Kacper Tekieli nie żyje. Polski alpinista zginął w Szwajcarii
Kacper Tekieli nie żyje. Jak podają media, ceniony polski wspinacz i alpinista, a prywatnie mąż Justyny Kowalczyk, zginął w szwajcarskich górach. Miał 38 lat.
W tym artykule: Kacper Tekieli nie żyje Kim był Kacper Tekieli? Kacper Tekieli nie żyje Kacper Tekieli nie żyje. Jak informują media, mężczyzna zginął podczas wspinaczki w Szwajcarii. Miał zaledwie 38 lat. – Kacper realizował ambitny projekt zdobycia wszystkich 82 czterotysięczników. Niestety wczoraj, 17 maja, spadł podczas zejścia wraz z lawiną (deską śnieżną) na północną stronę góry – podaje portal wspinanie.pl. Kacper Tekieli był magistrem filozofii, który swoje życie poświęcił wspinaczce. Medialne zainteresowanie alpinistą wybuchło po tym, jak związał się z Justyną Kowalczyk, utytułowaną polską biegaczką narciarską i dwukrotną mistrzynią olimpijską. Para pobrała się w 2020, a rok później powitała na świecie swoje pierwsze wspólne dziecko, syna Hugo. Nie żyje Mirosław Hermaszewski, pierwszy i jedyny Polak w kosmosie Rok temu w wieku 81 lat zmarł Mirosław Hermaszewski. Czyli pierwszy i jak na razie jedyny w historii Polak, który odbył lot w kosmos. Były prezes Polskiego Towarzystwa Astronautycznego odszed.. Kim był Kacper Tekieli? Kacper Tekieli urodził się w 1984 roku w Gdańsku. Po studiach zainteresował się wspinaczką sportową i szybko znalazł w niej swoją niszę – alpinista specjalizował się się w zdobywaniu szczytów „na czas”. Przeszedł trasy m.in. w Alpach, Kolorado, Nevadzie i na Alasce, a także najszybciej przebył diretissimę (drogę wspinaczkową poprowadzoną możliwie blisko linii spadku wierzchołka) północnej ściany Mięguszowieckiego Szczytu Wielkiego. Swoją relację z górami Tekieli pielęgnował na Alasce, a następnie w Tatrach, gdzie znalazł pracę w schronisku. Wspinaczka angażowała go jednak coraz bardziej, aż w końcu na zaproszenie Artura Hajzera, twórcy programu „Polski Himalaizm Zimowy” udał się w Himalaje, co było jednym z milowych kroków w karierze Tekielego. W 2010 roku wziął udział w VI International Elbrus Race, podczas którego zdobył najwyższy szczyt Kaukazu w niecałe 5 godzin. Jednym z jego większych osiągnięć było również zdobycie szóstego pod względem wysokości szczytu alpejskiego Matterhorn w czasie 17 godzin i 30 minut. Pokonał również drogę Laupera na Eiger (szczyt w Alpach Berneńskich) w niecałe 10 godzin. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że wspinacz przebył ten szlak całkowicie solo. Trzy lata temu Tekieli brał także udział w międzynarodowej wyprawie, która miała za cel wyznaczenie nowej drogi na Broad Peak. Przy próbie wykonania misji ucierpiał wówczas Stando Vrba, a do pomocy szybko włączyli się Polacy przebywający wtedy na K2, m.in. Janusz Gołąb i Andrzej Bargiel. Pytany o cel wspinania, Kacper Tekieli odpowiadał, że jest nim samo przebywanie w górach. – W górach wszystkie rzeczy dzieją się naprawdę. Nie ma konwenansów, udawania, to pierwotny świat. Nie ma miejsca na błędy, trzeba dążyć do perfekcji w tym, co się robi. Naprawdę jest zimno, naprawdę człowiek się boi, naprawdę słońce świeci w oczy do granic bezpieczeństwa. Prawdziwa jest też przyjaźń i śmierć. Wszystko jest namacalne i bardzo blisko. Wydaje mi się, że każdy człowiek ma taką tęsknotę za prawdziwymi wartościami – powiedział w jednym z wywiadów.
Nie żyje Anna Czerwińska. Wybitna polska himalaistka miała 74 lata
Anna Czerwińska zapisała się w historii polskiego himalaizmu ogromną determinacją. Swoim życiem udowodniła, że wspinająca się kobieta ma na swojej drodze do pokonania nie tylko szczyty najwyższych gór świata, ale również stereotypy o męskiej dominacji w tym sporcie.
W tym artykule: Anna Czerwińska – pierwsza Polka na szczycie Największe dokonania Anny Czerwińskiej Zdobycie Korony Ziemi Książki Anny Czerwińskiej Anna Czerwińska przyszła na świat 10 lipca 1949 roku w Warszawie. W 1976 roku uzyskała doktorat z nauk farmaceutycznych. Porzuciła jednak wyuczony zawód i poświęciła się rozwijaniu pasji wspinaczkowej. Jest pierwszą Polką, która wspięła się na najwyższe szczyty siedmiu kontynentów – Koronę Ziemi. Zdobyła osiem z czternastu ośmiotysięczników świata. Od 1969 roku Anna Czerwińska wspina się w górach. Jako jedyna wówczas kobieta ukończyła kurs jaskiniowy. Mając 16 lat prowadziła górski dzienniczek, w którym zanotowała: „Znajomość gór polega na umiejętności odwrotu". Zaczynała od taternictwa. Kolejne wyzwania postawiła sobie w Alpach, Himalajach i Karakorum. Od 1990 roku realizowała program Korona Ziemi, który ukończyła sukcesem 10 lat później. W wieku 51 lat jako druga Polka stanęła na Mount Everest w 2000 roku. Była wówczas najstarszą kobietą, która zdobyła najwyższy szczyt świata. Miała w sobie chęć osiągnięcia obranych celów. Ponadto posiadała upór w dążeniu do nich. Anna Czerwińska – pierwsza Polka na szczycie Nie mogła się pogodzić z faktem, że kobiety w tamtych czasach były traktowane gorzej, uznawane za słabsze i marginalizowane. Nie wszędzie były wpuszczane. Anna Czerwińska wierzyła we własne siły i możliwości. Podjęła walkę o możliwość zdobywania wyższych gór. Uważała, że wspina się nie gorzej od mężczyzn. Anna Czerwińska wchodziła w góry głównie w zespołach tworzonych przez kobiety. Tworzyła zgrany duet z Krystyną Palmowską. Razem uczestniczyły w wielu wyprawach: w Tatrach, Alpach, Dolomitach oraz w Himalajach. Współpraca pozwoliła Annie rozwinąć się jako taterniczka i alpinistka. Podkreślała, że w górach dobry partner jest ważniejszy niż idealnie dobrany sprzęt. Wspinała się również z Wandą Rutkiewicz, choć himalaistki nie zawsze się ze sobą zgadzały. Po śmieci ojca Anna zawarła z matką umowę, że nie nigdy nie będzie ryzykować życiem. To dlatego zdarzały jej się nieukończone wyprawy. Czasami dla bezpieczeństwa wolała się wycofać, niż ryzykować życiem. Mimo to przeżyła wiele wypadków: trzy wstrząsy mózgu, dwie kontuzje kolana, a także złamany kręgosłup. Ciężko pracowała przy rehabilitacji, aby wyjść z tych obrażeń i móc nadal się wspinać. Cały czas ma świadomość że wyprawy w góry niosą ze sobą spore ryzyko, a każdy kto podejmuje decyzję o wspinaczce, musi liczyć się z niebezpieczeństwem, a nawet śmiercią. Decyzją prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego odznaczono ją w 2004 roku Srebrnym Krzyżem Zasługi. Otrzymała go za zasługi dla polskiego taternictwa i alpinizmu, a także za popularyzowanie sportu wspinaczkowego. W 2019 roku otrzymała Medal Kalos Kagathos za wybitne osiągnięcia sportowe. Była członkinią honorową Polskiego Związku Alpinizmu. Życie ma dla mnie ogromną wartość. Wywiad z Anną Czerwińską „O śmierć wcale się nie proszę. Życie ma dla mnie olbrzymią wartość. Jak trzeba, to walczę o nie jak zwierzę". Opowiadała w 2010 roku wybitna polska himalaistka w wywiadzie z „Nation... Wybitną Polską himalaistkę wspomina fotograf Marek Arcimowicz, wieloletni współpracownik „National Geographic Polska" i przyjaciel Anny Czerwińskiej. – Anna była częstym gościem w naszym domu i w schronisku górskim Samotnia, w Karkonoszach. W Himalajach wspinałem się z nią tylko na jednej wyprawie, 21 lat temu, na Ama Dablam w Nepalu. Na zawsze zapamiętam sytuację, kiedy podczas dość dramatycznego zdobywania niewysokiej, ale wymagającej góry, wpakowała się w kłopoty. Kierownik wyprawy, Ryszard Pawłowski wysłał mnie do góry z odsieczą, bo byłem akurat w jednym z górnych obozów. Przygotowałem ciepłą herbatę w termosie, wziąłem jakieś dodatkowe jedzenie, apteczkę i wyszedłem w górę sporo przed świtem. Byliśmy na progu himalajskiej zimy, w listopadzie. Czekałem na nią wiele godzin na małej półce skalnej, w miejscu, którego w zejściu nie mogła ominąć. To ważne, bo nie mieliśmy kontaktu radiowego, a telefony GSM wtedy nie działały w Himalajach. Nie wiedzieliśmy, czy nie będzie potrzebna dodatkowa pomoc. Kiedy w końcu zmęczona, schodząca Anna pojawiła się na linach poręczowych, zatrzymałem ją, podałem zgrabiałymi z zimna rękami kubek herbaty. Zacząłem wyciągać aparat aparat i powiedziałem trzęsąc się z zimna: – Poproszę o uśmiech dla reportera National Geographic! – Spadaj, Wujek! – odpowiedziała sucho i ruszyła w dół po linach. Była super skoncentrowana na bezpiecznym powrocie do bazy. Później wiele razy żartowaliśmy wspominając ten moment i to spotkanie. Często dzwoniąc do niej albo odbierając telefon mówiłem „Halo, tu spadamwujek". Anna Czerwińska zmarła dziś w nocy, w warszawskim szpitalu w wieku 74 lat. Największe dokonania Anny Czerwińskiej W Tatrach wspinała się wraz z Krystyną Palmowską najkrótszymi trasami na wierzchołki tzw. direttissima północno-wschodniej ściany Kazalnicy Mięguszowieckiej oraz północno-wschodniej ściany Małego Młynarza. W 1991 roku samotnie przeszła Grań główną Tatr. To trasa o długości 75 kilometrów. W 1977 roku wzięła udział w wyprawie w Alpy. Wraz z Krystyną Palmowską wspięła się na północną ścianę Matterhornu. To szczyt w Aplach Pienińskich o wysokości 4478 m n.p.m. Rok później do duetu dołączyły Irena Kęsa i Wanda Rutkiewicz, które dokonały pierwszego kobiecego zimowego przejścia po północnej ścianie Matterhornu. W 1979 roku w Himalajach i Karakorum dokonała pierwszego kobiecego wejścia nową drogą na Rakaposhi, czyli szczyt w Pakistanie o wysokości 7788 m n.p.m. Było to drugie w historii wejście na tę górę. W polskiej wyprawie uczestniczyli także mężczyźni: Tadeusz Piotrowski, Andrzej Bieluń, Jacek Gronczewski oraz Jerzy Tillak. Latem 1983 roku w dwuosobowym zespole z Krystyną Palmowską wspięły się na Broad Peak. Anna Czerwińska osiągnęła Rocky Summit czyli przedwierzchołek mierzący 8028 m n.p.m. Jej partnerka zdobyła wierzchołek góry. 15 lipca 1985 roku drużyna w składzie Czerwińska, Rutkiewicz i Palmowska zdobyła szczyt Nanga Parbat mierzący 8126 m n.p.m. Jest to 9. co do wysokości szczyt świata, zdobyty po raz pierwszy przez zespół kobiet. W 1986 roku dotarła do 8200 m n.p.m. na K2. Przeszła nową drogą do Magic Line. Była to trudna wspinaczka. Anna uznała ją za najtrudniejszą drogę w górach wysokich. Do szczytu nie udało się dojść zespołowi, gdyż podczas ataku szczytowego nastąpiło pogorszenie pogody. Z trudem udało im się zejść i ocalić życie. Zdobycie K2 jest jej niespełnionym marzeniem. 21 maja 2000 roku wspięła się na szczyt Mount Everest – 8848 m n.p.m. Ustanowiła rekord i była drugą Polką (po Wandzie Rutkiewicz), która na niego weszła. Dokonała tego jako pięćdziesięciolatka, która chciała udowodnić że marzenia nie mają kresu. Zawsze można je spełniać. Powtarzała: „Człowiek powinien tak wybierać pasję życia, żeby była jego jedyną pasją. Konsekwentnie i bez rozdrabniania się”. Jesienią 2000 roku weszła na środkowy wierzchołek Shisha Pangma Middle w Chinach o wysokości 8013 m n.p.m. W 2001 roku ustanowiła pierwsze kobiece wejście na Lhotse –8501 m n.p.m., czyli czwarty co do wysokości szczyt świata. Następnie w tym samym roku weszła na Cho Oyu – himalajski ośmiotysięcznik. Rok 2003 to wspięcie się na Gaszerbrum II w Karakorum czyli szczyt mierzący 8034 m n.p.m. W 2006 roku dokonała pierwszego kobiecego wejścia na Makalu o wysokości 8485 m n.p.m. Było to nie do końca rozsądne wspinanie i jej trzecie podejście pełne determinacji, że tym razem się uda. 10 godzin spędziła na lodowej półce bez żadnej osłony, namiotu, karimaty. Była bardzo blisko szczytu, który pragnęła zdobyć. Ceniła sobie tę wyprawę najbardziej. Korzystała z pomocy Włochów, którzy spinali się przed nią. Podczas zejścia pojawiły się przykurcze palców, straciła w nich czucie. Przyszły także halucynacje, będące wynikiem odwodnienia. Zdobycie Korony Ziemi Większość kosztów wypraw pokrywała sama. Pomogła jej w tym firma, którą otworzyła Anna Czerwińska. Korona Ziemi była bardzo oszczędnie finansowana, a kosztowała ją około 120 tysięcy dolarów. W ramach projektu zdobywania Korony Ziemi weszła na: Mont Blanc, Aconcagua, Kilimandżaro, Denali (McKinley), Elbrus, Górę Kościuszki, Masyw Vinsona, Jaya i Mont Everest. Jest pierwszą Polką która tego dokonała. Książki Anny Czerwińskiej Alpinistka była autorką branżowych artykułów o wspinaczce np. w „Taterniku". W 1989 roku wydano jej książkę „Broad Peak '83 tylko dwie”. Opowiada o wspinaczce autorki na Broad Peak wraz z jej wieloletnią towarzyszką Krystyną Palmowską. Wydała także książki z tematyki górskiej. Stworzyła znany cykl pięciu wydawnictw z serii GórFanka: „GórFanka. Moje ABC w skale i lodzie”, „GórFanka. Na szczytach Himalajów”, „GórFanka. W Karakorum 1979 – 1986”, „GórFanka powraca w Karakorum” i „GórFanka na himalajskiej ścieżce”. Jest to barwna opowieść na temat kariery Anny Czerwińskiej i jej górskich przeżyć na przestrzeni trzydziestu lat wspinaczki. To także ukazanie zmian i rozwoju tej dyscypliny sportu. Współautorka książek z cyklu „Za horyzontem" wydanych przez „National Geographic Polska”. „Wyprawy na koniec świata” i „Między niebem a piekłem” to zbiór wspomnień podróżniczych, odkryć oraz relacje z niezwykłych wypraw. Barwne opowieści uzupełnione są o fotografie. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Andrzej Bargiel wyruszył do Karakorum. Chce zjechać na nartach z dwóch sześciotysięczników
Karakoram Ski Expedition to najnowsze przedsięwzięcie Andrzeja Bargiela. W czasie wyprawy Bargiel chce wspiąć się na niezdobyty jak dotąd szczyt Yawash Sar II (6178 m), po czym zjechać z niego na nartach. Następnie planuje powtórzyć wyczyn na szczycie Laila Peak, mierzącym 6096 m.
Andrzej Bargiel zasłynął tym, że jako pierwszy na świecie zjechał na nartach z K2 (8611 m) w Karakorum. 19 kwietnia wyruszył na kolejną ekstremalną narciarską wyprawę. W poniedziałek rano wyleciał do Islamabadu, jednak droga do stóp wybranych gór jest daleka. Po lądowaniu w Islamabadzie ekipę Bargiela czeka jeszcze jeden lot, później droga samochodami, a na koniec trzydniowy trekking. W przedsięwzięciu Bargielowi towarzyszyć będą: wspinacz i narciarz freerajdowiec - Jędrzej Baranowski, reżyser i filmowiec wysokogórski, a także zdobywca pięciu ośmiotysięczników Dariusz Załuski, młody filmowiec specjalizujący się w sportach ekstremalnych Kuba Gzela oraz nagradzany fotograf - Bartek Pawlikowski. Cała wyprawa ma potrwać miesiąc. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, 27 kwietnia mężczyźni powinni założyć bazę pod Yawash Sar II, a 2 maja przeprowadzić atak szczytowy. Atak szczytowy i zjazd z Laila Peak zaplanowano z kolei na 14 maja. A już pięć dni później cała ekipa mogłaby wrócić do Polski. – Na tych szczytach nie ma komercyjnych wypraw. Możemy znaleźć tam spokój i swobodę. O Laila Peak marzyłem już od dawna. Poza tym na wejście na sześciotysięczniki w Pakistanie nie jest potrzebne zezwolenie. Także logistyka wypraw jest łatwiejsza niż na ośmiotysięcznikach, co ma znaczenie szczególne w dobie pandemii - mówił Bargiel przed wyprawą. Andrzej Bargiel: „Nie można nikomu zabronić spełniania marzeń” [WYWIAD] O zmianach klimatycznych, zimowym K2 i niewiadomych w związku z koronawirusem – m.in. o tym udało nam się porozmawiać z Andrzejem Bargielem. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/b9ce5cd29332df0548594cc627dd83e39ba21d51-2f2f139.jpeg" width="938" height="630" alt="Andrzej Bargiel zbiera fundusze na kolejną wyprawę. Wypuścił właśnie limitowaną kolekcję ręcznie wykonanych drewnianych nart" title="Andrzej Bargiel zbiera fundusze na kolejną wyprawę. Wypuścił właśnie limitowaną kolekcję ręcznie wykonanych drewnianych nart" /> Nieco szczegółów na temat wyprawy Andrzej Bargiel zdradził w trakcie konferencji online zorganizowanej na dzień przed wylotem. Przyznał, że do zdobycia dziewiczego szczytu Yawash Sar II zainspirował go Janusz Majer, były szef projektu Polski Himalaizm Zimowy, który w latach 70. i 80. ubiegłego stulecia należał do czołówki polskich wspinaczy. Choć Yawash Sar pozostaje niezdobyty, Bargiel zdecydował najpierw zaatakować ten szczyt ze względu na możliwość lepszej aklimatyzacji. – W drodze na Yawash Sar II przechodzimy przez przełęcz, która leży na wysokości ok. 5000 m, co daje nam zdobycie lepszej, spokojniejszej aklimatyzacji. Trekking do bazy pod ten szczyt trwa trzy, cztery dni, a pod Laila Peak doszlibyśmy bardzo szybko, co byłoby niekorzystne z punktu widzenia aklimatyzacji – wyjaśnił narciarz. – Wydaje mi się, że te szczyty są podobne, trudność będzie porównywalna zarówno wspinaczkowa, jak i narciarska. Będzie nam towarzyszył duch eksploracji, czyli to, co cenię w górach. Wybór na pierwszy ze szczytów padł po rozmowach z Januszem Majerem, osobą, która ma olbrzymią, bezcenną wiedzę topograficzną i górską. Super, że można takie góry nadal znaleźć. Laila Peak to widowiskowy i strzelisty szczyt – dodał Bargiel. Co ciekawe Andrzej Bargiel wraca w wysokie góry po długiej przerwie, spowodowanej m.in. pandemią koronawirusa. – Wracamy do działalności górskiej po długiej przerwie, więc jest ekscytacja. Dla mnie dodatkowa, bo po raz pierwszy będę mógł działać w zespole. To podnosi bezpieczeństwo i usprawnia nasze poruszanie się w terenie wspinaczkowym. Poza tym Jędrek Baranowski to jeden z najlepszych pozatrasowych narciarzy w Polsce – przyznał Bargiel. Dodał, że samo pakowanie niezbędnego do wyprawy sprzętu trwało tydzień. W bagażu wspinaczy znajdują się kombinezony, sprzęt wspinaczkowy oraz namioty do zakładania obozów, „gdyby była taka konieczność”. Ujawnił też, że narty, które zabiera tym razem do Karakorum, będą dłuższe, szersze i cięższe niż te, na których zjeżdżał z K2. – Na ośmiotysięczniki trudno taki sprzęt wnieść – wyjaśnia. Bargiel od siedmiu lat realizuje autorski projekt "Sunt Leones", którego celem jest zdobywanie wysokich szczytów w szybkim tempie i – na ile to możliwe – bez zakładania obozów, a następnie zjazd w dół na nartach. W ten sposób zdobył już nie tylko K2, ale też Sziszapangmę (8013 m), Manaslu (8156 m) i Broad Peak (8051 m). W październiku 2019 r. podjął próbę wejścia i zjazdu z Everestu (8848 m). Niestety ekspedycja została przerwana ze względu na warunki pogodowe i zagrożenie stworzone przez wiszący serak (pęknięta część lodowca). Szczyt Yawash Sar II w 2018 r. próbowała zdobyć polska ekspedycja. W ten sposób chciano uczcić stulecie odzyskania niepodległości. Wytyczono drogę nazwaną Drogą Niepodległości, ale w związku z poważnym zagrożeniem lawinowym wyprawa została przerwana. Laila Peak został zdobyty po raz pierwszy w 1987 r. przez Włochów. W 2018 roku Francuzi dokonali też pierwszego zjazdu na nartach z tego szczytu. W marcu w stylu alpejskim próbowali zdobyć szczyt Polacy: Janusz Gołąb, Marco Schwidergall i Bartek Ziemski, ale zagrożenie lawinowe uniemożliwiło realizację planu. Andrzej Bargiel: Mistrz świata z dwóją z wf-u Narciarz, himalaista, indywidualista. Andrzej Bargiel od lat zdumiewa świat, wspinając się na najwyższe góry świata w rekordowym tempie i pokazując, że można z nich zjechać na nartach i t...
Zimowy Expander pokonany w niespełna 44 godziny. „To święty Graal tatrzańskiej wspinaczki”
Trzech doświadczonych wspinaczy i taterników – Maciej Ciesielski, Kacper Tekieli i Piotr Sułowski – dokonało niemożliwego. W ciągu 43 godzin i 50 minut, bez wsparcia i biwaków, zakończyli wspinaczkę na tatrzańską łańcuchówkę zwaną Expanderem.
W tym artykule: Expander i Sprężyna - co to jest? Trzech wspinaczy dokonało wejścia w dniach 2-4 marca. Kacper Tekieli na swoim oficjalnym profilu na Facebooku poinformował, że wspinaczka odbyła się bez zakładania depozytów, biwaków i bez wsparcia. Portal wspinanie.pl podaje, że pozwolili sobie na krótki odpoczynek jedynie w rejonie odbicia szlaku na Wrota Chałubińskiego, a po zejściu w Dolinie Pięciu Stawów Polskich i na Kościelcu. „Mało przyjemności, dużo satysfakcji” - tak wyprawę skomentował Piotr Sułowski. Pod postami posypały się komentarze z gratulacjami i wyrazami uznania. "To jak święty Graal tatrzańskiego wspinania. Brawo i gratulacje" - napisał Czesław Szura, który w 2003 roku przeszedł ekspandera solo. Expander i Sprężyna - co to jest? Tatrzański Expander to łańcuchówka (przejście jednym ciągiem kilku dróg taterniczych, często o dużych trudnościach) składająca się z czterech tzw. Sprężyn, biegnących na czterech różnych tatrzańskich ścianach. Sprężyny swoją nazwę wzięły od taternika Macieja Gryczyńskiego, zwanego w środowisku właśnie Sprężyną, który owe drogi wytyczył. Z kolei połączenie czterech Sprężyn w Expandera to pomysł Krzysztofa Pankiewicza, który jako pierwszy zrealizował takie wejście we wrześniu 1989, wraz z Piotrem Panufnikiem – podaje wspinanie.pl. Wspinaczka zajęła im 17 godzin. Jako pierwsi powtórzyli je Krzysztof Belczyński i Marcin Tomaszewski, ale dopiero w 1996 roku, w czasie 23 godzin. Na Ekspandera składają się: Sprężyna VI (Mały Młynarz, 16 wyciągów), Sprężyna VI/VI+ (Kocioł Kazalnicy, 8 wyciągów), Sprężyna VII- (Mnich, 5 wyciągów), Sprężyna VI+ (Kościelec, 4 wyciągi). Kacper Tekieli zaliczył Expandera także w lipcu 2019 roku. Razem z nim wspinał się wówczas Łukasz Mirowski. Taternicy uzyskali rekordowy czas, pokonując drogę w 15 godzin i 52 minuty. Większość wyciągów pokonali z lotną asekuracją.
Paweł Młodkowski – latający fotograf. „Opowiadam, jak to jest patrzeć na ziemię oczami ptaka” [FOTOGRAF MIESIĄCA]
Dzięki jego fotografiom możemy odkryć otaczający nas świat na nowo. Paweł Młodkowski jest bowiem niezwykłym fotografem krajobrazowym – jego ujęcia powstają w trakcie lotów paralotniowych. Poznajcie kolejnego bohatera cyklu Fotograf Miesiąca National Geographic Polska.
Paweł Młodkowski urodził się w 1975 roku. Jak sam przyznaje – aparat fotograficzny towarzyszył mu praktycznie od dnia narodzin. – Moi rodzice w ramach prezentu ślubnego nabyli lustrzankę Praktica Super TL, która służyła im do dokumentowania życia rodzinnego. Dosyć wcześnie zadałem sobie pytanie: jak to jest, że "pstrykam" i po kilku tygodniach otrzymuję odbitkę? Otwierałem aparat, zdarzyło mi się kilkukrotnie wyciągnąć z kasetki błonę fotograficzną, żeby przekonać się, że nic tam nie ma – wspomina fotograf. – Jednak moją główną pasją były sztuki walki. Ćwiczyłem karate Kyokushin. Po fatalnym wypadku na nartach musiałem zająć się czymś innym. Mama podsunęła mi książkę o fotografowaniu. Miałem 11 lat – mówi. Tak właśnie zaczęła się jego przygoda z fotografowaniem. W pewnym momencie do tej pasji dołączyła kolejna – miłość do latania. Młodkowski postanowił je połączyć, aby podzielić się z bliskimi tym, czego doświadczał szybując w przestworzach. – Kurs paralotniowy ukończyłem jako student. Zakochałem się w lataniu. Aparat fotograficzny wydał mi się najlepszym narzędziem do opowiedzenia, jak to jest patrzeć na ziemię oczami ptaka. Dosyć szybko minęła mi fascynacja typowymi lotniczymi krajobrazami. Poczułem potrzebę pokazania czegoś mniej oczywistego. Zacząłem pracować nad abstrakcyjnymi ujęciami ziemi. Tak powstał, a właściwie powstaje od 16 lat, cykl "Pola z duszą" – opisuje fotograf. View Ediplayer on the source website Autorski projekt „Pola z duszą” Młodkowski zaczął realizować w 2005 roku, a przyświecały mu słowa Roberta Bressona: „Fotografując staraj się pokazać to, czego bez ciebie, nikt by nie zobaczył”. W ramach tego cyklu Paweł Młodkowski fotografuje z lotu ptaka te fragmenty krajobrazu, które wyróżnia szczególna estetyka, harmonia lub ciekawa gra skojarzeń. „Polska jest w 60% pokryta gruntami rolnymi. Okazuje się, że pola i łąki widziane z perspektywy ptaka potrafią zaskoczyć różnorodnością barw, faktur i kształtów. Kolor, kształt, faktura przeważnie tworzą obrazy zupełnie abstrakcyjne. Czasami jednak, są zaskakująco podobne do czegoś lub kogoś, wywołują grę skojarzeń” - tak fotograf opisuje ten projekt na swojej stronie internetowej. Ale to nie jedyny projekt, nad którym pracuje Młodkowski. Wśród jego prac znajdziemy też te należące do projektów zatytułowanych „Estetyka destrukcji”, „Subtelności” czy „Dachy”. Na jego fotografiach pozornie znane krajobrazy przeobrażają się w dzieła sztuki nowoczesnej. W lutym tego roku premierę ma też książka fotograficzna autorstwa Pawła - „Woda”. – To autorska, fotograficzna opowieść latającego człowieka o wodzie i zachwycie nad pięknem naszej planety. Zaczyna się nad morzem, kończy… zimą. Woda z mojego świata nie udziela odpowiedzi. Chciałbym aby skłoniła Państwa do refleksji, zatrzymała na moment i dała odrobinę radości – pisze autor i fotograf. Paweł Młodkowski jest fotografem polskiej edycji National Geographic, a także laureatem wielu prestiżowych nagród. Jego prace były nagradzane i wyróżniane między innymi w konkursach: National Geographic, Sony World Photography Awards, International Photography Awards, Pilsner Urquell International Photography Awards, Pix de la Photographie, Moscow International Photography Awards. Paweł Młodkowski - fotograf miesiąca National Geographic Polska. / Fot.: Małgorzata Telega Więcej: https://www.instagram.com/pawel_mlodkowski/ http://pawelmlodkowski.pl https://www.facebook.com/locolot
Fotograf National Geographic o najważniejszych ujęciach w karierze. TOP 5 Marcina Dobasa [FOTOGRAF MIESIĄCA]
Marcin Dobas, fotograf przyrodniczy i podróżniczy, od kilkunastu lat związany jest z Polską i Amerykańską edycją National Geographic. Specjalnie dla naszych czytelników podjął się arcytrudnego zadania i wybrał pięć zdjęć, które z różnych względów są dla niego najważniejsze. Zobaczcie te wyjątkowe ujęcia i dowiedzcie się, czemu akurat one trafiły do TOP 5.
Bardzo lubię tę fotografię z kilku powodów. Po pierwsze bardziej przypomina grafikę niż zdjęcie, po drugie od opublikowania tej fotografii wiele się zmieniło w mojej karierze fotograficznej. W latach 80. XX w. na jednego mieszkańca Nowej Zelandii przypadało 20 owiec. Dziś jest to już tylko 10 sztuk. Ale i tak na dwóch największych wyspach żyje ponad 42 mln owiec. To dość imponujący wynik. Zdjęcie udało mi się wykonać w zasadzie tylko dlatego, że miałem pod ręką przygotowany aparat. Gdy jechałem samochodem, kątem oka zobaczyłem w lusterku chmurę kurzu. Okazało się, że to wielkie stado owiec gnane przez owczarka. Depnąłem po hamulcach, wyskoczyłem z samochodu i zrobiłem serię zdjęć. Gdy owce mnie zauważyły od razu zmieniły kierunek. Ta fotografia zdobyła nagrody w Wielkim Konkursie Fotograficznym i w Grand Press Photo, co otworzyło mi wiele drzwi. Czytaj też: "Staram się, aby moje zdjęcia nie były tylko ładnym obrazkiem". Marcin Dobas o dzikiej przyrodzie, fotografowaniu i pandemii [WYWIAD] Głuptaki potrafią nurkować do wody z wysokości 30 merów osiągając prędkość 100 km/h, gdy uderzają w taflę wody. Dzięki temu są w stanie łapać ryby na dużo większej głębokości niż większość ptaków. Marzyło mi się sfotografowanie czegoś takiego pod wodą i do tego tematu przymierzałem się przez kilka lat. Próbowałem w różnych miejscach, w zasadzie z zerowym powodzeniem. Albo ptaki były zbyt daleko, aby wykonać zdjęcie, albo przejrzystość wody nie pozwalała na wykonanie dobrej fotografii, albo warunki na morzu były takie, że nie można było nawet pomarzyć o dopłynięciu w rejon skalistego klifu. W tym roku wreszcie udało mi się zrealizować plan. Gdy zanurzyłem się pod wodą moim oczom ukazał się zupełnie inny obraz niż ten, który od zawsze kojarzył mi się z polującymi głuptakami. Przestałem widzieć rozpędzone ptaki i słyszeć charakterystyczny jazgot i okazało się, że ptaki wbijają się w wodę ciągnąc za sobą bąble. Ich pióra oblepione są połyskującym powietrzem a pod wodą do przemieszczania używają zgiętych skrzydeł, którymi machają tak jakby latały. Pod wodą skorzystałem z dwóch podwodnych lamp błyskowych, szerokokątnego obiektywu i zastosowałem krótki czas ekspozycji. Najtrudniejsze było uchwycenie tych szybkich torped i wykonanie zdjęcia z niewielkiej odległości. Zobacz też: "Chcę pokazać, jak wrażliwa i piękna jest nasza Ziemia". Marcin Dobas o prawdziwej wartości fotografii przyrodniczej [WIDEO] Ryś jest jednym z najwspanialszych polskich drapieżników. To tajemnicze zwierzę, zazwyczaj nie wchodzi człowiekowi w paradę i jest bardzo skryte. W Polsce szacuje się, że jest około 200 osobników w dwóch populacjach - bałtyckiej i karpackiej. W ciągu dwóch tygodni, które spędziłem "polując" na te zwierzęta, udało mi się spotkać dzikiego rysia dwa razy. Pierwsze spotkanie było z dużej odległości i korzystałem z długoogniskowego obiektywu, drugie podczas nocy było bardzo bliskie. Udało mi się wykonać kilka zdjęć wykorzystując zdalnie wyzwalaną lampę. Gdy zapadł zmrok a ja zbierałem swój fotograficzny sprzęt, zobaczyłem w świetle czołówki parę oczu wpatrującą się we mnie. Za każdym razem, gdy ryś widział, że na niego patrzę - znikał, aby po chwili pojawić się za moimi plecami. Był szalenie ciekawski, stawał na dwóch łapach aby obwąchać statyw, lub podgryzał mój plecak fotograficzny pozostawiony bez opieki. Ten osobnik pochodzi z programu reintrodukcji rysia „Born to be free” prowadzonego przez specjalistów z Kadzidłowa. Miło patrzeć na ich dobrą robotę i odnoszone sukcesy. Zdjęcie zostało wykonane w sztucznym świetle zmodyfikowanym przez dużą oktę. Lampa zamocowana była na statywie i zdalnie wyzwalana. Z kolei od ustawień aparatu zależało ile światła zastanego „wpuściłem na matrycę”. Skrócenie czasu ekspozycji powoduje, że widzimy mniej zastanego światła i można odizolować obiekt pokazując go na ciemnym tle. Z kolei przysłona reguluje ilość zarejestrowanego światła z lampy błyskowej. Zobacz też: Fotograficzne 'must have' wg Marcina Dobasa. Zobacz co zabiera, kiedy rusza w teren [WIDEO] Wypłynęliśmy rano z grupą uczestników fotowyprawy. Pogoda była wyjątkowo podła. Padał deszcz a mgła ograniczała widoczność do kilkudziesięciu metrów. Mimo słabych warunków ustawiłem w swym aparacie czułość ISO 200, po krótkich testach stwierdziłem, że czas optymalny to 1/30 sekundy. Po przymknięciu przysłony do f/8, ustawieniu stabilizacji obrazu wspomagającej panoramowanie. Zastosowałem ogniskową dającą kąt widzenia odpowiadający obiektywowi 150mm dla małego obrazka i zacząłem śledzić ruch lecących ptaków, wykonując seryjne zdjęcia. Cała sztuka polegała na dopasowaniu prędkości ruchu aparatu do prędkości lotu pelikana. Cały czas starałem się, aby oko było w jednym miejscu na matrycy, tak aby można było pokazać je maksymalnie ostro. Oczywiście jest to trudne w przypadku lecącego i cały czas poruszającego się ptaka, ale jak widać było możliwe do uzyskania. Tło – w zasadzie jednolitą miękką płaszczyznę wody i mgły - mogłem rozmyć, a długi czas pozwalał również na rozmycie ruchu skrzydeł. W pewnym momencie pomyślałem: „Mam to!”. Łeb pelikana powinien wyjść ostry, skrzydła wyszły rozmazane, a czarne lotki pierwszego rzędu ułożyły się tworząc woalkę na „twarzy” pelikana. Wydawać by się mogło, że ptak spoziera na mnie przez rozczapierzone „paluchy”. Po raz kolejny zdjęcie wykonane w inny sposób, troszkę niekonwencjonalny, okazało się być strzałem w dziesiątkę. Osobiście je uwielbiam, oczywiście to rzecz gustu, ale dla mnie ma ono charakter graficzny, artystyczny a przede wszystkim jego wykonanie, dało mi dużo zabawy, jeśli chodzi o pracę z aparatem. A w sumie w fotografii to jest najważniejsze! Zobacz też: Wcale nie praca w terenie. Marcin Dobas o tym, co najważniejsze w pracy fotografa przyrodniczego [FOTOGRAF MIESIĄCA] W marcu zeszłego roku początek pandemii spędzałem w Indiach. Na początku wyjazdu fotografowałem tygrysy, zaś później przeniosłem się do miast, aby korzystać z szaleństwa związanego ze świętem Holi. Któregoś wieczora siedząc na obrzeżach jednego z parków narodowych zwróciłem uwagę na fruwające dookoła mnie świetliki. Fotografia to nie tylko wciskanie spustu migawki, to również zabawa. Zabawa światłem, ekspozycją, kadrami. Powinniśmy w fotografii eksperymentować. Aby zdjęcie przykuło uwagę i zainteresowało odbiorcę, powinno być inne niż wszystkie. ⁠ Zastanawiałem się w jaki sposób pokazać chmary świetlików i padło na długi czas ekspozycji. Najpierw wykonałem kilka zdjęć, żeby dobrać czas ekspozycji, następnie znalazłem odpowiednie miejsce, ustawiłem aparat na statywie i wykonałem zdjęcia, żeby sprawdzić jak będą wyglądały poruszające się świetliki. Czasu ekspozycji nie można jednak wydłużać w nieskończoność, bo wpływa on na ekspozycję całej fotografii. Dlatego zdecydowałem się na wykorzystanie funkcji Live Composite, dzięki której na matrycy przy długim czasie ekspozycji zapisywane są tylko nowe elementy jaśniejsze od tła. Dzięki temu bez względu na czas otwarcia migawki cały obraz nie ulega rozjaśnieniu. Fotografia cyfrowa daje nam tę możliwość, że możemy próbować bez ograniczeń a efekty widzimy natychmiast.⁠ Czytaj też: „Fotografować zacząłem w późnym przedszkolu”. Marcin Dobas – Fotograf Miesiąca National Geographic
"Staram się, aby moje zdjęcia nie były tylko ładnym obrazkiem". Wywiad z Marcinem Dobasem
Myślę, że jako fotografowie przyrody powinniśmy pokazywać wszelkie istotne problemy tak, aby zwiększać świadomość w społeczeństwie. Staram się, aby moje zdjęcia nie tylko były ładnym obrazkiem przyrodniczym – choć to też jest ważne, ale bardzo zależy mi na tym, aby te fotografie pracowały na korzyść fotografowanych przeze mnie zwierząt - mówi Marcin Dobas, fotograf miesiąca National Geographic Polska.
Jako obiekt swojej pracy wybrałeś zwierzęta, a nie ludzi. Czy to była świadoma decyzja, czy raczej „tak się złożyło”? A może uważasz, że praca ze zwierzętami jest łatwiejsza? Marcin Dobas: To chyba kwestia ewolucji mojej fotografii. Gdy zaczynałem fotografować na poważnie, większość moich zdjęć to były krajobrazy, ale im więcej jeździłem w ciekawe miejsca, tym więcej interesujących zwierząt spotykałem. Chyba pierwsze moje zlecenie w pełni poświęcone zwierzętom to było fotografowanie narodzin fok szarych. Było to zlecenie dla WWF Polska, a za jedno ze zdjęć, które tam wykonałem, otrzymałem nagrodę w Grand Press Photo. Wtedy chyba zdałem sobie sprawę z faktu, że fotografowanie zwierząt – zwłaszcza ciekawskich ssaków, które są tobą zainteresowane i niejednokrotnie wchodzą w jakieś interakcje, daje więcej frajdy niż zdjęcie wschodu czy krajobrazu. Z całą pewnością praca ze zwierzętami nie jest łatwiejsza niż fotografia krajobrazu. W zdjęciach zwierząt powinny „zagrać” takie same elementy, jak przy fotografowaniu krajobrazu, ale dodatkowo trzeba jeszcze do tego dodać zwierzaka. Trzeba wyczekać odpowiedni moment, liczyć na jakieś ciekawe wydarzenie zyskać jego zaufanie. Drugim rodzajem mojej ulubionej fotografii jest połączenie dobrego zdjęcia krajobrazowego z fotografią przyrodniczą. Dla mnie doskonałym przykładem jest Stefano Unterthiner i jego fotografie. Niejednokrotnie jest to świetne zdjęcie krajobrazowe na którym jednym z elementów jest właśnie zwierzak. Niektórzy mogą powiedzieć, że praca ze zwierzętami nie budzi takich emocji jak fotografia społeczna. Ale patrząc na przykład na twoje zdjęcie lisa spacerującego po wielkiej „zaspie” styropianu, to jest to obraz bardzo emocjonalny, pokazujący to zderzenie świata ludzi i zwierząt, niekoniecznie pozytywne. Masz w swoim archiwum więcej takich poruszających zdjęć? W żadnym przypadku nie chcę dać się wciągnąć w tego typu porównania. Bo czy więcej emocji budzi fotografia uliczna, fotografia wojenna, fotografia społeczna czy fotografia przyrodnicza? To zupełnie inne dziedziny fotografii i wszystkie tak samo potrzebne. Z jednej strony fotografowie poszukują ładnych estetycznych obrazków. To zrozumiałe. Z drugiej strony mamy możliwość mówić o problemach i pokazywać je szerszemu gronu odbiorcy, ale nie da się wartościować, że problem głodu i ubóstwa jest większy czy mniejszy niż kłusownictwo, czy zanieczyszczenia środowiska. To wszystko nas dotyczy i nad wszystkim powinniśmy się pochylić i zastanowić, co powinniśmy i co możemy zmienić. Mam kilka projektów i liczę na to, że kiedyś ujrzą światło dzienne. Niestety, aby pokazać dany problem trzeba nad nim pracować niejednokrotnie przez kilka lat. Otwarcie mówisz o tym, że fotografia przyrodnicza jest swoistą formą ochrony dzikich zwierząt. Utrwalasz na fotografiach gatunki i krajobrazy, które za kilkanaście, czy kilkadziesiąt lat mogą już nie istnieć. Co w tym kontekście chcesz szczególnie przekazać poprzez swoje prace tym, którzy mogą się z nimi zetknąć? Oczywiście, że może być formą ochrony. Z jednej strony jesteśmy w stanie zainteresować ludzi jakimś tematem czy problemem. Można pokazać fokę szarą tak, aby ludzie zaczęli w niej widzieć piękne zwierzę żyjące w naszym kraju, a nie paskudną bestię wyżerającą rybakom ryby z sieci. Zresztą samo stwierdzenie, że są to ryby należące do rybaków jest już wielką manipulacją. Do rybaków należą one dopiero po wyłowieniu, a wcześniej są po prostu częścią wód morskich. O tym, jak obraz może zmienić postrzeganie świata, każdy z nas chyba doskonale wie. Myślę, że jako fotografowie przyrody powinniśmy pokazywać wszelkie istotne problemy tak, aby zwiększać świadomość w społeczeństwie. Staram się, aby moje zdjęcia nie tylko były ładnym obrazkiem przyrodniczym – choć to też jest ważne, ale bardzo zależy mi na tym, aby te fotografie pracowały na korzyść fotografowanych przeze mnie zwierząt. Bardzo chętnie współpracuję z organizacjami pozarządowymi, a moje zdjęcia wykorzystują takie organizacje, jak WWF czy Client Earth. W jednym z wywiadów powiedziałeś, że nie ma dobrej fotografii przyrodniczej bez podróżowania. Sam odbyłeś kilkadziesiąt, jeśli nie kilkaset podróży w najdalsze zakątki świata. Czy wśród tych wszystkich wypraw jest taka, która szczególnie zapadła ci w pamięć? Każda zapada w pamięć i nie wiem czy łatwo będzie wskazać tę jedyną. Z całą pewnością w moim przypadku najbardziej zapisują się w umyśle wyjazdy, w których dochodzi do jakiejś interakcji ze zwierzakami. Gdzie z cichego obserwatora staję się obiektem zainteresowań ciekawskich i inteligentnych ssaków. Nie ma znaczenia czy to foka szara szturchająca mnie nosem, czy uchatka łapiąca delikatnie zębami mój skafander nurkowy lub kradnąca fajkę mojemu nurkowemu partnerowi. Hitem zeszłego roku było spotkanie z rysiem w Puszczy Piskiej. Mimo, że dziura w plecaku wygląda imponująco, nie był to atak, ale sprawdzanie czym jest mój plecak i jaki jest w „dotyku”. Jeśli jednak miałbym wskazać jakąś jedną wyprawę, to pewnie byłaby to XXX Wyprawa polarna PAN na Spitsbergen. Był to mój pierwszy wyjazd w tak odludne miejsce, podczas którego nie tylko sporo się nauczyłem, ale również poznałem Paula Nicklena i miałem możliwość fotografowania z nim przez długi czas. Był to dla mnie wyjazd przełomowy pod względem tego, jak zacząłem patrzeć na fotografię i jakie mam do niej podejście. Teraz pandemia koronawirusa mocno ograniczyła, jeśli nie całkiem uniemożliwiła podróżowanie. Jak to się odbiło na twojej pracy? Zeszły rok wymagał wielkich zmian. Kalendarz miałem bardzo zapełniony. Pandemia zaczęła się rozkręcać, gdy byłem w Indiach. Stamtąd miałem lecieć od razu na Svalbard, potem bezpośrednio w Alpy, z Alp do Republiki Południowej Afryki. Niestety wylądowałem w dniu, w którym zamknięto przestrzeń powietrzną w Polsce dla samolotów innych niż czarterowe i cały plan się posypał. Kalendarz wymagał przebudowania, zwłaszcza, że byłem w trakcie realizowania dużego zlecenia. Zdecydowałem się na skończenie projektu w obrębie Europy. Zdecydowanie łatwiej jest, jak „przytrzaśnie cię” w Europie, niż na południowym krańcu Afryki. Przy planowaniu pojawiła się masa dodatkowych problemów, kontakty z konsulatami, ambasadami, wczytywanie w przepisy poszczególnych państw, a i tak wszystko mogło zmienić się z dnia na dzień. Na szczęście większość przepisów była niezbyt restrykcyjna i dawała szereg możliwości kontynuowania pracy. Nie rozstrzygałem z czego wynikał brak konsekwencji, tylko starałem się przestrzegać prawa. Przykładowo nie można było wrócić samolotem do kraju, ale spokojnie można było wylądować w Berlinie i wrócić samochodem, nie można było gdzieś polecieć samolotem lecącym z Hiszpanii, ale prawo pozwalało na lot z przesiadką w innym państwie. Mimo wszystko związane jest to z wielkim stresem i tak, jak wspominałem, przepisy zmieniały się z dnia na dzień. Jeden z wyjazdów musiałem odwołać w dniu, w którym miałem zarezerwowany lot. Przebukowałem bilet i wróciłem do domu. Często fotografujesz w trudnych warunkach – pogodowych albo terenowych. Czy to oznacza, że aby fotografować dziką przyrodę trzeba mieć dodatkowe niefotograficzne przygotowanie, np. dobrą kondycję, trening wspinaczkowy? Może niekoniecznie trzeba, ale jest to bardzo pomocne. Jeśli fotografujesz w górach, to na pewno kondycja się przyda, ale każda dodatkowa umiejętność poszerza twoje możliwości fotograficzne. Nurkuję, więc mogę fotografować pod wodą, działam na wysokościach, więc mogę założyć stanowisko i sfotografować coś wisząc na linie, mam patent jachtowego i motorowodnego sternika morskiego, więc mogę gdzieś popłynąć Zodiakiem i sfotografować temat z pontonu. Miejscem bardzo wymagającym, jeśli chodzi o dodatkowe umiejętności, jest Svalbard. Trzeba mieć broń do ochrony przed niedźwiedziem, a więc trzeba umieć się nią posługiwać, tu znów pozwolenie i własna broń, z którą się trenuje jest wielkim ułatwieniem. Zimą schodzą lawiny, więc trzeba mieć pojęcie o ratownictwie i poruszaniu się w trudnym terenie, jeśli środkiem transportu jest skuter śnieżny, trzeba umieć bezpiecznie na nim jeździć. Im więcej umiemy i potrafimy zrobić, tym większe szanse, że sfotografujemy coś w niedostępnym miejscu, zrobimy to bezpiecznie oraz bez niepotrzebnego narażania się. Moim zdaniem to zwiększa znacząco „wartość fotografa”, bo można go wysłać w bardzo dziwne miejsca. Nawet jeśli trzeba będzie to zjedzie na linie ze śmigłowca. W fotografowaniu zwierząt pewnie przydaje się też cierpliwość? Zdarzało ci się godzinami czekać na dobre ujęcie? Oj niejednokrotnie. Mało tego, zdarzało mi się czekać tygodniami bez żadnego efektu. Osobiście jestem z natury dość niecierpliwym człowiekiem i tego typu oczekiwanie na to, aby można było wcisnąć spust migawki, nie jest moją ulubiona formą fotografowania, ale czasami nie ma wyjścia. W zeszłym roku próbowałem sfotografować rysia. Przez ponad tydzień nie było takiej możliwości. Każdy wiedział o swej obecności. Ja wiedziałem, że gdzieś niedaleko jest ryś, ryś z całą pewnością wiedział, że jestem nieopodal i nie miał ochoty dać się zobaczyć. Po ponad tygodniu, gdy było już ciemno i pakowałem sprzęt, kot nagle się pojawił i zaczął obwąchiwać cały mój sprzęt. Próbował gryźć statyw, wygryzł mi dziurę w plecaku fotograficznym. Zasada jest prosta – im więcej czasu na coś poświęcimy, tym większe szanse na sukces. Tylko tak jak mówisz – trzeba być cierpliwym, a wiem, że to akurat nie jest moja mocna strona. Z drugiej strony plus jest taki, że jeśli siedzisz tydzień w terenie można nadrobić zaległości w czytaniu książek. Opowiedz jak w twoim przypadku wygląda praca koncepcyjna. Czy wychodzisz w teren z pierwszym zamysłem, wyobrażeniem tego, co chcesz uchwycić i potem czekasz na idealny moment? Czy raczej idziesz „na plan” bez żadnych założeń, „na żywca”, i obserwujesz co się wydarzy? Nigdy nie jadę w teren bez planowania. Każdy wyjazd jest związany z długimi i żmudnymi przygotowaniami. Co będzie tematem, gdzie i kiedy najlepiej się pojawić, jak zachowuje się dany zwierzak. Na co mogę sobie pozwolić, a czego pod żadnym pozorem nie można robić, aby nie szkodzić zwierzakom, jakiej pogody się spodziewać, gdzie będzie słońce, gdzie będzie księżyc albo droga mleczna. Im więcej czasu poświęcimy przed wyjazdem na przygotowania, tym lepszy efekt uzyskamy w terenie i tym łatwiej będzie nam zrealizować dany materiał. Oczywiście jest cała masa rzeczy, która się zmieni albo rzeczy, których nie jesteśmy w stanie przewidzieć. Wtedy trzeba improwizować i dopasować się do warunków. To momenty, kiedy fotografowanie jest „na żywca”, tak więc jest trochę tego i tego. Niektórzy amatorzy fotografii dokarmiają dzikie zwierzęta, aby zwabić je w pobliże czatowni i móc je wtedy w spokoju fotografować. Takie praktyki budzą sporo kontrowersji w środowisku, nie tylko fotografów, ale też szerzej – działaczy na rzecz przyrody. Jakie jest twoje zdanie na ten temat? Temat jest długi i raczej na osobną rozmowę, bo myślę, że aby poruszyć ważne kwestie potrzebowalibyśmy co najmniej godzinę. Najważniejsza rzecz to dobro fotografowanych zwierząt i o tym musimy pamiętać, jednak każda skrajność w poglądach jest złem. Zarówno beztroskie dokarmianie, jak i całkowita negacja karmienia. Naukowcy w przypadku wielu gatunków wręcz zalecają dokarmianie, podkreślając choćby sukces na przelotach czy większy sukces lęgowy. W wielu cywilizowanych państwach dokładnie wiadomo, czy i kiedy można wykładać pożywienie, czym można karmić, a fotograficzne czatownie działają w ramach narodowych programów dokarmiania danego gatunku i w oparciu o restrykcyjne przepisy. Zgadzam się z naukowymi publikacjami, które podkreślają, że najważniejsze jest uregulowanie tego tematu. Które zwierzęta można dokarmiać, gdzie, kiedy i czym. Niestety w wielu miejscach, w tym w Polsce, mamy do czynienia z totalną partyzantką, każdy robi co chce, jak chce i czym chce. Mamy więc takie smaczki, że zwierzęta są nęcone karmą dla psów, odpadami z cukierni albo psującymi się odpadami z rzeźni, które w normalnych warunkach należałoby zutylizować. Zresztą prym w wyrzucaniu karmy bez jakiejkolwiek kontroli wiodą koła łowieckie. Tu krótki cytat z Łowca Polskiego – branżowej gazety dla myśliwych: „Nierzadko zdarza się, że dziki na śniadanie pożerają kilogramy drożdżówek, a jelenie ucztują przy hałdach marchwi, która z pewnością nie pochodzi z ekologicznych upraw. W normalnych okolicznościach piekarz z rolnikiem musieliby zapłacić za utylizację niesprzedanego towaru, ale na ich szczęście pojawiają się myśliwi gotowi zabrać wszystko do lasu. Wysypiska z chlebem i marchwią stały się plagą naszych łowisk”. Konkluzja jest taka: przykład powinien płynąć z rozwiniętych państw, w których te kwestie są uregulowane prawnie. Dokarmianie w wielu miejscach jest częścią ochrony przyrody, ale jeśli robimy to bez wiedzy i jakiejkolwiek kontroli to zamiast pomagać, zaczynamy szkodzić. Jak mówiliśmy wcześniej, teraz pandemia nas wszystkich nieco uziemiła, ale czy masz już plany na kolejną wyprawę fotograficzną, w którą ruszysz po rozmrożeniu granic? Jak wspominałem – nie planuję obecnie, bo ciężko przewidzieć kiedy i czy granice zostaną rozmrożone. Na pewno po powrocie do normalności jadę tam, gdzie nie udało mi się pojechać w ubiegłym roku. Gdy granice zostaną otwarte to również czekają mnie wyjazdy na fotowyprawy, które prowadzę. Z ciekawszych to Spitsbergen, Grenlandia, Tonga. Na koniec takie być może typowe pytanie, ale zawsze ciekawe – gdybyś nie został fotografem, to kim byłbyś dzisiaj? Nie wiem, czy taki scenariusz w ogóle byłby możliwy. Podejrzewam, że wsiąkłbym bardziej w ratownictwo, które ze względu na pracę fotograficzną musi być tylko pasją, a nie może być zawodem. Kto wie? Może zamiast ochotnikiem zostałbym zawodowym ratownikiem górskim lub zawodowym strażakiem. Albo jedno i drugie. Prawdę powiedziawszy nigdy nie rozważałem scenariusza zmiany zawodu. Marcin Dobas - specjalizuje się głównie w fotografii podróżniczej krajobrazowej, przyrodniczej oraz podwodnej. Od lat związany z „National Geographic” (zarówno w polskiej, jak i w ogólnoświatowej edycji). Jest laureatem wielu międzynarodowych konkursów fotograficznych: European Wildlife Photographer of the Year, Memorial Maria Luisa, Grand Press Photo czy Wielkiego Konkursu National Geographic. Angażuje się w edukację fotograficzną podczas prowadzenia stacjonarnych kursów oraz dalekich wyjazdów. Autor książki “Fotowyprawy, czyli dziewięć opowieści o fotografii”. web: www.dobas.art.pl insta: www.instagram.com/marcindobas blog: www.dobas.art.pl/blog fb: www.facebook.com/dobas.art
Genialny pelikan. Fotograf National Geographic zdradza, jak powstało to zdjęcie
– Długo zastanawiałem się, w jaki sposób pokazać tego niezwykłego ptaka. Chciałem zrobić to trochę inaczej niż w podręcznikach. W pewnym momencie pomyślałem w końcu „Mam to!” – opowiada Marcin Dobas, fotograf National Geographic Polska.
Pelikan... poczochrany – Są dostojne, piękne i wielkie – tak o pelikanach kędzierzawych opowiada Marcin Dobas, fotograf miesiąca National Geographic Polska. – To niesamowite ptaki, zarówno jeśli chodzi o ich wygląd, jak i o zachowanie. Dowody? Choćby fakt, że w worku pod dziobem mogą zmieścić do 14 litrów wody z rybami! A rozpiętość ich skrzydeł dochodzi prawie do 3 metrów, co sprawia, że pod tym względem należą do ścisłej czołówki. Liczebność tego gatunku niestety ciągle maleje - przez IUCN zostały oznaczonej jako gatunek zagrożony wyginięciem (VU). – To, co w nich urzeka, to trochę „postrzelony" wygląd. Są po prostu poczochrane. Nazwa „kędzierzawy" zobowiązuje! – mówi Dobas. Tylko jak na zdjęciach oddać ich nietypową urodę? – Długo zastanawiałem się, w jaki sposób je pokazać. Staram się tak wykonywać zdjęcia, by pokazać je troszkę inaczej niż w podręcznikach. Zdjęć pelikanów w locie, czy na wodzie jest mnóstwo. Fotografowałem więc z powierzchni wody, próbowałem zrobić zdjęcia „pół na pół”, wykorzystując obudowę podwodną. Stwierdziłem, że warto zrobić zdjęcia tak, aby miały bardziej graficzny i artystyczny charakter. Ile można fotografować ptaka na wodzie – jakkolwiek nie byłby piękny? – opowiada fotograf. Strzał w dziesiątkę Zanim powstało to wyjątkowe ujęcie, Marcin miał za sobą już wiele dni spędzonych w Grecji na fotografowaniu pelikanów. Przed tym konkretnym wyjazdem miał w głowie kilka pomysłów na nowe ujęcia, między innymi na panoramowanie (panning). Warunki okazały się jednak niesprzyjające. Mimo to, udało się upolować niekonwencjonalne ujęcie, które w sieci biło rekordy popularności. W jaki sposób się to udało? Oddajemy głos Marcinowi. „Wypłynęliśmy rano z grupą uczestników fotowyprawy. Pogoda była wyjątkowo podła. Padał deszcz, a mgła ograniczała widoczność do kilkudziesięciu metrów. Z jednej strony to najgorsze, co może być dla fotografa. Jedziemy w odległe miejsce z nadzieją na wykonanie ciekawych zdjęć przy ładnym, plastycznym oświetleniu, a okazuje się, że nic nie widać, ładnego światła nie ma, o złotej godzinie można zapomnieć, a niebo zasnute jest “szarą szmatą”, która niczym gigantyczny softbox rozprasza światło. Rozprasza ale i zabiera". "Wcześnie rano większość osób na łodzi ustawiła czułość w swych aparatach na ISO wyższe niż 6400. W przypadku profesjonalnych korpusów były to nawet czułości powyżej ISO 12800. Wiadomo – wyższa czułość przy słabych warunkach oświetleniowych pozwala na zastosowanie krótkich czasów, dzięki czemu można było zamrozić ruch pelikana w locie. Jednak zawsze ustawienie wysokiej czułości wiąże się ze spadkiem jakości zdjęcia. Pojawia się szum, znikną detale itp. Pomyślałem jednak, że nie ma co mrozić ruchu, skoro warunki są idealne, aby ten ruch właśnie pokazać". "Ustawiłem w swoim aparacie czułość ISO 200, po krótkich testach stwierdziłem, że czas optymalny to 1/30 sekundy. Po przymknięciu przysłony do f/8, ustawieniu stabilizacji obrazu wspomagającej panoramowanie ( stabilizowane są drgania aparatu góra dół) Zastosowałem ogniskową dającą kąt widzenia odpowiadający obiektywowi 150mm dla małego obrazka ( ogniskowa 75mm w moim Olympusie OM-D) i zacząłem śledzić ruch lecących ptaków, wykonując seryjne zdjęcia". "Cała sztuka polegała na dopasowaniu prędkości ruchu aparatu do prędkości lotu pelikana. Cały czas starałem się, aby oko było w jednym miejscu na matrycy tak, aby można było pokazać je maksymalnie ostro. Oczywiście jest to trudne w przypadku lecącego i cały czas poruszającego się ptaka, ale jak widać było możliwe do uzyskania". Marcin Dobas Specjalizuje się głównie w fotografii podróżniczej krajobrazowej, przyrodniczej oraz podwodnej. Od lat związany z „National Geographic” (zarówno w polskiej, jak i w ogólnoświatowej edycji). Jest laureatem wielu międzynarodowych konkursów fotograficznych: European Wildlife Photographer of the Year, Memorial Maria Luisa, Grand Press Photo czy Wielkiego Konkursu National Geographic. Angażuje się w edukację fotograficzną podczas prowadzenia stacjonarnych kursów oraz dalekich wyjazdów. Autor książki “Fotowyprawy, czyli dziewięć opowieści o fotografii”. Więcej na dobas.art.pl
"Chcę pokazać, jak wrażliwa i piękna jest nasza Ziemia". Marcin Dobas o prawdziwej wartości fotografii przyrodniczej [WIDEO]
Zależy mi na tym, aby fotografia nie była jedynie ładnym obrazkiem. Chcę ludziom, którzy z różnych powodów nie mogą wybrać się z zadymionych i zatłoczonych miast, dzieciom znającym tylko swoje wybetonowane podwórka, pokazać jak jeszcze gdzieniegdzie wygląda nasza Ziemia. Jak jest wrażliwa, jak piękna i jak wiele zależy od nas – mówi Marcin Dobas, fotograf National Geographic Polska.
Wcale nie praca w terenie. Marcin Dobas o tym, co najważniejsze w pracy fotografa przyrodniczego [FOTOGRAF MIESIĄCA]
Myli się ten, kto myśli, że fotograf dzikiej przyrody po prostu chwyta aparat i wychodzi z nim do lasu albo w góry. Fotografowanie w terenie to tylko część pracy – mówi Marcin Dobas, fotograf miesiąca National Geographic.
Fotograficzne 'must have' wg Marcina Dobasa. Zobacz co zabiera, kiedy rusza w teren [WIDEO]
Marcin Dobas od kilkunastu lat jest fotografem przyrodniczym, podróżniczym i krajobrazowym. Odwiedził dziesiątki krajów i pracował w przeróżnych, często trudnych warunkach. W wideo nagranym specjalnie dla czytelników National Geographic Polska pokazuje bez czego nie rusza w teren.
Szerpowie: niewidzialni bohaterowie himalaizmu? [Podcast FuTuryści]
Choć w większości pozostają anonimowi, to są wśród nich też bohaterowie i rekordziści. Nie ma wątpliwości, że bez Szerpów wiele przełomowych wejść nie byłoby możliwych. O prawdziwej roli pakistańskich tragarzy w historii światowego himalaizmu Max Cegielski rozmawia z gośćmi podcastu FuTuryści.
Jednym z najbardziej znanych Szerpów na świecie był Tenzing Norgay, który w 1953 roku zdobył najwyższą górę świata razem z Edmundem Hillarym. Było to pierwsze wejście w historii. Lhakpa Tenzing i Phurba Tashi zyskali popularność bijąc rekord liczby wejść na Mount Everest. Znaleźli się na szczycie 21 razy. Ten rekord niedawno pobił Kami Rita Sherpa, który stanął na szczycie Mount Everestu 24 razy. Szerpowie coraz częściej sami buntują się przeciwko roli „jedynie” tragarzy i domagają się uznania ich wkładu w historię himalaizmu. O rzeczywistym znaczeniu Szerpów, ich wyczynach i współpracy z nimi w czasie wspinaczki Max Cegielski rozmawia z gośćmi podcastu FuTuryści, który jest częścią cyklu National-Geographic.pl – Explorerzy. Idź za marzeniem. Posłuchajcie, co do powiedzenia mają himalaista Adam Bielecki, pisarz Piotr Trybalski oraz przewodnik górski Bartosz Malinowski.
Nirmal Purja. Rok temu pobił rekord Kukuczki, teraz sam zmienił historię himalaizmu
Przed 2019 rokiem niewielu słyszało o Nirmalu Purja Magar. O tym kim jest i co robi wiedzieli jego dowódcy w brytyjskich siłach specjalnych. Dzięki pobitym w 2020 i 2021 rekordom jego imię i dokonania poznali wszyscy, nawet ci spoza kręgu wspinaczki górskiej.
Nirmal Purja Magar dowodził jednym z trzech nepalskich zespołów który brał udział w zdobyciu szczytu, którego o tej porze roku jeszcze nikt nie pokonał. - Dowodzenie nie znaczy robienie tego co się chce. Kluczem jest tworzenie wizji za którą pójdą inni. Decyzja, by wejść na szczyt nie była prostą. Bez wątpienia, to był jedno z najtrudniejszych ataków. Były chwile, gdy z powodu przeraźliwego zimna członkowie zespołu byli bliscy zawrócenia. Ale ludzie zmuszali się poza granice własnej wytrzymałości z konkretnego powodu; dla wspólnego celu, by zimowe wejście na K2 się urzeczywistniło, by dokonać ostatniego największego wyczynu we wspinaczce górskiej. Wszystko z honorem i pozytywną energią – Nirmal napisał niespełna dwie doby po zdobyciu tego, co przez lata wymykało się największym atletom na Ziemi. Były komandos był jednym z 9 Nepalczyków którzy 16 stycznia o godz. 17 weszli na szczyt K2 góry Karakorum. Był w tej grupie jednym Gurkhą, pozostali to Szerpowie. Choć Nirmal Purja Magar podkreślał wspólnotowy, nepalski charakter wyczynu, na szczyt zabrał połączone flagi Nepalu i Wielkiej Brytanii, która stała się jego drugą ojczyzną a jej siły zbrojne szkołą dorosłego życia. Tajne misje i wysoką emeryturę komandosa urodzony w Nepalu Nimsdai – jak woli być nazywany – zamienił na karierę wspinacza wysokogórskiego. I wybrał sobie cel – wspiąć się na wszystkie ośmiotysięczniki w rekordowym tempie. W marcu 2020 roku zdobył ostatni z 14 ”olbrzymów”, Shishapangmę. View oEmbed on the source website Pierwszym był legendarny wspinacz Reinhold Messner. Elitarny klub dla zdobywców wszystkich 8-tysieczników założył w 1986 roku, wchodząc na ostatni szczyt 16 lat po pierwszym. Polak Jerzy Kukuczka zapisał się jako najszybszy. Wejście na 10 najwyższych gór w Himalajach i 4 w Karakorum zabrało mu 7 lat 11 miesięcy i 14 dni. Nimsdai robi to w 7 miesięcy. Pokonanie pierwszych 11 zabrało mu 94 dni. - Jego sposób zdobywania gór w porównaniu do wysiłków innych wspinaczy wysokogórskich wydaje się być raczej swobodnym spacerem. W końcu wchodzi ”prostymi” szlakami, przy wsparciu Szerpów i zawsze ma pod ręką butle z tlenem. Tylko tempo ma zabójcze. 12 godzin po zdobyciu Mt Everest był na szczycie 4. góry świata, Lhotse. Po kolejnych 48 godzinach oglądał okolicę ze szczytu Makalu, kolejnego 8-tysięcznika na liście – pisał o nim w maju tego roku ”National Geographic”. Styl Nimsdaia mocno odbiega od zasad wyznaczanych przez Messnera i jemu podobnych. Członkowie ”Klubu 8k” uważali, że styl wspinaczki liczy się tak samo jak wejście na szczyt. Niechętnie patrzyli na wspomaganie się tlenem z butli, korzystaniem z lin zamocowanych przez kogoś innego czy poleganiu na Szerpach jako tragarzach dodatkowego sprzętu. ”Messnerowcy” stali na stanowisku, że wspinając się trzeba próbować tras wymagających sporych technicznych umiejętności, a nawet samodzielnie przecierać nowe szlaki. Chwalenie się sukcesami poza środowiskiem, a szczególnie w mediach, należało do złego tonu. View oEmbed on the source website - Nimsdai nie tylko nie rozstaje się z tlenem i Szerpami, ale promuje się w mediach społecznościowych posługując stylizacją rodem z hollywoodzkiej superprodukcji. Nie brakuje dramatycznych zwrotów akcji, podróży śmigłowcami i budzących grozę sytuacji. Np. schodząc z Kanczendzongi były komandos i jego Szerpowie ratowali trzech innych wspinaczy oddając im własne zapasy tlenu. Dwóch z nich zmarło gdy zapas się wyczerpał. Jednemu zabrakło tylko 200 metrów do obozu przejściowego – magazyn relacjonował opowieść wspinacza. Wstąpił do armii mając 18 lat. Po 6 latach w oddziale legendarnych Gurkhów i trwających pół roku testach sprawnościowych dostał się do elity brytyjskich komandosów, SBS. O przeszłości nie chce opowiadać. Zasłania się tajemnicą wojskową. Mówi, że przez 16 lat wypracował sobie emeryturę wartą pół miliona funtów. I z niej zrezygnował. 4 lata przed możliwością odejścia z pełnym uposażeniem mundur żołnierza zmienił na strój do wspinaczki. Zabrał ze sobą – jak sam to nazywa – pozytywne nastawienie. – Komandosi nauczyli mnie jak podejmować decyzje i nigdy się nie poddawać – tłumaczy. View oEmbed on the source website ”Project Possible: 14/7”, jak nazwał próbę zdobycia wszystkich 8-tysięczników w 7 miesięcy nie powstał bez osobistych wyrzeczeń. Nimsdai nie tylko zrezygnował z wojskowej emerytury, ale na potrzeby projektu wziął drugą hipotekę na dom. Bazując tylko na wojskowym szkoleniu musiał w kilka miesięcy nauczyć się wspinać na najwyższe szczyty górskie. Jemu się śpieszy. A jeżeli się nie uda? – Podjąłem każde możliwe ryzyko. Jak się nie uda, to sobie powiem: człowieku, dałeś z siebie wszystko. A w życiu mamy tylko tyle do oddania. No i będzie mi z tym dobrze – mówi.
Zakopiańscy twórcy ludowi w obiektywie Adama Brzozy. Zobacz niezwykłe portrety
Zakopane od stuleci skupia artystów, jest miejscem, w którym tradycja jest żywa i ważna. Zakopiańskich twórców, którzy wciąż czerpią z dawnych praktyk, sfotografował Adam Brzoza.
Malują na szkle, haftują, rzeźbią, tworzą poezję i prozę, zajmują się tkactwem, kowalstwem, wykonują elementy góralskich ubrań... To oni - artyści ludowi tworzący u stóp Giewontu - sprawiają, że Zakopane jest tak wyjątkowe. Są depozytariuszami niematerialnego dziedzictwa kulturowego - wiedzy o tradycjach oraz zwyczajach wypracowanych przez ich przodków. Wiele z nich wymusiły niełatwe warunki życia w rejonach górskich. Dawni zakopiańczycy wiele ze swoich potrzeb zaspokajali samodzielnie, odkrywali więc własne techniki wytwarzania i ozdabiania tkanin czy obróbki surowców dostępnych w ich najbliższym otoczeniu. Na tych, którzy kultywują rodzime zwyczaje, spoczywa dziś obowiązek przekazania wiedzy kolejnym pokoleniom - bo tylko wtedy, gdy są praktykowane przez coraz młodsze osoby, są żywe. To właśnie z myślą o nich powstał album „Wtopieni w krajobraz. Zakopiańscy twórcy Ludowi” - pełen zdjęć Adama Brzozy, fotografa National Geographic i tekstów Joanny Staszak. Książka stanowi zbiór opowieści o talencie, realizacji pomysłów i przekazywaniu wiedzy kolejnym pokoleniom. O jej oprawę graficzną zadbał zakopiański artysta grafik Stanisław Berbeka. - Moim celem było sportretowanie twórców z Zakopanego. Postanowiłem zrobić to, pokazując nie tylko twarze, ale także dłonie, ponieważ to one są łącznikiem ze światem zewnętrznym. Co ktoś sobie wymyśli, to albo musi za ich pomocą stworzyć, albo napisać, dlatego uznałem, że portret będzie kompletny dopiero z dłońmi - tłumaczy fotograf Adam Brzoza. Wszystko sfotografował jednym obiektywem: 85 mm, manualnym, starym, nieperfekcyjnym, ale jak mówi - dającym ciekawy klimat. Nie używał lamp, żadnego dodatkowego oświetlenia - wyłącznie naturalne. - Na całość przeznaczyłem ok. 2 miesiące. Odwiedzałem ludzi w ich domach, rozmawiałem z nimi i fotografowałem. Rozmowa zazwyczaj była dłuższa niż sam proces fotografowania, bo to ona pozwala nawiązać nić porozumienia, które daje zdecydowanie więcej niż 30 minut różnych "prób" fotograficznych - wyjaśnia Brzoza. Skąd tytuł książki - „Wtopieni w krajobraz”? Malarka na szkle, Ewelina Pęksowa, powiedziała kiedyś: I tacy są artyści opisani w publikacji wydanej przez Miasto Zakopane: tworzący z pasją, rozwijający swój talent w tym szczególnym miejscu pod Tatrami, gdzie żyją z urodzenia lub z wyboru. Prace w drewnie, zarówno rzeźbę figuralną, jak i meble oraz kołodziejstwo, można podziwiać w twórczości Eugeniusza Boguckiego, Floriana Walkosza-Berdy, Stanisława Walkosza-Jambora, Marcina Zubka. Marcin Zubek z synami. Fot. Adam Brzoza Obróbka żelaza, znana jest na Podhalu od XV w. Kowale, dzięki którym możliwa była m.in. praca na roli, zajmowali się nie tylko kuciem bron, sierpów czy motyk, ale także okuwaniem wozów i sań. Z biegiem czasu wykształciło się kowalstwo artystyczne. Jego tajniki przekazywano z ojca na syna. Rodziny kowalskie tworzące do dzisiaj w Zakopanem reprezentują: Stanisław Gąsienica-Byrcyn, Janusz Gąsienica-Makowski, Paweł Gąsienica-Makowski, Andrzej Kowalczyk, Damian Lassak, Maciej Łukaszczyk-Capowski, Katarzyna Capowska, Michał Sieczka, a spośród nieżyjących: Władysław Gąsienica-Makowski, Wojciech Gąsienica-Walczak, Mieczysław Król-Łęgowski. Janusz Gąsienica-Makowski. Fot. Adam Brzoza Kobiety, zajmujące się przede wszystkim gospodarstwem domowym, zaczęły realizować swoje talenty, wykonując i ozdabiając ubrania oraz tkając. Umiejętności te można było od 1883 r. nabyć m.in. w Krajowej Szkole Koronkarstwa powstałej dzięki dr. Tytusowi Chałubińskiemu i Helenie Modrzejewskiej, a z czasem przekształconej w Technikum Tkactwa Artystycznego im. Heleny Modrzejewskiej w Zakopanem. Wiele góralskich dziewcząt pozyskało tutaj niezbędną w tym zakresie wiedzę i nauczyło się zawodu, jednak najcenniejsze wzory i techniki przekazywane były kobietom przez ich matki. Dzięki temu wiele prac można także dziś rozpoznać po wzornictwie charakterystycznym dla danego góralskiego rodu. Przykładem tego są m.in. dzieła polaniarskich Sablicek reprezentowanych w Zakopanem przez Józefę Zubek. Do grona znakomitych twórców kultywujących haft, koronkarstwo, tkactwo oraz szyjących i ozdabiających ubrania góralskie należą także: Andrzej Dańko, Bogumiła Dańko, Mateusz Etynkowski, Agnieszka Owczarek-Etynkowska, Maria Sieczka, Bożena Gąsienica-Byrcyn, Dorota Opitz, Maria Pycińska, Danuta Walkosz-Jambor. Z ich historii wybrzmiewają radość z tego, że dane jest im żyć w tym szczególnym zakątku Polski oraz wdzięczność dla poprzednich pokoleń, które przekazały im swoją wiedzę i umiejętności. Józefa Zubek. Fot. Adam Brzoza Witrochromia, czyli malarstwo na szkle, znane jest na Podhalu od XIX w. Początkowo obrazy były kupowane od wędrownych handlarzy, którzy przybywali z południa Europy, a dopiero z czasem zaczęto je kolekcjonować. Wiek XX przyniósł natomiast pierwsze próby tworzenia w tej technice przez mieszkańców Podtatrza. Rozkwit nastąpił po 1945 r., kiedy w Szkole Przemysłu Drzewnego jej podstawy zaczął przekazywać swoim wychowankom artysta plastyk Jan Samuel Miklaszewski. Uczniowie, wśród których znaleźli się m.in. Helena Roj-Kozłowska oraz Jan Jachymiak, nie tylko rozwijali swój talent, ale także przekazali wiedzę kolejnym pokoleniom. To właśnie oni stanęli u początków twórczości wielu z dzisiejszych zakopiańskich artystów malujących na szkle. Tę dziedzinę sztuki w przywołanym projekcie reprezentują: Barbara Baniecka-Dziadzio, Anna Bogucka, Bogdan Dziadzio, Magdalena Fortecka, Zofia Fortecka, Maria Gąsienica-Gładczan, Anna Liscar, Zofia Majerczyk-Owczarek, Jolanta Pęksa, Marta Walczak-Stasiowska, a spośród nieżyjących: Adam Doleżuchowicz, Ewelina Pęksowa, Władysław Walczak-Baniecki oraz Zdzisław Walczak. Marta Walczak-Stasiowska. Fot. Adam Brzoza Premierze książki towarzyszą dwie wystawy, które będzie można oglądać od 7 sierpnia w Centrum Kultury Rodzimej – willi Czerwony Dwór, działającej w ramach Zakopiańskiego Centrum Kultury. Na jednej zgromadzone zostały eksponaty wykonane przez zakopiańskich artystów, uzupełnione zdjęciami Adama Brzozy. Druga, prezentowana w ogrodzie, ukaże portrety twórców i ich pełne pasji spracowane dłonie. Zapraszamy! Opracowanie na podstawie artykułu Joanny Staszak.
Od szarości Wałbrzycha po feerię barw Azji. Fotograficzna droga Marka Arcimowicza [STORYTELLERS]
Marek Arcimowicz od ponad 20 lat jest fotografem National Geographic Polska. Dzięki ciężkiej pracy i talentowi uzyskał opinię fotografa do zadań specjalnych. Ma na swoim koncie wiele ważnych i trudnych wypraw. Jak zaczęła się jego przygoda z fotografią? Kiedy uznał, że tym właśnie chce zajmować się w życiu? I jakie były najważniejsze punkty zwrotne w jego karierze? O tym opowiada w wywiadzie z cyklu Fotograf Miesiąca.
Poruszające fotografie i reportaże. TOP 10 historii z cyklu Fotograf Miesiąca [STORYTELLERS]
W mijającym roku w ramach cyklu Storytellers na internetowych łamach National Geographic Polska mieliśmy przyjemność gościć sześcioro wspaniałych polskich fotografów. Wśród nich znaleźli się Marek Ogień, Adam Brzoza, Mikołaj Nowacki, Iwona El Tanbouli, Marcin Zaborowski i Marek Arcimowicz. Oto zdjęcia i historie, które cieszyły się waszym największym zainteresowaniem. Warto je przypomnieć, bo z pewnością są ponadczasowe!
1. Co bieganie robi z człowiekiem? Zobacz zdjęcia PRZED i PO - Jak się czujesz? Miałeś kryzys? Który fragment był najtrudniejszy? - te i inne pytania zadawano kolejnym biegaczom zaraz po przekroczeniu mety 53-kilometrowego IV Zimowego Ultramaratonu Karkonoskiego im. Tomka Kowalskiego. Przedstawiamy eksperyment fotograficzny "PRZED i PO" - cykl portretów biegaczy, które zostały wykonane przed i zaraz po ukończeniu biegu. Zdjęcia Iwona El Tanbouli-Jabłońska i Maciej Jabłoński. 2. Pięć najbardziej fotogenicznych szlaków w Tatrach wg Adama Brzozy Fotograf marca National Geographic Polska poleca najpiękniejsze tatrzańskie szlaki, na których nadzwyczaj często odbywają się fascynujące spektakle świateł i kolorów, a krajobraz stwarza niemal malarskie warunki. To prawdopodobnie jedna z najpiękniejszych rzeczy, jakie dzisiaj zobaczysz. 4. "Ile Matterhornów mieści się w K2?" Marek Ogień pokazuje zdjęcia Czwartego dnia trekingu dotarliśmy do Concordii. To miejsce, gdzie spotykają się lodowce. W lewo można dojść do bazy pod K2 i Broad Peak, a w prawo w stronę Gasherbumów i w stronę przełęczy Gondogolo. Usiedliśmy na kamieniach pijąc wodę i jedząc ciastka, patrząc na masyw Broad Peak i rozmawiając o K2 – mówi Marek Ogień, fotograf lutego National Geographic i bohater cyklu Storytellers. W wyjątkowej galerii pokazuje wielkość K2 i potęgę gór. 4. Górnicy wśród fal. Jak się pracuje na bałtyckiej platformie wydobywczej? Nieudolnie wciskam się w obszerny kombinezon ratunkowy od elastycznych butów aż po ciasny kaptur. Obok mnie kilku górników morskich – pracowników platformy wydobywczej – ubiera się z widoczną wprawą. Każdy przed wejściem do helikoptera musi być tak ubrany. W razie wypadku na morzu kombinezon ma chronić przed hipotermią i działać wypornościowo - pisze Mikołaj Nowacki. Przedstawiamy fotoreportaż autorstwa fotografa maja. 5. Te zdjęcia pokazują piękno ukryte w mroku. Fotograf National Geographic odkrywa świat kopalni soli w Bochni Album fotograficzny Adama Brzozy "Kopalnia Soli Bochnia. Historia wykuta w soli” to fotograficzna opowieść o ukrytym w podziemnym mroku świecie sztolni, gdzie od pokoleń górnicy wyrobisk solnych. Wydany przez Kopalnie album ilustrują piękne fotografie, które wydobywają życie z tajemniczych korytarzy. 6. Ludzie duchy. Poruszająca opowieść Marka Arcimowicza z serca ośrodka dla albinosów W 2015 roku świat usłyszał o dramacie afrykańskich dzieci dotkniętych albinizmem. Fotograf Marek Arcimowicz razem z Martyną Wojciechowską - ówczesną redaktor naczelną National Geographic Polska - pojechali do ośrodka Buhangija w Tanzanii, gdzie uczą się odrzuceni przez społeczeństwo albinosi. "Te momenty na zawsze pozostaną w mojej pamięci" - mówił potem Arcimowicz. 7. "Te zdjęcia budzą emocje". Marek Ogień o wyprawie na Everest Jesienią 2019 roku wyjechaliśmy na wyprawę na Mount Everest. Trudno jest zamieścić tylko 10 zdjęć spośród tysięcy, które zrobiłem i pokazać urok, magię i ciężar wyprawy. Wyprawa nie zakończyła się happy endem jak poprzednia pod K2. Myślę, że był to dla nas wszystkich emocjonalny cios - mówi Marek Ogień, fotograf lutego i pokazuje najmocniejsze ujęcia z ekspedycji. 8. Jeden dzień z życia mnicha. Fotografie Marcina Zaborowskiego To właśnie w Mjanmie (Birmie) po raz pierwszy Marcin Zaborowski spotyka mnichów. W tym kraju są niemal wszędzie - ich liczbę szacuje się na 300–500 tys. Zaborowski spędza z nimi niemal każdą wolną chwilę. - Obserwowałem ich w trakcie medytacji, porannego spaceru po dary, w trakcie lekcji, sprzątania i innych mniej lub bardziej niezwykłych codziennych czynności. Z tego powstał zapis dokumentalny „A day of monk’s life” - mówi. 9. Tatrzańscy Szerpowie. Nosiče dźwigają na plecach nawet 100 kg Na własnych plecach, bez względu na porę roku, niosą ciężkie ładunki. Ich waga bardzo często przekracza 100 kg. Latem muszą stawić czoła upałom i nagłym burzom, a zimą największym niebezpieczeństwem są zamiecie i lawiny. Ci tatrzańscy szerpowie to Nosiče. Nosiča spotkamy tylko w słowackiej części Tatr. Kim jest? Czym się zajmuje? Dlaczego to robi? Słowackim tragarzom przyjrzała się Iwona El Tanbouli-Jabłońska. 10. Fotografia uliczna: 15 porad Mikołaja Nowackiego. „To zajęcie dla samotnych wilków” Odradzam wychodzenie na fotografowanie w grupie - rozgadanej, wymagającej kompromisów. Fotografia uliczna to zajęcie samotne. Trzeba być gotowym, że wydarzy się coś nieoczekiwanego, że na chwilę pojawi się jakiś zbieg okoliczności, który tylko wy będziecie w stanie dostrzec i tylko wy zarejestrujecie aparatem - mówi Mikołaj Nowacki. Poznaj jego rady.
Jego wysokość Tubkal. Trekking na najwyższy szczyt Maroka
Wejście na ten szczyt Atlasu to niemal punkt obowiązkowy w czasie pobytu w Maroku. Jak to zorganizować?
Który to Tubkal? Zadajemy sobie to pytanie, patrząc na nagie rdzawe szczyty wznoszące się w głębi doliny Ait Mizane. Tak jakby sam wygląd góry miał nam zdradzić, czego się po niej spodziewać. Tubkal, najwyższy szczyt całej Afryki Północnej (4167 m), uchodzi za stosunkowo łatwy czterotysięcznik, bez lodowców i ostrych grani, w sam raz na pierwsze doświadczenie z taką wysokością. Większość w mojej ekipie takie doświadczenie akurat już ma, ale dla dwóch osób będzie to nowość. Plan jest w każdym razie prosty – następnego dnia zamierzamy stanąć na wierzchołku Tubkala. Tymczasem dzieli nas od niego kilkanaście kilometrów w linii prostej i niemal 2,4 tys. m w pionie. Za dużo, żeby zrobić całość w jeden dzień, potrzebujemy choćby minimum aklimatyzacji. Nie będziemy oryginalni – jak chyba wszyscy, którzy się tu pojawiają, przenocujemy w schronisku u podnóża góry i dopiero kolejnego ranka zaatakujemy Jego Wysokość Tubkal. Może okaże się dla nas łaskawy. Mijamy ostatnie zabudowania berberyjskiej wioski Imlil, która rozwinęła się dzięki rosnącej liczbie chętnych na zdobycie Tubkala. Ludzie żyją tutaj przede wszystkim z turystyki. Dużo tu hotelików, są też agencje turystyczne i wypożyczalnie sprzętu, m.in. raków i czekanów. My ich nie potrzebujemy, bo jest koniec sierpnia i śniegu w górach nie ma, zimą są jednak niezbędne. Właściciele sklepików z pamiątkami nagabują nas nienachalnie, jakby wiedzieli, że nikt idący w góry nie dociąży się zbędnym gramem. Tego, co mamy w plecakach, i tak nam wystarczy – grube śpiwory, ciepłe ubrania, woda i dużo kremu z filtrem UV. Imlil leży w zielonej dolinie na wysokości mniej więcej 1,8 tys. m. Czasem jest nazywane małym Chamonix. Nie wydaje mi się, żeby ta marokańska miejscowość potrzebowała porównania do francuskich ośrodków, ale rzeczywiście jest bazą wypadową w masyw Atlasu Wysokiego. Ma swój własny klimat. Poczułam go z całą mocą poprzedniego wieczora. Z tarasu hotelu patrzyliśmy na zapadający zmierzch. Nagle z kilku stron dobiegły śpiewy muezinów. Niosły się w dolinie, jedne bliższe, inne dalsze, a my staliśmy w ciemnościach jak zaczarowani. Jakie tam Chamonix, pomyślałam sobie. Oto Maroko! Wysoko, coraz wyżej W drodze na Tubkal nie da się zabłądzić, szlak jest oczywisty. Idziemy noga za nogą, wspierając się na kijkach trekkingowych. Od czasu do czasu mijają nas muły obładowane bagażami turystów, którzy zdecydowali się maszerować na lekko, tylko z małymi plecakami. Na jednym z mułów jedzie turystka. Zastanawiam się, co będzie dalej, jeżeli już teraz nie daje rady iść na własnych nogach? Teren powoli się wznosi. Ostatnim płaskim odcinkiem jest suche koryto rzeki, tej samej, która przepływa przez Imlil. Słońce praży, na szczęście wysokość niweluje jego moc. To nie piekielne 42°C w cieniu, jakie przerabialiśmy w Marrakeszu. W maleńkiej berberyjskiej osadzie Sidi Chamha­rouche z ulgą opadamy na krzesła i zamawiamy świeżo wyciskany sok z pomarańczy. Smakuje jak ambrozja. Można też wypić słodką miętową herbatę, ale niektórzy z nas zaczynają mieć jej dosyć. Odpoczywamy, gapiąc się na imponujący biały głaz wystający ponad dachy zabudowań. Dla miejscowych muzułmanów, cierpiących m.in. na choroby psychiczne, Sidi Chamharouche stanowi cel pielgrzymek. Według lokalnych wierzeń z jednego ze stromych zboczy spadł wielki skalny blok, przygniatając złego dżina. Głaz został pomalowany na biało i zwieńczony chorągiewkami, a tuż obok niego wybudowano świątynię i grobowiec jakiegoś pobożnego człowieka. Przy świątyni z czasem pojawiło się kilkanaście zabudowań i tak powstała osada. Dla nas jest półmetkiem w drodze do schroniska. Za nią ścieżka robi się jeszcze bardziej stroma i kamienista. Znikają cyprysy, za to pojawiają się wielkie zielone poduchy, które przy bliższym kontakcie okazują się sztywne i kłujące. Dolina Ait Mizane coraz bardziej się zwęża. Od jakiegoś czasu idziemy już przez teren Parku Narodowego Tubkalu. Rocznie odwiedza go ok. 40 tys. osób, głównie z zagranicy. I pewnie większość z nich wchodzi na najwyższy szczyt. Po niemal siedmiu godzinach od naszego wyjścia z Imlilu docieramy do schroniska. Za sobą mamy ok. 11 km marszu i przewyższenie 1,4 tys. m. W schronisku nie jesteśmy sami. Słychać języki z różnych krajów, m.in. niemiecki i słowacki. To popularne miejsce. Zaskakująco wcześnie nurkujemy do śpiworów. Pobudka o piątej rano. Oko na Maroko Ból głowy o świcie przypomina mi, że... Nie, to nie efekt dnia następnego. W Maroku bardzo trudno jest zdobyć alkohol, a w schronisku obowiązuje zakaz jego spożycia. Mój organizm doskonale wie, na jakiej wysokości nocowaliśmy (3,2 tys. m), i daje znać, że go nie oszukam. Jemy śniadanie, choć apetyty nieszczególnie dopisują, i szykujemy plecaki do wyjścia. Świt jest bardzo zimny. Naciągamy mocniej czapki na uszy i zaczynamy mozolne podejście. Przed nami zaledwie 2 km w poziomie, za to aż 1 tys. m w pionie – i ten pion zaczyna się zaraz przy schronisku. Ścieżka pnie się ostrymi zakosami po kamienistym, osuwającym się zboczu. Wejście na Tubkal latem nie wymaga żadnych umiejętności technicznych ani sprzętu, ale to nie znaczy, że jest lekko. Co jakiś czas musimy się oprzeć na kijkach i wyrównać oddech. Szczytu jeszcze długo nie będzie widać, pojawi się niemal w ostatniej chwili. Krajobraz jest iście księżycowy, surowy i pozbawiony wszelkiego życia. Otaczają nas suche skaliste szczyty w kolorze rdzawobrązowym, oświetlone ostrym słońcem. Cisza jest absolutna, a dzikość i pustka przejmujące. Mamy szczęście do pogody – nie pada, nie wieje. A potrafi tu naprawdę mocno dmuchać, latem po południu zdarzają się gwałtowne burze. Dopiero gdy docieramy na przełęcz pod szczytem i zbliżamy się do krawędzi skał, atakuje nas lodowaty wiatr. Tubkal jednak pokazuje swój pazur. Wierzchołek wydaje się być już blisko, niestety to tylko złudzenie. Ostatnie trzysta metrów dłuży się niemiłosiernie, brakuje mi sił. Ból coraz mocniej pulsuje w głowie, nie zamierzam jednak odpuszczać. Reszta ekipy różnie – część podobnie jak ja wlecze się w ogonie, ale chłopacy pognali do góry. Jeśli ktoś na szczycie spodziewa się wąskiej ostrej grani, na której trzeba walczyć o przetrwanie, będzie zaskoczony. Wierzchołek jest tak płaski i rozległy, że mógłby być boiskiem piłkarskim. W najwyższym punkcie wieńczy go metalowa konstrukcja – pomalowany sprejami punkt triangulacyjny, który stał się znakiem rozpoznawczym Tubkala. Widoki są wspaniałe. U stóp mamy cały Atlas, Antyatlas i wciśnięty trochę z boku masyw Djebel Saghro. Całkiem niedaleko stąd na południe zaczyna się Sahara. Wydaje mi się nawet, że na horyzoncie widzę jej płowe piaski, ale może to tylko moje pobożne życzenie. Na wierzchołku spędzamy około pół godziny. Większość tego czasu leżę skulona na skałach, powalona potwornym bólem głowy. To właśnie wysokość jest największym wyzwaniem na Tubkalu. W drodze na szczyt nie ma żadnych trudności – ani eksponowanych miejsc, które przyprawiałyby o zawrót głowy, ani stromizn, które zmuszałyby do wspinaczki. Żeby wejść, trzeba po prostu iść.
Polak wjechał rowerem na 5900 m n.p.m. To jedna z najwyższych wysokości, jaką osiągnął rowerzysta
Marcin Korzonek swojego wyczynu dokonał na zboczach leżącego w Chile wulkanu Ojos del Salado. Wyprawa Kross The Record zakończona sukcesem!
Marcin Korzonek podróżował sam, nie korzystał z żadnego wsparcia zewnętrznego. Wysokość osiągnął samotnie, startując z poziomu 350 m w Copiapo po przejechaniu 275 km w poziomie i 6400 m w pionie w ciągu ośmiu dni. Na 5900 m n.p.m faktycznie wjechał rowerem, nie wniósł go ani nie pchał. Obecny rekord wysokości należy do Niemca Guido Kunze, który wjechał na rowerze na wysokość 6233 m n.p.m.. Szczyt zdobyty przez polskiego podróżnika - Ojos del Salado - najwyższy wulkan świata - leży w odległości prawie 300 km od najbliższej osady w Chile. Po drodze znajduje się tylko jedna możliwość uzyskania wody. Z tego powodu podróżnik musiał zabrać ze sobą 26 litrów wody oraz 7 kg jedzenia na 12 dni, co w połączeniu z 25 kg sprzętu ekspedycyjnego oznaczało, że rower ważył aż 74 kg. Część drogi prowadzącej pod szczyt jest dostępna wyłącznie dla samochodów z napędem na cztery koła i w kilku miejscach prowadzi piaszczystym wyschniętym korytem rzeki. Pokonanie jednego z 400-metrowych odcinków zajęło mu prawie 2 godziny. Mimo tych trudności udało się go pokonać na rowerze, a nie pchając go. Jak tłumaczy podróżnik, było to możliwe dzięki dużym 27,5” kołom jego Kross’a i szerokim trzycalowym oponom, w których obniżył ciśnienie prawie o połowę. Dzięki temu zwiększyła się przyczepność i koło nie grzęzło w piachu. Wcześniej Korzonek spędził w Chile ponad miesiąc, pokonując ponad 1000 km, aklimatyzując się i przygotowując do końcowego ataku. Walczył również z przeciwnościami losu, takimi jak udar słoneczny, poparzenia skóry, uraz kolana, zapalenie zatok leczone antybiotykiem czy kłopoty z oddychaniem. Wszystko to skończyło się wizytą w szpitalu i czterodniowym leczeniem. Mimo wszystko Korzonek pobił swój własny rekord wysokości na rowerze (5360 m n.p.m.). Kross The Record jest jego kolejną ekstremalną wyprawą. Rowerzysta z Wrocławia podróżuje przez świat, unikając utartych szlaków. Przez 24 lata zorganizował 19 wypraw rowerowych przez ponad 30 krajów i dziewięć pustyń na czterech kontynentach, w czasie których przejechał prawie 30 tys. km! To także cię zainteresuje: Filip Babicz pokonał Ade Integrale D15+. To prawdopodobnie najtrudniejsza tego typu droga na świecie
Mateusz Waligóra: „Pomyślałem, że najbardziej chciałbym zasnąć i obudzić się dokładnie za rok” [WYWIAD]
"Lubię wszystko, co się przydarza w samotności. To jest dla mnie odtrutka na to codzienne przebodźcowanie: ilość informacji i spraw do załatwienia". O konieczności odłożenia marzeń na później z powodu koronawirusa, o dobrodziejstwach wędrowania i odkryciach wokół własnego domu opowiada Mateusz Waligóra - podróżnik, specjalista od wypraw wyczynowych, "gość od pustyń".
Hanna Gadomska: Miałeś być teraz w Australii. (Celem wyprawy WALK ACROSS AUSTRALIA miało być pierwsze polskie przejście kontynentu przez jego pustynny interior). Mateusz Waligóra: Tak to sobie zaplanowałem. Wyprawa do Australii była już w 80 % przygotowana. Miałem ruszać w maju, ale rozpoczęła się pandemia koronawirusa. Nawet paczki z jedzeniem były już wysłane. Tak, rozesłałem paczki z żywnością liofilizowaną, które miałem odbierać po drodze (niestety do Australii nie mogę wwieźć jedzenia z Polski). Na szczęście udało mi się odzyskać większość z nich, oprócz jednej, która pojechała do najbardziej odizolowanego miejsca, ale są szanse, że i ona wróci. Tak więc zdecydowana większość przygotowań była już na bardzo zaawansowanym etapie. Pogodziłeś się z myślą, że na razie trzeba odłożyć spełnianie marzenia? Sytuacja była trudna i przechodziłem przez nią fazami. Na początku myślałem, że wszystko się uspokoi. Aż w końcu zdałem sobie sprawę, że nigdzie w tym roku jednak nie pojadę. Pamiętam taki dzień. Mamy w domu poddasze, które służy jako magazyn mojego sprzętu. Wszedłem na nie, spojrzałem na cały ekwipunek i pomyślałem, że jedyną rzeczą, na którą mam teraz ochotę jest zaśnięcie i obudzenie się dokładnie za rok. To było dość przykre uczucie. Dotarło do mnie, że prawie wszystko, co robiłem w ostatnich miesiącach, a nawet latach, było podporządkowane czemuś, czego nie mogę teraz zrealizować. Zrozumiałem, że to się w tym roku nie uda, a tak naprawdę nie wiadomo, czy uda się kiedykolwiek, bo Australia jest nadal zamknięta. Ta niepewność w całej tej sytuacji doskwiera mi najbardziej. Krążą pogłoski, że będzie zamknięta przynajmniej do końca roku. Jest jeszcze inna kwestia, moja droga przez Australię miała prowadzić przez środek kontynentu, terenami należącymi do Aborygenów, na które osoby z zewnątrz nie mają obecnie wstępu ze względu na COVID-19. Więc nawet jeśli Australia się otworzy, to nadal nie będę miał pewności, ze moja wyprawa rozpocznie się bez przeszkód. Oficjalnie przełożyłem ją na maj 2021 roku. Twoja trasa będzie częściowo pokrywała się z trasą Robyn Davidson – kobiety, która w 1977 r. pokonała Australię Środkową jedynie w towarzystwie psa i 4 wielbłądów. O całej historii powstał film „Ścieżki” (Tracks) z 2013 roku, który zresztą poleciłeś mi kiedyś obejrzeć. Czy Davidson była dla Ciebie inspiracją? I tak, i nie. Na pewno cała otoczka wokół wyprawy i postawa samej Robyn były dla mnie bardzo inspirujące, szczególnie w kontekście tego, jak jej wyprawa była odbierana przez innych. Zawsze miałem wiele rozterek związanych z tym, że moje wyprawy na pustynie są bardzo egoistyczne, że tak naprawdę to wszystko nie ma dla kogokolwiek najmniejszego sensu, bo nie zmieniam świata, nie ratuję w ten sposób życia innych ludzi. A Davidson umiała powiedzieć, że nie zawsze musisz ratować świat, możesz zrobić coś tylko dla siebie, tylko dla ciebie to może mieć sens, i to jest w porządku. Dziś już nie szukam dodatkowych usprawiedliwień dla swojej potrzeby przeżywania przygód. W filmie nie do końca pozytywnie pokazana jest współpraca z mediami. Robyn otrzymała wsparcie National Geographic, ale obecność fotografa przeszkadzała jej w realizacji samotnego przedsięwzięcia. Ten wątek jest ci bliski? Nigdy nie można tego rozpatrywać w sposób zerojedynkowy. Sama Davidson bardzo negatywnie odbierała zainteresowanie mediów i obecność Ricka Smolana – fotografa National Geographic, ale z drugiej strony to ona wyszła z inicjatywą patronatu magazynu, bo potrzebowała pieniędzy na tę wyprawę. Poszła zatem na pewien kompromis, który dał jej możliwość zrealizowania tej wyprawy, kosztem pewnej niezależności. W moim przypadku jest podobnie. Ruszam na pustynię po to, by w dużej mierze pobyć w samotności, przemyśleć sobie różne rzeczy, ale dopuszczam też udział osób, które są zaangażowane w relacjonowanie tej wyprawy na bieżąco. Bardzo ważne jest jednak to, że to ja decyduję o tym, ile tych materiałów na temat wyprawy zostanie wypuszczonych do mediów. Z dużą dozą prawdopodobieństwa w Australii na krótki moment dołączy do mnie fotograf i operator, by zrealizować film z wyprawy. Dla wielu osób izolacja w związku z pandemią koronawirusa, mogła być pierwszym takim prawdziwym doświadczeniem samotności. Tutaj musielibyśmy zastanowić się, co tak naprawdę oznacza samotność. Bo ja w trakcie pandemii czuję się wręcz przytłoczony obecnością innych ludzi, szczególnie w tej pierwszej fazie, gdy wszyscy zostawaliśmy w domach, a ja 24 godziny na dobę spędzałem ze swoimi dzieciakami, będąc skazanym na ich dobre i złe humory, a oni na moje. Czyli pandemia to dla ciebie głównie czas z dziećmi. Ja zazwyczaj spędzam z nimi dużo czasu. To nie jest tak, że jestem typem podróżnika, który cały czas jest w drodze, zostawiając w domu pogrążoną w tęsknocie rodzinę. U nas to jest w ten sposób zorganizowane, że żona pracuje na etacie, wykonuje swój zawód, który lubi, i w którym się spełnia a to ja jestem kurą domową, która czasem gdzieś wyjeżdża. Siedzę z synami, odprowadzam ich do przedszkola, piorę, sprzątam, czasem coś ugotuję. Nuda. A raczej prosta codzienność. Mówi się, że liczba wniosków rozwodowych znacznie wzrośnie po pandemii (śmiech). Wcale by mnie to nie zdziwiło, bo w normalnych warunkach z partnerem widujemy się wyłącznie w wybranych godzinach. W naszym przypadku było trochę łatwiej, bo my z Agnieszką znamy się dosyć dobrze i wielokrotnie byliśmy zdani na swoją stałą obecność. Spędziliśmy półtora roku w podróży rowerowej przez Amerykę Południową i pamiętam, że najdłuższy okres na jaki się wtedy rozstaliśmy w czasie tego wyjazdu to było 6 godzin. W czasie pandemii jedynym momentem, kiedy mogłem złapać oddech, były późne wieczory i noce, kiedy Agnieszka pozwała mi wyjść i ochłonąć przez chwilę w samotności. Wędrowałeś wtedy? Znalazłem rzekę w okolicy i wydeptałem wzdłuż niej jakieś 1000 km. Myślę, że ten okres zamknięcia we własnym środowisku, udało mi się przetrwać właśnie dzięki chodzeniu. Powtarzalne marsze w tym samym miejscu sprawiły, że zacząłem patrzeć na przemieszczanie się zupełnie inaczej. Np. zwróciłem większą uwagę na zapach. Kiedy zaczynałem wędrować była późna zima, obserwowałem, jak rzeka zmienia się wiosną - również pod względem zapachów. Były momenty, że chodziłem z zamkniętymi oczami, próbując rozpoznać miejsca za pomocą węchu. Dla mnie to było odkrycie. Brzmi jak forma medytacji. Bo marsz to jest medytacja. Na każdej wyprawie odkrywam, że chodzi o to samo – o rytm. To jest słowo klucz. Przez pierwsze dwa tygodnie przyzwyczajam się do nowego trybu, do tego, że muszę być skupiony. Ciało przyzwyczaja się do wysiłku fizycznego. Później przychodzi ten dzień, kiedy łapię rytm, wiem, co mam robić, wszystkie czynności wyglądają dokładnie tak samo, mają swój porządek i powtarzalność. To moja ulubiona faza, bo wówczas czuję, że jestem w miejscu, w którym chciałem być. A ta powtarzalność - nie dopada Cię czasem brak silnej woli, by znowu złożyć namiot i ciągnąć wózek? Pierwszy okres, ten przed złapaniem rytmu, jest trudny. Patrzysz na mapę, widzisz dystans, który może przytłaczać. Dlatego ja nigdy nie myślę o głównym celu, np. o tym, że chcę przejść Gobi. Myślę o konkretnym miejscu, np. wiosce odległej o kilkadziesiąt kilometrów, w której znajdę kolejną studnię. Jest mi wówczas dużo łatwiej. W czasie kryzysu po prostu skupiam się na najbliższych godzinach, minutach, na tym co mam zrobić. Czasem przychodzi zmęczenie i organizm opada z sił. Na Gobi straciłem 24 kg masy ciała. To wtedy z oczu zniknął mi też sens tego, co robię. Czułem się już nasycony pustynią. Uznałem, że przejście każdego kolejnego kilometra niczego nie zmienni, niczego nowego już się o sobie nie dowiem. A jednak poszedłeś dalej. Jesteś pierwszym człowiekiem na świecie, który sam przeszedł tę pustynię pieszo. Pomógł mi cytat, który znalazłem w jednym z audiobooków. To słowa słoweńskiego wspinacza Nejca Zaplotnika: „Ten, kto jedynie dąży do celu, poczuje pustkę, dotarłszy do kresu. Lecz ten, kto znalazł własną drogę, zawsze będzie nosił cel w sobie”. Uznałem, że choć może teraz tego sensu nie widzę, bo jestem wykończony fizycznie, to z perspektywy czasu będę oceniał to inaczej. Ten cytat pomógł mi się na Gobi pozbierać i przejść ostatnie 600 km, pomimo wszystkich trudności, które mnie wtedy spotykały. Kilka miesięcy po powrocie domu, już wiedziałem, że przerwanie tej wyprawy byłoby błędem. W czerwcowym numerze Travelera można było przeczytać Twoje wspomnienia z podróży rowerowej z żoną po Ameryce Południowej. Napisałeś, że nigdy nie przeżyliście tylu przygód, co wtedy. Pomyślałam sobie, że to całkowite przeciwieństwo samotnego wędrowania przez pustynię. Ja nigdy się ze sobą nie nudziłem, więc dla mnie przybywanie w samotności na pustyni nie stanowi problemu, wręcz przeciwnie – ja to lubię. Lubię wszystko, co się przydarza w samotności. To jest dla mnie odtrutka na to codzienne przebodźcowanie – ilość informacji i codziennych spraw do załatwienia. Na pustyni wszystko zredukowane jest do podstaw: spania, jedzenia i marszu. Początkowo to może uwierać, bo brakuje nam pewnych rzeczy do których byliśmy przyzwyczajeni, ale potem zaczynamy rozumieć, że nie potrzebujemy w życiu niczego więcej oprócz tych podstaw, aby być szczęśliwymi. A jednak wiele osób przed samotnością ucieka. Myślę, że osoby które czują się samotne wśród innych ludzi, niekoniecznie czułyby się samotne na pustyni. Korzenie mojego wędrowania sięgają czasów liceum, gdy czułem się osamotniony. To jest chyba taki czas w życiu młodego człowieka, kiedy się zastanawia nad tym, co chciałby robić, w czym może się realizować. Wtedy pojąłem, że odkrywanie świata dla siebie stanowi dla mnie wielką frajdę. Ciekawi mnie. Niestety nie znalazłem wśród moich bliskich i otoczenia aprobaty dla tych śmiałych pomysłów. Zacząłem więc uciekać nad pobliskie jezioro. Tu przyznam się, że czasem wagarowałem. To wtedy odkryłem, że dobrze mi jest w tym miejscu pośród natury. Że to miejsce rozumie mnie, a ja rozumiem je. Potem na kursie przewodników górskich poznałem Agnieszkę, założyliśmy rodzinę i dobrze mi z tym. Gdy zastawiam się, jak wyglądałoby moje życie, gdybym nie miał rodziny, to czuję pustkę. Oczywiście to nie wyklucza tego, że czasem jestem zmęczony. I tak jak kiedyś uciekałem nad jezioro, tak teraz ruszam na pustynię. Ale teraz nie nazwałbym już tego ucieczką. Więc pomimo tego że lubię swoją rodzinę, realizuję się w niej, potrzebuję też pobyć w ciszy i samotności. Chyba wielu z nas brakuje takiego pobycia ze sobą przez dłuższy czas. Wtedy możemy się o sobie dużo dowiedzieć, zaakaceptować siebie, choć to czasem trudne. Pustynie dają czas na analizę, a chodzenie to doskonały katalizator myślenia. Wędrowców można podzielić na dwa typy: "Niektórzy wszędzie czują się jak w domu, inni nie czują się tak nigdzie” (Robyn Davidson). Z którym utożsamiasz się bardziej? Z tym drugim. I może to być kłopotliwe. Bo będąc w domu tęsknię za pustynią, a na pustyni za domem. I być może dotąd ma mnie doprowadzić moja droga - do poczucia, że będąc w danym miejscu i czasie jestem dokładnie tam, gdzie chciałem być.
Fizjoterapeuci Pokazują: Regeneracja [WIDEO]
Fizjoterapeuci i trenerzy personalni Marcin Sałata i Piotr Obtułowicz tym razem opowiedzą nie o tym, jak ćwiczyć, ale o tym jak się mądrze regenerować. Dowiedz się, jak odpowiednio zadbać o organizm po treningu, żeby jak najdłużej cieszyć się dobrym zdrowiem i kondycją, nie bojąc się kontuzji.
"Fizjoterapeuci pokazują" to eksperckie porady wideo, z których dowiedzie się nie tylko, jak przygotować się do ćwiczeń, ale też jak zaplanować treningi, aby były skuteczne, efektywne i bezpieczne. Razem z naszymi specjalistami będziecie mogli przygotować się do nowych wyzwań. ZOBACZ "Fizjoterepauci pokazują" to cykl, który powstał w ramach projektu Explorerzy. Idź za marzeniem. Po więcej kliknij w baner poniżej.
"Nie odbieram Polakom ich królestwa". Wywiad z Simone Moro, zimowym zdobywcą czterech ośmiotysięczników
26 lutego 2016 r. miało miejsce pierwsze zimowe wejście na Nanga Parbat (8126 m). Na szczycie stanęli Włoch Simone Moro, Bask Alex Txikon i Pakistańczyk Ali Sadpara. Włoszka Tamara Lunger zatrzymała się niedaleko pod szczytem. Z Simone Moro - himalaistą, który dokonał czterech pierwszych zimowych wejść na ośmiotysięczniki - rozmawiała Barbara Żukowska, National Geographic Traveler.
Traveler: Na swoim koncie masz cztery pierwsze zimowe wejścia na ośmiotysięczniki. Po sukcesie waszego międzynarodowego zespołu na Nanga Parbat, Reinhold Messner powiedział, że odebrałeś Polakom ich królestwo. Zgadzasz się z tym? Simone Moro: To, czego ci giganci dokonali w latach 80. pozostaje imponujące, pionierskie i niezapomniane. Ci alpiniści byli moimi idolami i inspirowali mnie, nigdy więc nie powiem, że odebrałem im królestwo. Po prostu ruszyłem ich śladami, brałem z nich przykład i poszedłem dalej. Jestem kolejnym pokoleniem, a następne już wkroczyło do akcji. Myślę, że stwierdzenie Messnera jest jego własnym zdaniem. Nie rywalizuję z przeszłością, lecz oddaję jej honor poprzez zdobycie zimą czterech ośmiotysięczników. To obecnie największa liczba pierwszych zimowych wejść, jakich dokonał jeden człowiek. Nie znaczy to, że jestem mocniejszy od Kukuczki, Wielickiego czy Berbeki. Głupotą byłoby tak twierdzić. Czuję się ich następcą, staram się ich naśladować – na co zasłużyli, ponieważ byli w pewnym sensie mentorami całego mojego pokolenia. Jakie okoliczności zdecydowały, że wasz zespół stanął na szczycie Nanga Parbat? Była to kombinacja wielu czynników. Przede wszystkim moje doświadczenie. Mam za sobą 15 zimowych wypraw, na różnych kontynentach i w różnych górach. Łącznie pod Nanga Parbat spędziłem rok – lato 2003 oraz zimy w latach 2012, 2014, 2016. Nauczyłem się, jak należy się z nią obchodzić, także zimą. Drugi czynnik to strategia wspinaczki. Mimo bardzo słabej aklimatyzacji (przed atakiem szczytowym ja i Tamara spędziliśmy zaledwie jedną noc na wysokości 6100 m), zdecydowaliśmy się zmusić nasze ciała do ogromnego wysiłku, co było prawdziwą męczarnią, i wspinaliśmy się aż do samego szczytu. Ważnym czynnikiem był także zespół – tworzyliśmy go z Tamarą, Alexem i Alim – który działał bez zarzutu, dogadywaliśmy się ze sobą jak bracia i siostra. Funkcjonowaliśmy w doskonałej harmonii. I na koniec, co nie znaczy, że jest to mniej istotne, przed wyjazdem na Nanga Parbat trenowałem jak szalony, jak sportowiec na igrzyska olimpijskie, i czułem się w tym roku silny i zmotywowany jak nigdy dotąd. Muszę oczywiście dodać, że poszczęściło się nam z pogodą, chociaż było zimno i wietrznie. Co sądzisz o kobiecym wspinaniu zimą? Czy są w stanie zdobywać szczyty w tak trudnych warunkach? Absolutnie tak. Tamara jest doskonałym przykładem tego, co kobiety mogą robić. Była tak silna jak pozostałe osoby z zespołu, a przecież – podobnie jak ja – miała bardzo słabą aklimatyzację. Wyraźnie pokazała swoją odwagę i siłę. Zimowa wspinaczka w wysokich górach nie jest więc zarezerwowana tylko dla mężczyzn. K2 pozostaje jedynym ośmiotysięcznikiem niezdobytym zimą. Co się stanie, gdy zostanie już zdobyty? Czy będzie to koniec „Epoki Lodowych Wojowników”? Myślę, że będzie to po prostu koniec pierwszej części tej niezapomnianej epoki, w której ja też uczestniczyłem i zebrałem wspaniałe doświadczenia. Mam nadzieję, że po pierwszym zimowym wejściu na K2 ruszą projekty zdobycia wszystkich ośmiotysięczników zimą przez jednego człowieka. Także wspinaczki na niektóre szczyty nowymi drogami i w lepszym stylu niż wcześniej. Ale przede wszystkim mam nadzieję, że rozpocznie się epoka technicznej wspinaczki zimą na sześcio- i siedmiotysięczniki, która właściwie nigdy nie wystartowała. Warszawa, 2016
Forma na szczyt: specjaliści z górską pasją pomagają spełniać marzenia o Himalajach (i nie tylko)
Jak rozplanować trening, żeby podziwiać góry, a nie skupiać się na wysiłku? Czy bigos sprawdzi się na 6700 m n.p.m.? Co spakować do apteczki wysokogórskiej? Na te i inne pytania możesz poznać odpowiedź dzięki ekspertom z Formy na szczyt.
Wiedza = bezpieczeństwo Ekipa Formy na szczyt przygotowuje miłośników gór do bezpiecznego i skutecznego zdobywania szczytów - od Tatr po Himalaje. To zespół ekspertów w zakresie treningu, dietetyki i medycyny, który wykiełkował z prawdziwej miłości do gór. - Pomysł na Formę na szczyt wziął się z chęci zrealizowania marzeń o pracy w górach i wykorzystaniu w praktyce specjalistycznej wiedzy. Współorganizowałam badania naukowe z udziałem alpinistów oraz wspinałem się w górach. Chciałem połączyć swoje zainteresowania i przekazać zdobytą wiedzę innym alpinistom - mówi Karol Hennig założyciel i pomysłodawca Formy na szczyt. Zaproponował współpracę doktorowi Robertowi Szymczakowi oraz dietetyk Marcie Naczyk. Tak powstał ich team, który uzupełnia się w obszarach treningu, medycyny i żywienia. Hennig przyznaje, że początki nie były łatwe. Sporo osób twierdziło, że tego typu działalność nie ma sensu, bo w Polsce nie ma wystarczającej grupy odbiorców i popyt będzie za niski. - Rzeczywiście nie było łatwo na początku. Pierwsze szkolenia dla himalaistów wybierających się góry najwyższe przeprowadziliśmy po około roku. Pojawiały się też pierwsze osoby, które decydowały się na stałą współpracę w przygotowaniu do wypraw na czterotysięczniki, a nawet siedmiotysięczniki. Z czasem nasza marka stawała się coraz bardziej rozpoznawalna i udawało nam się pomagać coraz większej liczbie osób. Dziś wspieramy osoby zarówno rozpoczynające swoją przygodę z Tatrami, aż po osoby, które chodzą na ośmiotysięczne szczyty. Z ich wiedzy i doświadczenia skorzystało już ponad 7000 osób, w tym himalaiści kadry narodowej, ratownicy górscy, członkowie klubów wysokogórskich oraz turyści, chcący zacząć swoją przygodę z górami. Szkolenie dla alpinistów. Fot. Adam Lubik Pasja, determinacja i postępy Uważam, że jeśli twoja praca jest zarazem pasją, to nigdy nie będzie ona trudna - mówi założyciel Formy na szczyt. Na co dzień współpracuje z ludźmi, którzy kochają to, co robią i mają pasję, dzięki której można - nomen omen - góry przenosić. - Zgłaszają się do nas ciekawi ludzie, od których wiele się uczymy. W szczególności miło wspominam współpracę z dwoma podopiecznymi, obie mają na imię Ania. Pierwsza Ania przygotowywała się na Aconcaguę. Codziennie rano wstawała o godzinie 5.30 i wychodziła na trening, który trwał od 1,5 do 2 h. Była tytanem pracy. Ogromna motywacja pozwoliła jej na znaczną poprawę formy w stosunku do poziomu wyjściowego. Po 8 miesiącach przygotowań stanęła na szczycie Aconcagua - opowiada Karol. Druga Ania trenowała pod kątem Denali. Na najwyższy szczyt Ameryki Północnej trzeba zabrać ze sobą bardzo dużo sprzętu, a transport do obozów wykonuje się z bardzo dużym obciążeniem rozłożonym na plecak i saneczki, które się ciągnie. Łącznie jest to około 25-40 kg na osobę. Ania pod koniec swoich przygotowań trenowała właśnie z takim ciężarem, wykonując długotrwałe treningi w wysokiej intensywności. Na szczyt weszła bez problemu, w dobrym samopoczuciu, a po zejściu stwierdziła, że na treningach było trudniej - śmieje się. Bardzo emocjonująca była dla niego sytuacja, kiedy Adam Bielecki i Denis Urubko wyruszyli na akcję ratunkową po Elizabeth Revol. Przed wyprawą na K2 Adam współpracował z Formą już ponad rok. - Bardzo intensywnie trenował przed samą wyprawą. Pamiętam wtedy, że śledziłem z wielkim zaangażowaniem ich postępy i wyjątkowo mocno zapadła mi ta sytuacja w pamięci - wspomina Hennig. Adam Bielecki podczas treningu motorycznego. Fot. Łuksasz Turkowiak-Studio Fuego. Idź za marzeniami, ale najpierw... przygotuj się! Jako jedyni w kraju specjalizują się w ocenie organizmu przed wyprawą wysokogórską. Mogą sprawdzić twój organizm pod względem medycznym, fizjologicznym oraz wydolnościowym. Jeśli na co dzień pracujesz głównie przed komputerem, od czasu do czasu trochę ćwiczysz i nagle zdecydujesz się spełnić marzenia o zdobyciu Kilimandżaro, eksperci z Formy na szczyt podpowiedzą ci, ile potrzebujesz czasu i jak powinieneś się przygotować. Okres przygotowania do wyprawy tak naprawdę zależy od wielu czynników. Przede wszystkim od aktualnego stanu kondycji fizycznej oraz od posiadanego doświadczenia górskiego. - Zazwyczaj trwa to co najmniej 3 miesiące, ale współpracujemy z niektórymi osobami już kilka lat. Tak naprawdę im szybciej ktoś rozpocznie pracę nad formą i zdobyciem umiejętności, tym lepiej będzie przygotowany. Skupiamy się przede wszystkim na poprawie wydolności tlenowej i beztlenowej oraz na odżywieniu organizmu i uzupełnieniu niedoborów. Dzięki temu, osoba taka ma lepszą kondycję, dobrze odżywiony organizm i lepiej jest w stanie się aklimatyzować - tłumaczy Karol. Forma na szczyt współpracuje głównie na zasadzie planów treningowych, planów żywieniowych oraz konsultacji medycznych. W ostatnich latach starają się kłaść nacisk na szkolenia i rozpowszechnianie wiedzy wśród ludzi gór. Prowadzą zarówno szkolenia stacjonarne jak i szkolenia online z zakresu pierwszej pomocy w górach wysokich, leczenia odmrożeń, transportu osoby poszkodowanej oraz najważniejszych czynności medycznych, przydatnych podczas trekkingu oraz wyprawy górskiej. Wykład z zakresu przygotowania do wyprawy dla Klubu Wysokogórskiego w Toruniu. fot. Olek Urbański Poznaj zespół Formy na szczyt Forma na szczyt, czyli (od lewej) Robert Szymczak, Marta Naczyk, Karol Hennig. To oni pomagają przygotować się do górskich celów. Fot. Mika Szymkowiak Karol Hennig w zespole pełni funkcję trenera, specjalizującego się w przygotowaniu wydolnościowym i treningowym do wypraw górskich. Przygotowywał m.in członków Narodowej Zimowej Wyprawy na K2 2017/2018. Ukończył AWF w Poznaniu. Jest wielkim miłośnikiem wspinaczki górskiej i sportowej. Nad kwestiami żywieniowymi czuwa Marta Naczyk – dietetyk sportowy. W Formie na szczyt łączy pasję do górskich wyzwań z logistyką żywieniową. Zajmuje się żywieniem osób, które przygotowują się do wypraw wysokogórskich, wspinają się i uprawiają sporty wytrzymałościowe (biegi ultra, kolarstwo, triathlon). To Marta była odpowiedzialna za zaplecze żywieniowe oraz opiekę dietetyczną Narodowej Zimowej Wyprawy na K2 2017-2018. Zaplecze medyczne zapewnia dr n.med. Robert Szymczak – lekarz specjalista medycyny ratunkowej, himalaista (zdobywca Everestu, Nanga Parbat i Dhaulagiri). Funkcje lekarza wyprawy pełnił podczas wielu wypraw wysokogórskich, w tym trzech narodowych. Jest lekarzem i szkoleniowcem kadry Himalaistów Narodowej Zimowej Wyprawy na K2. Nad treningiem czuwa też Nina Wiaderna. Absolwentka fizjoterapii na AWF w Poznaniu ma wiele lat doświadczenia w treningu sportowym oraz rehabilitacji. Najbardziej interesuje ją neurofizjologia oraz trening wydolnościowy.
Jako pierwsi Polacy przeszli Wielki Szlak Himalajski. To jeden z najtrudniejszych szlaków górskich na świecie
Nepalski odcinek Wielkiego Szlaku Himalajskiego, liczący około 1700 km, to jeden z najtrudniejszych i najwyżej położonych szlaków górskich na świecie. "To było wyzwanie w sam raz dla naszej dwójki" - mówią Joanna Lipowczan i Bartosz Malinowski, którzy w 2015 roku jako pierwsi Polacy przeszli ten szlak.
ZOBACZ GALERIĘ >>> Urozmaicony terenowo i przyrodniczo szlak prowadzi przez dżunglę, lodowce, głębokie doliny, suche płaskowyże, wioski i tereny zupełnie odludne. Poza popularnymi wśród turystów regionami Everestu czy Annapurny szlak nie jest wytyczony ani oznakowany i trzeba nieustannie pracować z mapą i kompasem. Na wielu odcinkach nie ma też żadnej infrastruktury turystycznej, co zmusza do niesienia wszystkiego ze sobą na plecach: żywności, gazu i górskiego ekwipunku. Dlatego miesiące przed rozpoczęciem naszej wyprawy upływają pod znakiem żmudnych przygotowań: zbieranie informacji, szczepienia, treningi kondycyjne, kompletowanie sprzętu i wykonywanie masy innych czynności, bez których wyjazdy nie mogą się obejść. Mniej więcej na półmetku przygotowań dociera do nas informacja: Nepal nawiedziło potężne trzęsienie ziemi (2015 rok). Zginęły tysiące ludzi, miliony straciły dach nad głową. Setki wiosek zostały zmiecione. Do Nepalu spływa międzynarodowa pomoc. Odpływają turyści. Wahamy się, co robić. W końcu podejmujemy decyzję: wyprawa musi się odbyć! Nasza obecność w tym kraju to sposób na ekonomiczną pomoc dla mieszkańców żyjących w głównej mierze z turystyki oraz pokazanie, że Nepal nadal posiada wspaniałe bogactwo – najwyższe góry świata. Im bliżej wyjazdu, tym robi się bardziej nerwowo i chaotycznie. A potem – 3… 2… 1... 0… Start! Wschód Symbolicznym początkiem Wielkiego Szlaku Himalajskiego jest północna baza pod Kangczendzongą. Zanim się tam znajdziemy, miną prawie dwa tygodnie marszu z wioski Taplejung. Idziemy w soczystej zieleni lasów, bananowców, mijając wodospady, strumienie górskie i niewielkie wsie położone na zboczach gór. Jest strasznie: upał i ulewne deszcze na zmianę, pijawki, ciężkie plecaki. Nie spotykamy prawie żadnych turystów, początek września to jeszcze nie sezon w tej części Himalajów. Miejscowa ludność, głównie mężczyźni, entuzjastycznie reaguje na Bartka. Jego fryzura złożona po części z dredów wzbudza zainteresowanie, a postura i wzrost – podziw. Bartek zostaje zaklasyfikowany jako zawodnik amerykańskich zapasów. W moim przypadku największym zainteresowaniem cieszy się... mój plecak. Gdy po ośmiu dniach docieramy do sporej wioski Ghunsa, przeżywamy pierwsze logistyczne zaskoczenie. Mnóstwo tu sklepów z artykułami dla turystów. Półki uginają się pod żywnością liofilizowaną, kartuszami z gazem i linami wspinaczkowymi – zupełnie niepotrzebnie nieśliśmy je na własnych plecach. Zostawiamy rzeczy w Ghunsie, gdyż wrócimy tu za cztery dni. Zabieramy tylko namiot i trochę jedzenia i na lekko idziemy do bazy pod Kangczendzongą. Wreszcie pojawia się radość wędrowania – przekroczyliśmy już wysokość 3500 m, i granicę lasu, i wreszcie otwierają się przed nami widoki na przyprószone śniegiem szczyty. Ekipy wspinające się na Kangczendzongę wchodzą od strony południowej, dlatego północna baza (Pangpema) pod tym ośmiotysięcznikiem jest bardzo niepozorna. To dwie drewniane chatki i kamienny kopczyk opleciony flagami modlitewnymi. Robimy pamiątkowe zdjęcie na starcie Wielkiego Szlaku Himalajskiego i czekamy bezskutecznie, żeby wiatr rozpędził chmury. Potem wracamy do Ghunsy i rozpoczynamy wędrówkę na zachód, w kierunku Makalu Base Camp. Trasa w tym regionie przebiega blisko granicy z Tybetem, dokąd nadal wędrują z Nepalu karawany. Ze względu na gęstą mgłę tylko odgłos dzwonków jaków i pokrzykiwania poganiaczy sygnalizują jej nadejście. Karawana objawia się nam dopiero w odległości kilku metrów od nas. Ważnym punktem tego etapu jest przełęcz Lumba Sumba (5177 m) stanowiąca granicę pomiędzy dwoma regionami. Na wschód roztacza się widok na masyw Kangczendzongi, a na zachód – na Makalu. Kolejne dni wędrówki to walka z wyjątkowo gęstą roślinnością i pijawkami (po zejściu z przełęczy znów idziemy przez dżunglę, na wysokości ok. 2500 m). Opis trasy w przewodniku jest niedokładny i poszczególne odcinki pokonujemy średnio o 3 godz. dłużej. Na dodatek podane charakterystyczne punkty nawigacyjne (wielkie głazy, chatki pasterskie) są trudne do zidentyfikowania w terenie kompletnie zarośniętym kilkumetrowymi chaszczami. Gubimy drogę, tracimy orientację i zrezygnowani, wściekli i zmęczeni zaliczamy dwa dni przymusowego postoju. W rozwalającej się bambusowej chatce obmyślamy sposoby wydostania się z zielonego piekła. W końcu udaje się nam dotrzeć do pobliskiej wioski Hongon, gdzie zmywamy z siebie trudy ostatnich 15 dni, jakie minęły od wyjścia z Ghunsy. Po opuszczeniu Hongonu powoli zbliżamy się do najtrudniejszego i najwyżej położonego odcinka trasy – przełęczy Sherpani Col (6180 m) oraz West Col (6190 m). Zanim je przekroczymy, aklimatyzujemy się w Makalu Base Camp. W momencie dotarcia do bazy uświadamiamy sobie kolejny popełniony przez nas błąd logistyczny: przez 40 dni zupełnie niepotrzebnie nieśliśmy sprzęt wspinaczkowy. Dużo lepszym rozwiązaniem byłoby zorganizowanie przesyłki z Katmandu do wioski znajdującej się dwa dni drogi od Makalu BC. Od bazy wędrujemy z ekipą holendersko-belgijską, razem pokonujemy wysokie przełęcze. Ten odcinek to kwintesencja wysokogórskiego szlaku: lodowce, pokryte śniegiem wypłaszczenia, konieczność użycia sprzętu asekuracyjnego, ciągnące się kilometrami piargi i bloki skalne. Przez kilka dni towarzyszy nam widok Everestu i Lhotse. Po przejściu przełęczy decydujemy się na zejście do Lukli i krótki wypad do Katmandu. Musimy wyrobić zezwolenia i przedłużyć wizę, która na wjeździe wydawana jest tylko na 90 dni, a planowany przez nas czas przejścia szlaku to ok. 130 dni. Środek Powracamy na szlak w rejonie Solo Khumbu, na trasę prowadzącą do bazy pod Everestem. Po prawie dwóch miesiącach wędrówki przez słabo zamieszkałe tereny trafiamy do himalajskiej wersji ośrodka turystyki masowej w Namche Bazar – hoteliki, bary, puby, bankomaty, masa sklepów z dobrami wszelkimi. Trasa z Lukli do Namche przypomina ciągnącą się kilometrami wioskę, po której spacerują turyści. Właściciele hotelików narzekają jednak na słaby sezon spowodowany trzęsieniem ziemi, którego skutki są widoczne w tej części Nepalu. Kiedy z Namche odbijamy na zachód, na szlaku znów robi się pusto. Przejście przełęczy Tashi Labsta (5760 m) i dwóch lodowców (Drolambu i Trakarding) to kolejny test wytrwałości oraz tolerancji dla błędów na mapie i w przewodniku. Oprócz raków nie mamy już sprzętu wspinaczkowego – został w Katmandu, bo nie jest potrzebny, jak sugeruje autor przewodnika. Gdy utykamy na półce skalnej, z której nie możemy zejść z braku liny, ratuje nas kilka taśm asekuracyjnych i karabinków, jakie mamy ze sobą. Kolejne dni to przedzieranie się przez kamienną pustynię, walka z głodem i pragnieniem (nie ma wody, nie możemy przygotować jedzenia ani herbaty) i prawdopodobnie największy kryzys podczas całego przejścia. Obawiamy się, że nie uda się nam znaleźć właściwej drogi albo wpadniemy do jednej z wielu szczelin. Poza tym w nocy jest bardzo zimno (–20°C) i wieje huraganowy wiatr. Dzięki górskiemu doświadczeniu Bartka udaje się nam zejść z lodowca i trafić do właściwej doliny w regionie Rolwaling, który dość mocno ucierpiał podczas trzęsienia ziemi. Co rusz napotykamy opuszczone i zniszczone wioski, co stanowi dość przygnębiający widok. Z drugiej strony jest pięknie i nostalgicznie – jesień w górach, szerokie doliny, szlaki trawersujące wysokie zbocza oraz serdeczność i pogoda ducha ludzi zamieszkujących te strony. W jednej z wiosek, po rozmowie z napotkanym nepalskim przewodnikiem, podejmujemy decyzję, że opuszczamy kolejny region, czyli Langtang, który praktycznie został zmieciony z powierzchni ziemi. Pod zwałami błota i skał w dalszym ciągu leżą ciała ludzi i naszym zdaniem przejście przez Langtang byłoby niemoralne i nieetyczne. Dlatego kolejnym etapem jest Manaslu i Annapurna, przez które praktycznie przebiegamy. Trasa jest oczywista i na dodatek oznaczona, co stanowi dla nas pewną zagadkę, gdyż oba odcinki są nawigacyjnie bardzo łatwe i mocno uczęszczane. Zachód Wejście w region Dolpo na zachodzie to ulga – po kilku tygodniach na trasach turystycznych tęsknimy za dzikimi i odludnymi terenami. Przed nami znów biwaki, spanie pod namiotem, uczty z liofilizatów, wizyty w wioskach. A przynajmniej taki jest plan. Szybko jednak okazuje się, że na wysokościach powyżej 4500 m o tej porze roku (początek grudnia) prawie nie ma wody. Zbieramy resztki brudnego śniegu, topimy, gotujemy, przecedzamy przez pieluchę. Wioski są puste – ludzie zeszli na zimę w doliny. Jest pięknie i przerażająco równocześnie. Błękitne niebo, brunatne, pozbawione roślinności zbocza, szmaragdowe rzeki, stare gompy, kompletna pustka i świadomość, że na chwilę mamy góry na wyłączność. Ta część Nepalu bardzo długo pozostawała w izolacji, jeszcze nie jest popularna turystycznie, więc miejscowi nie są przyzwyczajeni do widoku cudzoziemców, trudno się z nimi porozumieć po angielsku, a nepalski w naszym wydaniu budzi ogólną wesołość. Śpimy u miejscowych, wieczory spędzamy na rozmowach za pomocą rąk i wymianie uśmiechów. Ze względu na trudne warunki panujące w wyższych partiach szlaku podejmujemy decyzję, że do samego końca wędrujemy głównie wariantem prowadzącym przez doliny i wioski. Pokonaniu zachodniej części towarzyszy istna mieszanka emocji – zachwyt krajobrazami, zniecierpliwienie nadmiernym zainteresowaniem nami ze strony spotykanych ludzi. Zmęczenie czwartym miesiącem wędrówki, tęsknota za bliskimi w czasie Bożego Narodzenia. Wdzięczność wobec ludzi przyjmujących nas pod swój dach, wreszcie niepewność, gdyż mapa i przewodnik po raz kolejny mijają się z rzeczywistością. A potem nagle jest 4 stycznia 2016 r. i dokładnie w południe wchodzimy do wioski Simikot. Wszystko się kończy. Jesteśmy na mecie zbyt zmęczeni, żeby się cieszyć, i chyba nie bardzo zdajemy sobie sprawę, że to koniec. Satysfakcja miesza się z poczuciem pustki – cel został osiągnięty, więc nie mamy w tej chwili żadnego celu. Gdy samolot z Simikotu odrywa się od pasa startowego, milczymy. Każde z nas próbuje podsumować to, co zrobiliśmy, i odpowiedzieć sobie na pytanie, jak będzie wyglądać nasze życie po Wielkim Szlaku Himalajskim? Kiedy pojawi się chęć wyruszenia na kolejny szlak? Bo w tej chwili w głowie kołacze się zdecydowana deklaracja: „No more trekking!”. Ciekawe, jak długo wytrwamy w tym postanowieniu? Joanna Lipowczan WARTO WIEDZIEĆ ■ Formalności Można wyrobić na lotnisku w Katmandu (maksymalnie na 90 dni pobytu – koszt 100 dol. Wiza na 30 dni kosztuje 40 dol. Przedłużenie wizy możliwe jest o kolejne 60 dni w urzędzie imigracyjnym w Katmandu po uiszczeniu 2 dol. za każdy dodatkowy dzień pobytu. Na większości szlaków w Nepalu potrzebne są różne dokumenty i zezwolenia: Trekking Permit, Conservation Area Project, National Park, Trekkers’ Information Management System TIMS. Wyrabia je większość agencji trekkingowych w Katmandu. Waluta – rupia nepalska (NPR); 104 rupie = 1 dol. ■ Kiedy Latem i wczesną jesienią wiele lotów wewnętrznych jest zawieszonych ze względu na złą pogodę (monsun). ■ Transport Lot do Katmandu to koszt od 2000 do 3800 zł. Najlepiej kupować bilet z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem np. w Qatar Airways. Na terenie kraju lata kilka linii wewnętrznych. Przelot na trasie Katmandu – Biratnagar 144 dol., Biratnagar – Taplejung 130 dol., Simikot– Nepalgunj 188 dol., Nepalgunj – Katmandu 160 dol. Ceny i połączenia na yetiairlines.com/home oraz gomaair.com. Autobusy są znacznie tańsze niż samoloty, ale przejazdy trwają bardzo długo i mogą się przedłużać z powodu strajków, awarii, osuwisk ziemi, braku benzyny. ■ Nocleg Na popularnych trasach trekkingowych noclegi w lokalnych hotelikach lub guesthousach, ceny od jednego do kilku dolarów. W rejonie Annapurny jeśli zamawiamy jedzenie w hoteliku, nie płacimy za nocleg. Menu jest zwykle bogate. Śniadanie 5–10 dol, lunch 5–8 dol., dal bhat – ryż, zupa z soczewicy, warzyw, czasem mięsa – od 3 do 8 dol. Wyprawa w liczbach: ■ 1700 km na nogach ■ 120 dni w drodze ■ 150 tys. m – suma różnicy wysokości na trasie ■ 35 kg sprzętu na plecach na starcie szlaku Więcej na: taan.org.np i timsnepal.com.
Fizjoterapeuci Pokazują: Jak dbać o kolana? [WIDEO]
Fizjoterapeuci i trenerzy personalni Marcin Sałata i Piotr Obtułowicz radzą, jak dbać o zdrowie kolan, które są najbardziej narażone na wszelkiego rodzaju urazy. Kontuzje kolan dotyczą właściwie wszystkich dyscyplin i każdego rodzaju treningu. Jak rozpoznać rodzaj urazu, jakie podjąć leczenie i jak szybko wrócić do formy? Dowiesz się z cyklu "Fizjoterapeuci Pokazują".
Kierunek Niemcy: Bawaria, czyli zamki, w których straszy i wędzone piwo [PODCAST FUTURYŚCI]
- Bawaria to jest państwo w państwie. Coś odrębnego. Zupełnie inny krąg kulturowy i tradycja.– mówi prof. Tadeusz Cegielski. To ważna informacja dla tych, którym Niemcy nie kojarzą się z turystyką, bo są „takie podobne” do Polski. O zwiedzaniu Bawarii, najpiękniejszych zamkach i mniej znanych atrakcjach, które czekają na turystów u naszych zachodnich sąsiadów rozmawia @Max Cegielski ze swoimi gośćmi w odcinku 7. podcastu FuTuryści.
W siódmym odcinku podcastu National-Geographic.pl FuTuryści ruszamy do Bawarii szlakiem niemieckich zamków i pałaców. Gośćmi Maxa Cegielskiego są pisarz, Łukasz Orbitowski, prof. Tadeusz Cegielski z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Paweł Krzyk - bloger podróżnik, autor bloga https://wedrowkizpawlem.pl/ Posłuchajcie! Materiał powstał we współpracy z: