To miejsce nazywają „Galapagos Europy”. Błękitny raj fascynuje biologów i turystów
Na pograniczu Albanii i Macedonii Północnej znajduje się miejsce, które od lat zachwyca biologów, podróżników i miłośników dzikiej przyrody. Choć od słynnych Wysp Galapagos dzielą je tysiące kilometrów, ten europejski zakątek regularnie porównywany jest do jednego z najbardziej wyjątkowych ekosystemów świata. Wszystko za sprawą niezwykłej różnorodności biologicznej oraz rzadkich gatunków, których nie spotyka się nigdzie indziej.
Jezioro Ochrydzkie uznawane jest za jedno z najstarszych jezior Europy, a część naukowców szacuje, że jego historia może sięgać nawet pięciu milionów lat. Rozciągające się pomiędzy Macedonią Północną a Albanią jezioro zachwyca intensywnie błękitną wodą, górskimi krajobrazami i wyjątkowo czystym środowiskiem naturalnym. Dzięki swojej izolacji przez tysiące lat stało się schronieniem dla wielu unikalnych organizmów, które przystosowały się do życia wyłącznie w tym regionie. To właśnie dlatego miejsce coraz częściej określane jest mianem „Galapagos Europy”. Jezioro Ochrydzkie zachwyca przyrodą. Żyją tam setki unikalnych gatunków Jezioro Ochrydzkie należy do najbardziej niezwykłych przyrodniczo miejsc w Europie i od lat fascynuje naukowców badających dawne ekosystemy. Powstało miliony lat temu w wyniku ruchów tektonicznych i dziś uznawane jest za jedno z najstarszych oraz najgłębszych jezior na kontynencie. Jego maksymalna głębokość sięga niemal 300 metrów, a powierzchnia rozciąga się na około 358 km². Samo jezioro ma około 30 kilometrów długości i blisko 15 kilometrów szerokości, natomiast linia brzegowa liczy ponad 85 kilometrów. Dzięki wyjątkowej izolacji przyrodniczej przez tysiące lat rozwinęły się tam organizmy, których nie można spotkać nigdzie indziej na świecie. To właśnie dlatego badacze określają Jezioro Ochrydzkie mianem „muzeum żywych skamieniałości”. Szacuje się, że w jeziorze i jego najbliższym otoczeniu występuje ponad 200 gatunków endemicznych. Jednym z najbardziej znanych jest pstrąg ochrydzki, nazywany również koranem, uznawany za lokalny przysmak i symbol całego jeziora. W wodach żyją także rzadkie gatunki węgorzy, ślimaków oraz liczne organizmy wodne charakterystyczne wyłącznie dla tego ekosystemu. Okoliczne tereny zamieszkują ponadto pelikany kędzierzawe, czaple i bałkańskie węże biczowe. Bogactwo przyrodnicze sprawiło, że Jezioro Ochrydzkie zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO zarówno pod względem przyrodniczym, jak i kulturowym. Mimo swojej wyjątkowości miejsce pozostaje popularnym kierunkiem wypoczynkowym, szczególnie latem. Turyści przyjeżdżają tam nie tylko dla krajobrazów, ale także z powodu niezwykle przejrzystej wody, która miejscami pozwala dostrzec dno nawet na dużej głębokości. Temperatura jeziora zwykle utrzymuje się między 14 a 24 stopniami Celsjusza, dlatego kąpiele bywają chłodniejsze niż nad Morzem Śródziemnym, ale w sezonie nie odstrasza to odwiedzających. Region przyciąga również miłośników nurkowania, rejsów i trekkingu, ponieważ wokół jeziora znajdują się górskie szlaki oraz niewielkie historyczne miejscowości. Wakacje nad Jeziorem Ochrydzkim. Te miejscowości zachwycają turystów Region Jeziora Ochrydzkiego zachwyca klimatycznymi miejscowościami położonymi bezpośrednio nad wodą. Najbardziej znanym miastem jest macedońska Ochryda, uznawana za jedno z najpiękniejszych miejsc na Bałkanach. To historyczne miasto pełne kamiennych uliczek, cerkwi i tarasów z widokiem na jezioro od lat znajduje się na liście UNESCO. Turyści odwiedzają przede wszystkim średniowieczną twierdzę cara Samuela, cerkiew św. Jana Kaneo położoną na klifie oraz nadbrzeżne promenady pełne restauracji i kawiarni. W sezonie letnim Ochryda staje się jednym z najważniejszych wakacyjnych kierunków w Macedonii Północnej, przyciągając zarówno osoby szukające wypoczynku, jak i miłośników historii. Popularnością cieszy się również Struga, położona na północnym krańcu jeziora. Miasto znane jest z bardziej spokojnej atmosfery, szerokich plaż i promenady biegnącej wzdłuż rzeki Czarny Drin wypływającej z Jeziora Ochrydzkiego. Wielu podróżnych wybiera Strugę jako alternatywę dla bardziej turystycznej Ochrydy, szczególnie jeśli zależy im na spokojniejszym wypoczynku. Z kolei po albańskiej stronie jeziora znajduje się Pogradec – miejscowość słynąca z zielonych wzgórz, parków i restauracji serwujących lokalnego korana. W ostatnich latach albańska część jeziora zaczęła przyciągać coraz więcej zagranicznych turystów dzięki niższym cenom i rozwijającej się infrastrukturze hotelowej. Wokół jeziora można znaleźć także mniejsze miejscowości i tradycyjne wioski rybackie. Jedną z najbardziej malowniczych jest Trpejca w Macedonii Północnej, często określana mianem „Saint-Tropez Jeziora Ochrydzkiego”. Miejsce zachwyca jasną żwirową plażą, kameralną zabudową i spokojniejszą atmosferą niż większe kurorty. Po albańskiej stronie uwagę przyciąga natomiast wieś Lin z kamiennymi domami, brukowanymi uliczkami i panoramicznymi widokami na jezioro. Jak dostać się z Polski nad Jezioro Ochrydzkie? Najłatwiejszym sposobem dotarcia z Polski jest lot do Tirany w Albanii lub do Skopje w Macedonii Północnej. Z obu miast nad jezioro można dojechać samochodem lub autobusem w około 2,5-3 godziny. W sezonie wakacyjnym pojawia się również coraz więcej połączeń organizowanych przez biura podróży oraz lotów czarterowych na Bałkany. Źródła: The Sun, Macedonia Tourism, Narodowa Agencja Turystyki Albanii Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zwiedzanie Europy jeszcze nigdy nie było tak proste. Uber uruchamia rejsy po wybrzeżach
Uber kojarzy się przede wszystkim z przejazdami po mieście, ale tego lata firma chce zaoferować turystom znacznie więcej niż tylko transport samochodem. Platforma rozszerza swoją działalność w popularnych europejskich kurortach i umożliwi użytkownikom rezerwowanie rejsów oraz prywatnych wycieczek łodziami bezpośrednio z poziomu aplikacji.
Zwiedzanie europejskich wybrzeży i wysp już wkrótce może stać się równie proste jak zamówienie taksówki. Uber zapowiedział uruchomienie nowych usług skierowanych do turystów odwiedzających najpopularniejsze nadmorskie kierunki w Europie. Dzięki aplikacji użytkownicy będą mogli rezerwować łodzie, krótkie rejsy oraz wycieczki po okolicznych zatokach i wyspach bez konieczności korzystania z lokalnych pośredników czy osobnych platform. Firma chce w ten sposób wykorzystać rosnącą popularność wakacyjnych podróży po Morzu Śródziemnym i uprościć organizację wypoczynku w kurortach odwiedzanych latem przez miliony turystów. Uber Boat rusza w Europie. Łodzie będzie można zamawiać w aplikacji Nowa usługa Uber Boat ma zostać uruchomiona pilotażowo w połowie czerwca i obejmie 23 popularne miasta położone nad Morzem Śródziemnym i Adriatykiem. Z rozwiązania będą mogli korzystać turyści odwiedzający m.in. Barcelonę, Majorkę, Niceę, Saint-Tropez, Split, Dubrownik, Amalfi czy wybrane kurorty Portugalii. Projekt powstał we współpracy z platformą Click&Boat specjalizującą się w czarterach jednostek pływających. Firma dysponuje flotą liczącą ponad 55 tysięcy łodzi, motorówek i jachtów dostępnych w różnych częściach Europy. Dzięki integracji z Uberem użytkownicy mają otrzymać możliwość organizowania rejsów bez konieczności korzystania z oddzielnych platform czy lokalnych pośredników. Oferta ma obejmować zarówno krótkie wyprawy o zachodzie słońca, jak i całodniowe wycieczki prowadzące do ukrytych zatok, plaż i wysp, do których trudno dostać się drogą lądową. W katalogu mają pojawić się również rejsy połączone ze sportami wodnymi, degustacjami oraz kameralnymi spotkaniami na pokładzie. Przedstawiciele Click&Boat podkreślają, że usługa została przygotowana także z myślą o osobach bez doświadczenia żeglarskiego. Każda łódź ma być prowadzona przez skippera, dlatego użytkownicy nie będą potrzebowali patentów ani specjalnych uprawnień. Firma zaznacza, że ceny mają pozostać takie same jak przy standardowych rezerwacjach realizowanych bezpośrednio przez Click&Boat. Twórcy projektu liczą przede wszystkim na zainteresowanie młodszych podróżnych poszukujących bardziej unikalnych doświadczeń podczas wakacji. Jak podkreśla Christian Berces, dyrektor generalny Click&Boat, współpraca z Uberem ma ułatwić dostęp do miejsc, które do tej pory były trudne do odwiedzenia bez organizowania kosztownego prywatnego czarteru. Coraz większą rolę odgrywa także popularność treści podróżniczych publikowanych w mediach społecznościowych – turyści coraz częściej wybierają atrakcje pozwalające pokazać bardziej ekskluzywną lub nietypową stronę wakacji. Uber chce wykorzystać ten trend i rozszerzyć swoją aplikację o usługi związane nie tylko z transportem miejskim, ale także szeroko rozumianą turystyką i wypoczynkiem. Uber Boat działa już na Tamizie. Londyn był pierwszym testem Choć nowa usługa rezerwacji łodzi w śródziemnomorskich kurortach dopiero startuje, Uber od kilku lat rozwija już podobny projekt w Wielkiej Brytanii. W 2020 roku firma rozpoczęła współpracę z Thames Clippers, uruchamiając usługę Uber Boat by Thames Clippers na Tamizie. System działa jak wodna komunikacja miejska i pozwala mieszkańcom oraz turystom przemieszczać się po Londynie z wykorzystaniem łodzi kursujących między najważniejszymi punktami miasta. Obecnie operator obsługuje 24 przystanie rozmieszczone wzdłuż Tamizy – od Putney na zachodzie po Barking Riverside na wschodzie stolicy. Rejsy pełnią nie tylko funkcję atrakcji turystycznej, ale również codziennego środka transportu dla londyńczyków. Pasażerowie mogą wysiadać przy takich miejscach jak Westminster, Canary Wharf czy London Bridge City, dzięki czemu łatwo łączą zwiedzanie miasta z przemieszczaniem się między dzielnicami biznesowymi i turystycznymi. Szczególnie popularne są połączenia prowadzące do North Greenwich Pier znajdującego się w pobliżu O2 Areny, gdzie odbywają się koncerty i największe wydarzenia sportowe. Usługa została zintegrowana z londyńskim systemem transportu publicznego Transport for London, dlatego podróżni mogą płacić za przejazdy kartą Oyster lub zbliżeniowo, podobnie jak w metrze czy autobusach. Ceny standardowych biletów dla dorosłych zaczynają się od około 6,20 funta. Uber podkreśla, że projekt na Tamizie stał się ważnym testem dla dalszego rozwijania usług wodnych w innych częściach Europy. Sukces londyńskich połączeń pokazał firmie, że użytkownicy są gotowi korzystać z aplikacji nie tylko do zamawiania przejazdów samochodem, ale także do organizowania bardziej nietypowych form transportu i zwiedzania miast z zupełnie innej perspektywy. Źródła: Euronews, Click&Boat Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Hotelowa „wojna o leżaki” trafiła do sądu. Turysta dostał odszkodowanie
Wakacyjna „wojna o leżaki” od lat budzi emocje w popularnych kurortach. Zajmowanie miejsc przy basenie jeszcze przed śniadaniem dla wielu turystów stało się symbolem all inclusive, ale teraz problem ten trafił nawet do sądu. Niemiecki turysta wygrał odszkodowanie po tym, jak podczas urlopu w Grecji regularnie nie mógł znaleźć wolnych leżaków dla siebie i swojej rodziny.
Sprawa niemieckiego turysty odbiła się szerokim echem w europejskich mediach i ponownie wywołała dyskusję o standardach w hotelach wypoczynkowych. Mężczyzna twierdził, że mimo wykupienia wakacji w greckim kurorcie praktycznie każdego dnia miał problem ze znalezieniem miejsca przy basenie, ponieważ większość leżaków była zajmowana ręcznikami już od wczesnych godzin porannych. Uznał więc, że warunki pobytu znacząco odbiegały od tego, co prezentowano w ofercie wyjazdu. Sąd przyznał mu rację i zasądził rekompensatę, a wyrok może okazać się ważnym sygnałem zarówno dla organizatorów wycieczek, jak i samych hoteli. Niemiecki turysta wygrał z biurem podróży po „wojnie o leżaki” Sprawa dotyczy wakacji, które niemiecka rodzina spędzała w 2024 roku na greckiej wyspie Kos. Za wyjazd dla czterech osób turyści zapłacili ponad 7 tys. euro, oczekując komfortowego wypoczynku w hotelu z basenem i strefą relaksu. Problem pojawił się jednak już pierwszego dnia pobytu. Jak relacjonował później mężczyzna przed sądem, większość leżaków przy basenie była zajmowana ręcznikami od wczesnych godzin porannych, mimo że hotel formalnie zabraniał ich rezerwowania. Ojciec rodziny miał codziennie wstawać około godziny 6:00 rano, aby spróbować znaleźć miejsca dla swojej żony i dzieci. Mimo to przez około 20 minut bezskutecznie szukał wolnych leżaków, ponieważ większość była już „zarezerwowana” przez innych gości. Turysta argumentował, że sytuacja znacząco wpłynęła na komfort całego urlopu. Według jego relacji dzieci niejednokrotnie musiały odpoczywać na ziemi lub przy basenie bez dostępu do leżaków, co – jego zdaniem – było niezgodne ze standardem wakacji prezentowanym w ofercie biura podróży. Mężczyzna złożył reklamację do organizatora wyjazdu, który początkowo wypłacił rodzinie 350 euro rekompensaty. Klient uznał jednak, że kwota jest niewystarczająca i skierował sprawę do sądu rejonowego w Hanowerze. Sędziowie częściowo przyznali mu rację. W uzasadnieniu podkreślono, że choć biuro podróży nie zarządza bezpośrednio hotelem i nie może zagwarantować każdemu gościowi leżaka o dowolnej porze dnia, to organizator powinien zapewnić odpowiednią organizację pobytu oraz „rozsądny” stosunek liczby leżaków do liczby gości korzystających z obiektu. Istotne znaczenie miało również to, że hotel nie egzekwował własnych zasad dotyczących zakazu rezerwowania miejsc ręcznikami. Ostatecznie sąd uznał wakacje za „wadliwe” i przyznał rodzinie wyższą rekompensatę w wysokości 986,70 euro. Wyrok szybko wywołał dyskusję w mediach i branży turystycznej, ponieważ może stać się ważnym precedensem dla podobnych sporów dotyczących jakości usług w popularnych kurortach. „Wojny o leżaki” coraz większym problemem w kurortach Problem rezerwowania leżaków ręcznikami od lat wywołuje frustrację turystów w popularnych wakacyjnych kurortach i regularnie staje się tematem viralowych nagrań w mediach społecznościowych. Wczasowicze często ustawiają się jeszcze przed świtem przy wejściach do stref basenowych albo zostawiają ręczniki na leżakach na wiele godzin, mimo że faktycznie z nich nie korzystają. Latem 2025 roku szczególnie głośno było o hotelach na Teneryfie, gdzie publikowane w internecie filmy pokazywały turystów śpiących na leżakach, aby zagwarantować sobie miejsce przy basenie na kolejny dzień. Inne nagrania przedstawiały z kolei poranne „wyścigi”, podczas których goście hotelowi dosłownie biegli w stronę basenu zaraz po otwarciu strefy wypoczynkowej, by jak najszybciej rozłożyć ręczniki na najlepszych miejscach. Coraz więcej hoteli i lokalnych władz próbuje walczyć z tym zjawiskiem. W niektórych regionach Hiszpanii wprowadzono przepisy umożliwiające nakładanie kar finansowych na osoby zajmujące leżaki i pozostawiające je przez długi czas bez nadzoru. Grzywny mogą sięgać nawet 250 euro. Część obiektów usuwa ręczniki pozostawione bez opieki lub ogranicza możliwość rezerwowania miejsc przed określoną godziną. Zdarza się również, że pracownicy hoteli monitorują strefy basenowe i zwalniają leżaki, jeśli przez dłuższy czas nikt z nich nie korzysta. Zmieniają się także strategie biur podróży i samych hoteli. Niektóre firmy zaczęły oferować możliwość wcześniejszej rezerwacji leżaka za dodatkową opłatą, traktując dostęp do miejsca przy basenie jako osobną usługę premium. Ponadto branża turystyczna coraz częściej przyznaje, że „wojny o leżaki” przestają być jedynie internetowym żartem, a stają się realnym problemem wpływającym na ocenę jakości wakacji. Wyrok niemieckiego sądu może dodatkowo zwiększyć presję na hotele i organizatorów wyjazdów, aby skuteczniej kontrolowali sytuację wokół basenów i egzekwowali własne regulaminy. Źródła: BBC, Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
„Europejskie Malediwy” podbijają serca podróżników. To hit na lato niedaleko Polski
Turkusowa woda, krystaliczna przejrzystość i widoki niczym z egzotycznych pocztówek – jezioro Eibsee nie bez powodu zyskało miano „europejskich Malediwów”. Ten alpejski cud natury u stóp Zugspitze podbija serca podróżników, oferując rajski klimat bez konieczności odbywania wielogodzinnych lotów.
W tym artykule: „Europejskie Malediwy” za naszą zachodnią granicą Jak dojechać nad jezioro Eibsee? Malediwy to jedno z najpopularniejszych miejsc na egzotyczne wakacje. Ich klimat oraz spektakularne krajobrazy przyciągają podróżnych z całego świata. Optymalny czas na wyjazd przypada między listopadem a marcem, gdy w Europie pogoda nie rozpieszcza. W tym okresie na Malediwach jest sucho i ciepło, co sprzyja wypoczynkowi. Natomiast w sezonie letnim trwa pora deszczowa. Niestety, urlop w tym tropikalnym raju wiąże się z wysokimi kosztami, dlatego wielu turystów szuka tańszych, choć równie pięknych alternatyw. Dla osób, które marzą o wakacjach na Malediwach, ale ze względów finansowych nie mogą pozwolić sobie na taki wypad, jest możliwa alternatywa. Tuż za naszą zachodnią granicą, w Bawarii, znajdują się „Europejskie Malediwy”. Tak właśnie nazywane jest Eibsee, czyli jedno z najpiękniejszych jezior niemieckich Alp. Akwen jest położony niedaleko granicy z Austrią, u podnóża najwyższego szczytu Niemiec – Zugspitze. „Europejskie Malediwy” za naszą zachodnią granicą Niemcy nie dla każdego są krajem pierwszego wyboru przy planowaniu wakacyjnego wypoczynku. Naszych zachodnich sąsiadów odwiedzamy przeważnie przy okazji weekendowych city breaków do Berlina, Monachium czy Hamburga. Nasi sąsiedzi oferują jednak znacznie więcej miejsc do wypoczynku. Jednym z nich jest jezioro Eibsee, które nieprzypadkowo zostało okrzyknięte przez mieszkańców i turystów „Europejskimi Malediwami”. – Krystalicznie czysty cud natury u podnóża góry Zugspitze – tak w sieci reklamowane jest Eibsee, które liczy ponad 3000 lat. Jezioro ze względu na krystalicznie czystą wodę – niczym na Malediwach – od dawna podbija serca wczasowiczów z całej Europy i przyciąga tłumy niezależnie od pory roku. Latem sprzęt wodny można znaleźć w pobliskiej wypożyczalni lub wziąć udział w zorganizowanej, 25-minutowej wycieczce łodzią elektryczną „Reserl” ze wspaniałymi widokami na Alpy Bawarskie. Podczas rejsu pasażerowie mogą delektować się nie tylko zapierającym dech w piersiach krajobrazem, ale także poznać historię tego miejsca. Z kolei zimą jezioro jest często całkowicie zamarznięte, co w połączeniu z górską scenerią tworzy niepowtarzalny klimat. Idąc liczącą około 7 kilometrów ścieżką wokół Eibsee, można cieszyć się ciszą, spokojem i pięknem pobliskiej przyrody. Trasa została dostosowana dla rodzin z dziećmi. Dodatkowo dla najmłodszych przygotowano też plac zabaw. Znajduje się w odległości ok. 10 min spacerem od jeziora. Należy pamiętać o tym, że biwakowanie oraz nocowanie nad jeziorem Eibsee jest kategorycznie zabronione. Jak dojechać nad jezioro Eibsee? Nad jezioro Eibsee dojedziemy zarówno komunikacją publiczną, jak i samochodem. „Europejskie Malediwy” są oddalone zaledwie godzinę drogi od stolicy Bawarii, Monachium (należy się kierować autostradą A95). Wjazd na parking (otwarty siedem dni w tygodniu, w godzinach od 5:00 do 22:00) i korzystanie z miejsca postojowego są płatne. Korzystać z niego mogą tylko kierowcy samochodów osobowych. Zaledwie 100 metrów od jeziora ulokowany jest przystanek, z którego kursują autobusy Eibsee Bus na trasie Garmisch-Partenkirchen – Grainau – Eibsee. 200 m dalej znajduje się stacja kolejowa Zugspitz, gdzie można wsiąść do bawarskiej kolejki zębatej Zugspitzbahn BZB(Garmisch-Partenkirchen – Grainau – Eibsee – Zugspitze). Źródło: grainau.de. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Stworzyli niezwykłe imperium, rozpięte między Torą a runami. Chazarowie na zawsze zmienili oblicze Europy Wschodniej
Chazarowie, lud o tureckich korzeniach, stworzyli organizm państwowy, który nie tylko przetrwał ponad trzy stulecia, ale stał się jedną z kluczowych potęg wczesnośredniowiecznego świata, kontrolując strategiczne szlaki handlowe i stając się „tarczą” oddzielającą bizantyjskie chrześcijaństwo od ekspansywnego islamu. Co najbardziej zdumiewające, ta stepowa potęga dokonała bezprecedensowego wyboru ideologicznego, przyjmując judaizm jako religię elit rządzących. Ten fakt do dziś stanowi jeden z najbardziej fascynujących i kontrowersyjnych tematów w historiografii.
Spis treści: Od stepów Azji do brzegów Wołgi Dualizm kaganatu i sakralizacja monarchy Gospodarka i Jedwabny Szlak Przyjęcie judaizmu Upadek Chazarów Choć zniknęli z dziejów jako naród, Chazarowie na zawsze zmienili oblicze Europy Wschodniej, kładąc trwałe fundamenty pod rozwój handlu, dyplomacji i przyszłych państw słowiańskich. Stworzyli niezwykłe imperium, rozpięte między bizantyjskim przepychem a stepową wolnością i między Torą a runami. Dzięki temu wyróżnili się w burzliwej części Eurazji, gdzie wędrujące ludy niszczyły stare porządki, ale nie budowały niczego trwałego na ich miejscu. Od stepów Azji do brzegów Wołgi Jako lud koczowniczy pochodzenia tureckiego, Chazarowie wyłonili się z rozległych związków plemiennych, które dominowały na stepach po upadku konfederacji Hunów. Ich pierwotna kolebka znajdowała się prawdopodobnie w regionie Kaukazu Północnego i Dagestanu, który kronikarze z epoki nazywali „Bersilią”. W VI wieku Chazarowie funkcjonowali w ramach szerszego związku plemiennego Sabirów, w którym stopniowo zaczęli odgrywać dominującą rolę polityczną. Około 560 roku n.e., stali się kluczowymi sojusznikami lub wasalami Kaganatu Zachodniotureckiego. To właśnie z tej tradycji politycznej zaczerpnęli swoją ideologię władzy i tytulaturę, która później stała się fundamentem ich państwowości. W połowie VII stulecia proces formowania się niezależnego Kaganatu Chazarskiego znacząco przyspieszył. W tym czasie wewnętrzne podziały i ataki z zewnątrz doprowadziły do rozpadu Kaganatu Zachodniotureckiego. Wykorzystując powstałą próżnię polityczną, Chazarowie skonsolidowali pod swoim panowaniem różnorodne grupy etniczne w regionie stepu pontyjsko-kaspijskiego. W tym samym czasie musieli stawić czoła innej wschodzącej potędze – Bułgarom. Zwycięstwo nad nimi i zmuszenie części plemion bułgarskich do migracji na Bałkany oraz nad środkową Wołgę ugruntowało pozycję Chazarii jako regionalnej potęgi. U szczytu hegemonii kontrolowali rozległe terytorium, rozciągające się od Krymu na zachodzie, przez stepy nadwołżańskie, aż po brzegi Morza Kaspijskiego na wschodzie. Stworzyli imperium o charakterze wieloetnicznym i wielojęzycznym, co wymuszało na elitach rządzących dużą elastyczność w zarządzaniu oraz otwartość na wpływy kulturowe. Dualizm kaganatu i sakralizacja monarchy System rządów w Chazarii stanowi jeden z najbardziej skomplikowanych modeli władzy w świecie koczowniczym. Opierał się na zasadzie dualizmu, określanej często jako diarchia. W modelu tym role polityczne były podzielone między dwóch władców o skrajnie odmiennym charakterze. Władca sacrum Na szczycie hierarchii stał wielki kagan. Mógł nim zostać wyłącznie mężczyzna wywodzący się z najszlachetniejszych rodów. Należy jednak podkreślić, że jego rola nie polegała na bieżącym zarządzaniu państwem. Wielki kagan był władcą w sferze sakralnej – żywym symbolem pomyślności państwa i łącznikiem między ludem a siłami nadprzyrodzonymi. Jego osoba była otoczona ścisłym tabu – rzadko pojawiał się publicznie, a nawet jego najbliżsi współpracownicy musieli przestrzegać rygorystycznych rytuałów w jego obecności. Równie fascynującym, co mrocznym aspektem chazarskiej władzy był rytuał inicjacji kagana. Jak wynika z zapisków arabskich podróżników, podczas wyboru nowy władca był niemal duszony jedwabnym sznurem, aż w stanie niedotlenienia musiał zadeklarować liczbę lat, przez które zamierza sprawować urząd. Co więcej, istniała sztywna granica czterdziestu lat panowania. Jeśli kagan dożył tego wieku na tronie, był rytualnie zabijany przez dworzan, którzy wierzyli, że jego siły duchowe i zdolności umysłowe uległy wyczerpaniu, co zagrażało pomyślności kaganatu. Władca profanum Rzeczywista władza administracyjna, wojskowa i skarbowa spoczywała w rękach drugiego monarchy, zwanego kagan-bekiem. To on dowodził armią, zarządzał relacjami z sąsiadami i zbierał daniny. Bek był de facto premierem i naczelnym wodzem, podczas gdy wielki kagan pozostawał cesarzem o charakterze religijnym. Nawet bek, wchodząc przed oblicze kagana, musiał wykazywać się najwyższą pokorą. Zbliżał się boso, prostracja w pyle była normą, a w ręku trzymał płonący kawałek drewna jako element oczyszczający. Należy wspomnieć, że to właśnie ta hierarchiczna struktura pozwalała państwu zachować ciągłość ideologiczną, nawet w czasach kryzysu militarnego. Charyzma kagana była nienaruszalna, podczas gdy winę za niepowodzenia mógł ponieść wymienny bek. Warto zauważyć, że zasada ta została utrzymana nawet po przyjęciu judaizmu. Gospodarka i Jedwabny Szlak Sukces Chazarów nie wynikał jedynie z siły oręża, ale także ze sprawnego wykorzystania korzystnego położenia ich państwa. Łącząc Chiny, Indie, Kalifat Bagdadzki i Bizancjum z północną Europą, Chazaria stała się kluczowym węzłem handlowym. W okresie stabilizacji, który historycy nazywają Pax Khazarica, nastąpił istotny rozkwit międzynarodowej wymiany handlowej. Rola Radanitów Ważnym elementem gospodarki Chazarów była działalność Radanitów – wielojęzycznych kupców żydowskich, którzy kontrolowali handel między Zachodem a Dalekim Wschodem. Dzięki swojej mobilności i wspólnemu językowi (hebrajskiemu, arabskiemu, greckiemu czy słowiańskiemu), pełnili rolę neutralnych pośredników w świecie podzielonym konfliktami religijnymi między chrześcijaństwem a islamem. Radanici trudnili się transportem towarów luksusowych, które przy niewielkiej objętości wykazywały dużą wartość. Z zachodu napływały futra, broń i niewolnicy. Ze wschodu – przyprawy, głównie cynamon i pieprz, piżmo, kamfora i jedwab. Chazaria pobierała dziesięcinę od każdej karawany i statku przechodzącego przez jej terytorium. Głównym centrum tego handlu stała się stolica państwa – Itil, położona w delcie Wołgi, która była gigantycznym targowiskiem świata wczesnośredniowiecznego. Rolnictwo, rybołówstwo i rzemiosło Mimo koczowniczych korzeni, Chazarom szybko udało się przejść do osiadłego trybu życia we wszystkich kluczowych regionach imperium. Wykopaliska archeologiczne wykazują istnienie rozwiniętych systemów irygacyjnych, upraw winorośli i hodowli zwierząt. Duże znaczenie miało rybołówstwo. Solone ryby z Morza Kaspijskiego i Wołgi, a także kawior, stanowiły nie tylko podstawę lokalnej diety. Były też wartościowym towarem eksportowym. Kultura materialna Kaganatu, określana jako kultura Sałtowo-Majacka, stała na wysokim poziomie. Chazarscy rzemieślnicy słynęli z produkcji wysokiej jakości ceramiki polerowanej, wyrobów metalowych i biżuterii, która stepowe wzory łączyła z wpływami bizantyjskimi i perskimi. Przyjęcie judaizmu Najniezwyklejszym aspektem historii Chazarów jest ich przejście na judaizm. W świecie, gdzie dominacja religijna zazwyczaj szła w parze z podbojem politycznym przez chrześcijańskie Bizancjum lub islamski Kalifat, Chazarowie wybrali „trzecią drogę”. Przyczyny wyboru wiary Proces konwersji nie był jednorazowym aktem, a trwającą od połowy VIII do początku IX wieku ewolucją. Tradycja, uwieczniona w listach króla Józefa i w dziele „Kuzari” Judy Halewiego, opisuje spór religijny zorganizowany przez króla Bulana. Ten miał zaprosić chrześcijańskiego kapłana, muzułmańskiego mułłę i żydowskiego rabina, by przedstawili zasady swoich wiar. Wybór padł na judaizm, ponieważ, paradoksalnie, obie pozostałe religie uznawały go za swój fundament, nie będąc w stanie przyznać wyższości konkurentowi. Z perspektywy geopolitycznej decyzja ta była wytrawnym posunięciem. Przyjęcie judaizmu pozwoliło Chazarom: zachować niezależność (nie podlegali ani kalifowi w Bagdadzie, ani cesarzowi w Konstantynopolu), zyskać prestiż (judaizm stawiał ich na równi z cywilizowanymi potęgami tamtego czasu), zacieśnić więzi handlowe (ułatwiało to współpracę z wpływową siecią kupców żydowskich operujących na całym świecie). O ile Bulan dokonał pierwszej konwersji, o tyle król Obadiasz przeprowadził reformy, które przekształciły Chazarię w państwo realnie praktykujące prawo mojżeszowe. Sprowadził on uczonych z Bagdadu i Bizancjum, fundował synagogi i szkoły oraz wprowadził znajomość Biblii, Miszny i Talmudu wśród elit. Chazarowie zaadoptowali alfabet hebrajski do celów państwowych, choć w codziennym życiu nadal posługiwali się językiem tureckim. W tym miejscu należy podkreślić, że judaizm był przede wszystkim wyznaniem elity rządzącej i kasty wojowników. Upadek Chazarów Kres Chazarów nastał w X wieku. Proces osłabienia państwa był wynikiem splotu czynników wewnętrznych i zewnętrznych. System dualnej władzy, który przez stulecia gwarantował stabilność, w obliczu nowych zagrożeń stał się zbyt ociężały. Imperium osłabione wewnętrznymi sporami i naporem Pieczyngów stało się łatwym celem dla Rusi Kijowskiej. Książę Światosław I Igorowicz przeprowadził błyskawiczną kampanię wojenną. Nie interesowała go okupacja czy przejęcie kontroli nad handlem. Chodziło o zwykłe łupienie. Ostatnie ślady niezależności chazarskiej zniknęły na początku XI wieku pod wspólnym naciskiem Bizancjum i Rusi. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Chcesz zamieszkać w Hiszpanii? Ta wioska oferuje za darmo dom i stabilną pracę
Choć w wielu regionach Hiszpanii mieszkańcy coraz głośniej sprzeciwiają się nadmiernej turystyce i jej skutkom, są miejsca, które borykają się z zupełnie odwrotnym problemem – wyludnieniem i brakiem rąk do pracy. Dotyczy to zwłaszcza mniejszych miejscowości oddalonych od głównych szlaków turystycznych. Jedna z niewielkich wiosek na północy kraju postanowiła temu przeciwdziałać w nietypowy sposób, oferując darmowy dom oraz stabilną pracę rodzinie, która zdecyduje się rozpocząć tam nowe życie.
Hiszpania pozostaje jednym z najchętniej wybieranych kierunków w Europie – zarówno na wakacje, jak i na dłuższe pobyty. Sprzyja temu klimat, dostęp do wybrzeża oraz zróżnicowany krajobraz. Jednocześnie poza głównymi ośrodkami turystycznymi znajdują się regiony, które od lat zmagają się z wyludnieniem i starzeniem się społeczności. W odpowiedzi na te wyzwania lokalne władze coraz częściej decydują się na niestandardowe rozwiązania, oferując przyjezdnym konkretne wsparcie – od mieszkań po możliwość podjęcia pracy. Arenillas w Hiszpanii – gdzie leży i dlaczego szuka nowych mieszkańców? Arenillas to niewielka miejscowość położona w prowincji Soria, w ramach wspólnoty autonomicznej Kastylia i León, na północy Hiszpanii. Liczy zaledwie około 40–45 mieszkańców i jest jednym z wielu przykładów zjawiska określanego jako „España vaciada”, czyli „wyludniona Hiszpania”. W praktyce oznacza to obszary, które w ciągu ostatnich dekad systematycznie traciły ludność – głównie na rzecz większych miast i regionów turystycznych. W przypadku Arenillas problem ma bardzo konkretny wymiar: starzejąca się społeczność i odpływ młodych osób sprawiają, że utrzymanie podstawowych funkcji wsi – od infrastruktury po życie społeczne – staje się coraz trudniejsze. W odpowiedzi na tę sytuację lokalne władze oraz stowarzyszenie kulturalne zdecydowały się na wdrożenie programu aktywnego zasiedlania. Jego celem nie jest jedynie zwiększenie liczby mieszkańców, ale przede wszystkim przywrócenie ciągłości życia społecznego i gospodarczego. Władze podkreślają, że bez nowych rodzin wieś może stopniowo utracić zdolność do funkcjonowania – od ograniczenia usług po zanik lokalnych inicjatyw. Dlatego zamiast biernie obserwować proces wyludnienia, postawiono na konkretne zachęty skierowane do osób gotowych związać swoją przyszłość z tym miejscem. Zainteresowanie projektem okazało się duże – w pierwszych tygodniach od jego ogłoszenia napłynęło już około 200 zgłoszeń, choć – jak podkreślają mieszkańcy – nie wszyscy kandydaci spełniają wymagania związane z charakterem pracy i życia na wsi. Darmowy dom i praca w Hiszpanii – warunki, wymagania i jak aplikować Oferta przygotowana przez Arenillas opiera się na tzw. „pakiecie repopulacyjnym”, który łączy trzy kluczowe elementy: bezpłatne zakwaterowanie, stabilne zatrudnienie oraz możliwość prowadzenia lokalnego baru pełniącego funkcję centrum życia społecznego. Wybrana rodzina otrzymuje do dyspozycji wyremontowany dom komunalny, w pełni wyposażony i dostępny bez konieczności opłacania czynszu. Mieszkańcy pokrywają jedynie koszty eksploatacyjne, takie jak woda, ogrzewanie czy energia elektryczna – w części pozyskiwana z paneli słonecznych, co obniża wydatki. Równocześnie jedna z osób dorosłych może podjąć pracę w lokalnym sektorze budowlanym, zajmując się utrzymaniem i renowacją infrastruktury. Umowa ma charakter stały, co w realiach niewielkich miejscowości stanowi istotny atut. Dodatkową opcją jest prowadzenie wiejskiego baru – miejsca, które w takich społecznościach pełni rolę nie tylko gastronomiczną, ale także integracyjną. Program skierowany jest przede wszystkim do rodzin, najlepiej z dziećmi w wieku szkolnym, które są gotowe zamieszkać w Arenillas przez cały rok. Wymagane jest doświadczenie w pracach budowlanych lub pokrewnych, a także gotowość do zaangażowania się w codzienne funkcjonowanie lokalnej społeczności. Kandydaci muszą posiadać prawo do legalnej pracy w Hiszpanii – dotyczy to obywateli UE lub osób z odpowiednimi pozwoleniami. W przypadku dzieci zapewniono dostęp do edukacji w pobliskiej miejscowości Berlanga de Duero, oddalonej o około 20 kilometrów, wraz z bezpłatnym transportem szkolnym. Co należy zrobić, by otrzymać ten dom i pracę? Zgłoszenia przyjmowane są przez lokalny urząd (Ayuntamiento) – można je złożyć zarówno bezpośrednio, jak i drogą mailową (ayuntamiento@arenillas.es), dołączając informacje o składzie rodziny, doświadczeniu zawodowym oraz motywacji do przeprowadzki. Choć życie w Arenillas oznacza ograniczony dostęp do sklepów czy usług i konieczność dojazdów do większych ośrodków, władze podkreślają, że dostęp do internetu umożliwia również pracę zdalną. To propozycja dla osób gotowych zamienić miejski komfort na spokojniejsze, bardziej samowystarczalne życie w niewielkiej społeczności. Źródła: Daily Mail, Idealista Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Eksperci wybrali najlepszą plażę Europy 2026. To miejsce wygląda jak Karaiby
Europejskie plaże od lat przyciągają miliony turystów nie tylko turkusową wodą i słoneczną pogodą, ale także niezwykle zróżnicowanymi krajobrazami. Jedne zachwycają białym piaskiem przypominającym Karaiby, inne spektakularnymi klifami lub dziką, niemal nietkniętą naturą. Co roku eksperci branży turystycznej wskazują miejsca, które wyróżniają się na tle setek nadmorskich kierunków. Tym razem tytuł najlepszej plaży w Europie trafił do Grecji.
Choć najpiękniejsze plaże świata często kojarzą się z odległymi egzotycznymi wyspami, zachwycające krajobrazy można znaleźć również znacznie bliżej. W najnowszym rankingu Euro Summer 2026 przygotowanym przez World’s 50 Best Beaches wyróżniono miejsca, które szczególnie zachwycają naturą, spokojem i wyjątkowym klimatem. W tworzeniu zestawienia udział wzięło ponad tysiąc ekspertów branży podróżniczej, którzy oceniali kandydatów m.in. pod względem czystości krajobrazu, tłoku, jakości wody, łatwości kąpieli czy unikatowości otoczenia. Finalnie na szczycie europejskiego rankingu znalazła się plaża w Grecji, która już teraz określana jest jednym z największych wakacyjnych hitów sezonu 2026. Plaża Fteri na Kefalonii zachwyciła ekspertów z całego świata Tegorocznym numerem jeden w Europie została plaża Fteri Beach położona na północnym wybrzeżu greckiej Kefalonii. To właśnie ona zdobyła najwyższe miejsce w europejskim zestawieniu przygotowanym przez The World’s 50 Best Beaches i jednocześnie znalazła się na drugim miejscu globalnego rankingu najlepszych plaż świata na 2026 rok. Eksperci podkreślali przede wszystkim jej niezwykle dziewiczy charakter, niemal biały piasek, intensywnie turkusową wodę oraz spektakularne wapienne klify otaczające zatokę. Plaża pozostaje stosunkowo mało zabudowana i do dziś uchodzi za jedno z najbardziej naturalnych miejsc na Wyspach Jońskich. Jednym z powodów, dla których Fteri zachowała swój kameralny klimat, jest ograniczona dostępność. Na plażę można dostać się głównie łodzią lub pieszo stromym szlakiem prowadzącym przez skaliste wzgórza. Najczęściej turyści korzystają z taksówek wodnych odpływających z niewielkiego portu Zola. Na miejscu nie ma rozbudowanej infrastruktury turystycznej, dużych hoteli ani głośnych beach barów, co dla wielu podróżników stanowi dziś największą zaletę tego miejsca. Ranking podkreślał, że właśnie brak tłumów i poczucie kontaktu z niemal nietkniętą naturą wyróżniają Fteri na tle wielu popularnych europejskich plaż. Kefalonia od lat uznawana jest za jedną z najpiękniejszych greckich wysp, jednak dotychczas największą sławą cieszyła się przede wszystkim plaża Myrtos. Tegoroczne zestawienie pokazuje jednak, że coraz większe zainteresowanie budzą również mniej znane zakątki wyspy. Według twórców rankingu Fteri szczególnie wyróżnia się spokojną wodą, wyjątkową przejrzystością morza i krajobrazem przypominającym egzotyczne plaże Karaibów. Dla wielu turystów dodatkowym atutem pozostaje fakt, że miejsce nadal nie zostało zdominowane przez masową turystykę, mimo rosnącej popularności Grecji wśród podróżnych z całej Europy. Te plaże znalazły się wśród najlepszych w Europie w 2026 roku Choć najwyższe miejsce przypadło greckiej plaży Fteri, tegoroczny ranking pokazuje, że europejskie wybrzeża są bardziej różnorodne niż kiedykolwiek wcześniej. Drugą pozycję zajęła Cala Macarella na hiszpańskiej Minorce, znana z turkusowej wody i zatoki otoczonej sosnowymi klifami, natomiast trzecie miejsce przypadło włoskiej Cala Dei Gabbiani na Sardynii. W ścisłej czołówce znalazły się również plaża Kaputas w Turcji, grecka Porto Katsiki oraz Santa Giulia na Korsyce. W zestawieniu dominują krajobrazy o niemal dziewiczym charakterze, a eksperci coraz częściej wyróżniają miejsca mniej skomercjalizowane i trudniej dostępne. Tegoroczna lista wyraźnie pokazuje zmianę trendów w europejskiej turystyce plażowej. Coraz większą popularność zdobywają miejsca oddalone od największych kurortów i tłumów turystów. Wysoko oceniono m.in. Porto Timoni na Korfu, do którego można dotrzeć głównie pieszo stromym szlakiem, a także Playa Cofete na Fuerteventurze czy albańską zatokę Grama. Eksperci podkreślają, że dziś liczy się już nie tylko wygląd plaży, ale również poczucie spokoju, kontakt z naturą i ograniczona ingerencja infrastruktury turystycznej. – Widać wyraźne odejście od znanych, często uczęszczanych plaż na rzecz miejsc, które wydają się bardziej zachowane i naturalne. Nie chodzi tylko o wygląd plaży, ale o to, jak jest utrzymywana i czy to doświadczenie nadal może być wyjątkowe – podkreśla Tine Holst, współzałożycielka i dyrektor generalna The World’s 50 Best Beaches. To właśnie dlatego bardziej znane i zatłoczone miejsca, takie jak Balos czy Elafonissi w Grecji, zaczynają przegrywać z mniej odkrytymi lokalizacjami. Ranking zwraca uwagę także na rosnącą popularność mniej oczywistych kierunków. W zestawieniu znalazły się plaże z Chorwacji, Albanii i Turcji, które jeszcze kilka lat temu rzadko pojawiały się w europejskich rankingach premium. Doceniono m.in. chorwacką plażę Podrace oraz tureckie Ölüdeniz. Co ciekawe, coraz większe zainteresowanie budzą również chłodniejsze regiony Europy. Irlandzka Keem Beach czy islandzka Diamond Beach pokazują, że idealna plaża nie musi oznaczać wyłącznie wysokich temperatur i śródziemnomorskiego klimatu. Według twórców zestawienia współcześni podróżni coraz częściej poszukują miejsc autentycznych, spokojnych i zachowanych w możliwie naturalnym stanie, nawet jeśli dotarcie do nich wymaga większego wysiłku. Źródła: Time Out, Forbes, The World’s 50 Best Beaches Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polacy już planują czerwcówkę. Te kierunki na Boże Ciało są najpopularniejsze
Choć długi weekend majowy właśnie dobiegł końca, wielu podróżnych już spogląda w kalendarz i planuje kolejny wyjazd. Boże Ciało, które w tym roku przypada na 4 czerwca, stwarza dogodną okazję do krótkiego urlopu – zarówno w formie kilkudniowego city breaku, jak i wyjazdu nastawionego na wypoczynek w cieplejszym klimacie. Jakie kierunki cieszą się największym zainteresowaniem?
Czerwcowy długi weekend to jeden z ważniejszych momentów w kalendarzu branży turystycznej. Z danych internetowego biura podróży eSky.pl wynika, że w 2026 roku zainteresowanie wyjazdami w tym terminie znacząco wzrosło – liczba rezerwacji jest ponad trzykrotnie wyższa niż rok wcześniej. Wzrost ten potwierdza, że Polacy coraz chętniej wykorzystują krótkie przerwy w pracy na zagraniczne podróże lub szybkie wyjazdy po kraju. Czerwcówka 2026 – gdzie wyjeżdżają Polacy i jakie kierunki dominują? Wraz ze wzrostem liczby rezerwacji na okres Bożego Ciała wyraźnie widać także preferencje podróżnych dotyczące kierunków wyjazdów. Największym zainteresowaniem cieszą się południowe kraje Europy, takie jak Włochy, Hiszpania, Malta czy Cypr. Początek czerwca to moment, w którym pogoda w tych regionach jest już niemal wakacyjna, a jednocześnie ceny pozostają bardziej przystępne niż w szczycie sezonu. To sprawia, że coraz więcej osób decyduje się na krótkie, zagraniczne podróże, wykorzystując kilka dni wolnego na zmianę otoczenia i odpoczynek. Jak podkreślają przedstawiciele branży turystycznej, zmiana ta wynika z rosnącej świadomości podróżnych i ich większej elastyczności w planowaniu urlopów. – Polacy coraz sprawniej zarządzają krótkimi urlopami i traktują długie weekendy jako okazje do podróżowania. Majówka jest bramą do sezonu, a Boże Ciało to już wyraźnie dojrzały moment sprzedażowy w połowie roku. Co istotne, rośnie nie tylko liczba rezerwacji, ale też ich różnorodność – od klasycznych city breaków w europejskich stolicach, po dłuższe wyjazdy łączące zwiedzanie z wypoczynkiem nad morzem – wskazuje Joanna Kwiatkowska z eSky.pl. Ekspertka zwraca również uwagę, że rozwój ofert typu „lot + hotel” umożliwia korzystne cenowo rezerwacje nawet w miejscach, które jeszcze niedawno uchodziły za drogie. W efekcie sezon turystyczny coraz wyraźniej się wydłuża, a krótkie wyjazdy stają się stałym elementem planowania wolnego czasu. Gdzie na czerwcówkę 2026? Najtańsze i najciekawsze kierunki w Europie Wśród propozycji na czerwcowy wyjazd wyraźnie widać podział na kilka typów podróży – od krótkich wypadów do miast, przez kierunki łączące zwiedzanie z wypoczynkiem, aż po bardziej komfortowe, wakacyjne destynacje. W segmencie miejskim dużą popularnością cieszą się takie miejsca jak Budapeszt czy Manchester, które oferują stosunkowo przystępne ceny oraz bogatą ofertę kulturalną i rozrywkową. Coraz częściej wybierane są także mniej oczywiste kierunki, takie jak Tallinn, łączący nowoczesność z historyczną zabudową, a także Ateny, gdzie intensywne zwiedzanie można połączyć z pierwszymi w sezonie wysokimi temperaturami. Równolegle rośnie zainteresowanie wyjazdami typu „2 w 1”, które pozwalają połączyć odpoczynek nad wodą z odkrywaniem lokalnych atrakcji. W tej kategorii wyróżnia się m.in. Rimini, przyciągające szerokimi plażami i włoskim klimatem, a także Dubrownik, gdzie historyczna architektura spotyka się z krajobrazem Adriatyku. Nieco bardziej egzotyczny charakter ma Ayia Napa, oferująca już na początku czerwca warunki typowe dla pełni lata. Wraz ze wzrostem budżetu podróżni coraz częściej kierują się ku destynacjom oferującym nie tylko pogodę, ale także wyższy standard wypoczynku i rozbudowaną infrastrukturę turystyczną. Wśród najczęściej wskazywanych kierunków znajduje się Malaga na wybrzeżu Costa del Sol, która łączy dostęp do plaż z bogatą ofertą gastronomiczną i kulturalną. Dużym zainteresowaniem cieszy się również Majorka, znana z turkusowej wody i bardziej kameralnej atmosfery poza szczytem sezonu. Malta przyciąga natomiast unikalnym połączeniem historii i śródziemnomorskiego klimatu, podczas gdy Benidorm pozostaje propozycją dla osób nastawionych na rozrywkę i intensywne życie nocne. Na czele zestawień często pojawia się także Barcelona, oferująca połączenie miejskiej energii, dostępu do plaży oraz wysokiego standardu usług, co czyni ją jednym z najbardziej kompleksowych kierunków na krótki, ale intensywny wyjazd. Źródło: eSky.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Egipskie ptaki zalewają Europę. Ich obecność zagraża naszej przyrodzie
Ptaki, które niegdyś czczono nad Nilem jako symbol boga Tota, dziś coraz liczniej pojawiają się w Europie. Choć ich egzotyczny wygląd budzi ciekawość, gwałtowna ekspansja tego gatunku budzi poważne obawy przyrodników.
Spis treści: Egipski symbol czy europejski intruz? Ibisy czczone a zmiany klimatu Zwierzęta z przesłaniem Ibis czczony przyciąga uwagę nie tylko ogromnym dziobem, ale i swoją nazwą. Ta, jak się okazuje, nie jest do końca przypadkowa. Ptak był symbolem boga Tota, patrona mądrości i pisma w starożytnym Egipcie. Przedstawicieli tego gatunku ceniono tak bardzo, że po śmierci poddawano je mumifikacji i składano w ofierze bogom. Dlaczego akurat ibisy czczone? Być może chodziło o ich charakterystyczny biały płaszcz piór i czarną głowę. Z takim wyglądem wyróżniały się w egipskim krajobrazie, gdzie zamieszkiwały podmokłe tereny Nilu. Egipski symbol czy europejski intruz? Obecnie ibisy czczone kojarzą się już nie tylko z Egiptem. Ptaki te coraz liczniej rozprzestrzeniają się w Europie, szczególnie we Włoszech, Francji, Holandii i Portugalii. Pojedyncze okazy zaobserwowano również w Polsce. Jak to możliwe? Dawni ptasi święci znad Nilu prawdopodobnie pouciekali z hodowli lub ogrodów zoologicznych, a następnie zaadaptowali się do nowych warunków środowiskowych. I choć brzmi to jak powód do dumy, ich ekspansja wiąże się z poważnymi konsekwencjami dla europejskiej fauny. Ibisy czczone żywią się m.in. jajami i pisklętami innych ptaków, drobnymi ssakami czy płazami. Ich obecność może zakłócać delikatną równowagę ekosystemów wodno-błotnych. Są zagrożeniem dla gatunków chronionych, takich jak rybitwy czy czaple. Dodatkowo ptaki te konkurują o miejsca lęgowe z rodzimymi gatunkami, wypierając je z naturalnych siedlisk. Ibisy czczone a zmiany klimatu Lokalne ocieplenie i łagodniejsze zimy mogą sprzyjać dalszej ekspansji ibisów czczonych na północ Europy. Ptaki te są wytrzymałe i potrafią dostosować się do nowych warunków życia. I właśnie dlatego ich populacja tak szybko rośnie. Eksperci podkreślają, że monitorowanie i kontrola liczebności ibisów czczonych są kluczowe dla ochrony lokalnej przyrody. Działania te mogą obejmować ograniczanie miejsc lęgowych ptaków czy programy edukacyjne, uświadamiające społeczeństwo o zagrożeniach związanych z gatunkami inwazyjnymi. To przestroga przed niekontrolowaną ingerencją człowieka w ekosystemy. Choć ptaki te były niegdyś symbolem boskiej mądrości, dziś przypominają nam, jak delikatna jest równowaga w przyrodzie. Niespodziewani gości mogą ją zaburzyć i zdominować rodzime gatunki. Zwierzęta z przesłaniem Przypadek ibisów czczonych, i to jakie emocje wzbudzają, przypomina inne zjawiska przyrodnicze, jak np. niedawne pojawienie się wstęgora królewskiego, nazywanego rybą zagłady. Ten tajemniczy mieszkaniec głębin, osiągający nawet 11 metrów długości, rzadko pojawia się na powierzchni. Dawniej jego nagłe wypłynięcia były przez interpretowane jako zwiastun katastrof naturalnych. Chociaż brak naukowych dowodów na związek między pojawieniem się wstęgora a trzęsieniami ziemi, ludowe wierzenia pokazują, jak silnie przyroda wpływa na naszą kulturę. Źródła: Media Nauka, Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Besarabia znajdowała się pod wpływami Rzymu, caratu i ZSRR. Krainę tę do dziś cechuje kulturowa złożoność
Besarabia była krainą, która przez wieki pełniła rolę kluczowego pomostu między Europą Wschodnią, Bałkanami a rozległymi stepami czarnomorskimi. Położona w strategicznym międzyrzeczu Prutu i Dniestru, stanowiła arenę starć wielkich imperiów – osmańskiego i rosyjskiego – co trwale ukształtowało jej unikatowy, wieloetniczny charakter. Współcześnie region ten, podzielony między Republikę Mołdawii a Ukrainę, pozostaje obszarem o niezwykłej złożoności kulturowej.
Spis treści: Kraina między Prutem a Dniestrem Historia Besarabii od antyku do średniowiecza Panowanie caratu i wielka kolonizacja Między Rumunią a Związkiem Radzieckim Besarabia podczas II wojny światowej Słoneczna stepowa kraina jest dziś poprzecinana politycznymi granicami. Należy jednak podkreślić, że Besarabia zdołała zachować spójność kulturową, opartą na wspólnym dziedzictwie historycznym i silnych więzach lokalnych. Kraina między Prutem a Dniestrem Besarabia zajmuje terytorium o powierzchni około 45 630 kilometrów kwadratowych, co czyni ją regionem o znaczącej skali w kontekście Europy Wschodniej. Jej obszar jest naturalnie ograniczony przez systemy rzeczne. Historycznie to właśnie ten czynnik determinował izolację lub otwartość regionu na wpływy zewnętrzne. Na zachodzie granicę wyznacza rzeka Prut, oddzielająca Besarabię od Mołdawii Zachodniej (części dzisiejszej Rumunii). Z kolei na północy i wschodzie naturalną barierę stanowi Dniestr, oddzielający krainę od Podola i Jedysanu. Południowy kraniec regionu opiera się o Dunaj i wybrzeże Morza Czarnego, obejmując specyficzny obszar stepowy znany jako Budziak. Krajobraz Besarabii Teren Besarabii pokrywają przede wszystkim pagórkowate równiny i płaskie stepy, które w południowej części przechodzą w nizinny krajobraz nadmorski. Średnia wysokość terenu wynosi około 150 m n.p.m., przy czym najwyższym punktem historycznej krainy jest wzniesienie Dealul Bălănești, osiągające 430 m n.p.m. W południowej części Besarabii, zwłaszcza w regionie Budziaku, krajobraz staje się bardziej surowy, przechodząc w otwarte stepy, które przez wieki były domem dla koczowniczych plemion. To tam rzeki Dniestr i Dunaj tworzą system limanów i delt. Granice polityczne Współczesna Besarabia jest podzielona między Mołdawię a Ukrainę. Centralna część historycznego terytorium stanowi trzon niepodległej Mołdawii. To właśnie tam koncentruje się mołdawskie rolnictwo i winiarstwo. Po stronie ukraińskiej znajdują się północne i południowe krańce historycznej krainy. Wyżynny region Chocimia przynależy do obwodu czerniowieckiego. Z kolei południowa Besarabia – Budziak – znajduje się w granicach obwodu odeskiego. Historia Besarabii od antyku do średniowiecza Zanim pojawiły się nowożytne państwa narodowe, historię Besarabii kształtowały migrujące ludy. Już między VI a III tysiącleciem p.n.e., na terenach tych rozkwitała kultura Cucuteni-Trypole, znana z budowy jednych z największych ówczesnych osad w Europie. W starożytności, region zamieszkiwały plemiona Traków, Kimmerów, Scytów i Sarmatów, a wybrzeże Morza Czarnego stało się miejscem greckiej kolonizacji. W VI wieku p.n.e. osadnicy z Miletu założyli miasto Tyras u ujścia Dniestru, które zyskało status kluczowego punktu wymiany handlowej między światem śródziemnomorskim a barbarzyńskim zapleczem północy. W I wieku p.n.e. tereny te weszły w skład potężnego państwa Daków pod wodzą Burebisty, a później króla Decebala. Po zwycięstwie cesarza Trajana w 106 roku n.e., południowa część krainy została włączona do rzymskiej prowincji Mezja Dolna. Należy podkreślić, że rzymska kontrola bezpieczeństwa nie objęła całego międzyrzecza, jednak proces romanizacji lokalnej ludności trwale wpłynął na język i kulturę przyszłej Mołdawii. Pamiątką po obecności Rzymian są tzw. Wały Trajana – system ziemnych fortyfikacji obronnych, mających chronić granice cywilizacji przed najazdami koczowników ze wschodu. Po upadku Rzymu Upadek Rzymu i wielka wędrówka ludów otworzyły region na kolejne fale najeźdźców. Między III a XI wiekiem przez tamtejsze stepy przetaczały się hordy Gotów, Hunów, Awarów, Bułgarów, Madziarów, Pieczyngów i Połowców. Ci pierwsi przybyli z rejonu dolnego Dniepru, zalewając Budziak w IV wieku, zanim zostali wyparci przez Hunów około 370 roku. W IX stuleciu zaczęły pojawiać się tam plemiona słowiańskie, w tym Ulicze i Tywerycy, które zaczęły zakładać obronne grody. Powstanie tożsamości regionu Kluczowym momentem dla krystalizacji państwowości Besarabii był XIV wiek i powstanie Hospodarstwa Mołdawskiego. Państwo założone przez Bogdana I szybko rozszerzyło swoje panowanie na całe terytorium międzyrzecza Prutu i Dniestru, stając się bastionem chrześcijaństwa w walce z napierającym Imperium Osmańskim. To właśnie z tego okresu pochodzi nazwa „Besarabia”, którą tradycja wiąże z dynastią Basarabów – hospodarów wołoskich, którzy czasowo kontrolowali południowe obszary regionu nad Dunajem i Morzem Czarnym pod koniec XIV wieku. Panowanie caratu i wielka kolonizacja Za przełomowe wydarzenie w nowożytnej historii regionu należy uznać rok 1812. Traktat bukareszteński zakończył wojnę rosyjsko-turecką. Na mocy jego postanowień Imperium Osmańskie, działając jako suzeren Mołdawii, scedowało wschodnią część tego księstwa na rzecz Rosji. Po utworzeniu guberni besarabskiej ze stolicą w Kiszyniowie rozpoczął się trwający ponad 100 lat okres intensywnej rusyfikacji i zmian demograficznych, które miały na celu trwałe związanie krainy z Petersburgiem. Administracja carska dążyła do szybkiego zagospodarowania słabo zaludnionych i często nękanych przez wojny stepów południa. W tym celu zainicjowano wielką akcję kolonizacyjną, zapraszając osadników z różnych części Europy i imperium. Między 1812 a 1846 rokiem do Besarabii przybyli między innymi Niemcy, a także uciekający przed uciskiem tureckim prawosławni Bułgarzy i Gagauzi. Ci ostatni, będący unikatowym przykładem turkijskiego ludu wyznającego prawosławie, osiedlili się w południowej części regionu, na terenach opuszczonych przez plemiona nogajskie, tworząc specyficzną enklawę kulturową. W następstwie procesów kolonizacyjnych, powstała niezwykła mozaika etniczna. Na początku XIX wieku 86% populacji stanowiła ludność deklarująca się jako Mołdawianie. Jednak pod koniec stulecia jej udział spadł do poniżej połowy ogółu mieszkańców, dokładnie do 47,6%. Pozostałą część ogółu stanowili: Ukraińcy (19,6%), Żydzi (11,8%), Rosjanie (8%), Bułgarzy (5,3%), Niemcy (3,1%), Gagauzi (2,9%). Analiza danych spisowych wskazuje, że największy wzrost liczebny odnotowały dwie grupy osadnicze – Ukraińcy i Rosjanie, którzy zasiedlali głównie miasta oraz nowo powstałe wsie rolnicze na południu. Szczególnie dynamicznie rozwijała się też społeczność żydowska, która w ośrodkach takich jak Kiszyniów stanowiła istotną część mieszkańców, odgrywając kluczową rolę w handlu i rzemiośle. Niestety, okres ten naznaczony był również napięciami społecznymi, które podsycała carska polityka dzielenia mniejszości, co doprowadziło do tragicznych pogromów w Kiszyniowie w 1903 roku. Między Rumunią a Związkiem Radzieckim Po upadku Imperium Rosyjskiego w Besarabii rozpoczął się krótki okres samodzielności. Po rewolucji lutowej w Kiszyniowie ukonstytuowała się Rada Kraju. Ogłoszono wówczas autonomię, a następnie – pełną niepodległość jako Mołdawska Republika Demokratyczna. W obliczu narastającego chaosu i zagrożenia ze strony bolszewików, w marcu 1918 roku parlament besarabski zadecydował o zjednoczeniu z Królestwem Rumunii. Besarabia została przyłączona do macierzy, jednak społeczność międzynarodowa, zwłaszcza rodzący się Związek Radziecki, nigdy w pełni nie uznała tego zjednoczenia. W momencie przyłączenia do Rumunii Besarabia była jej najuboższym regionem – silnie zacofanym pod względem technologicznym i społecznym. Mimo żyznych gleb produkcja rolna borykała się z dużymi problemami z wydajnością. Jedyną gałęzią, która odnotowała wzrost, było winiarstwo. Besarabia podczas II wojny światowej W czerwcu 1940 roku, pod groźbą użycia siły, ZSRR zmusiło Rumunię do opuszczenia tych terenów. Armia Czerwona zajęła międzyrzecze, co doprowadziło do powstania Mołdawskiej SRR i włączenia północnych i południowych krańców krainy do Ukraińskiej SRR. Ten arbitralny podział terytorialny do dziś definiuje granice państwowe w tym regionie. Po ataku państw Osi na Związek Radziecki w 1941 roku region powrócił pod administrację rumuńską. Okres ten stał się czasem bezwzględnych prześladowań ludności żydowskiej. Szacuje się, że w wyniku pogromów i deportacji do obozów w Naddniestrzu zginęło od 60 do 100 tysięcy besarabskich Żydów. Powrót władzy radzieckiej w 1944 roku nie oznaczał końca represji. Stalinowska polityka „czystek” doprowadziła do deportacji dziesiątek tysięcy osób na Syberię i do Kazachstanu, a przymusowa kolektywizacja, w połączeniu z suszą, wywołała w latach 1946–1947 katastrofalną klęskę głodu. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
To miasto nazywane „małym Rzymem”. Wielu turystów wciąż je pomija
Włochy od lat należą do najchętniej wybieranych kierunków podróży – zarówno na dłuższe wakacje, jak i krótkie city breaki. Turyści najczęściej kierują się do takich miejsc jak Rzym, Wenecja czy Mediolan, a także na Sycylię czy w Dolomity. Popularność tych kierunków ma jednak swoją cenę w postaci tłumów i rosnących kosztów. Tymczasem na północy kraju znajduje się miasto, które zachwyca historią i architekturą, a bywa pomijane, choć jest nazywane przez wielu „małym Rzymem”.
Werona, choć najczęściej kojarzona z historią Romea i Julii, oferuje znacznie więcej niż literacką legendę. Położona w regionie Veneto, między Wenecją a Mediolanem, należy do najlepiej zachowanych zespołów miejskich północnych Włoch. Miasto jest dobrze skomunikowane i łatwo dostępne dzięki połączeniom kolei dużych prędkości, co czyni je wygodnym przystankiem w trakcie podróży po tej części kraju. Dodatkowym atutem jest bliskość Jeziora Garda – jednego z najważniejszych i najchętniej odwiedzanych akwenów regionu. Jednak mimo dogodnej lokalizacji i bogatego dziedzictwa kulturowego, Werona pozostaje mniej oblegana niż największe włoskie metropolie, co pozwala odkrywać jej architekturę i atmosferę w spokojniejszym tempie. Dlaczego Werona nazywana jest „małym Rzymem”? Historia sięgająca starożytności Werona należy do tych europejskich miast, których dzieje sięgają nieprzerwanie od starożytności aż po współczesność. Jej początki związane są z osadnictwem plemion przedrzymskich, jednak kluczowy moment rozwoju nastąpił wraz z włączeniem miasta do Imperium Rzymskiego. W 89 roku p.n.e. Werona uzyskała status kolonii rzymskiej i szybko zyskała znaczenie dzięki strategicznemu położeniu na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych prowadzących z Italii na północ Europy. Do dziś w strukturze miasta widoczne są liczne ślady tego okresu – od fragmentów murów i bram po układ urbanistyczny wywodzący się z rzymskiego planowania. Najbardziej rozpoznawalnym symbolem tej epoki pozostaje Arena – monumentalny amfiteatr z I wieku n.e., należący do najlepiej zachowanych obiektów tego typu na świecie. To właśnie dzięki takim zabytkom Werona bywa określana mianem „małego Rzymu”. Po upadku Cesarstwa miasto przechodziło pod panowanie kolejnych władców (od Ostrogotów i Longobardów po Franków), by w średniowieczu rozwinąć się jako ważny ośrodek miejski. Szczególny rozkwit przypadł na okres rządów rodu della Scala, który na trwałe wpisał się w historię miasta i stał się tłem dla późniejszej literackiej opowieści o Romeo i Julii. Współcześnie Werona zachowuje wyjątkową ciągłość historyczną – rzymskie dziedzictwo przenika się tu z architekturą średniowieczną i renesansową, tworząc spójny i dobrze zachowany krajobraz miejski. Co zobaczyć w Weronie? Najważniejsze atrakcje i miejsca warte odwiedzenia Zwiedzanie Werony najlepiej rozpocząć od jej historycznego centrum, czyli Città Antica, wpisanego na listę UNESCO, gdzie na niewielkiej przestrzeni koncentrują się najważniejsze zabytki i place miasta. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów jest Casa di Giulietta – dziedziniec i dom nawiązujący do historii Romea i Julii, który przyciąga turystów z całego świata. Choć miejsce bywa zatłoczone, pozostaje symbolem romantycznej tożsamości miasta. Kilka kroków dalej znajduje się Piazza delle Erbe – dawny rzymski plac targowy, dziś tętniące życiem serce Werony, otoczone zabytkowymi kamienicami i pałacami. Wspomniana już rzymska Arena, jednen z najlepiej zachowanych amfiteatrów w Europie, do dziś pełni funkcję sceny i latem staje się centrum światowej opery. Werona oferuje jednak znacznie więcej niż antyczne zabytki. Na uwagę zasługuje również Castelvecchio – średniowieczna twierdza mieszcząca muzeum sztuki, a także wzgórze San Pietro, skąd rozciąga się panorama na miasto i rzekę Adygę. Warto zajrzeć także do mniej oczywistych przestrzeni, takich jak Palazzo Maffei przy Piazza delle Erbe, gdzie prezentowana jest różnorodna kolekcja dzieł sztuki, łącząca antyk z nowoczesnością. Poza głównymi atrakcjami Werona zachęca do odkrywania swoich dzielnic. Veronetta, położona po drugiej stronie rzeki, ma bardziej lokalny i studencki charakter, podczas gdy San Zeno wyróżnia się spokojniejszą atmosferą i zabytkową bazyliką. Spacerując ulicami miasta, łatwo zauważyć, że jego największą wartością nie są pojedyncze zabytki, lecz spójna, historyczna tkanka miejska, która pozwala doświadczać Werony w sposób bardziej autentyczny niż w najbardziej obleganych włoskich metropoliach. Kiedy najlepiej odwiedzić Weronę i jak się po niej poruszać? Praktyczne wskazówki Planując podróż do Werony, warto dopasować termin wizyty do własnych oczekiwań. Lato uchodzi za najbardziej spektakularny okres, przede wszystkim ze względu na sezon operowy odbywający się w Arena di Verona, który przyciąga melomanów z całego świata. To właśnie wtedy historyczna sceneria amfiteatru staje się tłem dla dużych produkcji operowych. Trzeba jednak liczyć się z większym ruchem turystycznym i wyższymi cenami. Alternatywą są miesiące poza sezonem – wczesna wiosna, jesień czy zima – kiedy miasto jest znacznie spokojniejsze. W kwietniu dodatkową atrakcją są targi wina Vinitaly, uznawane za jedno z najważniejszych wydarzeń branżowych na świecie. Pod względem logistycznym Werona pozostaje dobrze skomunikowana z resztą kraju. Najbliższym portem lotniczym jest Port lotniczy Werona-Villafranca, położony około 20 minut od centrum, natomiast większy wybór połączeń oferuje Port lotniczy Wenecja-Marco Polo, oddalony o około półtorej godziny drogi. Miasto ma również dogodne połączenia kolejowe z najważniejszymi ośrodkami północnych Włoch. Samo centrum Werony najlepiej zwiedzać pieszo – jest stosunkowo niewielkie i w dużej mierze wyłączone z ruchu samochodowego, co zachęca do spokojnych spacerów. Uzupełnieniem transportu jest sieć autobusowa obsługiwana przez ATV Verona – pojedynczy bilet kosztuje około 1,50 euro przy zakupie w kiosku lub aplikacji i pozostaje ważny przez 90 minut, co pozwala wygodnie przemieszczać się między dalszymi częściami miasta. Źródło: Travel + Leisure, Britannica Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jak wyglądało życie w epoce brązu? Historia kultury łużyckiej
Kultura łużycka to jedno z najważniejszych zjawisk archeologicznych na ziemiach Europy Środkowej. Funkcjonowała od około XIII do V wieku p.n.e., a jej ślady odnajdujemy m.in. w Czechach, Niemczech i Słowacji, a także w Polsce – od Wielkopolski, po Śląsk i Małopolskę.
Spis treści: Zasięg i rozwój kultury łużyckiej Codzienne życie i gospodarka Znaczenie ceramiki łużyckiej Wyroby metalowe i narzędzia w kulturze łużyckiej Wierzenia i obrządek pogrzebowy Kultura łużycka w Polsce Kultura łużycka wykształciła się na gruncie wcześniejszych tradycji epoki brązu i przetrwała aż do początków epoki żelaza. Jest ona definiowana na podstawie wspólnych cech materialnych, a jej rozwój wiąże się z dynamicznymi przemianami społecznymi, gospodarczymi i technologicznymi. Zasięg i rozwój kultury łużyckiej Kultura łużycka na ziemiach polskich rozwijała się szczególnie intensywnie. Jej osady znajdowane są m.in. na terenach Wielkopolski, Kujaw, Śląska i Małopolski. Była to kultura osiadła – jej przedstawiciele zakładali trwałe osady, rozwijali rolnictwo oraz hodowlę zwierząt. Społeczności łużyckie wykazywały wysoki poziom organizacji. Świadczą o tym zarówno dobrze zaplanowane osady, jak i rozwinięte rzemiosło oraz sieci kontaktów handlowych. Jednocześnie kultura łużycka nie była jednolita. W jej ramach wykształciło się wiele lokalnych grup, różniących się zwyczajami, stylem ceramiki czy formą osadnictwa. Na ziemiach polskich najważniejsze z nich obejmowały grupę śląską, wschodniowielkopolską czy górnośląsko-małopolską, a każda z nich rozwijała się w sposób częściowo odrębny, adaptując się do lokalnych warunków geograficznych i zasobów naturalnych. Te zróżnicowane jednostki pozwalają dziś archeologom odtworzyć nie tylko rozmieszczenie osad, ale także kontakty handlowe i wymianę kulturową między różnymi regionami. Codzienne życie i gospodarka Życie codzienne ludności kultury łużyckiej koncentrowało się wokół rolnictwa. Uprawiano głównie zboża, takie jak pszenica, proso i jęczmień, a także rośliny strączkowe. Hodowano bydło, świnie i owce. Osady były często dobrze zorganizowane – budowano domy z drewna, a ich układ wskazuje na planowanie przestrzenne. W niektórych miejscach stosowano także wały, czyli umocnienia obronne, co sugeruje potrzebę ochrony przed zagrożeniami. Istotnym elementem życia była również wymiana handlowa. Znaleziska archeologiczne wskazują na kontakty z odległymi regionami Europy, co potwierdza obecność importowanych surowców i wyrobów. Znaczenie ceramiki łużyckiej Ceramika była jednym z najważniejszych elementów życia codziennego i rytuałów kultury łużyckiej. Naczynia wytwarzano ręcznie i wypalano w piecach, zdobiąc je geometrycznymi wzorami, guzkami, żłobkami oraz w późniejszym okresie malowanymi motywami figuralnymi. Ceramika różniła się w zależności od grup kultury łużyckiej, np. w grupie śląskiej i sasko-łużyckiej pojawiał się styl guzowy, a we wschodniej Wielkopolsce dominowała inkrustacja białą masą. W niektórych regionach naczyń używano głównie w celach rytualnych, w innych – w codziennym gospodarstwie. W niektórych grupach ceramika była silnie związana z obrzędami pogrzebowymi, w innych przede wszystkim z codziennym użytkowaniem. Różnorodność form i zdobień pokazuje zarówno lokalne tradycje, jak i wpływy sąsiednich kultur. Dzięki temu naczynia kultury łużyckiej pozwalają odczytać informacje zarówno o codziennym życiu, jak i o sferze duchowej ówcześnie żyjących ludzi. Wyroby metalowe i narzędzia w kulturze łużyckiej Obok ceramiki równie ważną rolę odgrywały wyroby metalowe. Wytwarzano liczne przedmioty z brązu, w tym miecze, siekierki, noże oraz ozdoby z tarczkami spiralnymi. Pojawiały się również pierwsze zapinki, sztylety, naszyjniki i drobne elementy z drutu. W grupie śląskiej pojawiły się wpływy z kultury halsztackiej, co przyniosło pierwsze przedmioty żelazne na ziemiach polskich. Wśród nich były zapinki i klamry do pasa, żelazne siekierki, czekany, rzadziej miecze, a także ozdoby. Oprócz metalu szeroko stosowano materiały naturalne, takie jak drewno, kości, poroża czy kamień. Tworzono z nich narzędzia rolnicze – radła, motyki, sadzaki, a także rogowe kopaczki. W grupach wschodnich, zwłaszcza w północno-wschodnich rejonach, duże znaczenie miały wyroby krzemienne, z których wytwarzano np. grociki strzał. Wierzenia i obrządek pogrzebowy Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów była praktyka ciałopalenia. Prochy zmarłych składano w urnach, które umieszczano w grobach. Cmentarzyska często miały uporządkowany układ, a w niektórych grobach znajdowane były przedmioty codziennego użytku. Cmentarzyska kultury łużyckiej funkcjonowały przez wiele pokoleń, niekiedy przez kilkaset lat, przy zachowaniu ciągłości przestrzennej i poszanowaniu starszych pochówków. Obok dominujących pochówków popielnicowych występowały także m.in. groby pod kurhanami czy sporadyczne pochówki szkieletowe, co wskazuje na współistnienie różnych tradycji. Zróżnicowanie form pogrzebowych oraz obecność konstrukcji kamiennych i drewnianych pokazują, że obrzędy te ewoluowały i podlegały wpływom zewnętrznym, zachowując jednocześnie silne lokalne tradycje. Kultura łużycka w Polsce Kultura łużycka w Polsce jest jednym z najlepiej udokumentowanych zjawisk archeologicznych. Jej stanowiska archeologiczne należą do najważniejszych źródeł wiedzy o epoce brązu i wczesnej epoce żelaza. Liczne badania pozwoliły na dokładne poznanie wielu aspektów życia tej kultury – od organizacji osad, po zwyczaje pogrzebowe. Gród w Biskupinie Jednym z najważniejszych stanowisk związanych z kulturą łużycką jest osada w Biskupinie. Jej odkrycie w latach 30. XX wieku uznaje się za przełomowy moment w rozwoju polskiej archeologii. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/biskupin-jak-zyli-mieszkancy-pradawnego-blokowiska-mieli-cieple-chaty-i-starannie-wytyczone-ulice-fot-getty-images-b1afcf4.jpg" width="1024" height="673" alt="Biskupin: jak żyli mieszkańcy pradawnego "blokowiska"? Mieli ciepłe chaty i starannie wytyczone ulice (fot. Getty Images)" title="Biskupin: jak żyli mieszkańcy pradawnego "blokowiska"? Mieli ciepłe chaty i starannie wytyczone ulice (fot. Getty Images)" /> Gród powstał na podmokłym terenie, pierwotnie będącym wyspą jeziora. Już sam wybór lokalizacji świadczy o przemyślanej strategii obronnej. Osada została zaprojektowana w sposób uporządkowany – tworzyło ją kilkanaście równoległych ulic oraz rzędy niemal identycznych domów, otoczonych wałem obronnym. Na terenie grodu znajdowało się ponad sto domostw, a liczba mieszkańców mogła sięgać nawet tysiąca osób. Zabudowa była zwarta, a przestrzeń wykorzystana maksymalnie efektywnie, co wskazuje na wysoki poziom organizacji społecznej. Rezerwat archeologiczny kultury łużyckiej w Częstochowie Innym ważnym miejscem jest rezerwat archeologiczny w Częstochowie, który pozwala spojrzeć na kulturę łużycką przez pryzmat obrzędów pogrzebowych. Stanowisko odkryto w połowie XX wieku podczas prac budowlanych. Dziś stanowi ono wyjątkowy przykład cmentarzyska zachowanego w miejscu odkrycia. Na niewielkiej przestrzeni można zobaczyć układ grobów sprzed około 2,5 tysiąca lat, w tym zarówno pochówki ciałopalne, jak i szkieletowe. Zachowane groby, często przykryte kamieniami, zawierały różnorodne wyposażenie – naczynia, ozdoby, narzędzia, a nawet przedmioty codziennego użytku. Wśród znalezisk odkryto także przedmioty wykonane z żelaza meteorytowego, co potwierdzają współczesne badania. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Polska metropolia zaskakuje świat i podbija TikToka. „To Nowy Jork Europy”
Nowy Jork od lat uchodzi za symbol nowoczesnej metropolii – miasta wieżowców, intensywnego tempa życia i charakterystycznej panoramy pełnej drapaczy chmur. Tymczasem w mediach społecznościowych coraz częściej pojawia się zaskakujące porównanie: jedno z polskich miast zaczyna być zestawiane właśnie z tą amerykańską ikoną.
Polska od pewnego czasu przyciąga uwagę zagranicznych turystów, którzy coraz chętniej wybierają ją jako kierunek podróży. Doceniają nie tylko historię i architekturę, ale również poziom rozwoju miast oraz ich dynamiczne przemiany. W krótkich materiałach publikowanych na TikToku pojawia się coraz więcej nagrań pokazujących nowoczesne oblicze jednego z polskich ośrodków miejskich. Dla wielu zagranicznych twórców skala zabudowy i miejski klimat przywodzą na myśl jedno z najbardziej rozpoznawalnych miast świata. „Nowy Jork Europy”? Obcokrajowcy zachwycają się Warszawą W ostatnich miesiącach w serwisie TikTok pojawia się coraz więcej nagrań publikowanych przez obcokrajowców, którzy z wyraźnym zaskoczeniem pokazują polską stolicę. Kadry są powtarzalne – panorama pełna wieżowców, ujęcia z wysokich pięter, szerokie ulice i gęsta zabudowa centrum. W opisach pojawiają określenia: „New York of Europe”, „European NYC” czy „NYC energy in Warsaw”. Autorzy podkreślają, że nie spodziewali się takiej skali nowoczesnej architektury w tej części kontynentu, a ich nagrania opierają się na kontraście między wyobrażeniem o Europie Środkowo-Wschodniej a rzeczywistością. Szczególnie często pojawiają się okolice Ronda Daszyńskiego i ścisłego centrum, gdzie w ostatnich latach powstało najwięcej nowych biurowców i apartamentowców. To właśnie tam koncentruje się biznesowe życie miasta, a jednocześnie przestrzeń, która dla wielu zagranicznych odbiorców staje się wizualnym symbolem dynamicznych zmian. Nagrania szybko zyskują popularność, a kolejne profile powielają ten przekaz, pokazując miasto jako nowoczesną, intensywnie rozwijającą się metropolię. Drapacze chmur i punkty widokowe. To one tworzą efekt „europejskiego Nowego Jorku” Na to, skąd biorą się te porównania, wpływa przede wszystkim skala i tempo rozwoju zabudowy wysokościowej. Biznesowa część miasta, skupiona wokół Ronda Daszyńskiego oraz w ścisłym centrum, w ostatnich latach przeszła wyraźną transformację i dziś należy do najbardziej dynamicznie rozwijających się przestrzeni w Unii Europejskiej. Wyróżnia się przede wszystkim zagęszczeniem nowoczesnych wieżowców, które tworzą zwartą i rozpoznawalną panoramę. Najbardziej spektakularnym przykładem jest Varso Tower, czyli najwyższy budynek w Unii Europejskiej, sięgający 310 metrów wysokości. Od 2025 roku działa tam taras widokowy na wysokości około 230 metrów, oferujący pełną panoramę miasta. Równie charakterystyczny jest Warsaw UNIT, znany m.in. z platformy Skyfall – przeszklonej konstrukcji wysuwanej poza bryłę budynku, która pozwala spojrzeć na miasto z zupełnie innej perspektywy. W tym zestawieniu nie można pominąć także Pałacu Kultury i Nauki, który – choć powstał w zupełnie innej epoce – dziś stanowi punkt odniesienia dla nowoczesnej zabudowy i tworzy wyraźny kontrast z otaczającymi go szklanymi wieżowcami. To jednak tylko część większej całości. W ostatnich latach w centrum i jego bezpośrednim sąsiedztwie powstały dziesiątki nowych wysokościowców – od biurowców, przez apartamentowce, po hotele. Złota 44, zaprojektowana przez Daniela Libeskinda, osiąga 192 metry i 55 kondygnacji, Warsaw Spire mierzy 220 metrów, a Skyliner i Warsaw Trade Tower przekraczają 190 i 200 metrów wysokości. W panoramie wciąż obecne są również starsze realizacje, takie jak hotel InterContinental czy Centrum LIM, które tworzą tło dla najnowszych inwestycji. To właśnie tempo, w jakim ta zabudowa powstawała – w dużej mierze w ciągu ostatnich kilkunastu lat – najmocniej działa na wyobraźnię zagranicznych obserwatorów. Dla wielu z nich nie jest to jedynie efektowna panorama, ale dowód na dynamiczną transformację miasta, które w krótkim czasie zbudowało rozpoznawalne, wysokościowe centrum i zaczęło funkcjonować jako jeden z najważniejszych punktów biznesowych w tej części Europy. Źródła: Onet, Poznaj Warszawę Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Turyści już wybrali. To najpopularniejszy kierunek w Europie na lato 2026
Wraz ze zbliżającym się sezonem letnim podróżni coraz intensywniej planują wakacyjne wyjazdy. Wśród najchętniej wybieranych kierunków ponownie znajduje się Hiszpania, a szczególną popularnością cieszy się jedno z miast na wybrzeżu Costa Blanca. Co sprawia, że przyciąga turystów z całej Europy?
Najnowsze dane platformy Tripadvisor pokazują wyraźne zmiany w wakacyjnych preferencjach podróżnych. Wstępne wyniki Indeksu Podróży Letnich 2026 wskazują na najszybciej rosnące destynacje, analizując wyjazdy planowane między czerwcem a sierpniem. Na czołowych miejscach zestawienia znalazły się kierunki hiszpańskie, a szczególnie jedno z miast położonych na Costa Blanca, które przyciąga turystów nie tylko gwarantowaną pogodą, lecz także bogatą ofertą kulinarną i kulturalną. To właśnie połączenie tych czynników sprawia, że region ten zyskuje na znaczeniu. Alicante na topie – dlaczego to najpopularniejszy kierunek lata 2026? Według danych platformy Tripadvisor to właśnie Alicante znalazło się na szczycie zestawienia najszybciej rosnących kierunków podróży w Europie na lato 2026. Miasto położone na wybrzeżu Costa Blanca od kilku lat systematycznie zyskuje na popularności, oferując połączenie stabilnej pogody, szerokich plaż i rozwiniętej infrastruktury turystycznej. W przeciwieństwie do bardziej zatłoczonych kurortów, takich jak Barcelona czy Majorka, Alicante przyciąga zrównoważonym tempem życia i często nieco bardziej przystępnymi cenami. To ważny atut dla tych podróżnych, którzy szukają wypoczynku bez konieczności rezygnowania z miejskich atrakcji. Na miejscu czeka wyjątkowe połączenie historii i nowoczesności. Nad miastem góruje imponujący zamek Castillo de Santa Bárbara, z którego rozciąga się widok na całe wybrzeże, a spacer po słynnej promenadzie Explanada de España pozwala poczuć śródziemnomorski klimat. Wąskie uliczki dzielnicy El Barrio Santa Cruz zachowały tradycyjny charakter, z kolorowymi fasadami i roślinnością, która nadaje im niemal pocztówkowy wygląd. Miasto oferuje także dostęp do szerokich, miejskich plaż, takich jak Playa del Postiguet, a dla osób szukających spokojniejszego wypoczynku – możliwość wycieczki na pobliską wyspę Tabarca, znaną z krystalicznie czystej wody i kameralnej atmosfery. Alicante wyróżnia się również bogatą ofertą kulturalną i kulinarną. W sezonie letnim odbywają się tu liczne wydarzenia, w tym tradycyjne święto Maurów i Chrześcijan (Moros y Cristianos), a lokalne muzea, takie jak MACA Alicante czy Muzeum Wyścigu Oceanicznego, przyciągają miłośników sztuki i historii. Nie można pominąć także kuchni regionu – od klasycznego arroz a banda po świeże owoce morza i tapas serwowane w lokalnych restauracjach i na targach. Najlepsze kierunki w Europie w 2026 roku według danych Tripadvisor Choć to Alicante zajęło pierwsze miejsce w zestawieniu Tripadvisor, kolejne pozycje pokazują, jak zróżnicowane są wakacyjne preferencje podróżnych w Europie. Na drugim miejscu znalazł się Alvor – niewielka miejscowość rybacka położona w regionie Algarve w Portugalii, znanym z jednych z najpiękniejszych plaż na kontynencie i spokojnego tempa życia. Tuż za nią uplasowały się hiszpańskie kierunki: Playa de Palma na Majorce oraz Malaga, która od lat konsekwentnie buduje swoją pozycję jako centrum kultury i wypoczynku, m.in. dzięki rozwojowi instytucji takich jak Muzeum Picassa. W dalszej części rankingu pojawiają się mniej oczywiste, ale coraz bardziej doceniane destynacje, takie jak Ksamil – nadmorski kurort w Albanii, przyciągający krystalicznie czystą wodą i kameralną atmosferą. Na liście nie zabrakło także miast o silnym zapleczu kulturowym, takich jak Kraków, Budapeszt czy Dublin, które oferują zupełnie inny typ doświadczenia – od historycznej architektury, przez słynne termalne kąpieliska, aż po zielone przestrzenie i miejską atmosferę sprzyjającą dłuższym pobytom. W zestawieniu znalazło się też Sitges oraz grecka wyspa Rodos, co tylko potwierdza, że tegoroczne trendy łączą klasyczne kurorty z mniej oczywistymi, ale coraz bardziej poszukiwanymi lokalizacjami. Najpopularniejsze kierunki podróży w Europie według indeksu podróży letnich TripAdvisor na rok 2026: Alicante, Hiszpania Alvor, Portugalia Playa de Palma, Majorka, Hiszpania Malaga, Hiszpania Ksamil, Albania Kraków, Polska Sitges, Hiszpania Rodos, Grecja Budapeszt, Węgry Dublin, Irlandia Źródła: Euronews, Time Out, Tripadvisor Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Miasto, które przez wieki rządziło Europą Środkową. To jedna z najpiękniejszych stolic Europy
Miasto cesarskiego splendoru, aromatu kawy i sztuki, która wylewa się z pałaców i galerii – Wiedeń to kierunek, w którym historia spotyka się z codziennym rytmem nowoczesnej metropolii. Od barokowych rezydencji Habsburgów po klimatyczne kawiarnie i targi pełne lokalnych smaków, stolica Austrii zachwyca na każdym kroku i kusi, by zabrać ze sobą coś więcej niż tylko wspomnienia.
Spis treści: Wiedeń w pigułce – położenie, dzielnice i najważniejsze fakty Pogoda w Wiedniu – kiedy najlepiej zaplanować wyjazd? Najważniejsze atrakcje Wiednia – co warto zobaczyć? Jak dojechać do Wiednia? Sprawdzone opcje z Polski Co zjeść w Wiedniu? Najlepsze dania kuchni austriackiej Wiedeń – co przywieźć na pamiątkę? Najlepsze pomysły Ciekawostki o Wiedniu – fakty, które zaskakują Wiedeń zachwyca monumentalną architekturą, bogatą historią i niepowtarzalnym klimatem, który od lat przyciąga miliony turystów z całego świata. Stolica Austrii regularnie znajduje się w czołówce rankingów jakości życia, a w zestawieniu Economist Intelligence Unit wielokrotnie była uznawana za jedno z najlepszych miast do życia na świecie. Co sprawia, że Wiedeń nie traci na popularności? Jakie atrakcje warto zobaczyć i gdzie najlepiej poczuć jego wyjątkową atmosferę? Odpowiedzi znajdziesz w naszym przewodniku. Wiedeń w pigułce – położenie, dzielnice i najważniejsze fakty Wiedeń to stolica i największe miasto Austrii, położone w północno-wschodniej części kraju, niedaleko granic ze Słowacją, Czechami i Węgrami. Dzięki temu stanowi świetną bazę wypadową do innych europejskich stolic – Bratysława znajduje się zaledwie kilkadziesiąt kilometrów dalej (ok. godziny drogi), a Budapeszt można odwiedzić w ramach jednodniowej wycieczki. Miasto zajmuje powierzchnię około 415 km² i należy do większych stolic w Unii Europejskiej. Wiedeń leży nad Dunajem i rozciąga się po obu jego stronach, a administracyjnie podzielony jest na 23 dzielnice (Bezirke). Historyczne serce miasta stanowi Innere Stadt (1. dzielnica), wpisana na listę UNESCO, wokół której koncentrują się najważniejsze zabytki i atrakcje. Metropolia wiedeńska liczy około 2 milionów mieszkańców, a wraz z obszarem podmiejskim – ponad 2,5 miliona, co czyni ją największym ośrodkiem miejskim w Austrii. Oficjalnym językiem jest niemiecki, jednak dzięki międzynarodowemu charakterowi miasta bez problemu porozumiesz się tu po angielsku, zwłaszcza w miejscach turystycznych i usługowych. Pogoda w Wiedniu – kiedy najlepiej zaplanować wyjazd? Wiedeń leży w strefie umiarkowanego klimatu kontynentalnego, co oznacza cztery wyraźne pory roku i stosunkowo zróżnicowaną pogodę w ciągu roku. Średnia roczna temperatura wynosi ok. 11–12°C, a opady są umiarkowane i rozłożone dość równomiernie – z lekkim nasileniem w miesiącach letnich, zwłaszcza w czerwcu i lipcu. Zima w Wiedniu jest zazwyczaj łagodna, z temperaturami od około -1°C do 5°C. Opady śniegu się zdarzają, ale rzadko utrzymują się długo. To jednak wyjątkowy czas ze względu na jarmarki bożonarodzeniowe, które przyciągają turystów z całej Europy. Wiosna (marzec–maj) przynosi stopniowe ocieplenie – temperatury rosną od około 10°C do nawet 20°C, a miasto budzi się do życia, co sprzyja zwiedzaniu i spacerom. Lato bywa ciepłe, a coraz częściej upalne – średnie temperatury wynoszą 21–26°C, ale w czasie fal upałów mogą przekraczać 30°C. To okres największego ruchu turystycznego i licznych wydarzeń plenerowych. Jesień to jedna z najbardziej klimatycznych pór roku – wrzesień i październik oferują przyjemne temperatury na poziomie około 15–22°C, idealne na zwiedzanie bez letnich upałów. Kiedy najlepiej odwiedzić Wiedeń? To zależy od preferencji, ale za najbardziej komfortowy okres uznaje się wiosnę i wczesną jesień, kiedy pogoda sprzyja spacerom, a miasto nie jest jeszcze tak zatłoczone jak latem. Najważniejsze atrakcje Wiednia – co warto zobaczyć? Wiedeń to miasto pełne historii, sztuki i imponującej architektury. Na liście miejsc, które warto odwiedzić, znajdują się zarówno cesarskie rezydencje, jak i ikoniczne zabytki oraz zielone przestrzenie. Belweder Barokowy kompleks pałacowy Belweder w Wiedniu, dawna rezydencja księcia Eugeniusza Sabaudzkiego. Dziś mieści jedno z najważniejszych muzeów w Austrii, gdzie zobaczysz m.in. słynny obraz „Pocałunek” Gustava Klimta. Pałac Schönbrunn Jedna z najważniejszych atrakcji miasta i dawna letnia rezydencja Habsburgów. Pałac Schönbrunn zachwyca rozmachem – liczy ponad 1400 pomieszczeń, a otaczające go ogrody są wpisane na listę UNESCO. Stare Miasto (Innere Stadt) Historyczne centrum Wiednia, wpisane na listę UNESCO. To tutaj znajdziesz najważniejsze zabytki, eleganckie ulice i klimat dawnej stolicy imperium. Wiedeńska Opera Narodowa Jedna z najbardziej prestiżowych scen operowych na świecie. Wiener Staatsoper to obowiązkowy punkt dla miłośników muzyki klasycznej i popularnych bali wiedeńskich. Hofburg Dawna zimowa rezydencja Habsburgów i centrum władzy imperium. Dziś Hofburg mieści m.in. apartamenty cesarskie, Muzeum Sisi oraz siedzibę prezydenta Austrii. Prater Słynny park rozrywki z charakterystycznym diabelskim młynem Riesenrad, który stał się jednym z symboli miasta. Idealne miejsce na relaks i rozrywkę. Prater działa już od ponad 250 lat. Kościół św. Karola Boromeusza (Karlskirche) Jedna z najpiękniejszych barokowych świątyń w Europie. Zachwyca monumentalną kopułą i kolumnami inspirowanymi starożytnym Rzymem. Katedra św. Szczepana (Stephansdom) Symbol Wiednia i jeden z najważniejszych gotyckich kościołów w Austrii. Wyróżnia się kolorowym dachem i wysoką wieżą, z której rozciąga się panorama miasta. Kościół św. Ruprechta Najstarsza świątynia w Wiedniu, której początki sięgają średniowiecza. Skromniejsza od innych, ale pełna historycznego uroku. Ogród Botaniczny Spokojna oaza zieleni w centrum miasta. Ogród Botaniczny Uniwersytetu Wiedeńskiego to idealne miejsce na odpoczynek wśród roślin z całego świata. Widok na Stare Miasto w Wiedniu. Fot. Pintai Suchachaisri/Getty Images Jak dojechać do Wiednia? Sprawdzone opcje z Polski Wiedeń jest bardzo dobrze skomunikowany z Polską, dlatego bez problemu dotrzesz tu zarówno samolotem, pociągiem, jak i samochodem. Wybór środka transportu zależy głównie od budżetu, czasu i preferencji podróży. Samolot – najszybsza opcja Najwygodniejszym sposobem dotarcia do stolicy Austrii jest lot samolotem. Główne lotnisko miasta, Vienna International Airport, obsługuje liczne połączenia z Polski. Bezpośrednie loty oferują m.in. Ryanair, LOT Polish Airlines oraz Austrian Airlines. Czas podróży wynosi około 1–1,5 godziny, co czyni tę opcję zdecydowanie najszybszą. Pociąg – wygodnie i bez przesiadek Do Wiednia można również komfortowo dojechać pociągiem, często bez konieczności przesiadek. Bezpośrednie połączenia kursują m.in. z Warszawy, Krakowa czy Katowic. Podróż trwa zazwyczaj od ok. 4 do 8 godzin (najkrócej z południa Polski), a po drodze można wsiąść także w innych dużych miastach. Samochód – elastyczna podróż Podróż samochodem daje największą swobodę. Najczęściej wybierane trasy prowadzą przez Czechy (autostrada A1/D52) lub Słowację (A2/D2) – nieco rzadziej przez południową Polskę i Austrię. Czas przejazdu wynosi średnio 5–7 godzin z południa Polski i do około 8–9 godzin z Warszawy, w zależności od trasy i warunków drogowych. Autobus – opcja budżetowa Alternatywą jest podróż autobusem dalekobieżnym (np. FlixBus). To zwykle najtańsza opcja, choć czas przejazdu jest dłuższy i wynosi około 6–10 godzin. Co zjeść w Wiedniu? Najlepsze dania kuchni austriackiej Czy warto odwiedzić Wiedeń dla samej kuchni? Zdecydowanie tak – to miasto, w którym tradycyjna kuchnia austriacka spotyka się z wpływami całej Europy. Obok eleganckich restauracji znajdziesz tu kultowe kawiarnie i uliczne budki, a wiele lokalnych specjałów najlepiej smakuje właśnie tutaj. Śniadanie po wiedeńsku Dzień warto zacząć w klasycznej kawiarni. Popularnym wyborem są jajka na miękko podawane w szklance (tzw. „po wiedeńsku”), często serwowane z pieczywem i masłem. Do tego obowiązkowo kawa po wiedeńsku, która jest częścią lokalnej kultury. Wiener Schnitzel – kulinarna wizytówka miasta Najbardziej znane danie to oczywiście Wiener Schnitzel – cienko rozbity, panierowany kotlet z cielęciny. Tradycyjnie podawany jest z cząstką cytryny oraz sałatką ziemniaczaną. To klasyk, którego trudno pominąć podczas wizyty w stolicy Austrii. Słynne wiedeńskie desery Wiedeń słynie z wyjątkowych słodkości. Na szczególną uwagę zasługują: Sachertorte – czekoladowe ciasto przełożone konfiturą morelową i pokryte polewą Apfelstrudel – cienkie ciasto z nadzieniem jabłkowym, często podawane na ciepło sernik wiedeński – delikatny i lekki, różniący się od polskich wersji Kaiserschmarrn – coś na słodko i sycąco Ten „cesarski omlet” to puszyste, porwane ciasto przypominające naleśnik. Podawany jest z cukrem pudrem i powidłami (najczęściej śliwkowymi) – idealny zarówno jako deser, jak i danie główne. Szybkie przekąski na mieście Na ulicach Wiednia królują Käsekrainer – ciepłe kiełbaski z dodatkiem sera, serwowane z musztardą lub chrzanem. To popularna i sycąca przekąska „na szybko”. Wiedeń – co przywieźć na pamiątkę? Najlepsze pomysły Zastanawiasz się, co przywieźć z Wiednia? Stolica Austrii oferuje znacznie więcej niż standardowe magnesy czy pocztówki – choć i tych nie brakuje. Wśród lokalnych produktów znajdziesz zarówno eleganckie upominki, jak i kulinarne klasyki, które świetnie sprawdzą się jako prezent. Pamiątki inspirowane sztuką i historią Wiedeń to miasto sztuki, dlatego dużą popularnością cieszą się gadżety inspirowane twórczością Gustav Klimt – od filiżanek po notesy i plakaty. Najczęściej pojawia się motyw obrazu „Pocałunek”, który można zobaczyć w Belvedere Palace. Słodkie upominki z Wiednia Wśród najczęściej wybieranych prezentów królują lokalne słodycze: Sachertorte – kultowy tort czekoladowy z konfiturą morelową, często pakowany w eleganckie pudełka Mozartkugeln – czekoladowe pralinki z marcepanem, z wizerunkiem Wolfgang Amadeus Mozart wafelki Manner – produkowane od XIX wieku, rozpoznawalne dzięki opakowaniu z katedrą św. Szczepana Lokalne produkty spożywcze Dobrym pomysłem na prezent są także regionalne specjały, takie jak: olej z pestek dyni – popularny w kuchni austriackiej prażone pestki dyni (także w czekoladzie) kawa wiedeńska – nawiązująca do słynnej kultury kawiarnianej Klasyczne souveniry Oczywiście w Wiedniu nie brakuje też typowych pamiątek: magnesów, breloczków, koszulek czy pocztówek z motywami miasta i jego najważniejszych zabytków. Ciekawostki o Wiedniu – fakty, które zaskakują Wiedeń to nie tylko zabytki i pałace, ale też miasto pełne fascynujących historii i nieoczywistych faktów. Oto najciekawsze ciekawostki o Wiedniu, które pozwolą spojrzeć na stolicę Austrii z innej perspektywy: Miasto wielkich kompozytorów Wiedeń był domem dla takich twórców jak Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven czy Joseph Haydn. To właśnie tutaj rozwijała się muzyka klasyczna, a miasto do dziś nazywane jest „stolicą muzyki”. Kolebka secesji Pod koniec XIX wieku Wiedeń stał się centrum secesji wiedeńskiej. Jej symbolem jest charakterystyczny pawilon zaprojektowany przez Joseph Maria Olbrich, a jednym z najwybitniejszych artystów nurtu był Gustav Klimt. Wino w granicach miasta Wiedeń jest jedną z nielicznych stolic świata z aktywną produkcją wina w obrębie miasta. Na jego terenie działają setki winiarni, a tradycja ta sięga setek lat. Najstarsze zoo na świecie Tiergarten Schönbrunn zostało założone w 1752 roku i uchodzi za najstarszy ogród zoologiczny na świecie. Do dziś zachwyca zarówno architekturą, jak i różnorodnością gatunków. Jeden z największych cmentarzy w Europie Zentralfriedhof to ogromna nekropolia, na której spoczywa około 3 milionów osób, w tym wielu wybitnych kompozytorów. Croissant z Wiednia? Istnieje teoria, że przodek croissanta powstał właśnie tutaj po odsieczy wiedeńskiej prowadzonej przez króla Jana II Sobieskiego w 1683 roku. Choć historia nie jest w pełni potwierdzona, legenda pozostaje popularna. Miasto Freuda i psychoanalizy W Wiedniu mieszkał i pracował Sigmund Freud, twórca psychoanalizy. To dlatego miasto bywa określane jako „miasto snów”. Słynny diabelski młyn Wiener Riesenrad w parku Prater działa od 1897 roku i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta. Sezon balowy na wielką skalę Każdego roku w Wiedniu odbywa się ponad 300 bali, a najsłynniejszy – Vienna Opera Ball – przyciąga gości z całego świata. Kawiarnie z listy UNESCO Tradycja wiedeńskich kawiarni została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. To ważna część kultury miasta, sięgająca XVII wieku. „No kangaroos in Austria” Popularne koszulki z tym napisem to żart z częstej pomyłki – niektórzy turyści mylą Austrię z Australią. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Europejska stolica oferuje darmowe bilety do atrakcji. Warunek? Zbieranie śmieci
W ostatnich miesiącach wiele europejskich miast zaczęło zaostrzać przepisy wobec turystów, wprowadzając nowe opłaty i ograniczenia, by walczyć z nadmiernym ruchem turystycznym. Są jednak miejsca, które wybierają zupełnie inną drogę – zamiast karać, postanawiają nagradzać odpowiedzialne zachowania odwiedzających.
W sposób bardziej zachęcający niż restrykcyjny do problemu postanowił podejść Berlin. Władze miasta przygotowały specjalną inicjatywę skierowaną do turystów, która ma promować proekologiczne postawy i większą dbałość o wspólną przestrzeń. Szczegóły programu pokazują, że może to być jedno z bardziej nieoczywistych rozwiązań w walce z negatywnymi skutkami turystyki. BerlinPay – jak działa program nagród dla turystów za zbieranie śmieci? Szczegóły inicjatywy pokazują, że nie jest to jedynie symboliczna akcja, lecz przemyślany system zachęt, który ma realnie wpłynąć na sposób korzystania z przestrzeni miejskiej. Program funkcjonujący pod nazwą „BerlinPay” zakłada, że osoby angażujące się w działania proekologiczne będą mogły liczyć na konkretne benefity oferowane przez partnerów projektu. W praktyce oznacza to dostęp do różnego rodzaju udogodnień – od wejściówek do instytucji kultury, przez oferty gastronomiczne, aż po doświadczenia turystyczne związane z poznawaniem miasta. Kluczowe znaczenie ma tu jednak sam mechanizm: nagradzane mają być działania, które przyczyniają się do poprawy jakości przestrzeni publicznej, takie jak sprzątanie terenów rekreacyjnych, wsparcie lokalnych inicjatyw czy dbanie o estetykę otoczenia. W pierwszym etapie program koncentruje się przede wszystkim na obszarach związanych z wodą – rzekach, kanałach i terenach nadrzecznych, które należą do najchętniej odwiedzanych miejsc w Berlinie. To właśnie tam władze miasta dostrzegają największą potrzebę budowania świadomości ekologicznej wśród odwiedzających. Jak podkreśla organizacja Visit Berlin, inicjatywa ma zachęcać zarówno turystów, jak i mieszkańców do odpowiedzialnego korzystania z tych przestrzeni, a jednocześnie sprawić, że takie zachowania będą widoczne i doceniane. Model opiera się na idei „pozytywnego obiegu” – zaangażowanie w działania na rzecz miasta przekłada się na nagrody, które z kolei mają motywować do dalszej aktywności i budować bardziej świadome podejście do turystyki. Warto podkreślić, że projekt jest wciąż rozwijany, a jego twórcy aktywnie poszukują kolejnych partnerów, którzy włączą się w system nagród. Do współpracy zapraszane są firmy i instytucje z różnych sektorów – od gastronomii i hotelarstwa, przez kulturę i rekreację, aż po inicjatywy środowiskowe i miejskie. Dzięki temu Berlin chce stworzyć szeroką sieć benefitów i jednocześnie zaangażować lokalny biznes w promowanie odpowiedzialnej turystyki, która przynosi korzyści zarówno odwiedzającym, jak i samemu miastu. Nie tylko Berlin – europejskie miasta nagradzają turystów za ekologiczne zachowania Podobne inicjatywy pojawiają się w coraz większej liczbie europejskich miast, co pokazuje wyraźny zwrot w kierunku bardziej odpowiedzialnej turystyki. Jednym z pionierów tego podejścia była Kopenhaga, która w 2024 roku uruchomiła program CopenPay. W jego ramach odwiedzający mogli liczyć na różnego rodzaju benefity – od bezpłatnego wypożyczenia rowerów po rejsy łodzią – w zamian za podejmowanie działań przyjaznych środowisku, takich jak korzystanie z transportu publicznego czy udział w inicjatywach lokalnych. Jak podkreślała Rikke Holm Petersen z organizacji Wonderful Copenhagen, projekt nie tylko spotkał się z dużym zainteresowaniem, ale także wpłynął na sposób myślenia turystów. – Kiedy ludzie są na wakacjach, są bardziej otwarci na nowe pomysły (…) i zabierają ze sobą te nawyki do domu – zauważyła. To właśnie ten efekt długofalowy sprawił, że rozwiązanie zaczęło inspirować kolejne destynacje. W ślad za duńską stolicą idą inne ośrodki, które przygotowują własne warianty programów motywacyjnych. Niemiecka Brema zapowiedziała wdrożenie systemu BremenPay, który ma nagradzać m.in. podróżowanie koleją, poruszanie się pieszo lub rowerem czy wspieranie lokalnych przedsiębiorców. W zamian turyści mogą otrzymać zniżki, darmowe usługi lub drobne upominki. Z kolei Helsinki rozważają wprowadzenie programu skoncentrowanego na działaniach regeneracyjnych, związanych m.in. z ochroną Morza Bałtyckiego. Podobne mechanizmy pojawiają się również w mniej oczywistych miejscach – od alpejskich kurortów, które oferują rabaty dla osób przyjeżdżających pociągiem, po lokalne inicjatywy miejskie, jak akcje sprzątania w Londynie nagradzane drobnymi benefitami. Wszystko to pokazuje, że nagradzanie zamiast karania staje się coraz ważniejszym narzędziem w zarządzaniu ruchem turystycznym i kształtowaniu bardziej świadomych postaw podróżnych. Źródła: The Sun, Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polacy przestają wybierać oczywiste kierunki. Te miejsca przejmują turystów
W dobie rosnącego zjawiska overtourismu i nieustannego skupienia ruchu turystycznego wokół tych samych, najbardziej obleganych miejsc, coraz więcej Polaków zaczyna szukać alternatyw. Podróżujemy częściej niż kiedyś, ale też coraz uważniej i zamiast powielać utarte schematy, wybieramy kierunki mniej oczywiste, spokojniejsze oraz bardziej autentyczne. Jak dziś planujemy wyjazdy i czego tak naprawdę szukamy poza głównym nurtem?
Zamiast najbardziej popularnych destynacji Polacy coraz częściej kierują się ku mniej oczywistym zakątkom Europy, które pozwalają nie tylko uniknąć tłumów, lecz także odkryć coś nowego. Ten zwrot w stronę alternatywnych kierunków wpisuje się w szerszy trend świadomego podróżowania – takiego, które stawia na doświadczenia, lokalną kulturę i autentyczność zamiast „odhaczania” atrakcji. Coraz większą rolę odgrywa potrzeba odpoczynku od zgiełku i poszukiwanie miejsc, które nie są jeszcze zdominowane przez masową turystykę. Wszystko wskazuje na to, że zainteresowanie mniej oczywistymi regionami będzie rosło, a lista popularnych kierunków stopniowo się poszerzy o miejsca dotąd pomijane przez szeroki nurt turystyczny. Gdzie zatem warto pojechać? Vodice, czyli spokojniejsza alternatywa dla Splitu i Dubrownika nad Adriatykiem Położone nad turkusowymi wodami Adriatyku Vodice to przykład miejsca, które coraz wyraźniej zyskuje na znaczeniu wśród polskich turystów. Choć Chorwacja od lat pozostaje jednym z najchętniej wybieranych wakacyjnych kierunków, dziś widać zmianę w sposobie podróżowania – zarówno pod względem wyboru transportu, jak i samych destynacji. Coraz więcej osób rezygnuje bowiem z wielogodzinnych tras samochodem na rzecz wygodnych połączeń lotniczych lub kolei, a zamiast najbardziej znanych kurortów (jak Dubrownik czy Split), wybiera mniejsze, mniej oczywiste miejscowości. Z danych internetowego biura podróży eSky wynika, że w 2026 roku liczba rezerwacji do Vodic wzrośnie o ponad 120% rok do roku, co wyraźnie pokazuje rosnące zainteresowanie tym kierunkiem. A skąd jego popularność? Miasto oferuje wszystko to, co kojarzy się z chorwackimi wakacjami – słoneczną pogodę, dostęp do zadbanych plaż i rozwiniętą bazę noclegową – a jednocześnie zapewnia bardziej kameralną atmosferę. Dodatkowym atutem jest bliskość atrakcji przyrodniczych, takich jak Park Narodowy Krka, co sprawia, że Vodice stanowią świetną bazę wypadową do zwiedzania regionu, bez konieczności rezygnowania z komfortowego wypoczynku. Sardynia – włoska wyspa poza utartym szlakiem turystycznym Choć Włochy niezmiennie przyciągają turystów takimi ikonami jak Rzym czy Mediolan, coraz więcej podróżnych kieruje swoją uwagę na mniej oczywiste regiony, a jednym z najciekawszych przykładów jest Sardynia. Ta druga co do wielkości wyspa na Morzu Śródziemnym zachwyca nie tylko krystalicznie czystą wodą i spektakularnymi, często dzikimi plażami, ale także wyraźnie spokojniejszym tempem życia niż na kontynencie. Sardynia oferuje unikatowe połączenie natury i kultury – od surowych, górzystych krajobrazów w głębi wyspy, po urokliwe miasteczka i lokalne tradycje, które przetrwały tu w niemal niezmienionej formie. To również jeden z europejskich obszarów zaliczanych do tzw. blue zones, gdzie mieszkańcy żyją wyjątkowo długo, co dodatkowo wzmacnia jej wizerunek jako miejsca sprzyjającego zdrowiu i równowadze. Z danych internetowego biura podróży eSky wynika, że osoby wybierające Sardynię stawiają głównie na dłuższe pobyty – co najmniej pięciodniowe wyjazdy stanowią aż 66% wszystkich rezerwacji. To pokazuje, że wyspa traktowana jest nie jako pomysł na szybki city break, lecz raczej jako przestrzeń do pełniejszego, spokojnego wypoczynku i eksplorowania jej różnorodnych krajobrazów. Braszów jako alternatywny city break w sercu Rumunii Rosnące zainteresowanie mniej oczywistymi kierunkami sprawia, że na mapie popularnych wyjazdów coraz częściej pojawia się też Braszów. Położony u podnóża Karpat, w centralnej części Rumunii, przyciąga podróżnych, którzy szukają czegoś więcej niż klasycznego zwiedzania zatłoczonych metropolii. Miasto zachowało wyjątkowy, średniowieczny charakter – z brukowanymi uliczkami, kolorowymi kamienicami i jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków regionu, czyli Czarnym Kościołem w Braszowie. Jego gotycka bryła dominuje nad starówką i stanowi symbol miasta. Braszów wyróżnia się jednak nie tylko architekturą, ale też dostępem do natury – w zaledwie kilkanaście minut można znaleźć się na górskich szlakach lub w popularnych ośrodkach, takich jak Poiana Brașov, co czyni go atrakcyjnym kierunkiem przez cały rok. Dodatkowym atutem jest bliskość słynnych atrakcji regionu, w tym Zamku w Bran, często kojarzonym z legendą o Drakuli. Wzrost zainteresowania tym kierunkiem nie umyka branży lotniczej – nowe połączenia i coraz lepsza dostępność komunikacyjna sprawiają, że Braszów staje się realną alternatywą dla klasycznych europejskich city breaków, oferując jednocześnie bardziej kameralne i różnorodne doświadczenie podróżnicze. Źródło: eSky.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W „Kubie Europy” temperatury sięgają już 25 stopni. To idealny kierunek bez tłumów turystów
Choć w Polsce wiosna dopiero nabiera tempa i wciąż trudno całkowicie zrezygnować z cieplejszych ubrań, w części Europy pogoda przypomina już początek lata. Istnieje miejsce określane mianem „Kuby Europy”, gdzie w tym tygodniu temperatury sięgają nawet 25 stopni Celsjusza. To kierunek, który przyciąga nie tylko klimatem, lecz także wyjątkową atmosferą i architekturą.
W obliczu rosnącego problemu overtourismu coraz więcej podróżnych rezygnuje z najbardziej obleganych kierunków, takich jak Barcelona czy włoskie Dolomity, na rzecz mniej oczywistych lokalizacji. Wśród nich znajduje się hiszpańskie miasto Kadyks, położone na południowo-zachodnim wybrzeżu kraju. Ze względu na swoją historię, kolonialną architekturę i nadmorskie położenie bywa nazywane „Kubą Europy”, przywołując skojarzenia z Hawaną. To właśnie tu można połączyć przyjemny klimat z autentycznym doświadczeniem miejsca, które nie jest jeszcze tak silnie dotknięte masową turystyką. Kadyks, czyli „Kuba Europy” z klimatem Hawany i temperaturą 25 stopni Położony na południowo-zachodnim krańcu Hiszpanii Kadyks to jedno z najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych miast w Europie, którego historia sięga ponad 3 tysięcy lat. Dziś przyciąga jednak nie tylko swoją przeszłością, lecz także wyjątkowym połączeniem klimatu, architektury i nadmorskiego charakteru. Usytuowany na wąskim półwyspie otoczonym wodami Atlantyku, wyróżnia się zwartą zabudową i charakterystycznymi, jasnymi elewacjami budynków, które odbijają światło i nadają miastu południowy, niemal karaibski klimat. To właśnie zestawienie kolorowej architektury, wąskich uliczek i otwartego dostępu do oceanu sprawia, że Kadyks bywa określany mianem „Kuby Europy”. Na jego tożsamość wpływa również wyraźnie odczuwalna kultura ulicy – szczególnie widoczna podczas słynnego karnawału, uznawanego za jeden z najważniejszych w Hiszpanii. W tym czasie miasto zmienia się w scenę dla setek lokalnych zespołów, a muzyka i satyryczne występy wypełniają przestrzeń publiczną przez wiele dni. Poza sezonem festiwalowym Kadyks zachowuje spokojniejszy rytm, oparty na codziennych aktywnościach mieszkańców i bliskości oceanu. Nadmorska promenada Campo del Sur, biegnąca wzdłuż fal Atlantyku, stanowi naturalne miejsce spotkań i spacerów, szczególnie o zachodzie słońca. Już wiosną temperatury osiągają tu około 25 stopni Celsjusza, co w połączeniu z dużą liczbą słonecznych dni sprawia, że sezon turystyczny rozpoczyna się wcześniej niż w wielu innych częściach Europy. Plaże, kuchnia i zabytki. Dlaczego Kadyks przyciąga turystów? Jednym z największych atutów Kadyksu jest jego różnorodność – miasto oferuje zarówno dostęp do zabytków, jak i przestrzeni typowo wypoczynkowych. Centralnym punktem jest monumentalna katedra z XVIII wieku, której charakterystyczna kopuła góruje nad panoramą miasta i stanowi jeden z jego najbardziej rozpoznawalnych symboli. Z jej wieży rozciąga się widok na Atlantyk oraz gęstą siatkę ulic starego miasta. W bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się place i zaułki, które wieczorami ożywają dzięki lokalnym artystom i muzykom, tworząc atmosferę sprzyjającą dłuższemu zatrzymaniu się w tej przestrzeni. Istotnym elementem doświadczenia jest również kuchnia. Kadyks pozostaje jednym z bardziej przystępnych cenowo miast w Hiszpanii, co przekłada się na dostępność lokalnych restauracji i barów tapas. Szczególną popularnością cieszą się dania oparte na świeżych owocach morza, w tym charakterystyczne tortillitas de camarones, przygotowywane z drobnych krewetek i podawane w formie cienkich, chrupiących placków. Uzupełnieniem kulinarnej mapy jest Mercado Central de Abastos – historyczny targ, który łączy funkcję handlową z gastronomiczną, pozwalając zarówno na zakup produktów, jak i ich natychmiastowe spróbowanie. Miasto oferuje także dostęp do szerokich, piaszczystych plaż. Playa de la Caleta, położona między dwiema historycznymi fortecami, ma bardziej kameralny charakter i często pojawia się w produkcjach filmowych, natomiast Playa de la Victoria to rozległy odcinek wybrzeża z dobrze rozwiniętą infrastrukturą spacerową. Dzięki temu Kadyks pozwala łączyć zwiedzanie z typowym wypoczynkiem nad oceanem bez konieczności opuszczania miasta. Jak dolecieć do Kadyksu z Polski? Najbliższym dużym portem lotniczym jest lotnisko w Sewilli, do którego można dotrzeć bezpośrednio z wybranych polskich miast lub z jedną przesiadką. Alternatywą pozostaje Malaga, oferująca większą liczbę połączeń, szczególnie w sezonie turystycznym. Z obu miast do Kadyksu można łatwo dojechać koleją – z Sewilli podróż trwa około 1,5 godziny i prowadzi bezpośrednio do centrum, natomiast z Malagi zajmuje od 3 do 4 godzin, w zależności od wybranego połączenia. Dostępna jest także opcja wynajmu samochodu, która pozwala na większą elastyczność i umożliwia zwiedzanie regionu Andaluzji, w tym pobliskich miejscowości nad wybrzeżem Costa de la Luz. Źródła: The Sun, Lonely Planet Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Lufthansa odwołuje 20 tys. lotów. Zmiany dotkną także pasażerów z Polski
Grupa Lufthansa zapowiedziała znaczące ograniczenia w siatce połączeń, koncentrując się na trasach, które przestały być opłacalne w obecnych warunkach rynkowych. Niemiecki przewoźnik poinformował, że do jesieni odwoła nawet 20 tys. lotów krótkodystansowych w Europie, wskazując na gwałtowny wzrost kosztów paliwa lotniczego. Decyzja wpisuje się w szerszy trend obserwowany w branży, gdzie rosnące wydatki operacyjne zmuszają linie do rewizji swoich planów i ograniczania najmniej rentownych połączeń.
Sytuacja na globalnym rynku energii wywiera coraz silniejszą presję na sektor lotniczy. Od początku eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie ceny paliwa lotniczego wzrosły o ponad 70%, a w niektórych okresach nawet się podwoiły. Europa, w dużej mierze uzależniona od dostaw surowców transportowanych przez Cieśninę Ormuz, odczuwa skutki zakłóceń szczególnie dotkliwie. W odpowiedzi część przewoźników zaczęła ograniczać siatki połączeń lub podnosić ceny biletów, próbując zrównoważyć rosnące koszty. Analitycy nie mają wątpliwości, że jeśli sytuacja się utrzyma, pasażerowie muszą przygotować się zarówno na droższe podróże, jak i kolejne redukcje lotów. Lufthansa odwołuje loty z Polski. Bydgoszcz i Rzeszów tracą połączenia Skala ograniczeń wprowadzanych przez Grupę Lufthansa staje się coraz bardziej odczuwalna także dla pasażerów w Polsce. W ramach tzw. „optymalizacji” siatki połączeń przewoźnik zdecydował o czasowym wycofaniu części tras krótkodystansowych, w tym połączeń z Frankfurtu do Bydgoszczy i Rzeszowa. To jednak nie jedyne zmiany – z rozkładu znikają również wybrane operacje do innych europejskich miast, a w przypadku Polski ograniczenia obejmują także rotacje do Wrocławia i Gdańska, które w części zostały zawieszone lub znacząco zredukowane. Pierwsze decyzje wdrożono natychmiast – jednego dnia odwołano około 120 lotów, a taki poziom redukcji ma utrzymać się co najmniej do końca maja. Działania te wpisują się w szerszą strategię całej grupy, obejmującej m.in. SWISS, Austrian Airlines czy Brussels Airlines, która koncentruje się na eliminowaniu najmniej rentownych tras i przenoszeniu ruchu do głównych hubów, takich jak Frankfurt, Monachium czy Zurych. W praktyce oznacza to większą liczbę podróży z przesiadkami oraz konieczność korzystania z alternatywnych portów w regionie. Lufthansa wskazuje, że celem jest nie tylko ograniczenie kosztów, lecz także bardziej efektywne wykorzystanie floty i zmniejszenie zużycia paliwa. Jednocześnie przewoźnik zapowiada dalszą rewizję rozkładu na sezon letni, która ma zostać ogłoszona na przełomie kwietnia i maja – co sugeruje, że lista ograniczeń może się jeszcze wydłużyć, a część zawieszonych połączeń nie wróci w najbliższym czasie. Kryzys paliwowy uderza w linie lotnicze w Europie. Odwołania i droższe bilety Problemy Lufthansy są częścią znacznie szerszego zjawiska, które obejmuje praktycznie cały europejski sektor lotniczy. Kolejni przewoźnicy ograniczają siatki połączeń, reagując na gwałtowny wzrost kosztów operacyjnych i rosnącą niepewność na rynku paliw. Holenderskie linie KLM zapowiedziały redukcję około 160 lotów w maju, wskazując wprost, że przy obecnych cenach paliwa część tras przestaje być rentowna. Z kolei skandynawski przewoźnik SAS poinformował o odwołaniu co najmniej tysiąca rejsów już w kwietniu, a irlandzki Aer Lingus zrezygnował z setek operacji w sezonie letnim, tłumacząc to m.in. koniecznością dostosowania działalności do zmieniających się warunków rynkowych. Szczególnie wyraźnym sygnałem pogarszającej się sytuacji jest decyzja Norse Atlantic Airways, które całkowicie zawiesiło trasę Londyn-Los Angeles. – To odwołanie jest spowodowane nieprzewidzianym globalnym kryzysem paliwowym – przyznał rzecznik przewoźnika, podkreślając skalę problemu. Rosnące koszty paliwa przekładają się nie tylko na redukcję połączeń, lecz także na wyraźny wzrost cen biletów i dodatkowych opłat. Analizy firmy Teneo wskazują, że ceny najtańszych biletów ekonomicznych wzrosły średnio o 24% rok do roku, co jest najwyższym wynikiem od pięciu lat. Jednocześnie przewoźnicy coraz częściej przerzucają część kosztów na pasażerów poprzez podwyżki opłat za bagaż czy zmiany taryf. Problem pogłębia fakt, że wcześniejsze zabezpieczenia paliwowe zawierane przez linie lotnicze zaczynają się wyczerpywać, a nowe dostawy są znacznie droższe i mniej stabilne. Jak zauważają analitycy rynku, dotychczasowy „bufor” bezpieczeństwa praktycznie się kończy, co oznacza, że kolejne miesiące mogą przynieść dalsze ograniczenia w siatkach połączeń oraz jeszcze wyższe koszty podróży lotniczych w Europie. Źródła: Euronews, BBC, New York Times Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Asfalt zamiast deseru? Niezwykłe nawyki żywieniowe gibraltarskich makaków
Mieszkańcy i turyści na Gibraltarze od dawna obserwowali dziwne zachowanie lokalnych makaków. Małpy te z zaskakującą regularnością sięgają po takie przekąski jak glina czy asfalt z lokalnych dróg. Naukowcy postanowili zbadać, dlaczego te inteligentne zwierzęta dobrowolnie wprowadzają do swojej diety tak nietypowe składniki.
Geofagia to celowe spożywanie ziemi, gliny lub kredy. Zjawisko to występuje u wielu gatunków ssaków i ptaków. Naukowcy badają je od lat. Doszukują się w nim ewolucyjnych korzyści. Istnieją dwie główne teorie tłumaczące ten nawyk. Pierwsza to ochrona przed toksynami i patogenami. Druga to uzupełnianie brakujących w diecie minerałów. U naczelnych geofagia jest często formą samoleczenia. Pomaga ona przetrwać w zmieniających się warunkach. Małpy na styku dwóch światów Okazuje się, że z geofagią mamy do czynienia w przypadku wyjątkowej grupy zwierząt. Mowa o makakach berberyjskich zamieszkujących europejski Gibraltar. Żyje tam około 230 tych małp w ośmiu grupach, które wywodzą się od osobników sprowadzonych z Algierii oraz Maroka po II wojnie światowej. Rezerwat odwiedzają rocznie setki tysięcy turystów. Makaki są tam główną atrakcją i lubią wchodzić w interakcję z przyjezdnymi. Choć dokarmianie jest zabronione, małpy często dopinają swego i otrzymują od ludzi przekąski. Zresztą czasem same je wykradają, bo bywają dość śmiałe. Ale zwierzęta te jedzą również ziemię i asfalt – naukowcy postanowili sprawdzić, dlaczego tak się dzieje. Wnioski opublikowali w czasopiśmie „Scientific Reports”. Pierwsze takie badanie na Skale Przez niemal dwa lata badacze śledzili osiem grup małp. Było to pierwsze tak szczegółowe badanie geofagii w tej populacji. Naukowcy mierzyli częstotliwość jedzenia ziemi w różnych porach roku. Analizowali też, po jakie konkretnie rodzaje gleby sięgają makaki. Wykorzystali do tego obserwacje bezpośrednie oraz nagrania wideo. Dodatkowo przeprowadzili eksperymenty z oferowaniem małpom różnych typów podłoża. Wyniki okazały się dość zaskakujące. Dieta pełna ziemi i asfaltu Główny wniosek jest taki, że makaki z Gibraltaru jedzą ziemię wyjątkowo często. Średnio w populacji dochodzi do 12 takich zdarzeń tygodniowo, co jest jednym z najwyższych wskaźników odnotowanych u małp. Najpopularniejsza okazała się być czerwona glina, czyli terra rossa. Małpy zbierają ją palcami prosto ze skał. Czasem sięgały też po żółtą ziemię lub czarną próchnicę. Najbardziej zdumiewające było jednak jedzenie drobinek asfaltu z dziur w drogach. Przyczyny nietypowych dodatków w menu Małpy z pewnością nie jadły ziemi i asfaltu z głodu. Miały dostęp do żywności. Klucz do rozwiązania zagadki tkwi w przekąskach pochodzących od ludzi. Geofagia występowała najczęściej po zjedzeniu ludzkich przysmaków. Mowa o chipsach, herbatnikach, lodach czy produktach mlecznych. Takie jedzenie jest bogate w cukier i tłuszcz, ale brakuje mu błonnika. Produkty te mogą zaburzać mikroflorę jelitową i powodować ból brzucha. Wygląda na to, że jedzenie ziemi i asfaltu miało zadziałać jako „lek” i pomóc złagodzić skutki śmieciowej diety. A więc fast-food szkodzi nie tylko ludziom, ale też naszym zwierzęcym krewnym. Asfalt i glina to panaceum dla małp – Spożyta gleba działa jako bariera w przewodzie pokarmowym, ograniczając wchłanianie szkodliwych związków. Może to złagodzić objawy żołądkowo-jelitowe, od nudności po biegunkę. Gleba może również dostarczać przyjaznych bakterii, które poprawiają skład mikrobiomu jelitowego – komentuje dr Sylvain Lemoine z Wydziału Archeologii w Cambridge, która kierowała badaniem. Co ciekawe, poszczególne grupy małp mają swoje własne upodobania. Jedna regularnie zjadała asfalt, inne grupy preferowały niemal wyłącznie czerwoną glinę. Makaki żywią się w naturalnych warunkach ziołami, liśćmi, nasionami, a od czasu do czasu – owadami. Obecność ludzi zmieniła jednak dość znacząco ich dietę. Źródło: Scientific Reports Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Te portugalskie wyspy odwiedza tylko 550 osób dziennie. Kryją jedną z najpiękniejszych plaż w Europie
W obliczu napiętej sytuacji geopolitycznej na świecie coraz więcej osób decyduje się na wakacje w Europie, rezygnując z dalekich podróży na rzecz bliższych i bardziej przewidywalnych kierunków. Jednocześnie rosnąca popularność takich destynacji jak Grecja, Hiszpania czy Włochy sprawia, że problem overtourismu staje się coraz bardziej odczuwalny – zwłaszcza w sezonie letnim. W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabierają mniej znane miejsca, które pozwalają uniknąć tłumów, a jednocześnie oferują równie spektakularne krajobrazy. Jednym z nich są niewielkie wyspy położone u wybrzeży Portugalii, które każdego dnia odwiedza ograniczona liczba turystów.
Choć Portugalia najczęściej kojarzona jest z Azorami i Maderą, jej terytorium obejmuje również mniejsze, znacznie rzadziej odwiedzane archipelagi. Do takich miejsc należą Berlengas – grupa niewielkich wysp położonych na Oceanie Atlantyckim, około 10 kilometrów od wybrzeża Peniche. Obszar ten objęty jest ochroną jako rezerwat przyrody, a liczba odwiedzających została ograniczona do zaledwie kilkuset osób dziennie, co pozwala zachować jego unikatowy charakter. Surowe klify, krystalicznie czysta woda i spektakularne formacje skalne sprawiają, że miejsce to uchodzi za jedno z najbardziej malowniczych, a zarazem najmniej zatłoczonych w Europie. Historia wysp Berlengas – od starożytnych szlaków po rezerwat przyrody Archipelag Berlengas od wieków zajmował szczególne miejsce na mapie Atlantyku, stanowiąc ważny punkt orientacyjny dla dawnych żeglarzy. Już w starożytności był znany Fenicjanom i Rzymianom, którzy wykorzystywali go jako element nawigacyjny na szlakach handlowych. Izolacja wysp oraz trudne warunki pogodowe sprawiały jednak, że miejsce to przez długi czas pozostawało dzikie i niemal niezamieszkane. W kolejnych stuleciach jego znaczenie strategiczne zaczęło rosnąć, a w XV wieku król Portugalii Alfons V objął archipelag szczególną ochroną, dostrzegając jego potencjał i znaczenie dla bezpieczeństwa wybrzeża. W XVI wieku na Berlenga Grande pojawili się mnisi zakonu hieronimitów, którzy założyli klasztor mający służyć pomocą rozbitkom i wspierać żeglarzy przemierzających niebezpieczne wody Atlantyku. Projekt ten szybko napotkał jednak poważne trudności – surowy klimat oraz częste ataki piratów sprawiły, że zakonnicy zmuszeni byli opuścić wyspę. W XVII wieku, wykorzystując pozostałości klasztoru, wzniesiono twierdzę Forte de São João Baptista, która przez lata pełniła funkcję strategicznego punktu obronnego i była świadkiem licznych starć morskich. Z biegiem czasu militarne znaczenie archipelagu stopniowo malało, a jego naturalne walory zaczęły zyskiwać na znaczeniu. Współcześnie Berlengas, obejmujące Berlenga Grande, Estelas oraz Farilhões-Forcado, funkcjonują jako chroniony rezerwat przyrody, którego unikatowy ekosystem oraz krajobraz przyciągają coraz większą uwagę podróżnych poszukujących mniej oczywistych kierunków. Zachowane ślady historii – w tym imponująca forteca przekształcona dziś w miejsce noclegowe – tworzą wyjątkowe tło dla doświadczeń, które łączą dziedzictwo kulturowe z surowym pięknem natury. To właśnie ta równowaga między historią a dzikim krajobrazem sprawia, że archipelag wyróżnia się na tle innych europejskich destynacji i zyskuje na znaczeniu jako kierunek turystyczny. Co zobaczyć na Berlengas? Dzika przyroda, spektakularne klify i jedna z najpiękniejszych plaż Europy Archipelag Berlengas przyciąga przede wszystkim surową panoramą i wyjątkowym bogactwem przyrody, które można obserwować zarówno z lądu, jak i z wody. Obszar ten stanowi ważną ostoję dla licznych gatunków ptaków morskich, w tym mewy żółtonogiej, a także miejsce występowania różnorodnych organizmów podwodnych, co sprawia, że jest szczególnie ceniony przez miłośników snorkelingu. Dostęp do wysp jest ściśle regulowany – dziennie może je odwiedzić maksymalnie około 550 osób, a ruch turystyczny odbywa się wyłącznie w sezonie od marca do października. Dzięki temu nawet w okresie wakacyjnym miejsce zachowuje kameralny charakter, a kontakt z naturą pozostaje jednym z jego największych atutów. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów archipelagu jest Praia da Berlenga Grande – niewielka zatoka o jasnym piasku i intensywnie turkusowej wodzie, uznawana za jedną z najpiękniejszych plaż w Portugalii. Jej krajobraz, zestawiający złocisty piasek z surowymi klifami, bywa porównywany do bardziej egzotycznych kierunków, choć chłodniejsze wody Atlantyku przypominają o jej europejskim położeniu. Wyspy można odkrywać również z perspektywy morza – rejsy łodzią pozwalają dotrzeć do ukrytych grot i naturalnych formacji skalnych, takich jak charakterystyczna „Trąba Słonia” czy jaskinia Cova do Sonho, niegdyś wykorzystywana przez rybaków jako schronienie. Dla osób poszukujących bardziej intensywnych doświadczeń dostępne są także wycieczki katamaranem, często połączone z przystankami na pływanie i obserwację podwodnego świata. Możliwość pozostania na wyspie po odpłynięciu jednodniowych turystów stanowi dodatkowy atut – noclegi oferowane są w niewielkim pensjonacie położonym na klifie, a także w bardziej surowej formie, m.in. na terenie dawnej fortecy lub na polu kempingowym. Wieczorna cisza, ograniczona infrastruktura i brak tłumów sprawiają, że Berlengas oferują doświadczenie rzadko spotykane w popularnych europejskich kurortach – spokojne, niemal odizolowane obcowanie z naturą. Źródła: The Sun, Barlengas Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Celtowie władali Europą na długo przed Rzymem. Do upadku ich potęgi przyczynił się Juliusz Cezar
Celtowie byli znakomitymi metalurgami i kowalami, jako wojownicy nie mieli sobie równych. Od około 1200 roku p.n.e. kontrolowali rozległe tereny Europy – od współczesnej Polski aż po Półwysep Iberyjski i Irlandię. Kres ich panowaniu położyły rzymskie legiony.
Spis treści: Od Brytanii po Azję Mniejszą Druidzi, czyli ci, którzy znają dęby Boski kowal Goibhniu Medycyna celtycka Celtowie – urbaniści Europy Celtowie na ziemiach polskich Celtami nazywa się zbiór plemion indoeuropejskich, dzielących wspólne tradycje językowe i kulturowe. Kontrolowali rozległe terytoria Europy od około 1200 r. p.n.e. do 400 r. n.e., od Irlandii i Szkocji po Anatolię oraz od Niderlandów po Hiszpanię i Włochy. Główne społeczności celtyckie obejmowały Galów, Celtyberów i Gallaeków z Półwyspu Iberyjskiego, Brytów i Piktów z Brytanii i Irlandii oraz Galatów z Anatolii. Archeolodzy zdobyli większość informacji o Celtach z dwóch głównych stanowisk archeologicznych: Hallstatt w Niemczech (800–450 p.n.e.) oraz La Tène w Szwajcarii (450 p.n.e.–50 n.e.). Od Brytanii po Azję Mniejszą Celtowie osiągnęli szczyt swoich wpływów i ekspansji terytorialnej w IV wieku p.n.e., zajmując ziemie rozciągające się przez całą Europę – od Brytanii po Azję Mniejszą. Od III wieku p.n.e. datuje się okres upadku i rozpadu cywilizacji celtyckiej. Kres panowania Celtów na kontynencie europejskim wiąże się z podbojem Galii przez Juliusza Cezara (58–51 p.n.e.). W Brytanii i Irlandii ten proces przebiegał wolniej, ale tradycyjna kultura była stopniowo osłabiana pod naciskiem politycznego podporządkowania się Rzymowi, a potem średniowiecznej Anglii. Dziś języki celtyckie są używane jedynie na zachodnich krańcach Europy, na ograniczonych obszarach Irlandii, Szkocji, Walii i Bretanii (w tym ostatnim przypadku głównie w wyniku migracji z Brytanii od IV do VII wieku n.e.). Nic więc dziwnego, że burzliwa i nierówna historia Celtów wpłynęła na sposób udokumentowania ich kultury i religii. Druidzi, czyli ci, którzy znają dęby Organizacja społeczna Celtów opierała się na systemie plemiennym o wielopoziomowej hierarchii. Władca każdego plemienia pełnił funkcję króla lub królowej. Społeczeństwo dzieliło się na trzy główne warstwy: wodzów, wojowników i druidów. Druidzi (od celtyckiego druwid – dru, czyli dąb i wid, czyli znać, wiedzieć) pełnili funkcje kapłanów, sędziów i uczonych, duchowych przywódców, mediatorów oraz strażników wiedzy kulturowej. Rekrutowali się z warstwy wojowników, ale stali wyżej od nich w hierarchii. Dlatego rozróżnienie Juliusza Cezara między druidami (ludźmi religii i nauki), equites (wojownikami) i plebs (ludem) jest dość trafne. Jak w innych systemach indoeuropejskich, rodzina miała charakter patriarchalny. Podstawą gospodarki Celtów było rolnictwo mieszane, a z wyjątkiem czasów niepokojów typową formą były pojedyncze gospodarstwa. Z powodu dużych różnic terenu i klimatu w niektórych regionach hodowla bydła była ważniejsza niż uprawa zbóż. Grody na wzgórzach zapewniały schronienie, ale wojna była zazwyczaj otwarta i polegała zarówno na pojedynczych wyzwaniach i pojedynkach, jak i na walce ogólnej. Sztuka La Tène świadczy o estetycznych walorach kultury Celtów, a muzyka i wiele form ustnej twórczości literackiej były przez nich wysoko cenione. Boski kowal Goibhniu Celtowie należeli do pierwszych ludów w Europie, które na szeroką skalę wykorzystywały żelazo. Właśnie to dawało im przewagę zarówno militarną, jak i gospodarczą. Celtyckie kuźnie były stosunkowo proste, ale bardzo funkcjonalne. Składały się głównie z paleniska do rozgrzewania metalu, miechów zwiększających temperaturę ognia, kowadła oraz podstawowych narzędzi kowalskich. W kuźniach wytwarzano broń, taką jak miecze i włócznie, elementy uzbrojenia, narzędzia rolnicze oraz ozdoby o charakterystycznym, bogato zdobionym stylu lateńskim. Kowale zajmowali wysoką pozycję w społeczeństwie, a ich umiejętności często postrzegano jako niemal magiczne. W mitologii pojawia się nawet boski kowal, Goibhniu. Sam proces obróbki metalu miał niekiedy znaczenie rytualne, a ogień symbolizował siłę i przemianę. Dlatego wyroby metalowe, zwłaszcza broń, bywały składane jako ofiary, na przykład w jeziorach. Panteon celtycki obejmował setki bóstw, takich jak Lugh, Morrigan i Brigid, związanych z naturą, wojną i płodnością. Kobiety w społeczeństwie celtyckim miały większy wpływ niż w innych przedchrześcijańskich społecznościach europejskich – mogły posiadać majątek, praktykować medycynę i inicjować rozwody. Medycyna celtycka Celtowie wykorzystywali szeroką wiedzę o roślinach leczniczych, takich jak naparstnica, jagody jałowca, dziki czosnek czy wodorosty. Uzdrowiciele i druidzi stosowali także jemiołę oraz inne święte rośliny lecznicze, jak krwawnik i kora wierzby. Kora wierzby zawiera salicynę – substancję będącą prekursorem współczesnej aspiryny – dlatego prawdopodobnie używano jej do łagodzenia bólu i obniżania gorączki. Krwawnik stosowano do tamowania krwawienia. Podczas ceremonii uzdrawiania wypowiadano święte zaklęcia, składano ofiary i używano magicznych amuletów. Znaleziska archeologiczne wskazują, że w leczeniu wykorzystywano także święte źródła. Na stanowiskach pogrzebowych odkryto ślady trepanacji, czyli wiercenia otworów w czaszce. Badania archeologiczne ujawniły wiele przypadków zaawansowanych praktyk medycznych. Analiza rannego celtyckiego wojownika z epoki żelaza wykazała, że przeżył poważny uraz miednicy dzięki zaawansowanemu leczeniu, co świadczy o wysokim poziomie wiedzy chirurgicznej i opieki nad rannymi – wbrew powszechnym wyobrażeniom o medycynie starożytnej. W leczeniu ran stosowano naturalne substancje, takie jak miód, ze względu na jego właściwości antybakteryjne. Woda była uznawana zarówno za świętą, jak i leczniczą. Jeziora, rzeki i strumienie postrzegano jako posiadające właściwości uzdrawiające, dlatego kąpano się w nich lub pito ich wodę w celach zdrowotnych. Niektórzy odprawiali rytuały wokół studni, składając ofiary bóstwom wody, które uważano za odpowiedzialne za choroby. Celtowie – urbaniści Europy Wiele współczesnych europejskich miast powstało właśnie za sprawą osadnictwa celtyckiego. Współczesna stolica mody – Mediolan – został założony około 600 r. p.n.e. przez plemię Insubrów jako Mediolanum. Do grupy miast założonych przez Celtów należą też Belgrad, związany z ludem Trewerów Trewir w Niemczech oraz Moguncja, której początki sięgają terenów zamieszkanych przez Celtów jeszcze przed przybyciem Rzymian. W Italii liczne miasta mają celtyckie korzenie, m.in. Bolonia, rozwijana przez plemię Bojów, Bergamo, Brescia założona przez Cenomanów oraz Mantua, której początki wiążą się z osadnictwem celtycko-etruskim. Na zachodzie Europy do takich ośrodków należą Nantes we Francji, związane z plemieniem Namnetów, Lugo w Hiszpanii, położone w regionie o silnych tradycjach celtyckich oraz Óbidos w Portugalii, którego początki sięgają III w. p.n.e. Nie należy też zapomnieć o Wyspach Brytyjskich. Do najważniejszych osad celtyckich należą: Londyn, który przed rzymskim Londinium funkcjonował jako osada celtycka, Edynburg, wywodzący się z celtyckiej twierdzy Din Eidyn oraz York, gdzie istniała wcześniejsza osada plemienia Brigantów. W Irlandii przykładem jest Dublin, którego nazwa pochodzi od celtyckiego „Dubh Linn” („czarna sadzawka”), a także Galway i Cork, zbudowane na terenach zamieszkiwanych przez ludy celtyckie. W Walii ważnym ośrodkiem jest Cardiff, którego okolice były zasiedlone przez Celtów jeszcze przed przybyciem Rzymian. Choć wiele z tych miast zostało później przekształconych przez Rzymian i inne ludy, ich najstarsze korzenie sięgają właśnie kultury celtyckiej. Celtowie na ziemiach polskich Choć dziś często nie kojarzy się go z Celtami, również Kraków wykazuje ślady ich obecności. Badania archeologiczne ujawniły, że ludy celtyckie zamieszkiwały okolice miasta, a pobliskie wzgórza mogły być przez nie wykorzystywane jeszcze przed powstaniem późniejszego ośrodka słowiańskiego. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/wczesni-celtowie-dziedziczyli-wladze-za-posrednictwem-kobiet-zdradzaja-to-badania-genetyczne-c3b05ec.png" width="1200" height="630" alt="Wcześni Celtowie dziedziczyli władzę za pośrednictwem kobiet. Zdradzają to badania genetyczne" title="Wcześni Celtowie dziedziczyli władzę za pośrednictwem kobiet. Zdradzają to badania genetyczne" /> Celtowie zamieszkiwali głównie współczesny Śląsk i Małopolskę. Pojawili się na tych terenach około 400 p.n.e. i pozostali do ok. 120 r. p.n.e., Przynieśli ze sobą rozwiniętą kulturę lateńską oraz liczne innowacje technologiczne. Wprowadzili m.in. udoskonaloną metalurgię żelaza, srebra i złota, koło garncarskie, zaawansowane techniki rolnicze, takie jak radło czy żarna obrotowe, a także nowe formy rzemiosła. Ich osadnictwo koncentrowało się na żyznych terenach lessowych. Ważne ośrodki znajdowały się w rejonie Góry Świętej Anny, na Płaskowyżu Głubczyckim oraz właśnie w okolicach Krakowa. Ślady osadnictwa celtyckiego odkryto także na Kujawach. Celtowie kontrolowali istotne szlaki handlowe, w tym tzw. bursztynowy szlak i tworzyli ufortyfikowane osady zwane oppidami, których pozostałości odnaleziono m.in. w rejonie Nowej Huty oraz na Śląsku Opolskim i Dolnym. Początkowo dominowali nad lokalną ludnością, lecz z czasem zaczęli się z nią mieszać, współtworząc kulturę przeworską i ulegając stopniowej asymilacji. Ostatecznie zniknęli z tych terenów około II wieku p.n.e. pod naporem ludów germańskich, takich jak Cymbrowie i Teutoni. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Nazywają go wilkiem morskim i białym łososiem. Dlaczego labraks stał się jedną z najważniejszych ryb świata?
Labraks to jedna z najważniejszych ryb europejskiej gospodarki – ponad 96% jego populacji pochodzi dziś z hodowli. Jednocześnie w środowisku naturalnym jest go coraz mniej, a Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody klasyfikuje gatunek jako bliski zagrożenia. Skąd wzięła się ta globalna kariera i jak wygląda życie labraksa w naturze?
Spis treści: Gdzie żyje labraks? Biologia, tryb życia i rozmnażanie Labraks w Polsce Labraks jako ryba hodowlana Labraks w kuchni Liczny w hodowli, zagrożony w naturze Bywa nazywany: wilkiem morskim, moronem, białym łososiem, branzino, spigolą, bassem europejskim, okoniem morskim. Skąd taka mnogość określeń? Labraks to jedna z najważniejszych ryb na świecie, zarówno współcześnie, jak i historycznie. Jako naturalny mieszkaniec m.in. Morza Śródziemnego i Atlantyku, od wieków stanowi ważną część diety niejednego kraju, żywi pokolenia rybaków i ich rodzin. Ostatnie 20 lat to z kolei triumfalny pochód labraksa jako jednej z najważniejszych ryb hodowlanych, odgrywającej coraz większą rolę w globalnej produkcji żywności i handlu. Ale to nie wszystko. Przyjrzyjmy się fascynującym faktom o labraksie: jego biologii, trybie życia i znaczeniu dla człowieka. Gdzie żyje labraks? Jego naturalny obszar występowania to północno-wschodni Ocean Atlantycki (od Norwegii po Maroko i Senegal), przez całe Morze Śródziemne aż po południowe rejony Morza Czarnego. Labraks preferuje płytkie wody przybrzeżne strefy litoralu, estuaria, laguny oraz przyujściowe odcinki rzek, w których chętnie żeruje w okresach letnim i jesiennym. Warto odnotować, że przedostał się przez Kanał Sueski do północnej części Morza Czerwonego. Wykazuje sezonowe zachowania migracyjne. Zimą przenosi się w głębsze, cieplejsze i bardziej stabilne rejony wód, a wiosną i latem wraca na płycizny. Biologia, tryb życia i rozmnażanie Jego łacińska nazwa to Dicentrarchus labrax. Słowo Dicentrarchus odnosi się do języka greckiego i dosłownie oznacza „dwukolcowy odbyt”, co opisuje obecność dwóch kolców w płetwie odbytowej. Jest drapieżnikiem, o wydłużonym, wrzecionowatym ciele i mało wyróżniającym się, srebrzystym ubarwieniu. Charakterystyczną cechą jest czarna, wyraźna linia boczna oraz ciemna plama na pokrywie skrzelowej. Posiada dwie oddzielne płetwy grzbietowe, z których pierwsza jest uzbrojona w 8 do 10 twardych promieni. Są one wyróżnikiem całego rzędu ryb okoniokształtnych. Labraks jest rybą długowieczną. Może przeżyć do 30 lat, osiągając przy tym długość nawet 103 cm i masę ciała do 12 kg. Jako oportunistyczny drapieżnik poluje głównie w nocy, żywiąc się skorupiakami, mięczakami oraz mniejszymi rybami ławicowymi, takimi jak śledzie, sardynki czy sardele. Młode osobniki łączą się w ławice i żerują na bezkręgowcach. Z wiekiem labraksy stają się mniej towarzyskie, przechodzą na dietę rybną i bardziej samotniczy tryb życia. Rozród odbywa się raz w roku w grupach, a ikra, zaopatrzona w kropelki tłuszczu, unosi się swobodnie w toni wodnej. Dojrzałość płciową ryby te osiągają późno, bo między 2. a 8. rokiem życia. Populacje atlantyckie dojrzewają później niż te z Morza Śródziemnego. Niezwykle interesujący jest proces determinacji płci labraksa: zależy on częściowo od temperatury wody. Np. w hodowlach, gdzie woda jest cieplejsza dla przyspieszenia wzrostu, lęgnie się zazwyczaj od 75% do 95% samców. Badania genetyczne wykazały istnienie dwóch odrębnych populacji labraksa: atlantyckiej i śródziemnomorskiej. Mimo braku fizycznych barier, nie mieszają się ze sobą. Labraks w Polsce W polskiej części Morza Bałtyckiego labraks jest spotykany coraz częściej, co według badaczy świadczy o stopniowym przesuwaniu się granicy jego zasięgu na wschód. Udokumentowano liczne przypadki połowów m.in. w Zatoce Gdańskiej, Puckiej oraz w okolicach Dębek, a rekordowy polski okaz ważył ok. 2,7 kg. Ta zdolność do zasiedlania nowych akwenów wynika z wyjątkowej odporności na wahania zasolenia. Labraks jest tzw. gatunkiem euryhalicznym, czyli tolerującym szerokie spektrum zasolenia. To pozwala mu żyć zarówno w słonych oceanach, jak i mniej słonych morzach, takich jak Bałtyk. Potrafi nawet bez szwanku przetrwać w estuariach, lagunach, a nawet słodkowodnych rzekach i jeziorach. Labraks jako ryba hodowlana Labraks to ryba o ogromnym znaczeniu komercyjnym i kulinarnym, uznawana za jeden z najcenniejszych gatunków konsumpcyjnych. Był jedną z pierwszych komercyjnie hodowanych ryb w Europie. Początkowo hodowano go w przybrzeżnych lagunach i zbiornikach pływowych, zanim pod koniec lat 60. XX wieku opracowano techniki masowej produkcji. Obecnie ponad 96% światowej produkcji labraksa pochodzi z akwakultury. Hodowla rośnie w szybkim tempie: w 2005 roku produkcja wynosiła ok. 100 tysięcy ton, a w 2022 już ok. 300 tys. W tej chwili jest on najważniejszą rybą hodowlaną w regionie Morza Śródziemnego. Najwięcej labraksów produkują: Grecja, Turcja, Włochy, Hiszpania, Chorwacja i Egipt. Labraks w kuchni Często bywa nazywany najzdrowszą rybą na świecie. To oczywiście zależy od tego, czym był karmiony i w jakich warunkach żył. Najzdrowsze są labraksy dzikie, ale połowy tego gatunku, w porównaniu z ilością ryb hodowlanych, są mikroskopijne. Według szacunków z lat 2000–2009 połowy dzikich labraksów to zaledwie niecałe 12 tys. ton. Ryb hodowlanych jest dziś na rynku przynajmniej 20 razy więcej. Nie oznacza to oczywiście, że nie warto ich jeść. Labraks ma białe, chude i zwarte mięso, cenione za wysoką zawartość pełnowartościowego białka, kwasów tłuszczowych omega-3 oraz witamin z grupy B i witaminy D. Sprawdzi się w niemal każdym przepisie, który wymaga białej ryby. Jego mięso ma nieco słodkawy smak i po odpowiedniej obróbce (nie za długo i nie za gorąco) jest miękkie i łatwo się rozdziela na płatki. We Włoszech jest znany jako branzino, a na południu kraju jako spigola. Często przyrządza się go, piekąc w całości i podając z cytryną. We Francji bywa nazywany „bar” lub „loup de mer” (wilk morski), a w Hiszpanii i Portugalii określa się go mianem robalo. Liczny w hodowli, zagrożony w naturze Podobnie jak łosoś atlantycki, labraks, mimo intensywnej hodowli, jest coraz mniej liczny w naturze. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje go w tej chwili jako bliski zagrożenia (Near Threatened). Główne zagrożenie to przełowienie – ryby podczas tarła, kiedy gromadzą się w duże grupy, stają się łatwym celem dla rybaków. Ponieważ labraks rośnie wolno i późno osiąga dojrzałość, jego populacje potrzebują wielu lat na regenerację. Wielka Brytania i Irlandia wprowadziły surowe limity, rozmiary ochronne oraz zakaz połowów komercyjnych w okresach tarła. Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Najdłuższa podróż pociągiem w UE stanie się możliwa. Nowa trasa połączy północ z południem Europy
Latem tego roku ma zostać uruchomione nowe połączenie kolejowe, które może otworzyć możliwość odbycia jednej z najdłuższych podróży pociągiem w Unii Europejskiej. Finlandia planuje bowiem pierwsze transgraniczne połączenie kolejowe, które połączy ją bezpośrednio z europejską siecią kolejową na kontynencie.
Choć coraz więcej podróżnych wybiera kolej jako alternatywę dla lotów, w przypadku Finlandii takie rozwiązanie przez lata było ograniczone. Brak bezpośrednich połączeń z resztą Europy sprawiał, że podróż pociągiem wymagała skomplikowanych przesiadek lub łączenia różnych środków transportu. Wkrótce ma się to jednak zmienić. Jak wskazują eksperci rynku kolejowego, nowe połączenie może umożliwić jedną z najdłuższych tras kolejowych w obrębie Unii Europejskiej, znacząco ułatwiając podróżowanie na północ kontynentu. Nowe połączenie Finlandia-Szwecja. Kluczowy krok dla kolei w UE Planowane uruchomienie połączenia kolejowego między fińskim Tornio a szwedzką Haparandą ma przełamać wieloletnią barierę infrastrukturalną, która dotąd uniemożliwiała płynne podróżowanie koleją między Finlandią a resztą Europy. Choć oba miasta dzieli zaledwie kilka kilometrów, a linia kolejowa istnieje od lat, różnice w rozstawie torów skutecznie blokowały bezpośrednie połączenia. W Finlandii obowiązuje bowiem szeroki rozstaw szyn (1524 mm), będący spuścizną czasów Imperium Rosyjskiego, podczas gdy w Szwecji – podobnie jak w większości Europy – stosuje się standard 1435 mm. Rozwiązaniem okazało się stworzenie sprawnego systemu przesiadkowego na granicy, który eliminuje konieczność kosztownej przebudowy całej infrastruktury. Kluczową rolę odgrywa tu zmodernizowana, historyczna stacja w Haparandzie, zlokalizowana pomiędzy torami obu systemów, pełniąca funkcję naturalnego węzła łączącego dwie sieci kolejowe. – Fińskie pociągi VR zatrzymają się na stacji Tornio C, a następnie zakończą bieg w Haparandzie – tłumaczył w rozmowie z fińskimi mediami Sampo Kangastalo, dyrektor ds. rozwoju w Tornio. Dodał również, że aby przesiąść się z pociągów VR do szwedzkich pociągów Norrtåg, „wystarczy przejść przez budynek stacji – to proste”. Dzięki temu podróżni będą mogli w praktyce kontynuować podróż bez większych utrudnień, mimo technicznych różnic między systemami. Porozumienie podpisane między Finlandią a Szwecją obejmuje zarówno kwestie finansowania, jak i organizacji ruchu, co ma znacząco usprawnić przepływ pasażerów oraz zwiększyć dostępność regionu przygranicznego. Władze podkreślają, że inwestycja wpisuje się w szerszą strategię rozwoju transportu kolejowego i wzmacniania połączeń międzynarodowych w północnej Europie. Zgodnie z zapowiedziami inauguracja połączenia ma nastąpić pod koniec czerwca. Tym samym będzie to pierwsze od 2022 roku (kiedy zawieszono ruch kolejowy do Rosji) regularne połączenie międzynarodowe obsługiwane przez fińskich przewoźników. Najdłuższa podróż pociągiem w UE. Nowa trasa otwiera Europę Północną Uruchomienie nowego połączenia kolejowego na północy Europy może w praktyce umożliwić odbycie jednej z najdłuższych podróży pociągiem w granicach Unii Europejskiej. Jak wskazuje niezależny ekspert kolejowy Jon Worth, połączenie to otwiera możliwość przejazdu z dalekiej północy Finlandii aż na południowo-zachodni kraniec kontynentu. – O ile wiem, podróż z Kolari w Finlandii do Lagos w Portugalii jest najdłuższą podróżą, jaką można odbyć wieloma pociągami w obrębie UE – podkreślił w rozmowie z fińskimi mediami. Nowa konfiguracja tras ma jednak znaczenie nie tylko symboliczne, lecz także praktyczne. Szczególnie zyskują na niej północne regiony Finlandii, takie jak Rovaniemi czy Oulu, które dotąd pozostawały słabiej skomunikowane z europejską siecią kolejową. Alternatywą dla dotychczas popularnych połączeń promowych (na przykład między Helsinkami a Sztokholmem, które trwają około 18 godzin) może stać się podróż koleją, zajmująca niewiele ponad dobę. Choć czas przejazdu jest dłuższy, dla wielu podróżnych kluczowe znaczenie ma możliwość przemieszczania się w sposób bardziej ciągły, bez konieczności zmiany środka transportu na prom. W efekcie nowe połączenie wpisuje się w szerszy trend rozwoju europejskich tras kolejowych, które stopniowo zaczynają konkurować z innymi formami podróży nie tylko pod względem ekologii, ale również dostępności i elastyczności planowania trasy. Źródła: Euronews, Travel and Tour World, Railway Supply Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Tu kolory przyciągają turystów. Oto najbarwniejsze miasta świata
W chłodniejszych miesiącach wiele europejskich miast sprawia wrażenie niemal pozbawionych koloru – dominują w nich odcienie szarości, które tylko na chwilę ustępują miejsca żywszym barwom wraz z nadejściem wiosny. Są jednak miejsca na świecie, które pozostają intensywnie kolorowe przez cały rok, niezależnie od pogody czy pory dnia. Które z nich uznano za najbardziej barwne?
W dobie mediów społecznościowych estetyka przestrzeni miejskiej odgrywa coraz większą rolę w planowaniu podróży. Kolorowe fasady, kontrastowe detale i charakterystyczne panoramy przyciągają nie tylko turystów, lecz także twórców internetowych, dla których wizualna atrakcyjność miejsca ma kluczowe znaczenie. Z najnowszego badania przeprowadzonego przez irlandzką firmę JustCover, specjalizującą się w ubezpieczeniach turystycznych, wynika, że portugalskie miasto zostało uznane za najbardziej kolorowe na świecie. Analiza objęła zdjęcia 78 destynacji słynących z intensywnej palety barw, tworząc zestawienie miejsc, które wyróżniają się wyjątkową estetyką i wizualną rozpoznawalnością. Najbardziej kolorowe miasta świata. Kto znalazł się na podium rankingu? Na szczycie zestawienia przygotowanego przez irlandzką firmę JustCover znalazła się Lizbona, która – według analizy – wyróżnia się niezwykle bogatą paletą barw. Na zdjęciach portugalskiej stolicy zidentyfikowano ponad 2,6 miliona kolorów, co czyni ją jednym z najbardziej różnorodnych pod względem estetycznym miast na świecie. Charakterystyczne dla Lizbony są pastelowe elewacje budynków, zdobione tradycyjnymi azulejos, czyli ceramicznymi płytkami o złożonych wzorach, a także kontrastujące z nimi detale – od czerwonych dachów po intensywnie żółte tramwaje przemierzające wąskie uliczki historycznych dzielnic, takich jak Alfama czy Bairro Alto. To właśnie połączenie historycznej architektury z wyrazistymi akcentami kolorystycznymi sprawia, że miasto prezentuje się wyjątkowo niezależnie od pory dnia i warunków pogodowych. Drugie miejsce zajęło Kuala Lumpur, które oferuje zupełnie inny, lecz równie wyrazisty krajobraz wizualny. Stolica Malezji przyciąga kontrastem pomiędzy nowoczesną zabudową a tradycyjnymi elementami kulturowymi. Szklane wieżowce, w tym słynne Petronas Towers, sąsiadują tu z bogato zdobionymi świątyniami i wielobarwnymi miejscami kultu religijnego. Szczególną popularnością cieszą się tęczowe schody prowadzące do jaskiń Batu, które choć znajdują się poza ścisłym centrum miasta, stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli regionu i przyciągają turystów z całego świata. Na trzecim miejscu uplasowało się Porto, które potwierdza silną pozycję Portugalii w rankingu. Miasto nad rzeką Duero zachwyca przede wszystkim harmonijną kompozycją kolorowych kamienic, układających się w charakterystyczne tarasy wzdłuż nabrzeża Ribeira. Dominują tu odcienie ochry, czerwieni i błękitu, które w zestawieniu z historyczną zabudową i brukowanymi ulicami tworzą spójną, rozpoznawalną estetykę. Dodatkowym elementem budującym wizualny charakter miasta są słynne piwnice winne oraz detale architektoniczne, które podkreślają jego autentyczny, nieco bardziej surowy niż w Lizbonie, klimat. Gdzie jeszcze królują kolory? Kolejne miasta w zestawieniu Tuż za podium zestawienia znalazły się destynacje, które od lat uchodzą za jedne z najbardziej fotogenicznych na świecie. Czwarte miejsce zajęła Cartagena w Kolumbii, gdzie historyczne centrum otoczone murami zachwyca intensywnymi barwami fasad i balkonami wypełnionymi tropikalną roślinnością. Charakterystycznym punktem miasta pozostaje żółta Wieża Zegarowa, stanowiąca symbol wejścia do starej części miasta i jeden z najczęściej fotografowanych obiektów. Na piątej pozycji uplasowało się Rio de Janeiro – miasto, w którym naturalne krajobrazy łączą się z miejską paletą kolorów. Szczególnie rozpoznawalnym elementem są schody Selarón, pokryte tysiącami wielobarwnych płytek, tworzących jedną z najbardziej charakterystycznych kompozycji wizualnych w Ameryce Południowej. Kolejne miejsca w zestawieniu zajmują miasta, w których kolor jest integralną częścią codzienności i lokalnej tożsamości. Guanajuato w Meksyku przyciąga widokiem gęsto zabudowanych wzgórz pokrytych domami w intensywnych odcieniach różu, żółci i błękitu, natomiast Hawana zachwyca pastelową architekturą i klasycznymi samochodami, które tworzą spójny, rozpoznawalny krajobraz wizualny. Na dziewiątym miejscu znalazł się Nowy Orlean, gdzie francuska i hiszpańska architektura łączy się z bogactwem kolorów, szczególnie widocznym w Dzielnicy Francuskiej i przy ulicy Bourbon Street. Pierwszą dziesiątkę zamyka Medellín – miasto, które w ostatnich latach przeszło wyraźną transformację, a jego dzielnice, takie jak Comuna 13, stały się symbolem odrodzenia dzięki intensywnej sztuce ulicznej i kolorowej zabudowie. W dalszej części rankingu pojawiają się kolejne znane i różnorodne destynacje – od europejskich miast, takich jak Dubrownik czy Barcelona, przez azjatycki Singapur i Hanoi, aż po miejsca w Ameryce Północnej i Południowej, w tym Nowy Jork czy Buenos Aires. Zestawienie pokazuje wyraźnie, że kolor nie jest przypisany do jednego regionu świata, lecz stanowi element globalnej tożsamości miejskiej. Co istotne, wśród trzydziestu najbardziej kolorowych miast nie znalazło się żadne polskie miasto, a zestawienie zdominowały kierunki znane z wyjątkowej architektury. Źródła: Just Cover, Euronews, Idealista News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.