Czy ruch samochodowy po Bałtyku jest możliwy? W Estonii ruszyła droga po lodzie
Estoński rząd wychodzi naprzeciw spowijającym Europę mrozom, tworząc pierwszą w tym roku lodową trasę samochodową. Droga została wytyczona na Morzu Bałtyckim pomiędzy dwiema największymi wyspami Estonii. Osoby chcące przejechać po zamarzniętej wodzie muszą jednak spełnić szereg określonych wymagań.
Zamarznięty Bałtyk w historii wielokrotnie stawał się szlakiem komunikacyjnym, ułatwiającym transport w trakcie zimy. W 1270 roku pomiędzy Wielkim Księstwem Litewskim a rycerzami Zakonu Kawalerów Mieczowych doszło nawet do bitwy pod Karuse, która rozegrała się na zamarzniętej powierzchni morza, w pobliżu wyspy Muhu. Współcześnie lód, który w trakcie mrozów pokrywa taflę Morza Bałtyckiego, również bywa wykorzystywany jako trasa łącząca wyspy z lądem. Taka sytuacja ma miejsce w Estonii, gdzie wytyczona lodowa droga zastępuje obecnie niefunkcjonujący ruch promowy. Lodowa droga pomiędzy dwiema wyspami Lodowa trasa połączyła dwie największe wyspy Estonii – Hiiumę i Saaremę. Ponieważ nie istnieje między nimi a stałym lądem żadne połączenie mostowe, mieszkańcy tych terenów na co dzień są uzależnieni od przepraw promowych. W trakcie mroźnej zimy ten środek transportu bywa jednak utrudniony lub całkowicie wstrzymany z powodu zlodzenia akwenu. Aby zapewnić mieszkańcom wysp możliwość przemieszczania się, estońskie władze zdecydowały się na przygotowanie specjalnej drogi lodowej, prowadzącej przez zamarznięte morze. Trasa liczy 17 kilometrów i może być użytkowana wyłącznie przy spełnieniu określonych warunków bezpieczeństwa oraz z zachowaniem rygorystycznych przepisów dotyczących ruchu. Jakie zasady panują na lodowej drodze? Przeprawa przez pierwszą w tym roku otwartą drogę po lodzie wymaga od kierowców zastosowania się do szeregu przepisów. Podróżujący muszą poruszać się z ściśle określoną prędkością – do 25 km/godz. lub od 40 do 70 km/godz. Jazda w przedziale 25–40 km/godz. mogłaby bowiem spowodować powstawanie fali rezonansowej, niebezpiecznej dla lodu. Czas, w którym można wjechać na trasę, został również dokładnie określony. Podróż możliwa jest wyłącznie w ciągu dnia, od godziny 8:30 do 17:00. Ostatni pojazd może wjechać na lód o godz. 16:30. Wszyscy podróżujący po lodowej drodze powinni mieć odpięte pasy bezpieczeństwa. Ten – brzmiący nietypowo – przepis odnosi się do konieczności szybkiej ewakuacji z pojazdu, który mógłby znaleźć się pod załamującą się taflą lodu. Dodatkowo w każdym aucie drzwi powinny pozostać odblokowane, tak aby każdy pasażer mógł swobodnie wydostać się ze środka transportu. Nieoficjalne drogi lodowe Estoński rząd apeluje, aby nie korzystać z dróg lodowych, które nie zostały oficjalnie otwarte. Choć lód pokrywający fragmenty Morza Bałtyckiego bywa na tyle gruby, że umożliwia taką formę przeprawy, należy pamiętać, że poruszanie się po nim wymaga szczególnej ostrożności. Nawet w miejscach, gdzie pokrywa lodowa osiąga grubość 20–25 centymetrów, niezastosowanie się do obowiązujących zasad może stanowić zagrożenie dla życia. Estońskie ministerstwo infrastruktury poinformowało, że w trakcie tegorocznej zimy nie planuje otwierania kolejnych dróg lodowych. Oznacza to, że trasy wykorzystywane nieoficjalnie – m.in. łączące wyspy ze stałym lądem w Vormsi – nie są objęte rządowym nadzorem, a poruszanie się po nich może stanowić zagrożenie dla podróżujących. Źródło: EER Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Mapa Tożsamości – podróż przez Estonię z mobilnym studiem fotograficznym
Wyruszyliśmy na północ. Tam, gdzie lasy spotykają się z morzem, a spokój przestrzeni miesza się z ludzkimi historiami. Estonia, niewielki kraj na skraju Europy, okazała się idealnym miejscem do realizacji naszego fotograficznego projektu „Mapa Tożsamości”.
„Mapa Tożsamości” to fotograficzna próba zrozumienia, czym jest dom i poczucie przynależności. To cykl portretów osób, które spotkaliśmy przypadkiem, a które zgodziły się odpowiedzieć na trzy proste, ale fundamentalne pytania: co dla ciebie znaczy “dom”? Czy czujesz się obywatelem swojego kraju? Gdybyś mógł zamieszkać w dowolnym miejscu na świecie, gdzie by to było i dlaczego? Mobilne studio Nasz camper van California Ocean przekształciliśmy w mobilne studio fotograficzne. Dzięki temu mogliśmy dotrzeć do małych gospodarstw ukrytych w estońskich lasach czy do odległych nadmorskich miejscowości. Mobilność dawała nam szansę na autentyczne spotkania tam, gdzie nikt na nas nie czekał i gdzie historie pojawiały się spontanicznie. W miejscach, które były częścią codzienności naszych rozmówców. View Gallery on the source website Zebrane portrety i wypowiedzi stają się mapą, która łączy geografię miejsc z geografią myśli i emocji. To podróż, w której zadajemy pytania i poszukujemy odpowiedzi. Poniższa galeria to efekt tych spotkań. Obraz współczesnej Estonii widziany oczami jej mieszkańców. Fotografie: F11 Studio Mapa Tożsamości Tor, 60 lat, Szwecja Co dla Ciebie znaczy „dom”? Dom nie jest już dla mnie miejscem szczególnym. Opuściłem Szwecję i oficjalnie mieszkam w Estonii. Ale w Europie i na całym świecie czuję się wszędzie jak w domu. Czy czujesz się obywatelem swojego kraju? Mieszkam w Estonii, ale nie czuję się jej obywatelem. Mam szwedzki paszport i estoński dowód osobisty, na podstawie którego nie mogę podróżować. Z drugiej strony, nie czuję się też obywatelem Szwecji. Jestem taki bezpaństwowiec. Gdybyś mógł zamieszkać w dowolnym miejscu na świecie, gdzie by to było i dlaczego? Ech, pewnie mieszkałbym poza UE, żeby uniknąć wszystkich tych złodziejskich polityków, którzy chcą wojny. Monika, 40 lat, Estonia Co dla Ciebie znaczy „dom”? Dom oznacza dla mnie rodzinę. Czy czujesz się obywatelką swojego kraju? Tak. Gdybyś mogła zamieszkać w dowolnym miejscu na świecie, gdzie by to było i dlaczego? Gdybym mogła zamieszkać gdziekolwiek na świecie, wybrałabym Hiszpanię, ponieważ jest tam słońce i jest ciepło. Hendrik, 16 lat, Estonia Co dla Ciebie znaczy „dom”? To słowo wiele dla mnie znaczy. To miejsce, w którym mogę być sobą. Miejsce, w którym mogę spać. Miejsce, w którym mogę być z rodziną. Czy czujesz się obywatelem swojego kraju? Tak. Jestem bardzo szczęśliwy, że jestem obywatelem Estonii. Gdybyś mógł zamieszkać w dowolnym miejscu na świecie, gdzie by to było i dlaczego? Zamieszkałbym w miejscu z niskimi podatkami, ponieważ życie w Estonii jest dość drogie. Chciałbym mieszkać gdzie jest tanio, gdzie mógłbym poczuć się trochę bogatszy… nawet jeśli nie jestem bogaty. Holm, 84 lata, Estonia Co dla Ciebie znaczy „dom”? Dom to coś bardzo ważnego dla mnie. Tu jest mój dom, na wyspie. Czy czujesz się obywatelem swojego kraju? Tak! Gdybyś mógł zamieszkać w dowolnym miejscu na świecie, gdzie by to było i dlaczego? W Estonii. Tylko w Estonii. Kristjan, 15 lat, Estonia Co dla Ciebie znaczy „dom”? Dla mnie dom oznacza naturę i środowisko, w którym mieszkam, a także moją rodzinę i ludzi, z którymi spędzam czas. Czy czujesz się obywatelem swojego kraju? Tak, czuję się obywatelem mojego kraju, ponieważ dotyczą mnie następujące kwestie – podatki i prawa mi przysługujące. Gdybyś mógł zamieszkać w dowolnym miejscu na świecie, gdzie by to było i dlaczego? Mieszkałbym w Norwegii, bo jest tam chłodniej i piękniej.
„Jeżdżę tam dla kąpieli w lodowatym Bałtyku i żytniego chleba” – te wyspy to raj dla introwertyków
Podróż przez Estonię to nieustanny zachwyt nad lekkością życia i naturą. Jej wyspy Sarema, Pakri i Kihnu to oazy spokoju. Warto tam wpróbować estońskiego podejścia do saunowania. Sauny w Estonii to część dziedzictwa narodowego i społecznego. Na wyspach Sarema, Pakri i Kihnu poznasz, jak ważne są dla lokalnych mieszkańców i jak wygląda ten rytuał.
Spis treści: W saunie na Sarema – gorąco, nago i po estońsku Pakri bez promów i bez lasów – najdziwniejsze wyspy Estonii? Na Kihnu rządzą kobiety i nie ma bankomatów Jak zaplanować podróż na estońskie wyspy – Wszyscy będziemy na golasa i spędzimy dużo czasu w bardzo wysokiej temperaturze – Malle uśmiecha się szeroko, nie mogąc się doczekać, aż wejdziemy do sauny. Nie jestem do końca przekonany co do tego pomysłu. Tym bardziej że Mallego i grupkę jego znajomych poznałem może z godzinę temu. Wypiliśmy po piwie i okazało się, że za chwilę mamy wylądować całą grupą w drewnianym pomieszczeniu pełnym gorącej pary. Wszyscy bez ubrań. Cóż, mam, co chciałem. Nie da się podróżować po Estonii, nie odwiedzając saun. W tym kraju przesiadywanie w rozgrzanych do oporu pomieszczeniach jest sportem narodowym. I fundamentem relacji społecznych. W saunie na Sarema – gorąco, nago i po estońsku Sauna, przed którą stoimy, jest niepozorną budką skleconą z desek, ulokowaną na nadmorskich wydmach. Jestem na wyspie Sarema będącej częścią bałtyckiego archipelagu na zachodnim krańcu Estonii. I choć prawdziwym zagłębiem saun w tym kraju jest południowo-wschodni rejon, pomieszczenia do sesji w wysokiej temperaturze rozsiane są tu w zasadzie wszędzie. W Estonii jest ich ok. 3 tys., a o znaczeniu tych miejsc w lokalnej kulturze opowiadał dokument „Siostrzeństwo świętej sauny” (w 2023 r. film zdobył nominację do Oscara). Krótko mówiąc, saunowanie to tu poważna sprawa. Lepiej więc nie denerwować Estończyków, wspominając o tym, że to przecież Finowie są najbardziej znani z zamiłowania do przesiadywania w gorącym powietrzu. Gdy tylko o tym napomknąłem, Malle zrugał mnie bezceremonialnie, a odzyskanie jego względów wymagało postawienia mu kolejnego piwa. – To nasze sauny są wpisane na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO! – pieklił się. – Nasze, nie fińskie! Miał rację. Estońska kultura saunowa trafiła na listę już w 2014 r. – fińska została wpisana dopiero w 2020 r. Tę potyczkę Estończycy więc niewątpliwie wygrali. Żeby nie drażnić mojego nowego znajomego, nie wspomniałem już, że UNESCO umieściło w estońskim spisie wyłącznie sauny dymne. O pochodzeniu wszystkich pozostałych nadal można dyskutować, a spór o to, który kraj jest ojczyzną saunowania, pozostanie zapewne jeszcze długo nierozstrzygnięty. Choć mamy lato, Bałtyk nie jest zbyt ciepły. Miałem nadzieję, że zaczniemy od rozgrzania się, a dopiero później wskoczymy do morza, okazuje się jednak, że Estończycy preferują odmienną kolejność. Zrzucamy ubrania i świecąc gołymi tyłkami, pędzimy do wody. Plan jest taki, że mamy się kilka razy zanurzyć po szyję i wracać na brzeg, jednak okazuje się, że przy plaży jest dość płytko, musimy więc pobiec przez wodę dość daleko od brzegu. Zanim więc porządnie się zanurzę, już szczękam zębami. Pozostaje mi iść za poradą towarzyszy i nie myśleć, lecz po prostu robić, co trzeba. Na szczęście po chwili zmierzamy już ku drewnianemu domkowi, który jawi mi się teraz niczym ocalenie. Wewnątrz, jak w sypialnym wagonie, czekają na nas piętrowe ławy, na których możemy się położyć. Gwałtownie rozszerzające się naczynia krwionośne przyjmują ochoczo fale napływającej krwi i całe moje ciało zalewa wyciskający łzy z oczu przypływ euforii. Ktoś polewa wodą gorące kamienie i pomieszczenie wypełnia się gęstą parą, przez którą nic nie widzę. Jest mi zadziwiająco dobrze. Wkrótce robi się tak gorąco, że zaczynam się rozpływać i wspominać z rozrzewnieniem lodowatą wodę Bałtyku. Teraz jednak, zamiast do wody, przenosimy się do izby obok, gdzie jest nieco chłodniej i leżąc na dywanach możemy odsapnąć, popijając herbatę. To jednak nie koniec sesji – cykl: zimna kąpiel, sesja parowa, odpoczynek, powtarzamy kilkakrotnie (dokładając jeszcze okładanie się brzozowymi witkami). Spotkanie przeciąga się na kilka godzin, a podczas niego nie tylko pozbywam się litrów potu, ale też odbywam cały ciąg rozmów o wszystkim i niczym – i gdy w końcu opuszczam saunę, czuję się, jakbym spędził ten czas z grupą najlepszych, znanych od zawsze przyjaciół. Żytni chleb Estonia jest światem kameralnym, zasady panujące w tak uwielbianych tu saunach odzwierciedlają więc też rzeczywistość kraju. Ważne są tu bliskość z naturą, pieczołowicie tworzona tkanka społeczna i dość swobodny stosunek do najnowszych trendów. Zamiast podążać za zmieniającymi się modami, żyje się w zgodzie z tradycją (co nie przeszkodziło krajowi zostać liderem informatyzacji). Na estońskich wyspach da się to zauważyć szczególnie. Gdy trafiłem na Saremę i opuściłem dość ruchliwy port, znalazłem się w spokojnej przestrzeni pełnej drzew, łąk, pól i malutkich wiosek. Sarema przez wieki pełniła rolę estońskiego spichlerza i do dziś łany zboża ciągną się tu niemal po horyzont. – Czarny chleb żytni jest dla nas bardzo ważnym elementem kulturowym – wytłumaczył mi kelner w przydrożnej knajpce, gdy zatrzymałem się na śniadanie. – Wypiekamy go przynajmniej od średniowiecza. Pieczywo ulepione z wyspiarskiej mąki trafiało na stoły całej wschodniej i środkowej Europy. – Nasze przysłowie mówi, że jeżeli nie zjesz dwóch kromek żytniego chleba, twój dzień nie może być udany – dodaje mężczyzna, podsuwając mi koszyk z pieczywem. Tradycyjnie wyrabiało się je na zakwasie, a ciasto musiało dojrzewać przez minimum 17 godz. Dziś od tej zasady coraz częściej się odchodzi, na wyspie wciąż jednak na szczęście działają rzemieślnicze piekarnie, które trzymają się dawnych, dobrze sprawdzonych metod. Ślady po uderzeniach meteorytów Na Saremę przyjechałem jednak nie po chleb, lecz aby zobaczyć miejsce kosmicznego bombardowania. Ślady po uderzeniach meteorytów można znaleźć w całym kraju, jednak bałtycka wyspa miała wyjątkowego pecha – na zaledwie kilometrze kwadratowym jest tu aż dziewięć kraterów po przybyszach z nieba. Nalot prawdopodobnie miał miejsce ok. 4 tys. lat temu, a gęstość ostrzału wzięła się z jednego, ważącego ok. 10 tys. ton meteoru, który wchodząc w atmosferę, rozpadł się na kilka mniejszych. Te kosmiczne okruchy pędziły z prędkością 10–20 km/s i spadając, narobiły sporo szkód. Drzewa zostały zmiecione w promieniu 6 km, a gigantyczne pożary dopełniły obrazu zniszczenia. Wyobrażenie sobie tego kataklizmu przychodzi mi jednak teraz z trudem. Patrzę na krater, który jest oczkiem wodnym otoczonym 16-metrowej wysokości wałem ziemi. Słucham szumu drzew i w tej spokojnej atmosferze nie jestem w stanie dopatrzeć się nawet najmniejszych śladów dramatyzmu. O szczególnym znaczeniu tego miejsca ludzie wiedzieli jednak już na długo, zanim weszliśmy w epokę oświeconej nauki – 2,5 tys. lat temu zbudowano tu świątynię, po której dziś nie ma już śladu. Ówcześni mieszkańcy wyspy składali w niej ofiary bóstwom, najwyraźniej przeczuwając, że krater Kaali nie jest zwykłą dziurą w ziemi i że w jego powstaniu miały udział siły wyższe. Pakri bez promów i bez lasów – najdziwniejsze wyspy Estonii? Sarema jest największą estońską wyspą, dla odmiany postanawiam odwiedzić też dużo mniejsze, bliźniacze Pakri, na które nie kursują żadne oficjalne promy. By się na nie dostać, trzeba się wybrać w rejs prywatnym kutrem, o co nie jest specjalnie trudno, gdyż kursują one regularnie, wioząc towary codziennego użytku. Pakri są wapiennymi okruchami skał, na których – co jak na Estonię nietypowe – nie rosną żadne lasy, a jedynie dość wątła trawa i krzewy jałowców. To krajobraz bardziej przypominający tereny basenu Morza Śródziemnego niż wybrzeże Bałtyku. Na obu wyspach mieszkali niegdyś Szwedzi tworzący społeczność Rannarootsi. W 1940 r., gdy Estonia była pod radziecką okupacją, Pakri jednak zmilitaryzowano i wyludniono. Większość z nich wróciła do swojej ojczyzny. Na wyspach urzędowali jedynie żołnierze Armii Czerwonej, a po ich wycofaniu zamieszkało tu kilka estońskich rodzin, którym zależy na ponownym ożywieniu wysp. Powołano nawet stowarzyszenie Pakri Rannad, którego głównym zadaniem jest odbudowa rolniczej i pasterskiej tradycji wysp. Spędzam tu kilka godzin, przechadzając się bez większego celu po pastwiskach i mijając co jakiś czas postawione przez Rosjan wojskowe budynki. Zachodzę do opustoszałych szwedzkich wiosek, które przemieniły się już w ledwo widoczną linię dawnych zabudowań i kilka wyróżniających się punktów: cmentarza, kapliczki, dzwonnicy kościoła. W końcu docieram do kamienistej plaży, gdzie spotykam Neeme, jedną z działaczek stowarzyszenia. – Powoli na nowo stawiamy domy i wznawiamy uprawy – mówi. – Zależy nam, by działać w sposób zrównoważony. Tak żeby ludzie byli tu tylko jednym z elementów naturalnego krajobrazu i nie czuli się zarządcami wysp. Może staniemy się przez to inspiracją dla innych miejsc i uda nam się choć trochę naprawić świat. Na Kihnu rządzą kobiety i nie ma bankomatów Jeszcze inny sposób na kształtowanie świata mają mieszkańcy mającej zaledwie ok. 16 km² wyspy Kihnu. A właściwie mieszkanki, bo to rządy kobiet wyróżniają to miejsce spośród innych. Natknięcie się tu na mężczyznę wymaga trochę szczęścia. Ich nieobecność nie jest jednak efektem walki płci, lecz historii. W połowie XIX w. męscy przedstawiciele wyspiarskiej społeczności, poszukując zarobku, zajęli się rybołówstwem i polowaniem na foki, a więc pracą wymagającą wielomiesięcznego przebywania na morzu. W domach zostały kobiety i to one, chcąc nie chcąc, przejęły zarządzanie wyspą. Matriarchalna kultura zakorzeniła się na Kihnu tak mocno, że w 2008 r. UNESCO wpisało ją na listę niematerialnego dziedzictwa ludzkości. Dziś, nawet jeżeli mężczyźni pojawiają się już na wyspie dużo częściej, trzymają się raczej z boku. – Żyje tu około pięćset osób – mówi Mare Matas, jedna z mieszkanek Kihnu. – W tym może z pięciu mężczyzn przebywa tu na stałe. Reszta pracuje na morzu, mój mąż też. Stan cywilny mojej rozmówczyni zdradza fartuch przykrywający tradycyjną pasiastą spódnicę zwaną kort. Są one tu na tyle popularne, że na ulicy naliczyłem zaledwie kilka osób w nowoczesnych ubraniach. Równie widoczne są też rowery i poradzieckie motocykle – ruch samochodowy na wyspie nie istnieje. Podobnie jak bankomaty, hotele, sklepy sieciowe i całoroczne restauracje. Kihnu jest w jakimś sensie światem sprzed dziesięcioleci i między innymi właśnie to przyciąga turystów (nie musicie się jednak obawiać tłumów). Śladem przeszłości jest też tradycyjna, ponadstuletnia sauna w gospodarstwie Miku Talu, która wygrała konkurs na najlepszy tego typu obiekt na wyspie. Prowadzi mnie do niej Vivika Tapp, córka właścicieli gospodarstwa. Sufit i drzwi do sauny są tak niskie, że wchodząc, muszę się pochylić. – Jeżeli nie chcesz wyjść stąd czarny, lepiej nie opieraj się o ściany – śmieje się Vivika. – Przez ponad wiek używania osadziła się na nich sadza z dymu – uprzedza. To najbardziej tradycyjny typ estońskiej sauny. Powietrze ogrzewane jest z sąsiedniego pomieszczenia, w którym do pieca ładuje się pokaźne ilości drewna. Fala gorąca wpływa do sauny. Nagrzanie pomieszczenia trwa ok. 4 godz., później jest ono wentylowane, by pozbyć się dymu. I znów przez kolejne 4 godz. niewielki domek dalej się nagrzewa – idealne warunki do saunowania to 70–90 stopni Celsjusza. – Wszystko gotowe, możemy zaczynać – zachęca Vivika. Przed sauną czeka już kilku gości – turyści, sąsiadki i jakiś zabłąkany męski mieszkaniec wyspy. Jak na komendę wszyscy zrzucamy ubrania. Po kilku dniach spędzonych w tym kraju nagość już mnie nie peszy i z przyjemnością myślę o najbliższych godzinach spędzonych w niewielkim rozgrzanym pomieszczeniu. Jak zaplanować podróż na estońskie wyspy Dojazd Samolotem LOT-u bezpośrednio z Warszawy do Tallinna. Koszt biletu to ok. 800 zł w dwie strony; lot.com. Dalej autobusem do Virtsu. Autobusem linii Lux Express lub FlixBus. Cena biletu w jedną stronę do stolicy Estonii latem zaczyna się od ok. 200 zł, ale podróż jest bardzo długa – ponad 16 godz. Transport Pomiędzy największymi wyspami Estonii kursują promy pasażersko-samochodowe. Połączenia z Virtsu na wyspę Muhu, z której mostem wjeżdża się na Saremę, zaplanowane są co 40 min, a sama przeprawa trwa pół godziny. Koszt przeprawy (auto i 2 os.) to 20–25 euro w jedną stronę. Na Kihnu statki pływają tylko 3–4 razy na dobę (z Munalaid) oraz raz w tygodniu z Parnawy. Jeżeli nie zarezerwujesz wcześniej biletów, obowiązuje zasada „kto pierwszy, ten wygrywa”. Lepszym sposobem może być przeprawa bez auta i poruszanie się po wyspie rowerem; visitestonia.com. Nocleg W Estonii obowiązuje znana ze Skandynawii zasada wolnego biwakowania, co oznacza, że możemy swobodnie rozbić namiot na dziko (prawo igaüheõigus), pod warunkiem że pozostawimy miejsce takim, jakie je zastaliśmy. Pamiętajcie o zakazie prania odzieży i mycia naczyń w rzekach i jeziorach. Jeżeli zależy wam na większych wygodach, polecam m.in. Meri Seaside Hotel & SPA w Kuressaare na wyspie Sarema. Ceny za pokój 2-osobowy zaczynają się w okolicach 300 zł. Jedzenie Umiłowanie Estończyków do chleba przejawia się także atencją do kwasu chlebowego (kali). Popularną przekąską są kanapki z żytniego chleba z pastą jajeczną i śledziem lub szprotem. Na deser Estończycy zajadają kamę – prażoną mąkę jęczmienną, żytnią i owsianą z dodatkiem grochu. Tę zadziwiającą mieszankę dodaje się do maślanki, kefiru lub mleka. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Michał Głombiowski Zaczynałem w dziale motoryzacyjnym jednego z trójmiejskich dzienników, ale szybko odkryłem, że bardziej niż samochody interesuje mnie sama droga. Naturalnym krokiem była zmiana zainteresowań – po doświadczeniach m.in. w „Gazecie Wyborczej” i „Rzeczpospolitej” związałem się z polską edycją „National Geographic Traveler”, z którą współpracuję od kilkunastu lat. Dla magazynu przygotowałem kilkaset artykułów i napisałem trzy książki podróżnicze (jedna z nich została nagrodzona Magellanem). Najbardziej cenię długie, niespieszne wyprawy, wierząc, że w dziennikarstwie podróżniczym najważniejsza jest dobrze opowiedziana historia.
Weekend w Tallinie – magiczna śnieżna kraina
Jedna z najlepiej zachowanych średniowiecznych starówek w Europie, tętniące życiem jarmarki bożonarodzeniowe w zimie i przyciągające dziesiątki tysięcy ludzi muzyczne festiwale latem. Weekend w Tallinie to pomysł na city break z Polski, który uda się o każdej porze roku.
Spis treści: Weekend w Tallinie Co zobaczyć w Tallinie Co zjeść w Tallinie? Rejs do Helsinek – jednodniowa wyprawa Jak dotrzeć do Tallina Noclegi w Tallinie Praktyczne porady na weekend w Tallinie Nie da się ukryć, że Polacy polubili Tallin. Stolica Estonii jest położona na tyle blisko Polski, by bez problemu zaplanować tu krótki city break. Każdego roku dociera tu ponad 100 tys. turystów w Polski. Weekend w Tallinie powinien wystarczyć, by lepiej poznać największe miasto tego pełnego sprzeczności państwa. Estonia stanowi bowiem coś w rodzaju mostu między Zachodem („najbardziej zdigitalizowany kraj na świecie”), Wschodem (jedna z byłych republik Związku Radzieckiego), a Północą (wszechobecny nordycki vibe). Weekend w Tallinie Tallin to jedno z najbardziej urokliwych miast nad Morzem Bałtyckim. Spacerując po Starym Mieście, można się poczuć jak w średniowiecznej bajce, ale wystarczy przejść kilkanaście kroków dalej, by znaleźć się w dzielnicy artystycznych kawiarni i nowoczesnych galerii. Latem Tallin oferuje relaks na pobliskich bałtyckich plażach, niezłą kuchnię i bonus w postaci łatwego połączenia promowego z pobliskimi Helsinkami. Stolica Estonii ma długą i fascynującą historię. To jedno z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast w Europie. Dawniej znane jako Rewel, od wieków przyciągało kupców, żeglarzy i podróżników. Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z XI wieku, choć istnieją dowody, że ludzie dotarli tu już w epoce brązu. Od XIII wieku miasto było ważnym członkiem Hanzy – związku miast handlowych Morza Bałtyckiego i Północnego, do których należały również m.in. Gdańsk i Szczecin. I to dzięki hanzeatyckim kupcom miasto rozwinęło się w późnym średniowieczu w tętniące życiem centrum handlu. Co zobaczyć w Tallinie W Tallinie żyje nieco ponad pół miliona ludzi. Miasto rozpościera się nad wybrzeżem Morza Bałtyckiego. Mimo sporych rozmiarów łatwo się tu poruszać pieszo i komunikacją miejską. Większość turystycznych atrakcji jest zlokalizowana w pobliżu Starego Miasta. Oto najlepsze atrakcje Tallina. Stare Miasto – podróż w czasie Tallin jest podzielony na dwie części – Górne Miasto (Toompea) i Dolne Miasto. Górne Miasto to dawna dzielnica arystokracji, gdzie znajduje się średniowieczny zamek Toompea – dziś siedziba estońskiego parlamentu – i monumentalna katedra prawosławna Aleksandra Newskiego. Nie zawsze łatwe relacje Estończyków ze wschodnim sąsiadem powodowały, że regularnie wracał pomysł zburzenia kościoła obrządku wschodniego. W latach 20. XX wieku odbyło się nawet referendum w tej sprawie. Młoda estońska republika nie mogła jednak ostatecznie pozwolić sobie na duży koszt, z jakim wiązałoby się zniszczenie katedry. Dziś ten prawosławny kościół nie budzi już tak wielu emocji. Na swój sposób został przez mieszkańców miasta oswojony i stanowi jeden z jego symboli. Dolne Miasto to serce życia średniowiecznego z rynkiem i ratuszem, który jest najstarszym tego typu budynkiem zachowanym w Europie Północnej. Ta część Starówki pełna jest restauracji, barów i sklepów. W listopadzie i w grudniu na placu przed ratuszem odbywa się tradycyjny jarmark bożonarodzeniowy, gdzie można napić się grzanego wina i posilić tradycyjną smażona kapustą i kaszanką. Tallińska Starówka to także obszar wielu legend. Jedna z nich opowiada o mnichu, który rzekomo zamurował się w jednej z wież obronnych, by odkupić swoje winy. Do dziś wieża ta nazywana jest „Kiek in de Kök” (z niem. „Zajrzyj do kuchni”), ponieważ wartownicy mogli z niej zaglądać do domów mieszczan. Kalamaja – hipsterska dzielnica Jeśli masz ochotę na coś mniej oczywistego, wybierz się do dzielnicy Kalamaja. Dawne osiedle robotnicze dziś jest miejscem chętnie odwiedzanym przez młodych ludzi. Dzielnica słynie z kolorowych drewnianych domków, w których dawniej mieszkali rybacy. Dziś w okolicy poza dawnymi willami jest sporo galerii, barów i restauracji. Będąc w okolicy, warto zaplanować obiad w hali targowej Balti Jaam (Kopli tn 1). To niezobowiązujące miejsce jest znacznie mniej oblegane przez turystów niż pobliska Starówka. W Balti Jaam, jak i w całej Kalamai można poczuć bardziej autentyczny klimat estońskiej dzielnicy. Muzeum Morskie w Lennusadam To atrakcja dla każdego miłośnika morza i historii. W dawnych hangarach lotniczych można zobaczyć m.in. prawdziwy okręt podwodny z XX wieku i dowiedzieć się więcej o morskiej historii Estonii. Rotermanni Kvartal – dawna dzielnica przemysłowa Tuż obok ścisłego centrum miasta znajduje się niewielka dzielnica tworzona przez oryginalne XIX-wieczne zabudowania dawnych fabryk. To Rottermanni Kvartal – dziś najmodniejsza część miasta, w której znajdują się najbardziej wyszukane restauracje i sklepy z luksusowymi produktami. Warto tu wpaść na filiżankę dobrej kawy, choć należy się liczyć z wysokimi cenami – znacznie przewyższającymi te, do których jesteśmy przyzwyczajeni w Polsce. Co zjeść w Tallinie Estońska kuchnia to mieszanka smaków nordyckich, niemieckich i rosyjskich. Tym, co Estończycy potafią robić najlepiej jest must leib, czyli czarny chleb, który często podawany jest z masłem i marynowanymi śledziami. Innym przysmakiem jest vürtsikilu võileib – kanapka z marynowaną szprotką, jajkiem i koperkiem. Bochen czarnego żytniego chleba będzie też doskonałą, a przy okazji zdrową pamiątką, którą można przywieźć z Estonii. Co ciekawe, można go kupić również na lotnisku. Dla miłośników mięsnych potraw Tallin oferuje hapukapsasupp – zupę z kiszonej kapusty z wieprzowiną oraz kama – tradycyjny deser na bazie mieszanki zbóż i kwaśnego mleka. W poszukiwaniu nowoczesnej kuchni estońskiej warto wybrać się do restauracji Kaerajann (Raekoja plats 17), gdzie serwują znakomite kaczki, ryby i – a jakże! – chleb. Rejs do Helsinek – jednodniowa wyprawa Weekend w Tallinie można uzupełnić o rejs do Helsinek. Stolica Finlandii leży zaledwie 80 km od Tallina, a rejs trwa około 2 godzin. Najpopularniejszym przewoźnikiem jest Tallink, którego promy oferują nie tylko wygodne fotele, ale też restauracje, sklepy wolnocłowe i rozrywkę dla dzieci. Alternatywnie, rejsy oferują także linie Eckerö Line i Viking Line, a dla bardziej kameralnej atmosfery warto sprawdzić Linda Line. Wszystkie firmy zapewniają wysoki standard usług i punktualność. Dzięki dogodnemu rozkładowi rejsów w Helsinkach można spędzić nawet 8 godzin. W stolicy Finlandii warto zobaczyć słynny plac Senacki, fińskie Muzeum Narodowe czy wyspę Suomenlinna. Więcej atrakcji Helsinek znajdziesz w naszym portalu. Jak dotrzeć do Tallina Podróż do Tallina z Polski jest prosta i stosunkowo niedroga. Najszybszą opcją jest lot samolotem. Bezpośrednie połączenia przez cały rok oferuje LOT. Ceny biletów zaczynają się od około 300 zł w dwie strony, choć przy odrobinie szczęścia można upolować promocje. Alternatywą jest podróż autem przez Litwę i Łotwę, co może być dobrą opcją o poznania pozostałych dwóch republik bałtyckich. Wyprawa samochodem z Warszawy zajmie przynajmniej 11 godzin, z Gdańska 12 godzin a z Krakowa ok. 15 godzin. Z Polski do Tallina można także dotrzeć autobusem. Firmy takie jak FlixBus czy Lux Express oferują wygodne i niedrogie połączenia. Większym wyzwaniem jest podróż pociągiem. Trzeba się bowiem liczyć w przesiadkami w Wilnie lub w Kownie, a następnie w Rydze. Noclegi w Tallinie Tallin oferuje szeroki wybór miejsc noclegowych – od luksusowych hoteli po przytulne apartamenty. Szukając nowoczesnego i kreatywnego miejsca na nocleg, warto rozważyć Oru Hub Hotel Tallin Handwritten Collection. Obiekt łączy wygodę tradycyjnego hotelu z przestrzenią coworkingową, co sprawia, że jest idealny zarówno dla turystów, jak i osób pracujących zdalnie. Oru Hub oferuje stylowo urządzone pokoje, designerskie wnętrza i kameralną atmosferę. Hotel położony jest w spokojnej okolicy, niedaleko parku Kadriorg, a zarazem blisko centrum miasta. Goście doceniają tu również pyszną kuchnię oraz nietypowe udogodnienia, jak sala do jogi czy pokój DIY, gdzie samodzielnie można wykonać pamiątki z Tallina. Praktyczne porady na weekend w Tallinie Waluta: Estonia korzysta z euro, co ułatwia płatności. W kraju najłatwiej jest płacić kartą. Z gotówką mogą być problemu. Transport: system komunikacji miejskiej jest prosty. Warto kupić kartę miejską Tallin Card, która obejmuje darmowe przejazdy i zniżki na atrakcje. Klimat: Tallin najlepiej odwiedzać wiosną i latem, kiedy dni są długie, a temperatura przyjemna. Zimą jednak miasto zamienia się w magiczną śnieżną krainę. Język: Estończycy mówią po estońsku, ale angielski jest powszechnie używany. 30% mieszkańców zna język rosyjski. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Najlepsze atrakcje Tallinna – co warto zobaczyć w stolicy Estonii?
Tallinn, stolica Estonii, jest miejscem, w którym średniowieczna architektura harmonijnie współistnieje z nowoczesnymi dzielnicami, oferując turystom unikatowe doświadczenia. W tym przewodniku odkryjesz najważniejsze zabytki Starego Miasta, ale także nowoczesne przestrzenie, które pokazują innowacyjną stronę Tallinna.
Spis treści: Stare Miasto w Tallinnie – średniowieczna perła UNESCO Nowoczesna strona Tallinna – dzielnice i atrakcje Natura w okolicach Tallinna Estońskie tradycje i kultura Stare Miasto w Tallinnie – średniowieczna perła UNESCO Stare Miasto w Tallinnie to jeden z najpiękniejszych i najlepiej zachowanych średniowiecznych kompleksów miejskich w Europie, który w 1997 roku trafił na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Główna jego część – Główny Rynek – otoczona jest kolorowymi kamieniczkami krytymi czerwoną dachówką, które niegdyś były domami bogatych kupców z Hanzy​. Gruba Małgorzata – Muzeum Morskie i wieża widokowa Na obrzeżach Starego Miasta znajduje się Gruba Małgorzata, monumentalna wieża obronna będąca częścią Muzeum Morskiego. Jest to nie tylko imponujący zabytek z okresu średniowiecza, ale także punkt widokowy, z którego rozciąga się wspaniały widok na Stare Miasto i Morze Bałtyckie​. Na szczycie wieży znajduje się kawiarnia, gdzie można odpocząć, podziwiając panoramę. Atmosfera tego miejsca przenosi odwiedzających w czasy, gdy Tallinn był ważnym portem handlowym. Apteka Magistracka – najstarsza apteka w Europie W sercu Starego Miasta, tuż przy gotyckim ratuszu, znajduje się Apteka Magistracka (Raeapteek) – najstarsza apteka w Europie, założona w 1422 roku. Apteka działa do dziś, oferując współczesne leki, a jednocześnie pełni funkcję muzeum. Można tam zobaczyć niewielką wystawę poświęconą dawnym metodom leczenia, gdzie nie brakuje ciekawostek, takich jak puder z rogu jednorożca na potencję czy preparaty ze skóry węża​. Nowoczesna strona Tallinna – dzielnice i atrakcje Tallinn nie tylko pielęgnuje swoją bogatą historię, ale również staje się jednym z czołowych ośrodków technologicznych w Europie. Dwie dzielnice, które pokazują nowoczesne oblicze miasta, to Rotermann i Noblessner. Rotermann – rewitalizowana przestrzeń Dzielnica Rotermann to przykład nowoczesnej rewitalizacji. W dawnych zabudowaniach portowych, przy wykorzystaniu starej tkanki miejskiej, powstały eleganckie apartamenty, restauracje i galerie sztuki. To tutaj, w ogródkach kawiarnianych, często usłyszymy delikatną muzykę, która towarzyszy mieszkańcom podczas relaksu​. Rotermann to symbol nowoczesności w Tallinnie, gdzie tradycja łączy się z nowatorskimi projektami architektonicznymi. Noblessner – nadmorska dzielnica artystów i restauracji Noblessner, dawniej główna stocznia imperialnej Rosji, to dziś tętniąca życiem dzielnica nadmorska, która przyciąga zarówno turystów, jak i lokalnych artystów. Znajdują się tu galerie, pracownie artystyczne oraz restauracje oferujące widok na morze​. Noblessner to także miejsce, gdzie nowoczesne technologie stają się codziennością. Roboty dostarczają kawę zamówioną przez aplikację, co dodaje miastu wyjątkowego, futurystycznego charakteru. Natura w okolicach Tallinna Poza nowoczesnym miastem, Tallinn oferuje również dostęp do wspaniałej natury, idealnej na odpoczynek i aktywne spędzanie czasu. Jednym z najciekawszych miejsc w okolicach Tallinna jest Park Narodowy Lahemaa. Park Narodowy Lahemaa – największy park w Estonii Zaledwie 40 minut jazdy od Tallinna znajduje się Park Narodowy Lahemaa, który jest najstarszym i największym parkiem narodowym w Estonii. To miejsce idealne dla miłośników przyrody i trekkingu​. Na szczególną uwagę zasługuje torfowisko Viru Raba, przez które prowadzi drewniana ścieżka o długości 3,5 km. Spacerując nią, można podziwiać malownicze krajobrazy, a także cieszyć się powietrzem – jednym z najczystszych w Europie. Ścieżki trekkingowe i dziewicze wyspy Estonia oferuje również rozległe szlaki trekkingowe. Jednym z najdłuższych jest szlak o długości 370 km, który rozpoczyna się na granicy z Łotwą i ciągnie się aż do północnego wybrzeża​. W okolicach Tallinna znajduje się także wiele dziewiczych wysp, które są idealnym miejscem na pikniki i wypoczynek na łonie natury. Estońskie tradycje i kultura Estońska kultura to mieszanka starodawnych tradycji i nowoczesnego stylu życia. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów estońskiej kultury są sauny. Sauny – narodowa pasja Estończyków Sauna od wieków jest integralną częścią życia Estończyków. To nie tylko sposób na relaks, ale również forma socjalizacji i rytuał pielęgnowany przez pokolenia. Każda sobota jest w Estonii „dniem sauny” – „laupäev on saunapäev”. Estończycy spotykają się z rodziną i przyjaciółmi, aby wspólnie odpocząć​. W Tallinnie popularnym miejscem na saunowy relaks jest Iglupark, gdzie można wynająć drewniane domki w kształcie igloo i po każdej sesji w saunie zanurzyć się w chłodnym Bałtyku​.
Odwiedzamy Tartu – Europejską Stolicę Kultury 2024
Do Tartu trafiam zachęcony przyznaniem miastu tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2024. Obok austriackiego Bad Ischl i norweskiego Bodø to właśnie w tym niewielkim estońskim mieście ma bić serce europejskiej kultury przez cały najbliższy rok.
W tym artykule: Nad brzegami Emajõgi Kawa, czarny chleb i tort ze szczyptą miłością Śladami Estów, Ugrofinów i... Polaków Pięć wieków temu Tartu stanowiło północne rogatki Rzeczpospolitej. Dziś to drugie największe miasto Estonii przyciąga turystów uroczą architekturą, bogatym kalendarzem wydarzeń kulturalnych i jednym z najnowocześniejszych muzeów w Europie. Nad brzegami Emajõgi Tartu to kolebka estońskiej kultury. To tu powstał pierwszy narodowy uniwersytet oraz pierwsze estońskie gazety i stowarzyszenia kulturalne. W 1869 w tym niewielkim mieście na południu kraju odbył się również pierwszy lokalny festiwal piosenki. Do dziś zresztą Tartu uznaje się za stolicę estońskiej muzyki. Jednym z najciekawszych obiektów kultury w mieście jest Muzeum Piosenki (Tartu Laulupeomuuseum), od którego zaczynam zwiedzanie miasta. Na obejrzenie trzech ekspozycji poświęconych historii muzyki, tradycjom festiwalu piosenki i narodzinom teatru narodowego trzeba zarezerwować około godziny. Samo muzeum znajduje się w XIX-wiecznym budynku otoczonym zielonym parkiem, skąd spacerem można dostać się do centrum miasta. Tartu powstało na bagnistych równinach rzeki Emajõgi, gdzie piaszczyste wzgórza ułatwiały przeprawę podróżnym. Dziś codzienne życie miasta skupia się przy położonej w pobliżu brzegów rzeki ulicy Rüütli. To tu zlokalizowanych jest najwięcej restauracji i barów. Znajdujący się w pobliżu uniwersytet sprawia, że okolice Rüütli tętnią życiem od świtu aż do długich godzin po zachodzie słońca. A warto pamiętać, że w położonej tysiąc kilometrów na północ od Polski Estonii zimowe noce są wyjątkowo długie, a więc i życie nocne zaczyna się wówczas dość wcześnie. Kawa, czarny chleb i tort ze szczyptą miłością Za dnia koniecznie trzeba zajrzeć do dawnej fabryki aparatów fotograficznych Aparaaditehas. XIX-wieczna przestrzeń została tu w ciekawy sposób zaadaptowana na miejsce spotkań mieszkańców Tartu. W Aparaaditehas znajdują się nie tylko galerie i księgarnie, ale również kilkanaście restauracji, barów i kawiarni. Kawa jest zresztą dla Estończyków równie ważna jak dla innych mieszkańców północnej Europy. Jak sprawdziłem, statystyczny Estończyk i Estonka spożywają 10 kilogramów kawy rocznie, co daje średnio ponad 3 filiżanki tego napoju każdego dnia. Co za tym idzie, kawa jest w Tartu wszechobecna. Kubek czarnego napoju można uzupełnić nie tylko w jednej z licznych lokalnych kawiarni sieci Gustav, ale również w automatach rozstawianych w wielu sklepach i urzędach. Do kawy koniecznie warto poprosić o kawałek „ciasta Tartu”, czyli ręcznie robionego biszkoptu marchewkowo-rokitnikowego z serkiem śmietankowym i borówkami. Jak mi opowiadano, wykonanego z dodatkiem miłości, prawdziwej wiejskiej śmietany i masła z kurzych jaj. W Europie ma powstać najdłuższy most na świecie. Połączy popularną wyspę z lądem Najdłuższy most na świecie ma zostać wybudowany w kraju uwielbianym przez turystów. Temat wrócił na tapet po latach od pierwszych planów. Czy tym razem wreszcie się uda? Estońska kuchnia nie jest jakoś szczególnie bogata. Opiera się przede wszystkim na tym, co daje morze i las. Aby spróbować tradycyjnych potraw, warto wybrać się do restauracji Pussirohukelder (Lossi 28). Poproście tam o wędzony ryby i dania z dzikich grzybów. Ciemny, sycący chleb estoński dostaniecie do każdego dania. Po świeże produkty wybierzcie się na miejską Halę Targową. Ta w Tartu przypomina antyczną świątynię i jest położona nad brzegiem rzeki Emajõgi. To miejsce, które niedawno przeszło metamorfozę z okazji 80-lecia swojego istnienia, jest niezaprzeczalnie jednym z symboli miasta. Oprócz przetworów mięsnych, warzyw i owoców, naturalnych soków, nie brakuje tu również piw rzemieślniczych. Śladami Estów, Ugrofinów i... Polaków Pierwsza wzmianka o Tartu w starych kronikach rosyjskich pochodzi z roku 1030, kiedy miasto zdobyły wojska Jarosława Mądrego. Te źródła pisane czynią Tartu najstarszym miastem w krajach bałtyckich. Estończycy o długiej historii swojego narodu nie zapomnieli i zbudowali sieć muzeów poświęconych najstarszym dziejom regionu. Najważniejszym z nich jest ponad stuletnie Estońskie Muzeum Narodowe (Eesti Rahva Muuseum), w którym historia przeplata się z innowacjami – stałe wystawy muzeum poświęcone historii kultury narodów estońskich i ugrofińskich prezentowane są zarówno poprzez eksponaty fizyczne, jak i nowatorskie, inteligentne rozwiązania, które mają na celu budowanie więzi pomiędzy starszym i młodszym pokoleniem. Choć muzeum odnosi się do historii kultury estońskiej, duża część ekspozycji jest poświęcona ostatnim trzem dekadom istnienia niezależnego państwa estońskiego. Można tu również znaleźć wytłumaczenie takich zagadnień, jak choćby niezwykła na skalę światową digitalizacja Estonii. Estończycy to w końcu jeden z najbardziej ucyfrowionych narodów Europy. Oddzielna specjalna ścieżka w muzeum prowadzi przez tysiące lat ludów ugrofińskich, które z Uralu trafiły do Europy, tworząc podstawy trzech różnych europejskich kultur: estońskiej, fińskiej i węgierskiej. Zaskoczeniem dla polskich turystów spacerujących po centrum Tartu są liczne biało-czerwone flagi wywieszone na wielu śródmiejskich budynkach. Nieprzypadkowo oficjalna flaga miasta do złudzenia przypomina polskie barwy narodowe. Swój pierwszy sztandar Tartu otrzymało od króla Stefana Batorego, który w 1582 roku przyłączył ówczesny Dorpat do granic Rzeczypospolitej, fundując w mieście pierwsze gimnazjum, a z okolicy tworząc województwo dorpackie. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Co zobaczyć w Estonii? Najlepsze pomysły na podróż do najmniejszego kraju bałtyckiego
Zjawiskowa natura, niezwykła architektura i intrygująca kultura. Estonia jest świetnym wyborem dla osób, które szukają nietuzinkowych przeżyć. Co zwiedzić w najbardziej zdigitalizowanym kraju Europy? Podpowiadamy.
W tym artykule: Tallin Poznaj historię Estonii Spójrz na Bałtyk w stronę Finlandii Estoński świat sauny Altja, rybacka wioska z XIV wieku Bądź blisko natury Estonia to nie tylko Tallin Co zjeść w Estonii? Estonia to najbardziej zdigitalizowany kraj w Europie. Jednak pomimo imponującego dorobku cyfrowego, w tym kraju na każdym kroku widać konfrontację tradycji z nowoczesnością. Dostrzec to można w kulturze, architekturze i kuchni. A także na odległej prowincji, gdzie diabeł mówi dobranoc. Gdzie pradawne duchy lasów szepczą przez drzewa i przypominają o dziedzictwie i tożsamości Estończyków. Najdalej wysunięte na północ i najmniejsze państwo bałtyckie zachwyca na każdym kroku. Chociaż wciąż jest niedoceniane i nie należy do najpopularniejszych kierunków turystycznych. Czas to zmienić. Tallin Stolica Estonii jest niezwykle urokliwym i przepięknym miastem. Przemierzając wąskie i brukowane uliczki Starego Miasta możemy poczuć klimat dawnych czasów. To dlatego, że średniowieczna architektura Tallina jest najlepiej zachowaną w tej części Europy. Nic dziwnego zatem, że ten historyczny region został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Historię widać tu bowiem na każdym kroku. Budynki, kamienice i majestatyczne kościoły przypominają o czasach świetności. Tallin szczególnie warto odwiedzić na początku lata. Odbywają się tu wówczas Dni Starego Miasta. To jeden z największych festiwali w Estonii, który poświęcony jest folklorowi i dziedzictwu narodowemu kraju. Poznaj historię Estonii Tallin słynie nie tylko z zabytkowej architektury, ale również z zachwycających muzeów. To świetna okazja do tego, aby dowiedzieć się więcej o tym bałtyckim kraju. Estonia znajduje się bowiem na styku kilku kultur, m.in. niemieckiej, skandynawskiej i rosyjskiej. Muzeum Miejskie w Tallinie (Tallinna Linnamuuseum) to obowiązkowy punkt programu, od którego trzeba zacząć zwiedzanie miasta. Znajduje się na Starym Mieście, w piwnicach średniowiecznego domu kupieckiego. Przychodzimy tu na spotkanie z długą, skomplikowaną i niekiedy trudną historią, która sięga ponad 11 tysięcy lat. Spójrz na Bałtyk w stronę Finlandii Tuż nad Morzem Bałtyckim znajduje się jedna z najstarszych dzielnic Tallina – Kalamaja. W czasach średniowiecza zamieszkiwali tu głównie rybacy, handlarze rybami oraz szkutnicy. Współcześnie jest to jeden z najpopularniejszych regionów stolicy Estonii. Doświadczymy tu niesamowitego eklektyzmu architektonicznego, gdzie stare drewniane chaty (swoją drogą charakterystyczne dla wszystkich krajów bałtyckich) znajdują się w sąsiedztwie modernistycznych willi i mieszkań. Spotkamy także postindustrialne budynki, które zostały przekształcone w nowoczesne restauracje, bary i kawiarnie. Ta hipsterska okolica tętni życiem i jest wyjątkowym miejscem spotkań młodych ludzi, miejscowych oraz turystów. Estoński świat sauny W Estonii sauna to niemal miejsce święte. To doświadczenie, które od wieków jest jednym z najważniejszych elementów kultury. Legenda głosi, że w dawnych czasach kobiety opuszczały swoje wioski i wspólnie maszerowały w głąb lasu, aby oddać się rytuałowi wygrzewania się w nagrzanej drewnem chatce. Podczas tego mistycznego wydarzenia śpiewały estońskie pieśni i uderzały swoje ciała brzozowymi witkami. Najstarsze źródła pisane o estońskiej saunie dymnej pochodzą nawet z XIII wieku. W czasach nowożytnych była to przestrzeń kojarzona z życiem i śmiercią. Początkiem i końcem. To właśnie w saunie kobiety rodziły dzieci, a starszyzna spędzała tu ostatnie chwile swojego życia. Chociaż dziś to już przeszłość, Estończycy nadal uwielbiają spędzać wolne chwile na seansach saunowych. Będąc w Estonii, warto pojechać do regionu Võru. To właśnie tam, w głębi lasu lub nad brzegiem małego stawu, można wkroczyć do magicznej krainy sauny dymnej. Altja, rybacka wioska z XIV wieku W północnej Estonii, nad brzegiem Morza Bałtyckiego, znajduje się zabytkowa wioska rybacka. Chociaż drewniane chatki nie zachowały się do dziś, zostały wiernie zrekonstruowane na podstawie dawnych rysunków i obrazów. Przybywamy tu na spotkanie z charakterystyczną bałtycką i nadmorską miejscowością rodem ze średniowiecza. Najwcześniejsza wzmianka o Altja pochodzi bowiem z 1465 roku. Wizyta w dawnej wsi jest również świetną okazją do zobaczenia Parku Narodowego Lahemaa. To najstarszy i największy park narodowy w Estonii. Bądź blisko natury Jeśli chcesz zobaczyć prawdziwą Estonię, wyjedź z miasta. Przyroda jest tu zjawiskowa, a w wielu regionach można poczuć się jak w pradawnej baśni. Ponad 70% powierzchni tego kraju pokrywają lasy, a także bagna, mokradła i torfowiska. Kraj ma łącznie ponad 1500 wysp. Na estońskiej prowincji znaleźć można również olbrzymie huśtawki. Tradycja ta ma korzenie jeszcze w czasach przedchrześcijańskich. W przeszłości było to miejsce spotkań zarówno młodych, jak i dorosłych, którzy spędzali wiele godzin na huśtaniu i rozmawianiu. Dziś kiiking (kiing z estońskiego „huśtawka”) jest narodową dyscypliną sportu Estonii od 1996 roku. Estonia to nie tylko Tallin Tartu to drugie co do wielkości miasto Estonii i kulturalna stolica Europy 2024. Pierwsza rzecz, na którą tutaj zwróciłem uwagę, to flaga. Na biało-czerwonym tle znajduje się ta herb z bramą w miejskim murze z dwoma wieżami, nad którą skrzyżowane są klucz i miecz. Kolory nie są przypadkowe. Polski król, Stefan Batory, nadał w 1584 roku prawa miejskie Tartu. Warto wybrać się na spacer wzdłuż Emajõgi. Idąc od przepięknego Starego Miasta w lewo, można dotrzeć do zabytkowej dzielnicy z charakterystycznymi drewnianymi domkami. W Tartu znajduje się również wspaniałe Estońskie Muzeum Narodowe. To jedno z najlepszych muzeów w Estonii, które poświęcone jest kulturze, historii i etnografii kraju. Co zjeść w Estonii? Kuchnia estońska jest mieszanką kuchni niemieckiej, bałtyckiej i rosyjskiej. W Tallinie nie powinien dziwić zatem fakt, że w piwnych barach zamówić można gröstl lub tradycyjną kiełbasę. Nad samym morzem polecam spróbować zupę rybną. Przyrządzana jest w sezonie ze świeżo złowionych ryb z Bałtyku. Na Starym Mieście znajdziemy szereg średniowiecznych restauracji, w których serwowana jest dziczyzna. Istnym przysmakiem jest zupa z łosia i gulasz z dzika. Będąc w Tallinie nie można pominąć Balti Jaama Turg. Tak nazywa się hala targowa znajdująca się przy Kopli 1, nieopodal murów Starego Miasta. To istny raj dla zwolenników street foodu, również w wersji lokalnej. Ciekawostki o języku estońskim: Rzeczowniki w języku estońskim nie mają rodzajów. Wszystkie osoby wyraża się jednym określeniem. Oznacza to, że przez całą rozmowę z Estończykiem możemy nie wiedzieć, czy opowiada on o kobiecie, czy mężczyźnie. Należy do języków ugrofińskich i jest spokrewniony z fińskim. Używa go ok. 1,1 mln osób na świecie. Sama populacja Estonii wynosi 1,3 mln. W alfabecie nie ma liter: c, f, y, z. Występują tylko w słowach obcego pochodzenia. Estoński wyróżnia aglutynacyjność. Słowa tworzone są poprzez zbitki lub sklejki dwóch, lub więcej wyrazów. Np. szczenię to „syn psa”, żarówkę nazywa się „elektryczną gruszką”. Najważniejsze informacje: Normalny bilet wstępu do Muzeum Miejskiego w Tallinie kosztuje 6 euro, ulgowy 5 euro. Saunę dymną najlepiej znaleźć i zarezerwować na stronie visitvoru.ee. W Tallinie warto odwiedzić Iglupark. To sauny nad samym Bałtykiem w Kalamaja. Poranny bilet (8:00–12:00) kosztuje 20 euro. Jednorazowy bilet autobusowy można kupić w bardzo łatwy sposób w pojeździe. Wystarczy przyłożyć kartę płatniczą do czytnika i… gotowe. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Estonia – ciekawostki. Z czego słynie najbardziej zinformatyzowany i najmniej religijny kraj Europy?
Ciekawostki o Estonii, czyli jednym z trzech państw bałtyckich, które choć jest coraz częściej odwiedzane, wciąż pozostaje dla wielu nieodkryte. Z czego słyną krewni Finów? Oto najciekawsze fakty na temat Estończyków i ich ojczyzny.
W tym artykule: Najważniejsze informacje o Estonii Ciekawostki o Estonii Polacy zwykle wymieniają ją jednym tchem z Litwą i Łotwą. Zebrane ciekawostki o Estonii przybliżą nie tylko historię tego niewielkiego państwa, ale także pozwolą odkrycie nieznane, ale jakże interesujące fakty na temat Estończyków. Najważniejsze informacje o Estonii Estonia to kraj położony w północnej Europie, nad Zatoką Fińską, z dostępem do Morza Bałtyckiego. Na lądzie sąsiaduje z dwoma państwami – od wschodu z Rosją oraz od południa z Łotwą (łączna długość granic wynosi 657 km). Natomiast od północy z Finlandią od której oddziela ją wspominana Zatoka Fińska. Estonia jest najmniejszym krajem bałtyckim. Jej powierzchnia wynosi niewiele ponad 45 tys. km kw, co oznacza, że jest siedem razy mniejsza od Polski, ale większa od Danii czy Holandii. Natomiast liczba ludności oscyluje w granicach 1,3 mln. Dla porównania Warszawę – według danych z początku 2022 r. – zamieszkuje ok. 1,8 mln osób. Choć pierwsze wzmianki o Estonii pochodzą z odległych czasów, to jako państwo Estonia pojawiła się na mapie Europy dopiero w 1918 roku. W sierpniu 1940 r., zgodnie z paktem Ribbentrop–Mołotow, kraj został przyłączony do ZSRR. Po ponad pięciu dekadach, w sierpniu 1991 r., estoński ogłosił akt niepodległości, który władze w Moskwie uznały na początku września. Estonia do niedawna była jedynym krajem na świecie z kobietami na stanowiskach prezydenta i premiera. W 2016 roku najważniejszą funkcję w państwie powierzono Kersti Kaljulaid, która sprawowała urząd prezydenta przez pięć lat. Z kolei na początku 2021 r. premierem kraju została Kaja Kallas, liderka prounijnej Partii Reform, a prywatnie córka byłego szefa estońskiego rządu, Siim Kallasa. Obecną głową państwa jest Alar Karis, który 11 października 2021 r. objął stanowisko prezydenta kraju. Ciekawostki o Chorwacji, których pewnie nie znałeś. Czy wiesz, że Chorwaci mają swoje Koloseum? Poznaj fascynujące ciekawostki o Chorwacji i zaplanuj podróż do tego niewielkiego, ale jakże pięknego kraju. Niektóre z przedstawionych poniżej faktów mogą zaskoczyć. Stolicą, a zarazem największym miastem Estonii jest zamieszkiwany przez ponad 400 tys. osób Tallin, którego nazwa w języku estońskim i fiński oznacza „duńskie miasto”. Dlaczego? Podczas średniowiecznej bitwy z tutejszej wieży kościelnej na głowy rycerzy spadła chorągiew, która później stała się flagą Duńczyków. Drugie co do wielkości miasto kraju, czyli Tartu, jest jednym z najstarszych w państwach nadbałtyckich. Pierwsza wzmianka o nim pojawiła się już w 1030 r., a uniwersytet założono tu w 1632 r. Od tego czasu klimat miasta tworzą studenci. 1 maja 2004 roku Estonia wraz z siedmioma innymi państwami Europy Środkowo-Wschodniej oraz Cyprem i Maltą stała się oficjalnie częścią Unii Europejskiej. Akcesję do Wspólnoty poprzedziło ogólnokrajowe referendum, w którym niemal 67% Estończyków zagłosowało „za” przystąpieniem do UE. Do tej pory Estonia tylko raz objęła przewodnictwo w Radzie Unii Europejskiej – półroczny okres sprawowania prezydentury rozpoczęła 1 lipca 2017 r., gdy na czele rządu stał Jüri Ratas. W 2011 r. Estonia – jako pierwsza z krajów bałtyckich – dołączyła do strefy euro. Europejski środek płatniczy zastąpił narodową walutę – koronę estońską. Ciekawostki o Estonii Estonia uznawana jest za jeden z najbardziej zinformatyzowanych państw globu. To właśnie w Estonii stworzono Skype – program do telefonii internetowej, z którego korzystają dzisiaj wszyscy. Co więcej, Estonia jako pierwsza na świecie umożliwiła swoim obywatelom oddawanie głosów w wyborach za pośrednictwem internetu. Nic więc dziwnego, że darmowy dostęp do hotspotów objął już niemal cały kraj. Estonia jest drugim – zaraz po Słowenii – krajem Europy Środkowo-Wschodniej, w którym konstytucja nie zabrania małżeństw jednopłciowych, a także adopcji dzieci przez pary homoseksualne. Kościół św. Olafa w Tallinnie do trzeciej dekady XVI w. uważany był za najwyższy budynek w Europie. Miał wówczas 159 m. Obecnie jest niższy o iglicę, która spłonęła w pożarze. Do rozpadu ZSRR Tallinn był najbardziej wysuniętym na zachód portem imperium. W 1980 r. rozegrano tu żeglarskie zawody igrzysk olimpijskich, których gospodarzem była Moskwa. Estonia ma łącznie ponad 1500 wysp. Największa z nich jest położona na południe od wejścia do Zatoki Fińskiej wyspa Sarema, której łączna powierzchnia wynosi 2673 km kw., a liczba ludności ok. 39 tysięcy. Võhandu jest najdłuższą rzeką w Estonii, której długość wynosi 162 km. W ramach ciekawostki dodajmy, że długość Wisły, czyli najdłuższej rzeki Polski, to 1047 km. To wciąż nieodkryty skarb. Estońskie wyspy są fascynujące Największą i najpopularniejszą estońską wyspą jest Sarema, ale warto pamiętać o pozostałych 1500... Estończycy to, obok Szwedów, Duńczyków, Norwegów i Czechów, najmniej religijna nacja na Starym Kontynencie. Niewiele ponad 20% stanowią luteranie, a niespełna 19% wyznawcy prawosławia. Zaledwie 1% to katolicy (głównie mniejszość litewska i polska). Estoński, należący do grupy języków ugrofińskich, uznawany jest za jeden z najtrudniejszych języków świata. Ma mnóstwo wyjątków, skomplikowanych odmian i aż 14 przypadków. Estończycy twierdzą, że łatwiej dogadać się im z Finem niż ze Słowianinem, a jak wiadomo, 1/4 ludności kraju stanowią Rosjanie. Od 2013 roku mieszkańcy Tallinna mogą jeździć bezpłatną komunikacją miejską. Decyzję stołecznych władz poparło aż 75% tallińczyków w zorganizowanym w marcu 2012 r. referendum. Leina, Liina i Lily Luik to jednojajowe trojaczki z Estonii, które latem 2016 roku wystartowały na igrzyskach olimpijskich w Rio de Janeiro w biegu maratońskim. Był to prawdopodobnie pierwszy taki przypadek w historii, gdy identyczne trojaczki rywalizowały w jednej dyscyplinie na najważniejszej imprezie czterolecia. Na królewskim dystansie najlepsza okazała się Lily, która zajęła 97. miejsce; Leina sklasyfikowana została na 114. pozycji, a Liina nie ukończyła biegu. Estończycy należą do najwyższych nacji świata (182 cm – średni wzrost mężczyzny; 168 cm – średni wzrost kobiety). Pod tym względem ustępują jedynie mieszkańcom Holandii i Czarnogóry. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
W tym kraju sauna to świętość. To mistyczny rytuał i jeden z ważniejszych elementów kultury
Sauna jako miejsce najbardziej intymnych rozmów i zwierzeń. „Siostrzeństwo świętej sauny” to niezwykły film o kobietach, które odnalazły swoją bezpieczną przestrzeń w mistycznym i rozgrzanym świecie, w którym swój wstyd zostawia się na zewnątrz.
W tym artykule: Sauna jako mistyczna przestrzeń do refleksji To opowieść o sile kobiet i siostrzeństwa Festiwal Millenium Docs Against Gravity od 12 maja w wybranych kinach Sauna to jeden z najważniejszych elementów kultury Estonii. Chociaż dziś to tylko miejsce wypoczynku i relaksu, w dawnych czasach pobyty w saunie miały wymiar również symboliczny i rytualny. To w saunach na świat przychodziły dzieci, a ludzie u kresu życia spędzali tu swoje ostatnie chwile. To ciemne i ekstremalnie gorące pomieszczenie było początkiem i końcem, życiem i śmiercią. Sauna jako mistyczna przestrzeń do refleksji „Siostrzeństwo świętej sauny” w reżyserii Anny Hints to dokument opowiadający o grupie kobiet, które kilka razy w roku zostawiają wszystko za sobą i udają się w głąb lasu, nad jezioro na południu Estonii. Czeka tam na nie tradycyjna drewniana sauna dymna. To wyjątkowy rodzaj sauny, który wywodzi się z regionu Võru i znajduje się na liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Większość filmu jesteśmy wraz z kobietami zamknięci w małym i ciemnym pomieszczeniu. Praca kamery pozwala poczuć piekielnie wysoką temperaturę panującą w środku. Debiutująca reżyserka postawiła w filmie na opowieść poprzez cielesność i nagość, ale także pokazanie tradycyjnych obrzędów. Na zdjęciach widzimy uderzenia brzozowymi witkami o nagie plecy, polewanie ciała zimną wodą oraz nacieranie solą. Wszystkiemu towarzyszą wypowiadane słowa, które brzmią niczym pradawne zaklęcia. To opowieść o sile kobiet i siostrzeństwa Na pierwszy rzut oka wydaje się, że jest to prosta historia, która ukazuje pewne lokalne praktyki w odległym kraju bałtyckim. Hints szybko nie pozostawia złudzeń, że to opowieść o sile kobiet i pewnym poczuciu kobiecej solidarności. Bohaterki filmu żartują sobie z mężczyzn i prowadzą luźne dyskusje o swojej rodzinie i trudach macierzyństwa. Pojawiają się jednak i trudne tematy, takie jak gwałt i poronienie. To wciąż nieodkryty skarb! Estońskie wyspy są fascynujące Największą i najpopularniejszą estońską wyspą jest Sarema, ale warto pamiętać o pozostałych 1500... Poczucie bliskości i klaustrofobicznej przestrzeni sprawia, że widz może poczuć nie tylko temperaturę panującą w saunie, ale również cały wachlarz emocji, który towarzyszy kobietom podczas poszczególnych opowieści. A wraz ze spływającym potem, w saunie spływają również rozterki i cierpienia. Reżyserka zwykłe spotkanie pokazała w sposób mistyczny i w znakomitym stylu skłania do refleksji nad tym, czym jest współczesna kobiecość. Festiwal Millenium Docs Against Gravity od 12 maja w wybranych kinach Anna Hints zdobyła za film nagrodę za reżyserię na festiwalu Sundance. „Siostrzeństwo świętej sauny" będzie można premierowo zobaczyć w podczas festiwalu Millennium Docs Against Gravity. Jubileuszowa 20. edycja największego polskiego festiwalu filmowego odbędzie się w dniach 12–21 maja w kinach w 8 polskich miastach (Warszawa, Wrocław, Gdynia, Poznań, Katowice, Łódź, Bydgoszcz i Lublin) oraz od 23 maja do 4 czerwca online na mdag.pl. Niezapomnianym filmowym podróżom będą tradycyjnie towarzyszyły spotkania z twórcami i bohaterami oraz debaty wokół ważnych tematów zaprezentowanych na ekranie. W tym roku po raz pierwszy powstanie także „safe space" – inkluzywna przestrzeń do rozmów o psychologii oraz seksualności w warszawskiej Kinotece. Będą się tam także odbywały dyżury psychologiczne dla wszystkich osób, które w szczególny sposób poczuły się dotknięte przez festiwalowe filmy. Hasło tegorocznej edycji MDAG brzmi „Nie bądź obojętny_a” i odwołuje się do słynnych słów Mariana Turskiego, które stały się także hasłem obchodów 80. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim organizowanych przez Muzeum POLIN. Te słowa korespondują z misją Millennium Docs Against Gravity oraz prezentowanym na festiwalu od lat programem filmowym. To wyraz wartości, które towarzyszą festiwalowi od początku istnienia – uważności i wrażliwości na otaczających nas ludzi. „National Geographic Polska" jest patronem medialnym festiwalu Millennium Docs Against Gravity. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Nie tylko Wolin. 10 najpiękniejszych i najciekawszych wysp na Bałtyku
Wyspy na Bałtyku to nie tylko Wolin i Uznam. Nie każdy o tym wie, ale Morze Bałtyckie jest usiane tysiącami wysp! Wśród nich znajdują się prawdziwe perły, oferujące piękne plaże, wspaniałą roślinność i dziewicze widoki, całkowicie inne niż te, które znamy z wysp chorwackich czy greckich. Zapraszamy na wycieczkę po 10 najciekawszych wyspach Morza Bałtyckiego.
W tym artykule: Gotlandia, Szwecja Olandia, Szwecja Bornholm, Dania Christiansø, Dania Jurmo, Finlandia Kihnu, Estonia Sarema, Estonia Wolin, Polska Karsibór, Polska Blå Jungfrun, Szwecja Większości osób, Bałtyk nie kojarzy się z wyspiarskim rajem. To prawda, nasza szerokość geograficzna nie zapewnia typowo egzotycznych atrakcji, ale każdy, kto Morze Bałtyckie nazywa nudnym, jest w ogromnym błędzie. Wyspy na Morzu Bałtyckim oferują masę atrakcji, a wycieczkę po najpiękniejszych z nich nie sposób nie zaliczyć do udanych. Które warto zobaczyć? Specjalnie dla naszych czytelników przygotowaliśmy krótki przewodnik po najciekawszych zakątkach Bałtyku. Gotlandia, Szwecja Jako pierwsza w naszym zestawieniu pojawia się największa wyspa nad Morzem Bałtyckim. Gotlandia, nazywana też Wyspą Wikingów, legitymuje się długością 170 km i szerokością 50 km (powierzchnia to 3140 km kw.). To miejsce od dawna przyciąga turystów z całej Europy. Szczególnie malowniczo prezentuje się jej stolica - Visby. Otaczające miasto mury obronne i niezwykle nastrojowe, stare kamienice tworzą tam niepowtarzalną atmosferę. Niezamieszkane tereny są pokryte przez lasy świerkowo-sosnowe. W krajobrazie wybrzeża dominują natomiast piaszczyste plaże i skały, którym natura nadała niezwykle fantazyjne kształty. fot. KRYSTIAN TRELA/REPORTER/EAST NEWS Olandia, Szwecja Drugą wyspą na naszej liście jest szwedzka Olandia, której powierzchnia to 1342 km kw. To propozycja dla osób, które od typowo zabytkowej architektury bardziej cenią sobie sielską atmosferę. W krajobrazie wyspy dominują młyny i farmy. Południowy obszar Olandii niemal w całości pokrywają tereny stepowe, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Niemałą atrakcją tego miejsca jest rezydencja szwedzkiej rodziny królewskiej. Park otaczający imponującą posiadłość jest otwarty dla ruchu turystycznego. fot. WOJCIECH STROZYK/REPORTER/EAST NEWS Bornholm, Dania Kolejna zachwycająca wyspa na Morzu Bałtyckim, to duński Bornholm. Powierzchnia wynosząca 588 km kw. nie stawia jej w czołówce największych morskich enklaw Morza Bałtyckiego, jednak z całą pewnością nie można odmówić jej uroku, zwłaszcza że Bornholm jest najcieplejszą wyspą Bałtyku. Plaże z niezwykle malowniczymi klifami prezentują się tam zachwycająco, podobnie zresztą jak jeziora, gęste lasy, tereny bagienne i wąwozy. Miłośnicy dzikiej natury poczują się tam jak w domu, a coś dla siebie znajdą też wielbiciele dawnej architektury. Ruiny średniowiecznej warowni Hammershus prezentują się niezwykle majestatycznie. Będąc na wyspie, nie można też nie zobaczyć pięknego kościoła św. Mikołaja, którego najbardziej charakterystycznym elementem jest wieża szachulcowa. fot. Jan KUCHARZYK/EAST NEWS Christiansø, Dania Pozostajemy w Danii. Jeżeli poprzednie propozycje są dla ciebie zbyt oczywiste, z całą pewnością spodoba ci się na wyspie Christiansø. To niewielka, bo o powierzchni zaledwie 22 ha, morska enklawa, położona na wschód od Bornholmu. Mimo skromnej powierzchni, oferuje wiele atrakcji, wśród których należy wymienić przede wszystkim twierdzę z 1684 roku (która później została zamieniona w więzienie). Ze szczytu wierzy rozpościera się zapierający dech w piersiach krajobraz. Coś dla siebie znajdą tam także wielbiciele dzikiej fauny. Na wyspie bytują całe kolonie edredonów. Co ciekawe, ptaki są przyzwyczajone do obecności ludzi i nie płoszą się łatwo. Są więc niezwykle wdzięcznym obiektem do fotografowania. Jurmo, Finlandia Następna na naszej liście jest fińska wyspa Jurmo. Ten niewielki skrawek lądu ginie pośród setek wysepek zlokalizowanych na południe od Turku. Dlaczego warto odwiedzić Jurmo? Ponieważ można tam na własne oczy przekonać się, jak wygląda życie na skandynawskich archipelagach. Czas wydaje się tam płynąć inaczej, co zdaje się potwierdzać krajobraz wyspy. Małe wioski z charakterystycznym dla tego obszaru budownictwem, XIX-wieczny kościół, stary labirynt ułożony z otoczaków - to wszystko tworzy niepowtarzalny klimat, niespotykany w kontynentalnej Europie. fot. Getty Images Kihnu, Estonia Zmieniamy kurs na Estonię. Kihnu to niewielka wyspa w Zatoce Ryskiej, o powierzchni 16,4 km kw. O tym, jak niezwykłe jest to miejsce, najlepiej świadczy fakt, że w 2003 roku przestrzeń kulturowa wyspy została ogłoszona Arcydziełem Ustnego i Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości, a pięć lat później - wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Przez długie lata wyspa była izolowana geograficznie i politycznie. Sprawiło to, że na jej obszarze zachowały się praktycznie wszystkie tamtejsze obyczaje ludowe, a miejscowe legendy i podania wciąż są powtarzane. Jedynymi elementami, które na wyspie zakłócają sielski krajobraz, są pomosty dla jachtów i centrum kultury. Pozostałe obiekty to niewielkie drewniane chatki i stara cerkiew. fot. Getty Images Sarema, Estonia Pozostańmy jeszcze przez chwilę w Estonii. Kolejnym miejscem, które po prostu trzeba odwiedzić, jest Sarema - największa spośród wszystkich estońskich wysp (jej powierzchnia to 2673 km kw.). W jej krajobrazie dominują łąki, które obficie porasta jałowiec, odcięte zatoki tworzące malownicze jeziora oraz wiatraki. Jednym z najciekawszych zabytków tego miejsca jest zamek biskupi w Kuressaare - stolicy wyspy, która de facto jest tam jedynym ośrodkiem miejskim. Będąc na miejscu koniecznie trzeba zobaczyć rezerwat geologiczny, położony w pobliżu wioski Kaali. Można podziwiać tam kratery, które stanowią pozostałość po uderzeniu meteorytu. Wolin, Polska Kierujemy ster na Polskę. Wolin jest najbardziej znaną wyspą polskiego wybrzeża. Jej powierzchnia to 265 km kw. Znaczny obszar wyspy pokrywają gęste lasy i tereny bagniste. Niezbyt licznie występują tam też wzgórza morenowe. Wolin stanowi idealne miejsce dla osób, dla których wypoczynek jest równoznaczny z obcowaniem z dziką naturą. Woliński Park Narodowy oferuje niebywałe bogactwo flory i fauny. Niewątpliwą atrakcją tego miejsca jest też Muzeum Regionalne przedstawiające dzieje wyspy. Miłośnicy aktywnego wypoczynku mogą skorzystać z 27-dołkowego pola golfowego. Zachwycone będą też osoby nastawione na plażowanie - linia brzegowa wyspy należy do najatrakcyjniejszych miejsc na polskim wybrzeżu. fot. PIOTR KAMIONKA/REPORTER/EAST NEWS Karsibór, Polska Kolejna polska wyspa, którą po prostu trzeba zobaczyć, to Karsibór. Część jej obszaru (powierzchnia wyspy to 14 km kw.) porasta gęsty las. Miłośnicy natury docenią wspaniałe okazy flory i fauny, które gromadzą dwa rezerwaty - Karsiborskie Paprocie i Karsiborska Kępa. w drugim z wymienionych można podziwiać wodniczkę i inne rzadkie gatunki ptaków. Miłośnicy zabytków koniecznie powinni obejrzeć najstarszy kościół w Świnoujściu - pochodzącą z XV wieku świątynię pw. Najświętszej Maryi Panny - i poniemiecki cmentarz ewangelicki. Dla osób zafascynowanych militariami nie lada gratką będzie basen niemieckich u-botów. Blå Jungfrun, Szwecja Na koniec zostawiliśmy wyspę nieskażoną obecnością ludzkich osad. Blå Jungfrun to niewielka szwedzka wyspa (jej powierzchnia to 0,7 km kw.), której teren już w 1926 roku został objęty parkiem narodowym. Niepowtarzalny krajobraz budują tam obficie nagromadzone skały granitowe z niezliczonymi jaskiniami i grotami. Jednym z najciekawszych obiektów jest kamienny labirynt, znajdujący się na południu wyspy. To niezwykle tajemniczy obiekt, który nawet dziś stawia wiele znaków zapytania. fot. olandsfokus/easyfotostock/Eastnews
Estonia jedynym krajem rządzonym przez kobiety. Do pani prezydent dołączyła pani premier
Podczas gdy w wielu krajach, również europejskich, wizja kobiety na stanowisku głowy państwa nadal jest czymś nierealnym, Estonia staje się jedynym państwem na świecie zarządzanym właśnie przez polityczki. Do prezydent Kersti Kaljulaid dołączyła premier Kaja Kallas. Jej ojcem jest były premier Estonii - Siim Kallas.
Poprzedni rząd prowadzony przez Juriego Ratasa podał się do dymisji po wszczęciu śledztwa dotyczącego podejrzenia korupcji wśród członków koalicji partii rządzących. To doprowadziło do zmian w gabinecie. Na nową szefową rządu powołano 43-letnią Kaję Kallas. To pierwsza kobieta premier w historii Estonii. Polityczka jest liderką prounijnej Partii Reform. Jej ugrupowanie wygrało ostatnie wybory parlamentarne w 2019 roku, ale wówczas nie udało się utworzyć większościowej koalicji. - Ten rząd musi stać się rządem dla wszystkich ludzi. Przemawia za tym poparcie 70 głosów w parlamencie - zapowiedziała we wtorek prezydent Kersti Kaljulaid. Dodajmy, że w Riigikogu zasiada 101 deputowanych. Nowe władze Estonii mają zamiar kontynuować politykę prounijną i pronatowską. Kobiety górą w Estonii Kaja Kallas złożyła zaprzysiężenie w Tallinie we wtorek o wschodzie słońca - dokładnie o 8:44. Estonia stała się wtedy jedynym obecnie krajem zarządzanym przez demokratycznie wybrane kobiety. Ten aspekt jest o tyle istotny, że na świecie są trzy inne kraje, w których zarówno głowa państwa, jak i szef rządu to kobiety. Na czele Nowej Zelandii i Barbadosu stoją panie premier, ale nad nimi w hierarchii jest jeszcze królowa Elżbieta II. Duńskim rządem również rządzi kobieta, a korona należy do królowej Małgorzaty II. Jak wiadomo, monarchinie nie zostały jednak wybrane na tron przez obywateli lub polityków, a odziedziczyły go zgodnie z zasadami obowiązującymi na dworach. Warto też zauważyć, w nowym rządzie Estonii aż siedem kobiet zajmie ministerialne stanowiska. To dotychczasowy rekord. Finlandia była pierwsza Estonia jest obecnie jedynym krajem na świecie z kobietami na stanowiskach prezydenta i premiera. Taka sytuacja miała już jednak miejsce w przeszłości. W czasie 12-letniej kadencji fińskiej prezydent Tarji Halonen na czele rządu stały dwie kobiety: Anneli Jaatteenmaki (2003) i Mari Kiviniemi (2010-2011). Pod koniec lat 90. ubiegłego wieku na Sri Lance urzędowały jednocześnie prezydent Chandrika Kumaratunga i premier Sirimavo Bandaranaike. Trzeba jednak zaznaczyć, że w tym kraju głowa państwa łączy obowiązki prezydenta i szefa rządu, a premier jest jego zastępcą.
To wciąż nieodkryty skarb! Estońskie wyspy są fascynujące
Największą i najpopularniejszą estońską wyspą jest Sarema, ale warto pamiętać o pozostałych 1500...
Niektóre z nich są unikatowe – pod względem osobliwości przyrodniczych, pełnionych w przeszłości funkcji militarnych, czy zamieszkującej je ludności. Odkrywanie estońskich wysp może być jednym z najbardziej intrygujących sposobów na spędzenie urlopu. Aegna jest niewielką wyspą, licząca niewiele ponad 3 km², co czyni z niej idealny cel jednodniowych wycieczek. 80% jej powierzchni pokryte jest lasami i objęte ochroną. Krajobraz Aegny definiują głazy z czasów epoki lodowcowej. Jest ich bardzo dużo, niektóre z nich mają nawet 14 metrów w obwodzie oraz do czterech metrów wysokości. Spacery pozwolą na podziwianie pięknych nadmorskich krajobrazów, a piaszczyste brzegi na północnych krańcach wyspy będą idealne dla miłośników wypoczynku na plaży. Niedaleko nich znajduje się magiczny, kamienny labirynt. Na całej wyspie można znaleźć militarne instalacje – najstarsze z nich pochodzą z 1914 roku. Około 20 z nich jest obecnie chronionych jako zabytki architektury. Suur-Pakri (Duża Pakri) i Väike-Pakri (Mała Pakri) są wyspami położonymi na północy Estonii. Pierwsza z nich była miejscem testów bombowych armii radzieckiej. Wiele nieczynnych obiektów militarnych znajduje się na niej do dzisiaj. Dzięki zróżnicowaniu przyrodniczemu, obydwie wyspy posiadają status rezerwatów przyrody. Podobnie jak w przypadku Aegny, Suur-Pakri i Väike-Pakri bogate są w głazy polodowcowe – największy z nich ma obwód ponad 21 metrów. Na wyspie znajdują się również tereny, które szczególnie zainteresują obserwatorów ptaków. Należy jednak pamiętać, że porzucone tereny militarne nadal mogą być niebezpieczne – przed wycieczką warto upewnić się, że miejsce w które się wybierasz jest sprawdzone i oczyszczone. Wyspa Prangli jest znana ze swojej pięknej przyrody. Sosnowe lasy, kamieniste plaże, krzewy jałowca oraz wydmy stanowią atrakcję nawet dla doświadczonych wędrowców. Można spędzać czas na fotografowaniu ptaków, obserwowaniu przyrody, pływaniu czy wędkowaniu, ale największą uwagę przykuwają na Prangli dwa lokalne, charakterystyczne zjawiska naturalne: • Latem, można zaobserwować tohu – mgłę utworzoną w wyniku parowania ciepłego morza; • Podczas ostrych zim, pojawia się summajus – efekt ciemniejszego nieba nad morzem niepokrytym lodem oraz jaśniejszego nad oblodzonym obszarem. W trzech wsiach na Prangli – Kelnase, Idaotsa i Lääneotsa łącznie żyje poniżej 100 osób. Pomimo małej populacji, na wyspie funkcjonuje szkoła, kościół, muzeum, sklepy, centrum kulturalne, poczta, biblioteka, kilka domków wakacyjnych, a nawet sklep z pamiątkami. Podróżnicy w każdym wieku znajdą tu coś dla siebie – polecamy pobyt dłuższy niż jeden dzień. Wyspa Naissaar działa jak magnes na miłośników przyrody: piękne piaszczyste plaże na jej południowym i wschodnim wybrzeżu otoczone dzikimi różami wyglądają jak namiastka raju na Ziemi. Większość wyspy pokrywają pierwotne lasy, w których w lipcu można zbierać jagody, a w sierpniu i wrześniu brusznice. W czasie wędrówek, polecamy wypatrywać głazów z czasów zlodowaceń, osadzonych tu przez lodowiec skandynawski. Ze względu na swoje położenie, Naissaar często pełniła w przeszłości funkcje obronne. Na wyspie porozrzucane są instalacje militarne i armaty – niektóre z nich pamiętające czasy cara Piotra Wielkiego. Fortyfikacje były budowane w celu zablokowania dostępu do Tallina od strony Zatoki Fińskiej. Na południowej części wyspy znajduje się także porzucona kopalnia i fabryka z czasów radzieckich. Wyspa Abruka położona jest w Zatoce Ryskiej, niedaleko południowych wybrzeży Saremy. Liczy 8,8 km², otoczona jest szesnastoma mniejszymi wysepkami, które stanowią dom dla wielu gatunków ptaków wodnych. Abrukę pokrywa bujny, pierwotny las liściasty o bardzo zróżnicowanej florze. Niezwykłe, sękate lipy dodają tym terenom nutkę tajemniczości. W chłodnych gajach, florę tworzy dywan paproci, a w czerwcu i lipcu dodatkowo żółte irysy. Powszechnie występują tam również dzikie jabłonie i drzewa orzechowe. Abruka jest prawdziwym rajem dla miłośników orchidei: na łąkach można znaleźć okazy z ok. 10 chronionych gatunków. Oprócz wędrówek po starych lasach, goście będą zachwyceni widokami na morze. Na wyspie znajduje się wieża obserwacyjna, dzięki której można śledzić życie ptaków wodnych oraz orłów morskich, a także jesienne i wiosenne migracje. Abruka była i wciąż jest także domem dla wielu znanych pisarzy. Wśród mieszkańców krąży powiedzenie, że każda spotkana na wyspie osoba to albo rybak, albo pisarz. W centrum wyspy, w domu pokrytym strzechą mieści się skromna wystawa dokumentująca historię tego regionu. Obecnie Abrukę zamieszkuje na stałe ok. 20 osób. Każda z wysp posiada swoją niepowtarzalną atmosferę i charakter, każda zasługuje na odwiedzenie z innych powodów. Dla wielu, dużą zaletą jest to, że nie są one zatłoczone. Od czasu do czasu zdarza się spotkać turystę lub mieszkańca, ale najczęściej wędrowców otacza cisza. Ten spokój, pozwalający na wyciszenie się na łonie nienaruszonej natury jest prawdopodobnie najlepszym sposobem, aby w pełni docenić wartości estońskich wysp. Czy istnieją lepsze formy urlopowego relaksu? Polecamy sprawdzić samemu!
System matriarchalny na wyspie Kihnu zakorzeniony jest od wieków. Obrona gospodarstw, podtrzymywanie tradycji rzemiosła: te obowiązki należą tu do kobiet!
Przez wieki izolacji, mieszkańcy estońskiej wyspy Kihnu wykształcili system społeczny, w którym kobiety są naturalnymi liderami. Ponieważ mężczyźni spędzają większość czasu na morzu, rola kobiet jest tutaj ważniejsza niż w pozostałych częściach kraju. Podczas gdy nowoczesny świat dąży do dominacji jednej płci nad drugą, na Kihnu przedstawiciele obydwu są jednakowo ważni dla życia wyspy. Większość dochodów na Kihnu pochodzi z rybołówstwa i żeglugi – dwóch tradycyjnie męskich zajęć. Wyspiarscy mężczyźni większość czasu spędzali na morzu. Z wyjątkiem młodych chłopców, byli oni nieobecni przez większość czasu. Zmieniło to rolę kobiet w tej społeczności. Od wieków kobiety rządzą i podejmują decyzje na Kihnu. To one bronią gospodarstw, pól, zwierząt, dzieci, ale także tradycji i rzemiosła. System matriarchalny wciąż jest żywy na wyspie i jest fenomenem na europejską skalę. Wyspiarska izolacja ochroniła ten element dziedzictwa kulturowego Kihnu przed wpływem nowoczesnego świata. Dzięki kobietom tradycje kulturowe na Kihnu, obejmujące m.in. rękodzieło, taniec, zabawy oraz muzykę. Przetrwały i są nadal kultywowane. Czerwone spódnice będące charakterystycznym elementem tradycyjnego stroju rzucają się w oczy szczególnie, gdy ubrane w nie kobiety jadą motocyklem lub traktorem. W Europie taki widok jest rzadkością, ale nie tutaj. Na wyspie znajduje się jedynie kilka samochodów, a ludzie poruszają się głównie na samodzielnie skonstruowanych motocyklach i rowerach. Fot. Materiały prasowe Najlepszymi miejscami na poznanie lokalnej kultury są Muzeum Kihnu oraz kościół św. Mikołaja. Miejscowa oferta turystyczna obejmuje możliwość zwiedzania wyspy na przyczepie samochodu. Ze względu na niewielką powierzchnię, Kihnu jest bezpiecznym miejscem na relaksującą wycieczkę z namiotem. Mieszkańcy są przyjaźni i pomocni, a przyroda urokliwa. Wiosną i latem dostępna dla turystów jest latarnia morska z 1863 roku. Mieszkańcy Kihnu mówią w dialekcie zawierającym wiele elementów języka szwedzkiego i uważanym przez niektórych Estończyków za oddzielny język. Muzyka również odgrywa ważną rolę w tradycji wyspy, towarzysząc m.in. wspólnej pracy nad wyrobami ręcznymi, świętom religijnym i innym wydarzeniom. Tradycyjne wesele trwa na Kihnu trzy dni i zdarza się niezwykle rzadko, zatem jedynie nieliczni szczęśliwcy mają okazję w nim uczestniczyć. W listopadzie 2003 roku przestrzeń kulturowa Kihnu została wpisana na listę Arcydzieł Ustnego i Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO. Wyspa ma w swojej historii również polski epizod – w latach 1565-1575 oraz 1582-1600 była częścią Królestwa Polskiego. Kihnu jest największą wyspą w Zatoce Ryskiej i siódmą pod względem powierzchni w Estonii - liczy 16,4 km²: jest długa na 7 km, a szeroka na 3,3 km. Jej najwyższy punkt znajduje się 8,9 m ponad poziomem morza. Dotrzeć do Kihnu można z Parnawy samolotem (15 minut) lub promem (trzy godziny) oraz z Manilaid promem (godzina). Zimą, gdy morze jest zamarznięte, można dojechać tam samochodem. Obecnie Kihnu zamieszkuje ok. 600 osób. Na wyspie nie ma hoteli, więc przed wyprawą warto skontaktować się z wybranymi gospodarstwami agroturystycznymi lub domkami gościnnymi, aby zarezerwować nocleg. Fot. Materiały prasowe Więcej informacji na stronie: www.visitestonia.com
6 rzeczy, które warto wiedzieć o Tallinnie
Stolica Estonii to miasto na skraju. Łączy nordycką estetykę i słowiańską gościnność. Jego symbolem jest smaczne lekarstwo na… złamane serce.
1. LEKARSTWO NA MIŁOŚĆ Drzwi pod numerem 11 Rynku Starego Miasta w Tallinnie wyglądają dokładnie tak jak w 1422 r., kiedy pojawiły się pierwsze zapiski o najstarszej aptece w Europie, Raeapteek. Dziś na półkach brak słoików z suszonymi pszczołami i kolcami jeża, ale nadal przepisuje się lokalny specjał i jeden z symboli Tallinna – marcepan, jako lekarstwo na złamane serce. Raekoja plats 11. 2. PIĘTRO, KTÓREGO NIE MA Kiedy goście hotelu Viru próbowali się dowiedzieć, co znajduje się na trzynastym piętrze budynku, dostawali jedną odpowiedź: takiego piętra nie ma. Rzeczywiście istniało tylko dla wybranych, konkretnie: dla oficerów KGB. Od 2011 r. turyści mają wstęp do tajnych pokojów służb specjalnych. Zobaczyć można systemy radiowe podłączone do „pluskiew” w pokojach czy nawet w popielniczkach tutejszej restauracji. Hotelowy taras był niegdyś idealnym punktem obserwacyjnym dla oficerów, a dziś jest jednym z najlepszych punktów widokowych w mieście. Viru väljak 4. 3. NORDYCKI FUSION W latach 60. restauracja Tuljak była jedną z najlepszych w Tallinnie. W ubiegłym roku otwarto jej unowocześnioną wersję. W menu: owoce morza, zupa z łosia i wybitne tiramisu. Ten adres: Pirita tee 26e, warto znać. 4. MIASTO ARTYSTÓW Tallinn to jedna z najciekawszych scen muzycznych w Europie, gospodarz festiwalu Tallinn Music Week, miasto rodzinne kompozytora Arvo Pärta, ale również rozwijająca się scena artystyczna. Warto zajrzeć do Telliskivi – zespołu dawnych fabryk w północnej części Tallinna, gdzie artyści mają swoje studia, a odwiedzający mogą zrobić zakupy u lokalnych projektantów i zjeść w restauracjach serwujących nordycką kuchnię w nowym wydaniu. 5. MIASTO WIELU RELIGII W Estonii nie ma oficjalnie obowiązujących religii, za to zabytki sakralne są ważnym elementem stolicy kraju. Poza najstarszym kościołem św. Olafa z XIII w. wrażenie robi sobór Aleksandra Newskiego na wzgórzu Toompea. Sąsiaduje z parlamentem, gdzie urzędują: najmłodszy premier w UE – Taavi Rõivas (ur. 1979 r.), i prezydent Hendrik Ilves, polityk i wzięty didżej w jednej osobie. 6. W PRAKTYCE Do Tallinna z Polski można dolecieć LOT-em. Ewentualnie dojechać autokarem, np. linii Lux Express. Można zatrzymać się w przytulnym hotelu Petersbourg (najstarszy w Tallinnie!). Leży w samym centrum miasta. Pokój 2-os. ze śniadaniem kosztuje ponad 100 euro. Na kolację najlepiej wybrać się do Leib Resto – restaurację poleca sir Sean Connery. Wiktoria Michałkiewicz
Kilka wieków temu (według legend około 590 lat) niewielka apteka w stolicy Estonii wyprodukowała lek “na poziom cukru we krwi oraz złamane serce” o charakterystycznym, migdałowym smaku. Dzisiaj jest to znany na całym świecie marcepan
Szybko stał się on przysmakiem Estończyków. Apteka nadal istnieje, a kilka budynków dalej znajduje się muzeum marcepanu oraz kawiarnia, które kultywują tradycję. Muzeum Marcepanu „Kalev” w Tallinie powinno być punktem obowiązkowym wycieczek do stolicy Estonii. O miano miejsca wynalezienia marcepanu walczą Tallin oraz niemiecka Lubeka. Niemiecka fabryka jest popularniejsza, ale Estończycy twierdzą, że apteka przy placu Ratuszowym w Tallinie rozpoczęła produkcję wcześniej. Spory te tak naprawdę dotyczą jedynie Europy, ponieważ już kilka wieków wcześniej marcepan wytwarzali Persowie. Muzeum Marcepanu „Kalev” usytuowane jest przy placu Ratuszowym – sercu tallińskiej Starówki. Z zewnątrz wygląda skromnie, co może zmylić przechodniów. Pokój muzealny prezentuje całą historię, jak lek produkowany w aptece w średniowieczu stał się później popularną słodyczą. Znajdziemy tu wystawę ponad 200 marcepanowych figur i wypieków, tworzonych przy pomocy stuletnich form. Goście mogą oglądać proces tworzenia marcepanowych obrazów, a także sami je pomalować według własnego uznania. Pracujący dla fabryki i muzeum niemal 60 lat Otto Kubo opowie ciekawostki związane z historią zakładu, a po zwiedzaniu zaprosi do pokoju kawiarnianego. „Maiasmokk” („Łasuch”) jest najstarszą kawiarnią w Estonii – działa w tym samym miejscu od 1864 roku. To przytulne miejsce oferuje świeże wypieki i ciastka oraz pyszne, ręcznie robione cukierki. Wnętrze kawiarni, niezmienione od niemal stu lat, zapewnia wyjątkową atmosferę. Muzeum Marcepanu „Kalev” nie jest jedynym na Starym Mieście w Tallinie miejscem poświęconym temu przysmakowi. Na ulicy Pikk (Długiej) mieści się sklep, w którego piwnicy znajdziemy zbiór rzeźb. Warto rzucić okiem, jak prezentują się popiersia Eddiego Murphy’ego, Madonny czy Marilyn Monroe zrobione z marcepanu, a nie z wosku.
Wilno–Tallinn autobusem: Do trzech razy miasto
Po tej podróży moja dusza została w Wilnie, żołądek w Rydze, a serce w Tallinnie.
Przygoda w Wilnie zaczęła się od niespodzianki. Na starym mieście spodziewałyśmy się tłumu turystów, ale na ulicach pusto. Nie ma nikogo, kto wyglądałby na obcokrajowca. Wypatrujemy Ostrej Bramy, sztandarowego zabytku stolicy Litwy. Okazuje się skromna, wciśnięta w mury, piękna. Spacerując po Wilnie, wkraczamy do Republiki Artystów Užupio. Państwa z samodzielną konstytucją, prezydentem, hymnem, rządem, a nawet flagą. Konstytucja Republiki Zarzecze w dowcipny sposób opisuje, czym miała być Republika Artystów – manifestem wolności i dystansu do życia, którego na szczęście w spokojnym i wyluzowanym Wilnie nie brakuje. Przeniesienie się z Wilna do stolicy Łotwy, Rygi, to jak podróż na inną planetę. Huczną, tętniącą życiem i rozświetloną tysiącem latarni. I tanią – w soboty przejazdy komunikacją są za darmo. Po zwiedzaniu starego miasta jedziemy do skansenu etnograficznego. A w nim klimatyczna karczma, stare domostwa z historycznych regionów Łotwy: Kurlandii, Łatgalii, Liwonii i Semigalii. W jednej z chat próbujemy świeżych ziemniaków z twarożkiem i śledziem, aromatycznego miodu, pysznych jagód z cukrem, kiełbasek. Brzuchy po łotewskiej uczcie mamy jeszcze pełne, gdy dojeżdżamy do Tallinna, jednego z najpiękniejszych średniowiecznych miast Europy. Po przekroczeniu bramy Viru, strzegącej wejścia na tallińską starówkę, czuję się jak w bajce. Wąskie uliczki układają się w tajemniczy labirynt. Podziwiam stare kamienice z czerwonymi dachami i wsłuchuję się w stukające pod butami kocie łby. Ze szczytu baszty Kiek in de Kök widzę panoramę miasta. Wyobrażam sobie rycerzy, urocze panny zamiatające bruk fałdami sukni i powozy zaprzężone w rumaki. Agnieszka Pawelec (Fot. Archiwum prywatne) Warto wiedzieć: Agnieszka Pawelec - nauczycielka chemii w gimnazjum, mieszka w TczewieWybrałam to miejsce, bo: Od dawna chciałam poznać Wilno, a Rygę i Tallinn zwiedzić przy okazji. Okazało się, że każde z tych miast jest niezwykłe. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Kierunek, który obrałam, jest wciąż mało popularny wśród turystów i trochę niedoceniany Mój patent: Wyszukiwanie promocji autobusowych, ale także kolejowych i lotniczych. Śpię w hostelach blisko starówek i szukam miejsc do zwiedzenia za darmo lub za niewielką opłatą. DOJAZD 377 zł --------------------------------------------------- nocleg 310 zł --------------------------------------------------- JEDZENIE 300 zł Agnieszka Pawelec
Klejnot Estonii: Park Kadriorg. Manifest miłości Piotra Wielkiego
Car Piotr I Wielki bardzo cenił Tallin, co udowodnił budując tam swoją letnią rezydencję – Kadriorg, jeden z najpiękniejszych kompleksów pałacowych w krajach bałtyckich
Park i pałac, a także nowoczesne muzeum są dostępne dla zwiedzających. Mogą oni swobodnie spacerować wokół zabytku, będącego obecnie siedzibą prezydenta. To zrozumiałe – kto chciałby się odgradzać, gdy dookoła znajduje się tak piękne otoczenie? XVIII-wieczny park Kadriorg (co oznacza po estońsku „Dolinę Katarzyny” od imienia ukochanej drugiej żony cara, na cześć której został wzniesiony) oraz jego japońskie ogrody otoczone są starymi, drewnianymi domami z ozdobnymi drzwiami, nad którymi pochylają się gałęzie rozkwitających drzew. To wszystko brzmi jak opis baśniowej krainy, a znajduje się w odległości jedynie krótkiego spaceru od centrum Tallina. Kompleks Kadriorg liczy ok. 70 hektarów. Jego budowa rozpoczęła się w 1718 na polecenie rosyjskiego cara Piotra I. Można w nim zaobserwować elementy charakterystyczne dla XVIII, XIX oraz XX wieku. Najpopularniejszymi miejscami są: jeziorko z łabędziami, otoczone klombami kwiatowymi oraz promenada. Pałac, zaprojektowany przez Nicolo Michettiego i stanowiący prawdopodobnie najsłynniejszy przykład designu w historii estońskiej architektury, zachował się do dziś w świetnym stanie. Pierwotnie pełnił funkcję letniej rezydencji carskiej. Został wzniesiony na wzór ówczesnych włoskich pałaców, z trzypoziomową fasadą z frontu i po bokach, a dwupoziomową z tyłu, tworząc swoistą mozaikę architektoniczną. Sala balowa oraz ogród zimowy zostały dobudowane do tylnej fasady pałacu w latach 1933/34. Obecnie pałac Kadriorg zamieszkiwany jest przez prezydenta Estonii – spacerowicze mogą niemalże zapukać do jego drzwi. Jak wiele innych budynków rządowych w Tallinie – siedziba głowy państwa jest zaskakująco łatwo dostępna. W pobliżu pałacu znajduje się Muzeum Sztuki KUMU – perła nowoczesnej estońskiej architektury. W 2006 roku, krótko po otwarciu, zdobyło tytuł Europejskiego Muzeum Roku. Na siedmiu poziomach prezentuje ono historię estońskiej sztuki oraz wiele wystaw zagranicznych. Oprócz KUMU, na terenie parku znajduje się również Muzeum Sztuki Kadriorg oraz Muzeum Mikkeli, a także pomniki zasłużonych Estończyków: rzeźbiarza Amandusa Adamsona, pisarza Friedricha Reinholda Kreutzwalda czy wszechstronnego artysty Jaana Koorta. W Kadriorg zlokalizowanych jest wiele uroczych kawiarni, idealnych na popołudniową herbatę i deser. Gourmet Cafe specjalizuje się w kawach, przyciągając nie tylko wspaniałym aromatem wydobywającym się zza drzwi, ale także wnętrzem urządzonym w stylu art deco. Niedaleko od niej znajduje się NOP – kafejka i sklep z organicznymi specjałami, np. sokami czy burgerami, przygotowanymi jedynie przy użyciu lokalnych składników. Bardziej wymagający mogą zjeść kolację w eleganckiej restauracji Katharinenthal, znajdującej się przy jeziorku. Rodziny z dziećmi zaprasza Miia-Milla-Manda – miejsce łączące plac zabaw dla dzieci z kawiarnią, położone niemalże w centrum parku Kadriorg. Czekają tam na nich m.in. lody, słodycze, a także specjały marchewkowe. Najnowszym elementem kompleksu są japońskie ogrody, otworzone w 2011 roku. Zostały zaprojektowane przez znanego architekta krajobrazu – Masao Sone. W swojej koncepcji idealnie wykorzystał on północno-wschodni zakątek parku, z wysokimi drzewami i ciężkimi skałami. Rośliny w ogrodzie dobrane zostały specjalnie do chłodniejszego, estońskiego klimatu. Na wiosnę rozkwitają drzewa wiśni i rododendrony, w lato irysy, a jesienią ogród wypełnia się czerwienią, pomarańczą, żółcią i brązem. Kadriorg jest największym publicznym ogrodem rododendronów w regionie. Piękny, zadbany park, barokowa architektura dookoła, uczta dla umysłu w muzeach, przytulne kawiarnie, miejsce zabawy dla dzieci – wszystko czego potrzeba do spędzenia przyjemnego niedzielnego popołudnia. Spacer po Tallinie i poznawanie jego atrakcji może być męczące, ale relaks w miejscu takim, jak Kadriorg jest prawdziwą wisienką na torcie.
Huśtawki, gęsi i przebieranki - unikatowe estońskie tradycje wielkanocne
Wielkanoc w estońskim kalendarzu ludowym oznacza nie tylko ważne święto religijne. Jest to również powitanie wiosny.
Z tym okresem związane były ciekawe i niespotykane zwyczaje. I choć na estońskich stołach znajdziemy dzisiaj czekoladowe króliczki oraz kolorowe pióra, niektóre z dawnych tradycji nadal są podtrzymywane. Estonia jest obecnie krajem, w którym dominującą religią jest luteranizm, ale przez wieki ścierały się w nim różne religie. Z tego powodu tradycje wielkanocne są tutaj mieszanką czerpiącą z wielu kultur. Większość obrzędów wykorzystuje powszechnie znany symbol świąt – jajko. Wielkanoc oznacza również początek sezonu na huśtanie, które symbolizuje zdrowie, witalność i szczęście. Estończycy gromadzili się wokół wielkich huśtawek i wspólnie bawili. Za rozstawienie wiejskiej huśtawki odpowiedzialni byli młodzi mężczyźni. W XIX wieku, ich praca nagradzana była podarunkami: rękawiczkami, paskami, oraz rzecz jasna jajkami. Huśtanie, któremu towarzyszyły śpiewy, gry oraz zabawy taneczne i siłowe, było jedną z najważniejszych rozrywek młodzieży. Kolejną estońską tradycją wielkanocną są skoki na desce, w których specjalizują się dzieci i młodzież. W zabawie uczestniczą dwie osoby. Jedna stoi na końcu deski położonej na kamieniu lub korzeniu drzewa, a druga energicznie wskakuje na przeciwną jej stronę. Deska działa w tym wypadku jak katapulta i wyrzuca pierwszego uczestnika zabawy w powietrze. Według tradycji, wysokie skoki zwiastują szczęśliwy rok. Zabawa jest praktykowana do dzisiaj, ale coraz mniej kojarzona z obchodami Wielkiej Nocy. Tradycją, która została w przeszłości przeniesiona również na inne święta jest przebieranie się. Dla zachodu Estonii oraz wysp charakterystyczne są osoby przebrane za zwierzęta, życzące pozostałym mieszkańcom szczęścia i zdrowia. Zabawa trwała między listopadem a Wielkanocą, ale pewne dni były zarezerwowane dla specjalnych przebrań. Dla przykładu – „gęś” odwiedzała rodziny w Wielki Czwartek i Wielki Piątek. Przebieraniu się na Wielkanoc grozi obecnie całkowite zapomnienie z powodu dawnych przesądów, które utrudniały udział w zabawie kobietom i dzieciom. Doskonale znane na świecie jest malowanie jajek i ich rozbijanie, ale tradycja toczenia jajek jest dla większości Polaków nieznana. Co prawda zabawa praktykowana jest m.in. w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych oraz niektórych państwach Europy (w Krakowie podczas święta Rękawki, we wtorek po świętach wielkanocnych), ale w Estonii ma ona specyficzną formę. W regionie Seto, w południowo-wschodniej części kraju, uczestnicy zabawy toczą jajka ze wzgórza lub po specjalnych, drewnianych rynnach. Jajko, które zostaje dotknięte przez jajko innego zawodnika, przechodzi w jego posiadanie. Zabawa trwa tak długo, aż ktoś zdobędzie wszystkie. Zwycięzca ma prawo zabrać wygrane jajka ze sobą, ale najczęściej są one spożywane na miejscu z udziałem wszystkich uczestników.
Estonia: Jaanipäev, czyli czas na białą noc!
Jaanipäev (pol. Dzień św. Jana) to estoński odpowiednik polskiej Nocy Świętojańskiej. Jest jednym z najistotniejszych świąt obchodzonych w regionie od czasów starożytnych
Zazwyczaj w noc poprzedzającą – z 23 na 24 czerwca nie zapada zmrok – ludzie wykorzystują więc tę okazję do wspólnej zabawy przy wielkich ogniskach. Ważniejszym dla Estończyków świętem jest jedynie Boże Narodzenie. 23 czerwca jest najdłuższym dniem w roku i momentem radosnego świętowania – podobnie jak podczas nocy sylwestrowej. Ze względu na geograficzne położenie Estonii, na ogół w tę noc nie zapada zmrok, co Estończycy wykorzystują do zabawy. Na terenie całego kraju palone są ogromne ogniska. Dawniej, symbolizowały one chwałę słońca, które od tego momentu świeciło krócej. Ogień miał dodać mu sił. Tradycją jest wizyta w saunie. Podczas kąpieli ludzie biczowali się brzozowymi rózgami, co miało hartować ciało. Dawniej jedzono ciasto twarogowe oraz nabiał. Obecnie zastąpiono je smażonym lub grillowanym mięsem, ziemniakami i kiełbaskami. Pije się piwo domowego wyrobu, bądź tradycyjny bezalkoholowy napój kali – podobny do kwasu chlebowego. Nie ma czasu na sen – przez całą noc trwają śpiewy i tańce dookoła ogniska, zabawy w przeciąganie liny oraz na dużych, tradycyjnych huśtawkach. Ważnym elementem zabawy jest skakanie przez ogień. Daje on gwarancję dobrobytu i szczęścia. Ogień ma odstraszać złośliwe duchy i zapewniać dobre plony. Zatem: im większy ogień, tym dalej uciekną zjawy. Nierozpalanie ogniska uważane jest z kolei za zapraszanie ognia do swojego domostwa i prowokowanie pożaru. W dawnych czasach Dzień św. Jana był na tyle istotnym świętem, że nawet służba, pasterze oraz młodzież dostawała dzień wolny. Obecnie Estończycy wykorzystują również ten moment do odwiedzenia grobów bliskich. Noc Świętojańska jest ważna także dla zakochanych. W estońskiej tradycji znajdziemy legendę o kochankach: Koit (świt) i Hämarik (zmierzch), którzy spotykają się tylko w tę jedną w roku noc aby wymienić krótki pocałunek. Zwyczaj nakazuje Estończykom udać się do lasu w poszukiwaniu kwiatu paproci, który kwitnie jedynie w tę noc. Dziewczęta ozdabiają głowy wiankami, które później albo wrzucają do ognisk na szczęście, albo zakładają do snu, aby przyśnił im się przyszły mąż.
5 powodów, dla których Estonię warto odwiedzić wiosną
Sezon rozpoczęty! Zobacz, dlaczego Estonia powinna znaleźć się na liście wiosennych kierunków podróży.
Ewenement Rio 2016! Trojaczki z Estonii wystartują w tej samej konkurencji
Leina, Liina i Lily Luik - jednojajowe trojaczki szykują się do startu.
Historyczne wydarzenie Rodzinne starty na igrzyskach należą do rzadkości. Tym bardziej w ramach tej samej dyscypliny. Nic więc dziwnego, że tyle zamieszania wywołały jednojajowe trojaczki, które staną niedługo na starcie w Rio de Janeiro. I uwaga, nie będzie to sztafeta, wręcz przeciwnie - siostry będą ze sobą rywalizować. Reprezentują Estonię na królewskim dystansie. Jak podaje agencja Reutersa, to prawdopodobnie pierwszy taki przypadek w historii, gdy identyczne trojaczki konkurują w jednej dyscyplinie. W rodzinie siła To jeszcze nie koniec zaskoczeń. Oprócz tego, że te urocze blondynki, okrzyknięte największym fenomenem tegorocznych igrzysk, prawie nie różnią się wizualnie, mają podobne imiona. Leina, Liina i Lily Luik skończyły 30 lat, a bieganiem na poważnie zajmują się od 6. To niezbyt długo, ale dziewczyny są ambitne. Start w Rio traktują jako życiową szansę. Nie dla każdej z osobna, ale właśnie dla niezwykłego trio - w końcu w rodzinie siła. Można się o tym przekonać na ich stronie “Trio do Rio”. Siostrzane 42,195 km Reprezentantki Estonii nie są faworytkami w swojej dyscyplinie, ale jak mówią ich celem jest wspólne ukończenie biegu oraz ustanowienie rekordów życiowych. Ich zmagania będzie można śledzić już w niedzielę, 14 sierpnia 2016.
Widzieliście kiedyś Kirgizów lepiących tradycyjne polskie pierogi? To możliwe dzięki uczestnikom Autostopowej Sztafety Kulturowej, którzy w poszukiwaniu kulturowych różnorodności przejadą autostopem ponad 27 tys. km.
Misja Autostopowej Sztafety Kulturowej Autostopowa Sztafeta Kulturowa to 11-miesięczna podróż Ani i Jona - podróżniczej pary - przez 13 państw. Dlaczego Sztafeta Kulturowa? Jej głównym zadaniem jest apologia różnorodności kulturowej i tworzenie międzynarodowych więzów przyjaźni. Ania i Jon pokażą, że ludzie niezależnie od szerokości geograficznej potrafią być życzliwi i że warto uczyć się od siebie nawzajem. - Podróże autostopem uzależniają, bo doświadczanie ludzkiej życzliwości i bezinteresownej pomocy to niezwykle miłe i podnoszące na duchu uczucie. Tym bardziej zaskakuje, że kiedy dzielimy się naszymi planami z ludźmi spotkanymi na trasie, kiedy opowiadamy, że planujemy odwiedzić sąsiedni kraj, oni często starają się nas odwieść od tego pomysłu. Ostrzegają, że zostaniemy zamordowani czy obrabowani w państwie znajdującym się zaledwie kilkadziesiąt kilometrów dalej! Po przekroczeniu granicy ponownie zostajemy otoczeni cudowną opieką przez wspaniałych i gotowych do pomocy ludzi. Jednak oni również często nie mają nic dobrego do powiedzenia o swoich sąsiadach i dziwią się, że udało nam się przeżyć w kraju, z którego właśnie przyjechaliśmy – opowiada Anna Mochnacka. Pokazuje to, że ludzie, choć z natury życzliwi, są często nieufni, szczególnie wobec własnych sąsiadów. Ten brak zaufania często wypływa z nieznajomości ich kultury i tradycji. Na bazie tych doświadczeń zrodził się pomysł Autostopowej Sztafety Kulturowej. Ania i Jon autostopem przyjechali także na ślub, sierpień 2014, Wielka Brytania Sztafeta, kulturowa, czyli łańcuszek doświadczeń W każdym odwiedzonym kraju Ania i Jon chcą nauczyć się czegoś nowego. Zamierzają dowiedzieć się, jak przyrządzać typowe dla danego regionu potrawy, jak grać w tradycyjne gry oraz odkryć lokalną muzykę. Zdobytą wiedzę będą przekazywać dalej. Spotkani na trasie ludzie, którzy zgodzą się na udział w projekcie, otrzymają drobny, reprezentujący daną tradycję upominek. Aby nauczyć się robienia tradycyjnych polskich pierogów, otrzymają foremki ułatwiające ich lepienie. W zamian nauczą Anię i Jona czegoś, co wypływa z ich kultury. Autostopowicze przekażą tę wiedzę dalej w kolejnym kraju, dzieląc się upominkiem otrzymanym od poprzedniej osoby. Wymianę wiedzy i upominków zamierzają sfilmować. A to, czego się nauczą, przekażą na swoim blogu oraz na kanale YouTube. Będzie przy tym oczywiście sporo zabawy i pozytywnych emocji, bo nie często widzi się Kirgizów lepiących pierogi czy Mongołów piekących tradycyjnego polskiego baranka wielkanocnego! Ania łapiąca stopa w Portugalii w 2012 Autostopowa Sztafeta Kulturowa ruszyła w styczniu. W ciągu kolejnych miesięcy zamierzają odwiedzić 13 państw: Turcję, Iran, Turkmenistan, Uzbekistan, Tadżykistan, Kirgistan, Kazachstan, Chiny, Mongolię, Rosję, Estonię, Łotwę i Litwę. Potem czeka ich powrót do Europy, do domu, który Ania i Jon będą musieli sobie znaleźć i kto wie, gdzie zdecydują się osiąść… Ich poczynania można śledzić na blogu hitchhikershandbook.com
Polska kinematografia będzie głównym bohaterem 18. edycji festiwalu filmowego „Czarne Noce”, 14 - 30 listopada 2014 w stolicy Estonii
Polski film doceniony Estońscy miłośnicy X muzy będą mieli okazję do bliskiego zapoznania się z polskim kinem. Podczas festiwalu zaprezentowanych zostanie ponad 20 polskich filmów. Będzie to okazja do poznania polskiej kultury, Polaków i ich obyczajów. Cały festiwal otworzy pokaz „Powstania Warszawskiego”. W programie „Czarnych Nocy” znajdzie się m.in. „Psie Pole” w reżyserii Lecha Majewskiego oraz „Obce ciało” Krzysztofa Zanussiego. Polska reprezentowana jest również w konkursach festiwalowych: Animated Dreams, Just Film oraz Sleepwalkers. Seanse polskich filmów nie są jedynym wyrazem uznania organizatorów dla polskiej kinematografii. Nagrodę za całokształt twórczości odbierze bowiem Maja Komorowska. Estońskie Cannes „Czarne Noce” są 15. festiwalem filmowym dołączonym przez Międzynarodową Federację Zrzeszeń Producentów Filmowych do grupy „międzynarodowych festiwali konkursowych”, wśród których znajdują się również imprezy takie jak Cannes, Berlin, Wenecja, Tokio czy San Sebastian. Pierwsza edycja „Czarnych Nocy” odbyła się w 1997 roku. Zaprezentowano wtedy 25 pełnometrażowych filmów, które obejrzało łącznie 4500 osób. Od tamtego momentu festiwal rozrastał się systematycznie i sięgał po dzieła twórców z coraz dalszych krańców świata. W ciągu 10 lat liczba filmów oraz widzów zwiększyła się ponad dziesięciokrotnie. W ubiegłym roku podczas Festiwalu wyświetlono 220 pełnometrażowych filmów oraz 250 krótkometrażowych. W festiwalowych salach zasiadło niemal 80 tys. kinomanów.
...czyli 250 nowych ekspozycji! Winda do wnętrza Ziemi, warsztaty 4D a nawet przejażdżka lodołamaczem
Czasy statycznych i „napuszonych” muzeów dawno minęły. Tej jesieni estońskie muzea stawiają przed sobą cel: pokazać, że nauka może być rozrywką, pełną niespotykanych przeżyć. Dlaczego marynarze noszą pasiaste koszule? Lennusadam, część Estońskiego Muzeum Morskiego, prezentuje właśnie nową wystawę pt. „Morze w szafie”. Zwiedzający wystawę będą mogli dowiedzieć się m.in. dlaczego marynarze noszą pasiaste koszule, które elementy garderoby pomagają im przetrwać na pełnym morzu, jakie stroje kąpielowe były noszone przez naszych dziadków. Innowacyjne instalacje multimedialne sprawią, że goście muzeum będą czuć się jak na pokładzie statku (Lennusadam mieści się w ponad stuletnich hangarach hydroplanów). Zwiedzający mogą wejść do prawdziwej łodzi podwodnej, podziwiać hydroplan, lodołamacz oraz historyczne statki. Wystawa będzie otwarta do stycznia 2015. Centrum Odkrywania Energii… i dowodzenia wszechświatem Nowo otwarte Centrum Odkrywania Energii w Tallinie wita gości hasłem „Zabawa, odkrywanie, nauka”. W muzeum znajduje się ponad 130 interaktywnych eksponatów. Cel? Zaprezentować wiedzę o energii nuklearnej, błyskawicach czy dźwięku na tyle ciekawie, by zainteresować zarówno dzieci, jak i dorosłych. Jest na to sposób: warsztaty z użyciem technologii 4D, filmy na temat pyłu kosmicznego i Układu Słonecznego. Największą „gwiazdą” Centrum jest ogromny transformator Tesli, dzięki któremu możemy z bliska podziwiać, jak powstaje piorun, zamkniętego bezpiecznie w klatce Faradaya. Muzeum mieści się w 101-letnim budynku dawnej tallińskiej elektrowni. Windą do wnętrza Ziemi Ci, którzy uważają, że fizyka nie jest interesującą nauką, koniecznie powinni odwiedzić Centrum Nauki Ahhaa. Jest to największe tego typu miejsce w Państwach Bałtyckich, a jego powierzchnia ekspozycyjna wynosi ok. 3 tys. m². Znajdziemy tam m.in. windę do wnętrza Ziemi oraz do kosmosu, wyjątkowe, przezroczyste mrowisko, minilaboratoria, ruchomy tunel, gigantyczny generator energii oraz największą na świecie sferę Hobermana. Jeśli dopisze szczęście, można nawet być świadkiem wykluwanie się kurczaczków. Centrum Nauki Ahhaa znajduje się w Tartu. Na jego zwiedzanie należy przeznaczyć minimum trzy godziny. Obiekt: zdrowie W samym sercu Tallina otwarte zostało nowe Estońskie Muzeum Zdrowia. Zwiedzający mogą w nim podziwiać modele różnych narządów ludzkiego ciała, ekspozycję autentycznych części ciała, a także imponujące narzędzia medyczne, które pozwolą na prześledzenie, jak w ciągu wieków zmieniały się sposoby leczenia. Wiedza na temat anatomii przekazywana jest na różne, angażujące wszystkie zmysły, sposoby. Wizyta w Estońskim Muzeum Zdrowia będzie szczególnie inspirująca dla osób pragnących lepiej poznać siebie oraz zmienić styl życia na bardziej sprzyjający zdrowiu. Nowoczesne muzeum sztuki nowoczesnej Muzeum Sztuki KUMU jest prawdopodobnie najlepszym muzeum sztuki w krajach bałtyckich. Otwarte w 2006 roku, już dwa lata później otrzymało tytuł Europejskiego Muzeum Roku. Tym, co je wyróżnia jest dążenie do nowoczesności. KUMU chce być muzeum sztuki nowoczesnej w pełnym tego słowa znaczeniu – nie tylko gromadzić, konserwować i wystawiać dzieła sztuki, ale również angażować zwiedzających do pracy mentalnej, np. poprzez programy edukacyjne dla małych dzieci, oraz dyskusje na temat natury i znaczenia sztuki we współczesnym świecie.
Gdzie się kąpać bez obaw? Kilka słów o kąpieliskach
Na Cyprze, w Grecji, Słowenii, Chorwacji i na Malcie. Dlaczego? Dlatego, że tam są najczystsze kąpieliska
Jeśli marzysz o kierunku, gdzie oprócz zwiedzania, będziesz mógł spędzić kilka dni na plaży, warto sprawdzić jak wygląda sytuacja z kąpieliskami. Na Cyprze, w Grecji, Słowenii, Chorwacji i na Malcie aż 95 proc. kąpielisk spełnia rygorystyczne wymogi higieniczne - wynika z najnowszego raportu Europejskiej Agencji Środowiska, która co roku bada jakość wody w 22 tys. kąpielisk w Unii Europejskiej, Szwajcarii i Albanii. Jednak są miejsca, których lepiej unikać, by po powrocie z wakacji nie wylądować w gabinecie dermatologicznym. Najbrudniej jest na plażach Estonii, Holandii, Belgii, Francji, Hiszpanii i Irlandii. Polska jest po środku skali: 75 proc. nadbałtyckich plaż uznano za "doskonałe" podobnie jak 60 proc. kąpielisk nad jeziorami i rzekami.