National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-02T12:39:05.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Nowy wakacyjny hit Europy. Ta grecka wyspa zaskakuje autentycznością i spokojem
items: Powstają lotnicze giganty. Te porty zmienią sposób podróżowania, także w Polsce
items: Japonia buduje najszybszy pociąg świata. Czy ta technologia dotrze do Europy?
items: Przez lata była białą plamą na turystycznej mapie Europy. Dziś to ulubiony kierunek Polaków
items: Idzie przez Europę bez butów. Pobił rekord świata należący do Polaka
items: Odwiedziłem kraj, który nie istnieje. Czas zatrzymał się tu w epoce ZSRR
items: „Liczba turystów z Polski do Budapesztu wciąż rośnie” – Michał Cessanis odwiedza ulubione miasto Polaków
items: Watykan może stracić tytuł najmniejszego państwa. Na mapie Europy ma pojawić się nowy mikrokraj
items: To najfajniejsza ulica w Europie. Wyprzedziła wielkie metropolie, zachwycając autentycznym klimatem
items: Nowe podatki i opłaty turystyczne w Europie w 2026 – sprawdź gdzie zapłacisz więcej
items: Jedyna rzeka świata płynąca przez 10 państw. To fenomen europejskiego krajobrazu
items: Co skrywa Europa? Zagadka tajemniczego „pająka” na lodowym księżycu Jowisza rozwiązana
items: Wieki nie całkiem ciemne. Czy wczesne średniowiecze słusznie nosi taką nazwę?
items: Polacy i Niemcy. Wzajemna nienawiść czy wielowiekowa współpraca? Oto jak było naprawdę
items: Skąd się wzięła „czarna śmierć” w Europie? Nowe badanie przynosi zdumiewające wnioski i wywraca naszą wiedzę
items: Wszyscy kojarzą ją z procesami zbrodniarzy z czasów II wojny światowej. Ale Norymberga to idealne miejsce na city break
items: Zaskakujący lider europejskiego zestawienia. To polskie miasto najlepiej nadaje się na bezstresowy city break
items: Najlepsze jarmarki świąteczne w Europie 2025. Na liście znalazło się też polskie miasto
items: To najstarsze miasto w Hiszpanii. Ma ponad 3 tysiące lat i nazywane jest „Kubą Europy"
items: Wybrano najlepszy kierunek podróży w Europie. Pokonał Grecję i Francję
items: Skąd tak naprawdę pochodzili Sarmaci? Nowe badania DNA i ulubiona legenda Polaków
items: Ten region na końcu Europy tworzy kilkanaście miasteczek. Każde wygląda jak z innej epoki
items: Mimo słońca i pięknych plaż wciąż nie ma tłumów turystów. To jedna z ostatnich tak wyjątkowych wysp w Europie
items: Hipopotamy w Europie? Żyły w niej dłużej, niż do tej pory sądzono
items: Co kryją Wyspy Owcze? Ciekawostki o najbardziej niezwykłym archipelagu Europy

Nowy wakacyjny hit Europy. Ta grecka wyspa zaskakuje autentycznością i spokojem
type: item
date: 2026-02-02T14:30:02.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: grecja
subject: wakacje w grecji
subject: wyspy
subject: wyspy greckie
description: Grecja od lat znajduje się w ścisłej czołówce najchętniej odwiedzanych krajów świata. Tylko w ubiegłym roku liczba zagranicznych przyjazdów sięgnęła 37 milionów. O wakacyjnym hicie 2026 roku wielu turystów mogło jednak jeszcze nie słyszeć, a to właśnie ta wyspa zaczyna przyciągać największą uwagę.
encoded: Grecja niezmiennie pozostaje jednym z ulubionych kierunków urlopowych Polaków. Choć w zeszłorocznym sezonie wakacyjnym najwięcej podróżnych wybierało Turcję, Hellada znalazła się na 2. miejscu, utrzymując się w ścisłej czołówce letnich destynacji. Najczęściej odwiedzane są takie wyspy jak Mykonos, Santorini, Kreta czy Rodos, jednak w tym roku to inne miejsce zaczyna wyrastać na nową gwiazdę wakacyjnych planów. Kameralna, malownicza i wciąż mniej oczywista – właśnie zdobywa status turystycznego odkrycia sezonu. Ios nowym greckim hitem 2026. Autentyczność zamiast tłumów Na tle greckich wysp, które w ostatnich latach zmagają się z przeciążeniem turystyką i presją na lokalną infrastrukturę, Ios coraz częściej wskazywana jest jako przykład kierunku rozwijającego się w bardziej zrównoważony sposób. Ta niewielka wyspa w archipelagu Cyklad ma w 2026 roku stać się jednym z najbardziej pożądanych miejsc w Grecji – właśnie dlatego, że nie przypomina przereklamowanych kurortów. W licznych międzynarodowych publikacjach podkreśla się jej autentyczność, bogatą kulturę i krajobrazy, które wciąż zachowały surowy, naturalny charakter. Wpisuje się to w szersze działania Cyklad promujące nową narrację turystyczną, opartą na jakości doświadczeń i dobrostanie lokalnych społeczności, a nie wyłącznie na masowej liczbie przyjazdów. Wyspę wyróżniają również konkretne rekomendacje medialne. Brytyjski dziennik „The Times” umieścił Chorę (czyli stolicę wyspy) wśród 25 najpiękniejszych miejscowości Grecji, zwracając uwagę na charakterystyczne białe, kubiczne domy i sieć wąskich, stromych uliczek. Z kolei włoski portal WomTravel.it, śledzący nowoczesne trendy podróżnicze młodego pokolenia, wskazał Ios jako kierunek łączący życie towarzyskie, aktywności plenerowe i ofertę kulturalną. Na liście 14 europejskich „destynacji nowej generacji” wyspa znalazła się w pierwszej dziesiątce. Dodatkowo Ios trafiła także do corocznego zestawienia najlepszych greckich wysp przygotowywanego przez francuski przewo…

ios-87c0be7.jpg
width: 6000
height: 4000

Powstają lotnicze giganty. Te porty zmienią sposób podróżowania, także w Polsce
type: item
date: 2026-02-01T15:06:03.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Porady
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: afryka
subject: arabia saudyjska
subject: dubaj
subject: etiopia
subject: europa
subject: lotniska
subject: loty samolotem
subject: polska
subject: transport
description: Nadchodzące lata mogą całkowicie zmienić mapę światowego lotnictwa. W różnych częściach globu powstają gigantyczne porty lotnicze projektowane jako nowe międzynarodowe węzły przesiadkowe, które mają przejąć część ruchu od aktualnie dominujących hubów.
encoded: Nawet osoby, które latają sporadycznie, prawdopodobnie choć raz znalazły się na lotniskach takich jak Londyn Heathrow, Stambuł czy Dubai International. To właśnie tego typu porty pełnią rolę globalnych węzłów komunikacyjnych, przez które każdego roku przewijają się dziesiątki milionów pasażerów. Jednak układ sił w światowym lotnictwie nie jest stały. W najbliższych latach do tej elitarnej grupy dołączą nowe megaprojekty – budowane od podstaw lotniska i rozbudowywane porty, które mają nie tylko odciążyć istniejącą infrastrukturę, lecz także zmienić sposób planowania tras, przesiadek i całych podróży międzykontynentalnych. Największe przyszłe węzły lotnicze w Europie i w Afryce Nowe porty lotnicze mają potencjał, by w nadchodzącej dekadzie znacząco przestawić mapę globalnych połączeń lotniczych. W Europie jednym z najbardziej ambitnych projektów jest Port Polska – wcześniej znany jako Centralny Port Komunikacyjny (CPK). Planowany na lata 2030–2032, ma powstać między Warszawą a Łodzią i stać się nie tylko lotniskiem, ale także kluczowym węzłem multimodalnym dla całego kontynentu. Serce inwestycji stanowić będą dwa pasy startowe, które umożliwią obsługę około 40 milionów pasażerów rocznie, co z miejsca uplasuje Port Polska wśród największych lotnisk Europy. Projekt obejmuje również rozbudowaną infrastrukturę kolejową: nowoczesny dworzec połączy port lotniczy z największymi miastami (w tym Krakowem, Gdańskiem czy Wrocławiem) za sprawą szybkich połączeń kolejowych. Brytyjskie studio architektoniczne Foster + Partners odpowiada za koncepcję wizualną i funkcjonalną całego kompleksu, który ma stać się nową wizytówką transportową Polski i regionu środkowoeuropejskiego. Równolegle na innym kontynencie realizowany jest równie spektakularny projekt: Międzynarodowy port lotniczy Bishoftu w Etiopii, położony około 40 km na południe od Addis Abeby. To jedna z największych inwestycji infrastrukturalnych w Afryce, a jej pierwszy etap ma być ukończony już do 2030 roku. Lotnisko, zapro…

lotnisko-w-Dubaju-6a366b6.jpg
width: 6720
height: 4242

Japonia buduje najszybszy pociąg świata. Czy ta technologia dotrze do Europy?
type: item
date: 2026-01-28T07:00:24.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: europa
subject: japonia
subject: pociągi
subject: tokio
subject: transport
description: Choć wielu podróżnych wciąż wybiera samochód lub samolot, transport kolejowy nie traci na znaczeniu – wręcz przeciwnie, wchodzi w zupełnie nową erę. Najlepszym dowodem jest Japonia, która pracuje nad pociągiem zdolnym osiągać prędkość aż 603,5 km/h. To poziom, który jeszcze niedawno wydawał się zarezerwowany wyłącznie dla lotnictwa.
encoded: W Japonii trwają intensywne prace nad konstrukcją najszybszego pociągu świata, opartego na technologii lewitacji magnetycznej. Zakłada się, że skład będzie mógł rozpędzać się do 603,5 km/h, znacząco przekraczając możliwości jedynego komercyjnego pociągu na poduszce magnetycznej kursującego obecnie na świecie – chińskiego Shanghai Maglev, osiągającego około 460 km/h. Dla porównania, najszybsze pociągi dużych prędkości w Europie, takie jak francuskie TGV czy włoskie Italo, w regularnej eksploatacji poruszają się z prędkościami rzędu 300-350 km/h. Pojawia się więc pytanie, czy technologia rozwijana w Azji ma szansę w przyszłości trafić także na europejskie tory? Jak działają pociągi maglev serii L0? Rozwijany w Japonii pociąg serii L0 opiera się na technologii lewitacji magnetycznej, która całkowicie zmienia klasyczne rozumienie ruchu kolejowego. Zamiast poruszać się po szynach, skład unosi się kilka centymetrów nad prowadnicą dzięki silnym elektromagnesom. Eliminuje to tarcie między kołami a torem, które w tradycyjnych pociągach stanowi jedną z głównych barier prędkości. Ruch do przodu zapewnia liniowy silnik elektryczny wbudowany w infrastrukturę torową – pole magnetyczne niejako „ciągnie” i „odpycha” pociąg, umożliwiając płynne rozpędzanie do prędkości przekraczających 600 km/h. W praktyce oznacza to nie tylko rekordowe osiągi, lecz także inny profil jazdy: mniej wibracji, niższy poziom hałasu mechanicznego i większą stabilność przy dużych prędkościach. Docelowo technologia ta ma skrócić przejazd między Tokio a Osaką do około godziny, podczas gdy obecnie najszybsze połączenia zajmują ponad dwie godziny. Projekt wiąże się jednak z ogromnymi nakładami finansowymi (koszty budowy infrastruktury liczono już w dziesiątkach miliardów euro), a harmonogram uległ przesunięciu. Zamiast pierwotnie przyjmowanego terminu końca dekady bardziej realny scenariusz zakłada uruchomienie komercyjnych kursów dopiero w połowie lat 30. XXI wieku. Czy superszybki maglev mógłby jeździć w Eur…

maglev-df5fdf9.jpg
width: 5760
height: 3840

Przez lata była białą plamą na turystycznej mapie Europy. Dziś to ulubiony kierunek Polaków
type: item
date: 2026-01-27T09:20:48.000Z
creator: Małgorzata Rejmer
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: albania
subject: europa
subject: miasta
subject: pomysł na wakacje
subject: wakacje
description: Albania to kraj paradoksów, gdzie bunkry stoją na rajskich plażach, a wioski kryją ślady przeszłości. Poznaj nieoczywiste piękno tego zakątka Bałkanów i odkryj, czego możesz się tam spodziewać.
encoded: Spis treści: Jak Tirana zmieniła się nie do poznania po upadku komunizmu? Kolorowa rewolucja Edi Ramy – jak Tirana stała się najbardziej barwnym miastem Albanii? Tirana pełna kontrastów – miasto luksusu, chaosu i drugiego obiegu Berat i Gjirokastër – albańskie miasta jak z baśni, pełne kamieni, schodów i legend Albańska Riwiera – kolorowe kurorty, rajskie plaże i smak małży w winie Praktyczne wskazówki – jak zaplanować podróż do Albanii W Albanii znajdziesz wszystko: bunkry na tle lazurowego morza, gościnność przeplataną z ostrożnością wobec obcych i dziką przyrodę obok betonowych kurortów. Kraj na południowym wybrzeżu Morza Adriatyckiego to miejsce, które wymyka się prostym definicjom – idealne dla podróżników, którzy nie boją się zderzenia z nieoczywistym. Zapraszamy do lektury reportażu Małgorzaty Rejmer, autorki reportaży książkowych, m.in. „Błoto słodsze niż miód. Głosy komunistycznej Albanii (Wydawnictwo Czarne). Jak Tirana zmieniła się nie do poznania po upadku komunizmu? Tirana była taka maleńka. Jak chudy podrostek w za ciasnym ubraniu. Jeszcze na początku lat 90. XX wieku granice miasta wyznaczały ulice, które dziś tworzą centrum. I nagle, w 1991 r., gdy już wszystko było wolno, Tirana eksplodowała. Tłumy ściągały z całego kraju, bo wreszcie można było zmieniać miejsce zamieszkania. Taka wolność! I co z nią robić? Energia Albańczyków nagle wybuchła. Przypominam sobie słowa starszego przyjaciela, gdy próbuję przebić się przez sznur samochodów na placu Skanderbega, a one pędzą jeden za drugim, nieprzerwanie. Jeszcze 25 lat temu Tiranę tworzyły puste ulice pokryte żółtym pyłem, gdzie dzieci do woli mogły się bawić, bo samochodów nie było. Tylko czasem przejechał peugeot albo volvo – wtedy wszyscy wiedzieli, że jedzie partyjniak, czerwony pasza, jeden z dwóch tysięcy szczęśliwców, którzy mogli prowadzić samochód należący do państwa. Wśród nich krążył też czarny mercedes Envera Hodży, albańskiego Stalina, który przez 40 lat rządził krajem żelazną ręką. Kiedy Al…

albania-shutterstock2298700989-a3fa372.jpg
width: 5464
height: 3640

Idzie przez Europę bez butów. Pobił rekord świata należący do Polaka
type: item
date: 2026-01-25T12:45:46.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: europa
subject: irlandia
subject: rekordy guinnessa
subject: wędrówki
description: W epoce tanich lotów, szybkich aut i podróży planowanych pod kątem wygody coraz rzadziej myślimy o przemieszczaniu się jako doświadczeniu samym w sobie. Tymczasem pochodzący z Irlandii mężczyzna postanowił zobaczyć Europę w najbardziej pierwotny sposób – pieszo, powoli i… bez butów. Jego wyprawa właśnie przechodzi do historii.
encoded: 33-letni Eamonn Keaveney wyruszył w marcu 2025 roku ze Stambułu, rozpoczynając ekstremalnie wymagającą wędrówkę liczącą niemal 6000 kilometrów. Od pierwszego kroku zdecydował się iść boso, bez ochrony stóp, niezależnie od nawierzchni, pogody czy terenu. Celem nie była jedynie podróż przez kontynent, lecz także pobicie rekordu Guinnessa w najdłuższym dystansie pokonanym pieszo bez obuwia. Po miesiącach marszu Keaveney znajduje się już na końcowym etapie swojej drogi, przyciągając uwagę mediów i obserwatorów z całego świata. Najdłuższa piesza wędrówka bez butów przez Europę Urodzony w irlandzkim Claremorris Eamonn Keaveney znajduje się dziś na ostatnim etapie jednej z najbardziej niezwykłych pieszych wypraw ostatnich lat. Jego podróż rozpoczęła się w marcu 2025 roku w Stambule i od samego początku miała charakter ekstremalny – Keaveney postanowił bowiem pokonać całą trasę bez obuwia, niezależnie od nawierzchni, pogody czy ukształtowania terenu. W kolejnych miesiącach przeszedł przez Bałkany, Węgry i Austrię, poruszając się m.in. wzdłuż długodystansowych szlaków pieszych oraz tras biegnących doliną Dunaju. Łącznie pokonał już blisko 5900 kilometrów, spędzając w drodze ponad 300 dni. We wrześniu 2025 roku, na granicy węgiersko-austriackiej, Irlandczyk oficjalnie pobił rekord Guinnessa w kategorii najdłuższego dystansu przebytego pieszo boso. Dotychczasowy rekord należał do Polaka, długodystansowego biegacza Pawła Durakiewicza, i wynosił 3409,75 kilometra. Keaveney niemal podwoił ten wynik, jednak – mimo formalnego pobicia rekordu – nie przerwał marszu. Jego celem od początku było dotarcie z powrotem do rodzinnego Claremorris i symboliczne zamknięcie trasy rozpoczętej wiele miesięcy wcześniej. Po powrocie do Irlandii mężczyzna przyznał, że ostatni etap wyprawy ma dla niego szczególne znaczenie. – Wspaniale jest znów być na znajomym terenie. Naprawdę czuję, że jestem na ostatniej prostej i z każdym dniem coraz mocniej wierzę, że uda mi się wrócić do Claremorris – mówił po…

Eamonn-Keaveney-16ecb7c.jpg
width: 1280
height: 960

Odwiedziłem kraj, który nie istnieje. Czas zatrzymał się tu w epoce ZSRR
type: item
date: 2026-01-24T09:45:09.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: mołdawia
subject: zsrr
description: Pojechałem nad Dniestr, żeby zobaczyć państwo, którego nie ma na oficjalnych politycznych mapach Europy. Mimo braku uznania międzynarodowego w Naddniestrzu działa separatystyczny rząd, funkcjonuje lokalna waluta, a ulice zdobią własne flagi z sierpem i młotem.
encoded: Spis treści: Czym właściwie jest Naddniestrze Twierdza w Benderach i duch Münchhausena Tyraspol – stolica, w której czas się zatrzymał Casa Caraman – odrobina autentyczności Jak dojechać do Naddniestrza i gdzie nocować? Do Naddniestrza nie wjeżdża się przypadkiem. Przygotowania do podróży i formalności związane z pozwoleniem na wjazd zacząłem kilka miesięcy wcześniej. Jadąc w końcu od Kiszyniowa, stolicy Mołdawii, w kierunku zbuntowanej republiki, nie widzę wielu znaków informujących, dokąd prowadzi droga. Nie ma tu turystycznego szlaku, nie ma też momentu, w którym można zapomnieć, że przekracza się granicę bytu politycznego nieformalnie zawieszonego między Mołdawią a Rosją. Kontrola paszportowa odbywa się sprawnie, ale bez pośpiechu. Dostaję kartkę – pozwolenie na pobyt, które trzeba będzie oddać przy wyjeździe oraz „obstawę” w postaci przewodnika, tłumacza i dwoje przedstawicieli lokalnej telewizji. Czym właściwie jest Naddniestrze Naddniestrze, a dokładniej Naddniestrzańska Republika Mołdawska, to wąski pas ziemi wzdłuż lewego brzegu Dniestru, formalnie należący do Mołdawii, faktycznie rządzony przez separatystyczne władze od 1990 roku. Po krótkiej, ale krwawej wojnie z Kiszyniowem region ogłosił niepodległość. Nikt jej nie uznał, poza innymi nieuznawanymi bytami. Funkcjonuje tu jednak własny rząd, armia, waluta, paszporty i flaga. Ta ostatnia jest pierwszą rzeczą, którą zauważa się na ulicach Tyraspola: czerwono-zielona, z sierpem i młotem. Przewodnik tłumaczy mi symbolikę naddniestrzańskiej flagi bez cienia ironii: czerwony to rewolucja, zielony to ropa. – Nie jesteśmy sowieckim reliktem – słyszę wielokrotnie, choć im dłużej tu jestem, tym bardziej mam wrażenie, że to zdanie pełni funkcję zaklęcia. Powtarzane wystarczająco często ma odsunąć skojarzenia, które i tak narzucają się same. Twierdza w Benderach i duch Münchhausena Pierwszym przystankiem są Bendery, miasto położone formalnie po „mołdawskiej” stronie Dniestru, ale kontrolowane przez Naddniestrze. To t…

Casa-Caraman-78ea21c.jpg
width: 2813
height: 1875

„Liczba turystów z Polski do Budapesztu wciąż rośnie” – Michał Cessanis odwiedza ulubione miasto Polaków
type: item
date: 2026-01-23T12:28:44.000Z
creator: Michał Cessanis
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: budapeszt
subject: city break
subject: europa
subject: węgry
description: Wracam tu regularnie, by ogrzać się w termach i zjeść najlepszą zupę rybną na świecie. I choć myślałem, że znam to miasto na wylot to już wiem, że się myliłem. Tym razem postanowiłem zajrzeć pod podszewkę „Paryża Wschodu” – do jaskiń ukrytych pod willami, bunkrów z czasów Zimnej Wojny i na dachy, które zaprojektowano dla aniołów. Oto 5 powodów, by spędzić w Budapeszcie weekend, który otworzy wam oczy.
encoded: Spis treści: Gorące źródła i… nurkowanie pod miastem Szpital, w którym czas stanął w miejscu Pociąg rządzony przez dzieci Dachówki dla aniołów i smak papryki Polowanie na duchy na targu Ecseri Stojąc na Moście Łańcuchowym, patrzę na miasto, które w 1873 roku powstało z małżeństwa górzystej Budy i płaskiego Pesztu. Znam ten widok na pamięć. Ale tym razem przyjechałem tu z postanowieniem: nie będę tylko turystą podążającym utartym szlakiem. Zamiast więc biec od razu pod Parlament, zacząłem od tego, co w Budapeszcie najważniejsze, a czego zazwyczaj nie widać. Od wody i kamienia. Gorące źródła i… nurkowanie pod miastem Nie będę ukrywał – każdą wizytę w Budapeszcie zaczynam w Termach Széchenyiego. Uwielbiam ten moment, gdy w chłodny poranek zanurzam się w parującej wodzie, a dookoła mnie starsi panowie z kamienną twarzą grają w szachy na pływających planszach. Ale tym razem zadałem sobie pytanie: skąd ta woda właściwie się bierze? Odpowiedź zaprowadziła mnie do podziemi, o których istnieniu wielu turystów nie wie. Budapeszt to jedyna stolica na świecie z tak rozległym systemem jaskiń krasowych. Tuż pod willami bogatej drugiej dzielnicy, pod kołami luksusowych aut, ciągnie się 30-kilometrowy labirynt jaskini Pál-völgyi, zdobiony naciekami przypominającymi zastygłe wodospady. Jeszcze większe wrażenie robi jaskinia Molnár János. To największe w Europie aktywne termalne jezioro podziemne. Woda jest tam krystalicznie czysta, ciepła, a nurkowie jaskiniowi pływają w scenerii rodem z science-fiction, mijając formacje skalne, których nigdy nie dotknęło słońce. Świadomość, że kąpiąc się w Széchenyi, korzystam z tego samego gigantycznego, podziemnego krwiobiegu miasta, zmienia perspektywę zupełnie. Szpital, w którym czas stanął w miejscu Po relaksie w wodzie, potrzebowałem mocniejszych wrażeń. Skierowałem się na Wzgórze Zamkowe, ale zamiast podziwiać widoki z Baszty Rybackiej, skręciłem w uliczkę Lovas. Wszedłem w niepozorne drzwi prowadzące do Sziklakórház – Szpitala w Skale. To m…

Michal-Cessanis-Budapeszt-3-e55a463.jpg
width: 2813
height: 1875

Watykan może stracić tytuł najmniejszego państwa. Na mapie Europy ma pojawić się nowy mikrokraj
type: item
date: 2026-01-21T11:10:17.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: albania
subject: bałkany
subject: europa
subject: kraje
subject: kraje islamskie
subject: religie
description: Władze Albanii dążą do powołania najmłodszego kraju świata o wielkości zaledwie 10 hektarów. Zapowiadane mikropaństwo zakonu bektaszytów ma posiadać własną administrację, paszporty, a nawet służby wywiadowcze.
encoded: Spis treści: W Europie ma powstać „Muzułmański Watykan” Kim są bektaszyci? Najmłodszy kraj świata W ostatnim czasie wiele mówi się o zmianach na mapie Europy. Nie tak dawno media donosiły, że do renegocjowania swoich granic zmuszone są Szwajcaria i Włochy. Powód? Topnienie alpejskich lodowców wywołane zmianami klimatycznymi. Z kolei na początku 2024 r. głośno było o planowanej zmianie nazwy Walii na „Cymru”. – Walia to nazwa narzucona Cymru i zasadniczo wcale nie jest walijskim słowem. Świat wie o Walii ze względu na jej powiązania z Anglią od 1282 r. Mało kto słyszał o Cymru lub zdaje sobie sprawę, że mamy swój własny, unikatowy język i kulturę, która całkowicie różni się od innych krajów w Wielkiej Brytanii – przekonywali pomysłodawcy inicjatywy. Nadal realna wydaje się wizja powstania na Starym Kontynencie nowego kraju, wielkości zaledwie ¼ Watykanu. Zapowiadane mikropaństwo ma być muzułmańską odpowiedzią na Stolicę Apostolską. W Europie ma powstać „Muzułmański Watykan” Położony w sercu Rzymu Watykan jest obecnie najmniejszym państwem świata. Niewykluczone jednak, że wkrótce się to zmieni. Według zapowiedzi Edi Rama, premiera Albanii, na terytorium Tirany powstanie nowy, wzorowany na Stolicy Piotrowej kraj o powierzchni 10 hektarów, czyli cztery raz mniejsze niż Państwo Kościelne. Tamtejsze władze planują przekształcić islamski zakon bektaszytów w suwerenne państwo, z własną administracją, paszportami, a nawet służbami wywiadowczymi. Jego głównym zadaniem, jak podkreśla szef albańskiego rządu, będzie promocja wartości pokoju, tolerancji i współistnienie ludzi różnych wyznań. – Celem nowego państwa jest promowanie tolerancyjnej wersji islamu, z której Albania jest dumna. Albania, niewielki kraj na Bałkanach Zachodnich, uratowała żydowskich uchodźców przed nazistami w czasie II wojny światowej i udzieliła schronienia Afgańczykom po dojściu talibów do władzy w 2021 roku – zaznaczył premier Edi Rama. Kim są bektaszyci? Przywódcą Suwerennego Państwa Zakonu Bektaszytów…

W-Europie-powstaje-najmniejszy-kraj-swiata-f0e3b29.jpg
width: 5272
height: 3948

To najfajniejsza ulica w Europie. Wyprzedziła wielkie metropolie, zachwycając autentycznym klimatem
type: item
date: 2026-01-17T11:16:02.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Czas na miasta
subject: europa
subject: miasta
subject: porto
subject: ranking
subject: rio de janeiro
subject: zwiedzanie
description: Jedni najlepiej odpoczywają wśród dzikiej przyrody, inni wybierają plaże i resorty, ale są też tacy, którzy podczas podróży najchętniej zanurzają się w miejskim rytmie. To właśnie ulice dużych miast (pełne kawiarni, barów, małych sklepów i codziennego życia) często stają się prawdziwym sercem odwiedzanych miejsc. Która z nich została uznana za najfajniejszą w Europie? Odpowiedź przynosi nowy ranking.
encoded: By naprawdę poczuć charakter miasta, najlepiej wyjść poza główne place i turystyczne deptaki. To nie reprezentacyjne arterie z tymi samymi sieciówkami opowiadają najciekawsze historie, lecz ulice, na których toczy się codzienne życie mieszkańców – z lokalnymi piekarniami, niezależnymi butikami, starymi pubami i nowymi, kreatywnymi inicjatywami. To właśnie takie miejsca znalazły się w zestawieniu opublikowanym przez Time Out. Ranking powstał na podstawie rekomendacji lokalnych redaktorów i ekspertów, którzy wskazali ulice najlepiej oddające atmosferę swoich miast. Następnie oceniono je pod kątem jedzenia, kultury, rozrywki, oferty barowej oraz poczucia wspólnoty. Która europejska ulica okazała się zatem bezkonkurencyjna? Najlepsze ulice na świecie. Od Rio po Osakę W tegorocznej klasyfikacji generalnej na pierwszym miejscu znalazła się Rua do Senado – ulica w samym sercu Rio de Janeiro, która w ostatnich latach przeżywa wyraźny, a przy tym stylowy renesans. Jeszcze niedawno kojarzona głównie z antykwariatami i artystyczną bohemą, dziś łączy swoją wieloletnią historię z nową falą miejskiej energii. Wciąż działa tu legendarny Armazém Senado, otwarty w 1907 roku, gdzie leje się schłodzone piwo z beczki, a sobotnie wieczory wypełniają dźwięki samby. Równolegle jednak dawne kamienice zaczęły przyciągać nową gastronomię i kulturę klubową. Jednym z impulsów tej zmiany była restauracja Lilia szefa kuchni Lucio Vieiry, a w ślad za nią pojawiły się kolejne koncepty, które nadały ulicy nowy rytm. Do najgłośniejszych nowości należy Destilaria Maravilha, miejsce łączące muzykę na żywo, sety DJ-skie i klubową atmosferę. Ważną rolę odgrywa też sztuka – kolektyw Solar dos Abacaxis tchnął nowe życie w zabudowania dawnej fabryki z 1912 roku, przekształcając je w przestrzeń kulturową. To właśnie ta umiejętność łączenia przeszłości z teraźniejszością sprawiła, że Rua do Senado została uznana za najbardziej cool ulicę świata. Drugie miejsce w rankingu zajęła Orange Street w Osace – ulica,…

porto-cf2efd6.jpg
width: 3352
height: 2310

Nowe podatki i opłaty turystyczne w Europie w 2026 – sprawdź gdzie zapłacisz więcej
type: item
date: 2026-01-10T08:16:52.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: europa
subject: tanie podróżowanie
subject: turyści
description: Nowy rok to nowe podróże. Planując kolejny wyjazd, warto sprawdzić, czy w wybranym miejscu nie czekają dodatkowe, nieoczywiste koszty w postaci lokalnych podatków lub opłat turystycznych. Przedstawiamy listę miejsc, w których wraz z nowym rokiem wchodzą w życie nowe opłaty dla odwiedzających.
encoded: Wzrost popularności tzw. tanich linii lotniczych, dzięki którym w krótkim czasie i za stosunkowo niewielki koszt jesteśmy w stanie przetransportować się do miejsc oddalonych o kilka tysięcy kilometrów, przyczynił się do wzrostu mody na podróżowanie. Niektóre z najpopularniejszych europejskich kierunków – takich jak Barcelona, Majorka czy Rzym – muszą dziś borykać się z wyjątkowym wzrostem liczby turystów. Wiele z tych miejsc nakłada na podróżujących opłaty lub podatki turystyczne, mające na celu finansowanie lokalnej infrastruktury. Przed wyczekiwanym wyjazdem warto więc sprawdzić, czy cel naszej podróży nie wiąże się z nieoczekiwanymi wydatkami. Włoskie opłaty Od pierwszego lutego turyści chcący zobaczyć z bliska słynną Fontannę di Trevi będą musieli zmierzyć się z nową opłatą. 2 euro, pobierane od odwiedzającego, zostanie przeznaczone na pokrycie kosztów utrzymania atrakcji oraz zarządzanie tłumami. W ciągu pierwszego roku miasto spodziewa się zebrać aż 6,5 mln euro (31,3 mln zł). A co, jeśli nie chcesz płacić? Możliwość oglądania barokowego zabytku z większej odległości pozostanie darmowa. Włosi nie muszą ponosić opłaty za oglądanie fontanny. Innym miastem, które od lat zmaga się z napływem turystów, jest Wenecja. Nic więc dziwnego, że od nowego roku władze miasta zdecydowały się wydłużyć okres funkcjonowania tzw. opłat wjazdowych dla turystów jednodniowych. W 2026 r., przez 60 dni w sezonie turystycznym (tj. od 3 kwietnia do 26 lipca), turyści planujący kilkugodzinny pobyt w mieście będą musieli uiścić opłatę w wysokości od 5 do 10 euro, w zależności od terminu rezerwacji (im później, tym drożej). Z opłaty zwolnieni są mieszkańcy Wenecji, osoby nocujące w mieście, studenci, miejscy pracownicy oraz dzieci poniżej 14. roku życia. Nawet jeśli dana grupa nie podlega opłacie, konieczna jest rejestracja wjazdu — brak wygenerowanego kodu QR może skutkować karą sięgającą nawet 300 euro. Nowy podatek ekologiczny na Teneryfie Wyspy Kanaryjskie stanowią popularną destynacj…

shutterstock2406022457-0d57006.jpg
width: 4256
height: 2832

Jedyna rzeka świata płynąca przez 10 państw. To fenomen europejskiego krajobrazu
type: item
date: 2025-12-25T09:00:36.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dunaj
subject: europa
subject: fakty i mity
subject: rzeka
description: Dunaj to druga najdłuższa rzeka Europy, przepływająca przez 10 państw i 4 stolice. Poznaj jej rolę w historii, ekologii, gospodarce i współczesnych wyzwaniach klimatycznych.
encoded: Spis treści: Znaczenie Dunaju w historii i gospodarce Europy Ekosystem i ochrona przyrody w dorzeczu Dunaju Dunaj wobec zmian klimatu: powodzie i wyzwania przyszłości Turystyka, kultura i atrakcje związane z Dunajem Dunaj to fascynująca rzeka o długości 2888 km, która łączy Europę Środkową i Południowo-Wschodnią. Przepływa przez różnorodne krajobrazy, wiele stolic oraz regionów o bogatej historii i wyjątkowej faunie i florze. Jest żywą arterią handlu, miejscem o ogromnej wartości przyrodniczej i jednym z kluczowych elementów gospodarczych kontynentu. Współcześnie Dunaj mierzy się z wyzwaniami ekologicznymi i klimatycznymi, ale wciąż pozostaje symbolem współpracy międzynarodowej i dziedzictwa kulturowego Europy. Znaczenie Dunaju w historii i gospodarce Europy Dunaj od wieków odgrywa fundamentalną rolę w dziejach kontynentu. Od czasów starożytności rzeka była ważnym szlakiem handlowym, a w jej dolinie rozwijały się potężne cywilizacje i imperia. Przez wieki była zarówno granicą, jak i arterią łączącą narody. Dziś Dunaj przepływa przez 10 państw: Niemcy, Austrię, Słowację, Węgry, Chorwację, Serbię, Bułgarię, Rumunię, Mołdawię, Ukrainę. Cztery europejskie stolice leżą nad jego brzegami: Wiedeń, Bratysława, Budapeszt i Belgrad. Fakt ten czyni z Dunaju wyjątkowy przykład transgranicznego cieku wodnego o ogromnym znaczeniu politycznym i gospodarczym. Dunaj jako szlak handlowy i droga żeglugowa Już od starożytności Dunaj służył jako ważna droga handlowa, umożliwiająca transport towarów, ludzi i idei. Współcześnie jego znaczenie w transporcie nie zmalało – jest jedną z głównych arterii żeglugi śródlądowej w Europie. Długość żeglownego odcinka rzeki rozpoczyna się od miasta Ulm w Niemczech i biegnie aż do ujścia do Morza Czarnego, a liczne porty rzeczne ułatwiają wymianę towarów. Obok funkcji transportowej Dunaj stanowi kluczowe źródło wody dla rolnictwa i przemysłu. Woda z rzeki nawadnia rozległe, suche tereny w Bułgarii, Rumunii, na Węgrzech i w Serbii. Dodatkowo na Dunaju …

dunaj-GettyImages-583678198-2a4230b.jpg
width: 5640
height: 3760

Co skrywa Europa? Zagadka tajemniczego „pająka” na lodowym księżycu Jowisza rozwiązana
type: item
date: 2025-12-19T13:59:51.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: europa
subject: geologia
subject: jowisz
subject: księżyce
subject: życie
description: Struktura przypominająca pająka na Europie od lat intrygowała naukowców. Nowa teoria nareszcie wyjaśnia jej pochodzenie. Okazuje się, że podobne fenomeny występują także na Ziemi.
encoded: Odkrycie zagadkowej struktury przypominającej pająka na Europie, jednym z lodowych księżyców Jowisza, przez lata stanowiło zagadkę dla naukowców. Formacja ta, dostrzeżona po raz pierwszy w marcu 1998 roku przez sondę NASA Galileo, znajduje się wewnątrz krateru uderzeniowego Manannán, którego szerokość wynosi około 22 kilometrów. Przez niemal trzy dekady pochodzenie tego rozgałęzionego fenomenu geologicznego pozostawało tajemnicą. Rozważano różne hipotezy – od potężnych sił grawitacyjnych Jowisza po aktywność kominów hydrotermalnych na dnie podpowierzchniowego oceanu. Żadne z tych wyjaśnień nie było jednak w pełni zadowalające dla naukowców – aż do teraz. Damhán Alla – „kosmiczny pająk” podobny do „gwiazd jeziora” Przełom przyniosło badanie opublikowane w grudniu 2025 roku w „The Planetary Science Journal”, w którym naukowcy zaproponowali alternatywną teorię opartą na ziemskich analogiach. Strukturze nadano oficjalną nazwę Damhán Alla, co w języku irlandzkim oznacza pająka. Nazwa ta jest powiązana z celtycką mitologią, z której wywodzi się również imię boga Manannána, patrona krateru. Kluczem do zrozumienia Damhán Alla okazały się tzw. „lake stars” (gwiazdy jeziorne) – fenomeny występujące zimą w określonych warunkach, na wielu jeziorach na Ziemi. Jak tworzą się gwiazdy na lodzie? Na naszej planecie te piękne, symetryczne wzory powstają na zamarzniętych jeziorach pokrytych śniegiem, gdy woda z głębi przesiąka przez niewielkie otwory w lodzie. W przypadku Europy mechanizm był podobny, choć skala i przyczyna są inne. Według zespołu badawczego pod kierownictwem Laury Mc Keown z University of Central Florida, formacja ta powstała prawdopodobnie w wyniku uderzenia asteroidy. To zdarzenie, które miało miejsce już po uformowaniu się samego krateru Manannán, stworzyło pęknięcie w lodowej skorupie księżyca. Przez tę szczelinę słona woda wydostała się na powierzchnię, rozlewając się w charakterystyczny, pajęczynowaty wzór. Układ Słoneczny może być pełen „pająków” Naukowcy wska…

pajaki-europa-jowisz-8045ca4.jpg
width: 1342
height: 900

Wieki nie całkiem ciemne. Czy wczesne średniowiecze słusznie nosi taką nazwę?
type: item
date: 2025-12-18T12:00:58.000Z
creator: Peter Heather
subject: Historia
subject: europa
subject: kościół katolicki
subject: literatura
subject: średniowiecze
description: Wczesne średniowiecze bywa nazywane wiekami ciemnymi, ale ta etykieta coraz częściej budzi sprzeciw. Nowe badania pokazują, że kultura i edukacja nie zniknęły, tylko przeszły transformację. Elity uczyły się inaczej, często w domach, a kobiety odgrywały coraz większą rolę. Co więcej – wciąż tworzono literaturę, kazania i poezję.
encoded: Spis treści: Błędy w Biblii? Wieki ciemne. Skąd się wzięło takie przeświadczenie? Czytanie i pisanie – to dwie różne rzeczy Pisarze i intelektualiści wieków ciemnych Płodny Izydor Nowa forma edukacji w czasach postrzymskich Kościół a piśmienność Kobiety rosną w siłę Łacina coraz mniej zrozumiała Tradycyjne historiograficzne stereotypy, tworzone głównie przez zniesmaczonych miłośników antyku, przedstawiają trzecią ćwierć pierwszego tysiąclecia (ok. 500–750) jako „wieki ciemne” Europy: czas, w którym rozum i klasyczna filozofia ustąpiły miejsca ignorancji i zabobonom. Ale czy słusznie? Błędy w Biblii? Księża i mnisi wciąż czytali Biblię, ale kopie, które mieli do dyspozycji, były pisane koszmarną łaciną, rojącą się od błędów gramatycznych. A owa garstka duchownych, którzy robili choć tyle, stanowiła wyjątek; reszta ludzi w ogóle nie potrafiła czytać. Jednak ten stereotyp nie jest pełnym – ani nawet połowicznym – obrazem. Pod koniec VIII wieku zachodni skrybowie opracowali nowy rodzaj pisma i nowe metody kopiowania tekstów, które sprawiły, że wcześniejsze manuskrypty zapisane dawnymi stylami pisma zaczęły im się wydawać kompletnie archaiczne. W efekcie dość ochoczo pozbywali się starszych rękopisów po ich skopiowaniu – co oznacza, że zachowało się bardzo niewiele tekstów pochodzących sprzed drugiej połowy VIII wieku. Wieki ciemne. Skąd się wzięło takie przeświadczenie? Ogromnie komplikuje to proces rekonstruowania kultury intelektualnej łacińskiej Europy w trzeciej ćwierci pierwszego tysiąclecia. Wobec znikomej liczby zachowanych manuskryptów z tego okresu niezwykle trudno posłużyć się wprost ówczesnymi tekstami jako dowodem na to, że między VI a połową VIII wieku czytano i sporządzano kopie. Brak oryginalnych manuskryptów pochodzących z tego okresu był, rzecz jasna, głównym czynnikiem, który przyczynił się do nadania mu etykietki „wieków ciemnych”; jednak przynajmniej po części ów brak świadectw jest iluzoryczny, gdyż był konsekwencją zniszczeń towarzyszących odmienny…

wieki-ciemne-edd92e7.jpg
width: 1463
height: 975

Polacy i Niemcy. Wzajemna nienawiść czy wielowiekowa współpraca? Oto jak było naprawdę
type: item
date: 2025-12-09T11:40:01.000Z
creator: Norman Davies
subject: Historia
subject: europa
subject: niemcy
subject: polacy
subject: słowianie
description: Niemcy i Polacy, tak jak ich przodkowie – plemiona germańskie i ludy słowiańskie – są i byli sąsiadami od czasów, w których koncepcje państwa terytorialnego czy jednolitego narodu jeszcze nie istniały. Przez wieki ewoluowały również ich myślenie o sobie i postawy wobec siebie nawzajem – czasem owocne bardziej, czasem mniej. Co dziś łączy te dwa narody?
encoded: Spis treści: Czy Kopernik był Polakiem? Osadnicy niemieccy w Polsce i polscy w Niemczech Miłość między Polakami i Niemcami Polskie pochodzenie Angeli Merkel? Polaków i Niemców łączy... język Dobry okres stosunków polsko-niemieckich? Wszystkie narody sąsiednie – Francuzi i Anglicy, Turkowie i Arabowie, Chińczycy i Japończycy – mają podobne historie mieszanych uczuć, w których wzajemne korzyści i ból istnieją razem. Tu, w tym krótkim szkicu o relacjach polsko-niemieckich i niemiecko-polskich, będę mówił raczej o pozytywach niż o dobrze znanej żółci. Każda strona, niestety, ma swoich demagogów, którzy wolą mówić o wrogości i nienawiści. Czy Kopernik był Polakiem? Terytorium Polski i terytorium Niemiec ciągle się zmieniało. Centra obu państwowości oddzielała zawsze szeroka strefa pograniczna, gdzie mieszkańcy utrzymali bliskie stosunki z jedną i z drugą stroną. Synem takiej strefy pogranicznej był Mikołaj Kopernik, który urodził się w Toruniu jako poddany króla polskiego zaledwie siedem lat po włączeniu miasta na skutek pokoju toruńskiego w granice państwa Jagiellonów. Żył on w czasie, kiedy świadomość narodowa była bardzo słaba, i prawdopodobnie nie zrozumiałby pytania: „Czy jesteś Polakiem, czy Niemcem?”. Mówił płynnie po polsku i po niemiecku, był wiernym poddanym króla, patriotą Prus Królewskich, które miały swoistą wspaniałą kulturę, i stworzył swoje wiekopomne dzieła w języku łacińskim. Nacjonaliści z epok późniejszych wymyślili dla niego inny wizerunek. Ojciec Kopernika był handlarzem miedzi. Urodził się w innym sektorze strefy pogranicznej. Pochodził z księstwa nyskiego (Fürstentum Neisse) leżącego na Śląsku. Obszar ten znajdował się wówczas pod panowaniem dynastii luksemburskiej władającej Czechami. Handel od zawsze był ważnym elementem stosunków międzynarodowych i międzypaństwowych. „Handel”, à propos, jest słowem niemieckim. W erze Koperników granica zachodnia Polski (czyli, uogólniając, granica polsko-czesko-niemiecka) była znacznie spokojniejsza od granicy …

shutterstock2421268951-fe0070f.jpg
width: 6720
height: 4480

Skąd się wzięła „czarna śmierć” w Europie? Nowe badanie przynosi zdumiewające wnioski i wywraca naszą wiedzę
type: item
date: 2025-12-07T11:52:04.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: badania naukowe
subject: epidemia
subject: erupcja wulkanu
subject: europa
description: Nowe badanie weryfikuje wiedzę o epidemii dżumy w XIV wieku. Okazuje się, że „czarna śmierć” prawdopodobnie miała związek z… wybuchem wulkanu. Erupcja musiała być tak silna, że wywołała krótki kryzys klimatyczny, a on z kolei – podróż dżumy do Europy.
encoded: Interdyscyplinarna analiza sugeruje, że kluczowym i pierwotnym czynnikiem odpowiedzialnym za katastrofalną epidemię dżumy w latach 40. XIV wieku mogła być erupcja wulkanu. Historyk Martin Bauch i paleoekolog Ulf Büntgen przeanalizowali dane z rdzeni lodowych, słojów drzew oraz średniowiecznych kronik. Wyłonił się z nich spójny obraz klimatycznego kryzysu, który pośrednio utorował drogę „czarnej śmierci”. Tajemnica ukryta w lodowych rdzeniach W rdzeniach lodowych wydobytych na Antarktydzie i Grenlandii, naukowcy znaleźli ślady charakterystyczne dla wielkich erupcji wulkanicznych, w warstwach datowanych na ok. 1345 rok. Widać w nich było gwałtowny wzrost poziomu siarki. Był to 18. pod względem wielkości skok siarki w ostatnich dwóch tysiącach lat. Mniejsze wzrosty z lat 1329, 1336 i 1341 wskazują na możliwą serię erupcji, jednak to wydarzenie z 1345 roku miało najbardziej dramatyczne skutki. Co znaleziono w słojach drzew? Z kolei analiza słojów drzew z ośmiu regionów Europy wykazała serię niezwykle chłodnych lat 1345–1347, szczególnie w basenie Morza Śródziemnego. Takie ochłodzenie to typowe następstwo erupcji wulkanicznej, kiedy gazy siarkowe tworzą w stratosferze odbijającą światło warstwę aerozoli. To z kolei zakłóciło wegetację i doprowadziło do nieurodzaju. Pisemne świadectwa z tego okresu mówią o zamglonym niebie, zimnych i mokrych latach oraz nieudanych żniwach. To wszystko składa się w zaskakującą, lecz logiczną całość. Dżuma znajduje podatny grunt W wyniku nieurodzaju ceny zboża gwałtownie wzrosły, a głód dotknął m.in. Hiszpanię, południową Francję, Włochy, Egipt oraz Lewant. Kryzys żywnościowy zmusił włoskie republiki morskie – Wenecję, Genuę i Pizę – do reorganizacji łańcuchów dostaw. W 1347 roku, po zniesieniu embarga handlowego z mongolską Złotą Ordą, do Włoch zaczęły napływać duże transporty zboża znad Morza Azowskiego. I to właśnie wtedy, jak pokazują najnowsze dane genetyczne i archeologiczne, pałeczka dżumy (Yersinia pestis) – najpewniej pochodząca z …

dzuma-c45bbc7.jpg
width: 1200
height: 722

Wszyscy kojarzą ją z procesami zbrodniarzy z czasów II wojny światowej. Ale Norymberga to idealne miejsce na city break
type: item
date: 2025-11-26T11:01:51.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: bawaria
subject: city break
subject: europa
subject: historia
subject: miasta
subject: niemcy
subject: norymberga
subject: Wolny czas
description: Muzeum procesów norymberskich przyciąga tysiące odwiedzających. To ważne i poruszające miejsce, ale w Norymberdze historia nie kończy się na sali sądowej. To niemieckie miasto urzeka piękną architekturą i historią siegającą setki lat wstecz. Tutaj zobaczycie najstarszy globus świata i odwiedzicie domostwo twórcy logotypu – Albrechta Dürera.
encoded: W tym artykule: Kaiserburg w Norymberdze Norymberga – centrum Europy Najstarszy globus świata Twórca logotypu Dziedzictwo III Rzeszy Procesy norymberskie Norymberskie zagadki Informacje praktyczne Widzę światełko w tunelu. Dosłownie. Zbliża się do mnie. Powoli jasność staje się coraz bardziej intensywna. Jedno światełko okazuje się tak naprawdę czterema jasnymi punktami. W końcu dostrzegam źródło. To cztery świece przytwierdzone do płyty. Wpatruję się do wnętrza bardzo głębokiej studni. Ma pięćdziesiąt metrów głębokości. Wykuto ją zapewne już w XIII wieku. Kaiserburg w Norymberdze Jestem na zamku w Norymberdze w niemieckiej Bawarii. To drugie największe miasto tego landu zamieszkuje pół miliona osób. Wykucie studni, w której czeluści spoglądam, trwało być może nawet 10 lat. Nie było to zadanie arcytrudne, bo zamek położony jest na miękkiej, piaskowcowej skale. Wystarczy nieco mocniej skrobnąć paznokciami po kamieniu otaczającym źródło, by wykruszyć z niej ziarenka tworzące tę skałę. Przez setki lat studnia ulegała zanieczyszczeniom, mimo że znajduje się w silnie ufortyfikowanym budynku. W 2012 roku w czasie akcji czyszczenia wyciągnięto z niej m.in. niewielkiego plastikowego dinozaura, okulary, figurkę kobiety, kości czy widelec. Przedmioty są eksponowane w gablocie obok studni. Twierdzę wzniósł w tym miejscu Henryk III Salicki, który w 1046 roku został cesarzem Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Wokół zamku powstała osada. W 1219 roku miasto otrzymało pierwsze prawa miejskie. Norymberga była świetnie usytuowanym miastem od okresu średniowiecza do renesansu. Znajdowała się na szlaku handlowym wiodącym do północnej Europy, ale trafiali tu kupcy z innych rejonów. Na zakupach można było trafić na niezwykłe produkty z całego świata, na przykład kość słoniową. Norymberga – centrum Europy W XV wieku sam papież Pius II miał stwierdzić, że nawet królowie Szkocji nie mieszkają tak komfortowo, jak zwykli obywatele Norymbergi. W XVI wieku określana była nawet terminem „Quasi Centr…

norymberga-306da57.jpg
width: 1688
height: 1125

Zaskakujący lider europejskiego zestawienia. To polskie miasto najlepiej nadaje się na bezstresowy city break
type: item
date: 2025-11-24T14:23:42.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: city break
subject: europa
subject: kopenhaga
subject: kraków
subject: polskie miasta
subject: praga
subject: ranking
description: Wiele osób chętnie korzysta z weekendowych wypadów, odkrywając europejskie miasta w krótkim, intensywnym rytmie. Najnowszy ranking pokazuje jednak, że to właśnie w Polsce znajduje się miejsce, które najlepiej sprzyja prawdziwemu odpoczynkowi.
encoded: Szukasz krótkiego wyjazdu, który pozwoli zredukować stres zamiast go generować? Według najnowszego zestawienia Easy Breaks Index, przygotowanego przez portal LateRooms, najbardziej komfortowe i najmniej stresujące europejskie miasto na city break znajduje się w Małopolsce. W indeksie porównano 50 popularnych miast Europy, biorąc pod uwagę czas trwania lotu, koszty i łatwość transferu z lotniska, średnie ceny hoteli oraz oceny największych atrakcji turystycznych. W tym zestawieniu polski zwycięzca okazał się bezkonkurencyjny. Najmniej stresujące miasto w Europie? Ranking wskazuje na Kraków Pierwsze miejsce w zestawieniu zajął Kraków, który – jak zauważają twórcy rankingu – „może nie jest typowym celem krótkich wypadów”, jednak w praktyce okazał się bezkonkurencyjny. Autorzy Easy Breaks Index podkreślają, że to właśnie połączenie łatwości podróży, przystępnych cen i minimalnego poziomu „stresu organizacyjnego” sprawia, że dawna stolica Polski idealnie wpisuje się w definicję bezproblemowego city breaku. Już sam początek wizyty jest wyjątkowo prosty: z lotniska do centrum można dotrzeć w około 17 minut, a stacje łączy kładka dla pieszych, co eliminuje konieczność korzystania z taksówek, stania w kolejkach czy mierzenia się ze skomplikowaną logistyką tuż po przylocie. Zdaniem twórców indeksu to jeden z najszybszych i najbardziej intuicyjnych transferów lotniskowych w Europie. Eksperci zwracają uwagę, że Kraków należy do najłatwiejszych do zwiedzania miast kontynentu – większość najważniejszych atrakcji znajduje się w zasięgu krótkiego spaceru, a całe Stare Miasto, wpisane na listę UNESCO, otacza zielony pierścień Plant. Taka kompaktowość znacząco zmniejsza presję, którą turyści często odczuwają podczas krótkich wyjazdów, gdy próbują „zobaczyć wszystko naraz”. Twórcy zestawienia przypominają również o badaniach Harvard Health, według których już 20 minut spaceru na świeżym powietrzu obniża poziom kortyzolu, a krótkie „mikrowakacje” wyraźnie poprawiają samopoczucie. Krakó…

IMG0660-36fc6fb.jpeg
width: 3650
height: 2773

Najlepsze jarmarki świąteczne w Europie 2025. Na liście znalazło się też polskie miasto
type: item
date: 2025-11-17T14:03:25.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: budapeszt
subject: Czas na święta
subject: europa
subject: jarmarki świąteczne
subject: kopenhaga
subject: kraków
subject: paryż
subject: praga
subject: ranking
subject: social media
subject: wiedeń
description: Wielkimi krokami zbliża się czas, który wielu uważa za najpiękniejszy w roku. Nastrojowe iluminacje, zapach korzennych przypraw i dźwięk kolęd powracają na europejskie place, gdzie co roku odbywają się jedne z najbardziej widowiskowych jarmarków świątecznych. Te wyjątkowe wydarzenia przyciągają tysiące odwiedzających i z roku na rok zyskują na popularności.
encoded: Święta już niemal za progiem, a wraz z początkiem zimowego sezonu miliony osób planują podróże, by zobaczyć najsłynniejsze europejskie jarmarki bożonarodzeniowe. Wybór nie należy jednak do łatwych – na mapie kontynentu znajdują się setki takich wydarzeń, różniących się klimatem, skalą i tradycjami. Najnowsze zestawienie przygotowane przez firmę Tollwayr wskazuje dziesięć najlepszych europejskich jarmarków świątecznych na 2025 rok. Ranking ten powstał na podstawie liczby dni ich działania, średnich kosztów noclegu, popularności w wyszukiwarkach oraz liczby postów publikowanych w mediach społecznościowych. Dzięki temu udało się wyłonić miejsca oferujące najbardziej wyjątkowe świąteczne doświadczenia. Świąteczne hity Europy. Trzy jarmarki, które zdobyły najwyższe oceny Budapeszteński jarmark na placu Vörösmarty, który w tym roku zajął pierwsze miejsce w europejskim rankingu z wynikiem 7,41/10, od lat uchodzi za jedno z najbardziej klimatycznych miejsc w okresie adwentu. Centralny plac Budapesztu zamienia się wówczas w świąteczną wioskę pełną drewnianych straganów, rękodzieła i tradycyjnych węgierskich potraw, a aromat grzanego wina i langosza tworzy atmosferę, której próżno szukać gdzie indziej. Jarmark działa aż przez 52 dni, oferując korzystne ceny noclegów (średnio 131 euro za trzygwiazdkowy hotel). Jego popularność potwierdzają media społecznościowe: na Instagramie zgromadzono ponad 14 tys. postów, a na TikToku blisko 970 nagrań związanych z tym miejscem. Drugą pozycję w zestawieniu zajął strasburski Christkindelsmärik, oceniony na 7,37/10. To jeden z najstarszych jarmarków na kontynencie – jego tradycja sięga 1570 roku, przez co stolica Alzacji od lat uchodzi za „bożonarodzeniową stolicę Europy”. Wąskie uliczki starego miasta, odbijające światło iluminacji kanały i monumentalna katedra tworzą scenerię niczym ze świątecznej pocztówki. Strasburg dominuje także pod względem popularności w sieci: generuje 27 tys. wyszukiwań w Google i może pochwalić się 36,8 tys. post…

IMG0178-a1392f6.jpeg
width: 4260
height: 3301

To najstarsze miasto w Hiszpanii. Ma ponad 3 tysiące lat i nazywane jest „Kubą Europy"
type: item
date: 2025-11-13T12:14:31.000Z
creator: filipnowek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: andaluzja
subject: atrakcje
subject: europa
subject: hiszpania
subject: kuchnia regionalna
subject: przewodniki
subject: RPWNG
description: Kadyks to prawdziwa perła Andaluzji i jedno z najstarszych miast w Europie. Jego historia sięga 3 tysięcy lat, a położenie nad Atlantykiem uczyniło go niegdyś morską potęgą. Dziś zachwyca turystów muzyką, kuchnią i atmosferą.
encoded: Spis treści: Najważniejsze atrakcje Kadyksu Kadyks dla miłośników historii Kuchnia Kadyksu – co i gdzie warto spróbować? Wino sherry – lokalny specjał Kadyks to miejsce, gdzie historia splata się z codziennym życiem. Odkrywanie zabytków, spacer po wąskich uliczkach czy degustacja lokalnych przysmaków to tylko niektóre z atrakcji, które czekają na turystów. Bez względu na to, czy jesteś miłośnikiem historii, czy smakoszem, Kadyks z pewnością dostarczy Ci niezapomnianych wrażeń. Najważniejsze atrakcje Kadyksu Katedra w Kadyksie – arcydzieło architektury barokowej i klasycystycznej Jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Kadyksu jest katedra, której budowa trwała 116 lat. Rozpoczęta w 1722 roku w stylu barokowym, zakończona została w stylu klasycystycznym, co sprawia, że jest to unikatowe dzieło architektury. Złocista kopuła góruje nad zabudową, będąc punktem rozpoznawczym, który doskonale widać z wielu części miasta. Zwiedzanie wnętrza katedry oraz wspinaczka na jej wieżę pozwalają podziwiać widok na miasto i zatokę​. Teatro Romano – ślad rzymskiego dziedzictwa W sercu miasta znajdują się pozostałości Teatru Rzymskiego, odkrytego przypadkowo w 1980 roku podczas pożaru. Ten starożytny teatr, zbudowany prawdopodobnie w I wieku p.n.e., był jednym z największych w imperium rzymskim i mógł pomieścić około 20 tysięcy widzów. Choć dziś zachowały się jedynie fragmenty widowni, miejsce to przypomina o wielkiej przeszłości Kadyksu. Torre Tavira – najwyższy punkt widokowy Kadyksu Torre Tavira to najwyższa z ponad 130 wież strażniczych, które kiedyś służyły do obserwacji portu i nadciągających okrętów. Wieże te były nieodłącznym elementem codziennego życia Kadyksu w XVIII wieku, kiedy miasto pełniło rolę ważnego centrum handlowego. Torre Tavira została zbudowana w 1778 roku i szybko stała się najważniejszym punktem obserwacyjnym. Na szczycie wieży znajduje się camera obscura, czyli specjalne urządzenie, które dzięki systemowi soczewek rzuca obraz miasta na ekran, tworzą…

Najstarsze-miasto-Hiszpanii-59f0c7c.jpg
width: 7952
height: 5304

Wybrano najlepszy kierunek podróży w Europie. Pokonał Grecję i Francję
type: item
date: 2025-11-01T14:15:50.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: lizbona
subject: madera
subject: portugalia
subject: ranking
description: Tegoroczne wyróżnienia podczas World Travel Awards pokazują wyraźne zmiany w europejskiej turystyce: podróżni coraz częściej wybierają miejsca, które oferują coś więcej niż słońce i plażę. Stawiają na autentyczność, różnorodność i zrównoważony rozwój – wartości, które definiują współczesne podróżowanie i nadają mu nową jakość.
encoded: Kilka dni temu w Forte Village Resort na Sardynii odbyła się 32. gala World Travel Awards, podczas której uhonorowano najlepsze firmy i destynacje turystyczne na świecie. W kategorii „Najlepszy kierunek podróży w Europie w 2025 roku” zwyciężył kraj słynący z malowniczych wybrzeży, bogatej historii i gościnności na najwyższym poziomie. Portugalia znów na szczycie europejskiej turystyki Portugalia po raz kolejny udowodniła, że należy do czołówki światowych potęg turystycznych. W plebiscycie World Travel Awards 2025 kraj ten odzyskał tytuł „Najlepszego kierunku podróży w Europie”, triumfując nad takimi rywalami jak Francja, Hiszpania, Włochy, Niemcy czy Turcja. Po rocznej przerwie, gdy pierwsze miejsce przypadło Grecji, Portugalia ponownie znalazła się na szczycie zestawienia – i to już po raz szósty od 2017 roku. Ten imponujący wynik potwierdza, że kraj Fado, oceanicznych klifów i słynnych azulejos wciąż potrafi oczarować podróżnych autentycznością, klimatem i różnorodnością. Sukces Portugalii nie ograniczył się jednak do głównego tytułu. Jury wyróżniło również jej najpiękniejsze regiony i miasta: Lizbona zdobyła tytuł „Najlepszego miejsca w Europie na citybreak”, Porto uznano za „Najlepsze miasto na kontynencie”, a Madera ponownie zwyciężyła w kategorii „Najlepsza destynacja wyspiarska w Europie”. To potrójne zwycięstwo nie jest dziełem przypadku. Jak podkreślił sekretarz stanu ds. turystyki, handlu i usług Pedro Machado, nagrody te są efektem długofalowych działań na rzecz jakości oferty turystycznej, dbałości o autentyczne doświadczenia podróżnych i świadomego podejścia do ochrony środowiska. Z kolei prezes Turismo de Portugal, Carlos Abade, zaznaczył, że wyróżnienia te „umacniają pozycję, którą Portugalia konsekwentnie buduje”, oraz stanowią „zachętę do dalszego doskonalenia oferty i wprowadzania innowacji, aby jak najlepiej odpowiadać na rosnące oczekiwania podróżnych”. Dzięki takiej strategii Portugalia nie tylko utrzymuje swoją markę w czołówce europejskiej tur…

port-b671c0c.jpg
width: 5280
height: 3956

Skąd tak naprawdę pochodzili Sarmaci? Nowe badania DNA i ulubiona legenda Polaków
type: item
date: 2025-10-31T14:18:03.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: dna
subject: europa
subject: koczownicy
subject: ludzie
subject: polacy
subject: step
description: Termin „Sarmacja” był używany przez polską szlachtę XVII wieku do określenia Polski. Opierali się na swoim wyjątkowym, mitycznym pochodzeniu od starożytnego ludu Sarmatów. Czy ta polska legenda w ogóle ma sens? Najnowsze badania DNA rozwiązują zagadkę pochodzenia tajemniczego, koczowniczego ludu Sarmatów.
encoded: Sarmaci od wieków rozpalają wyobraźnię historyków na całym świecie, a jej polskie piece płoną w tej sprawie wyjątkowo głośno. Ten koczowniczy lud z jakiegoś powodu zawładnął umysłami polskiej szlachty, a przez to miał ogromny – chociaż nieuświadomiony – wpływ na historię naszego kraju. Polscy i litewscy szlachcice rozpaczliwie poszukiwali swoich rzymsko-sarmackich korzeni, ale ich mit może wkrótce runąć z hukiem. Zaawansowane badania DNA dają nam wgląd w przeszłość koczowników. Skąd Sarmaci wzięli się w Europie? W ostatnich latach nastąpił prawdziwy przełom w badaniach nad pochodzeniem Sarmatów. Dzięki analizom genomów starożytnych populacji dowiedzieliśmy się więcej na temat tego nieco zagadkowego, koczowniczego ludu. Kluczowe znaczenie miały prace zespołu dr Oszkára Schütza, który przebadał 156 starożytnych genomów Sarmatów z okresu od I do V wieku n.e. Wyniki tych badań pozwoliły zweryfikować i rozszerzyć wcześniejsze hipotezy dotyczące ich migracji. Dzięki nim za kolebkę Sarmatów uznaje się step pontyjski oraz południowe podnóża Uralu, czyli tereny dzisiejszej Rosji i północnego Kazachstanu. To właśnie tam około IV–II wieku p.n.e. zaczęła kształtować się ich odrębność kulturowa i etniczna inspirująca polską szlachtę. Geny wojowniczych Sarmatów krążyły w Europie Badania DNA ujawniły, że migracje Sarmatów miały charakter głównie męski, co potwierdza szybkie rozprzestrzenianie się haplogrupy R1a chromosomu Y. Ten wariant genetyczny jest typowy zarówno dla ludów stepowych, jak i wielu współczesnych populacji Europy Środkowej i Wschodniej, w tym także Polski. Nie oznacza to jednak, że pochodzimy bezpośrednio od Sarmatów, chociaż tak chciała myśleć polska klasa wyższa XVII wieku. Mitochondrialne DNA potomków Sarmatów, dziedziczone po matce, sugeruje przewagę lokalnego, europejskiego komponentu genetycznego. Oznacza to, że sarmaccy wojownicy migrowali na zachód, zawierali związki z miejscowymi kobietami i w tej sposób powstawała charakterystyczna mieszanka genetyczna. …

FABRIC-KOLAZ-32-19-ab02734.jpg
width: 2700
height: 1800

Ten region na końcu Europy tworzy kilkanaście miasteczek. Każde wygląda jak z innej epoki
type: item
date: 2025-10-26T13:28:57.000Z
creator: Michał Głombiowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: portugalia
description: Alentejo to portugalski region, który wciąż umyka tłumom – znajdziesz tu miasteczka jak z bajki, przemytnicze szlaki i jezioro, które zmieniło cały krajobraz. Wyruszając śladem orłów, dębów korkowych i średniowiecznych murów, poznaj miejsca, gdzie czas płynie inaczej, a codzienność przypomina sen na jawie.
encoded: Spis treści: Gdzie orły krążą nad murami – historia i symbole Marvão Na granicy dwóch światów – wspomnienie przemytniczych szlaków Złota Wyspa i gwiazdy nad głową – odkrywanie jeziora Alqueva Miasto kości i proporców – Évora pełna historii i kontrastówa Jak zaplanować podróż do Alentejo Gdy o świcie wymykam się z hotelu, czuję się, jakbym był jedynym mieszkańcem Marvão. Brukowane ulice mieściny osadzonej na szczycie granitowej skały są opustoszałe, powtarzając echem odgłos moich kroków. Turyści nie zdążyli jeszcze przyjechać, a miejscowi nie mają powodów, by zaczynać dzień pośpiechem. W Alentejo, największym regionie Portugalii, pośpiech nie jest zresztą w cenie – to kraina prostoty, powolnych ruchów i długo podejmowanych decyzji. Gdzie orły krążą nad murami – historia i symbole Marvão Marvão, ulokowane na północno-wschodnim krańcu regionu, tuż przy granicy z Hiszpanią, jest kwintesencją tego świata. Niesie ze sobą wielowiekową historię i otoczone jest oszałamiającą scenerią, którą podziwiam, wędrując szczytem kamiennych murów oplatających wioskę. Jej główny punkt wyznacza zamek – rankiem dostęp do niego chroni zaryglowana brama. Początki tej osady sięgają IX w., to wtedy Ibn Maruan – arabski przywódca wojskowy i religijny, buntownik przeciwko emirowi Kordoby i założyciel autonomicznego królestwa z siedzibą w Badajoz – wzniósł na skale niewielką fortecę. W 1160 r. miejsce przeszło pod władanie chrześcijan – Arabowie opuścili wzgórze w trakcie oblężenia. Od tego czasu Marvão to zyskiwało, to traciło na znaczeniu, jedno jednak pozostało niezmienne: widok orłów południowych (nazywanych też orzełkami Bonellego) dostojnie szybujących wokół zamkowej skały. Wspominają o nich już arabskie kroniki (Ibn Marwan skradł orłom wierzchołek grzbietu), ptaki żyją tu więc nieprzerwanie przynajmniej od tysiąca lat. Alentejo słynie z takich zatrzymanych w czasie klejnotów: średniowiecznych zamków, zabytkowych latyfundiów, tysiącletnich sadów oliwnych, wiekowych dębów korkowych. Te osta…

alentejo-shutterstock265165106-6c14646.jpg
width: 4752
height: 3168

Mimo słońca i pięknych plaż wciąż nie ma tłumów turystów. To jedna z ostatnich tak wyjątkowych wysp w Europie
type: item
date: 2025-10-18T08:39:19.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: baleary
subject: europa
subject: hiszpania
subject: morze śródziemne
subject: wyspy
description: W świecie zdominowanym przez masową turystykę wciąż istnieją miejsca, które potrafią oprzeć się komercji. Na tej małej śródziemnomorskiej wyspie nie ma tłumów, głośnych kurortów ani pośpiechu. Jesienią wciąż panuje tu dobra pogoda na słoneczny odpoczynek.
encoded: Choć większość hiszpańskich wysp od dawna tętni rytmem masowej turystyki, wciąż można znaleźć miejsca, które zachowały spokój i kameralny urok. Jednym z nich jest niewielka wyspa na Morzu Śródziemnym, gdzie życie płynie niespiesznie, a po wąskich uliczkach częściej niż ludzie przechadzają się koty. To wyjątkowy zakątek Hiszpanii, wolny od zgiełku, w którym wciąż można poczuć atmosferę prostego nadmorskiego życia. Historia najmniejszej zamieszkanej wyspy Hiszpanii Położona u wybrzeży Alicante niewielka wyspa Nueva Tabarca ma zaledwie 1,8 kilometra długości i nieco ponad 400 metrów szerokości. To najmniejsza zamieszkana wyspa Hiszpanii – jej stała populacja liczy około 50 osób, choć w sezonie letnim liczba ta potrafi wzrosnąć kilkukrotnie. Skromne rozmiary rekompensuje bogatą historią i niepowtarzalnym charakterem. Choć administracyjnie należy do Alicante, jej położenie na Morzu Śródziemnym pozwoliło zachować wyjątkową tożsamość i spokojny rytm życia. W przeciwieństwie do zatłoczonego Costa Blanca Tabarca oparła się masowej turystyce i zachowała niemal nienaruszony krajobraz – kamienne uliczki, niską zabudowę i ciszę przerywaną jedynie odgłosami morza. Dzieje wyspy sięgają XVIII wieku i niezwykłej historii uchodźców z północnoafrykańskiej Tabarki. W 1741 roku wojska beja Tunisu zajęły tamtejszą osadę genueńskich handlarzy koralowcem, zmuszając wielu mieszkańców do ucieczki. Hiszpański król zaoferował im schronienie na bezludnej wówczas Illa Plana, która wkrótce otrzymała nową nazwę – Nueva Tabarca – na pamiątkę utraconego domu. Osada została zaplanowana według zasad oświeceniowego urbanizmu: ulice krzyżowały się pod kątem prostym, a solidne mury miały chronić mieszkańców przed piratami. Do dziś zachował się ten charakterystyczny układ oraz surowe piękno dawnej zabudowy. Choć część Tabarkianów osiedliła się także na Sardynii, to właśnie hiszpańska Tabarca pozostała symbolem ich historii i miejscem, w którym czas płynie wolniej. Wyspa Tabarca – raj dla turystów, wyzwani…

Nueva-Tabarca-0dcbac3.jpg
width: 2025
height: 1350

Hipopotamy w Europie? Żyły w niej dłużej, niż do tej pory sądzono
type: item
date: 2025-10-15T10:57:02.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: epoka lodowcowa
subject: europa
subject: hipopotam
subject: pradzieje
description: Hipopotamy wcale nie wyginęły w Europie wraz z rozpoczęciem się ostatniego zlodowacenia 115 tysięcy lat temu. Przetrwały aż do czasów, w których pojawił się człowiek współczesny. Czy to on przyczynił się do ich zagłady?
encoded: Naukowcy twierdzili, że hipopotamy pospolite (Hippopotamus amphibius) są zwierzętami, które nie są w stanie wytrzymać niskich temperatur. Dlatego też były one uznawane za kluczowy wskaźnik klimatu umiarkowanego. Przez dziesięciolecia badacze zakładali, że gatunek ten całkowicie wymarł w Europie Środkowej, gdy tylko zaczęło się ostatnie zlodowacenie (tzw. zlodowacenie Wisły), około 115 tysięcy lat temu. Jednak dokładny moment ich wyginięcia oraz to, jak blisko były spokrewnione ze swoimi współczesnymi kuzynami w Afryce, pozostawało zagadką. W zupełnie nowym świetle to zagadnienie zaprezentowali badacze w artykule na łamach czasopisma „Current Biology”. Okazuje się, że te masywne ssaki znacznie dłużej walczyły o przetrwanie na kontynencie, niż ktokolwiek sądził. Kości w laboratorium sporo zdradzają W ramach badania zastosowano zintegrowane podejście. Łączyło nowoczesną paleogenomikę (analizę kopalnego DNA) ze szczegółowym datowaniem. W laboratorium przebadano kilkanaście próbek zębów i kości hipopotamów pozyskanych z różnych stanowisk archeologicznych w Nadrenii-Palatynacie i z Hesji w Niemczech. Wiek określono z pomocą datowania radiowęglowego. Okazało się, że zwierzęta te przechadzały się po tej części Europy aż do około 31 tysięcy lat temu, co oznacza, że przetrwały dużą część ostatniego zlodowacenia. Równie ciekawe informacje pozyskano w czasie analizy DNA. Sekwencjonowanie paleogenomu europejskich hipopotamów wykazało, że były one ściśle powiązane genetycznie ze współczesnymi hipopotamami afrykańskimi, których następcy żyją dziś w strefie subsaharyjskiej. Niewiele było hipopotamów w Europie dziesiątki tysięcy lat temu. Świadczy o tym ich niska różnorodność genetyczna. Była to więc grupa mała i izolowana. Co ciekawe, w tym samych warstwach, w których odkryto kości hipopotamów były też szczątki typowych zwierząt zimnolubnych, takich jak mamuty włochate i nosorożce włochate. Sugeruje to, że gatunki te albo współwystępowały, albo na przemian zasiedlały region w krótk…

shutterstock2621994489-41a5f8c.jpg
width: 6685
height: 4457

Co kryją Wyspy Owcze? Ciekawostki o najbardziej niezwykłym archipelagu Europy
type: item
date: 2025-10-13T10:45:16.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: ocean atlantycki
subject: owce
subject: wyspy owcze
description: 18 wulkanicznych wysp na styku Morza Północnego, Grenlandzkiego i Norweskiego budzi wiele emocji – zwykle jednak głównie piłkarskich. O Wyspach Owczych warto dowiedzieć się więcej, bo to archipelag wyjątkowy w skali świata.
encoded: Mieszkańcy Wysp Owczych – Farerzy – żyją w izolacji od reszty Europy. O zamieszkiwanym przez populację mniejszą od Pabianic archipelagu mówi się prawie wyłącznie wtedy, gdy grają oni mecze piłkarskie. Szczególnie, gdy tak jak ostatnio, sensacyjnie pokonują Czechów w Eliminacjach Mistrzostw Świata. Te wyjątkowe wyspy to jednak raj dla tych turystów, którzy kochają miejsca nietypowe. Co warto wiedzieć? Najbardziej niezwykłe wyspy Europy Wypoczynek na oceanicznych wyspach może kojarzyć się z upałem, palmami i piaszczystą plażą. Wyspy Owcze nie mają żadnej z tych rzeczy, ale mimo to przyciągają tych, którzy chcą odpocząć od miejskiego szaleństwa. Niemal bezdrzewne skrawki ziemi tworzą krajobraz, który przywodzi na myśl świat mitów i legend. Chociaż technicznie archipelag jest częścią Królestwa Danii, to posiada swój własny parlament i język oraz zachowuje szeroką autonomię. Nie jest też częścią Unii Europejskiej. Za unikalny klimat regionu odpowiadają obmywające Wyspy prądy morskie – stanowiący przedłużenie Golfsztromu ciepły prąd Północnoatlantycki i zimny Wschodniogrenladzki. Klimat na Wyspach Owczych jest dosyć łagodny – przynajmniej jak na tę część świata – chociaż należy przygotować się pogodę wietrzną i deszczową: pada tu przez 280 dni w roku. Poczujemy to jednak tylko wtedy, gdy uda nam się tam dostać, bo lądowanie na lotnisku Vágar uchodzi za jedno z najtrudniejszych w Europie i wymaga ogromnej precyzji od pilotów. Ciekawostki o Wyspach Owczych Jest wiele powodów, dla których turyści przyjeżdżają na Wyspy Owcze. Zwykle wskazują oni na krajobraz: 18 głównych wysp to przede wszystkim pagórki porośnięte trawą, które kończą się gwałtownie i ostrymi klifami przecinają niespokojne wody oceanu. Warto lubić wodę, bo z każdego miejsca na Wyspach Owczych do brzegu jest najdalej… 5 kilometrów. Co jeszcze jest tam niezwykłego? Fauna i flora Chociaż na Faroe niemalże nie ma drzew (ich rozwój ograniczają silne wiatry), to fauna rozkwita: mówi się, że na wyspach jest niemal dw…

GettyImages-1371899272-a1a4f3e.jpg
width: 6706
height: 4479