National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-06-24T06:02:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Espresso pod lupą fizyków. Coś dziwnego dzieje się po 30 sekundach parzenia kawy w ekspresie ciśnieniowym
items: Jak espresso podbiło świat? Podpowiadamy, jak parzyć kawę w ekspresie ciśnieniowym
items: Naukowcy odkryli nowy sposób na idealne espresso. W czym tkwi sekret?
items: Jakie zwyczaje związane z kawą panują w różnych krajach? Sprawdziliśmy
items: Włochy: Daj się uwieść włoskiemu espresso
items: Kawa: Czarna eminencja Rzymu
items: Włoskie bary: punkt obowiązkowy!

Espresso pod lupą fizyków. Coś dziwnego dzieje się po 30 sekundach parzenia kawy w ekspresie ciśnieniowym
type: item
date: 2026-06-24T06:01:15.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: espresso
subject: fizyka
subject: kawa
subject: NatGeoBN
description: Ciśnienie w espresso nie działa tak po prostu. Badacze z Uniwersytetu Warszawskiego, parząc setki kaw w ekspresie klasy baristycznej i mierząc parametry odkryli, dlaczego przy typowych dla espresso wysokich ciśnieniach porcja kawy zmienia nagle swe właściwości.
encoded: – Jako fizycy codziennie pijemy kawę, by móc prowadzić badania. Tym razem jednak nie potraktowaliśmy jej jak paliwo, lecz uczyniliśmy z niej przedmiot badań – mówi dr hab. Maciej Lisicki z Uniwersytetu Warszawskiego. Ten nietypowy projekt zaczął się od tego, gdy student fizyki zagadnął baristów podczas Warsaw Coffee Conference: jakie jest ich najważniejsze pytanie do naukowców? Odpowiedź brzmiała: jak zatrzymać channeling podczas parzenia espresso? To zjawisko polega na tym, że woda, zamiast równomiernie przesączać się przez sprasowaną kawę w kolbie ekspresu, wybiera drogę najmniejszego oporu. Efekt bywa fatalny. Channeling łatwo prowadzi do nieprzyjemnie gorzkiego posmaku espresso. Zespół z UW postanowił opisać problem językiem mechaniki płynów i materiałów porowatych. W praktyce oznaczało to serię kontrolowanych prób. Fizycy zaparzyli setki espresso przy zmienianym ciśnieniu, za każdym razem rejestrując parametry dzięki czujnikowi ciśnienia. Celem nie było znalezienie „jednego złotego ustawienia”, lecz zbudowanie matematycznego opisu relacji między ciśnieniem a natężeniem przepływu wody przez zmieloną kawę. Wysokie ciśnienie zmienia kawę Przy niższych ciśnieniach zachowanie kawy jest intuicyjne i zgodne z klasycznym opisem ośrodka porowatego: większe ciśnienie daje proporcjonalnie większy przepływ. Espresso powstaje jednak zwykle przy wartościach rzędu około 6–9 razy większych od ciśnienia atmosferycznego. W takiej sytuacji, jak pokazują pomiary, układ przestaje reagować liniowo, a zależność ciśnienie–przepływ staje się nieprzewidywalna. Kluczowy moment pojawia się po około 30–40 sekundach. Wtedy, wraz z postępującym rozpuszczaniem składników kawy, to, co pozostaje w kolbie, można sklasyfikować jako materiał poroelastyczny. To nie jest zwykła „gąbka” ani prosty zbiór ziaren z pustymi przestrzeniami. Poroelastyczność oznacza, że struktura jednocześnie przepuszcza ciecz i sprężyście reaguje na jej napór. W takim układzie zmiana ciśnienia potrafi wywołać odpowiedź ni…

espresso-fizyka-1-b7329e8.jpg
width: 5768
height: 3845

Jak espresso podbiło świat? Podpowiadamy, jak parzyć kawę w ekspresie ciśnieniowym
type: item
date: 2020-06-21T09:51:56.000Z
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: czas na kawę
subject: espresso
subject: kawa
subject: Kuchnia
subject: napoje
description: Espresso jest z nami już od ponad 120 lat. Włoska kawa parzona w ekspresie ciśnieniowym zyskała globalne uznanie po II wojnie światowej.
encoded: Spis treści: Jak powstało espresso? Skąd popularność espresso? Espresso – jak przygotować? Zwykle w większej grupie znajomych, każdemu dokleja się jakąś łatkę, która w zabawny sposób go określa. „To ten, co rozpoznaje samochody po dźwiękach silnika” albo „to ta, co zna numery szminek na wyrywki”. Ja jestem uznawany za kawowego świra, który z prostej czynności zaparzania napoju robi filozofię. W związku z tym średnio dwa razy w tygodniu dostaję wiadomości o treści: „Kupiłem dobre ziarna. Co dalej?”. Ten nowy cykl tekstów powstał między innymi po to, by zaoszczędzić poszukiwań wszystkim, którzy chcieliby się dowiedzieć więcej o metodach przyrządzania kawy. Jako, że do startu w wyborach politycznych mi nie spieszno, wciąż zdarza mi się złożyć obietnice, które mam zamiar dotrzymać. Właśnie dlatego dzisiaj zaczynam się powoli wywiązywać z przyrzeczenia stworzenia serii tekstów, które przybliżą najpopularniejsze, a czasem także całkiem niszowe, metody przyrządzania kawy. Na początek metoda, która prawdopodobnie jak żadna inna wpłynęła na nasze dzisiejsze postrzeganie kawy jako napoju. Bez niej wielkie kawiarnie nie miałyby szansy bytu, a popkultura zostałaby pozbawiona wielu doskonałych dialogów i odniesień. Przed Państwem, the one and only – espresso! Jak powstało espresso? Na początek warto chwilę zastanowić się nad samą etymologią nazwy tej kawy. Wśród kawoszy z całego świata nie ma zgody, skąd po raz pierwszy pojawiło się określenie „espresso" w stosunku do napoju. Jedni twierdzą, że chodzi o metodę jego przygotowania, w której woda pod ciśnieniem jest przeciskana (ang. press) przez drobno zmielone ziarna kawy. Drudzy podkreślają, że chodzi o szybkość przygotowania napoju, a jeszcze inni uznają, że powodem jest wyrazistość (ang. expressly) otrzymywanego naparu. W jednym historycy są jednak zgodni – espresso jest z nami już ponad 120 lat. Za debiut tego naparu uznaje się rok 1901, w którym Luigi Bezzera stworzył ekspres oparty na ciśnieniowym przepływie wody przez kawę…

wszystko-co-musisz-wiedziec-o-espresso-tylko-o-kawie-0fdea7b.jpeg
width: 3864
height: 2576

Naukowcy odkryli nowy sposób na idealne espresso. W czym tkwi sekret?
type: item
date: 2020-04-07T11:22:41.000Z
subject: Nauka
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: czas na kawę
subject: espresso
subject: kawa
subject: Kuchnia
description: Jak z każdym typem kawy, smak espresso zależy od szeregu zmiennych – grubości mielenia, ilości ziaren, ciśnienia wody, temperatury i docelowej ilości naparu. Ciężko z tyloma elementami w formule utrzymać stały efekt. Chemik z Oregonu twierdzi, że jemu się udało.
encoded: Spis treści: Nowy przepis na espresso Jak to wpływa na smak kawy? Oszczędności dla kawiarni Christopher Hendon, który na Uniwersytecie stanowym w Oregonie zdobył przydomek „Dr Kawa”, poszedł wbrew ustalonym standardom. Do osiągnięcia takiego samego ekstraktu, jak w tradycyjnym „idealnym” espresso użył mniejszej ilości kawy, do tego grubiej zmielonej. Przepis został opisany przez Hendona w czasopiśmie „Matter”. Normy, jak te propagowane przez Specialty Coffee Association (SCA) wskazują, że przy standardowych 20 g kawy na porcję espresso najlepszy smak ma napar o wyciągu z ziaren na poziomie 17–23%. Nieco więcej i kawa robi się nieznośnie gorzka. Mniej – kwaśnieje. Warto dodać, że jest to standard amerykański – w Europie używa się mniej kawy. Nowy przepis na espresso Hendon przyjrzał się tym założeniom z precyzją chemika i stwierdził, że normy normami, ale w praktyce trudno o zachowanie standardu. Zależności między wspomnianymi wyżej elementami formuły są bardzo złożone. Jeżeli mielić ziarna tak drobno, jak chcą specjaliści z SCA (bo zwiększa się powierzchnia kontaktu kawy z wodą), to zatyka się sitko i zmniejsza moc ekstraktu. Do tego marnuje się kawa, a smak jest bardzo zmienny. View oEmbed on the source website Żeby stworzyć recepturę pozwalającą uzyskać niezmienną moc opierając się jedynie na czynnikach które może kontrolować barista (ilość wody, kawy, poziom zmielenia, ciśnienie wody) naukowcy stworzyli model matematyczny. Sprowadza on robienie idealnego espresso do dwóch rzeczy: grubości mielenia i ilości kawy. Zmniejszenie masy ziaren zwiększyło moc ekstraktu, bo kawa ma więcej miejsca, a woda swobodniej przepływa przez sito. Barista może więc uzyskać pożądaną moc naparu z 15 g grubiej zmielonej kawy, który daje ten sam efekt co espresso z 20 g. Zmniejsza się też czas przygotowania, schodząc nawet poniżej 15 sekund. Jak to wpływa na smak kawy? Chemik nie kryje, że modyfikowaną koncepcję „shota” espresso kieruje przede wszystkim do właścicieli kawiarni. Jego for…

espresso-0e1199c.jpeg
width: 1000
height: 668

Jakie zwyczaje związane z kawą panują w różnych krajach? Sprawdziliśmy
type: item
date: 2019-02-14T05:00:00.000Z
creator: jbuczynska
subject: Lifestyle
subject: National Geographic Site
subject: boliwia
subject: Dom
subject: espresso
subject: etiopia
subject: indonezja
subject: irlandia
subject: japonia
subject: kawa
subject: Kuchnia
subject: maroko
subject: meksyk
subject: Spa
subject: szwecja
subject: wietnam
subject: włochy
description: Picie kawy to rytuał, a sposób jej podania wiele mówi o naszym charakterze i przyzwyczajeniach. To także ważny element każdej podróży – poranna kawa na lotnisku, łapane w biegu espresso na włoskiej ulicy albo odwrotnie, pita na spokojnie w zestawie ze słodką bułką w ramach szwedzkiej fiki.
encoded: Etiopia – ceremonia Etiopska ceremonia picia kawy to symbol gościnności, przyjaźni i wzajemnego szacunku. Jest obowiązkowym elementem uroczystych spotkań i organizuje się ją niezależnie od pory dnia. Jeśli zostaniecie na nią zaproszeni, musicie uzbroić się w cierpliwość. Ceremonia trwa nawet kilka godzin. Kawę przygotowaną w specjalnym czajniczku, podaje zwykle kobieta ubrana w tradycyjną białą szatę z kolorowymi ornamentami, po wcześniejszym uprażeniu i zmieleniu zielonych ziaren kawy. Napój przelewany jest następnie do filiżanek, bardzo cienkim i długim strumieniem z wysokości kilkudziesięciu centymetrów– najmłodsze dziecko woła gości i podaje filiżanki kolejno, kierując się płcią i wiekiem. Najpierw otrzymuje ją najstarszy mężczyzna. Co ważne, zawsze przygotowuje się o jedną porcję więcej, niż potrzeba i pozostawia w filiżance. Kawa w Etiopii najczęściej podawana jest z dużą ilością cukru, ale na wsiach pije się ją także z dodatkiem soli. W tradycyjnych społecznościach rytuał odprawia się trzy razy dziennie i każdy z nich nosi osobną nazwę – pierwsza, poranna runda to Abol, południowa Tona oraz wieczorna Baraka. Włochy – Espresso Tradycja picia włoskiego espresso sięga początków XX wieku. To właśnie we Włoszeh powstał pierwszy ekspres do małej, mocnej kawy zaprojektowany przez Luigiego Bezzerę. Udoskonalany przez dekady stał się nieodłącznym elementem życia Włochów i atrakcją turystyczną. Obecnie szacuje się, że Włosi wypijają rocznie 9 miliardów filiżanek czarnego napoju w małej, podgrzanej filiżance. Błąd popełniany często w wymowie „ekspresso” prowadzi do błędnego wniosku, że nazwa kawy pochodzi od szybkości jej przygotowania. W rzeczywistości nawiązuje jednak do wyrazistości smaku. Wietnam - cà phê trứng W Wietnamie kawa jest napojem kojarzonym głównie ze śniadaniem. W połowie XX wieku, w kawiarni The Glang Cafe zaczęto więc łączyć napój z posiłkiem i podawać kawę z pływającym na wierzchu surowym żółtkiem jaja. Całość dosładzana jest skondensowanym mlekiem, a…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a448f2ea2c8ec5031a969358b276d39dc6ebf400-e0f3e33.jpeg
width: 1000
height: 808

Włochy: Daj się uwieść włoskiemu espresso
type: item
date: 2018-07-27T04:00:00.000Z
creator: redakcjang
subject: Test Travelera
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: espresso
subject: kawa
subject: Kuchnia
subject: Sport
subject: Travel
subject: włochy
description: Wszędzie we Włoszech smakuje świetnie. Także w obskurnych barach, w pociągach, a nawet na lotniskach.
encoded: Wystarczy powiedzieć un caffé, per favore i każdy barman będzie wiedział, że chodzi o espresso. Co więcej: jeśli po godz. 12 zamówimy inny rodzaj kawy, np. cappu­ccino, wyda się, że jesteśmy turystami. Włosi piją espresso od rana do nocy, zamawiają po każdym posiłku, bo podobno ułatwia trawienie. I tak od 1884 r., gdy wymyślono je w Turynie. Espresso to coś więcej niż po prostu mała kawa z pianką crema. Nazwa pochodzi od słowa espressivo, które oznacza „wyrazisty, wyraźny”. By ten wyraźny smak uzyskać, przez 7 g zmielonej kawy trzeba przefiltrować wodę o temperaturze 88°C. Błyskawicznie – w 25 sekund, pod ciśnieniem 9 barów. I podawać w ogrzanej filiżance. Brzmi skomplikowanie, ale Włosi mają to we krwi. Choć, jak na włoskie standardy, od stosunkowo niedawna. Kawę do Włoch sprowadził w XVII w. papież Klemens IX, czyli Giulio Rospigliosi, który mawiał, że „grzechem byłoby pozostawić ją tylko dla niewiernych”. Znawcy Italii twierdzą, że bez kawy nie da się zrozumieć tożsamości Włochów. Z pewnością z espresso podróż po Italii będzie smakować lepiej. (AB) NO TO W DROGĘ: GDZIE ■ Np. w Tazza D’Oro (Via degli Orfani 84), Sant’ Eustachio (Piazza di Sant’Eustachio 82, Rzym), Goppion Caffe (Sestiere Cannaregio 5517, Wenecja), palarni w okolicach Piazzale Loreto w Mediolanie... Ale tak naprawdę wszędzie we Włoszech, a nawet – choć trudno w to uwierzyć – w samolotach włoskich liniach lotniczych.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/3f753b957791417f568268a753c45dff9f1f30a3-b5779d2.jpeg
width: 1000
height: 665

Kawa: Czarna eminencja Rzymu
type: item
date: 2018-06-21T05:00:00.000Z
creator: Tullio Bagnoli
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: espresso
subject: kawa
subject: Kuchnia
subject: rzym
subject: Travel
subject: włochy
subject: Wolny czas
subject: Zdrowie
description: W Rzymie turystów nic nie zdradza tak bardzo jak sposób picia kawy.
encoded: Tak jak Francuzi nie mogliby żyć bez wina, Meksykanie bez tortilli, tak Włosi nie wyobrażają sobie życia bez kawy. Mocnej, aromatycznej, która stawia na nogi. Chociaż krzewów kakaowca w Italii się nie uświadczy, to właśnie tu można wypić najlepsze espresso czy cappuccino na świecie. Trzeba jednak wiedzieć, jak je zamówić, a także kiedy i gdzie wypić. Tak by w Rzymie zachowywać się jak rodowici rzymianie. Co? Choć wielu z nas dałoby głowę, że najpopularniejszym napojem we Włoszech jest espresso, to rzadko usłyszy to słowo we włoskim barze. Dlaczego? Odpowiedź jest prosta. Tubylcy zamiast niego zamawiają po prostu un caffè. Druga w kolejce językowych nieporozumień stoi kawa macchiato. W przeciwieństwie do tego, czym jest w reszcie Europy, czyli dużą kawą z mlekiem, we Włoszech jest to un caffè tylko z odrobinką mleka. Macchiato znaczy przecież „zaplamiona”. Jeżeli mamy ochotę na duży kubek aromatycznego napoju z mlekiem, musimy zamówić caffè latte lub latte macchiato. Poproszenie o samo latte łączy się z podaniem szklanki mleka. Jeszcze gorzej skończą ci, którzy marzą o orzeźwiającej zimnej latte i poproszą o latte caldo. Na stół wjedzie bowiem kubek gorącego mleka. Kawa we Włoszech niejedno ma imię. Dlatego przed przyjazdem do Italii konieczne jest szybkie szkolenie z kawowego nazewnictwa. (Fot. Shutterstock) Gdzie? W Rzymie na kawę nie chodzi się do kawiarni, tylko do baru. Te czekają na pierwszych gości od rana. Bo żaden szanujący się rzymianin nie zacznie dnia bez mocnej kawy. Zazwyczaj wypija ją na stojąco. I to nie z powodu pośpiechu (stać tak może nawet kilkadziesiąt minut, rozmawiając z baristą i resztą gości), ale z powodu oszczędności. Gdy pijemy kawę przy barze, nie płacimy za tzw. coperto, czyli za obsługę. Różnica cen może być ogromna – ta sama kawa przy stoliku kosztuje nawet dwa razy więcej niż ta spożywana na stojąco! We Włoszech zapomnijcie też o sieciówkach. Tutaj nie ma międzynarodowych kawowych korporacji. A wraz z nimi nie uświadczycie ich specjal…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/7ea1ee46d895a9fc22be93a38da48bc146c34172-e1f7b56.jpeg
width: 4368
height: 2912

Włoskie bary: punkt obowiązkowy!
type: item
date: 2014-12-03T11:22:00.000Z
creator: Anna Szczypczyńska
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: bary
subject: espresso
subject: kuchnie świata
subject: pizza
subject: włochy
description: Wizyta w barze to niemal obowiązkowy rytuał dnia każdego Włocha. Wpasowuje się ona również w kanon obowiązujący turystów odwiedzających Włochy.
encoded: 20 milionów: tylu klientów dziennie odwiedza włoskie bary, których w całym kraju jest aż 130 tysięcy! To właśnie tutaj kwitnie życie towarzyskie mieszkańców. Dla nich to czas odpoczynku, a przede wszystkim możliwość zjedzenia czegoś konkretnego. A włoskim daniom nie można zarzucić ani tego, że nie są syte, ani tego, że nie są smaczne. Włoskie bary oblegane są również tłumnie przez turystów. Można tam wypić nie tylko espresso za 4,5 zł, ale także zjeść tanie śniadanie (ok. 9 zł) czy obiad (ok. 20 zł). Kuchnia włoska jest jedną z najbardziej popularnych w Europie dlatego są dania, których nie można nie skosztować będąc w tym kraju. Do obowiązkowych potraw należy oczywiście pizza i makarony, ale także lazania, włoskie ser oraz wina.

ng2-5b1a9be.jpg
width: 600
height: 400