateriami szybko zainteresuje się przemysł. Popyt na przechowywanie energii stale rośnie. Tymczasem lit jest rzadki, drogi, jego produkcja zużywa bardzo dużo wody i jest też źródłem wielu zanieczyszczeń. Na dodatek kobalt wykorzystywany w bateriach litowych pochodzi głównie z Kongo. Kraj ten zaspokaja ponad 70 proc. światowego zapotrzebowania. Tymczasem wydobycie rud metali w Kongu odbywa się głównie w nielegalnych kopalniach. Pracują w nich, często pod przymusem, dziesiątki tysięcy uciekinierów z terenów objętych walkami, w tym dzieci. Wschodnie prowincje kraju są ogarnięte wojną domową trwającą od lat 90. Ekologiczna energia? Tak, czas na zmianę na zielonego dostawcę prądu! Dzięki handlowi metalami kongijskie wojsko i partyzantki uzyskują miliony dolarów. Za nie zaś na czarnym rynku kupują broń i finansują dalszy rozlew krwi. Walki toczą się w dużej mierze o dostęp do złóż metali potrzebnych do produkcji baterii oraz innych podzespołów smartfonów. Źródła: University of Texas, Advanced Materials
Łódzkie fabryki i elektrociepłownie mogą być magiczne! Fotograf wydobywa ich niepowtarzalne piękno
Zapraszamy w podróż po klimatycznych, ale zapomnianych miejscach Łodzi. Naszym przewodnikiem po tym intrygującym świecie będzie fotograf, Paweł Augustyniak.
ZOBACZ GALERIĘ >>> XIX-wieczne niszczejące budynki przypominają o dawnej przemysłowej potędze Łodzi. Paweł Augustyniak wydobywa ich niepowtarzalne, naturalne piękno. Fotograf w rodzinnej Łodzi najchętniej uwiecznia secesyjne kamienice, pałace, klatki schodowe, miejskie scenerie, podwórka, parki, zrewitalizowane fabryki oraz nieczynne zakłady. Tym razem zaprasza nas w podróż po trzech wyjątkowych miejscach. Uniontex Fabryka narodziła się po połączeniu zakładów magnatów przemysłu bawełnianego i tekstylnego – Scheiblera i Grohmana. Obok kombinatu na 100 ha gruntu wyrosły tu familiaki zgrupowane w osiedle Księży Młyn ( unikalny w skali światowej obiekt architektoniczny!), sklepy, szpital, szkoły, elektrownia i jednostka straży pożarnej. Całości dopełniała rezydencja Herbsta, zięcia Scheiblera. Spinała ją natomiast lokalna linia kolejki. W okresie PRL przedsiębiorstwo prowadziło interesy głównie z ZSRR, najpierw jako Zakłady Przemysłu Bawełnianego im. Józefa Stalina, potem im. Obrońców Pokoju, wreszcie ZPB Uniontex, które po powrocie kapitalizmu zaczęły topnieć w oczach. Elektrownia Scheiblera Elektrownia fabryczna dawnych zakładów Karola Wilhelma Scheiblera, zbudowana została w 1910 r., według projektu Alfreda Frischa.Z początku elektrownia zasilała w prąd imperium Scheiblera, potem połączone na początku II RP zakłady Karola Scheiblera i Ludwika Grohmana, a w PRL zakłady bawełniane Uniontex. Zabytkowa elektrownia składa się z dwóch potężnych hal: maszynowni i kotłowni. Na zewnątrz wzrok przyciągają pyszne secesyjne linie na elewacjach, zaś wewnątrz maszynowni uwagę zwraca pierwszy w Łodzi wylany strop żelbetowy, który ozdobiono kasetonami. Do tego dochodzą oryginalne płytki na ścianach i podłodze, wspaniałe, typowe dla późnej secesji witraże geometryczne w potężnych oknach i dwie turbiny wytwarzające prąd. Zachowała się też okazała suwnica oraz stylowe schody z balustradą z kutego żelaza prowadzące do sterowni. Widzewska Manufaktura Historia widzewskiej manufaktury rozpoczęła się w 1878 roku, gdy łódzki fabrykant Ludwik Meyer kupił na Widzewie ziemię i tam planował realizację budowy zakładów bawełnianych. Rok później sprzedał ziemię Juliuszowi Kunitzerowi. Do spółki dołączył Juliusz Heinzel, co zaowocowało powstaniem Towarzystwa Akcyjnego Widzewskiej Manufaktury Bawełnianej "Heinzel i Kunitzer". Dla pracowników wzniesiono domy, szpital, szkołę. W roku 1905 Juliusz Kunitzer w drodze powrotnej do domu, został zastrzelony w tramwaju. Jego dyrektorskie miejsce zajął Oskar Kon. Nowy właściciel Widzewskiej Manufaktury prowadził złą politykę ekonomiczną przedsiębiorstwa, która doprowadziła do upadku zakładów i oddania go pod zarząd państwa. Źródło: www.pawelaugustyniak.pl
Ta stara fabryka wygląda jak pałac z bajki! Architekt zamienił ją w swoje mieszkanie
Ruiny podbarcelońskiej cementowni poruszyły wyobraźnię pewnego hiszpańskiego architekta, a chęć ich renowacji stała się idée fixe, która napędza artystę do działania nieprzerwanie od 1973 roku!
Kiedy hiszpański architekt, Ricardo Bofill, natknął się na starą cementownię w 1973 roku, od razu zobaczył świat nowych możliwości. Ruiny fabryki poruszyły jego wyobraźnię i stały się obiektem pożądania. Postanowił przemienić je w wyjątkowe miejsce. Była fabryka WWI-era leży na obrzeżach Barcelony. Przez długi czas, zanim Bofil nabył do niej prawa, była opustoszałą ruiną wymagającą gruntownego remontu. Po latach częściowej rekonstrukcji i ciężkiej pracy, architekt wraz z zespołem zmienili to miejsce w tętniącą życiem, fantastyczną przestrzeń z duszą. Wypełnili ją roślinnością, światłem i nowoczesnymi meblami. La fabrica, bo tak nazywa się teraz miejsce, pozostaje w remoncie do dnia dzisiejszego. Bofill porównuje cały projekt do swojego życia – eklektyzm jego wizji dotyczących przebudowy budynku ma przełożenie na zmiany, jakie zachodziły w nim samym. Piękna metamorfoza La fabrica to dowód na to, że nawet pozornie nierealne marzenia mają szansę na spełnienie. Na podstawie: boredpanda.com Autor: Bartosz Dziewanowski
Białoruś zaprasza: odwiedź fabrykę, w której produkuje się największe ciężarówki na świecie
Na Białorusi rośnie popularność turystyki przemysłowej. Teraz każdy może odwiedzić białoruską fabrykę ciężarówek Biełaz.
Odwiedź fabrykę W podstołecznym mieście Żodzino działa, otwarta dla zwiedzających, fabryka Biełaz. To tu produkowane są największe na świecie ciężarówki, mogące przewozić 450 ton ładunku. W fabryce codziennie wytwarza się około 10 pojazdów. To prawdziwe monstra! Ciężarówka Biełaz 75710, uznana za największą na świecie, spala 560 litrów paliwa na godzinę! Na zamówienie kopalni w Chile białoruscy konstruktorzy opracowali jeszcze większy model. Olbrzym będzie mógł przewozić 560 ton ładunku. Pamiętaj o formalnościach Jeśli planujemy odwiedzić Białoruś, powinniśmy pamiętać o wizie. Pobyt na terytorium kraju oraz tranzyt możliwe są tylko pod warunkiem posiadania wizy, ważnego paszportu lub każdego innego dokumentu tożsamości przeznaczonego do wyjazdów za granicę. Jednokrotna wiza kosztuje 25 euro i uprawnia do 90-dniowego pobytu na Białorusi. Czeka się na nią ok. 5 dni, w trybie ekspresowym 48 godzin (koszt wzrasta do 50 euro). By otrzymać jednokrotną wizę turystyczną wymagane jest podanie od firmy białoruskiej turystycznej lub - w przypadku wyjazdu na czas pobytu do dziesięciu dni - potwierdzenie rezerwacji hotelu na blankiecie firmowym. Dokumenty złożymy w Ambasadzie Białorusi w Warszawie (ul. Wiertnicza 58, www.poland.mfa.gov.by/pl/ ) lub w konsulatach terenowych. Białoruś zniosła obowiązek wizowy wobec obywateli 80 krajów, w tym Polski. Aby wjechać do kraju, wystarczą paszport, pieniądze w gotówce (równowartość min. 20 euro na każdy dzień) oraz obowiązujące na terenie Białorusi ubezpieczenie medyczne na sumę nie mniejszą niż 10 tys. euro." /]
Alarm smogowy w Chinach - najwyższy stopień zagrożenia. Zamknięte fabryki
Z powodu smogu w niektórych miastach na północy Chin tymczasowo zamknięto w poniedziałek fabryki. Od piątku obowiązuje tam wprowadzony po raz pierwszy w tym roku czerwony alert - najwyższy stopień zagrożenia szkodliwym dla zdrowia smogiem.
W Pekinie pracę wstrzymało ponad 700 fabryk - informują państwowe media. Policja egzekwuje ograniczenie liczby pojazdów na ulicach - prywatne samochody z parzystą końcówką numeru rejestracyjnego mogą jeździć w dni parzyste, a z nieparzystą w nieparzyste. W prowincji Hebei władze nakazały wstrzymanie produkcji w cementowniach, żeby ograniczyć zanieczyszczenie powietrza. W dziesiątkach miast na północy Chin z powodu zagrożenia smogiem pozamykano szkoły. Szpitale przygotowują się na wzmożoną liczbę zachorowań spowodowanych smogiem. Już w niedzielę portale internetowe informowały, że w Pekinie gwałtownie rośnie liczba przyjmowanych do szpitali dzieci mających trudności z oddychaniem. Najwyższy stopień smogowego alertu obowiązuje do środy. Po trzech dekadach dynamicznego rozwoju gospodarczego chińskie miasta należą do najbardziej zanieczyszczonych na świecie. Zaostrzono co prawda normy emisji spalin, inwestuje się w odnawialne źródła energii, ale 60 proc. wytwarzanej w kraju energii wciąż pochodzi z węgla. Smog bywa w Pekinie tak gęsty, że nie widać nawet budynków w najbliższej okolicy. Wychodząc na ulice, mieszkańcy nakładają na twarze rozmaite maski.
29 lipca 1423 r. otrzymała prawa miejskie, nadane jej przez króla Władysława Jagiełłę.
20 września 1820 r. namiestnik Królestwa Polskiego wydał dekret, powołujący Łódź do grona miast przemysłowych. W 1821 r. założono osadę sukienniczą Nowe Miasto, a w 1824 r. osadę tkacką Łódka. 30 lipca 1865 r. Łódź otrzymała zgodę na budowę linii kolejowej do Koluszek, którą otwarto 19 września 1865 r. 6 października 1888 r. w budynku należącym do hotelu „Victoria”, przy ul. Piotrowskiej 67, otwarto pierwszą stałą scenę teatralną w Łodzi. Dziś w tym miejscu znajduje się kino „Polonia”. 24 grudnia 1898 r. na łódzkie ulice wyjechał pierwszy w Królestwie Polskim tramwaj elektryczny. 3 listopada 1899 r. zamieszkał w Łodzi przy ul. Wschodniej 19 Józef Piłsudski z żoną. Wydawał tu konspiracyjne pismo PPS „Robotnik”. W nocy 22 lutego 1900 r. został aresztowany przez carską policję i czasowo osadzony w więzieniu przy ul. Gdańskiej 13. W grudniu 1938 r. dawne mieszkanie marszałka zamieniono na muzeum. 20 sierpnia 1903 r. powstało pierwsze w kraju stowarzyszenie działające na rzecz teatru -Polskie Towarzystwo Teatralne w Łodzi. 17 maja 1905 r. został otwarty najstarszy w kraju szpital dla dzieci im. Anny Marii (na pamiątkę zmarłej wnuczki największego przemysłowca Łodzi, Karola W. Scheiblera). W 1951 r. szpital otrzymał imię Janusza Korczaka. Od 1908 r. działa w Łodzi, przy al. Kościuszki 14, największy w Polsce bank, którego sala operacyjna liczy 1100m2. Miłośnicy zabytków odnajdą w nim sporo urokliwych motywów secesyjnych, a także nowych stylizowanych witraży i mebli. W 1919 r. powstało województwo łódzkie, a pierwszym wojewodą został inż. Antoni Kamieński. Łódź była pierwszym miastem w kraju, które wprowadziło i zrealizowało powszechne, obowiązkowe nauczanie. 26 maja 1936 r. powstało Koło Przyjaciół Łodzi, które reaktywowano 27 listopada 1959 r. pod nazwą Towarzystwo Przyjaciół Łodzi. W Łodzi można odszukać około 160 willi i pałaców pofabrykanckich. W największym z nich, zbudowanym przez Izraela Kalmanowicza Poznańskiego, mieści się Muzeum Historii Miasta Łodzi. 18 października 1948 r. odbyła się inauguracja roku akademickiego w Wyższej Szkole Filmowej. Dziś jest ona najbardziej znana wśród wszystkich łódzkich uczelni. W Łodzi istnieje jedyne w Polsce Centralne Muzeum Włókiennictwa. Zajmuje ono starą klasycystyczną fabrykę Ludwika Geyera, wybudowaną w latach 1835-1837. W Łodzi znajduje się ponad 30 parków, największy w kraju ogród botaniczny oraz Las Łagiewnicki (największy w Polsce las miejski). Na jego 1200 hektarowym terenie znajdują się szlaki turystyczne, rezerwaty przyrody, barokowy zespół klasztorny, klub jeździecki, kąpielisko, hotele i szpital. Tekst: Agnieszka Budo