Włochy wydały miliony na starożytny skarb. Przez ponad 160 lat pozostawał w ukryciu
Długoletnie starania włoskiego rządu przyniosły efekt. Grobowiec z IV wieku po długich negocjacjach trafił w ręce państwa, które zamierza go wyeksponować w rzymskim muzeum. To kolejny tegoroczny zakup mający na celu skompletowanie istotnych dla historii Włoch artefaktów.
Włoskie Ministerstwo Kultury od początku roku konsekwentnie realizuje cel wzbogacania państwowej kolekcji o istotne historycznie artefakty. Po obrazach Antonellego da Messiny i Caravaggia przyszedł czas na wyjątkowe etruskie malowidło, będące częścią grobowca z IV wieku. Koneserów sztuki może szczególnie cieszyć jeden fakt – włoscy politycy nie oszczędzają na dziełach sztuki. Prywatna zdobycz Zakupione w maju przez włoski rząd wyjątkowe freski zostały odnalezione w 1857 roku przez francuskiego archeologa Alessandro François. To od nazwiska odkrywcy pochodzi nazwa podziemnego grobowca, znajdującego się w etruskim, antycznym mieście Vulci. Wyjątkowe znalezisko, ze względu na miejsce swojego odkrycia, nie mogło być jednak przez lata publicznie eksponowane. Starożytne ruiny leżały bowiem na ziemiach należących do włoskiej rodziny Torlonia, która po odseparowaniu fresków umieściła je w prywatnej kolekcji. Choć starania o przejęcie grobowca intensywnie trwały od 1921 roku, dopiero teraz udało się osiągnąć porozumienie z prywatnym właścicielem. Kosztowna polityka Potrzeba było dużo czasu, a przede wszystkim dużo pieniędzy, aby odzyskać etruskie malowidła od bogatej rodziny. Kwota, za którą państwo wykupiło freski z grobowca François, osiągnęła ostatecznie 15 milionów euro. Mimo że z pozoru astronomiczna, kwota ta blednie w porównaniu z poprzednimi zakupami poczynionymi przez ministerstwo. W pierwszym półroczu włoski rząd wydał już kolejne blisko 15 milionów za obraz „Ecce Homo” autorstwa Antonello da Messina oraz około 35 milionów dolarów za rzadki portret pędzla Caravaggia, przedstawiający Maffeo Barberiniego, przyszłego papieża Urbana VIII. Malowidła na swoim miejscu Po latach zmagań o własność nad unikatowymi freskami włoscy politycy mogą wreszcie cieszyć się z sukcesu. Wykupione dzieła sztuki zasilą bowiem kolekcję Villa Giulia w Rzymie. Dyrektor placówki nie kryje zadowolenia, mówiąc, że grobowiec jest „jednym z największych i najlepiej zachowanych arcydzieł starożytności oraz malarstwa etruskiego”. Malowidła przedstawiające między innymi ofiarowanie trojańskich jeńców oraz etruskie bitwy będą od teraz zdobić muzealne ekspozycje, a nie prywatne kolekcje. Póki co rozmach włoskiej polityki kulturalnej może budzić podziw. Czas pokaże jednak, czy strategia polegająca na kupowaniu mniejszej liczby, aczkolwiek drogocenniejszych dzieł, przyniesie oczekiwane skutki i zainteresuje potencjalnych turystów. Etruskowie – artystyczni mistrzowie rzemiosła Etruskowie to starożytny lud, który od około VII wieku p.n.e. zamieszkiwał region Etrurii w północno‑środkowych Włoszech i stworzył wysoko rozwiniętą, miejską cywilizację, wpływającą na kulturę Rzymu. Byli znani z zaawansowanego rzemiosła i inżynierii oraz z rozwiniętych praktyk religijnych i rytuałów pogrzebowych, których pozostałości stanowią miejsca takie jak grobowiec François. Społeczeństwo etruskie miało wyraźny podział na elity i ludzi pracujących, a także instytucje miejskie skupione wokół miast‑państw. W sztuce i architekturze Etrusków widać było rzemieślnicze mistrzostwo — zdobili grobowce malowidłami, wykonywali wyrafinowane wyroby metalowe i kamienne, a ich osiągnięcia wpłynęły na późniejsze formy religijne i ceremonialne przyjęte przez Rzymian. Źródło: Phys.org Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Grobowce zagadkowych Etrusków w cyfrowej bazie. Każdy może do nich teraz „wejść”
Blisko 300 skalnych grobowców należących do tajemniczych Etrusków trafiło do cyfrowej bazy. Teraz można je „odwiedzić” bez wychodzenia z domu. Dotarcie do wielu z nich wymaga czołgania się i przedzierania przez rumowiska. Jak wyglądają? Wystarczy kliknąć.
Etruskowie byli starożytnym ludem, który zamieszkiwał Etrurię, czyli dzisiejszą Toskanię, Umbrię i północne Lazio. Ich cywilizacja rozwijała się równolegle z kulturą starożytnej Grecji, a swoje największe wpływy osiągnęła w VII i VI wieku p.n.e. Później lud ten został podbity przez Rzymian. O wierzeniach Etrusków wiele mówią ich nieco dziś zapomniane grobowce skalne, zwane komorowymi. Grupa ekspertów pod kierunkiem prof. Jonathana Westina z Uniwersytet w Göteborgu postanowiła utworzyć ich cyfrową bazę danych. Jest dostępna dla wszystkich. Grobowce komorowe Etrusków Portal „Grobowce komorowe Etrusków” (Etruscan Chamber Tombs) gromadzi wcześniejsze dane uzyskane w czasie badań Instytutu Szwedzkiego w Rzymie i łączy je z nową dokumentacją cyfrową. Wykonano ją specjalnie na potrzeby cyfrowej bazy danych. – Nigdy nie jesteśmy pierwszymi, którzy odwiedzają te miejsca – były użytkowane przez pasterzy i rolników, a archeologowie dokumentowali je od ponad stu lat. Czasami jednak odnosimy wrażenie, że czas się zatrzymał, a my zakłócamy trwałą ciszę – komentuje prof. Jonathan Westin. Westin sam przeciskał się przez wąskie otwory i czołgał się ciemnymi korytarzami starożytnych grobowców, aby udokumentować kilka z nich wokół San Giovenale we Włoszech. Grobowce te są często trudno dostępne. Znajdują się z dala od dróg publicznych. Ich stan zachowania też bywa różny. By do nich wejść, trzeba przedrzeć się przez zawalone korytarze i gęsty pył. Zdjęcia i skany 3D Jak wyjaśnia prof. Westin, dawne narzędzia używane przez archeologów, takie jak pion, miarki czy notatniki, są używane teraz razem z zaawansowanymi cyfrowymi technologiami: fotogrametrią, skanowaniem laserowym. A wszystkie dane trafiają do cyfrowych baz danych. Jedną z nich jest ta powstała w ramach GRIDH (Infrastruktura badawcza w zakresie nauk humanistycznych w Göteborgu), która dotyczy etruskich grobowców. – Przede wszystkim skany 3D pozwalają osobom, które nigdy nie miały okazji odwiedzić tych miejsc ani zejść do komór, zarówno je poznać, jak i po raz pierwszy pozyskać nowe dane – podkreśla prof. Westin. I faktycznie. W przypadku części grobowców można użyć nawet precyzyjnych narzędzi, które umożliwiają wykonanie dokładnych pomiarów poszczególnych elementów wyposażenia grobowców komorowych. Król szwedzki na wykopaliskach Szwedzi prowadzą badania archeologiczne w kolebce Etrusków od 1925 roku. Jest to współpraca Uniwersytetu w Göteborgu i Instytutu Szwedzkiego w Rzymie. Dziś biblioteka tego drugiego jest jednym z wiodących na świecie źródeł wiedzy o etruskologii, odwiedzanym przez naukowców z całego świata. – Wykopaliska zyskały znaczną uwagę mediów, zarówno w Szwecji, jak i we Włoszech, w dużej mierze dzięki zaangażowaniu króla Gustawa VI Adolfa. Król, sam będąc archeologiem z głęboką pasją do starożytnych kultur, osobiście uczestniczył w wykopaliskach aż do roku poprzedzającego jego śmierć w 1973 roku – mówi Hampus Olsson, starszy wykładowca w Instytucie Szwedzkim w Rzymie. Źródło: Uniwersytet w Göteborgu Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Włoscy archeolodzy trafili na nienaruszony grobowiec – ślady zaginionej cywilizacji sprzed 2,6 tys. lat
Etruski grobowiec odkryty w San Giuliano we Włoszech przetrwał nienaruszony przez 2600 lat. W jego wnętrzu archeolodzy znaleźli doskonale zachowane artefakty pogrzebowe oraz szczątki czterech osób. To jedno z najrzadszych i najważniejszych znalezisk związanych z cywilizacją Etrusków, która do dziś skrywa wiele tajemnic. Naukowcy podkreślają wyjątkową wartość tego odkrycia dla zrozumienia wierzeń, rytuałów i codziennego życia tego przedrzymskiego ludu.
Spis treści: Etruski grobowiec i tajemnicze pochodzenie cywilizacji Etrusków Nienaruszony etruski grobowiec odkryty w San Giuliano Upadek Etrusków – co doprowadziło do końca ich cywilizacji? Etruskowie to jeden z bardziej enigmatycznych i zarazem fascynujących ludów starożytnej Europy. To właśnie oni stworzyli pierwszą wysoko rozwiniętą cywilizację na Półwyspie Apenińskim i znacznie wcześniej niż Rzymianie zbudowali swoje imperium. Chociaż ich kultura wywarła ogromny wpływ na rozwój Rzymu, to sami Etruskowie wciąż pozostają dla historyków i archeologów wielką zagadką. Do dziś nie udało się w pełni zrozumieć ich języka, a kwestia pochodzenia wciąż budzi spory wśród badaczy. Etruski grobowiec i tajemnicze pochodzenie cywilizacji Etrusków Niejasności wynikają również z faktu, że cywilizacja etruska nie była jednolitym państwem, lecz federacją kilkunastu autonomicznych miast, z których każde miało własnego władcę. Mimo pewnej politycznej niezależności, miasta współpracowały ze sobą, szczególnie w kwestiach militarnych. Odkrycia archeologiczne wykazały także, że Etruskowie byli znakomitymi rzemieślnikami i metalurgami, korzystając z zasobów naturalnych Italii. Archeolodzy we Włoszech dokonali ostatnio kolejnego znaleziska, które rzuca nowe światło na historię Etrusków.Na stanowisku archeologicznym San Giuliano, ok. 70 kilometrów na północny zachód od Rzymu, odkryli grobowiec sprzed 2600 lat. Najbardziej zadziwiające było to, że przez ten czas nie padł w ręce rabusiów, co pozwoliło na zachowanie wszystkich artefaktów grobowych, które złożono wraz ze zmarłymi. Nienaruszony etruski grobowiec odkryty w San Giuliano Grobowiec został wykuty w skale i przypomina kamienny domek z jedną dużą izbą. Wewnątrz archeolodzy odkryli szczątki czterech osób, które spoczywały na kamiennych prostokątnych bryłach. Analiza wykazała, że były to dwie kobiety i dwaj mężczyźni. W pomieszczeniu znajdowało się ponad 100 różnych artefaktów, które stanowiły dary grobowe. To przede wszystkim naczynia ceramiczne różnej wielkości, biżuteria z brązu, srebrne ozdoby do włosów, a także broń. Badacze podkreślają, że chociaż w tym regionie odkryto wiele innych grobowców etruskich, wszystkie zostały wcześniej ograbione. – Nienaruszony grobowiec, datowany na VII wiek p.n.e., może rzucić światło na etruskie praktyki pogrzebowe – napisali w oświadczeniu naukowcy, którzy prowadzili wykopaliska w ramach projektu badawczego San Giuliano Archaeological Research Project. – Ta całkowicie zamknięta komora grobowa stanowi rzadkie znalezisko w archeologii etruskiej – mówi Davide Zori, archeolog z Uniwersytetu Baylor w Teksasie i współautor badania. – W pagórkowatym regionie środkowych Włoch, gdzie pracuje nasz zespół, nigdy wcześniej nie odkopano zachowanego grobowca z tego okresu. To wyjątkowa okazja, aby zbadać wierzenia i tradycje pogrzebowe tej fascynującej kultury przedrzymskiej – dodaje. Upadek Etrusków – co doprowadziło do końca ich cywilizacji? Okres największej potęgi cywilizacji Etrusków przypada na lata 600–475 p.n.e. To właśnie wówczas zasięg ich władzy rozszerzył się o Kampanię i znaczny obszar północnych Włoch. Ok. 474 r. p.n.e. rozpoczął się ich powolny upadek. Wszystko zaczęło się od bitwy pod Cumae. Flota etruska została wtedy kompletnie zniszczona przez oddziały Herona I. W kolejnych dekadach Etruskowie ulegali zarówno Kartagińczykom, jak i Grekom, a w III w. p.n.e. zaczęli być stopniowo dominowani przez Rzymian, żeby później zostać całkowicie wchłonięci przez imperium Rzymian. – Udział w projekcie, który doprowadził do odkrycia niesplądrowanego grobowca Etrusków, to rzecz niezwykle surrealistyczna – powiedział Kendall Peterson, student archeologii, który brał udział w wykopaliskach. – To coś, na co archeolodzy liczą przez całą swoją karierę, a obserwowanie tego na własne oczy było niezwykle wzruszające – dodał. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
We włoskim grobowcu odkryto niezwykłe malowidło. Wykonali je starożytni Etruskowie
Archeolodzy we Włoszech odnaleźli grobowiec, w którym zidentyfikowano 2500-letnie malowidła naskalne. Przedstawiają różne sceny z udziałem kobiet i mężczyzn.
Spis treści: Kim byli Etruskowie? Sceny z życia codziennego Etrusków Praktyki protoplastów rzymskiej cywilizacji Archeolodzy od wielu lat prowadzą wykopaliska w miasteczku Tarquinia, które znajduje się na północny zachód od Rzymu, w regionie Lacjum i prowincji Viterbo. Prace odbywały się na terenie starożytnej nekropolii. Podczas badań w 2022 roku uczeni natrafili na wyjątkowy grobowiec, ale dopiero w 2024 roku został dokładnie odkopany i przeanalizowany. Okazało się, że na jego ścianach znajdowały się malowidła przedstawiające różne sceny. Według badaczy powstały ok. 2500 lat temu i zostały stworzone przez Etrusków. Kim byli Etruskowie? Etruskowie to starożytny lud, który zamieszkiwał północną część Italii, a przede wszystkim region Etrurii, od VII wieku p.n.e. do I wieku n.e. Stworzyli wysoko rozwiniętą cywilizację, która miała olbrzymi wpływ na kulturę Rzymian. Niektórzy uważają nawet, że cywilizacja rzymska jest w rzeczywistości kontynuacją cywilizacji etruskiej pod inną nazwą i z innym językiem. Uważa się, że Rzymianie zapożyczyli od Etrusków wiele mitów, np. ten dotyczący Eneasza, rytuałów i praktyk religijnych, a nawet ubiory i odznaki, w tym tzw. triumf (triumphus), czyli w antycznym Rzymie najwyższe wyróżnienie, jakie otrzymywał wódz za swe zwycięstwa na polu walki. Z powodu braku wielu informacji o cywilizacji Etrusków są to jednak wyłącznie hipotezy. Etruskowie byli mistrzami w dziedzinie metalurgii, praktykowali medycynę, a także zajmowali się astronomią. Odkrycia archeologiczne wskazują, że byli również sprawnymi inżynierami. Co ciekawe, nie narzekali na głód jak wiele innych cywilizacji z tamtego okresu, a wręcz stawali się ludem bogatym. Sceny z życia codziennego Etrusków Odkrycie grobowca przez włoskich archeologów rzuca nowe światło na zwyczaje Etrusków. Badacze w swoim oświadczeniu podkreślają, że kolorowe malowidła przedstawiają różne sceny z życia codziennego. To przede wszystkim ludzie pracujący w kuźni, a raczej warsztacie metalurgicznym. Jedna ze scen przedstawia mężczyzn i kobiety tańczących obok flecisty. Z kolei inny na innym obrazie widoczna jest zmarła kobieta, nad którą pochyla się dwóch mężczyzn. Badacze uważają, że w grobowcu najprawdopodobniej pochowano rodzinę, która zajmowała się wyrobami metalowymi. Malowidła przedstawiają z kolei ich sceny z życia i miały upamiętniać zmarłych. – Umieszczenie wyjątkowej sceny kuźni w malowanej dekoracji jednej ze ścian pozwala nam dostrzec źródło bogactwa tej rodziny, która najwyraźniej zajmowała się metalurgią — powiedział Live Science Daniele Federico Maras, dyrektor Narodowego Muzeum Archeologicznego we Florencji i kierownik zespołu, który odnalazł grobowiec. Praktyki protoplastów rzymskiej cywilizacji Maras dodaje, że scena, na której widać roztańczonych ludzi, którzy wsłuchują się w dźwięki muzyki, może w rzeczywistości przedstawiać pogrzeb jednego z członków rodziny. Archeolog podkreśla, że mógł być to rodzaj żałobnego tańca, który miał na celu oddanie czci zmarłemu. Naukowiec dodaje również, że w grobowcu nie znaleziono żadnych szczątków ani darów grobowych, co wskazuje, że miejsce to zostało splądrowane. – Sam grobowiec jest słabo zachowany i został naznaczony przez czas – wyjaśnił. – W Tarquinii zidentyfikowano i sklasyfikowano około 6500 grobowców, a malowidła naskalne odkryto w ok. 200 z nich – mówi Maras. – Jednak tylko w kilkudziesięciu znaleziono obrazy, które przedstawiają konkretne sceny z życia lub zawierają informacje, które rzucają światło na tradycje i praktyki starożytnych ludów. Właśnie dlatego jest to wyjątkowe odkrycie – tłumaczy badacz. Źródło: LiveScience Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Na Korsyce odnaleziono domostwo Etrusków. Pierwsze, jakie odkryto na tej wyspie
Francuscy archeolodzy zidentyfikowali pozostałości etruskiego domu na Korsyce. Badacze uważają, że domostwo może mieć nawet 2500 lat.
W tym artykule: Kim byli Etruskowie? Pierwszy na Korsyce etruski dom To również dowód na pierwszą na wyspie osadę Etrusków Etruskowie magazynowali wodę w dużym rowie Etruskowie to starożytny lud, który od VII wieku p.n.e. zamieszkiwał północną Italię, pomiędzy rzekami Arno i Tyber. Stworzyli cywilizację, która istniała do nawet I wieku n.e. Wielu naukowców uważa, że ich korzenie wywodzą się od migrującego ludu z Anatolii. Pochodzenie Etrusków z Azji Mniejszej lub innej części Bliskiego Wschodu wykazały m.in. badania genetyczne mitochondrialnego DNA. Kim byli Etruskowie? Istnieje jednak teoria, która zakłada, że Etruskowie byli rdzennymi mieszkańcami współczesnych Włoch. Niezależnie jednak od pochodzenia, niewątpliwie kultura i cywilizacja tego ludu wywarła ogromny wpływ na Rzymian. Do tego stopnia, że niektórzy uważają nawet, że cywilizacja rzymska jest tak naprawdę kontynuacją cywilizacji etruskiej. Najwiecej stanowisk archeologicznych związanych z Etruskami znajduje się oczywiście na Półwyspie Apenińskim. Jednak niekiedy odnajdywano ślady tego ludu poza krainą Italii. Nigdy jednak nie odnaleziono żadnych dowodów na ich obecność na pobliskiej francuskiej Korsyce. Aż do najnowszych badań, które rozpoczęły się w 2023 roku. Pierwszy na Korsyce etruski dom Wówczas to w Ghisonaccia we wschodniej części wyspy archeolodzy otrzymali zgłoszenie od ekipy budowlanej, która była odpowiedzialna za budowę domu jednorodzinnego. Pracownicy podczas kopania fundamentów i przygotowywania działki pod budowę natknęli się na pozostałości budowli, która została nadgryziona zębem czasu. Archeolodzy odkryli etruski grobowiec w znanej nekropolii. „Ukrywał się” za inną komorą grobową Nieznany do tej pory etruski grobowiec znajdował się w pobliżu jednej z najważniejszych komór grobowych w historycznej nekropolii. Eksperci ustalili, kiedy powstało miejsce pochówku rzeźbio... Na miejsce zostali wezwani francuscy archeolodzy z INRAP (Institut National de Recherches Archéologiques Préventives). Kilkumiesięczne badania wykazały, że na Korsyce odnaleziono pozostałości etruskiego domostwa. Oznacza to, że jest to pierwszy obiekt architektoniczny zbudowany przez Etrusków, który odkryto na wyspie. To również dowód na pierwszą na wyspie osadę Etrusków Budowla datowana jest na VI–IV wiek p.n.e. – Do tej pory na Korsyce odnajdywano grobowce etruskie, ale nie domy – napisali w oświadczeniu archeolodzy. – To odkrycie stanowi ważny dowód obecności tej przedrzymskiej cywilizacji na wyspie nie tylko poprzez bogactwo artefaktów, które odkryto pośród ruin, ale również dlatego, że oznacza to, że znajduje się na terytorium pierwszej odkrytej na Korsyce osady powiązanej z kulturą etruską – dodali. Dom Etrusków znajdował się na prywatnej działce o powierzchni 605 m² w dzielnicy Chiusevia, która położona jest 800 metrów od Morza Tyrreńskiego i 3,5 km na wschód od Ghisonaccia. Powierzchnia budynku wynosiła co najmniej 50 m². Co ciekawe, w niedalekiej odległości od domu widoczne były ślady słupów, które „sugerują wykorzystanie konstrukcji wykonanych z drewna lub materiałów, takich jak trzcina” – twierdzą badacze. – Nierównomierny układ i pochyłe ściany fundamentów, które zbudowane są z różnej wielkości kamieni połączonych mulistym osadem, sugerują bardzo prostą, ale skuteczną metodę budowy – wyjaśniają archeolodzy z INRAP. Etruskowie magazynowali wodę w dużym rowie Nieopodal domu znaleziono również grobowiec etruski z IV wieku p.n.e., w którym znajdował się szkielet i dziesiątki artefaktów ceramicznych. Z oświadczenia francuskich naukowców wynika, że w sumie odnaleziono około 45 kg fragmentów naczyń z ceramiki. – Była to pospolita ceramika etruska, odzwierciedlająca obecność tego ludu między VI a IV wiekiem p.n.e. – uważają uczeni. – Czekają nas jeszcze badania typochronologiczne, analizy markerów organicznych i badania petrograficzne, które pozwolą na dokładniejsze określenie chronologii i charakterystyki tej etruskiej osady na Korsyce – podkreślają archeolodzy. Co ciekawe, mniej więcej dwadzieścia metrów na południe od domostwa odkryto dużych rozmiarów rów o szerokości niemal 2 m i długości 15 m. Badacze sugerują, że mógł służyć do magazynowania wody ze strumienia Alzetta i zaopatrywania osady w wodę. Źródło: INRAP.
To od nich Rzymianie „ściągnęli” walki gladiatorów i system liczbowy. Z czego jeszcze byli znani Etruskowie?
Etruskowie, którzy stworzyli pierwszą cywilizację miejską na terenie Italii i bezsprzecznie wywarli silny wpływ na kulturę rzymską, pozostają jedną z najbardziej tajemniczych kultur. Mimo wysiłku badaczy, ich język wciąż kryje więcej znaków zapytania niż odpowiedzi, a kwestia pochodzenia tego ludu przez długie lata wzbudzała wiele kontrowersji. Kim byli Etruskowie? Jak wyglądało ich życie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Kim byli Etruskowie? Pochodzenie Etrusków Życie cywilizacji Etrusków Osiągnięcia Etrusków Kultura i religia Etrusków Język etruski Sztuka etruska Stworzyli wysoko rozwiniętą cywilizację, byli mistrzami w dziedzinie metalurgii, praktykowali, dziwne i brutalne obrzędy religijne, a na temat ich pochodzenia spierali się już greccy i rzymscy historycy. Etruskowie to bez wątpienia jeden z najbardziej fascynujących starożytnych ludów, który dzięki wytężonej pracy badaczy reprezentujących różne dziedziny nauki powoli wychodzi z mroków starożytnej historii. Kim byli Etruskowie? Etruskowie (Tyrrenowie) to starożytny lud, który od VII wieku p.n.e. do I wieku n.e. zamieszkiwał północną cześć Italii. Historyczna kraina Etruria znajdowała się w centralnej części Półwyspu Apenińskiego, nad Morzem Tyrreńskim (które swoją nazwę zawdzięcza właśnie ludowi etruskiemu). Terytorium Etrusków rozciągało się między rzekami Arno i Tyber. Czas największej potęgi Etrusków przypada na lata 600–475 p.n.e. Właśnie wtedy ich władza rozszerzyła się na Kampanię i znaczny obszar północnej Italii. W 474 roku p.n.e. rozpoczął się stopniowy upadek kultury etruskiej. Bitwa pod Cumae, w której flota etruska uległa Heronowi I, stanowiła preludium do tego procesu. Analiza barw ujawniła niewidoczne szczegóły starożytnych malowideł Etrusków To, co na pierwszy rzut oka wydaje się czerwoną plamą, w rzeczywistości przedstawia postać idącego człowieka. Naukowcy z Włoch wykorzystali nowoczesną technikę obrazowania, aby odkryć sz... Później Kartagińczycy i Grecy zdołali wyprzeć ich z wybrzeży, a Celtowie – z północnej Italii. Osłabiony lud nie zdołał obronić Kampanii przed Sarmatami. W 283 roku p.n.e. Etruskowie przegrali bitwę nad Jeziorem Wadymońskim i od tego czasu znajdowali się już pod rzymskimi wpływami. W pierwszym stuleciu naszej ery zostali całkowicie wchłonięci przez kulturę łacińską. Pochodzenie Etrusków Pochodzenie Etrusków jest tematem, który już w starożytności wzbudzał wiele kontrowersji. Zdaniem Herodota – żyjącego w V wieku p.n.e. greckiego historyka – lud określający się nazwą Rasenna przybył na tereny Italii z Lidii, skąd wygnała ich klęska głodu. W spisanych przez niego „Dziejach” można przeczytać, że Lidię nawiedził głód, król podzielił naród na dwie części i drogą losowania wyłonił grupę, która miała opuścić ojczyznę. Na króla emigrantów wyznaczył swojego syna – Tyrrenosa. Inne zdanie na ten temat miał Dionizjusz z Halikarnasu. Historyk żyjący w I wieku p.n.e. uważał, że Etruskowie są rdzenną ludnością Półwyspu Apenińskiego. W „Starożytnościach rzymskich” podkreślił, że to stary lud, którego język i obyczaje wyraźnie wyróżniają się na tle mowy i kultury pozostałych grup zamieszkujących ten obszar. Warto wspomnieć także o teorii Tytusa Liwiusza. Rzymski historyk stwierdził, że Etruskowie wywodzą się z zamieszkującego Alpy ludu Retów. Jego zdaniem, mieszkańcy Etrurii byli „zdziczałymi” Retami, którzy ze swojej kultury zachowali jedynie dźwięk mowy. Starożytne teorie autochtoniczne i allochtoniczne pozostawały wobec siebie w opozycji. Także w czasach współczesnych badacze przez długi czas nie mogli dojść do porozumienia w kwestii pochodzenia Etrusków. Gdy na początku XXI wieku pojawiła się możliwość wykonania badań starożytnego DNA i porównania go ze współczesnymi próbkami, sprawa stopniowo zaczęła się wyjaśniać. W 2004 roku Cristiano Vernesi wykazał, że lud Etrusków stanowił grupę wspólną pod względem genetycznym, która wywodziła się od wspólnych przodków. Wyniki jego pracy wskazywały, że spójność populacyjna była zachowana od późnej epoki brązu do czasu rozkwitu etruskich polis. W wynikach pojawiła się jednak pewna nieścisłość. Badania wykazały, że w DNA mieszkańców Etrurii występują elementy kodu genetycznego ludów, które zamieszkiwały południową i wschodnią część basenu Morza Śródziemnego, choć ich DNA pozostawało spójne z kodem genetycznym innych Europejczyków. Większość badaczy nie zaakceptowała wyników pracy Vernesiego, wskazując, że próbki były pobierane z eksponatów muzealnych, które mogły być zanieczyszczone. Dalsze badania, prowadzone w 2007 roku (nie tylko na próbkach ludzkich, ale także pochodzących z bydła domowego), w niejednoznaczny sposób wskazały na słuszność teorii o napływie ludności etruskiej. Wyniki późniejszych badań, przeprowadzonych w 2018 roku, nadal nie rozwikłały kwestii pochodzenia Etrusków, jednak w większym stopniu wskazywały na ich „tubylczość”. Obecny stan wiedzy na ten temat opiera się na pracy międzynarodowego zespołu naukowców skupionych wokół Instytutu Maksa Plancka. Eksperci przeprowadzili badanie genomu wyizolowanego z 82 starożytnych próbek pozyskanych z 12 stanowisk archeologicznych. Wyniki wskazują na bliskie pokrewieństwo cywilizacji etruskiej z innymi ludami italskimi. Należy jednak wspomnieć, że na tym etapie wciąż jeszcze nie można definitywnie zamknąć dyskusji o pochodzeniu Etrusków. Życie cywilizacji Etrusków Etruskowie stworzyli związek miast, któremu początkowo przewodzili królowie. Z czasem monarchia ustąpiła miejsca republice arystokratycznej, na czele której stali zmieniający się corocznie dygnitarze – zalith, odpowiednik rzymskiego pretora, i marniu, odpowiadający edylowi. Uratowany w ostatniej chwili. Skarb księżniczki w "Grobowcu złotego skarabeusza" Niedaleko Rzymu, w mieście Vulci odnaleziono skarb etruskiej księżniczki. Nietknięty skarb niemal w ostatniej chwili zdołano uratować przed złodziejami, prowadzącymi tam nielegalne poszukiw... Etruskie społeczeństwo dzieliło się na rody panujące i prosty lud. Ci drudzy to przede wszystkim rzemieślnicy, rolnicy, górnicy i służba. Byli też lautanie, czyli wyzwoleńcy – niewolnicy, którzy otrzymali wolność i częściowe lub pełne prawa obywatelskie. Nad lautanami znajdowali się etera. Ich pozycję określano słowami peregrinus (cudzoziemiec), hospes (gość), czy cliens (klient). Ci znajdowali się pod zwierzchnictwem zalith eterau. Warto wspomnieć, że kobiety zajmowały dość wysoką pozycję w etruskim społeczeństwie, co w starożytnych kulturach nie było częstym zjawiskiem. Mogły uczestniczyć w życiu towarzyskim i artystycznym, biesiadować razem z mężczyznami i przyglądać się igrzyskom. Osiągnięcia Etrusków Etruskowie stworzyli wysoko rozwiniętą cywilizację, która w czasach swojej świetności mogła pochwalić się wieloma wybitnymi osiągnięciami. Jako że zamieszkiwali tereny bogate w złoża metali, osiągnęli mistrzowski poziom w dziedzinie metalurgii. Stosowali rozwiązania, które pozwalały im rozwinąć rolnictwo – odwadniali bagna systemem podziemnych kanałów i nawadniali pola uprawne. Dzięki temu klęski głodu omijały ich szerokim łukiem, a wyższe warstwy społeczeństwa etruskiego opływały w dostatki. Wymieniając osiągnięcia Etrusków, nie można nie wspomnieć, że mieszkańcy Etrurii znali astronomię i dzielili czas na miesiące księżycowe. Wypada jednak wspomnieć, że za początek dnia uznawali południe. Byli dobrymi matematykami. Opracowali dwunastkowy system rachuby, na podstawie którego Rzymianie opracowali swój system liczbowy. Mieli swoje pismo, które de facto stanowiło nieco zmodyfikowany alfabet zachodniogrecki. Później etruski alfabet przejęły inne ludy z obszaru środkowej Italii. Znali medycynę, a nawet stomatologię. Etruskowie jako jeden z pierwszych starożytnych ludów nauczyli się dbać o uzębienie. Kultura i religia Etrusków Etruskowie organizowali walki gladiatorów na długo, zanim zaczęli robić to Rzymianie. W ich przypadku krwawe igrzyska były obrzędem pogrzebowym. Starożytne języki: 7 wciąż nieodczytanych systemów pisma. Kto je rozszyfruje? Naukowcy od lat próbują odczytać starożytne języki z Europy, Azji i Ameryki. Rozszyfrowanie tych tajemniczych systemów pisma może przynieść odpowiedzi na wiele pytań o antyczne cywilizacje. Ważną rolę w społeczeństwie etruskim odgrywało wróżbiarstwo. U haruspików wróżących z wnętrzności zwierząt ofiarnych zasięgano porad nie tylko w ważnych kwestiach politycznych, ale także w sprawach codziennych. Kultura etruska była dosłownie przesiąknięta przepowiedniami. Cywilizacja etruska praktykowała politeizm. Wielu bogów przejęli od Greków, w tym Dionizosa i Apollina. Mieli też własne bóstwa. Kluczową rolę odgrywała bogini losu Nortina, bóg podziemnego świata Mantus i duchy opiekuńcze Lares. Zdarzało się, że by zyskać przychylność zmarłych i istot wyższych, składali ofiary z ludzi. Język etruski Etruskowie posługiwali się językiem mówionym i pisanym, zaliczanym do grupy nieindouropejskich. Do dziś nie udało się ustalić jego pochodzenia i pokrewieństwa z innymi językami, choć wypada wspomnieć, że niektórzy naukowcy wskazują na jego związek z językami przedgreckimi. Język Etrusków wciąż jeszcze nie został zrozumiany przez badaczy. Do tej pory udało się poznać znaczenie tylko nielicznych wyrazów. Niektóre z rozszyfrowanych słów to: ati – matka, sech – córka, elan – syn i nefts – wnuk. Sztuka etruska Do naszych czasów przetrwały tylko nieliczne przykłady sztuki etruskiej. Po starożytnej cywilizacji zachowały się fragmenty miejskich murów, ulic, wodociągi i świątynie. Przed obiektami sakralnymi Etruskowie budowali dziedzińce otoczone kolumnami. W sztuce etruskiej można zaobserwować silne wpływy Kartagińczyków, Fenicjan i Greków, zwłaszcza w najdawniejszych zabytkach. Z czasem ich dzieła stawały się coraz bardziej unikatowe. Duże pojęcie o sztuce Etrusków dają nam ich grobowce. Ich wnętrza zdobią freski figuralne, przedstawiające mityczne i rodzajowe sceny. Warto podkreślić, że w malarstwie Etruskowie nie naśladowali natury w sposób wierny. Stąd np. kolory zwierząt niemające nic wspólnego z ich naturalnym umaszczeniem. Świątynie i grobowce bogato zdobiła rzeźba etruska. Posągi wykonywano przede wszystkim z gliny. Marmurowych rzeźb nie zachowało się zbyt wiele. Mieszkańcy Etrurii wytwarzali też mniejsze posążki o charakterze dekoracyjnym, najczęściej przedstawiające sceny rodzajowe. Pod koniec VI wieku p.n.e. nauczyli się odlewać duże posągi z brązu, wykorzystując w tym celu technikę pustego odlewu. Dla Etrusków ważna była sztuka stosowana, o czym świadczą depozyty złożone w grobach wraz z ciałami zmarłych. Archeolodzy odnaleźli naczynia ze złota i brązu, świeczniki, lustra i oręż. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Analiza barw ujawniła niewidoczne szczegóły starożytnych malowideł Etrusków
To, co na pierwszy rzut oka wydaje się czerwoną plamą, w rzeczywistości przedstawia postać idącego człowieka. Naukowcy z Włoch wykorzystali nowoczesną technikę obrazowania, aby odkryć szczegóły starożytnych malowideł pozostawionych przez Etrusków - lud, który zamieszkiwał Italię przed 2500 lat.
W tym artykule: Odzyskać utracone kolory Kolejne prace trwają Badacze z włoskiego instytutu Pegaso Srl Archeologia Arte Archeometria poinformowali, że dzięki nowej technice udało im się odkryć nieznane wcześniej szczegóły etruskich fresków. Jednym z odkrytych na nowo malowideł jest obraz pochodzący z Grobowca Małp oraz scena ukazująca podziemny świat, przedstawiona na innym dziele. Okazuje się, że Etruskowie stworzyli bardzo szczegółowe obrazy, ale upływ czasu sprawił, że wiele z nich obecnie widocznych jest jedynie w niewielkiej części. W dużej mierze przez utratę kolorów. – Istotną kwestią jest znaczna utrata informacji o polichromii [kolorach] zachowanych malowideł, ze szczególnym uwzględnieniem niektórych specyficznych kolorów, ze względu na ich fizyczny skład chemiczny – mówi Gloria Adinolfi, badaczka z włoskiego instytutu. Indonezja: odkryto najstarsze malowidło naskalne. Jest urocze Archeolodzy z Australii i Indonezji odkryli najstarsze malowidła naskalne znane nauce. Scena z jaskini znajdującej się w południowej części wyspy Celebes przedstawia 3 świnie wisajskie. Malo... Odzyskać utracone kolory Fakt, że niektóre kolory lepiej znoszą upływ czasu niż inne, może dać zniekształcony obraz tego, jak wyglądały starożytne obrazy w momencie ich powstania – wyjaśnia Adinolfi. Na przykład niektóre odcienie zieleni zwykle nie utrzymują się zbyt długo, podczas gdy kolor czerwony często jest bardzo trwały. – Czerwone barwy wydają się być zwykle bardziej odporne, więc czasami dominują czerwienie, i zmieniają prawidłowe postrzeganie oryginalnej polichromii dekoracji malarskiej – opisuje badaczka. Aby odsłonić oryginalne obrazy, naukowcy wykorzystali technikę zwaną obrazowaniem hiperspektralnym (ang. multi-illumination hyperspectral extraction - MHX), która polega na wykonaniu kilkudziesięciu zdjęć w pasmach światła widzialnego, podczerwonego i ultrafioletowego. Następnie fotografie przetworzono za pomocą algorytmów statystycznych opracowanych przez Narodową Radę Badawczą Włoch – wyjaśnia członek zespołu badawczego Vincenzo Palleschi. – Technika ta umożliwia wykrycie egipskiego błękitu, koloru opracowanego w starożytnym Egipcie, który daje bardzo specyficzną odpowiedź w pojedynczym paśmie widmowym – powiedział Palleschi. Zespół przeanalizował również pozostałości pozostałych kolorów, aby określić, jakie kolory były pierwotnie użyte do namalowania obrazów. Łącząc MHX i analizę kolorów, zespół ujawnił „zaginione” sceny , które niegdyś widniały na starożytnych etruskich malowidłach. Otwarto sarkofag z Sakkary. Pozostawał zamknięty od 2500 lat [GALERIA] W ostatnich tygodniach świat obiegła wiadomość, że w Egipcie znaleziono 59 doskonale zachowanych i zapieczętowanych drewnianych trumien. Nietknięte spoczywały pod ziemią ponad 2500 lat. Kolejne prace trwają Podczas prezentacji wyników swoich prac na międzynarodowej konferencji archeologicznej, badacze przedstawili kilka przykładów odzyskanych obrazów. W tym szczegóły malowideł znalezionych w Grobowcu Małpy, nazwanym tak ze względu na fresk zamieszczony w komorze grobowej, który przedstawia małpę na drzewie. Badacze odkryli szczegóły innego obrazu – przedstawiającego nieznaną osobę. Patrząc na malowidło gołym okiem zauważymy jedynie czerwoną plamę, z niewyraźnym zarysem ludzkiej sylwetki. Ale po zakończeniu MHX i analizie kolorów wyraźnie widać, że przedstawiona na obrazie osoba niesie przedmiot przypominający hak. Analiza ujawniła też dokładniejsze rysy twarzy i rysunek włosów postaci. Grobowiec i malowidła odkryto w XIX wieku, ale dzięki nowej technologii, obraz stał się znacznie bardziej widoczny. Zespół prowadzi dalsze badania, a w przyszłości ma nadzieję odkryć na nowo i odzyskać dla współczesnych więcej dzieł starożytnej sztuki.
Odnaleziono kamienną płytę Etrusków. Czy pozwoli nam w końcu poznać ich język?
Archeolodzy odkryli w środkowych Włoszech unikalną kamienną płytę z etruskim tekstem – informuje serwis internetowy EurekAlert.
Odkrycia dokonano na stanowisku archeologicznym Poggio Colla, położonym na terenie gminy Vicchio w regionie Toskania, na północny wschód od Florencji – stolicy regionu. Obszar dzisiejszej Toskanii to tereny dawnej Etrurii, krainy historycznej w starożytnej Italii, od ok. 1000 r. p.n.e. zamieszkanej przez Etrusków, a od III w. p.n.e. znajdującej się pod panowaniem Rzymian. Zespół naukowców pod kierunkiem prof. Grzegorza Wardena, archeologa ze szwajcarskiego Franklin University Switzerland w Lugano, odkrył na stanowisku kamienną stelę o długości 1,2 metra i szerokości 0,6 metra, zawierającą etruskie inskrypcje wyryte w kamieniu. Według ekspertów stela pochodzi sprzed ok. 2500 lat, a etruski tekst zawiera 70 czytelnych liter i znaków interpunkcyjnych. Stela została umieszczona przez Etrusków w fundamentach monumentalnej świątyni, której pozostałości są obecnie badane przez archeologów. Prace na stanowisku Poggio Colla prowadzone są przez naukowców od 1995 roku w ramach Mugello Valley Archaeological Project (MVAP), projektu badawczego finansowanego przez amerykańskie prywatne uczelnie: Southern Methodist University w Dallas oraz Uniwersytet Pensylwanii w Filadelfii. Według naukowców w odkrytej inskrypcji może znajdować się imię bóstwa Etrusków, dla którego zbudowano świątynię. Eksperci są przekonani, że to odkrycie może w istotny sposób przyczynić się do lepszego poznania języka etruskiego, który na razie pozostaje niezrozumiały. Większość zachowanych i znanych etruskich napisów to napisy nagrobkowe, zawierające imiona zmarłych. Napisy z imionami nie pozwalają na poznanie języka, a ścisłych znaczeń znanych wyrazów etruskich jest bardzo mało. Tekst na steli z etruskiej świątyni może zawierać nowe wyrazy w języku etruskim, a ich znaczenie prawdopodobnie różni się od słów w napisach nagrobkowych. Kamienna płyta z inskrypcja została wykuta z bryły piaskowca i po oczyszczeniu i konserwacji powierzchni naukowcy przystąpią do prób odczytania tekstu. Źródło: PAP ________________________________________ Właśnie trwa 10. edycja konkursu TRAVELERY. To najbardziej prestiżowe nagrody podróżnicze. Zagłosuj na "Podróż roku" i poznaj nominowanych w kategroii "Podróżników Online": View oEmbed on the source website
Uratowany w ostatniej chwili. Skarb księżniczki w "Grobowcu złotego skarabeusza"
Niedaleko Rzymu, w mieście Vulci odnaleziono skarb etruskiej księżniczki. Nietknięty skarb niemal w ostatniej chwili zdołano uratować przed złodziejami, prowadzącymi tam nielegalne poszukiwania.
Archeolodzy poinformowali, że w miejscu pod nazwą „Grobowiec złotego skarabeusza”, gdzie zakończyli właśnie prace, znajdowały się takie precjoza jak naszyjnik z bursztynu, dwa egipskie amulety ze skarabeuszem - w tym jeden właśnie ze złota - ozdobne zapinki oraz wyjątkowo rzadkie naczynia stołowe. Bogactwo znaleziska świadczy zdaniem naukowców o tym, że jest to grób księżniczki z czasów rodzącej się arystokracji Etrusków. W grobowcu było też kilka kości owiniętych w cenne płótno. Odkrycie to uznano za tak ważne, że – jak ogłosił zarząd znanego terenu wykopalisk na obszarze etruskiej metropolii - na początku kwietnia przybędzie tam międzynarodowa grupa archeologów, by kontynuować prace w nadziei na dalsze znaleziska. Etruskowie zamieszkiwali w starożytności głównie północną część Półwyspu Apenińskiego, co najmniej od VII w. p.n.e. aż do I w. n.e. Następnie zostali podporządkowani i wchłonięci przez rozwijającą się kulturę łacińską, z którą graniczyli od południa. Źródło: PAP