Piekielny układ Omega zablokował Europę. Nadciąga upał, który może pobić wszelkie rekordy
Europa i Polska stają w obliczu ekstremalnej fali upałów. Potężny układ wyżowy uwięził nad kontynentem gorące afrykańskie powietrze, a temperatura rośnie z każdym dniem. IMGW prognozuje, że w weekend termometry w zachodniej Polsce wskażą nawet 40 stopni.
To bezprecedensowa fala upałów. Najnowsze prognozy wywołały prawdziwe poruszenie w środowisku naukowym, przewidując temperatury tak wysokie, że mogą z łatwością pobić setki lokalnych rekordów dla czerwca, a w niektórych regionach nawet rekordy wszech czasów. Skala zjawiska jest ogromna, ekstremalne gorąco ma objąć aż dwie trzecie kontynentu (w tym Polskę), przynosząc anomalie sięgające od 12 do nawet 20 stopni Celsjusza powyżej normy sezonowej. Kopuła ciepła i układ Omega nad Europą U podłoża tego ekstremum leży zaburzenie zachodniej cyrkulacji strefowej nad Europą. Powstał tzw. układ Omega (ang. Omega block), który unieruchomił górne warstwy atmosfery i uwięził potężny upał nad Europą. Jego nazwa bierze się z kształtu, przypominającego grecką literę omega. Mechanizm ten działa jak pokrywka na garnku: nieruchomy układ wysokiego ciśnienia blokuje napływ chłodniejszych niżów atlantyckich, jednocześnie zasysając gorące, suche powietrze znad Sahary. Powietrze to, uwięzione pod tzw. kopułą ciepła, ulega silnemu sprężeniu i opadaniu, co powoduje jego dalsze ogrzewanie i gwałtowny wzrost temperatury, zwłaszcza nisko nad ziemią. Brak wentylacji atmosferycznej sprawia, że temperatura rośnie z każdym kolejnym dniem trwania blokady. Ekstremalne prognozy dla Polski i Europy Zachodniej W Polsce Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej opublikował prognozy, z których wynika, że po chwilowym wytchnieniu nadciągnie fala upałów mogąca przynieść w zachodniej części kraju nawet 40 stopni Celsjusza. Szczególnie niebezpieczny będzie nadchodzący weekend i początek przyszłego tygodnia (27–29 czerwca), kiedy to w zachodniej Polsce termometry mogą wskazać 37–39 stopni. Jeszcze bardziej drastyczne prognozy dotyczą Europy Zachodniej. We Francji ogłoszono najwyższy stopień alarmu, spodziewając się temperatur rzędu 45 stopni Celsjusza w wielu południowo-zachodnich departamentach. W Wielkiej Brytanii narodowe służby meteorologiczne wydały rzadkie ostrzeżenia przed ekstremalnym upałem, wskazując na prawdopodobieństwo wystąpienia 40–41 stopni, co pobiłoby dotychczasowe rekordy. Temperatury powyżej 40 stopni prognozowane są też dla krajów Beneluksu oraz zachodnich Niemiec. Na Półwyspie Iberyjskim upał może osiągnąć lokalnie 44 stopnie Celsjusza. Nawet w regionach zazwyczaj chłodnych, jak francuska Bretania czy doliny w Szkocji, prognozowane są temperatury przekraczające 30, a nawet 40 stopni, co uznawane jest za zjawisko historyczne dla tak wczesnej fazy lata. Warto pamiętać, że podobnie jak w przypadku chłodu, upał też można odczuwać różnie. Warto sprawdzać również temperaturę odczuwalną i tzw. indeks ciepła. Jakie zagrożenia niesie fala upałów? Ekstremalny upał to „cichy zabójca”, niosący szereg zagrożeń dla zdrowia i środowiska: Zagrożenie zdrowia i życia: upał wywołuje udary cieplne, wyczerpanie organizmu oraz zwiększa ryzyko zawałów serca i chorób układu oddechowego. Brak powszechnej klimatyzacji w Europie potęguje to ryzyko. Cierpią też zwierzęta hodowlane i domowe. Noce tropikalne: niebezpieczeństwo zwiększają noce, podczas których temperatura nie spada poniżej 20 stopni, co uniemożliwia ciału niezbędną regenerację i schłodzenie. Susza błyskawiczna: połączenie upału, bardzo niskiej wilgotności (poniżej 10%) i wiatru prowadzi do gwałtownego wysychania roślinności, w tym upraw. To tzw. efekt suszarki do włosów. Pożary i wyspy ciepła: ryzyko pożarów lasów gwałtownie wzrasta. W miastach występuje efekt „betonowych wysp ciepła”, gdzie nagrzane powierzchnie oddają gorąco długo po zachodzie słońca. Źródła: Severe Weather Europe, IMGW Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Zapomnij o zatłoczonych kurortach. Oto najciekawsze miejsca w Europie na letnie wakacje
Lato w Europie potrafi zachwycić niemal wszystkim, czego oczekujemy od idealnego urlopu – słoneczną pogodą, malowniczym wybrzeżem, historycznymi miastami i znakomitą kuchnią. Coraz częściej wakacyjne doświadczenia psują jednak tłumy turystów, długie kolejki do atrakcji i przepełnione plaże. Problem overtourismu dotyka dziś wiele najpopularniejszych kierunków na kontynencie. Nie oznacza to jednak, że spokojny wypoczynek w Europie odchodzi do przeszłości. Wciąż można znaleźć miejsca, które oferują równie piękne krajobrazy i wyjątkową atmosferę, ale bez nieustannego ścisku i tłoku.
Rosnąca popularność mniej oczywistych kierunków sprawia, że coraz więcej podróżnych świadomie szuka alternatyw dla najbardziej obleganych wakacyjnych destynacji. Zamiast zatłoczonych kurortów wybierają miejsca, które pozwalają zwolnić tempo, odkrywać lokalną kulturę i cieszyć się naturą bez konieczności przeciskania się przez tłumy. Trend ten widać również w mediach społecznościowych, gdzie ogromną popularność zdobywają tzw. travel dupes, czyli mniej znane odpowiedniki słynnych miejsc. Od portugalskich wybrzeży, po malownicze zakątki Bałkanów – Europa wciąż skrywa wiele regionów pozostających w cieniu największych turystycznych hitów. Które z nich zasługują na szczególną uwagę podczas tegorocznych wakacji? Ukryte perełki Europy na lato. Te miejsca wciąż omijają największe tłumy turystów Podczas gdy latem miliony turystów kierują się do Barcelony, Paryża, Lizbony czy nad Jezioro Genewskie, w Europie nie brakuje miejsc oferujących równie bogate doświadczenia, ale znacznie spokojniejszą atmosferę. Jednym z nich jest hiszpańskie Ourense w Galicji, którego historia sięga czasów rzymskich. Miasto słynie przede wszystkim z naturalnych gorących źródeł, takich jak Termas Outariz czy Chavasqueira, gdzie można odpocząć po zwiedzaniu zabytkowego centrum. Wąskie uliczki prowadzą do monumentalnej katedry, klimatycznych placów i licznych tapas barów, a punkt widokowy Miradoiro de Montealegre pozwala spojrzeć na miasto z zupełnie innej perspektywy. Równie niedoceniana pozostaje portugalska Braga, uznawana za najstarsze miasto kraju. Choć wielu podróżnych wybiera pobliskie Porto, Braga zachwyca średniowiecznym charakterem, imponującą katedrą Sé oraz słynnym sanktuarium Bom Jesus do Monte z monumentalnymi schodami wpisanymi na listę UNESCO. Miłośnicy dobrego jedzenia znajdą tu restauracje serwujące tradycyjne dania północnej Portugalii, przygotowywane według lokalnych receptur. Ciekawą alternatywą dla przepełnionego latem Paryża jest także Bordeaux, które łączy elegancką architekturę, renomowane winnice i bliskość wybrzeża Atlantyku. Historyczne centrum miasta wpisane na listę UNESCO kryje setki zabytków, w tym Grand Théâtre, wieżę Pey-Berland czy bazylikę Saint-Seurin. Dzięki rozległym strefom pieszym zwiedzanie odbywa się tu w znacznie spokojniejszym tempie niż w wielu innych francuskich metropoliach, a okolice Żyrondy zachęcają do odkrywania słynnych zamków i winiarni. Zupełnie inny charakter ma natomiast Jezioro Thun w szwajcarskim Oberlandzie Berneńskim. Często pozostaje w cieniu bardziej znanych jezior Genewskiego i Czterech Kantonów, choć zachwyca alpejskimi krajobrazami, krystalicznie czystą wodą i widokami na najwyższe szczyty regionu. W okolicach można żeglować, pływać kajakiem, spacerować po malowniczych miasteczkach lub odwiedzać zamki, winnice i tradycyjne serowarnie rozsiane nad brzegami jeziora. Tu można doświadczyć europejskiego lata w znacznie spokojniejszej odsłonie, bez konieczności przeciskania się przez tłumy charakterystyczne dla najpopularniejszych wakacyjnych kierunków. Tallin, Rotterdam, Bergen i Mostar. Europejskie miasta poza utartym szlakiem Niektóre z najciekawszych miast w Europie wciąż pozostają poza głównym nurtem turystyki, choć pod względem atrakcji nie ustępują znacznie bardziej rozpoznawalnym destynacjom. Jednym z nich jest Tallin – stolica Estonii, której średniowieczna starówka została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Spacerując po brukowanych uliczkach otoczonych gotyckimi kościołami, wieżami i historycznymi murami obronnymi, można odnieść wrażenie podróży w czasie. Szczególnie malowniczy widok rozciąga się ze wzgórza Toompea, skąd doskonale widać charakterystyczne czerwone dachy starego miasta oraz Zatokę Tallińską. Coraz częściej doceniany jest również Rotterdam, który przez lata pozostawał w cieniu Amsterdamu. Dziś przyciąga nowoczesną architekturą, ambitnymi projektami urbanistycznymi i konsekwentnie realizowaną strategią zrównoważonego rozwoju. Miasto inwestuje w zielone przestrzenie, przyjazne pieszym bulwary i ekologiczne rozwiązania, dzięki czemu staje się jednym z najciekawszych kierunków dla osób zainteresowanych współczesnym designem i miejskim stylem życia. Inny klimat ma natomiast Bergen, określane często mianem bramy do norweskich fiordów. Kolorowe drewniane domy dzielnicy Bryggen, wpisanej na listę UNESCO, tworzą jeden z najbardziej rozpoznawalnych krajobrazów Skandynawii, jednak największym skarbem regionu pozostaje otaczająca go natura. Fiordy, górskie szlaki i spektakularne panoramy przyciągają miłośników aktywnego wypoczynku z całego świata. Na południu Europy uwagę podróżnych coraz częściej przyciąga z kolei Mostar w Bośni i Hercegowinie. Miasto słynie przede wszystkim z zabytkowego Starego Mostu przerzuconego nad turkusowymi wodami Neretwy, ale zachwyca również orientalną atmosferą, kamiennymi uliczkami oraz śladami wielokulturowej historii regionu. W okolicy znajdują się malownicze winnice, góry i wodospady, w tym słynne Kravica, dzięki czemu Mostar może być atrakcyjną alternatywą dla znacznie bardziej zatłoczonych miejsc na chorwackim wybrzeżu Adriatyku. Źródło: Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nie spotkasz tu tłumów. Oto najpiękniejsze i najbardziej niedoceniane skarby natury
Najbardziej spektakularne miejsca na naszej planecie nie zawsze są tymi, które regularnie pojawiają się na okładkach przewodników i w mediach społecznościowych. W czasach, gdy wiele słynnych atrakcji zmaga się z problemem overtourismu, coraz więcej podróżnych szuka kierunków pozwalających obcować z naturą w spokojniejszej i bardziej autentycznej atmosferze. Wśród nich nie brakuje miejsc zachwycających krajobrazami, dziką przyrodą i niezwykłymi zjawiskami naturalnymi, które wciąż pozostają poza głównym nurtem turystyki. Gdzie można znaleźć takie niedoceniane perełki?
Choć miliony turystów każdego roku odwiedzają najbardziej znane cuda natury, wiele równie imponujących miejsc nadal pozostaje w ich cieniu. Najnowsze badanie przeprowadzone przez islandzką markę outdoorową Icewear postanowiło sprawdzić, które naturalne atrakcje świata są oceniane przez odwiedzających znacznie lepiej, niż mogłaby sugerować ich popularność. W tym celu przeanalizowano około 54 tys. opinii zamieszczonych w Google dotyczących 75 przyrodniczych atrakcji z różnych zakątków globu. Recenzje oceniano m.in. pod kątem występowania pozytywnych określeń takich jak „piękny”, „niesamowity” czy „relaksujący”, tworząc ranking miejsc oferujących wyjątkowe doświadczenia, a jednocześnie pozostających poza turystycznym mainstreamem. Wyniki pokazują, że niektóre z najbardziej niezwykłych cudów natury świata wciąż czekają na odkrycie przez szersze grono podróżników. Najbardziej niedoceniane cuda natury w USA. Te miejsca zachwyciły turystów Choć Stany Zjednoczone od lat przyciągają miliony turystów do takich ikon przyrody jak Wielki Kanion, Yellowstone czy Yosemite, najnowsze badanie pokazuje, że największe uznanie odwiedzających zdobywają często miejsca pozostające nieco poza głównym nurtem turystyki. Na szczycie rankingu znalazł się las deszczowy Hoh w stanie Waszyngton, położony na terenie Parku Narodowego Olympic. Ten niezwykły ekosystem, należący do największych lasów deszczowych strefy umiarkowanej w Ameryce Północnej, zachwyca gęstą zielenią, potężnymi cedrami, jodłami i klonami pokrytymi warstwami mchów. Właśnie tutaj niemal 70% opinii zawierało wyjątkowo pozytywne określenia. Drugie miejsce zajęło Jezioro Kraterowe w Oregonie, które powstało w wyniku potężnej erupcji wulkanicznej około 7700 lat temu. Dziś jest najgłębszym jeziorem w Stanach Zjednoczonych i słynie z niezwykłej przejrzystości oraz intensywnie niebieskiej barwy wody. Turyści odwiedzający ten zakątek kraju podkreślają nie tylko spektakularne widoki, ale również możliwość aktywnego wypoczynku przez cały rok – od pieszych wędrówek i biwakowania, po zimowe wyprawy na rakietach śnieżnych. Na trzeciej pozycji uplasowało się centrum dla odwiedzających lodowiec Mendenhall na Alasce, będące bramą do jednego z najbardziej imponujących lodowców Ameryki Północnej. Rozciągające się na wiele kilometrów jęzory lodowe, błękitne góry lodowe unoszące się na tafli jeziora oraz możliwość obserwacji niedźwiedzi, bielików amerykańskich czy łososi sprawiają, że miejsce to pozostawia niezapomniane wrażenia. W pierwszej piątce zestawienia znalazło się również Grand Prismatic Spring w Parku Narodowym Yellowstone – największe gorące źródło w USA, znane z niezwykłych pasów kolorów tworzonych przez mikroorganizmy żyjące w wodzie. Najbardziej niedoceniane cuda natury Europy. Te miejsca wciąż omijają tłumy Europa również ma swoje przyrodnicze perełki, które mimo spektakularnych krajobrazów pozostają w cieniu najbardziej znanych atrakcji kontynentu. Najwyżej sklasyfikowanym europejskim miejscem w rankingu okazał się rezerwat przyrody Staffa u wybrzeży Szkocji, słynący z niezwykłej Jaskini Fingala. Położona na niewielkiej, niezamieszkanej wyspie formacja zachwyca monumentalnymi bazaltowymi kolumnami oraz wyjątkową akustyką, która przed wiekami zainspirowała kompozytora Felixa Mendelssohna do stworzenia słynnej uwertury „Hebrydy”. Dziś odwiedzający przybywają tu nie tylko dla imponujących krajobrazów, ale również z nadzieją na obserwację maskonurów i innych ptaków morskich gniazdujących na wyspie. Wysoko w zestawieniu znalazły się także dwa symbole Irlandii. Drugie miejsce w Europie zajęła Grobla Olbrzyma w Irlandii Północnej – niezwykła formacja składająca się z tysięcy bazaltowych kolumn, która od dekad pobudza wyobraźnię zarówno geologów, jak i miłośników lokalnych legend. Tuż za nią uplasowały się słynne Klify Moheru, uznawane za jedne z najbardziej spektakularnych nadmorskich krajobrazów Europy. Rozciągające się nad Atlantykiem urwiska przyciągają podróżnych poszukujących surowego piękna irlandzkiej przyrody oraz panoram, które na długo pozostają w pamięci. Na tle pozostałych europejskich destynacji wyróżnia się Islandia, reprezentowana w zestawieniu przez dwa spektakularne obiekty przyrodnicze. W zestawieniu znalazł się kanion Stuðlagil, który jeszcze kilkanaście lat temu pozostawał praktycznie nieznany. Dziś zachwyca wysokimi bazaltowymi ścianami oraz intensywnie turkusową wodą lodowcowej rzeki przepływającej przez jego wnętrze. Drugim islandzkim przedstawicielem jest Park Narodowy Vatnajökull, obejmujący największy lodowiec Europy oraz niezwykle zróżnicowane krajobrazy – od lagun lodowcowych i czarnych pustkowi, po aktywne obszary wulkaniczne. Tym samym wyniki badania pokazują, że najbardziej zachwycające spotkania z naturą nie zawsze odbywają się w najbardziej obleganych lokalizacjach, a wiele spektakularnych miejsc wciąż pozostaje niedocenianych przez masową turystykę. Źródła: Icewear, Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Klątwa egipskiej niewolnicy na ołowianej tabliczce. Wyjątkowe odkrycie z terenu Europy
Czy egipska niewolnica mogła rzucić urok na północy Europy? Badacze rozszyfrowali tekst na ołowianej tabliczce znalezionej w Holandii. Unikalne połączenie greckiego języka, rzymskich imion i egipskiej magii rzuca nowe światło na wierzenia i codzienne życie w Cesarstwie Rzymskim.
Czy magia i rzucanie uroków to pieśń przeszłości? Okazuje się, że wcale nie. W 2017 roku na zlecenie kanału CI Polsat zapytano o to Polaków. Połowa badanych zadeklarowała doznania nadprzyrodzone, co dowodzi, że ludzki umysł nie jest w pełni racjonalny. W świecie starożytnym magia była jeszcze bardziej zakorzeniona. Stosowano nią jako realne narzędzie używane w codziennych sporach. Antyczne tabliczki klątw stanowiły mroczny element ówczesnej religijności. Magiczny ołów W pierwszych wiekach naszej ery tradycje magiczne (egipskie, bliskowschodnie, żydowskie) coraz silniej się ze sobą mieszały i rozprzestrzeniały po całym Imperium Rzymskim. W celu praktyk magicznych stosowano tabliczki tworzone z ołowiu, ponieważ był to materiał łatwy w obróbce, ciężki i chłodny w dotyku, co – jak wierzono w antyku – nadawało mu właściwości „wiązania” sił nadprzyrodzonych. Jednak był to też surowic szkodliwy dla zdrowia, co wpłynęło na zdrowie ówczesnych ludzi. Tabliczek używano, aby wpłynąć na przeciwników w czasie spraw sądowych, rywali sportowych czy konkurentów w miłości. Po wyryciu zaklęć tabliczki zakopywano w ziemi, by przekazać prośbę bóstwom rzymskim (ale nie tylko) i demonom. Sensacja pod placem ratuszowym w Heerlen Niedawne wykopaliska w holenderskiej gminie Heerlen, gdzie niegdyś znajdowała się rzymska osada wojskowa Coriovallum, przyniosły właśnie takie znalezisko. Pod placem ratuszowym, w dawnej jamie śmietnikowej, zespół holenderskich archeologów natrafił na ołowianą tabliczkę o wymiarach 9,3 na 4,8 centymetra. Artefakt ten, datowany na II wiek n.e., pokryty był napisami, które na pierwszy rzut oka były nieczytelne. Jednak badacze z Uniwersytetu w Heidelbergu podjęli się trudnego zadania odczytania zawartych na nim inskrypcji. Niezwykła fotografia pomaga badaczom Odczytanie drobnych liter na utlenionym ołowiu wymagało zastosowania najnowocześniejszych metod. Instytut Papirologii w Heidelbergu wykorzystał technikę RTI (Reflectance Transformation Imaging). Jest to komputerowe wspomaganie fotografii, polegające na wykonaniu serii zdjęć przy zmiennym oświetleniu. Dzięki cyfrowemu połączeniu tych obrazów naukowcy mogli manipulować światłem na ekranie, co pozwoliło uwypuklić nawet najmniejsze nierówności powierzchni i precyzyjnie zidentyfikować wyryte znaki. I tu czekało naukowców zaskoczenie. Grecki język i egipski styl na północy Europy Tym, co wyróżnia tabliczkę z Heerlen na tle innych znalezisk z tego obszaru Cesarstwa Rzymskiego, jest jej język i styl. Podczas gdy większość klątw znajdowanych w północnej Europie zapisywano po łacinie, ten artefakt zawiera tekst w starożytnej grece utrzymany w stylu egipskim. Na tabliczce widnieją inwokacje do bóstw i demonów, a także trzy tajemnicze symbole magiczne, które miały ułatwić komunikację z mocami nadprzyrodzonymi. Jest to kolejny dowód na synkretyzm religijny tamtych czasów, w którym tradycje egipskie, bliskowschodnie i żydowskie przenikały do najdalszych zakątków Imperium Rzymskiego. Zagadka czterech niewolników i tajemniczej autorki Przejdźmy do sedna. Kto rzucił klątwę na kogo? Inskrypcja zawiera imiona dwóch mężczyzn o łacińskich korzeniach oraz dwóch kobiet o imionach greckich, określonych jako współniewolnicy. Dr Rodney Ast sugeruje, że tabliczka mogła być klątwą rzuconą na tę czwórkę lub w jej imieniu przeciwko komuś innemu. Badacze nie wykluczają, że autorką klątwy była jedna z wymienionych kobiet. Mogła ona przybyć z rzymskiego Egiptu, gdzie pozyskała wiedzę na temat tamtejszych praktyk magicznych i rytuałów. Na razie nie znamy pełnej treści klątwy, bo jej nie ujawniono. Ale nie wynika to z obaw badaczy przed jej użyciem przez innych. Po prostu pracują nad artykułem naukowym na ten temat. Inskrypcja zostanie poddana wnikliwym analizom. Źródło: Uniwersytet w Heidelbergu Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.
UE zmienia prawa pasażerów linii lotniczych. Szef Ryanaira grzmi o „bezsensownych przepisach”
Państwa członkowskie Unii Europejskiej osiągnęły porozumienie w sprawie zmian dotyczących praw pasażerów linii lotniczych. Nowe regulacje mają uporządkować część zasad obowiązujących podczas podróży lotniczych i ujednolicić przepisy stosowane przez przewoźników. Propozycje już teraz budzą jednak duże emocje w branży. Szczególnie krytycznie do planowanych zmian odniósł się szef Ryanaira, który uważa, że część nowych rozwiązań może przynieść skutki odwrotne do zamierzonych.
Zmiany w europejskich przepisach dotyczących transportu lotniczego mogą w najbliższych latach wpłynąć na sposób podróżowania milionów pasażerów. Nowe regulacje obejmują między innymi kwestie związane z bagażem podręcznym, obowiązkami przewoźników oraz zasadami obsługi podróżnych w przypadku zakłóceń lotów. Jednym z kluczowych elementów porozumienia jest próba ujednolicenia przepisów obowiązujących obecnie w różnych liniach lotniczych, co ma zwiększyć przejrzystość i ułatwić pasażerom planowanie podróży. Zwolennicy reform przekonują, że nowe zasady wzmocnią ochronę konsumentów, podczas gdy przedstawiciele części branży lotniczej ostrzegają przed ich konsekwencjami dla funkcjonowania przewoźników i kosztów podróży. UE zmienia prawa pasażerów. Nowe zasady dotyczą bagażu i odszkodowań Jednym z najważniejszych elementów uzgodnionych zmian jest ujednolicenie zasad dotyczących bagażu podręcznego, które od lat należą do najbardziej kontrowersyjnych kwestii w europejskim lotnictwie. Zgodnie z nowymi regulacjami pasażer będzie miał prawo bez dodatkowych opłat zabrać na pokład niewielki bagaż osobisty mieszczący się pod siedzeniem, o maksymalnych wymiarach 40 × 30 × 15 cm. Koszt przewozu takiego bagażu ma być automatycznie uwzględniony w cenie biletu prezentowanej podczas zakupu, co ma zwiększyć przejrzystość ofert przewoźników i ograniczyć sytuacje, w których ostateczna cena podróży znacząco różni się od tej widocznej na początku rezerwacji. Linie lotnicze będą również zobowiązane do bardziej czytelnego prezentowania taryf obejmujących dodatkowy bagaż podręczny. Nowe przepisy przewidują także szereg zmian związanych z dochodzeniem odszkodowań za opóźnione loty. Przewoźnicy będą musieli informować pasażerów drogą elektroniczną o przysługujących im prawach oraz możliwościach ubiegania się o rekompensatę po wystąpieniu opóźnień lub innych zakłóceń w podróży. Jednocześnie usterki techniczne samolotów nie będą mogły automatycznie stanowić okoliczności nadzwyczajnej zwalniającej przewoźników z odpowiedzialności za wypłatę odszkodowania. Co jeszcze się zmieni w prawach pasażerów linii lotniczych? Reforma obejmuje również szereg praktycznych rozwiązań, które mają ułatwić podróżowanie. Przewoźnicy nie będą mogli anulować lotu powrotnego wyłącznie dlatego, że pasażer nie skorzystał z pierwszego odcinka podróży w ramach lotu łączonego. Bezpłatne mają stać się także poprawki drobnych błędów w rezerwacjach, takich jak literówki w nazwisku, o ile zostaną zgłoszone odpowiednio wcześniej. Nowe regulacje przewidują ponadto gwarancję bezpłatnych miejsc obok siebie dla rodziców podróżujących z dziećmi oraz rozszerzoną ochronę osób z niepełnosprawnościami i kobiet w ciąży, którym nie będzie można odmówić wejścia na pokład w przypadku overbookingu. Łącznie porozumienie obejmuje około 30 nowych praw pasażerskich, które mają zwiększyć przejrzystość zasad obowiązujących w całej Unii Europejskiej i ujednolicić standardy obsługi podróżnych niezależnie od wybranej linii lotniczej. Przedstawiciele części branży lotniczej zwracają jednak uwagę, że wdrożenie nowych regulacji może wiązać się z dodatkowymi kosztami dla przewoźników oraz wpłynąć na sposób konstruowania ofert i taryf biletowych. Szef Ryanaira ostro krytykuje nowe przepisy UE Najgłośniejszym krytykiem uzgodnionych zmian okazał się Michael O’Leary, prezes Ryanaira, który od lat sprzeciwia się regulacjom mogącym wpływać na model działalności tanich linii lotniczych. Szczególne zastrzeżenia przewoźnika budzą przepisy dotyczące prezentowania cen biletów i bagażu podręcznego. Zdaniem Ryanaira nowe regulacje mogą zmusić linie lotnicze do promowania droższych taryf obejmujących dodatkowy bagaż, mimo że – jak podkreśla firma – znaczna część pasażerów świadomie wybiera tańsze opcje bez dodatkowych usług. Według przewoźnika ponad połowa klientów rezygnuje obecnie z drugiej sztuki bagażu podręcznego, dlatego obowiązek uwzględniania takich elementów w prezentowanych ofertach może prowadzić do zniekształcenia rzeczywistego obrazu cen. Michael O’Leary nie krył swojego niezadowolenia z przyjętego porozumienia. – Te najnowsze przepisy rozporządzenia UE 261 to kolejna biurokratyczna bzdura ze strony Parlamentu Europejskiego i Rady – stwierdził. Jego zdaniem nowe regulacje sprawią, że europejskie linie lotnicze będą mniej konkurencyjne, ponieważ zostaną zobowiązane do prezentowania wyższych cen zamiast najtańszych dostępnych taryf. Szef Ryanaira argumentował również, że instytucje unijne koncentrują się na kolejnych regulacjach dotyczących podróży lotniczych, zamiast rozwiązywać problemy, które – według branży – mają znacznie większy wpływ na funkcjonowanie rynku. – Jak zwykle ani Parlament Europejski, ani Rada nie zrobiły nic, aby poprawić konkurencyjność linii lotniczych z UE poprzez zniesienie nieudanego i szkodliwego systemu opłat ETS lub zreformowanie wadliwego systemu kontroli ruchu lotniczego w UE – powiedział O’Leary. W ocenie przewoźnika nowe przepisy nie obniżą kosztów podróżowania ani nie usprawnią funkcjonowania transportu lotniczego, lecz zwiększą obciążenia administracyjne nakładane na linie lotnicze. Źródła: Ryanair, Rzeczpospolita, TransInfo Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Brytyjska dziennikarka odwiedziła 120 miast świata. To polskie zachwyciło ją najbardziej
Letnie wyjazdy najczęściej kojarzą się z plażami, kurortami i nadmorskimi promenadami. Coraz więcej podróżnych szuka jednak czegoś zupełnie innego – miejsca, które pozwoli zwolnić tempo, zanurzyć się w lokalnej kulturze, odkrywać klimatyczne uliczki i bez pośpiechu poznawać miasto na własnych zasadach. Dla osób podróżujących solo europejskie miasta mogą okazać się znacznie ciekawszą alternatywą niż popularne wakacyjne resorty. Które z nich szczególnie warto odwiedzić latem?
Na łamach brytyjskiego dziennika „The Independent”⁠ ukazało się zestawienie najlepszych europejskich miast na samotny letni wyjazd przygotowane przez doświadczoną dziennikarkę podróżniczą. Autorka przez ponad dwie dekady odwiedziła przeszło 120 miast na całym świecie, a znaczną część tych podróży odbyła w pojedynkę. Jak przyznaje, najbardziej ceni miejsca, które są stosunkowo kameralne, łatwe do zwiedzania pieszo i oferują interesujące połączenie kultury, gastronomii oraz codziennego życia mieszkańców. Ważna jest dla niej także bliskość natury (parków, lasów, plaż czy tras spacerowych) oraz możliwość odkrywania miasta bez konieczności korzystania z rozbudowanego transportu. Co istotne, wśród sześciu europejskich kierunków polecanych przez nią na lato 2026 znalazło się również jedno polskie miasto. Łódź najlepszym miastem na samotny letni wyjazd? Ranking brytyjskiej dziennikarki Na pierwszym miejscu zestawienia przygotowanego przez Lydię Swinscoe znalazła się Łódź – miasto, które brytyjska dziennikarka określiła jako jedno ze swoich ulubionych na świecie. Po dziewięciu dniach spędzonych w Polsce przyznała, że szczególne wrażenie zrobiło na niej połączenie postindustrialnego charakteru z dynamicznie rozwijającą się sceną kulturalną. W swoim artykule zwróciła uwagę na setki wielkoformatowych murali zdobiących miejskie kamienice oraz dawne fabryki włókiennicze, które zyskały nowe funkcje i dziś pełnią rolę centrów kultury, sztuki i spotkań mieszkańców. „To miejsce tętniące kreatywnością” – napisała. Zdaniem Swinscoe Łódź doskonale sprawdza się jako kierunek dla osób podróżujących solo. Podkreśliła, że miasto jest przyjazne dla pieszych, oferuje szeroki wybór dobrze zaprojektowanych i stosunkowo niedrogich miejsc noclegowych, a lokalne restauracje nie są nastawione wyłącznie na większe grupy gości. Dodatkowym atutem są według niej liczne instytucje kultury, w tym Muzeum Sztuki oraz Centralne Muzeum Włókiennictwa, pozwalające lepiej poznać historię i tożsamość miasta. Dziennikarka przypomniała także, że Łódź fascynowała Davida Lyncha, który wielokrotnie ją odwiedzał, dostrzegając w jej industrialnej architekturze i charakterystycznej atmosferze źródło inspiracji. Dziś właśnie ta nieoczywista mieszanka sztuki ulicznej, filmowych tradycji i poprzemysłowego dziedzictwa sprawia, że miasto coraz częściej trafia na listy najbardziej interesujących europejskich kierunków podróżniczych. Lyon, Walencja i Neapol. Europejskie miasta idealne na samotne podróże Choć Łódź zajęła pierwsze miejsce w zestawieniu, pozostałe miasta wyróżnione przez Lydię Swinscoe pokazują, jak różnorodne mogą być idealne kierunki dla osób podróżujących solo. Drugą pozycję zajął Lyon, który dziennikarka określa mianem jednego z najlepszych miejsc dla miłośników dobrej kuchni. Jej zdaniem francuskie miasto oferuje wszystko, czego można oczekiwać od kulinarnej stolicy kraju – od tradycyjnych targów i kameralnych restauracji po lokale wyróżnione gwiazdkami Michelin. To właśnie gastronomia, połączona z bardziej spokojną atmosferą niż w Paryżu, sprawia, że Lyon pozostaje jednym z jej ulubionych kierunków na samotny wyjazd. Wysoko na liście znalazła się również Walencja, która szczególnie przypadła jej do gustu ze względu na wyjątkowe połączenie miejskiego charakteru z bliskością natury. Dziennikarka zwraca uwagę na rozległe tereny zielone, ogrody, ścieżki spacerowe i rowerowe oraz dostęp do wybrzeża. Jej zdaniem to jedno z niewielu dużych hiszpańskich miast, w których można jednocześnie korzystać z oferty kulturalnej, lokalnej gastronomii i odpoczywać w otoczeniu przyrody. Kolejne miejsce zajęły Ateny, które autorka poleca przede wszystkim osobom zainteresowanym historią i architekturą. Stolica Grecji, często traktowana jedynie jako punkt przesiadkowy przed podróżą na wyspy, według Swinscoe sama w sobie stanowi fascynujący cel podróży. Szczególne wrażenie robią na niej zabytki Akropolu oraz panoramy miasta oglądane ze wzgórza Likavitos. W rankingu nie zabrakło także Neapolu, który – jak podkreśla dziennikarka – bywa niesłusznie pomijany na rzecz Rzymu czy Florencji. Jej zdaniem to właśnie tutaj można najlepiej poczuć autentyczny charakter południowych Włoch, jednocześnie korzystając z doskonałej kuchni, bogatej oferty muzealnej i bliskości takich atrakcji jak Pompeje czy wyspa Procida. Szóstą pozycję w jej zestawieniu zajęła natomiast Sofia. Stolica Bułgarii została wyróżniona jako jeden z najlepszych kierunków dla osób dysponujących mniejszym budżetem. Swinscoe zwraca uwagę na stosunkowo niskie ceny noclegów, restauracji i atrakcji, a także spokojniejszą atmosferę niż w wielu innych europejskich stolicach. Jej zdaniem właśnie takie miasta pozwalają najpełniej doświadczyć samotnego podróżowania – bez pośpiechu, tłumów i konieczności wydawania dużych kwot. Źródło: The Independent⁠ Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Europa robi się za gorąca na wakacje? Fale upałów zmieniają plany turystów
Eksperci ostrzegają, że częstsze i silniejsze fale upałów będą stałym elementem kolejnych wakacji. Zmieniają się więc nie tylko kierunki podróży, ale też same nawyki turystów: terminy wyjazdów, godziny zwiedzania i sposób planowania urlopu.
Spis treści: Upał zmienia wakacyjne nawyki Europa na pierwszej linii zmian Miasta uczą się żyć z upałem Ku bardziej świadomej erze podróżowania Dla doświadczonych podróżników, Heike i Roberta Taylorów, Umbria latem 2022 roku okazała się punktem zwrotnym. Wspomnienia stresującej podróży do Doliny Loary w lipcu 2019 roku – gdy region dusił się w 40-stopniowym upale – wciąż były świeże. Mimo to para nie zrezygnowała z rezerwacji włoskiej willi na duży rodzinne zjazd. Z natury klan Taylorów na wakacjach lubi odkrywać nowe miejsca. Jednak fala upałów, która tamtego lata dotknęła ten region środkowych Włoch, sprawiła, że ostatecznie rzadko opuszczali wynajętą posiadłość. – Najbardziej niepokojące było leżenie przy basenie i obserwowanie widocznego w oddali dymu z pożarów lasów oraz śmigłowców nadlatujących, by gasić ogień. Myślę, że nigdy tego nie zapomnę – mówi Heike. Po powrocie do domu małżeństwo przysięgło sobie: nigdy więcej. Obecnie szczyt lata spędzają w swojej posiadłości w Surrey i jej okolicach, natomiast europejskie miesiące przejściowe – maj i wrzesień – rezerwują na aktywny wypoczynek w takich miejscach jak Sycylia czy Korsyka. Upał zmienia wakacyjne nawyki To coraz powszechniejszy schemat zachowań wśród podróżnych, ponieważ fale upałów przestały być niewygodnymi anomaliami, a stały się wysoce uciążliwymi, niemal corocznymi zjawiskami. Lato 2022 roku było pod tym względem szczególnie ekstremalne: w Europie odnotowano szacunkowo 60 000 zgonów powiązanych z wysokimi temperaturami, Chiny zmagały się z bezprecedensową, trwającą aż 70 dni falą upałów, a w lipcu w niektórych częściach Wielkiej Brytanii słupki rtęci po raz pierwszy w historii przekroczyły próg 40°C. W tym samym miesiącu kolejnego roku blisko 20 000 osób – w większości turystów – musiało zostać ewakuowanych z greckiej wyspy Rodos z powodu pożarów lasów potęgowanych przez ekstremalny żar. Fale upałów obejmują też coraz większą część roku. W maju 2022 roku hiszpańska państwowa agencja meteorologiczna Aemet odnotowała falę upałów o „nadzwyczajnej intensywności”, z temperaturami sięgającymi 15°C powyżej średniej sezonowej. W 2023 roku silne upały we Francji przeciągnęły się aż do września, wpływając na przebieg Pucharu Świata w Rugby. Na początku tego roku znaczna część południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych została dotknięta marcową falą upałów, a w niektórych rejonach Arizony temperatury dochodziły do 43°C. Jak ujął to António Guterres, sekretarz generalny ONZ: „Ekstremalne upały nie są już rzadkim zjawiskiem – stały się nową normalnością”. W ujęciu statystycznym nie istnieje jedna uniwersalna definicja fali upałów; globalne temperatury są po prostu zbyt zróżnicowane. We wszystkich przypadkach termin ten odnosi się jednak do okresu nienaturalnie wysokich temperatur utrzymujących się przez kolejne dni. Brytyjskie Met Office definiuje falę upałów jako co najmniej trzy dni, w których dobowe temperatury maksymalne przekraczają regionalny próg. W Londynie wynosi on 28°C, w Szkocji 25°C. Obie te wartości zostałyby uznane za łagodne w takim miejscu jak Ateny. Ponieważ działalność człowieka – według Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu ONZ – „jednoznacznie” napędza globalne ocieplenie i wzrost liczby takich ekstremalnych zjawisk pogodowych, sytuacja będzie się tylko pogarszać. – Jesteśmy dość pewni, że w kolejnych dekadach, co najmniej, jeśli nie stuleciach, będzie coraz goręcej – mówi Alejandro Saez Reale, specjalista ds. fal upałów i ich skutków w Światowej Organizacji Meteorologicznej w Genewie. – Wpływ na kraje zależne od turystyki może być ogromny. Europa na pierwszej linii zmian Europa znajduje się w samym centrum turystycznych wyzwań związanych z falami upałów. Według Światowej Organizacji Meteorologicznej jest najszybciej ocieplającym się kontynentem na Ziemi, a zarazem najczęściej odwiedzanym – Francja, Hiszpania, Włochy i Grecja niezmiennie należą do pierwszej dziesiątki najpopularniejszych kierunków podróży na świecie. Coraz popularniejsze określenie „coolcation” trafnie podsumowuje wyłaniający się trend wśród podróżnych na całym kontynencie, którzy poszukują miejsc o bardziej umiarkowanym klimacie. Destynacje w Europie Północnej i Wschodniej należą do najszybciej rozwijających się pod względem turystycznym – wynika z raportu European Travel Commission (ETC). Finlandia, Norwegia, Polska i Islandia odnotowały dwucyfrowy wzrost liczby odwiedzających z zagranicy. Badanie ETC z 2025 roku wykazało, że 81 proc. Europejczyków dostosowuje swoje nawyki podróżnicze do zmieniającego się klimatu, przy czym 15 proc. aktywnie poszukuje chłodniejszych klimatów, a 14 proc. unika kierunków narażonych na ekstremalne upały. Operatorzy turystyczni, tacy jak TUI i Thomas Cook, również raportują rosnący popyt na kraje nordyckie. Jednak w 2025 roku Francja (102 mln) i Hiszpania (96,8 mln) nadal były najczęściej odwiedzanymi krajami świata – wynika z danych UN Tourism. Włochy zajęły piąte miejsce (64,5 mln). Tempo wzrostu mogło spowolnić, ale liczba turystów odwiedzających te kraje nie spada. Association of British Travel Agents (ABTA) sceptycznie podchodzi do tezy, że fale upałów mogą zmienić mapę turystyczną – przynajmniej w krótkiej perspektywie. – Informacje zwrotne od naszych członków sugerują, że zasadniczo ludzie nadal podróżują podobnie jak zawsze, korzystając z wypoczynku w krajach śródziemnomorskich w miesiącach letnich – powiedział rzecznik organizacji. – Rosnące zainteresowanie nieco chłodniejszymi kierunkami pozostaje raczej wyjątkiem niż normą. Miasta uczą się żyć z upałem Kierunki zależne od turystyki mają silną motywację, by zapobiec sytuacji, w której fale upałów doprowadziłyby do masowego odpływu podróżnych. To napędza innowacje, które z czasem mogą stać się powszechne. Sewilla, położona w części Hiszpanii znanej jako „iberyjski piec” z powodu wiatrów wiejących znad Afryki Północnej, znajduje się w epicentrum jednego z krajów świata najbardziej dotkniętych falami upałów. Mieszkańcy Sewilli są przyzwyczajeni do rozbudowanych działań łagodzących skutki upałów. Obejmują one systemy zraszania wodą deszczową w miejscach o dużym natężeniu ruchu pieszego; sieć podziemnych komór przypominających akwedukty, które mogą obniżać temperaturę otoczenia na poziomie ulicy nawet o 9°C; markizy rozpinane nad ulicami; oraz „miejskie wyspy chłodu” – enklawy gęstej roślinności stosowane zarówno tutaj, jak i w Los Angeles, Singapurze, Paryżu oraz dziesiątkach innych miast. Zmiana godzin otwarcia atrakcji, takich jak Królewski Alkazar w Sewilli, na wieczorne to kolejne zdroworozsądkowe rozwiązanie. Koncepcja „noctourism”, czyli zwiedzania po zmroku – częściowo po to, by ograniczyć ekspozycję na wysokie temperatury w ciągu dnia – jest przyjmowana w coraz większej liczbie miejsc, od rzymskiego Koloseum po Akropol w Atenach, który z powodu ostatnich fal upałów bywa regularnie zamykany w pełni lata. Arcas Travel Services, firma organizująca wycieczki w Grecji, informuje, że zaczęła przesuwać swoje wyjazdy o tematyce archeologicznej na miesiące poza szczytem sezonu ze względu na związane z upałami zamknięcia kluczowych obiektów. Z kolei firmowe wycieczki rowerowe są dostosowywane tak, by rozpoczynały się wcześnie rano i kończyły wcześniej. Często to operator, a nie sami podróżni, przejmuje inicjatywę, co uwypukla jeden z kluczowych problemów: brak świadomości zagrożeń związanych z ekstremalnymi upałami. Dr Mehri Khosravi jest ekspertką ds. badania wpływu fal upałów na Uniwersytecie Wschodniego Londynu. Dorastała w Teheranie, gdzie temperatury przekraczające 40°C nie należą do rzadkości. Jak zauważa, część problemu stanowi brak „kultury radzenia sobie z upałami” wśród osób odwiedzających regiony dotknięte ekstremalnymi temperaturami – chodzi o te wszystkie adaptacje społeczne i behawioralne, które obejmują zarówno ubiór, jak i odpowiednie planowanie rytmu dnia. – Wciąż pokutuje przekonanie, że upał jest czymś pożądanym – mówi. – Zachowania [w turystyce] będą musiały się dostosować, a kluczem do tego jest komunikacja ryzyka. Rosnąca dokładność prognoz długoterminowych stanowi istotny atut, jeśli chodzi o ostrzeżenia przed zjawiskami klimatycznymi. Saez Reale uważa, że coraz powszechniejsza stanie się współpraca służb meteorologicznych z organizacjami turystycznymi w zakresie ekstremalnych zjawisk pogodowych – podobnie jak obecnie współpracują one z organami ochrony zdrowia. Innym spodziewanym trendem jest późniejsze rezerwowanie podróży przez turystów oraz większa elastyczność co do tego, gdzie i kiedy spędzają wakacje. – Dobra wiadomość jest taka, że można zrobić naprawdę wiele – mówi. Ku bardziej świadomej erze podróżowania Można oczywiście dostrzec pozytywne strony zmian we wzorcach turystyki wywoływanych przez fale upałów. Jedną z nich jest możliwość bardziej równomiernego rozłożenia ruchu turystycznego – zarówno geograficznie, jak i sezonowo; turystyka wywiera bowiem ogromną presję na lokalne zasoby, takie jak woda i opieka zdrowotna, szczególnie w okresach utrzymujących się upałów. Inwestycje w infrastrukturę odporną na zmiany klimatu, mające rozwiać obawy podróżnych, przynoszą też wyraźne korzyści lokalnym społecznościom. Jednak największym pozytywem – jak mówi Jenny Southan, dyrektorka generalna agencji prognozowania trendów turystycznych Globetrender – może być zmiana sposobu myślenia. – Podróżni stają się bardziej świadomi klimatycznie, choć istnieje nieodłączne napięcie między pragnieniem odkrywania świata a środowiskowym kosztem takich podróży. Presja klimatyczna może stać się katalizatorem bardziej przemyślanej, świadomej ery podróżowania. Dla Heike i Roberta Taylorów, którzy przekonali się do podróżowania poza szczytem sezonu, fale upałów mogły zmienić strukturę i rytm roku, ale niekoniecznie na gorsze. – Wyjeżdżając wcześniej lub później w ciągu roku, zamiast w samym środku letniego szczytu, można zyskać bardziej autentyczne poczucie tego, jakie dane miejsce jest naprawdę – mówi Heike. Źródło: National Geographic
Wielodniowy trekking w Europie bez namiotu. 5 tras z doskonałą bazą noclegową
Kilkudniowy trekking w Europie wcale nie musi oznaczać spania pod namiotem. Oto subiektywny ranking najpiękniejszych szlaków, które gwarantują miękkie łóżko i dach nad głową.
Spis treści: South West Coast Path, Anglia El Camino de Santiago, Portugalia i Hiszpania Tour of Monte Rosa, Szwajcaria i Włochy Berliner Höhenweg, Austria Alta Via 1, Włochy Kilkudniowa wędrówka to bardzo szczególny rodzaj wyzwania. Wymagania stawiane ciału i umysłowi kumulują się dzień po dniu, a aby mierzyć się z nimi w możliwie najlepszej formie, ważne jest, by każdej nocy naprawdę odpocząć. Łatwiej to osiągnąć pod dachem niż trzepoczącym płótnem namiotu – poza tym w niektórych chronionych krajobrazach biwakowanie na dziko jest zabronione. Na szczęście w Europie jest sporo schroniskich górskich, hosteli dla pielgrzymów i hoteli położonych tuż przy szlakach. Wiele wyjątkowych miejsc noclegowych znajduje się w Alpach – choć, jak przekonasz się z naszego przewodnika, nie wszystkie. South West Coast Path, Anglia Na początku może się to wydawać szaleństwem – 1014 kilometrów marszu po plażach i ścieżkach wśród klifów, pełnych podejść i zejść, wijących się przez jedne z najpopularniejszych nadmorskich miejscowości Anglii. Im lepiej jednak poznaje się South West Coast Path, tym bardziej trasa zaczyna kusić – zwłaszcza w Kornwalii. To tutaj znajdują się najwyższe klify i najbardziej dziewicze krajobrazy, a także głębokie warstwy kultury i historii. Surfing, dawne kopalnie cyny, celtyckie grodziska, sztuka współczesna w St Ives – wszystko to nada twojej wędrówce zupełnie nową perspektywę. A po drodze trafisz na rewelacyjne puby i pensjonaty B&B, które zapewnią ci wygodę i serdeczną atmosferę. W większości rejonów transport publiczny pozwala wybierać konkretne odcinki trasy zgodnie z własnymi zainteresowaniami i apetytem na bardziej wymagające ścieżki. W gruncie rzeczy, jeśli ominiesz ruchliwe okresy szkolnych wakacji, rozsądnie rozłożysz siły i z dużym wyprzedzeniem zarezerwujesz noclegi, jedynym prawdziwym wyzwaniem okaże się pogoda. Bądź gotów porzucić plany na dzień lub dwa – albo złapać autobus – jeśli nadejdzie porządny atlantycki sztorm. Droga św. Jakuba (El Camino de Santiago), Portugalia i Hiszpania Dróg prowadzących do Santiago de Compostela jest więcej, niż nawet najbardziej oddany pielgrzym zdołałby przejść w ciągu życia – grubo ponad 250. Jeśli jednak masz zmierzyć się tylko z jednym camino – bo tak powszechnie nazywa się te szlaki – nie zakładaj z góry, że musi to być ten najpopularniejszy. Ostatnie około 97 kilometrów szlaku Camino Francés, wiodącego na zachód do miasta, może być niezwykle towarzyskim doświadczeniem. Jeśli jednak kieruje tobą raczej ciekawość niż religijna gorliwość, a krajobraz i historia interesują cię równie mocno jak rozwój duchowy, warto rozważyć śródlądową wersję Camino Portugués. Rozpoczynająca się w Porto trasa liczy około 240 kilometrów i zajmuje od 10 do 13 dni. Jest dobrze obsługiwana przez niedrogie hostele dla pielgrzymów, znane jako albergues. Jej prawdziwa atrakcyjność tkwi jednak w połączeniu bujnych, zielonych krajobrazów z niewielkimi, lecz historycznymi miasteczkami, takimi jak średniowieczne Barcelos czy ufortyfikowane Tui. To także bardziej zacieniony sposób dotarcia do Santiago – co ma kluczowe znaczenie, jeśli rozważasz przejście tej trasy latem. Tour of Monte Rosa, Szwajcaria i Włochy Każdego sezonu klasyczny Tour du Mont Blanc pokonuje około 20–25 tys. wędrowców – to naprawdę dużo osób na wąskich ścieżkach okrążających jeden masyw. Jeśli szukasz spokojniejszej i bardziej kameralnej pętli, spróbuj obejść drugi najwyższy masyw Alp – Monte Rosę. Pełna trasa obejmuje przejście przez lodowiec powyżej Zermatt, którego nie należy podejmować bez przewodnika wysokogórskiego. Można je jednak ominąć, wjeżdżając kolejką linową do pierwszego miejsca noclegowego. Dalsza część tej 160-kilometrowej trasy, której przejście zajmuje od 8 do 10 dni, jest dość prosta – pod warunkiem że nie masz lęku wysokości i pewnie stawiasz kroki. Po drodze nieczynne poza sezonem narciarskim kurorty w kilku dolinach oferują luksusowe alternatywy noclegowe wobec bardziej podstawowych schronisk górskich. Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z alpejskim trekkingiem, najlepiej dołączyć do wycieczki z przewodnikiem, organizowanej m.in. przez firmy KE Adventure Travel i Walkers Britain. Niezależnie od wybranego wariantu możesz spodziewać się nieprzerwanego spektaklu zachwycających krajobrazów od startu aż po samą metę. Berliner Höhenweg, Austria Nikt nie buduje schronisk górskich tak jak Austriacy, o czym przekonasz się na własnej skórze, wyruszając na Berliner Höhenweg. Ta około 80-kilometrowa, ośmiodniowa trasa prowadzi przez smagane wiatrem Alpy Zillertalskie na wschód od Innsbrucka. Na jej trasie znajduje się sieć schronisk, która zaczęła powstawać już w 1879 roku. Większość z nich leży powyżej 2000 m n.p.m.; wszystkie osiem obiektów jest dobrze wyposażonych i sprawnie zorganizowanych, ale najstarsze z nich, Berliner Hütte, rozrosło się do rozmiarów prawdziwego górskiego kolosa. Przed wyruszeniem na szlak warto pamiętać o dwóch rzeczach. Po pierwsze, aby mieć pewność miejsca do spania, noclegi należy rezerwować co najmniej sześć miesięcy przed przyjazdem. Po drugie, choć wędruje się tu od dawna, ta trasa wcale nie jest spacerkiem. Kilka odcinków, zwłaszcza podczas przekraczania przełęczy Friesenbergscharte na wysokości 2910 m n.p.m., wymaga umiejętności wspinaczkowych i dobrego poczucia równowagi nad stromymi urwiskami. Oczywiście dodaje to trasie dramaturgii i emocji, ale warto zabrać podstawowy sprzęt via ferrata – uprząż oraz lonża zakończona karabinkami – aby móc wpinać się w stalowe liny zabezpieczające niektóre z najtrudniejszych fragmentów. Alta Via 1, Włochy Pod względem czysto wizualnego zachwytu trudno przebić włoskie Dolomity. Te strzeliste skalne cytadele stanowią tło dla legendarnego szlaku Alta Via 1, który ciągnie się przez około 120 kilometrów – od jeziora Lago di Braies (znanego również jako Pragser Wildsee) na północy, aż po niepozorny przystanek autobusowy na drodze do Belluno na południu. Szlak, choć wymagający, nie jest techniczny, a po drodze nie brakuje schronisk górskich. Sprawni i doświadczeni piechurzy mogliby pokonać go w 7 dni intensywnego marszu, ale oznaczałoby to rezygnację z wielu przyjemności, jakie oferuje ten niezwykły region. Choć leży on w całości we Włoszech, to przecina trzy odrębne obszary kulturowe i językowe. Wędrówkę zaczynasz w otoczeniu niemieckojęzycznych mieszkańców Tyrolu Południowego, kończysz wśród Włochów w Veneto, a pośrodku mijasz ojczyznę Ladynów, z których około 30 000 wciąż posługuje się całkowicie odrębnym językiem. Dziś Dolomity mają też wyraźnie gastronomiczny charakter. Jeśli brzmi to jak świetny pretekst do zboczenia ze szlaku – na przykład do urokliwego San Cassiano lub Cortiny d’Ampezzo, zwanej „Królową Dolomitów” – z powodzeniem możesz wydłużyć całą wyprawę nawet do dwóch tygodni. Źródło: National Geographic
Kamień nazębny zdradził dietę przodków. Czy owady były hitem na ich stołach?
Czy nasi przodkowie chętnie sięgali po insekty, jako źródło pożywienia? Naukowcy poznali odpowiedź dzięki analizie genetycznej kamienia nazębnego z kilkuset szczątków ludzi z różnych epok. Nie obyło się bez zaskoczeń. Ten temat rozpalił w ostatnim czasie debatę na temat tego, co jemy i będziemy spożywać w przyszłości.
Czy w obliczu zmian klimatycznych owady na stałe trafią na nasze talerze w miejsce mięsa pozyskiwanego ze zwierząt hodowlanych? W obliczu rosnącej populacji ludzkiej, która wkrótce może przekroczyć granice wydolności naszej planety, poszukiwanie alternatywnych źródeł białka stało się priorytetem. Obecnie około 35% powierzchni lądów zajmują uprawy rolnicze, co zagraża bioróżnorodności. Tradycyjna hodowla zwierząt pochłania ogromne zasoby wody i przyczynia się do emisji gazów cieplarnianych. Dlatego Organizacja Narodów Zjednoczonych promuje jadalne owady jako zrównoważoną alternatywę. Ich spożywanie w tropikach jest powszechne, ale społeczeństwa zachodnie podchodzą do niego z dużą rezerwą. To skłoniło naukowców do zbadania, czy nasi przodkowie faktycznie unikali owadów. Archiwum ukryte w uśmiechu Aby sprawdzić, co lądowało na stołach dawnych Europejczyków, zespół badawczy pod kierunkiem Manuela Piñero i Pabla Librado zastosował nowoczesne techniki metagenomiczne. Naukowcy przeanalizowali kamień nazębny – swoiste „biomolekularne archiwum” – pochodzący od 745 ludzi współczesnych (głównie dawnych mieszkańców Eurazji) oraz 18 neandertalczyków. Porównano je z próbkami pobranymi od 96 małp człekokształtnych, o których wiadomo, że regularnie spożywają owady. Badania te miały na celu wykrycie DNA insektów, które mogło zachować się w osadzie na zębach przez tysiąclecia. Wnioski opublikowano na łamach czasopisma naukowego „Science Advances”. Neandertalczyk kontra Homo sapiens Wyniki analizy pokazały wyraźne różnice między gatunkami. Ślady DNA owadów w kamieniu nazębnym dawnych Europejczyków były niezwykle rzadkie – ich poziom był znacznie niższy niż u goryli czy szympansów. Co ciekawe, neandertalczycy wykazywali znacznie wyższą obfitość DNA owadów, szczególnie muchówek. Sugeruje to, że mogli oni spożywać tusze zwierzęce zasiedlone przez larwy much. U ludzi współczesnych zamieszkujących Europę ślady te były jednak marginalne, co wskazuje na znikome znaczenie owadów w ich jadłospisie. Przypadek, a nie kulinarny wybór Większość wykrytych śladów DNA owadów u dawnych Europejczyków okazała się po prostu przypadkowa. Naukowcy zidentyfikowali gatunki związane z wilgotnym środowiskiem. Sugerują, że ludzie mogli połknąć insekty przypadkowo wraz z wodą pitną. Inne ślady ich obecności w ludzkim DNA pochodziły od szkodników buszujących w magazynach. Wśród nich są wołki ryżowe, co sugeruje spożycie zanieczyszczonego zboża. Genetyczna bariera przeciwko owadom Kluczowym elementem badania była analiza genetyczna zdolności do trawienia chityny – głównego składnika pancerzy owadów. Naukowcy skupili się na genach kodujących enzymy trawienne: chitynazę kwaśną (CHIA) i chitobiazę (CTBS). Co udało się ustalić? Warianty genów sprzyjające lepszemu trawieniu są powszechne w tropikach, gdzie owadów jest pod dostatkiem. Dane z genomów sprzed 9000 lat potwierdzają, że ta genetyczna predyspozycja do słabego trawienia chityny istniała u Europejczyków jeszcze przed upowszechnieniem się rolnictwa w czasach neolitu. Dziedzictwo kulturowej niechęci Badanie sugeruje, że nasza dzisiejsza niechęć do jedzenia owadów nie wynika tylko z uwarunkowań kulturowych czy religijnych, ale ma podłoże biologiczne. Niska zdolność do trawienia chityny u dawnych Europejczyków mogła zniechęcać ich do włączania insektów do diety. I dotyczy to również czasów niedoboru żywności. Warto wskazać, że nowoczesne metody przetwarzania owadów, takie jak produkcja mączek, pozwalają na usunięcie chityny. Jednak historia ewolucyjna naszych przodków pokazuje, że Europa nigdy nie była kontynentem amatorów owadzich przysmaków. Czy wkrótce się to zmieni? Źródło: Science Advances Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.
Człowiek Lodu znów zaskakuje naukowców. Na jego skórze dzieje się coś niezwykłego
Ötzi nie wszystek umarł – słowa Horacego idealnie opisują obecny stan mumii z Alp Ötztalskich. Najnowsze analizy laboratoryjne dowodzą obecności żywych gatunków grzybów, które rosną na ciele Człowieka Lodu, mimo głębokiego zamrożenia. Konserwatorzy muszą natychmiast zmienić strategię ochrony pradziejowego ciała.
Jest to jedno z najsłynniejszych znalezisk archeologicznych dokonanych w Europie. Mowa o Ötzim, znanym jako Człowiek Lodu. To naturalnie zmumifikowane ciało mężczyzny sprzed 5300 lat, odnalezione w 1991 roku w Alpach Ötztalskich. Od momentu odkrycia naukowcy starają się zachować go w nienaruszonym stanie. Dlatego zmumifokowane ciało umieszczono w stałej temperaturze −6°C i wilgotności 99%. Przez dekady zakładano, że tak głębokie zamrożenie w połączeniu z zabiegami odkażającymi całkowicie hamuje rozwój biologiczny mikroflory na zwłokach. Jednak najnowsze badania przeprowadzone przez ekspertów z Instytutu Studiów nad Mumiami (Eurac Research) w Bolzano i opublikowane w czasopiśmie „Microbiome”, rzucają nowe światło na to, co dzieje się na powierzchni i wewnątrz ciała Ötziego. Co żyje w zwłokach? Zespół pod kierunkiem Mohameda Sarhana przeprowadził kompleksową analizę mikroorganizmów, wykorzystując nowoczesne techniki metagenomiki oraz hodowle laboratoryjne. Kluczowym wyzwaniem było odróżnienie bakterii, które żyły z Ötzim tysiące lat temu, od tych, które pojawiły się na nim niedawno. Naukowcy wykorzystali profilowanie uszkodzeń DNA. Kopalne mikroby, z racji upływu czasu, posiadają wyraźne sygnatury uszkodzeń genetycznych sięgające nawet 20%. Dzięki temu potwierdzono, że wewnątrz mumii wciąż znajdują się autentyczne bakterie beztlenowe z epoki miedzi, takie jak Clostridium czy Romboutsia hominis. Rezultaty. Drożdże, które pokochały mróz To, co przykuło uwagę naukowców, to odkrycie aktywności mikroorganizmów na powierzchni skóry mumii. Zidentyfikowano cztery gatunki drożdży przystosowanych do zimna m.in. z rodzaju Glaciozyma i Mrakia. Porównując próbki pobrane w 2010 i 2019 roku, zauważono, że liczebność Glaciozyma drastycznie wzrosła i dominuje nad innymi gatunkami. Co więcej, DNA tych grzybów w nowszych próbkach wykazywało znacznie mniej uszkodzeń niż w starszych, co sugeruje, że nie są one martwymi reliktami, lecz aktywnie namnażają się w temperaturze −6°C. Jest to zatem dowód na to, że Człowiek Lodu – słowami Horacego – nie wszystek umarł. A my powinniśmy pamiętać o częstszym myciu lodówki, gdzie temperatura jest przecież wyższa o kilkanaście stopni. Dziedzictwo dezynfekcji i muzealne zraszacze Współczesny mikrobiom Ötziego został ukształtowany nie tylko przez naturę, ale i przez człowieka. Analiza wykazała, że zewnętrzna powierzchnia mumii jest zdominowana przez bakterie z rodzaju Methylobacterium, które pochodzą z wody używanej w systemach nawilżania komory, w której jest przechowywany. Dodatkowo, w przeszłości mumię przemywano roztworami zawierającymi fenol, aby zapobiec wzrostowi grzybów. Paradoksalnie, stworzyło to presję selekcyjną – obecne na skórze mikroby, takie jak Pseudomonas czy niektóre drożdże, posiadają geny pozwalające im rozkładać fenol i traktować go jako źródło pokarmu. Zamiast sterylizacji, uzyskano środowisko sprzyjające wyspecjalizowanym mikroorganizmom. Ukryte zagrożenie dla tkanek Czy te mikroskopijne organizmy mogą zaszkodzić Człowiekowi Lodu? Analiza ich genomów wykazała obecność genów kodujących enzymy zdolne do rozkładania kolagenu, lipidów i białek. Chociaż do tej pory nie zaobserwowano widocznych uszkodzeń tkanek mumii, potencjał do biodegradacji istnieje. Dlatego eksperci muszą teraz jeszcze bardziej uważnie monitorować stan zachowania pradziejowej mumii. Nowa era ochrony dziedzictwa Wyniki badań wskazują na konieczność zmiany podejścia do konserwacji tak cennych reliktów przeszłości. Autorzy artykułu sugerują przejście od statycznej konserwacji do proaktywnego nadzoru genomicznego. Co to oznacza? Zamiast polegać tylko na utrzymywaniu temperatury, muzea powinny regularnie monitorować skład genetyczny mikrobiomu, by wykryć moment przejścia mikrobów ze stanu uśpienia do aktywnego niszczenia tkanki. Widać, że nadchodzi nowa epoka w konserwacji muzealnej. Źródło: Microbiome Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.
InPost uruchamia usługę, która ułatwi podróże po Europie. „Walizka do paczkomatu” wyprzedała się w dobę
Wysyłka bagażu za granicę i z powrotem właśnie stała się możliwa w polskiej aplikacji InPost Mobile. Firma oferuje także specjalne walizki idealnie mieszczące się w paczkomatowych skrytkach. Przesyłki do Polski można nadać m.in. z Włoch, Francji, Belgii, Holandii, Luksemburga, Hiszpanii i Portugalii. To doskonała alternatywa dla nadawania bagażu poprzez linie lotnicze, które naliczają wysokie opłaty.
W InPost pojawiła się nowa opcja dla osób wracających z europejskich wyjazdów: nadanie paczek i bagażu z zagranicy do Polski, bezpośrednio do paczkomatu. Do tej pory możliwe były wysyłki paczek z Polski do Europy, w drugą stronę było to znacznie trudniejsze (np. wymagało skorzystania z obcojęzycznego serwisu). Teraz działa to bez problemu w polskiej wersji. Do siatki dodano także Włochy. Usługa działa zarówno w aplikacji InPost Mobile, jak i przez serwis SzybkieNadania.pl. Firma przygotowała walizkę przygotowaną pod skrytkę C, wycenioną na 320 zł, która według doniesień wyprzedała się w ciągu doby. Jedziesz na wakacje? Pakuj bagaż do skrytki Nowa usługa rozwiązuje jeden z najczęstszych problemów podróżowania: co zrobić z rzeczami, które nie mieszczą się w narzuconych przez linie lotnicze limitach bagażu? InPost oferuje proste rozwiązanie: nadanie walizki do paczkomatu. Usługa, działająca w obie strony, obejmuje siedem państw: Włochy, Francję, Belgię, Holandię, Luksemburg, Hiszpanię i Portugalię, z zapowiedzią, że wkrótce dołączy Wielka Brytania. Zasady wysyłki różnią się między krajami Ścieżka nadania wygląda następująco: w aplikacji InPost Mobile trzeba wejść w „Nadaj lub zwróć”, wybrać „Nadaj” i przejść do zakładki „Międzynarodowa”. Tam wskazuje się kraj nadania, Polskę jako kraj odbioru, rozmiar przesyłki, dane nadawcy i odbiorcy oraz docelowy paczkomat, a na końcu opłaca nadanie. Alternatywą jest serwis SzybkieNadania.pl: w zakładce „Przesyłka międzynarodowa” wybiera się analogiczne dane, akceptuje regulamin i dokonuje płatności. Trzeba pamiętać o istotnym szczególe: logowanie do polskiej aplikacji InPost Mobile wymaga polskiego numeru telefonu. Jeśli ktoś go nie ma, trzeba skorzystać z SzybkieNadania.pl. Różnice pojawiają się także przy etykiecie. Sposób nadania zależy od kraju, z którego wysyłamy paczkę: Francja i Półwysep Iberyjski (Hiszpania, Portugalia) – z wydrukowaną etykietą lub za pomocą kodu QR. Belgia, Holandia i Luksemburg – z wydrukowaną etykietą. Pro tip: niektóre PaczkoPunkty (Points Relais / Afhaalpunten) są wyposażone w drukarkę. Pokaż kod QR, aby wydrukować etykietę na miejscu. Włochy – z wydrukowaną etykietą. Czas, gabaryty i cena InPost podaje szacowany czas doręczenia do Polski, liczony od następnego dnia roboczego po nadaniu. Najkrócej mają iść przesyłki z Francji, Belgii, Holandii i Luksemburga: 3 dni robocze. Z Hiszpanii i Portugalii: 4 dni robocze. Z Włoch: 5 dni roboczych. Dostępne są cztery rozmiary bagażu: Mini (4 × 23 × 40 cm, do 3 kg, tylko w aplikacji), Mała (8 × 38 × 64 cm, do 25 kg), Średnia (19 × 38 × 64 cm, do 25 kg) oraz Duża (41 × 38 × 64 cm, do 25 kg). To właśnie gabaryt „Duża” odpowiada skrytce C i stał się punktem odniesienia dla promowanej walizki. Czy to się opłaca? Odpowiedź brzmi: to zależy od linii lotniczych i kraju, do którego lecimy i z którego wracamy. Ceny nadania bagażu w liniach lotniczych mogą być wyższe niż usługi InPost, ale nie muszą. Część cen (np. w Ryanair) zmienia się sezonowo. Według wyliczeń portalu Money.pl dostarczenie naszej walizki do Włoch kosztuje 49,99 zł i jest najtańsze. Z Belgii, Francji, Hiszpanii i Holandii to koszt 104,99 zł, a z Luksemburga – 107,99. Najdroższa jak na razie jest Portugalia, gdyż należy zapłacić 125,99 zł. Specjalna walizka do Paczkomatu Firma promuje InPost Parcel Suitcase, czyli walizkę z polikarbonu, z odpinanymi kółkami i czterocyfrowym zamkiem szyfrowym, zaprojektowaną specjalnie pod wymiar skrytki C (41 × 38 × 64 cm). Jej cena to 320 zł, a pierwsza partia produktu wyprzedała się w ciągu doby. Co stanie się, jeśli wyślesz bagaż, a na przykład twój lot zostanie odwołany? To proste: jeśli przesyłka nie zostanie odebrana, ma wrócić do miejsca nadania. Źródła: InPost, Onet, Money.pl
Wygląda jak plan „Diuny” i jest prawie zupełnie pusta. Największa plaża Europy wcale nie leży na południu
Ma 15 km długości, nawet 2 km szerokości i przypomina scenerię filmu „Diuna”. Kniepsand na wyspie Amrum w Niemczech to gigantyczna plaża, która wciąż opiera się masowej turystyce.
Ta olbrzymia ławica piasku, przylegająca do niemieckiej wyspy Amrum na Morzu Północnym, to krajobraz tak potężny i surowy, że mógłby posłużyć za scenografię do „Diuny”. Pas jasnego piasku o powierzchni odpowiadającej 1400 boiskom piłkarskim przyciąga miłośników natury szukających bezkresnych przestrzeni, ale pełni też kluczową rolę w ochronie wybrzeża. W obliczu rosnącego zainteresowania turystyką w Niemczech, to niezwykłe miejsce – wyróżnione przez CNN Travel – staje się ciekawą alternatywą dla dalekich podróży. Plaża czy nie plaża? Wyspa Amrum należy do archipelagu Wysp Północnofryzyjskich przy niemieckim wybrzeżu Morza Północnego. Leży na południe od wyspy Sylt i na zachód od wyspy Föhr. Z geologicznego punktu widzenia Kniepsand nie jest klasyczną plażą, lecz autonomiczną ławicą piaszczystą, która przez stulecia wędrowała pod wpływem prądów morskich i przypływów. Jeszcze w XVI wieku była ustawiona prostopadle do Amrum, a w latach 60. XX wieku od wyspy odgradzał ją wąski pas wody. Dziś oba te twory połączyły się w jedną całość. Proces ten trwa nadal: ławica nieustannie się przekształca, cofając się w części północnej i rozrastając na południu. Dla mieszkańców Amrum Kniepsand to przede wszystkim naturalny falochron. Podczas zimowych sztormów pochłania on niszczycielską energię fal Morza Północnego i nieustannie zasila w piasek przyległe wydmy, które chronią głąb lądu przed katastrofalnymi zalaniami. Piaszczysty raj na północy Europy Kniepsand oferuje turystom coś, co dziś jest coraz rzadszym luksusem: bezkresną przestrzeń. Od krawędzi wydm do brzegu morza trzeba przejść kilkaset metrów po drobnym, białym piasku. Aby dotrzeć do tego surowego raju, trzeba pokonać malownicze drewniane kładki wiodące przez las i wrzosowiska, na czele ze słynnymi schodami „Stairway to Heaven”. Na miejscu na odwiedzających czekają trzy strzeżone kąpieliska, strefy dla miłośników windsurfingu i katamaranów, a także wydzielone plaże dla naturystów oraz właścicieli psów. Lokalna branża turystyczna unika jednak tanich haseł marketingowych. Zamiast licytować się na wymiary, stawia na ochronę środowiska. Ruch jest kierowany na wyznaczone ścieżki, aby masowa turystyka nie zniszczyła tego wrażliwego ekosystemu. Niemiecki gigant w europejskiej lidze Kniepsand, ze swoimi 15 kilometrami długości i nawet 2 kilometrami szerokości, regularnie pojawia się w zestawieniach największych plaż Europy, choć ostateczny werdykt zawsze zależy od przyjętych kryteriów. W kategorii całkowitej powierzchni musi uznać wyższość holenderskiej wyspy Schiermonnikoog, a pod względem samej długości ustępuje greckiej Monolithi czy blisko stukilometrowej Mierzei Kurońskiej na Bałtyku. Kniepsand pozostaje miejscem nieskażonym masową turystyką. Dane Federalnego Urzędu Statystycznego Niemiec pokazują, że w pierwszym kwartale tego roku liczba noclegów wzrosła o 2,5 procent. Jednak wzrost ten to sprawa niemal wyłącznie lokalnej turystyki. Niemcy, z powodu niepewnej sytuacji geopolitycznej, rezygnują z lotów międzykontynentalnych. A zatem jedna z największych plaż Europy i naturalny fenomen wciąż czeka na odkrycie. Źródło: Euronews Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Legendarny Orient Express wraca na tory. Przejazd będzie możliwy jedynie dla nielicznych
Po niemal 50 latach na europejskie tory wraca legendarny Orient Express. Nowa trasa poprowadzi z Rzymu do Stambułu, z przystankiem m.in. w Wenecji. Całość – jak przystało na tak elegancką podróż – dostępna będzie tylko dla tych o wyjątkowo „grubych portfelach”.
Mimo że od ostatniego kursu Orient Expressu minęło już niemal 50 lat, pociąg ten nadal pozostaje w społecznej świadomości Europejczyków. Luksusowe wagony, w których toczyła się tajemnicza intryga Agathy Christie, stale kojarzą się z elitarnością, elegancją i dostojnością pasażerów. Podróż nowym przewoźnikiem również ma przywodzić właśnie te skojarzenia. Spełnić swoje marzenie i przejechać się Orient Expressem La Dolce Vita będą mogli jedynie ci, którzy nie mają skrupułów przed wydaniem tysięcy euro na bilet. Powrót legendy Przejechanie całej Europy Orient Expressem pozostaje marzeniem wielu podróżników. Już od października 2026 roku to pragnienie może się ziścić. To wtedy w swoją pierwszą trasę ruszy nowy pociąg między Rzymem a Stambułem. W trakcie 5-dniowej wycieczki podróżni przejadą m.in. przez Wenecję, Budapeszt czy Braszów. W niektórych miejscach turyści będą mieli możliwość opuścić pociąg i pozwiedzać te wyjątkowe europejskie miasta. Pasażerowie będą mogli spędzić swoją podróż w dwóch różnych typach wagonowych kajut: kabinie deluxe (ok. 7 m²) lub apartamencie (ok. 11 m²). Wnętrze każdego z pomieszczeń inspirowane jest włoskimi latami 60. – ściany pokrywa krwista czerwień, na której mienią się złote elementy wystroju. Gdy podróżni poczują głód, mogą udać się do wagonu restauracyjnego, gdzie czekać na nich będą potrawy przygotowane przez zdobywcę trzech gwiazdek Michelin – Heinza Becka. Kosztowny luksus Podziwianie europejskich widoków z perspektywy Orient Expressu będzie sporo kosztować. By poczuć się jak bohaterowie powieści Christie, pasażerowie zapłacić będą musieli od 16 tysięcy euro (dokładnie 16 640 €). Taka kwota pozwoli na przeżycie 5-dniowej wycieczki kolejowej, która swój finał będzie mieć w orientalnym Stambule. Pozostaje pytanie: kto zdecyduje się na taki wydatek? Już teraz wiemy, że nie każdy dostąpi luksusów „pałacu na szynach”, a niektórzy z nas na bilet do nowego Orient Expressu będą musieli długo oszczędzać. Tak jak w przypadku XX-wiecznych podróży, wyprawa tym wyjątkowym pociągiem pozostaje doznaniem dla wybranych. Turystyka kolejowa w natarciu W ostatnich latach turystyka realizowana za pomocą kolei mocno zyskuje na znaczeniu. Nawoływania ekologów do ograniczenia masowych lotów przyczyniły się do renesansu podróży pociągami. Wagony sypialne przyciągają turystów na całym świecie swoją autentycznością oraz wygodą. W wielu przypadkach dostępność biletów na ten środek transportu jest niezwykle ograniczona, a na najbardziej obleganych trasach trzeba naprawdę wytężyć czujność, by wyłapać pociągową wejściówkę. Sukcesy takich składów jak szwajcarski Glacier Express, kolejowej trasy Londyn–Paryż, czy nawet nasz rodzimy „Nieśpieszny”, który od kilku tygodni przenosi pasażerów do czasów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, świadczą o sporym zainteresowaniu tą formą podróży. Źródła: TimeOut, EuroNews Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Najtańszy kierunek w Europie zachwyca nie tylko cenami. Jest jednym z najbezpieczniejszych miejsc
Rosnące ceny lotów i coraz wyższe koszty życia sprawiają, że wielu Europejczyków ostrożniej planuje wakacyjne wyjazdy. Szczególnie widoczne stało się to po napięciach na Bliskim Wschodzie, które wpłynęły na ceny paliw i podróży lotniczych. Mimo to w Europie wciąż można znaleźć kierunki, które pozostają stosunkowo tanie, a jednocześnie uchodzą za wyjątkowo bezpieczne i komfortowe dla turystów.
Autorzy nowego zestawienia przygotowanego przez Solo Female Travelers przeanalizowali dane dotyczące kosztów życia w 49 europejskich państwach. W badaniu pominięto Rosję, Białoruś i Ukrainę ze względu na trwający konflikt oraz ograniczoną wiarygodność części danych, a także terytoria zależne Korony Brytyjskiej i inne niesuwerenne regiony. Pod uwagę wzięto codzienne wydatki, z którymi mierzy się przeciętny turysta – od noclegu i komunikacji miejskiej po ceny kawy, posiłków czy rozrywki. Na tej podstawie powstał ranking najtańszych kierunków podróżniczych w Europie. Gdzie zatem warto się wybrać? Macedonia Północna najtańszym kierunkiem w Europie. Przyciąga też bezpieczeństwem Z analizy Solo Female Travelers wynika, że najtańszym kierunkiem podróżniczym w Europie okazała się Macedonia Północna. Według autorów zestawienia samotna osoba może spędzić tam weekend, wydając średnio około 52 euro, czyli niespełna 225 złotych na podstawowe wydatki związane z pobytem. Pod uwagę brano ceny noclegów, transportu, jedzenia oraz codziennych drobnych zakupów. Stolica kraju (Skopje) uchodzi dziś za jedną z najtańszych europejskich metropolii dla turystów. Obiad w niedrogiej restauracji kosztuje tam około 6-7 euro (około 25-30 zł), cappuccino niespełna 2 euro, a przejazdy komunikacją miejską pozostają wyraźnie tańsze niż w większości zachodnich stolic Europy. Coraz większą popularnością cieszą się także bezpośrednie połączenia lotnicze z Polski, dzięki którym Macedonia Północna staje się atrakcyjną opcją na krótki city break lub budżetowy urlop na Bałkanach. Jednak kraj przyciąga nie tylko cenami, ale również opinią jednego z najbezpieczniejszych państw regionu. W rankingach opartych na Global Peace Index Macedonia Północna regularnie wypada lepiej niż wiele popularnych kierunków turystycznych Europy Zachodniej. Turystów przyciągają tam również góry, jezioro Ochrydzkie wpisane na listę UNESCO oraz mieszanka wpływów bałkańskich, tureckich i śródziemnomorskich widoczna w architekturze i lokalnej kuchni. Bośnia, Mołdawia i Serbia również należą do najtańszych kierunków Europy Tuż za Macedonią Północną w rankingu najtańszych europejskich kierunków znalazła się Bośnia i Hercegowina. Według zestawienia przeciętny samotny turysta może spędzić tam weekend za około 55 euro, czyli około 235 złotych przy podstawowych wydatkach. Kraj od kilku lat coraz mocniej przyciąga osoby szukające mniej oczywistych miejsc na Bałkanach – szczególnie Sarajewo i Mostar, które zachwycają mieszanką kultur, osmańską architekturą i stosunkowo niskimi cenami noclegów oraz restauracji. Niewiele droższa okazała się Mołdawia, gdzie koszt weekendowego pobytu oszacowano na około 56 euro. To jeden z najmniej odkrytych kierunków w Europie, który przyciąga przede wszystkim miłośników spokojniejszych podróży, lokalnych winnic i mniej komercyjnej atmosfery niż w popularnych turystycznych stolicach. Coraz większym zainteresowaniem cieszy się zwłaszcza Kiszyniów, gdzie ceny hoteli i gastronomii pozostają jednymi z najniższych na kontynencie. Pierwszą czwórkę zamknęła Serbia z wynikiem około 62 euro, czyli mniej więcej 265 złotych. Belgrad od lat uchodzi za jedno z najbardziej dynamicznych miast Europy Południowo-Wschodniej, słynące z życia nocnego, restauracji nad Dunajem i stosunkowo taniej komunikacji oraz zakwaterowania. Eksperci zwracają uwagę, że kraje Bałkanów i Europy Wschodniej coraz częściej konkurują z popularnymi kierunkami zachodniej Europy nie tylko cenami, ale również autentycznością i mniejszym tłokiem poza szczytem sezonu. Liechtenstein okazał się najdroższym kierunkiem w Europie Na drugim końcu zestawienia znalazł się Liechtenstein. To niewielkie alpejskie państwo pomiędzy Szwajcarią a Austrią okazało się najdroższym miejscem na weekendowy wyjazd w Europie, gdyż – według autorów badania – koszt krótkiego pobytu dla jednej osoby wynosi tam średnio około 223 euro, czyli blisko 950 złotych. To ponad cztery razy więcej niż w Macedonii Północnej. Co ciekawe, o wysokiej pozycji Liechtensteinu nie decydują wyłącznie noclegi, lecz przede wszystkim codzienne wydatki – szczególnie ceny jedzenia i napojów. Przeciętny posiłek w restauracji kosztuje tam ponad 27 euro, czyli około 115 złotych, co znacząco przewyższa europejską średnią. Niewiele tańsza okazała się sąsiednia Szwajcaria (221,70 euro). Warto pamiętać, że różnice cenowe między europejskimi państwami pozostają ogromne, a wybór kierunku może mieć kluczowe znaczenie dla budżetu podróży – szczególnie w przypadku osób podróżujących solo. Źródła: Solo Female Travelers, Daily Express Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Relacja ludzi z końmi jest dłuższa, niż sądzono. Te zwierzęta dojono już 5500 lat temu
Nowe badania, łączące archeologię, genetykę i ślady na kościach dawnych ludzi, pokazują, że konie były dosiadane, dojone i hodowane znacznie wcześniej, niż wskazuje sama analiza DNA. Wczesne próby oswajania podejmowano niezależnie w różnych regionach już około 3500–3000 lat p.n.e.
Przez lata naukowcy uznawali, że pełne udomowienie konia nastąpiło około 2200–2100 lat p.n.e., co wiązano z pojawieniem się konkretnych mutacji genetycznych, poprawiających wytrzymałość i łagodzących temperament tych zwierząt. Nowe badania interdyscyplinarne, łączące genetykę, archeologię i antropologię fizyczną, sugerują jednak, że historia ta jest znacznie starsza i bardziej złożona. Swoje trzy grosze w tej kwestii dorzucili właśnie badacze związani z Uniwersytetem w Helsinkach. Wnioski opublikowali na łamach „Science Advances”. Wczesne udomowienie konia W interdyscyplinarnym badaniu naukowcy wykazali, że jazda konna, dojenie klaczy i zorganizowana hodowla rozpoczęły się już w IV tysiącleciu p.n.e., czyli setki lat wcześniej, niż dotąd sądzono. Analizy DNA ujawniły istnienie trzech odrębnych populacji koni (nazwanych DOM1, DOM2 i DOM3), które występowały od zachodniej Syberii po Europę Środkową. Wczesne próby oswajania podejmowano niezależnie w różnych regionach już około 3500–3000 lat p.n.e. Kluczowe stało się ustalenie roli linii DOM2, która wywodzi się ze stepów pontyjsko-kaspijskich. To ona stała się przodkiem wszystkich współczesnych koni. Już około 3500–3400 r. p.n.e. w populacji DOM2 zaczęła działać selekcja naturalna i sztuczna, wpływająca na cechy związane z lękiem i wytrzymałością grzbietu, co bezpośrednio wiąże się z jazdą konną. To sugeruje, że proces zmian w relacji człowiek-koń zaczął się w czwartym, a być może nawet piątym tysiącleciu p.n.e. Geny nie mówią wszystkiego Badacze kwestionują pogląd, że udomowienie definiują wyłącznie zmiany genetyczne widoczne po 2200 r. p.n.e. Inne dowody wskazują, że konie z różnych były dojone, dosiadane i hodowane znacznie wcześniej. Oto cztery kluczowe dowody niegenetyczne, które potwierdzają, że ludzie udomowili i wykorzystywali konie (w tym do jazdy) znacznie wcześniej, niż sugerowałyby to same zmiany w DNA: „Syndrom jeźdźca”. W ten sposób określa się to zestaw śladów w ludzkich szczątkach, obejmujący m.in. zmiany w obrębie miednicy, kości udowych oraz kręgosłupa (wynikające z powtarzalnych uderzeń pionowych). Badania wykazały te cechy u około 20% analizowanych zmarłych z kultury grobów jamowych (ok. 3000 r. p.n.e.), a nawet w przypadju starszych szczątków z okresu pre-jamnowego (ok. 4400–4200 r. p.n.e.); Analiza proteomiczna (białka mleka kobylego). W kamieniu nazębnym osób z kultury grobów jamowych zidentyfikowano specyficzne peptydy pochodzące z końskiego mleka. Dowodzi to, że konie były dojone w III tysiącleciu p.n.e.; z kolei w populacji DOM1 w Kazachstanie znaleziono dowody sugerujące, że konie były dojone już w połowie IV tysiąclecia p.n.e. Ślady zużycia zębów koni (wędzidła). Na drugich przedtrzonowcach koni z kultury Botai (ok. 3500–3100 r. p.n.e.) odkryto charakterystyczne ślady starcia. Są one identyczne ze śladami powstającymi podczas używania wędzideł wykonanych z materiałów organicznych, takich jak sznury konopne czy rzemienie, co bezpośrednio wskazuje na ujeżdżanie tych zwierząt; Zmiany rozmiarów koni. Od około 3500 r. p.n.e. w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej obserwuje się nagły wzrost rozmiarów koni oraz ich większą zmienność morfologiczną, co jest uznawane za sygnał celowej selekcji i ingerencji człowieka. Rewolucja w mobilności Zastosowanie koni jako zwierząt transportowych i wierzchowych zrewolucjonizowało pradziejowe społeczeństwa. Dzięki nim dystanse, których pokonanie wozem zaprzężonym w woły zajmowało dni, jeździec mógł przebyć w kilka godzin. Ta nowa faza mobilnoścfi jest obecnie łączona z gwałtownym rozprzestrzenianiem się ludów stepowych i ich genetycznego dziedzictwa w Europie i Azji. Koń nie tylko przenosił ludzi. Badacze wiążą ten moment z ekspansją języków protoindoeuropejskich, które dały początek większości dzisiejszych języków Europy i Azji. Dziedzictwo ukryte w historii Obecnie prawdziwie dzikie konie już nie istnieją – nawet koń Przewalskiego okazał się potomkiem wczesnych populacji udomowionych. Wynik badania pokazuje, że unikalne partnerstwo z końmi wyłaniało się stopniowo, a jego skutki dla historii świata są trudne do przecenienia. – Dziś konie są dla wielu ludzi źródłem fascynacji, a także towarzyszami i przyjaciółmi. Dlatego tak ważne jest, abyśmy poznali najwcześniejsze etapy relacji człowiek-koń i dowiedzieli się, jak narodziła się ta wyjątkowa więź – podsumowuje współautor nowej analizy, prof. Volker Heyd z Uniwersytetu w Helsinkach. Źródło: Science Advances Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.
Bułgaria, jakiej nie znacie. Zaskakujące fakty o ulubionym kraju bałkańskim Polaków
Bułgaria kojarzy się nam głównie ze Złotymi Piaskami, sałatką szopską oraz odwróconymi gestami potakiwania. Gdy jednak przyjrzymy się tej bałkańskiej krainie nieco bliżej, okazuje się, że skrywa ona arcyciekawe i mało znane fakty.
W tym artykule: Historyczne ciekawostki o Bułgarii Kulinarne ciekawostki o Bułgarii Bułgarskie góry i trasy narciarskie Przyroda Bułgarii Jeden z najdłużej niepobitych rekordów świata w lekkiej atletyce należy do Bułgarki – Stefki Kostadinovej. Pobiła go w skoku wzwyż, na Mistrzostwach Świata w lekkiej atletyce w Rzymie, w 1987 r. Tego imponującego wyniku – 2,09 m – do dziś nikt nie pobił. Granicę dwóch metrów Kostadinova w swojej sportowej karierze przekraczała aż 197 razy. Pobiła tez w sumie siedem rekordów świata. Pochodzi w Płowdiwu i jest honorową obywatelką tego miasta. Fakt, że Bułgaria jest największym na świecie producentem olejku różanego jest powszechnie znany. Ale mało kto wie, że to samo dotyczy lawendy. W ostatnich latach Bułgaria wyprzedziła dotychczasowego lidera w produkcji lawendy, czyli Francję. Lawenda świetnie się w Bułgarii udaje, dzięki ciepłemu bałkańskiemu klimatowi. Koszty pracy są tam znacznie niższe niż we Francji. Dlatego bułgarski olejek kosztuje połowę tego, co francuski. Historia uprawy lawendy w Bułgarii ma co najmniej sto lat. Także „lawendowa” rywalizacja Bułgarii i Francji nie jest niczym nowym – trwa od lat 80. poprzedniego wieku. Historyczne ciekawostki o Bułgarii Bułgaria to jedno z najstarszych państw Europy. Powstała w 681 roku. Chrześcijaństwo przyjęła w roku 864. Jest także jedynym państwem w Europie, które nigdy nie zmieniło nazwy. Pierwszy bułgarski parlament został zwołany 11 maja 1879 roku. To czyni go najstarszą instytucją parlamentarną w Europie. Jedź do Bułgarii! Tu jest wszystko - i do tego najtaniej w Europie Góry, morze, świetna kuchnia. W Bułgarii nie trudno o idealny urlop. W Bułgarii znajduje się jeden z najciekawszych i najczęściej fotografowanych budynków z czasów komunizmu w całej Europie. Dom-Pomnik Komunistycznej Partii Bułgarii wybudowano w 1981 r. na szczycie góry Buzłudża, w łańcuchu Starej Płaniny. Przypominający wielkie UFO obiekt jest olbrzymi. Ma 42 metry średnicy, a góruje nad nim 70-metrowa wieża zwieńczona czerwoną gwiazdą. Wykonany z betonu budynek to przykład architektury nurtu brutalizmu. Wewnątrz znajduje się wielka sala, którą zdobiło niemal tysiąc metrów kwadratowych mozaik. Dziś budynek jest już tylko malowniczą ruiną, ale podejmowane są próby jego zachowania i konserwacji. Kulinarne ciekawostki o Bułgarii Lactobacillus bulgaricus to podgatunek probiotycznej bakterii zwanej pałeczką kwasu mlekowego. To jeden z głównych mikroorganizmów obecnych w jogurcie. Został odkryty w 1905 r. przez bułgarskiego mikrobiologa Stamena Grigorova. Dziś, wraz ze Streptococcus thermophilus bakteria ta jest używana na całym świecie do produkcji jogurtu, a także jako składnik preparatów probiotycznych. Jest obecna także w wielu serach. Odpowiada za tzw. fermentację mlekową, czyli rozłożenie laktozy do kwasu mlekowego. Dzięki niemu jogurt ma kwaśny smak. W Bułgarii produkowano wino już 6 tys. lat temu. Uprawa winorośli kwitła też za czasów starożytnego państwa Traków, ok. 2,5 tys. lat temu. W czasach Związku Radzieckiego Bułgaria stała się czwartym producentem wina na świecie. Oczywiście cała ta produkcja była konsumowana właśnie w komunistycznej części Europy. Po 1989 roku Bułgaria zaczęła produkować wina wysokiej jakości i eksportować je na Zachód Europy. Dziś ma ok. 60 tys. hektarów winnic, w których uprawia się zarówno szczepy międzynarodowe, jak cabernet sauvignon i merlot, jak i mnóstwo lokalnych, np. mavrud czy dimyat. A jej znaczenie na winiarskiej mapie świata wciąż rośnie. Gojnik i czosnek bułgarski to dwie rośliny powszechnie konsumowane w Bułgarii. Obecnie robią międzynarodową karierę w świecie zdrowego żywienia i kulinariów. Gojnik, znany również jako herbata mursalska, szałwia libańska czy herbatka wysokogórska, to ziele uważane w Bułgarii niemal za panaceum. Napar z gojnika ma leczyć rany, wspomagać trawienie i odporność, likwidować zgagę i pobudzać. Potwierdzono jego działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Czosnek bułgarski, inaczej samardala, to składnik mieszanki przypraw o tej samej nazwie, a przy okazji niezwykle ozdobna roślina. Używa się jej do przyprawiania mięsa, jajek, ziemniaków i sałatek. Bułgarskie góry i trasy narciarskie Choć kojarzymy ją, jeszcze z czasów PRL, z nadmorskimi kurortami, znacznie więcej jest w Bułgarii kurortów górskich. A konkretnie – wypoczniemy tam w 26 miejscowościach nad morzem i aż w 56 w górach. Co nie dziwi, bo aż 60% powierzchni tego kraju pokrywają właśnie góry. Bułgaria to raj dla miłośników górskich wędrówek. Jej góry są nie tylko rozległe, ale i bardzo różnorodne. Od osiągającego niemal 3 tys. m n.p.m. masywu Riły, przez malownicze Rodopy, usiany jeziorami masyw Pirin, po pełną oryginalnych skalnych formacji Starą Płaninę. Plaże w Bułgarii. Gdzie znaleźć te najpiękniejsze? [PRZEWODNIK] Wymieniając miejsca, które Polacy w sezonie wakacyjnym odwiedzają najchętniej, na jednym z czołowych miejsc z pewnością znajdzie się Bułgaria. Plaże, zabytki, dzikie pasma górskie, malow... A jak góry – to i narty. Bułgaria ma ogromny narciarski potencjał i jest coraz lepiej znana pod tym względem w Europie. Największym ośrodkiem narciarskim kraju jest Bansko w górach Piryn, gdzie regularnie odbywają się zawody Pucharu Świata. Można tu jeździć po 75 kilometrach tras. Niewiele mniejszy jest Borovets (58 km tras), a jego dużą zaletą jest niewielka odległość od Sofii. W całej Bułgarii jest 21 ośrodków narciarskich i w sumie 228 km tras. Przyroda Bułgarii Bułgaria to jedno z najbardziej bioróżnorodnych miejsc w Europie. Występuje tu 3900 gatunków roślin, 210 gatunków ryb, 18 gatunków płazów, 37 gatunków gadów, 428 gatunków ptaków i 95 gatunków ssaków. W sumie w Bułgarii występuje około 1300 gatunków endemicznych (5% całkowitej flory, 8,8% wszystkich gatunków innych niż owady i 4,3% gatunków owadów). Przyczyną tego bogactwa jest zróżnicowanie środowisk, ekosystemów i mikroklimatów. W Bułgarii można podobno wyróżnić ponad 900 typów siedlisk. Choć w kraju są tylko cztery parki narodowe, liczba wszystkich obszarów chronionych i rezerwatów jest znacznie większa i wynosi aż 1392, w tym 340 unijnych obszarów „Natura 2000”.
Najpiękniejsze szlaki Europy. 10 tras, które trzeba przejść choć raz w życiu
Turystyka piesza przeżywa dziś prawdziwy renesans. Coraz więcej podróżnych rezygnuje z intensywnego zwiedzania w pośpiechu na rzecz aktywnego wypoczynku bliżej natury. Popularność zdobywają zarówno wielodniowe trekkingi przez góry, jak i krótsze trasy prowadzące przez wybrzeża, jeziora czy parki narodowe. Europa oferuje pod tym względem ogromny wybór – od alpejskich szczytów po śródziemnomorskie klify. Które szlaki uchodzą dziś za najpiękniejsze i szczególnie warto wpisać je na listę podróżniczych planów?
Spis treści: Camino de Santiago zachwyca pielgrzymów. To najsłynniejszy szlak Europy Ruta de Cares w Hiszpanii. Jeden z najbardziej spektakularnych szlaków Europy GR-131 na La Gomerze. Trekking przez najbardziej dziką z Wysp Kanaryjskich West Highland Way to legenda szkockiego trekkingu Kungsleden w Szwecji prowadzi przez arktyczne krajobrazy Laponii Snowdon w Walii oferuje jedne z najpiękniejszych widoków w Wielkiej Brytanii Wales Coast Path pozwala przejść całe wybrzeże Walii Rätikon High Trail zachwyca alpejskimi panoramami Coast to Coast w Anglii przecina trzy słynne parki narodowe Tour du Mont Blanc to najsłynniejsza pętla trekkingowa Alp Piesze wędrówki od lat uznawane są za jedną z najbardziej korzystnych form aktywnego wypoczynku. Regularny kontakt z naturą pomaga redukować stres, poprawia koncentrację i wspiera zdrowie psychiczne, a jednocześnie wzmacnia kondycję, poprawia wydolność organizmu i pozwala oderwać się od codziennego pośpiechu. Dla wielu osób trekking staje się dziś nie tylko sposobem na aktywne spędzanie urlopu, ale również formą świadomego podróżowania, która pozwala lepiej poznać krajobrazy, kulturę i lokalną przyrodę odwiedzanych miejsc. W Europie nie brakuje tras, które zachwycają widokami i różnorodnością. Jakie zatem warto odwiedzić? Camino de Santiago zachwyca pielgrzymów. To najsłynniejszy szlak Europy Droga Francuska Camino de Santiago od lat uznawana jest za jeden z najbardziej kultowych szlaków pieszych na świecie. Trasa rozpoczyna się w niewielkim francuskim miasteczku Saint-Jean-Pied-de-Port u podnóża Pirenejów i prowadzi aż do Santiago de Compostela w północno-zachodniej Hiszpanii. Całość liczy około 790 kilometrów, a jej przejście zajmuje zwykle od miesiąca do pięciu tygodni. Choć Camino kojarzy się przede wszystkim z pielgrzymką religijną, dziś wyruszają na nie także osoby szukające kontaktu z naturą, wyciszenia czy wielodniowego trekkingowego wyzwania. Szlak prowadzi przez niezwykle różnorodne krajobrazy – od górskich przełęczy i baskijskich wzgórz po rozległe pola Kastylii, średniowieczne miasta i pachnące eukaliptusami lasy Galicji. Po drodze wędrowcy mijają takie miasta jak Pampeluna, Burgos czy León, a każdego dnia pokonują średnio około 20-25 kilometrów. Ogromną zaletą Camino jest infrastruktura przygotowana specjalnie dla pielgrzymów – liczne schroniska, bary i tanie noclegi sprawiają, że szlak jest dostępny także dla mniej doświadczonych turystów. Najlepszym okresem na wędrówkę pozostają późna wiosna i wczesna jesień, kiedy temperatury są łagodniejsze, a tłumy mniejsze niż w środku wakacji. Ruta de Cares w Hiszpanii. Jeden z najbardziej spektakularnych szlaków Europy Ruta de Cares w hiszpańskich Picos de Europa często nazywana jest „boskim wąwozem” i trudno się temu dziwić. Trasa o długości około 22 kilometrów prowadzi pomiędzy miejscowościami Poncebos i Caín, przecinając monumentalny wapienny kanion wyrzeźbiony przez rzekę Cares. Szlak biegnie wąskimi ścieżkami wykutymi wysoko w skałach, przez tunele wydrążone w klifach i mosty zawieszone nad głębokim wąwozem. Widoki należą do najbardziej widowiskowych w całej Hiszpanii – strome ściany skalne kontrastują tu z intensywną zielenią dolin i turkusową wodą płynącą kilkaset metrów niżej. Trasa powstała pierwotnie dla pracowników elektrowni wodnej i do dziś uznawana jest za niezwykłe połączenie natury i inżynierii. Przejście zajmuje zwykle od pięciu do siedmiu godzin, dlatego wielu turystów decyduje się wrócić autobusem lub taksówką. Choć technicznie szlak nie jest bardzo trudny, wymaga dobrej kondycji i braku lęku wysokości – w niektórych miejscach ścieżka jest bardzo wąska i pozbawiona zabezpieczeń. Najlepiej wybrać się tam wiosną lub wczesną jesienią, unikając największych upałów i tłumów w lipcu oraz sierpniu. GR-131 na La Gomerze. Trekking przez najbardziej dziką z Wysp Kanaryjskich La Gomera pozostaje jedną z najmniej zatłoczonych Wysp Kanaryjskich, a przebiegający przez nią fragment szlaku GR-131 uchodzi za prawdziwy raj dla miłośników trekkingu. Odcinek prowadzący z San Sebastián de La Gomera do Vallehermoso liczy około 43 kilometrów i zwykle rozkłada się go na dwa lub trzy dni marszu. Choć dystans może wydawać się niewielki, szlak jest wymagający ze względu na duże przewyższenia sięgające ponad 2300 metrów. Trasa przecina niemal całą wyspę, prowadząc przez surowe wulkaniczne krajobrazy, głębokie wąwozy, zielone doliny i niezwykły Park Narodowy Garajonay wpisany na listę UNESCO. To właśnie tam znajdują się słynne lasy wawrzynowe spowite mgłą, które wyglądają jak sceneria filmu fantasy. W przeciwieństwie do bardziej turystycznych Teneryfy czy Gran Canarii, La Gomera oferuje ciszę i kontakt z niemal dziewiczą przyrodą. Pogoda potrafi zmieniać się tu bardzo szybko ze względu na lokalne mikroklimaty, dlatego doświadczeni piechurzy zalecają ubieranie się warstwowo i zabranie odzieży przeciwdeszczowej nawet przy słonecznej prognozie. Najprzyjemniejsze warunki do trekkingu panują zwykle wiosną i jesienią, kiedy temperatury utrzymują się w okolicach 18-21 stopni Celsjusza. West Highland Way to legenda szkockiego trekkingu West Highland Way jest najpopularniejszym długodystansowym szlakiem pieszym w Szkocji i jednocześnie jedną z najbardziej malowniczych tras w całej Wielkiej Brytanii. Liczący około 154 kilometry szlak rozpoczyna się w Milngavie pod Glasgow, a kończy w Fort William u stóp Ben Nevis – najwyższego szczytu Wysp Brytyjskich. Przejście całości zajmuje zwykle od pięciu do siedmiu dni. Początkowe etapy prowadzą przez spokojniejsze tereny wokół jeziora Loch Lomond, jednak im dalej na północ, tym krajobraz staje się bardziej surowy i górzysty. Wędrowcy mijają wrzosowiska, dzikie doliny i słynne szkockie Highlands, a jednym z najbardziej wymagających momentów trasy pozostaje Devil’s Staircase – strome podejście na wysokość około 550 metrów. Wielką zaletą West Highland Way jest możliwość nocowania zarówno w pensjonatach i schroniskach, jak i na dziko, co w Szkocji jest legalne w wielu miejscach. Jesienią szlak zachwyca szczególnie intensywnymi kolorami wrzosowisk i możliwością obserwowania jeleni na Rannoch Moor. Doświadczeni piechurzy radzą jednak unikać szczytu lata, kiedy dużym problemem stają się słynne szkockie meszki. Kungsleden w Szwecji prowadzi przez arktyczne krajobrazy Laponii Kungsleden, czyli Szlak Królewski, to jedna z najbardziej legendarnych tras trekkingowych Europy Północnej. Szlak przebiega przez szwedzką Laponię i liczy około 460 kilometrów, choć większość turystów wybiera krótsze fragmenty. Najpopularniejszy odcinek między Abisko a Nikkaluoktą ma około 105 kilometrów i można go przejść w ciągu 10-12 dni. Kungsleden zachwyca przede wszystkim poczuciem przestrzeni i surową arktyczną naturą. Trasa prowadzi przez doliny lodowcowe, tundrę, brzozowe lasy oraz rozległe płaskowyże, gdzie przez wiele godzin można nie spotkać żadnych zabudowań. Latem dodatkową atrakcją jest zjawisko dnia polarnego, natomiast pod koniec sierpnia i we wrześniu na niebie coraz częściej pojawia się zorza polarna. Szlak jest bardzo dobrze oznakowany i wyposażony w drewniane pomosty oraz mostki ułatwiające przechodzenie przez mokradła. Co kilkanaście kilometrów znajdują się schroniska prowadzone przez Szwedzkie Stowarzyszenie Turystyczne, dzięki czemu trekking można dostosować do własnego poziomu doświadczenia. Najlepszym okresem na wędrówkę pozostaje czas od czerwca do września, kiedy warunki pogodowe są najstabilniejsze. Snowdon w Walii oferuje jedne z najpiękniejszych widoków w Wielkiej Brytanii Snowdon, czyli Yr Wyddfa, to najwyższy szczyt Walii osiągający 1085 metrów wysokości i jeden z najczęściej zdobywanych górskich celów na Wyspach Brytyjskich. Wędrówka na szczyt może mieć od około 11 do 14 kilometrów w obie strony – wszystko zależy od wybranej trasy. Najłatwiejszy jest szlak Llanberis, natomiast bardziej wymagające i widowiskowe pozostają Pyg Track oraz Watkin Path. Trasa prowadzi przez charakterystyczne polodowcowe krajobrazy Parku Narodowego Snowdonia, gdzie można podziwiać jeziora, ostre grzbiety i zielone doliny przecinające walijskie góry. Szczególnie popularny jest szlak Pyg, który oferuje widoki na słynny Snowdon Horseshoe – jeden z najbardziej rozpoznawalnych górskich krajobrazów Wielkiej Brytanii. Wejście na szczyt zajmuje zwykle od pięciu do siedmiu godzin i wymaga dobrej kondycji, zwłaszcza przy zmiennej walijskiej pogodzie. Najlepszy okres na trekking przypada od wiosny do wczesnej jesieni, choć nawet wtedy warto być przygotowanym na silny wiatr, mgłę i gwałtowne opady deszczu. Wales Coast Path pozwala przejść całe wybrzeże Walii Wales Coast Path to jeden z najbardziej ambitnych i jednocześnie najbardziej niezwykłych szlaków pieszych w Europie. Trasa liczy około 1400 kilometrów i jako jedna z nielicznych na świecie prowadzi wzdłuż całego wybrzeża państwa. Szlak rozpoczyna się w Queensferry na północy Walii i kończy w Chepstow na południu. Przejście całości może zająć nawet kilka miesięcy, dlatego większość turystów wybiera krótsze fragmenty, szczególnie w rejonie Pembrokeshire oraz półwyspu Gower. Krajobrazy są niezwykle różnorodne – od dramatycznych klifów i szerokich plaż po zielone wzgórza, zamki i niewielkie rybackie miejscowości. Walia słynie z ogromnej liczby średniowiecznych fortec i wiele z nich można podziwiać właśnie z poziomu szlaku. Trasa daje także szansę obserwowania fok, delfinów, maskonurów i innych ptaków morskich. Dzięki dobrze rozwiniętej komunikacji autobusowej można łatwo planować krótsze etapy trekkingu bez konieczności przechodzenia całego dystansu. Najlepszy czas na wędrówki przypada między majem a wrześniem, kiedy pogoda jest najbardziej stabilna. Rätikon High Trail zachwyca alpejskimi panoramami Rätikon High Trail to jeden z najpiękniejszych trekkingów typu „od schroniska do schroniska” w Alpach. Trasa prowadzi przez masyw Rätikon na pograniczu Austrii, Szwajcarii i Liechtensteinu, tworząc około 45-kilometrową pętlę wokół jeziora Lünersee. Przejście zajmuje zwykle pięć dni i pozwala zanurzyć się w klasycznym alpejskim krajobrazie pełnym wapiennych szczytów, zielonych hal oraz pastwisk z pasącymi się krowami i kozami. Szlak uchodzi za stosunkowo dostępny technicznie, choć wymaga dobrej kondycji ze względu na duże przewyższenia. W ciągu dnia wędrowcy pokonują od 10 do 16 kilometrów, nocując w górskich schroniskach rozsianych po całym paśmie. Jednym z największych atutów tej trasy pozostają niezwykle malownicze panoramy Alp oraz możliwość obserwowania życia w tradycyjnych schroniskach, gdzie wieczory często upływają przy wspólnych kolacjach i rozmowach z innymi trekkerami. Szczególnie pięknie prezentują się okolice jeziora Lünersee, uznawanego za jedno z najbardziej malowniczych jezior Austrii. Coast to Coast w Anglii przecina trzy słynne parki narodowe Szlak Coast to Coast uchodzi za jedną z najbardziej klasycznych tras trekkingowych w Anglii. Liczy około 306 kilometrów i prowadzi od St Bees nad Morzem Irlandzkim do Robin Hood’s Bay nad Morzem Północnym. Przejście całości zajmuje zwykle od 12 do 14 dni. Trasa została wytyczona przez słynnego autora przewodników Alfreda Wainwrighta i przecina trzy wyjątkowo różnorodne parki narodowe: Lake District, Yorkshire Dales oraz North York Moors. W przeciwieństwie do dzikich alpejskich tras, tutaj trekking odbywa się przez typowo angielski krajobraz – pełen kamiennych murków, zielonych pastwisk, niewielkich wiosek, owiec i historycznych pubów. Szlak prowadzi zarówno przez górskie ścieżki, jak i spokojne drogi wiejskie czy wrzosowiska. Dużą popularnością cieszą się zorganizowane warianty trekkingu z transportem bagażu pomiędzy noclegami, dzięki czemu można wędrować jedynie z lekkim plecakiem dziennym. Coast to Coast jest często uznawany za idealny wybór dla osób, które chcą połączyć aktywną podróż z odkrywaniem brytyjskiej prowincji i lokalnej kultury. Tour du Mont Blanc to najsłynniejsza pętla trekkingowa Alp Tour du Mont Blanc należy do najbardziej rozpoznawalnych szlaków trekkingowych świata i każdego roku przyciąga tysiące miłośników gór z różnych krajów. Trasa liczy około 180 kilometrów i prowadzi przez Francję, Włochy oraz Szwajcarię wokół najwyższego szczytu Europy Zachodniej – Mont Blanc. Najczęściej trekking rozpoczyna się i kończy w Chamonix, jednym z najważniejszych centrów alpinizmu we francuskich Alpach. Przejście całej pętli zajmuje zwykle od siedmiu do dziesięciu dni i wymaga dobrej kondycji, ponieważ szlak wiąże się z dużymi przewyższeniami i codziennymi podejściami przez wysokogórskie przełęcze. Nagrodą są jednak spektakularne widoki na lodowce, skaliste szczyty i alpejskie doliny pełne tradycyjnych górskich wiosek. Trasa oferuje ogromny wybór noclegów (od prostych schronisk po luksusowe hotele), dzięki czemu można dostosować trekking do własnego stylu podróżowania. Najlepszym okresem na przejście Tour du Mont Blanc pozostaje lato, szczególnie od połowy czerwca do początku września, kiedy większość przełęczy jest już wolna od śniegu. Źródło: Time Out Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Turyści coraz częściej wybierają pociągi. Te trasy są absolutnym hitem Europy
Rosnące ceny paliw i coraz większa niepewność związana z sytuacją geopolityczną sprawiają, że wielu Europejczyków zaczyna szukać alternatywy dla podróży samochodem i samolotem. Na popularności ponownie zyskuje kolej, która dla części turystów staje się nie tylko tańszym, ale również wygodniejszym i spokojniejszym sposobem przemieszczania się między europejskimi miastami i regionami.
Europa od lat uchodzi za jeden z najlepiej skomunikowanych kolejowo kontynentów świata, a rozbudowana sieć połączeń sprawia, że podróż pociągiem często pozwala dotrzeć bezpośrednio do centrów największych miast. Coraz więcej osób wybiera kolej również ze względu na komfort, brak limitów dotyczących bagażu czy możliwość podziwiania krajobrazów podczas podróży. Szczególnym zainteresowaniem cieszą się m.in. trasy prowadzące przez Alpy, wybrzeża Morza Śródziemnego i najpiękniejsze regiony Francji, Włoch, Szwajcarii czy Niemiec. Które połączenia obecnie biją zatem rekordy popularności i są uznawane za jedne z najbardziej malowniczych w Europie? Francja dominuje w Europie. Te trasy kolejowe biją rekordy popularności Najnowsza analiza platformy Rome2Rio pokazuje, że Francja stała się najważniejszym kolejowym węzłem Europy i zdecydowanym liderem wśród najczęściej wyszukiwanych tras transgranicznych na świecie. Zdaniem autorów raportu wynika to przede wszystkim z bardzo dobrze rozwiniętej sieci szybkiej kolei oraz dogodnych połączeń z Wielką Brytanią, Hiszpanią, Belgią i innymi państwami Europy Zachodniej. Coraz więcej podróżnych uznaje pociągi za wygodniejszą alternatywę dla lotów, szczególnie na krótszych dystansach, gdzie czas dojazdu na lotnisko, odpraw i kontroli bezpieczeństwa często wydłuża całą podróż bardziej niż sam przejazd koleją. Największą popularnością cieszy się trasa Londyn-Paryż obsługiwana przez Eurostar. W ciągu ostatniego roku połączenie wygenerowało ponad 4 miliony wyszukiwań, stając się najczęściej sprawdzaną trasą kolejową na świecie. Podróż trwa niewiele ponad dwie godziny i pozwala pasażerom dotrzeć bezpośrednio z londyńskiego St Pancras do centrum Paryża bez konieczności korzystania z lotniska. Drugie miejsce zajęło połączenie Barcelona-Lyon z wynikiem przekraczającym 3,8 miliona wyszukiwań. Trasa prowadząca między Hiszpanią a południowo-wschodnią Francją trwa około pięciu godzin i dla wielu turystów okazuje się bardziej praktyczna niż podróż samolotem. Wysoko w rankingu znalazły się również inne francuskie połączenia transgraniczne. Trasa Bruksela-Paryż zajęła piąte miejsce z niemal 1,7 miliona wyszukiwań rocznie. Podróż pomiędzy stolicami Belgii i Francji trwa mniej niż półtorej godziny i jest jedną z najważniejszych tras biznesowych w Europie. Popularnością cieszy się także krótkie połączenie Bruksela-Lille, które można pokonać w niewiele ponad 30 minut. W zestawieniu pojawiła się również trasa Donostia-Hendaye prowadząca przez Kraj Basków pomiędzy Hiszpanią a Francją. Według raportu podróżni szczególnie doceniają tam połączenie nadmorskich krajobrazów, lokalnej kuchni i wygodnego transportu. Alpy, stolice i nadmorskie widoki. Te kolejowe trasy podbijają Europę Choć francuskie połączenia dominują w rankingach popularności, ogromnym zainteresowaniem podróżnych cieszą się również inne europejskie trasy prowadzące przez Alpy oraz największe historyczne miasta kontynentu. Według danych Rome2Rio trzecią najczęściej wyszukiwaną trasą kolejową w Europie jest połączenie Innsbruck-Brenner pomiędzy Austrią a Włochami, które w ciągu ostatniego roku wygenerowało blisko 1,9 miliona wyszukiwań. Trasa prowadzi przez alpejskie krajobrazy i od lat uznawana jest za jedną z najbardziej malowniczych linii kolejowych w tej części Europy. Popularność zyskują szczególnie podróże przez przełęcz Brenner, która stanowi jeden z najważniejszych korytarzy transportowych między Europą Północną a Południową. Dużym zainteresowaniem cieszy się także połączenie Monachium-Salzburg, które znalazło się na czwartym miejscu zestawienia z wynikiem przekraczającym 1,7 miliona wyszukiwań. Trasa łącząca Niemcy i Austrię przyciąga nie tylko turystów odwiedzających bawarskie miasta i alpejskie regiony, ale również osoby wybierające krótsze weekendowe wyjazdy. Wysoką pozycję utrzymuje także połączenie Londyn-Bruksela obsługiwane przez Eurostar. Podróż między brytyjską i belgijską stolicą wygenerowała prawie 1,6 miliona wyszukiwań i pozostaje jedną z kluczowych tras biznesowych oraz turystycznych w Europie Zachodniej. W pierwszej dziesiątce najpopularniejszych tras kolejowych znalazły się również połączenia prowadzące przez Europę Środkową. Coraz więcej podróżnych wyszukuje przejazdy pomiędzy Budapesztem a Wiedniem – trasa osiągnęła ponad 1,5 miliona wyszukiwań i uchodzi za jedno z najwygodniejszych połączeń między historycznymi stolicami dawnego imperium Habsburgów. Zainteresowaniem cieszy się także podróż z Lugano w Szwajcarii do Mediolanu we Włoszech. Połączenie prowadzi przez regiony jezior i alpejskie krajobrazy, a dodatkowo umożliwia szybkie dotarcie z południowej Szwajcarii do jednej z najważniejszych włoskich metropolii. Eksperci rynku turystycznego podkreślają, że to coraz większe zainteresowanie koleją wynika nie tylko z kosztów podróży, ale także z rosnącej popularności tzw. slow travel, czyli spokojniejszego i bardziej świadomego sposobu zwiedzania Europy. Źródła: Travel Pulse, Rome2Rio Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Turcja to nie tylko niebiańskie plaże. 15 faktów o ulubionym wakacyjnym kierunku Polaków
Turcja nie bez powodu pozostaje jednym z ulubionych kierunków wakacyjnych Polaków. Fascynująca historia, unikalna kultura i zróżnicowana geografia tworzą mieszankę, którą warto poznać bliżej.
W tym artykule: Ciekawostki o geografii Turcji Ciekawostki o tureckiej historii Turcja – ciekawostki o kulturze Wydaje nam się, że ją znamy, jeśli nie z osobistych doświadczeń, to choćby ze słyszenia. Ale Turcja jest krajem, którego nie da się poznać do końca. Stanowi fascynującą mieszankę krajobrazów, kultur, kulinariów i sposobów życia. Jest krajem starych szlaków handlowych. Od tysiącleci przemierzały ją karawany wiozące wiadomości i towary z całego znanego wówczas świata. Można tu spędzać leniwe wakacje, podziwiać zabytki z listy UNESCO, zdobywać góry, odkrywać ślady historii. No i delektować się specjałami być może najlepszej kuchni na świecie. Co warto wiedzieć o kraju, jakim jest Turcja? Ciekawostki na jej temat znajdziecie poniżej. Ciekawostki o geografii Turcji Turcja zachwyca na każdym zakręcie. Przejechaliśmy 1100 km przez najtrudniejsze drogi na świecie Wraz z Mazdą wyruszyliśmy w podróż na „Epicką jazdę" trudnymi, wymagającymi i niekiedy niebezpiecznymi drogami przepięknej Kapadocji. Oto jak sprawdziły się samochody z seri CX-5 i naj... Całkowita długość tureckich granic to ok. 9827 km. Aż trzy czwarte z tego stanowi linia brzegowa – wybrzeża mórz Czarnego, Egejskiego, Śródziemnego i Marmara, w tym cieśnin Bosfor i Dardanele. Kontrola Turcji nad cieśninami, czyli jedyną drogą łączącą Morze Czarne ze Śródziemnym, była głównym czynnikiem w jej stosunkach z innymi państwami. Dawała ogromną przewagę w handlu. Turcja to kraj wyjątkowo górzysty. Około jedna czwarta jej powierzchni leży na wysokości powyżej 1200 m n.p.m., a mniej niż dwie piąte poniżej 460 m n.p.m. Góry w wielu miejscach przekraczają 2300 m. Szczególnie na wschodzie, gdzie najwyższa góra Turcji – Ararat (Ağrı) w pobliżu granic z Armenią i Iranem – osiąga imponujące 5165 m. Nic więc dziwnego, że kraj posiada kilkadziesiąt ośrodków narciarskich, z których najbardziej znane są Palandoken i Erciyes. Czy wiedzieliście, że Turcja to geograficzny środek świata? A konkretniej – środek wszystkich lądów na Ziemi. Pomysł, by wyznaczyć taki punkt, po raz pierwszy pojawił się w 1864 r. Prawie sto lat później, w 1973 r., amerykański fizyk Andrew J. Woods użył cyfrowej mapy świata i obliczył współrzędne centrum wszystkich lądów: 39°00′N 34°00′E. Dokładnie w tym miejscu znajduje się turecka wioska Seyfe w regionie Kirsehir. Obliczenia zostały potwierdzone w 2003 r. przy użyciu danych satelitarnych. Kapadocja to nie tylko spektakularne widoki i zabytki sięgające prehistorii, ale również geologiczny unikat. Za wyjątkowo fantazyjne, miejscami kolorowe formacje skalne odpowiadają miliony lat erozji formującej wulkaniczny tuf. To miękka, porowata skała powstająca z wulkanicznego popiołu, podatna na działanie żywiołów. Wiatr i woda przez miliony lat wyrzeźbiły w niej niezwykłe księżycowe formy. Miękkość tufu umożliwiła też drążenie w nim przestrzeni na potrzeby człowieka, np. mieszkalnych jaskiń, kościołów, a nawet podziemnych miast, z których najsłynniejsze to Kaymakli i Derinkuyu. Turcja to kraj o wyjątkowym położeniu geograficznym – leży częściowo w Azji, a częściowo w Europie. W całej swojej historii stanowiła zarówno barierę, jak i pomost między dwoma kontynentami. Przez wieki łączyła handlowymi szlakami Bałkany, Kaukaz, Bliski Wschód i Morze Śródziemne. To jeden z najrozleglejszych krajów regionu, większy niż jakiekolwiek państwo europejskie. Choć kojarzy się z ciepłem klimatu śródziemnomorskiego, Turcja jest niezwykle zróżnicowana klimatycznie i wiele razy może nas zaskoczyć. Północne wybrzeże Morza Czarnego to np. region z największymi w kraju opadami, gdzie zarówno lato, jak i zima są wilgotne. Centralna Anatolia z kolei, gdzie znajduje się stolica kraju – Ankara – charakteryzuje się srogimi zimami, w trakcie których temperatury mogą spadać nawet poniżej minus 30 stopni. W Anatolii Wschodniej zimą może być jeszcze chłodniej. Latem, dla odmiany, jest tam niezwykle sucho i gorąco, z dużymi różnicami temperatur między dniem a nocą. Z kolei na południowym i zachodnim wybrzeżu nawet w styczniu temperatura rzadko spada poniżej 7–10 stopni. Ciekawostki o tureckiej historii Dzisiaj jest prawie zupełnie zapomniane. Kiedyś Ani nazywane było miastem tysiąca i jednego kościoła Niegdyś Ani zamieszkiwane było przez 100 tysięcy ludzi. Liczyło ponad 10 tys. domów. Było tu także mnóstwo świątyń. W Aspendos (40 km od Antalyi) znajduje się starożytny teatr, jeden z najlepiej zachowanych na świecie. Budowla pochodzi z czasów rzymskich. Ukończono ją w 160 r. n. e., wykorzystując naturalne ukształtowanie terenu. Niecka teatru została wkomponowana w zbocze góry. Może w niej zasiąść 7 tys. widzów. Zachowały się też – co jest rzadkością – pozostałe elementy teatru, m.in. fasada i kulisy (zwane w starożytności skene). Budowla przetrwała dzięki temu, że była używana właściwie nieprzerwanie. Za panowania Turków służyła m.in. jako karawanseraj i pałac. Dziś wróciła do pierwotnej teatralnej funkcji. Odbywają się tu koncerty i przedstawienia, m.in. Międzynarodowy Festiwal Opery i Baletu. W 1503 r. sam Leonardo da Vinci zaprojektował most, który miał być zbudowany w Stambule (wówczas Konstantynopolu) nad cieśniną Złoty Róg. Projekt przesłany sułtanowi Bajazydowi II nie został jednak zaakceptowany. Most nigdy nie powstał. A szkoda, bo mając ok. 350 m, byłby wówczas najdłuższy na świecie. Dziś w miejscu zbliżonym do projektu Leonarda stoi Most Galaty. To jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc w Stambule, z doskonałym widokiem na najważniejsze zabytki europejskiej części miasta. Wybudowana w 537 r. w Stambule Hagia Sophia to jeden z najsłynniejszych budynków na świecie, cud inżynierii i architektury. Powstała jako kościół chrześcijański w ówczesnym Cesarstwie Wschodniorzymskim (później nazywanym Cesarstwem Bizantyjskim). Jest imponująca. Jej kopuła ma 32 m średnicy i wznosi się na wysokość 55 m. Budynek stoi na planie prostokąta o wymiarach ok. 71 x 77 m. Do 1453 r., czyli do zdobycia Konstantynopola przez Turków, była kościołem Mądrości Bożej, potem meczetem, od 1934 r. – muzeum. Od 2020 r. ponownie jest meczetem. Mimo to wciąż można ją zwiedzać bezpłatnie, z zachowaniem wymogów islamu (zdjęcie butów, okrycie włosów przez kobiety). Turcja odegrała kluczową rolę w upowszechnieniu kawy w Europie. W Istambule i na innych terenach ówczesnego Imperium Osmańskiego kawę pito już w wieku XVI. Pierwsza stambulska kawiarnia powstała w 1554 r. Do Europy kawa trafiła dzięki handlowi z Turkami oraz tureckim podbojom. Podobno po bitwie pod Wiedniem w 1683 r. żołnierz Jana III Sobieskiego, Jerzy Franciszek Kulczycki, wszedł w posiadanie 300 worków porzuconej przez Turków kawy. Dzięki temu otworzył pierwszą kawiarnię w Wiedniu. Turcja – ciekawostki o kulturze Opuszczone osiedle w Turcji wygląda jak Disneyland. Dlaczego nikt tam nie mieszka? Disneyland kojarzy się z miejscem pełnym radości i zabawy. Burj Al Babas ma jednak niewiele wspólnego z postaciami z bajek. Oto historia bez happy endu. Język turecki, choć nam może wydawać się unikatowy, jest częścią dużej rodziny języków turkijskich. Jest ich prawie 60, a używa ich ok. 140 mln ludzi, głównie w Turcji, krajach Azji Środkowej i różnych częściach dzisiejszej Rosji. Do tej rodziny należą m.in. języki: kazachski, tatarski, kirgiski, turkmeński i uzbecki. Tureckiemu najbliżej do gagauskiego, którym mówi się w części Mołdawii, Ukrainy, Bułgarii i na Bałkanach. I właśnie turecki jest w całej tej językowej rodzinie najpopularniejszy. Posługuje się nim ponad 66 mln ludzi nie tylko w Turcji, ale też na Cyprze, w Iraku i na Bałkanach. Turcja jest piątym krajem na świecie pod względem obszaru winnic. Lwia część z produkowanych tam winogron jest spożywana w postaci świeżych owoców, suszona na rodzynki lub przerabiana na melasę. Ale z ok. 3% zbiorów produkuje się wino, co jest ewenementem jak na kraj w 90% muzułmański. Dodajmy – jest to wino dobre. Najwięcej wina powstaje w Tracji, blisko Stambułu, oraz nad Morzem Egejskim, w okolicach Izmiru. Turcja ma 140 zarejestrowanych producentów wina. Najszerzej znana jest winnica Kavaklidere, której produkty są dostępne również w Polsce. Stambuł to nie tylko fascynujące miasto, ale i gigantyczny hub lotniczy. Po otwarciu w 2019 r. nowego lotniska jeszcze zyskał na znaczeniu. W 2022 r. odprawiono tu 64 mln pasażerów, co było najlepszym wynikiem w całej Europie. A turecki narodowy przewoźnik Turkish Airlines też ma na swoim koncie rekordy. Lata do 340 destynacji w 122 krajach świata. Tylu połączeń nie ma żadna inna linia lotnicza. Nazwa kamienia szlachetnego zwanego turkusem ma ścisły związek z Turcją. Francuskie słowo „turqes” dosłownie oznacza „turecki”. Z czasem „turqes” zmieniło się w „turqoise” i dziś oznacza zarówno turkus, jak i kolor turkusowy. Ten cenny minerał, występujący m.in. w Iranie i Afganistanie, trafiał do Europy przez Turcję właśnie, dzięki handlowi z Imperium Osmańskim. Nazwa „turkus” używana jest mniej więcej od XVII w. Wcześniej minerał nazywany był kalaitem. Całkowita długość tureckiej linii brzegowej wynosi ok. 7200 km (17. wynik na świecie). Z tego aż 1000 km to turecka „perła w koronie”, czyli Turkusowe Wybrzeże, zwane też Riwierą Turecką. To pas rozciągający się mniej więcej od Alanyi na wschodzie do Canakkale na północnym zachodzie. Jest on jedną z najpiękniejszych i najciekawszych linii brzegowych na świecie. Każdego roku Riwierę Turecką odwiedzają miliony turystów. Znajdziemy tu spektakularne plaże, np. uwiecznianą na potęgę na zdjęciach Oludeniz. A także obfitość starożytnych zabytków, m.in. jeden z najlepiej zachowanych rzymskich zespołów miejskich, czyli Efez.
To miejsce nazywają „Galapagos Europy”. Błękitny raj fascynuje biologów i turystów
Na pograniczu Albanii i Macedonii Północnej znajduje się miejsce, które od lat zachwyca biologów, podróżników i miłośników dzikiej przyrody. Choć od słynnych Wysp Galapagos dzielą je tysiące kilometrów, ten europejski zakątek regularnie porównywany jest do jednego z najbardziej wyjątkowych ekosystemów świata. Wszystko za sprawą niezwykłej różnorodności biologicznej oraz rzadkich gatunków, których nie spotyka się nigdzie indziej.
Jezioro Ochrydzkie uznawane jest za jedno z najstarszych jezior Europy, a część naukowców szacuje, że jego historia może sięgać nawet pięciu milionów lat. Rozciągające się pomiędzy Macedonią Północną a Albanią jezioro zachwyca intensywnie błękitną wodą, górskimi krajobrazami i wyjątkowo czystym środowiskiem naturalnym. Dzięki swojej izolacji przez tysiące lat stało się schronieniem dla wielu unikalnych organizmów, które przystosowały się do życia wyłącznie w tym regionie. To właśnie dlatego miejsce coraz częściej określane jest mianem „Galapagos Europy”. Jezioro Ochrydzkie zachwyca przyrodą. Żyją tam setki unikalnych gatunków Jezioro Ochrydzkie należy do najbardziej niezwykłych przyrodniczo miejsc w Europie i od lat fascynuje naukowców badających dawne ekosystemy. Powstało miliony lat temu w wyniku ruchów tektonicznych i dziś uznawane jest za jedno z najstarszych oraz najgłębszych jezior na kontynencie. Jego maksymalna głębokość sięga niemal 300 metrów, a powierzchnia rozciąga się na około 358 km². Samo jezioro ma około 30 kilometrów długości i blisko 15 kilometrów szerokości, natomiast linia brzegowa liczy ponad 85 kilometrów. Dzięki wyjątkowej izolacji przyrodniczej przez tysiące lat rozwinęły się tam organizmy, których nie można spotkać nigdzie indziej na świecie. To właśnie dlatego badacze określają Jezioro Ochrydzkie mianem „muzeum żywych skamieniałości”. Szacuje się, że w jeziorze i jego najbliższym otoczeniu występuje ponad 200 gatunków endemicznych. Jednym z najbardziej znanych jest pstrąg ochrydzki, nazywany również koranem, uznawany za lokalny przysmak i symbol całego jeziora. W wodach żyją także rzadkie gatunki węgorzy, ślimaków oraz liczne organizmy wodne charakterystyczne wyłącznie dla tego ekosystemu. Okoliczne tereny zamieszkują ponadto pelikany kędzierzawe, czaple i bałkańskie węże biczowe. Bogactwo przyrodnicze sprawiło, że Jezioro Ochrydzkie zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO zarówno pod względem przyrodniczym, jak i kulturowym. Mimo swojej wyjątkowości miejsce pozostaje popularnym kierunkiem wypoczynkowym, szczególnie latem. Turyści przyjeżdżają tam nie tylko dla krajobrazów, ale także z powodu niezwykle przejrzystej wody, która miejscami pozwala dostrzec dno nawet na dużej głębokości. Temperatura jeziora zwykle utrzymuje się między 14 a 24 stopniami Celsjusza, dlatego kąpiele bywają chłodniejsze niż nad Morzem Śródziemnym, ale w sezonie nie odstrasza to odwiedzających. Region przyciąga również miłośników nurkowania, rejsów i trekkingu, ponieważ wokół jeziora znajdują się górskie szlaki oraz niewielkie historyczne miejscowości. Wakacje nad Jeziorem Ochrydzkim. Te miejscowości zachwycają turystów Region Jeziora Ochrydzkiego zachwyca klimatycznymi miejscowościami położonymi bezpośrednio nad wodą. Najbardziej znanym miastem jest macedońska Ochryda, uznawana za jedno z najpiękniejszych miejsc na Bałkanach. To historyczne miasto pełne kamiennych uliczek, cerkwi i tarasów z widokiem na jezioro od lat znajduje się na liście UNESCO. Turyści odwiedzają przede wszystkim średniowieczną twierdzę cara Samuela, cerkiew św. Jana Kaneo położoną na klifie oraz nadbrzeżne promenady pełne restauracji i kawiarni. W sezonie letnim Ochryda staje się jednym z najważniejszych wakacyjnych kierunków w Macedonii Północnej, przyciągając zarówno osoby szukające wypoczynku, jak i miłośników historii. Popularnością cieszy się również Struga, położona na północnym krańcu jeziora. Miasto znane jest z bardziej spokojnej atmosfery, szerokich plaż i promenady biegnącej wzdłuż rzeki Czarny Drin wypływającej z Jeziora Ochrydzkiego. Wielu podróżnych wybiera Strugę jako alternatywę dla bardziej turystycznej Ochrydy, szczególnie jeśli zależy im na spokojniejszym wypoczynku. Z kolei po albańskiej stronie jeziora znajduje się Pogradec – miejscowość słynąca z zielonych wzgórz, parków i restauracji serwujących lokalnego korana. W ostatnich latach albańska część jeziora zaczęła przyciągać coraz więcej zagranicznych turystów dzięki niższym cenom i rozwijającej się infrastrukturze hotelowej. Wokół jeziora można znaleźć także mniejsze miejscowości i tradycyjne wioski rybackie. Jedną z najbardziej malowniczych jest Trpejca w Macedonii Północnej, często określana mianem „Saint-Tropez Jeziora Ochrydzkiego”. Miejsce zachwyca jasną żwirową plażą, kameralną zabudową i spokojniejszą atmosferą niż większe kurorty. Po albańskiej stronie uwagę przyciąga natomiast wieś Lin z kamiennymi domami, brukowanymi uliczkami i panoramicznymi widokami na jezioro. Jak dostać się z Polski nad Jezioro Ochrydzkie? Najłatwiejszym sposobem dotarcia z Polski jest lot do Tirany w Albanii lub do Skopje w Macedonii Północnej. Z obu miast nad jezioro można dojechać samochodem lub autobusem w około 2,5-3 godziny. W sezonie wakacyjnym pojawia się również coraz więcej połączeń organizowanych przez biura podróży oraz lotów czarterowych na Bałkany. Źródła: The Sun, Macedonia Tourism, Narodowa Agencja Turystyki Albanii Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zwiedzanie Europy jeszcze nigdy nie było tak proste. Uber uruchamia rejsy po wybrzeżach
Uber kojarzy się przede wszystkim z przejazdami po mieście, ale tego lata firma chce zaoferować turystom znacznie więcej niż tylko transport samochodem. Platforma rozszerza swoją działalność w popularnych europejskich kurortach i umożliwi użytkownikom rezerwowanie rejsów oraz prywatnych wycieczek łodziami bezpośrednio z poziomu aplikacji.
Zwiedzanie europejskich wybrzeży i wysp już wkrótce może stać się równie proste jak zamówienie taksówki. Uber zapowiedział uruchomienie nowych usług skierowanych do turystów odwiedzających najpopularniejsze nadmorskie kierunki w Europie. Dzięki aplikacji użytkownicy będą mogli rezerwować łodzie, krótkie rejsy oraz wycieczki po okolicznych zatokach i wyspach bez konieczności korzystania z lokalnych pośredników czy osobnych platform. Firma chce w ten sposób wykorzystać rosnącą popularność wakacyjnych podróży po Morzu Śródziemnym i uprościć organizację wypoczynku w kurortach odwiedzanych latem przez miliony turystów. Uber Boat rusza w Europie. Łodzie będzie można zamawiać w aplikacji Nowa usługa Uber Boat ma zostać uruchomiona pilotażowo w połowie czerwca i obejmie 23 popularne miasta położone nad Morzem Śródziemnym i Adriatykiem. Z rozwiązania będą mogli korzystać turyści odwiedzający m.in. Barcelonę, Majorkę, Niceę, Saint-Tropez, Split, Dubrownik, Amalfi czy wybrane kurorty Portugalii. Projekt powstał we współpracy z platformą Click&Boat specjalizującą się w czarterach jednostek pływających. Firma dysponuje flotą liczącą ponad 55 tysięcy łodzi, motorówek i jachtów dostępnych w różnych częściach Europy. Dzięki integracji z Uberem użytkownicy mają otrzymać możliwość organizowania rejsów bez konieczności korzystania z oddzielnych platform czy lokalnych pośredników. Oferta ma obejmować zarówno krótkie wyprawy o zachodzie słońca, jak i całodniowe wycieczki prowadzące do ukrytych zatok, plaż i wysp, do których trudno dostać się drogą lądową. W katalogu mają pojawić się również rejsy połączone ze sportami wodnymi, degustacjami oraz kameralnymi spotkaniami na pokładzie. Przedstawiciele Click&Boat podkreślają, że usługa została przygotowana także z myślą o osobach bez doświadczenia żeglarskiego. Każda łódź ma być prowadzona przez skippera, dlatego użytkownicy nie będą potrzebowali patentów ani specjalnych uprawnień. Firma zaznacza, że ceny mają pozostać takie same jak przy standardowych rezerwacjach realizowanych bezpośrednio przez Click&Boat. Twórcy projektu liczą przede wszystkim na zainteresowanie młodszych podróżnych poszukujących bardziej unikalnych doświadczeń podczas wakacji. Jak podkreśla Christian Berces, dyrektor generalny Click&Boat, współpraca z Uberem ma ułatwić dostęp do miejsc, które do tej pory były trudne do odwiedzenia bez organizowania kosztownego prywatnego czarteru. Coraz większą rolę odgrywa także popularność treści podróżniczych publikowanych w mediach społecznościowych – turyści coraz częściej wybierają atrakcje pozwalające pokazać bardziej ekskluzywną lub nietypową stronę wakacji. Uber chce wykorzystać ten trend i rozszerzyć swoją aplikację o usługi związane nie tylko z transportem miejskim, ale także szeroko rozumianą turystyką i wypoczynkiem. Uber Boat działa już na Tamizie. Londyn był pierwszym testem Choć nowa usługa rezerwacji łodzi w śródziemnomorskich kurortach dopiero startuje, Uber od kilku lat rozwija już podobny projekt w Wielkiej Brytanii. W 2020 roku firma rozpoczęła współpracę z Thames Clippers, uruchamiając usługę Uber Boat by Thames Clippers na Tamizie. System działa jak wodna komunikacja miejska i pozwala mieszkańcom oraz turystom przemieszczać się po Londynie z wykorzystaniem łodzi kursujących między najważniejszymi punktami miasta. Obecnie operator obsługuje 24 przystanie rozmieszczone wzdłuż Tamizy – od Putney na zachodzie po Barking Riverside na wschodzie stolicy. Rejsy pełnią nie tylko funkcję atrakcji turystycznej, ale również codziennego środka transportu dla londyńczyków. Pasażerowie mogą wysiadać przy takich miejscach jak Westminster, Canary Wharf czy London Bridge City, dzięki czemu łatwo łączą zwiedzanie miasta z przemieszczaniem się między dzielnicami biznesowymi i turystycznymi. Szczególnie popularne są połączenia prowadzące do North Greenwich Pier znajdującego się w pobliżu O2 Areny, gdzie odbywają się koncerty i największe wydarzenia sportowe. Usługa została zintegrowana z londyńskim systemem transportu publicznego Transport for London, dlatego podróżni mogą płacić za przejazdy kartą Oyster lub zbliżeniowo, podobnie jak w metrze czy autobusach. Ceny standardowych biletów dla dorosłych zaczynają się od około 6,20 funta. Uber podkreśla, że projekt na Tamizie stał się ważnym testem dla dalszego rozwijania usług wodnych w innych częściach Europy. Sukces londyńskich połączeń pokazał firmie, że użytkownicy są gotowi korzystać z aplikacji nie tylko do zamawiania przejazdów samochodem, ale także do organizowania bardziej nietypowych form transportu i zwiedzania miast z zupełnie innej perspektywy. Źródła: Euronews, Click&Boat Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Hotelowa „wojna o leżaki” trafiła do sądu. Turysta dostał odszkodowanie
Wakacyjna „wojna o leżaki” od lat budzi emocje w popularnych kurortach. Zajmowanie miejsc przy basenie jeszcze przed śniadaniem dla wielu turystów stało się symbolem all inclusive, ale teraz problem ten trafił nawet do sądu. Niemiecki turysta wygrał odszkodowanie po tym, jak podczas urlopu w Grecji regularnie nie mógł znaleźć wolnych leżaków dla siebie i swojej rodziny.
Sprawa niemieckiego turysty odbiła się szerokim echem w europejskich mediach i ponownie wywołała dyskusję o standardach w hotelach wypoczynkowych. Mężczyzna twierdził, że mimo wykupienia wakacji w greckim kurorcie praktycznie każdego dnia miał problem ze znalezieniem miejsca przy basenie, ponieważ większość leżaków była zajmowana ręcznikami już od wczesnych godzin porannych. Uznał więc, że warunki pobytu znacząco odbiegały od tego, co prezentowano w ofercie wyjazdu. Sąd przyznał mu rację i zasądził rekompensatę, a wyrok może okazać się ważnym sygnałem zarówno dla organizatorów wycieczek, jak i samych hoteli. Niemiecki turysta wygrał z biurem podróży po „wojnie o leżaki” Sprawa dotyczy wakacji, które niemiecka rodzina spędzała w 2024 roku na greckiej wyspie Kos. Za wyjazd dla czterech osób turyści zapłacili ponad 7 tys. euro, oczekując komfortowego wypoczynku w hotelu z basenem i strefą relaksu. Problem pojawił się jednak już pierwszego dnia pobytu. Jak relacjonował później mężczyzna przed sądem, większość leżaków przy basenie była zajmowana ręcznikami od wczesnych godzin porannych, mimo że hotel formalnie zabraniał ich rezerwowania. Ojciec rodziny miał codziennie wstawać około godziny 6:00 rano, aby spróbować znaleźć miejsca dla swojej żony i dzieci. Mimo to przez około 20 minut bezskutecznie szukał wolnych leżaków, ponieważ większość była już „zarezerwowana” przez innych gości. Turysta argumentował, że sytuacja znacząco wpłynęła na komfort całego urlopu. Według jego relacji dzieci niejednokrotnie musiały odpoczywać na ziemi lub przy basenie bez dostępu do leżaków, co – jego zdaniem – było niezgodne ze standardem wakacji prezentowanym w ofercie biura podróży. Mężczyzna złożył reklamację do organizatora wyjazdu, który początkowo wypłacił rodzinie 350 euro rekompensaty. Klient uznał jednak, że kwota jest niewystarczająca i skierował sprawę do sądu rejonowego w Hanowerze. Sędziowie częściowo przyznali mu rację. W uzasadnieniu podkreślono, że choć biuro podróży nie zarządza bezpośrednio hotelem i nie może zagwarantować każdemu gościowi leżaka o dowolnej porze dnia, to organizator powinien zapewnić odpowiednią organizację pobytu oraz „rozsądny” stosunek liczby leżaków do liczby gości korzystających z obiektu. Istotne znaczenie miało również to, że hotel nie egzekwował własnych zasad dotyczących zakazu rezerwowania miejsc ręcznikami. Ostatecznie sąd uznał wakacje za „wadliwe” i przyznał rodzinie wyższą rekompensatę w wysokości 986,70 euro. Wyrok szybko wywołał dyskusję w mediach i branży turystycznej, ponieważ może stać się ważnym precedensem dla podobnych sporów dotyczących jakości usług w popularnych kurortach. „Wojny o leżaki” coraz większym problemem w kurortach Problem rezerwowania leżaków ręcznikami od lat wywołuje frustrację turystów w popularnych wakacyjnych kurortach i regularnie staje się tematem viralowych nagrań w mediach społecznościowych. Wczasowicze często ustawiają się jeszcze przed świtem przy wejściach do stref basenowych albo zostawiają ręczniki na leżakach na wiele godzin, mimo że faktycznie z nich nie korzystają. Latem 2025 roku szczególnie głośno było o hotelach na Teneryfie, gdzie publikowane w internecie filmy pokazywały turystów śpiących na leżakach, aby zagwarantować sobie miejsce przy basenie na kolejny dzień. Inne nagrania przedstawiały z kolei poranne „wyścigi”, podczas których goście hotelowi dosłownie biegli w stronę basenu zaraz po otwarciu strefy wypoczynkowej, by jak najszybciej rozłożyć ręczniki na najlepszych miejscach. Coraz więcej hoteli i lokalnych władz próbuje walczyć z tym zjawiskiem. W niektórych regionach Hiszpanii wprowadzono przepisy umożliwiające nakładanie kar finansowych na osoby zajmujące leżaki i pozostawiające je przez długi czas bez nadzoru. Grzywny mogą sięgać nawet 250 euro. Część obiektów usuwa ręczniki pozostawione bez opieki lub ogranicza możliwość rezerwowania miejsc przed określoną godziną. Zdarza się również, że pracownicy hoteli monitorują strefy basenowe i zwalniają leżaki, jeśli przez dłuższy czas nikt z nich nie korzysta. Zmieniają się także strategie biur podróży i samych hoteli. Niektóre firmy zaczęły oferować możliwość wcześniejszej rezerwacji leżaka za dodatkową opłatą, traktując dostęp do miejsca przy basenie jako osobną usługę premium. Ponadto branża turystyczna coraz częściej przyznaje, że „wojny o leżaki” przestają być jedynie internetowym żartem, a stają się realnym problemem wpływającym na ocenę jakości wakacji. Wyrok niemieckiego sądu może dodatkowo zwiększyć presję na hotele i organizatorów wyjazdów, aby skuteczniej kontrolowali sytuację wokół basenów i egzekwowali własne regulaminy. Źródła: BBC, Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
„Europejskie Malediwy” podbijają serca podróżników. To hit na lato niedaleko Polski
Turkusowa woda, krystaliczna przejrzystość i widoki niczym z egzotycznych pocztówek – jezioro Eibsee nie bez powodu zyskało miano „europejskich Malediwów”. Ten alpejski cud natury u stóp Zugspitze podbija serca podróżników, oferując rajski klimat bez konieczności odbywania wielogodzinnych lotów.
W tym artykule: „Europejskie Malediwy” za naszą zachodnią granicą Jak dojechać nad jezioro Eibsee? Malediwy to jedno z najpopularniejszych miejsc na egzotyczne wakacje. Ich klimat oraz spektakularne krajobrazy przyciągają podróżnych z całego świata. Optymalny czas na wyjazd przypada między listopadem a marcem, gdy w Europie pogoda nie rozpieszcza. W tym okresie na Malediwach jest sucho i ciepło, co sprzyja wypoczynkowi. Natomiast w sezonie letnim trwa pora deszczowa. Niestety, urlop w tym tropikalnym raju wiąże się z wysokimi kosztami, dlatego wielu turystów szuka tańszych, choć równie pięknych alternatyw. Dla osób, które marzą o wakacjach na Malediwach, ale ze względów finansowych nie mogą pozwolić sobie na taki wypad, jest możliwa alternatywa. Tuż za naszą zachodnią granicą, w Bawarii, znajdują się „Europejskie Malediwy”. Tak właśnie nazywane jest Eibsee, czyli jedno z najpiękniejszych jezior niemieckich Alp. Akwen jest położony niedaleko granicy z Austrią, u podnóża najwyższego szczytu Niemiec – Zugspitze. „Europejskie Malediwy” za naszą zachodnią granicą Niemcy nie dla każdego są krajem pierwszego wyboru przy planowaniu wakacyjnego wypoczynku. Naszych zachodnich sąsiadów odwiedzamy przeważnie przy okazji weekendowych city breaków do Berlina, Monachium czy Hamburga. Nasi sąsiedzi oferują jednak znacznie więcej miejsc do wypoczynku. Jednym z nich jest jezioro Eibsee, które nieprzypadkowo zostało okrzyknięte przez mieszkańców i turystów „Europejskimi Malediwami”. – Krystalicznie czysty cud natury u podnóża góry Zugspitze – tak w sieci reklamowane jest Eibsee, które liczy ponad 3000 lat. Jezioro ze względu na krystalicznie czystą wodę – niczym na Malediwach – od dawna podbija serca wczasowiczów z całej Europy i przyciąga tłumy niezależnie od pory roku. Latem sprzęt wodny można znaleźć w pobliskiej wypożyczalni lub wziąć udział w zorganizowanej, 25-minutowej wycieczce łodzią elektryczną „Reserl” ze wspaniałymi widokami na Alpy Bawarskie. Podczas rejsu pasażerowie mogą delektować się nie tylko zapierającym dech w piersiach krajobrazem, ale także poznać historię tego miejsca. Z kolei zimą jezioro jest często całkowicie zamarznięte, co w połączeniu z górską scenerią tworzy niepowtarzalny klimat. Idąc liczącą około 7 kilometrów ścieżką wokół Eibsee, można cieszyć się ciszą, spokojem i pięknem pobliskiej przyrody. Trasa została dostosowana dla rodzin z dziećmi. Dodatkowo dla najmłodszych przygotowano też plac zabaw. Znajduje się w odległości ok. 10 min spacerem od jeziora. Należy pamiętać o tym, że biwakowanie oraz nocowanie nad jeziorem Eibsee jest kategorycznie zabronione. Jak dojechać nad jezioro Eibsee? Nad jezioro Eibsee dojedziemy zarówno komunikacją publiczną, jak i samochodem. „Europejskie Malediwy” są oddalone zaledwie godzinę drogi od stolicy Bawarii, Monachium (należy się kierować autostradą A95). Wjazd na parking (otwarty siedem dni w tygodniu, w godzinach od 5:00 do 22:00) i korzystanie z miejsca postojowego są płatne. Korzystać z niego mogą tylko kierowcy samochodów osobowych. Zaledwie 100 metrów od jeziora ulokowany jest przystanek, z którego kursują autobusy Eibsee Bus na trasie Garmisch-Partenkirchen – Grainau – Eibsee. 200 m dalej znajduje się stacja kolejowa Zugspitz, gdzie można wsiąść do bawarskiej kolejki zębatej Zugspitzbahn BZB(Garmisch-Partenkirchen – Grainau – Eibsee – Zugspitze). Źródło: grainau.de. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Stworzyli niezwykłe imperium, rozpięte między Torą a runami. Chazarowie na zawsze zmienili oblicze Europy Wschodniej
Chazarowie, lud o tureckich korzeniach, stworzyli organizm państwowy, który nie tylko przetrwał ponad trzy stulecia, ale stał się jedną z kluczowych potęg wczesnośredniowiecznego świata, kontrolując strategiczne szlaki handlowe i stając się „tarczą” oddzielającą bizantyjskie chrześcijaństwo od ekspansywnego islamu. Co najbardziej zdumiewające, ta stepowa potęga dokonała bezprecedensowego wyboru ideologicznego, przyjmując judaizm jako religię elit rządzących. Ten fakt do dziś stanowi jeden z najbardziej fascynujących i kontrowersyjnych tematów w historiografii.
Spis treści: Od stepów Azji do brzegów Wołgi Dualizm kaganatu i sakralizacja monarchy Gospodarka i Jedwabny Szlak Przyjęcie judaizmu Upadek Chazarów Choć zniknęli z dziejów jako naród, Chazarowie na zawsze zmienili oblicze Europy Wschodniej, kładąc trwałe fundamenty pod rozwój handlu, dyplomacji i przyszłych państw słowiańskich. Stworzyli niezwykłe imperium, rozpięte między bizantyjskim przepychem a stepową wolnością i między Torą a runami. Dzięki temu wyróżnili się w burzliwej części Eurazji, gdzie wędrujące ludy niszczyły stare porządki, ale nie budowały niczego trwałego na ich miejscu. Od stepów Azji do brzegów Wołgi Jako lud koczowniczy pochodzenia tureckiego, Chazarowie wyłonili się z rozległych związków plemiennych, które dominowały na stepach po upadku konfederacji Hunów. Ich pierwotna kolebka znajdowała się prawdopodobnie w regionie Kaukazu Północnego i Dagestanu, który kronikarze z epoki nazywali „Bersilią”. W VI wieku Chazarowie funkcjonowali w ramach szerszego związku plemiennego Sabirów, w którym stopniowo zaczęli odgrywać dominującą rolę polityczną. Około 560 roku n.e., stali się kluczowymi sojusznikami lub wasalami Kaganatu Zachodniotureckiego. To właśnie z tej tradycji politycznej zaczerpnęli swoją ideologię władzy i tytulaturę, która później stała się fundamentem ich państwowości. W połowie VII stulecia proces formowania się niezależnego Kaganatu Chazarskiego znacząco przyspieszył. W tym czasie wewnętrzne podziały i ataki z zewnątrz doprowadziły do rozpadu Kaganatu Zachodniotureckiego. Wykorzystując powstałą próżnię polityczną, Chazarowie skonsolidowali pod swoim panowaniem różnorodne grupy etniczne w regionie stepu pontyjsko-kaspijskiego. W tym samym czasie musieli stawić czoła innej wschodzącej potędze – Bułgarom. Zwycięstwo nad nimi i zmuszenie części plemion bułgarskich do migracji na Bałkany oraz nad środkową Wołgę ugruntowało pozycję Chazarii jako regionalnej potęgi. U szczytu hegemonii kontrolowali rozległe terytorium, rozciągające się od Krymu na zachodzie, przez stepy nadwołżańskie, aż po brzegi Morza Kaspijskiego na wschodzie. Stworzyli imperium o charakterze wieloetnicznym i wielojęzycznym, co wymuszało na elitach rządzących dużą elastyczność w zarządzaniu oraz otwartość na wpływy kulturowe. Dualizm kaganatu i sakralizacja monarchy System rządów w Chazarii stanowi jeden z najbardziej skomplikowanych modeli władzy w świecie koczowniczym. Opierał się na zasadzie dualizmu, określanej często jako diarchia. W modelu tym role polityczne były podzielone między dwóch władców o skrajnie odmiennym charakterze. Władca sacrum Na szczycie hierarchii stał wielki kagan. Mógł nim zostać wyłącznie mężczyzna wywodzący się z najszlachetniejszych rodów. Należy jednak podkreślić, że jego rola nie polegała na bieżącym zarządzaniu państwem. Wielki kagan był władcą w sferze sakralnej – żywym symbolem pomyślności państwa i łącznikiem między ludem a siłami nadprzyrodzonymi. Jego osoba była otoczona ścisłym tabu – rzadko pojawiał się publicznie, a nawet jego najbliżsi współpracownicy musieli przestrzegać rygorystycznych rytuałów w jego obecności. Równie fascynującym, co mrocznym aspektem chazarskiej władzy był rytuał inicjacji kagana. Jak wynika z zapisków arabskich podróżników, podczas wyboru nowy władca był niemal duszony jedwabnym sznurem, aż w stanie niedotlenienia musiał zadeklarować liczbę lat, przez które zamierza sprawować urząd. Co więcej, istniała sztywna granica czterdziestu lat panowania. Jeśli kagan dożył tego wieku na tronie, był rytualnie zabijany przez dworzan, którzy wierzyli, że jego siły duchowe i zdolności umysłowe uległy wyczerpaniu, co zagrażało pomyślności kaganatu. Władca profanum Rzeczywista władza administracyjna, wojskowa i skarbowa spoczywała w rękach drugiego monarchy, zwanego kagan-bekiem. To on dowodził armią, zarządzał relacjami z sąsiadami i zbierał daniny. Bek był de facto premierem i naczelnym wodzem, podczas gdy wielki kagan pozostawał cesarzem o charakterze religijnym. Nawet bek, wchodząc przed oblicze kagana, musiał wykazywać się najwyższą pokorą. Zbliżał się boso, prostracja w pyle była normą, a w ręku trzymał płonący kawałek drewna jako element oczyszczający. Należy wspomnieć, że to właśnie ta hierarchiczna struktura pozwalała państwu zachować ciągłość ideologiczną, nawet w czasach kryzysu militarnego. Charyzma kagana była nienaruszalna, podczas gdy winę za niepowodzenia mógł ponieść wymienny bek. Warto zauważyć, że zasada ta została utrzymana nawet po przyjęciu judaizmu. Gospodarka i Jedwabny Szlak Sukces Chazarów nie wynikał jedynie z siły oręża, ale także ze sprawnego wykorzystania korzystnego położenia ich państwa. Łącząc Chiny, Indie, Kalifat Bagdadzki i Bizancjum z północną Europą, Chazaria stała się kluczowym węzłem handlowym. W okresie stabilizacji, który historycy nazywają Pax Khazarica, nastąpił istotny rozkwit międzynarodowej wymiany handlowej. Rola Radanitów Ważnym elementem gospodarki Chazarów była działalność Radanitów – wielojęzycznych kupców żydowskich, którzy kontrolowali handel między Zachodem a Dalekim Wschodem. Dzięki swojej mobilności i wspólnemu językowi (hebrajskiemu, arabskiemu, greckiemu czy słowiańskiemu), pełnili rolę neutralnych pośredników w świecie podzielonym konfliktami religijnymi między chrześcijaństwem a islamem. Radanici trudnili się transportem towarów luksusowych, które przy niewielkiej objętości wykazywały dużą wartość. Z zachodu napływały futra, broń i niewolnicy. Ze wschodu – przyprawy, głównie cynamon i pieprz, piżmo, kamfora i jedwab. Chazaria pobierała dziesięcinę od każdej karawany i statku przechodzącego przez jej terytorium. Głównym centrum tego handlu stała się stolica państwa – Itil, położona w delcie Wołgi, która była gigantycznym targowiskiem świata wczesnośredniowiecznego. Rolnictwo, rybołówstwo i rzemiosło Mimo koczowniczych korzeni, Chazarom szybko udało się przejść do osiadłego trybu życia we wszystkich kluczowych regionach imperium. Wykopaliska archeologiczne wykazują istnienie rozwiniętych systemów irygacyjnych, upraw winorośli i hodowli zwierząt. Duże znaczenie miało rybołówstwo. Solone ryby z Morza Kaspijskiego i Wołgi, a także kawior, stanowiły nie tylko podstawę lokalnej diety. Były też wartościowym towarem eksportowym. Kultura materialna Kaganatu, określana jako kultura Sałtowo-Majacka, stała na wysokim poziomie. Chazarscy rzemieślnicy słynęli z produkcji wysokiej jakości ceramiki polerowanej, wyrobów metalowych i biżuterii, która stepowe wzory łączyła z wpływami bizantyjskimi i perskimi. Przyjęcie judaizmu Najniezwyklejszym aspektem historii Chazarów jest ich przejście na judaizm. W świecie, gdzie dominacja religijna zazwyczaj szła w parze z podbojem politycznym przez chrześcijańskie Bizancjum lub islamski Kalifat, Chazarowie wybrali „trzecią drogę”. Przyczyny wyboru wiary Proces konwersji nie był jednorazowym aktem, a trwającą od połowy VIII do początku IX wieku ewolucją. Tradycja, uwieczniona w listach króla Józefa i w dziele „Kuzari” Judy Halewiego, opisuje spór religijny zorganizowany przez króla Bulana. Ten miał zaprosić chrześcijańskiego kapłana, muzułmańskiego mułłę i żydowskiego rabina, by przedstawili zasady swoich wiar. Wybór padł na judaizm, ponieważ, paradoksalnie, obie pozostałe religie uznawały go za swój fundament, nie będąc w stanie przyznać wyższości konkurentowi. Z perspektywy geopolitycznej decyzja ta była wytrawnym posunięciem. Przyjęcie judaizmu pozwoliło Chazarom: zachować niezależność (nie podlegali ani kalifowi w Bagdadzie, ani cesarzowi w Konstantynopolu), zyskać prestiż (judaizm stawiał ich na równi z cywilizowanymi potęgami tamtego czasu), zacieśnić więzi handlowe (ułatwiało to współpracę z wpływową siecią kupców żydowskich operujących na całym świecie). O ile Bulan dokonał pierwszej konwersji, o tyle król Obadiasz przeprowadził reformy, które przekształciły Chazarię w państwo realnie praktykujące prawo mojżeszowe. Sprowadził on uczonych z Bagdadu i Bizancjum, fundował synagogi i szkoły oraz wprowadził znajomość Biblii, Miszny i Talmudu wśród elit. Chazarowie zaadoptowali alfabet hebrajski do celów państwowych, choć w codziennym życiu nadal posługiwali się językiem tureckim. W tym miejscu należy podkreślić, że judaizm był przede wszystkim wyznaniem elity rządzącej i kasty wojowników. Upadek Chazarów Kres Chazarów nastał w X wieku. Proces osłabienia państwa był wynikiem splotu czynników wewnętrznych i zewnętrznych. System dualnej władzy, który przez stulecia gwarantował stabilność, w obliczu nowych zagrożeń stał się zbyt ociężały. Imperium osłabione wewnętrznymi sporami i naporem Pieczyngów stało się łatwym celem dla Rusi Kijowskiej. Książę Światosław I Igorowicz przeprowadził błyskawiczną kampanię wojenną. Nie interesowała go okupacja czy przejęcie kontroli nad handlem. Chodziło o zwykłe łupienie. Ostatnie ślady niezależności chazarskiej zniknęły na początku XI wieku pod wspólnym naciskiem Bizancjum i Rusi. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Chcesz zamieszkać w Hiszpanii? Ta wioska oferuje za darmo dom i stabilną pracę
Choć w wielu regionach Hiszpanii mieszkańcy coraz głośniej sprzeciwiają się nadmiernej turystyce i jej skutkom, są miejsca, które borykają się z zupełnie odwrotnym problemem – wyludnieniem i brakiem rąk do pracy. Dotyczy to zwłaszcza mniejszych miejscowości oddalonych od głównych szlaków turystycznych. Jedna z niewielkich wiosek na północy kraju postanowiła temu przeciwdziałać w nietypowy sposób, oferując darmowy dom oraz stabilną pracę rodzinie, która zdecyduje się rozpocząć tam nowe życie.
Hiszpania pozostaje jednym z najchętniej wybieranych kierunków w Europie – zarówno na wakacje, jak i na dłuższe pobyty. Sprzyja temu klimat, dostęp do wybrzeża oraz zróżnicowany krajobraz. Jednocześnie poza głównymi ośrodkami turystycznymi znajdują się regiony, które od lat zmagają się z wyludnieniem i starzeniem się społeczności. W odpowiedzi na te wyzwania lokalne władze coraz częściej decydują się na niestandardowe rozwiązania, oferując przyjezdnym konkretne wsparcie – od mieszkań po możliwość podjęcia pracy. Arenillas w Hiszpanii – gdzie leży i dlaczego szuka nowych mieszkańców? Arenillas to niewielka miejscowość położona w prowincji Soria, w ramach wspólnoty autonomicznej Kastylia i León, na północy Hiszpanii. Liczy zaledwie około 40–45 mieszkańców i jest jednym z wielu przykładów zjawiska określanego jako „España vaciada”, czyli „wyludniona Hiszpania”. W praktyce oznacza to obszary, które w ciągu ostatnich dekad systematycznie traciły ludność – głównie na rzecz większych miast i regionów turystycznych. W przypadku Arenillas problem ma bardzo konkretny wymiar: starzejąca się społeczność i odpływ młodych osób sprawiają, że utrzymanie podstawowych funkcji wsi – od infrastruktury po życie społeczne – staje się coraz trudniejsze. W odpowiedzi na tę sytuację lokalne władze oraz stowarzyszenie kulturalne zdecydowały się na wdrożenie programu aktywnego zasiedlania. Jego celem nie jest jedynie zwiększenie liczby mieszkańców, ale przede wszystkim przywrócenie ciągłości życia społecznego i gospodarczego. Władze podkreślają, że bez nowych rodzin wieś może stopniowo utracić zdolność do funkcjonowania – od ograniczenia usług po zanik lokalnych inicjatyw. Dlatego zamiast biernie obserwować proces wyludnienia, postawiono na konkretne zachęty skierowane do osób gotowych związać swoją przyszłość z tym miejscem. Zainteresowanie projektem okazało się duże – w pierwszych tygodniach od jego ogłoszenia napłynęło już około 200 zgłoszeń, choć – jak podkreślają mieszkańcy – nie wszyscy kandydaci spełniają wymagania związane z charakterem pracy i życia na wsi. Darmowy dom i praca w Hiszpanii – warunki, wymagania i jak aplikować Oferta przygotowana przez Arenillas opiera się na tzw. „pakiecie repopulacyjnym”, który łączy trzy kluczowe elementy: bezpłatne zakwaterowanie, stabilne zatrudnienie oraz możliwość prowadzenia lokalnego baru pełniącego funkcję centrum życia społecznego. Wybrana rodzina otrzymuje do dyspozycji wyremontowany dom komunalny, w pełni wyposażony i dostępny bez konieczności opłacania czynszu. Mieszkańcy pokrywają jedynie koszty eksploatacyjne, takie jak woda, ogrzewanie czy energia elektryczna – w części pozyskiwana z paneli słonecznych, co obniża wydatki. Równocześnie jedna z osób dorosłych może podjąć pracę w lokalnym sektorze budowlanym, zajmując się utrzymaniem i renowacją infrastruktury. Umowa ma charakter stały, co w realiach niewielkich miejscowości stanowi istotny atut. Dodatkową opcją jest prowadzenie wiejskiego baru – miejsca, które w takich społecznościach pełni rolę nie tylko gastronomiczną, ale także integracyjną. Program skierowany jest przede wszystkim do rodzin, najlepiej z dziećmi w wieku szkolnym, które są gotowe zamieszkać w Arenillas przez cały rok. Wymagane jest doświadczenie w pracach budowlanych lub pokrewnych, a także gotowość do zaangażowania się w codzienne funkcjonowanie lokalnej społeczności. Kandydaci muszą posiadać prawo do legalnej pracy w Hiszpanii – dotyczy to obywateli UE lub osób z odpowiednimi pozwoleniami. W przypadku dzieci zapewniono dostęp do edukacji w pobliskiej miejscowości Berlanga de Duero, oddalonej o około 20 kilometrów, wraz z bezpłatnym transportem szkolnym. Co należy zrobić, by otrzymać ten dom i pracę? Zgłoszenia przyjmowane są przez lokalny urząd (Ayuntamiento) – można je złożyć zarówno bezpośrednio, jak i drogą mailową (ayuntamiento@arenillas.es), dołączając informacje o składzie rodziny, doświadczeniu zawodowym oraz motywacji do przeprowadzki. Choć życie w Arenillas oznacza ograniczony dostęp do sklepów czy usług i konieczność dojazdów do większych ośrodków, władze podkreślają, że dostęp do internetu umożliwia również pracę zdalną. To propozycja dla osób gotowych zamienić miejski komfort na spokojniejsze, bardziej samowystarczalne życie w niewielkiej społeczności. Źródła: Daily Mail, Idealista Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.