National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-24T11:38:40.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: To nie lodowce wyrzeźbiły tatrzańskie doliny? Jaskinie ujawniły zaskakującą historię Tatr
items: Pod sielskim krajobrazem Polski kryje się relikt epoki lodowcowej. Ma ponad 13 tysięcy lat
items: Epoka lodowcowa trwa od milionów lat. Obecne ocieplenie jest jedynie krótkim interglacjałem
items: Co naprawdę zabiło nosorożce włochate? Rozwiązanie wieloletniej zagadki tkwiło w żołądku zamarzniętego wilka
items: „Nie widziały światła dziennego od tysięcy lat” – rdzenie lodowe mówią więcej o ludzkości niż setki książek
items: Miniaturowy słoń, drapieżne bociany i gigantyczne niedźwiedzie. Tak wyglądały zwierzęta epoki lodowcowej
items: To odkrycie zmienia historię i biologię. Syberyjski mamut sprzed 40 000 lat zdradził sekret swoich genów
items: Pożary w pradziejowej Europie nie były przypadkiem. Oto, kto za nimi stał
items: Hipopotamy w Europie? Żyły w niej dłużej, niż do tej pory sądzono
items: Dowód na kanibalizm w polskiej jaskini. Zjedzono 10 osób
items: Te skały sprzed setek milionów lat zachowały pamiątkę po zlodowaceniu Ziemi
items: Jak ludzie polowali na mamuty? Wcale nie rzucali oszczepami. Nasi przodkowie byli o wiele sprytniejsi
items: Dzięki temu wynalazkowi doszło do rewolucji w świecie mody. Igła z oczkiem kończy 40 tys. lat
items: Miejsce kultu czy zwykły kamień? W Zachodniopomorskiem odkryto zagadkowy głaz
items: Dlaczego 700 mln lat temu nasza planeta zamieniła się w „Ziemię Śnieżkę”? Naukowcy znaleźli odpowiedź
items: Nosorożec włochaty ze Staruni nie jest sam. Lodowce odsłaniają kolejne wymarłe gatunki
items: Czwartorzęd to okres zlodowaceń i powstania człowieka. Jak wyglądało ostatnie 2,6 miliona lat historii Ziemi?
items: Naukowcy przeanalizowali dzieje naszych przodków. Tak poradzili sobie z epoką lodowcową
items: Co spowodowało wyginięcie mamutów? Naukowcy proponują nowe wyjaśnienie.
items: Pierwsi ludzie w obu Amerykach mogli pojawić się już w epoce lodowcowej
items: Wiemy, gdzie podróżował mamut żyjący 17 tys. lat temu. Odczytano to z jego kłów
items: Substancja znaleziona w lodzie Antarktyki może rozwikłać tajemnicę Marsa
items: Z wiecznej zmarzliny wydobyto mumię szczenięcia wilka
items: Najstarszy na świecie kawałek lodu może skrywać tajemnice epoki lodowcowej
items: Znaleziono doskonale zachowane szczątki niedźwiedzia z epoki lodowcowej

To nie lodowce wyrzeźbiły tatrzańskie doliny? Jaskinie ujawniły zaskakującą historię Tatr
type: item
date: 2026-07-24T11:38:40.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: dolina
subject: epoka lodowcowa
subject: karpaty
subject: lodowce
subject: speleologia
subject: tatry
description: Większość głębokich dolin północnych Tatr istniała, zanim przez góry przeszły największe zlodowacenia – wynika z nowego badania. Lodowce pozostawiły w krajobrazie wyraźny ślad, ale zasadniczą część pracy mogły znacznie wcześniej wykonać rzeki. Historię liczącą kilka milionów lat naukowcy odczytali z osadów ukrytych w tatrzańskich jaskiniach.
encoded: Spis treści: Lodowce pozostawiły ślady, ale nie stworzyły dolin od podstaw Brakowało niemal 11 milionów lat historii Tatr Jaskinie stały się geologiczną kapsułą czasu Większość reliefu istniała 1,6 mln lat temu Największe zaskoczenie: erozja zwolniła podczas zlodowaceń Czy to oznacza, że lodowce były nieistotne? Większość gór przypomina Tatry bardziej niż najwyższe Alpy Tatry kojarzą się ze skalnymi kotłami, polodowcowymi jeziorami i szerokimi dolinami o przekroju przypominającym literę U. Łatwo więc przyjąć, że to właśnie lodowce stworzyły ich dzisiejszą rzeźbę. Najnowsze datowania pokazują jednak bardziej złożony obraz. Około 80% obecnej głębokości badanych dolin mogło powstać już około 1,6 mln lat temu, a więc przed okresem największych tatrzańskich zlodowaceń. Lodowce pozostawiły ślady, ale nie stworzyły dolin od podstaw Nie ulega wątpliwości, że lodowce silnie zmieniały krajobraz Tatr. Żłobiły w górnych partiach gór kotły, w których znajdują się dziś jeziora, wygładzały skały oraz przekształcały wcześniejsze doliny rzeczne o przekroju V w znacznie szersze doliny U-kształtne. Jednym z najbardziej znanych przykładów takiego krajobrazu jest Morskie Oko, jezioro wypełniające polodowcową misę skalną. Nowe badanie wskazuje jednak, że lodowce przekształcały krajobraz, który w znacznej mierze już istniał, zamiast od początku wydrążać główne doliny północnych Tatr. – To dokładnie oznacza, że lodowce przede wszystkim przekształciły już istniejący krajobraz, zamiast stworzyć go od podstaw – wyjaśnia w komentarzu dla National Geographic Polska dr hab. Jacek Szczygieł, naukowiec uczestniczący w projekcie. Brakowało niemal 11 milionów lat historii Tatr Geolodzy wiedzieli, że tatrzańskie doliny musiały istnieć przed pojawieniem się w nich lodowców. Bez odpowiednio wysokich gór i wcześniej ukształtowanej rzeźby lodowce górskie nie miałyby bowiem warunków do rozwoju. Problem polegał na tym, że nie potrafiono dokładnie określić, jak głębokie były doliny przed zlodowaceniami i ja…

jak-powstaly-tatry-b0162cb.jpg
width: 2813
height: 1875

Pod sielskim krajobrazem Polski kryje się relikt epoki lodowcowej. Ma ponad 13 tysięcy lat
type: item
date: 2026-07-20T07:39:18.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: epoka lodowcowa
subject: geologia
subject: suwalszczyzna
description: Mało kto wie, że polska Suwalszczyzna ma zdecydowanie więcej podobieństw z mroźną Syberią niż mogłoby się wydawać. Wieloletnia zmarzlina znajdująca na się wschodnich ziemiach naszego kraju tworzy warstwy najzimniejszych skał w Europie. Dotarcie do tych wyjątkowych złóż nie jest jednak proste i wiąże się z kilkuset metrowym zejściem pod powierzchnię ziemi.
encoded: Wieloletnia zmarzlina to warstwa gleby, skał lub materii organicznej, która utrzymuje się w temperaturze 0°C lub niższej przez co najmniej dwa kolejne lata. W niektórych zakątkach naszego globu stan ten wykorzystywany jest przez miejscową ludność. Na terenie położonego na północy archipelagu Svalbard długoletnie panowanie ujemnych temperatur skłoniło rząd do stworzenia Globalnego Banku Nasion, w którym w utrzymującej się temperaturze ok. -18°C przechowywane są nasiona roślin z całego świata. Suwalskie odkrycie nie imponuje jednak bezwzględną wartością temperatury, lecz miejscem i głębokością jej występowania. Niemal 400 metrów pod ziemią zachował się tam relikt warunków panujących podczas ostatniego zlodowacenia. Historia suwalskiego odwiertu O fenomenalnym charakterze suwalskiego podłoża geolodzy wiedzieli już w latach 70. XX wieku. To wtedy w okolicach Udrynia i Szypliszek odkryto, że – wbrew przyrodniczej logice – schodząc w głąb skorupy ziemskiej, temperatura skał ulega ochłodzeniu, a nie ociepleniu. Próby wyjaśnienia tej geologicznej anomalii podjął się dr Jan Szewczyk z Państwowego Instytutu Geologicznego w 2002 roku. Naukowiec postawił hipotezę, że bezpośrednią przyczyną tego zjawiska jest długotrwałe oddziaływanie zlodowaceń, z których ostatnie ustąpiło z tamtych terenów około 13 tys. lat temu. Efekt wieloletniej zmarzliny został dodatkowo spotęgowany dzięki unikatowej konstrukcji podłoża – na Suwalszczyźnie, stosunkowo blisko powierzchni, leżą specyficzne skały (anortozyty), działające jak nieprodukujące ciepła izolatory. Rozważania dr. Szewczyka dały podwaliny pod późniejsze prace wiertnicze, których efektem było odnalezienie wyjątkowej, kopalnej wieloletniej zmarzliny. Najzimniejsze skały w Europie Na weryfikację hipotezy za pomocą wierceń trzeba było czekać kolejnych 8 lat. W lipcu 2010 roku ukończono proces, który pozwolił naukowcom na dostanie się na głębokość 450 metrów. Już pierwsze obserwacje – uwzględniające fakt, że otwór nie był jeszcze ustabiliz…

FABRIC-KOLAZ-32-33-dc592a9.jpg
width: 2813
height: 1875

Epoka lodowcowa trwa od milionów lat. Obecne ocieplenie jest jedynie krótkim interglacjałem
type: item
date: 2026-04-05T12:34:07.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: epoka lodowcowa
subject: geologia
subject: klimat
subject: lodowce
subject: zmiany klimatyczne
description: Epoka lodowcowa potocznie kojarzona jest z jedną długotrwałą zimą. W rzeczywistości termin ten odnosi się do skomplikowanego cyklu glacjałów i interglacjałów, w którym okresy arktycznego chłodu były przerywane fazami ocieplenia, nierzadko przewyższającymi temperaturami obecne optimum holoceńskie.
encoded: Spis treści: Ramy chronologiczne epoki lodowcowej Mechanizmy napędowe epoki lodowcowej Przebieg zlodowaceń na ziemiach polskich Epoka lodowcowa nie była jedynie okresem przetrwania w surowych warunkach, lecz czasem fundamentalnej przebudowy ziemskich ekosystemów i rzeźby terenu. Cykliczność zlodowaceń, sterowana przez mechanikę orbitalną Ziemi, stworzyła unikatowe warunki dla rozwoju specyficznej megafauny i wymusiła na wczesnych homininach rozwój technologii oraz struktur społecznych. Jej wpływ na współczesny świat jest wszechobecny, od ukształtowania granic, determinowanych przez pradoliny i systemy rzeczne, po globalny obieg węgla. Wieloletnia zmarzlina, która uformowała się w plejstocenie, wciąż zalega pod znaczną częścią Syberii, Alaski i Kanady, a w reliktowej formie – nawet pod Suwalszczyzną. Ramy chronologiczne epoki lodowcowej Współczesna nauka umieszcza początek epoki lodowcowej, utożsamianej z plejstocenem w punkcie zwrotnym historii geologicznej, około 2,53 do 2,58 miliona lat temu. To właśnie wtedy nastąpiło gwałtowne ochłodzenie klimatu na półkuli północnej, co zainicjowało trwający do dziś czwartorzędowy cykl zlodowaceń. Warto podkreślić, że planeta wciąż znajduje się w epoce lodowcowej, a obecny holocen, trwający od około 11 700 lat, jest jedynie kolejnym interglacjałem – krótką, ciepłą przerwą w zimnym świecie, naśladującą wcześniejsze optima klimatyczne, takie jak interglacjał eemski sprzed 130 000 lat. Plejstocen należy dzielić na kilka kluczowych faz, z których każda charakteryzowała się inną dynamiką zmian temperatury i zasięgiem lodu. Na początku tego okresu, aż do około miliona lat temu, cykle zlodowaceń powtarzały się co 41 000 lat, co było bezpośrednio powiązane ze zmianami nachylenia osi obrotu Ziemi. Jednak po tzw. przełomie środkowoplejstoceńskim, mechanizm ten uległ zmianie, a dominującym cyklem stał się okres 100-tysięczny, w którym lądolody narastają powoli przez około 90 000 lat, by następnie gwałtownie cofnąć się w ciągu zaledwie 10 …

epoka-lodowcowa-e021f60.jpg
width: 2047
height: 1200

Co naprawdę zabiło nosorożce włochate? Rozwiązanie wieloletniej zagadki tkwiło w żołądku zamarzniętego wilka
type: item
date: 2026-01-15T06:56:23.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: epoka lodowcowa
subject: geny
subject: nosorożce
subject: paleontologia
subject: syberia
subject: wilki
description: Nosorożec włochaty, obok mamuta, jest jednym z najbardziej ikonicznych gigantów epoki lodowcowej. Jego nagłe zniknięcie około 14 000 lat temu od dawna fascynuje naukowców. Tę zagadkę właśnie udało się – przynamniej częściowo – rozwikłać.
encoded: Kluczowe pytanie, na które długo nie udawało się znaleźć odpowiedzi, brzmi: czy populacja nosorożców znikała powoli, np. wyniszczana przez presję ze strony ludzi, czy też jej koniec był gwałtowny i niespodziewany? Przełomowe badanie genetyczne, oparte na niezwykłym znalezisku z syberyjskiej wiecznej zmarzliny, rzuca teraz nowe światło na ostatnie chwile tego gatunku. Ostatni posiłek syberyjskiego wilka Do rozwiązania tej tajemnicy potrzeba było przede wszystkim wysokiej jakości materiału genetycznego. Takie znaleziska są jednak niezwykle rzadkie. Znalezienie dobrze zachowanych szczątków, które pochodzą z określonego momentu w historii gatunku, graniczy z cudem. A jednak udało się, dzięki syberyjskiej wiecznej zmarzlinie. W 2015 roku naukowcy natrafili tam na doskonale zachowane, zmumifikowane zwłoki dwóch młodych wilków, nazwane szczeniętami z Tumat. Okazały się prawdziwą kopalnią informacji o epoce lodowcowej i od czasu ich odkrycia są badane na różne sposoby. W żołądku jednego ze szczeniąt badacze odkryli fragmenty jego ostatniego posiłku – szczątki nosorożca włochatego. Zostały zakonserwowane w wiecznej zmarzlinie równie dobrze, co sam wilk. Ta unikatowa próbka stała się kluczem do zbadania kondycji populacji nosorożców tuż przed jej ostatecznym zniknięciem. Naukowcom z Centrum Paleogenetyki Uniwersytetu w Sztokholmie po raz pierwszy w historii udało się z niej wyizolować kompletny genom nosorożca włochatego. Opowieść zapisana w genach Analiza genomu pozwala odtworzyć dzieje całej populacji. Jej gwałtowna redukcja pozostawia w DNA wyraźne ślady: spadek zmienności genetycznej i nagromadzenie szkodliwych mutacji, będące wynikiem chowu wsobnego. Badacze szukali w genomie nosorożca włochatego właśnie takich znaków katastrofy. Zsekwencjonowany genom z żołądka szczenięcia z Tumat porównano z dwoma innymi wysokiej jakości genomami pochodzącymi od starszych osobników, datowanych odpowiednio na około 18 000 i 49 000 lat temu. Wyniki analizy okazały się całkowitym zaskocze…

nosorozec-wlochaty-d591fc4.jpg
width: 1575
height: 1050

„Nie widziały światła dziennego od tysięcy lat” – rdzenie lodowe mówią więcej o ludzkości niż setki książek
type: item
date: 2025-11-29T09:42:12.000Z
creator: Douglas Fox
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: epoka lodowcowa
subject: grenlandia
subject: klimat
subject: lód
description: Latem 2022 roku na szczycie grenlandzkiego lądolodu powstało miasteczko badawcze. Celem naukowców było ocalenie najstarszych danych klimatycznych, zanim stopnieją razem z lodem.
encoded: Spis treści: Czym są rdzenie lodowe i dlaczego są tak cenne? Co mówią o klimacie i człowieku? Historia ludzkości zapisana w lodzie Czas ucieka – lód znika szybciej, niż myślisz Latem 2022 roku na szczycie zwykle jałowego lądolodu Grenlandii pojawiło się małe, ale tętniące życiem miasteczko. Rzędy czerwonych namiotów trzepotały na wietrze, a samolot transportowy LC-130 Hercules od czasu do czasu dostarczał żywność, paliwo i sprzęt. Główne działania obozu toczyły się jednak 9 metrów pod powierzchnią, w sieci tuneli, które pracownicy przez tygodnie wycinali piłami łańcuchowymi w lodzie. Badacze, owinięci w puchowe kurtki, pracowali tam bez przerwy, gdy potężna wiertnia zagłębiała się coraz niżej, wydobywając rdzenie lodowe i tajemnice, które kryją się w najgłębszych partiach lądolodu. Czym są rdzenie lodowe i dlaczego są tak cenne? Niektóre z tych cylindrycznych rdzeni – każdy mniej więcej szeroki, jak piankowa „makaronowa” rurka do pływania – nie widziały światła dziennego od 100 tys. lat. – Są przejrzyste i nieskazitelne, niczym szyba okienna – mówi Jørgen Peder Steffensen, glacjolog z Instytutu Nielsa Bohra w Kopenhadze, który wraz z glacjolożką Dorthe Dahl-Jensen nadzorował codzienne funkcjonowanie obozu. Naukowcy pracujący w Arktyce i Antarktyce zaczęli sobie uświadamiać, że ten lód daje rzadki wgląd w przeszłość – wgląd, który szybko znika, gdy zmiana klimatu przyspiesza topnienie na biegunach. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/11/2025-11-25-095510-The-race-to-save-climate-secrets-trapped-in-ice--National-Geographic--Mozilla--75b71e3.png" width="1086" height="840" alt="Między 2016 a 2023 rokiem (z przerwą w sezonach 2020–2021) naukowcy ze stacji East Greenland Ice-core Project przewiercili prawie 9 000 stóp lodu, pozyskując próbki obejmujące 120 000 lat historii." title="Między 2016 a 2023 rokiem (z przerwą w sezonach 2020–2021) naukowcy ze stacji East Greenland Ice-core Project przewiercili prawie 9 000 stóp lodu, pozysku…

2025-11-25-095221-The-race-to-save-climate-secrets-trapped-in-ice--National-Geographic--Mozilla--88ad5b5.png
width: 1254
height: 836

Miniaturowy słoń, drapieżne bociany i gigantyczne niedźwiedzie. Tak wyglądały zwierzęta epoki lodowcowej
type: item
date: 2025-11-28T08:42:51.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: epoka lodowcowa
subject: mamuty
subject: serial
description: Lód, mamuty i tygrysy szablozębne? Nie tym razem. Epoka lodowcowa pokazana w trzecim sezonie serialu „Prehistoryczna Planeta” to świat dużo bardziej zaskakujący, złożony i żywy. I przede wszystkim – stuprocentowo zgodny z naukową wiedzą.
encoded: Nowy, trzeci sezon serialu BBC „Prehistoryczna Planeta: epoka lodowcowa”, dostępny na Apple TV, przedstawia realistyczny obraz plejstocenu – epoki ogromnych zmian klimatycznych i zaskakujących gatunków. Stworzenia, które w nim zobaczymy to prawdziwe zwierzęta żyjące w tamtym czasie, ożywione doskonałymi efektami specjalnymi. Niektóre z nich są zaskakujące i zupełnie różne od tego, z czym najczęściej kojarzymy epokę lodowcową. A Ziemię zamieszkiwały wówczas nie tylko mamuty - równiez inne, fascynujące stworzenia. Tom Hiddleston, Hans Zimmer i 50 naukowców Producent Mike Gunton, w rozmowie z Associated Press podkreśla, że celem produkcji jest stworzenie prawdziwego filmu przyrodniczego, przy którym widz zapomina, że ogląda świat stworzony na komputerach. Produkcja powstała dzięki ogromnemu postępowi w grafice komputerowej, a nad jej realizmem czuwali nie tylko animatorzy - również ponad 50 naukowców, specjalistów od tego okresu. Narratorem trzeciego sezonu jest Tom Hiddleston, a muzykę stworzyli Hans Zimmer i zespół Bleeding Fingers Music. We wcześniejszych sezonach rolę narratora pełnił sir David Attenborough. Serial, który obala stereotypy Twórcy podkreślają, że nie istniała jedna epoka lodowcowa. Była to seria ośmiu zlodowaceń, podczas których lód pokrył nawet 25 proc. wszystkich lądów. W tym samym czasie inne obszary zamieniały się w pustynie – i tam także rodziły się nowe gatunki zwierząt. Na ekranie pojawiają się zarówno kolosy, jak i gatunki zaskakująco drobne, np. karłowaty krewny słonia – stegodon. Jeden z odcinków przedstawia historię młodego stegodona, na którego polują wielkie drapieżne bociany. Poza tym zobaczymy m.in: mięsożerne kangury, ogromne niedźwiedzie i pancerniki czy diprotodony – gigantyczne torbacze wielkości nosorożców. Produkcja pokazuje Ziemię w czasie wielkich zmian: obniżenie poziomu mórz stworzyło lądowe, międzykontynentalne mosty, umożliwiające wielkie migracje gatunków. Dzięki bardzo licznym zapisom kopalnym – lepszym niż w przypadku di…

prehistoryczna-planeta-epoka-lodowcowa-6ea8c69.jpg
width: 3840
height: 2160

To odkrycie zmienia historię i biologię. Syberyjski mamut sprzed 40 000 lat zdradził sekret swoich genów
type: item
date: 2025-11-19T15:02:54.000Z
creator: Jack Tamisiea
subject: Nauka
subject: epoka lodowcowa
subject: genetyka
subject: mamuty
subject: nauka
description: Najstarsze RNA na świecie zachowało się w ciele mamuta sprzed 40 000 lat. Odkrycie rzuca światło na to, co działo się z małą Yuką w ostatnich chwilach jej życia – i może zmienić nasze podejście do epoki lodowcowej.
encoded: Spis treści: RNA kontra DNA – co odkryto? Tropem pradawnych cząsteczek Ostatnie chwile życia mamuta Co to oznacza dla przyszłości? W 2010 roku poszukiwacze kłów, przeczesując brzeg rzeki na Syberii, odkryli zmumifikowane szczątki młodego mamuta. Zwierzę, nazwane „Yuka” od pobliskiej wioski Jukagir, było zamarznięte przez niemal 40 000 lat. Wieczna zmarzlina zachowała jego ciało w niezwykle dobrym stanie: z kępkami czerwonawego futra, skręconą trąbą, a nawet nienaruszonym mózgiem. Teraz naukowcy donoszą, że w tkankach Yuki zachował się jeszcze inny, rzadki prehistoryczny skarb: ślady kwasu rybonukleinowego (RNA). To cząsteczki genetyczne kluczowe dla życia, które zwykle szybko rozpadają się po śmierci organizmu. Wyniki zespołu, opublikowane dziś w czasopiśmie „Cell”, stanowią najstarsze jak dotąd odzyskane sekwencje RNA i pierwszy przypadek wyizolowania tych cząsteczek z mamuta włochatego (Mammuthus primigenius). RNA kontra DNA – co odkryto? Naukowcy od dziesięcioleci badają fragmenty pradawnego DNA pochodzące z dobrze zachowanych szczątków mamutów włochatych, takich jak Yuka. Te fragmenty materiału genetycznego pozwoliły odtworzyć genom gatunku i pokazały, jak blisko spokrewnione są mamuty ze współczesnymi słoniami. Ślady starożytnego RNA okazały się jednak trudne do uchwycenia. Związki te zwykle występują w postaci pojedynczej nici. Są niezbędne do uruchamiania określonych genów i wytwarzania ważnych białek, ale są mniej trwałe niż DNA. – Dawne RNA pokazuje niczym stopklatka, które geny są włączone lub aktywne w danej tkance – mówi Love Dalén, badacz genomiki ewolucyjnej z Uniwersytetu Sztokholmskiego i współautor nowego badania. – Tego nigdy nie bylibyśmy w stanie zobaczyć tylko na podstawie DNA. RNA jest też dobrze znane ze swojego związku z wirusami, takimi jak wirus grypy czy koronawirusy pokroju SARS-CoV-2. Patogeny te przechowują informację genetyczną w nici RNA. Dalén uważa, że starożytne RNA będzie kluczowe do wykrywania śladów wirusów z epoki lodowcowej za…

2025-11-19-110633-Worlds-oldest-RNA-found-in-40000-year-old-woolly-mammoth--National-Geographic-b024f91.png
width: 1278
height: 850

Pożary w pradziejowej Europie nie były przypadkiem. Oto, kto za nimi stał
type: item
date: 2025-10-24T13:17:47.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: epoka lodowcowa
subject: neandertalczycy
subject: paleolit
subject: pradzieje
description: Już ponad 100 tys. lat temu pradawni ludzie odcisnęli piętno na europejskiej przyrodzie. Dzięki symulacjom komputerowym i analizie pyłków naukowcy odtworzyli skalę tych zmian. Wyniki są zaskakujące: udział człowieka w kształtowaniu krajobrazów był silniejszy, niż sądzono.
encoded: Ludzie zaczęli uprawiać rolę i hodować zwierzęta w Środkowej Europie jakieś 7 tysięcy lat temu. Pojawiły się pierwsze chaty i większe budowle. Czy to oznacza, że wcześniej wielkie obszary Starego Kontynentu były nietknięte ręką człowieka? Z najnowszych badań wynika, że zmiany w ekosystemie spowodowane ręką człowieka były widoczne już nawet ponad 100 tys. lat temu. Odpowiedzialny za nie był krewny człowieka współczesnego, neandertalczyk. Pradziejowe krajobrazy pod lupą naukowców Korzystając z zaawansowanych symulacji komputerowych, międzynarodowy zespół badawczy zbadał, jak ludzie wpłynęli na roślinność Europy w ciągu dwóch ciepłych okresów w przeszłości. Pierwszym z nich był ostatni interglacjał (cieplejszy okres między zlodowaceniami), około 125 000–116 000 lat temu, kiedy neandertalczycy byli jedynymi ludźmi w Europie. Drugim okresem jest okres tuż po ostatniej epoce lodowcowej, wczesny holocen, 12 000–8 000 lat temu. Wówczas w Europie mieszkali ludzie współcześni. Do badań wykorzystano też dane dotyczące pyłków roślin. Są one uzyskiwane w długich rur, wbijanych w tereny podmokłe czy jeziora. Z analizy uzyskanych w ten sposób rdzeni można dowiedzieć się, jakie rośliny rosły w okolicy tysiące lat temu. Można też pośrednio wywnioskować, czy dochodziło to pożarów i wypalania. Artykuł na ten temat napisali na łamach czasopisma „PLOS One” eksperci z dziedziny archeologii, geologii i ekologii. Kreatorzy krajobrazu sprzed tysiącleci? Co udało się ustalić? Wniosek jest jasny: zarówno neandertalczycy, jak i późniejsi mezolityczni łowcy-zbieracze wywarli silny wpływ na wzorce roślinności w Europie – na długo przed pojawieniem się rolnictwa. – Badanie ukazuje przeszłość z zupełnie innej perspektywy – mówi prof. Jens-Christian Svenning, profesor biologii na Uniwersytecie w Aarhus. – Stało się dla nas jasne, że same zmiany klimatu, działalność dużych zwierząt roślinożernych i naturalne pożary nie mogą wyjaśnić wyników danych dotyczących pyłków. Uwzględnienie człowieka w tym ró…

shutterstock1595983537-9901cb8.jpg
width: 5120
height: 2880

Hipopotamy w Europie? Żyły w niej dłużej, niż do tej pory sądzono
type: item
date: 2025-10-15T10:57:02.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: epoka lodowcowa
subject: europa
subject: hipopotam
subject: pradzieje
description: Hipopotamy wcale nie wyginęły w Europie wraz z rozpoczęciem się ostatniego zlodowacenia 115 tysięcy lat temu. Przetrwały aż do czasów, w których pojawił się człowiek współczesny. Czy to on przyczynił się do ich zagłady?
encoded: Naukowcy twierdzili, że hipopotamy pospolite (Hippopotamus amphibius) są zwierzętami, które nie są w stanie wytrzymać niskich temperatur. Dlatego też były one uznawane za kluczowy wskaźnik klimatu umiarkowanego. Przez dziesięciolecia badacze zakładali, że gatunek ten całkowicie wymarł w Europie Środkowej, gdy tylko zaczęło się ostatnie zlodowacenie (tzw. zlodowacenie Wisły), około 115 tysięcy lat temu. Jednak dokładny moment ich wyginięcia oraz to, jak blisko były spokrewnione ze swoimi współczesnymi kuzynami w Afryce, pozostawało zagadką. W zupełnie nowym świetle to zagadnienie zaprezentowali badacze w artykule na łamach czasopisma „Current Biology”. Okazuje się, że te masywne ssaki znacznie dłużej walczyły o przetrwanie na kontynencie, niż ktokolwiek sądził. Kości w laboratorium sporo zdradzają W ramach badania zastosowano zintegrowane podejście. Łączyło nowoczesną paleogenomikę (analizę kopalnego DNA) ze szczegółowym datowaniem. W laboratorium przebadano kilkanaście próbek zębów i kości hipopotamów pozyskanych z różnych stanowisk archeologicznych w Nadrenii-Palatynacie i z Hesji w Niemczech. Wiek określono z pomocą datowania radiowęglowego. Okazało się, że zwierzęta te przechadzały się po tej części Europy aż do około 31 tysięcy lat temu, co oznacza, że przetrwały dużą część ostatniego zlodowacenia. Równie ciekawe informacje pozyskano w czasie analizy DNA. Sekwencjonowanie paleogenomu europejskich hipopotamów wykazało, że były one ściśle powiązane genetycznie ze współczesnymi hipopotamami afrykańskimi, których następcy żyją dziś w strefie subsaharyjskiej. Niewiele było hipopotamów w Europie dziesiątki tysięcy lat temu. Świadczy o tym ich niska różnorodność genetyczna. Była to więc grupa mała i izolowana. Co ciekawe, w tym samych warstwach, w których odkryto kości hipopotamów były też szczątki typowych zwierząt zimnolubnych, takich jak mamuty włochate i nosorożce włochate. Sugeruje to, że gatunki te albo współwystępowały, albo na przemian zasiedlały region w krótk…

shutterstock2621994489-41a5f8c.jpg
width: 6685
height: 4457

Dowód na kanibalizm w polskiej jaskini. Zjedzono 10 osób
type: item
date: 2025-02-07T14:55:26.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: epoka lodowcowa
subject: jaskinie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: polska
subject: pradzieje
description: Na kilkudziesięciu kościach odkrytych w Jaskini Maszyckiej w Małopolsce naukowcy dostrzegli ślady po nacinaniu i konsumpcji. Celem było wydobycie składników odżywczych. Są to zatem dowody na ucztę kanibalistyczną. Dlaczego do niej doszło?
encoded: Spis treści: Enigmatyczne okoliczności śmierci łowców i zbieraczy Naukowcy wpatrzeni w kości Zjedzeni w czasie rytuałów pogrzebowych? Ponad 100 lat temu archeolog Gotfryd Ossowski dokonał sensacyjnego znaleziska. U wejścia do Jaskini Maszyckiej na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej odkrył szczątki dziesięciu osób, żyjących kilkanaście tysięcy lat temu. Byli to zarówno mężczyźni, kobiety, jak i dzieci. Badacze stanowiska nazywają je czasem “paleolitycznymi Pompejami”, bo po śmierci wielu osób wszystko pozostało nietknięte. Odkryto tu jedno z największych nagromadzeń zabytków z tego okresu w Europie. Rozgorzała dyskusja, w jaki sposób zginęli mieszkańcy jaskini, bo ciała leżały bezwładnie. A na ich kościach odkryto zagadkowe ślady. Brakowało do tej pory kompleksowych badań, by zrozumieć, w jaki sposób powstały te nacięcia. Enigmatyczne okoliczności śmierci łowców i zbieraczy Co jakiś czas badacze powracają do tego znaleziska i próbują rozwikłać pradziejową zagadkę. I dowiedzieć się, jakie były okoliczności śmierci tej grupy ludzi. Teraz międzynarodowy zespół z udziałem badaczy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego i Fundacji Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego (FROA) uzyskał nowe informacje na ten temat. Z wykonanych ostatnio analiz wyłania się jasny obraz: ślady manipulacji na szczątkach ludzkich w Jaskini Maszyckiej wskazują na systematyczne rozczłonkowanie zmarłych i kanibalizm. Wyniki tej analizy opublikowano w czasopiśmie „Scientific Reports”. Badaniami objęto w sumie 63 kości, pochodzących od dziesięciu osób. Są przechowywane w Muzeum Archeologicznym w Krakowie. Mają 18 tys. lat. Był to zatem okres epoki lodowcowej, kiedy po ziemi stąpały mamuty i ciągle było dość zimno, chociaż lodowiec zaczął się już wycofywać z obszaru obecnej Polski. Stosując nowoczesne metody, badacze dostrzegli na 34 kościach ślady po ćwiartowaniu, do którego doszło tuż po śmierci. Ślady cięć na fragmentach czaszki wskazują, że przyczepy mięśni oraz skóra głowy zostały przecię…

kanibalizm-e302c93.png
width: 1200
height: 630

Te skały sprzed setek milionów lat zachowały pamiątkę po zlodowaceniu Ziemi
type: item
date: 2024-08-24T06:28:34.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: epoka lodowcowa
subject: geologia
subject: klimat
subject: Wolny czas
description: Skały na terenie Irlandii i Szkocji mogą być najpełniejszym zapisem okresu w historii Ziemi, kiedy cała planeta była pokryta lodem. Formacja ta stanowi kluczowy element w badaniach geologicznych, oferując naukowcom wyjątkową okazję do zrozumienia, jak wyglądała Ziemia w czasie globalnego zlodowacenia.
encoded: W tym artykule: Co zdradzają skały odkryte w Szkocji? Wyjątkowe odkrycie geologiczne Ziemskie procesy geologiczne w dużej mierze nadal stanowią dla nas niewiadomą. Zwłaszcza te sprzed milionów lat. W ich jak najlepszym poznaniu i zrozumieniu pomagają prace terenowe. Ziemia w pewnym sensie jest otwartą księgą, z której geolodzy mogą czytać. Niekiedy trzeba się jednak nieco wysilić, aby znaleźć interesujące nas „wątki”. Właśnie dlatego ostatnie odkrycie skał na wyspie Garvellachs (archipelag Hebryd Wewnętrznych) w Szkocji jest niezwykle ważne dla zrozumienia historii geologicznej naszej planety. Mowa o skałach liczących od 720 do 662 milionów lat. Stanowią one wyjątkowo dobrze zachowany zapis przejścia z ciepłego, tropikalnego klimatu do ery, w której Ziemia została niemalże w całości skuta lodem. Co zdradzają skały odkryte w Szkocji? W nowym badaniu, opublikowanym na łamach „Journal of the Geological Society of London”, badacze przeanalizowali warstwy skał o grubości 1,1 km. Następnie zbadali kolejną warstwę o grubości 70 metrów znajdującą się pod spodem. Znalezisko to może dostarczyć naukowcom kluczowych informacji o zmianach klimatycznych, które doprowadziły do globalnego zlodowacenia. Jeśli dalsze badania potwierdzą znaczenie tych skał, mogą one zostać uznane za tzw. Złoty Kolec. Jest to oficjalny punkt odniesienia w skali geologicznej, który wyznacza przejście z jednej ery do drugiej. W tym przypadku chodziłoby o przejście z tonu do kriogenu, co miałoby duże znaczenie dla lepszego zrozumienia ewolucji klimatu i historii Ziemi. Naukowcy zidentyfikowali dwa kluczowe wydarzenia z okresu kriogenicznego, znane jako zlodowacenie Sturtian i zlodowacenie Marinoan. Zlodowacenie Sturtian było wcześniejsze i bardziej intensywne, trwając około 57 milionów lat, podczas gdy zlodowacenie Marinoan było mniej surowe i trwało od 15 do 20 milionów lat. To odkrycie może uratować Ziemię. Naukowcy zbadali nieznane do tej pory źródło tlenu. Jest pod wodą Skąd się bierze tlen na Ziemi? …

na-archipelagu-hebryd-wewnetrznych-1ba1eb6.jpg
width: 1000
height: 667

Jak ludzie polowali na mamuty? Wcale nie rzucali oszczepami. Nasi przodkowie byli o wiele sprytniejsi
type: item
date: 2024-08-22T08:02:18.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: badania naukowe
subject: broń
subject: epoka lodowcowa
subject: mamuty
subject: polowanie
subject: Wolny czas
description: Kilkanaście tysięcy lat temu, w plejstocenie, ludzie z powodzeniem polowali na megafaunę. Ich ofiarami padały mamuty, mastodony, bizony czy smilodony. W jaki sposób naszym praprzodkom udawało się zabić ważącego kilka ton mamuta? Zdaniem badaczy z Uniwersytetu Berkeley używali broni drzewcowej przypominającej o wiele późniejsze piki.
encoded: W tym artykule: Jak polowano na mamuty? Inżynierowie z plejstocenu Polowanie na mamuty Czego było potrzeba mieszkańcom plejstocenu, by upolować mamuta? Właściwej broni, grupy towarzyszy, dużej porcji odwagi, planu. A także znajdowania się w odpowiednim miejscu w odpowiednim czasie. O tym, jak ważny był ostatni czynnik, można przekonać się, odwiedzając muzeum archeologiczne w Pavlovie na Morawach. Znajduje się ono niedaleko głównej drogi do Wiednia – i jest zdecydowanie warte zatrzymania. Powstało w miejscu stanowiska archeologicznego Palvov I, gdzie znaleziono kości mamutów, narzędzia i ceramikę sprzed 24–26 tys. lat. Wśród eksponatów w Pavlovie wyróżnia się słynna paleolityczna Wenus z Dolnych Vestonic oraz figurki mamutów wypalane z gliny przez dawnych łowców tych zwierząt. Spacer nad muzeum – jego nietypowy, wkopany w ziemię budynek zdobył ważną czeską nagrodę architektoniczną – uświadamia, jak przemyślni byli paleolityczni myśliwi. Zakładali swoje prowizoryczne obozowiska na stokach jedynego w okolicy wzniesienia, otoczonego rozległymi dolinami. Widok stąd rozciąga się na wiele kilometrów w każdą stronę. Jeśli znało się zwyczaje mamutów i ścieżki, którymi podążały, można było wypatrzyć te wielkie zwierzęta z daleka. I przygotować obławę. Jak polowano na mamuty? Zwiedzanie Archeoparku w Pavlovie warto zacząć od obejrzenia krótkiego filmu wprowadzającego. Obala on kilka popularnych mitów związanych z polowaniem na mamuty. Jeden z tych mitów powstał jeszcze na początku poprzedniego stulecia. Według niego nasi praprzodkowie wykopywali na drodze mamutów doły, które następnie maskowali gałęziami i liśćmi. Następnie mieli zapędzać gigantyczne ssaki do takich pułapek. Jak tłumaczą na filmie czescy archeolodzy, to nic innego niż bajka. Ich zdaniem mamuty były zbyt inteligentne, by wpaść w tego typu potrzaski. Skuteczne mogło być za to oddzielenie chorego lub młodego zwierzęcia od stada, a następnie zagnanie go na błotnisty stok. Tam mamut miałby kłopot z utrzymaniem się …

jak-ludzie-polowali-na-mamuty-wcale-nie-rzucali-w-nie-oszczepami-nasi-przodkowie-byli-o-wiele-sprytniejsi1-a758280.jpg
width: 3564
height: 2385

Dzięki temu wynalazkowi doszło do rewolucji w świecie mody. Igła z oczkiem kończy 40 tys. lat
type: item
date: 2024-07-02T14:29:58.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: epoka lodowcowa
subject: moda
subject: odkrycia archeologiczne
subject: paleolit
subject: ubrania
subject: Wolny czas
description: Około 40 tys. lat temu ludzie zaczęli używać do szycia igieł z oczkiem. Z ich pomocą powstawała ozdabiana odzież. Był to świt mody – ubrania po raz pierwszy wyrażały tożsamość ich właścicieli.
encoded: W tym artykule: Igła z oczkiem – zwyczajny niezwyczajny przedmiot Funkcja ubrań – sprawa nie jest oczywista Komunikacja niewerbalna. Mowa (zdobionego) ciała Tak w każdym razie sądzi zespół badaczy pod kierunkiem dr. Iana Gilligana z Uniwersytetu w Sydney w Australii. Wnioski na temat użycia kościanych igieł z oczkiem opublikowali na łamach „Science Advances”. Igła z oczkiem – zwyczajny niezwyczajny przedmiot Około 40 tysięcy lat temu w Europie, ale też na przykład na Syberii czy w Indonezji, doszło do prawdziwego rozkwitu kultury. Pojawiły się nieznane do tej pory innowacje w postaci różnego rodzaju narzędzi. Ludzie zaczęli produkować piękne dzieła sztuki: figurki i malowidła naskalne. Jedną z innowacji, która wydaje się dość błaha, były wówczas kościane igły z dziurką. To takie odpowiedniki dzisiejszych metalowych igieł. – Igły z dziurką są ważnym osiągnięciem w pradziejach, ponieważ dokumentują przejście funkcji odzieży od celów użytkowych do społecznych – mówi dr Gilligan. O co chodzi? Otóż wcześniejsze narzędzia były bardziej toporne. Igła z dziurką natomiast służy do prac nad detalami odzieży. Z ich pomocą można było na skórzanych kaftanach naszywać ozdoby, na przykład korale lub inne elementy dekoracyjne: zęby czy muszle. Tym samym odzienie nie pełniło tylko prostej, ochronnej funkcji. Właśnie wtedy, około 40 tys. lat temu, zaczęło być wyrazem tożsamości. Poza tym – jak dowodzą autorzy artykułu – pojawienie się takich igieł umożliwiało szycie bardziej dopasowanych ubrań i odzieży, która miała warstwy, czyli prabielizny. Chociaż dowody na to są słabe – nie możemy raczej liczyć na zachowanie takich ubrań sprzed dziesiątków tysięcy lat, bo zdążyły się rozłożyć. Funkcja ubrań – sprawa nie jest oczywista Odzież pełni w naszym życiu bardzo ważną rolę. Komunikuje, kim jesteśmy. „Wynalazek” ubrania umożliwił naszym przodkom zamieszkiwanie większej liczby zakątków świata, dostęp do różnych zasobów i środowisk. – Dlaczego nosimy ubrania? Zakładamy, że jest to część byci…

dzieki-temu-wynalazkowi-doszlo-do-rewolucji-w-swiecie-mody-igla-z-oczkiem-konczy-40-tys-lat-f7ec91a.png
width: 1200
height: 630

Miejsce kultu czy zwykły kamień? W Zachodniopomorskiem odkryto zagadkowy głaz
type: item
date: 2024-02-20T10:48:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: epoka lodowcowa
subject: lodowce
subject: odkrycia archeologiczne
subject: przyroda
subject: religie
subject: Wolny czas
description: Waży kilkadziesiąt ton, nosi ślady obróbki, a jego górna część jest płaska – na polu pod Kamieniem Pomorskim odkryto zagadkowy głaz. Czy było to starożytne miejsce kultu?
encoded: W tym artykule: Zwykły głaz, miejsce kultu, diabelski kamień? Wygląd głazu Badania głazu. Co dalej? Przez bardzo dużą część pradziejów obszar Polski niemal w całości był skuty lodem. Lodowiec ostatecznie wycofał się z naszych terenów zaledwie kilkanaście tysięcy lat temu. Świadectwem jego działalności są liczne głazy narzutowe, które lądolód ze sobą przyniósł. W okolicach Kamienia Pomorskiego, w rejonie wsi Grabowo, Dariusz Jarosik, jeden z jej mieszkańców, natknął się w czasie prac polowych na taki kamień. Ten jednak jest inny niż wszystkie. Zwykły głaz, miejsce kultu, diabelski kamień? Informacja o odkryciu za pośrednictwem ks. Dariusza Żarkowskiego, proboszcza z parafii pw. św. Ottona w Kamieniu Pomorskim, trafiła do pracowników pobliskiego Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej. Kapłan od lat wspiera projekty dotyczące dziedzictwa historycznego organizowane przez lokalne muzeum. O interwencji w terenie poinformowali w mediach społecznościowych muzealnicy. – Na płaskim szczerym polu taki gigant musiał się wyróżniać i dla ludności pradziejowej mógł stanowi jakieś miejsce szczególne. To są oczywiście tylko nasze domysły, ale po kształcie kamienia, jego wielkości i obrobionych bokach można przypuszczać, ze mógł służyć jako miejsce kultowe – informują muzealnicy. I sami się głowią: – Zwykły głaz, miejsce kultu, czarci głaz, diabelski kamień, a może jeszcze coś innego? Wygląd głazu Granitowy głaz jest olbrzymi. Według wstępnych szacunków waży kilkadziesiąt ton. – Po przybyciu na miejsce i zobaczeniu go zdumiała nas jego wielkość i kształt, przypominający rodzaj wielkiego kamiennego ołtarza – mówią muzealnicy. W planie głaz ma dość regularny, trapezoidalny kształt. Dłuższe krawędzie są równoległe i mają ok. 3,2 m długości. Te krótsze są mniej regularne i mają ok. 2,8 długości. Eksperci stwierdzili, że jest to z pewnością głaz narzutowy, który osiadł w tym miejscu po wycofaniu się lodowca około 11-10 tysięcy lat temu. Badania głazu. Co dalej? To od Wojewódzkiego Konserwatora…

miejsce-kultu-czy-zwykly-kamien-w-zachodniopomorskim-odkryto-zagadkowy-glaz1-0774f76.jpg
width: 2048
height: 1536

Dlaczego 700 mln lat temu nasza planeta zamieniła się w „Ziemię Śnieżkę”? Naukowcy znaleźli odpowiedź
type: item
date: 2024-02-09T14:46:09.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: epoka lodowcowa
subject: geologia
subject: klimat
subject: wulkany
subject: zmiany klimatyczne
description: Najbardziej ekstremalna epoka lodowcowa w historii naszego globu nastała kilkaset milionów lat temu. Ziemia została wówczas skuta lodem od biegunów aż do równika. Geolodzy ustalili, co było tego przyczyną.
encoded: W tym artykule: Co to jest Ziemia Śnieżka? Kiedy Ziemia może zamarznąć? Jak wyglądała Ziemia miliony lat temu? Czy Ziemia Śnieżka powróci? – Wyobraź sobie, że cała Ziemia jest zamrożona. Tak było 700 mln lat temu. Planetę od biegunów do równika pokrył lód, zaś temperatura spadła na łeb, na szyję – opisuje dr Adriana Dutkiewicz, geolożka z University of Sydney. To wszystko działo się na długo przed tym, kiedy na Ziemi pojawiły się dinozaury (o ludziach nie wspominając). Zlodowacenie po angielsku określane jako Sturtian glaciation – od nazwiska Charlesa Sturta, dziewiętnastowiecznego badacza Australii – zaczęło się ok. 717 mln lat temu. Było wyjątkowo długie. Skończyło się 660 mln lat temu, czyli trwało aż 57 mln lat. Co to jest Ziemia Śnieżka? Przez ten czas planeta zamieniła się najprawdopodobniej w „Ziemię Śnieżkę”. To geologiczna hipoteza zakładająca, że w pewnych okresach swojej historii na Ziemi nie było wody w stanie ciekłym. Cała powierzchnia globu pokryta była lodem. Lekarstwo na CO2? Naukowcy wymyślili, jak zamienić niepotrzebny plastik w pochłaniacz dwutlenku węgla Polietylen i polipropylen, dwa najpopularniejsze tworzywa sztuczne, to doskonały materiał, którego można użyć do ograniczenia emisji dwutlenku węgla do atmosfery. Na pomysł, jak to zrobić,... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/lekarstwo-na-co2-naukowcy-wymyslili-jak-zamienic-niepotrzebny-plastik-w-pochlaniacz-dwutlenku-wegla-fot-tour-group-rice-university-a5a5576.jpeg" width="938" height="668" alt="Lekarstwo na CO2? Naukowcy wymyślili, jak zamienić niepotrzebny plastik w pochłaniacz dwutlenku węgla (fot. Tour Group/Rice University)" title="Lekarstwo na CO2? Naukowcy wymyślili, jak zamienić niepotrzebny plastik w pochłaniacz dwutlenku węgla (fot. Tour Group/Rice University)" /> Pozostałości po tym wydarzeniu odkrywane są w warstwach skalnych z tamtego okresu. Znajdowano je na całym świecie: w Australii, ale też w Kanadzie, Chinach, Etiopii czy na Svalbard…

dlaczego-700-mln-lat-temu-nasza-planeta-zamienila-sie-w-ziemie-sniezke-naukowcy-znalezli-odpowiedz-ryc-getty-images-e20bea2.jpg
width: 2142
height: 1399

Nosorożec włochaty ze Staruni nie jest sam. Lodowce odsłaniają kolejne wymarłe gatunki
type: item
date: 2023-05-25T07:11:48.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: epoka lodowcowa
subject: jakuck
subject: nosorożce
subject: paleontologia
subject: prehistoria
subject: rosja
subject: syberia
description: Nosorożec włochaty ze Staruni to jedno z najważniejszych odkryć paleontologicznych na terenie dzisiejszej Ukrainy. Jedyny na świecie kompletny egzemplarz tego wymarłego gatunku został odnaleziony prawie 100 lat temu.
encoded: W tym artykule: Nosorożec włochaty ze Staruni – co to za znalezisko? Nosorożec włochaty znaleziony na Syberii Jak wyglądał nosorożec włochaty i czym się żywił? Co jeszcze skrywa wieczna zmarzlina? Nosorożec włochaty ze Staruni (wieś w Ukrainie) został wydobyty z kopalni 17 grudnia 1929, a 22 grudnia przewieziono go do Krakowa, gdzie znajduje się do dziś i jest wystawiony w tamtejszym Muzeum Przyrodniczym. Poprzednie odkrycia wskazywały, że kopalnia w Staruni może być miejscem bogatym w dobrze zachowane szczątki zwierząt z plejstocenu. Nosorożec włochaty ze Staruni – co to za znalezisko? 23 października 1929 r. w sztolni staruńskiej kopalni odnaleziono dobrze zachowany okaz nosorożca włochatego. Szczątki zwierzęcia w pozycji odwróconej (na grzebiecie) znajdowały się na głębokości 12,5 m. Późniejsze badania wykazały, że była to młoda samica. Zmarła w wieku około trzech lat. Na jej ciele zauważono pewne uszkodzenia, w tym otwór w brzuchu, przez który wypłynęły wnętrzności. Częściowo trzewia zachowały się w osadzie otaczającym ciało. W wydobycie nosorożca na zewnątrz zaangażowano Wojsko Polskie. W tym samym miejscu znaleziono również szczątki dwóch innych nosorożców włochatych. Szkielety były jednak pozbawione części miękkich. Nosorożec włochaty znaleziony na Syberii Nosorożec włochaty ze Staruni to niejedyne tego typu odkrycie. Inny okaz, pochodzący z czasów późnego plejstocenu, odkryli mieszkańcy wschodniej Syberii. Doskonale zachowane zwłoki prehistorycznego zwierzęcia zostały odsłonięte przez topniejącą wieczną zmarzlinę. Nosorożca włochatego znaleziono w ułusie abyjskim – położonym poza kołem polarnym części autonomicznej rosyjskiej republiki Jakucji. Pierwsze oględziny znaleziska pozwoliły naukowcom oszacować, że nosorożec żył w późnej epoce plejstocenu, czyli między 20 000 a 50 000 lat temu. Odkryty okaz jest doskonale zachowany, a większością narządów wewnętrznych pozostała w stanie nienaruszonym. Tym samym nosorożec należy do najlepiej zachowanych prehistoryczn…

nosorozec-wlochaty-ze-staruni-nie-jest-sam-lodowce-odslaniaja-kolejne-wymarle-gatunki-0e9bb73.jpg
width: 960
height: 540

Czwartorzęd to okres zlodowaceń i powstania człowieka. Jak wyglądało ostatnie 2,6 miliona lat historii Ziemi?
type: item
date: 2023-03-15T06:59:57.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: człowiek
subject: Edukacja
subject: epoka lodowcowa
subject: ewolucja
subject: geologia
subject: lodowce
subject: zwierzęta
description: Czwartorzęd to najmłodszy okres ery kenozoicznej. Jest określany jako wiek ludzi, zlodowaceń i mamutów. To wtedy ukształtowała się współczesna rzeźba terenu, dzięki przesuwającym się lądolodom.
encoded: W tym artykule: Czwartorzęd to czas zlodowaceń Poziom mórz obniżył się, tworząc przejścia lądowe Zwierzęta w okresie czwartorzędu Nadejście człowieka Czwartorzęd jest częścią ery kenozoicznej, obejmującą ostatnie 2,6 miliona lat historii Ziemi. Zmiany klimatyczne oraz ich konsekwencje zdominowały przebieg tego okresu. Lodowce przesunęły się z biegunów i ponownie na nie wycofały, rzeźbiąc i formując tereny z każdym ruchem. Poziom mórz opadał i podnosił się wraz z kolejnymi okresami lodowacenia i rozmarzania. Niektóre ssaki osiągnęły masywne rozmiary, wykształciły futro, a następnie wyginęły. Ludzie wyewoluowali do aktualnej formy, wędrowali po świecie i odciskali swoje piętno na prawie każdym ekosystemie na Ziemi, a także na klimacie. Czwartorzęd to czas zlodowaceń Na początku czwartorzędu kontynenty zajmowały już podobne pozycje do obecnych. Czasem tylko poruszały się bardzo wolno pod wpływem przemieszczania się płyt tektonicznych. Przez cały czas jednak planeta obiegała Słońce. Niewielkie zmiany ruchu orbitalnego powodowały, że zlodowacenia pojawiały się i wycofywały. Naukowcy przeanalizowali dzieje naszych przodków. Tak poradzili sobie z epoką lodowcową Naukowcy przeprowadzili analizę genomów prehistorycznych łowców-zbieraczy, którzy żyli w Europie w okresie 35 000–5000 lat temu. Badacze odkryli, jak udało im się przetrwać ostatnią ep... Około 800 tys. lat temu zmiany klimatyczne następowały według cyklicznego wzoru. Zlodowacenia trwały około 100 tys. lat, a rozdzielały je trwające od 10 do 15 tys. lat interglacjały. Ostatnia epoka lodowa zakończyła się około 10 tys. lat temu. Poziom mórz gwałtownie wzrósł, a kontynenty przyjęły swoje aktualne kształty. Poziom mórz obniżył się, tworząc przejścia lądowe Wraz ze spadkiem temperatury, pokrywy lodowe na biegunach rozrastały się i pokryły dużą część Ameryki Północnej oraz Europy, części Azji i Ameryki Południowej, a także całą Antarktydę. Przy tak dużej ilości wody zamkniętej w lodzie poziom mórz zaczął opadać. Między …

czwartorzed-to-okres-zlodowacen-i-powstania-czlowieka-jak-wygladalo-ostatnie-2-6-miliona-lat-historii-ziemi-fot-getty-images-b830cdd.jpg
width: 2127
height: 1409

Naukowcy przeanalizowali dzieje naszych przodków. Tak poradzili sobie z epoką lodowcową
type: item
date: 2023-03-01T16:00:17.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: epoka lodowcowa
subject: europa
subject: historia
subject: homo sapiens
subject: Kultura
subject: prehistoria
subject: Społeczeństwo
subject: zmiany klimatyczne
description: Naukowcy przeprowadzili analizę genomów prehistorycznych łowców-zbieraczy, którzy żyli w Europie w okresie 35 000–5000 lat temu. Badacze odkryli, jak udało im się przetrwać ostatnią epokę lodowcową.
encoded: W tym artykule: Jak ludzie przetrwali ostatni okres epoki lodowcowej? Migracja była kluczem do przetrwania Naukowcy we Włoszech odkryli ślady obecności ludzi z epigrawetien Ostatni okres zlodowacenia na Ziemi zakończył się ok. 21 tysięcy lat temu. Klimat naszej planety był wówczas znacznie chłodniejszy niż obecnie. Lądolód pokrywał znaczne obszary Ziemi, a jego obecność miała bardzo duży wpływ na klimat. W trakcie epoki lodowcowej występowało wiele ekstremalnych zjawisk, takich jak zwiększona aktywność wulkaniczna, trzęsienia ziemi i zmiany poziomu morza. To nie był łatwy czas zarówno dla ludzi, jak i dla zwierząt i roślin. Jak ludzie przetrwali ostatni okres epoki lodowcowej? Naukowcy z Uniwersytetu w Tybindze dokonali analizy genomów 356 ludzi, którzy żyli nawet 35 000 lat temu. Ich szczątki pochodziły z 14 różnych krajów Europy i Azji Środkowej. Według badań pierwsi przedstawiciele Homo sapiens pojawili się w Eurazji ok. 47 000 lat temu, ale większe populacje powstawały znacznie później. Badacze postanowili zbadać dzieje naszych przodków, którzy zamieszkiwali z region Europy Środkowej i Południowej i dowiedzieć się, jak ludzie przetrwali ten trudny okres w historii naszego globu. Najstarszy na świecie kawałek lodu może skrywać tajemnice epoki lodowcowej Pęcherzyki powietrza sprzed 1,5 miliona lat odkryto w najstarszym na świecie rdzeniu lodowym, którego wiek szacuje się na 2,7 mln lat. Próbki powietrza zawierają niższe niż się spodziewano... Badacze doszli do zaskakujących wniosków. Populacje z różnych regionów prawdopodobnie były blisko związane z kulturą grawecką, która była w Europie rozpowszechniona w latach 30 000–22 000 p.n.e. Kultura ta charakteryzowała się wyrobami kamiennymi w postaci ostrzy tylcowych mocowanych w kościanych bądź drewnianych oprawach. Wytwarzali także figurki kobiet, które zwane są dziś jako paleolityczne Wenus. Migracja była kluczem do przetrwania Przedstawiciele kultury graweckiej udoskonalili techniki polowania. W zdobywaniu pożywieni…

kultura-grawecka-b472822.jpg
width: 6200
height: 3385

Co spowodowało wyginięcie mamutów? Naukowcy proponują nowe wyjaśnienie.
type: item
date: 2021-10-25T21:05:43.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: epoka lodowcowa
subject: mamuty
description: Naukowcy twierdzą, że to nie ludzie spowodowali wyginięcie mamutów.
encoded: W tym artykule: Naukowcy właśnie zaproponowali nową hipotezę „Środowiskowe DNA” Spór o to, co tak naprawdę spowodowało ogólne wymarcie gatunków zwierząt określanych jako arktyczna megafauna, do której należał też mamut włochaty trwa od ponad stu lat. Proponowane przyczyny obejmują różne czynniki od zabijania ich przez ludzi po zmiany klimatu. Naukowcy właśnie zaproponowali nową hipotezę Główną przyczyną wyginięcia mamutów zdają się być zmiany klimatyczne i zmieniające się wzorce wegetacji roślin stanowiących ich pożywienie. Jednocześnie według naukowców mamuty przetrwały na Ziemi znacznie dłużej niż sądzono. Wcześniej twierdzono, że mamuty wełniste wyginęły około 10 000 lat temu. Okazuje się jednak, że ostatnie z nich żyły na Syberii jeszcze 3 900 lat temu! Badanie sugeruje, że unikalna roślinność stanowiąca pożywienie tych ogromnych ssaków na obszarach północnej Syberii istniała przez tysiące lat dłużej niż się spodziewano, co pomogło mamutom utrzymać się przy życiu. Ostatecznie jednak wahania dotyczące ilości tych roślin doprowadziły do ich zbyt małej ilości, która mogłaby wyżywić obecne tam ostatnie populacje mamutów. Jednocześnie, jak pokazują najnowsze badania mamuty współistniały z ludźmi, którzy zasiedlali tamte tereny przez około 2 000 lat. W związku z tym nie ma możliwości, by ludzka aktywność wystarczyła do spowodowania wyginięcia mamutów zaledwie w ciągu kilkunastu, najwyżej kilkudziesięciu stuleci po pierwszym ich kontakcie z ludźmi. Jak mówi Yucheng Wang, naukowiec z Uniwersytetu w Cambridge, przewodzący omawianym badaniom, „Rozmieszczenie ludzi w czasie było prawie całkowicie niezwiązane z obecnością megafauny, jaką stanowiły m.in. mamuty". Dokładne określenie kiedy mamuty włochate zniknęły z powierzchni Ziemi z powodu ograniczonej liczby ich odnalezionych skamielin. Dlatego Wang razem ze swoim zespołem zastosował nową metodę – zbadali tzw. „środowiskowe DNA” lub „eDNA" pochodzące z roślin i zwierząt znalezionych na terenach, na których żyły kiedyś mam…

mamuty1-06ecf9c.jpeg
width: 2238
height: 1339

Pierwsi ludzie w obu Amerykach mogli pojawić się już w epoce lodowcowej
type: item
date: 2021-09-24T13:00:08.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: ameryka
subject: epoka lodowcowa
subject: ludzkość
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: To nie są najstarsze dowody na przybycie ludzi do obu Ameryk, jednak wydają się najbardziej wiarygodne. Pochodzenie kamiennych narzędzi z jaskini Chiquihuite wzbudza kontrowersje.
encoded: W tym artykule: Kim byli pierwsi Amerykanie? Nie wszystkie dowody zostały potwierdzone Archeolodzy prowadzący wykopaliska w amerykańskim stanie Nowy Meksyk znaleźli skamieniałe odciski ludzkich stóp. Odkrycie wskazuje na to, że ludzie mieszkali na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych już podczas ostatniej epoki lodowcowej, czyli znacznie wcześniej niż do tej pory zakładali naukowcy. Czy to najstarsze dzieło sztuki na świecie? Archeolodzy są podzieleni Autorzy badań twierdzą, że ślady dziecięcych stóp i dłoni powinny być uważane za przykład sztuki prehistorycznej. Nie wszyscy archeolodzy zgadzają się jednak z tym, że znalezione odcis... Kim byli pierwsi Amerykanie? Odnalezione odciski stóp nie są najstarszym dowodem na przybycie ludzi do obu Ameryk, jednak wydają się najbardziej wiarygodne. W tym samym regionie archeolodzy odkryli również ślady mamutów, bydła i wielbłądów. Pojawienie się ludzi w Ameryce Północnej i Południowej było kluczowym momentem w trakcie pierwszych migracji. Kwestią sporną pozostaje, kiedy się to wydarzyło. Kamienne narzędzia sprzed około 13 tys. lat odnalezione w jaskini Chiquihuite (środkowy Meksyk) wskazują na to, że pierwszymi ludźmi w Nowym Świecie byli przedstawiciele prehistorycznej kultury Clovis. Coraz więcej dowodów podważa jednak te hipotezy. W zeszłym roku naukowcy ustalili, że narzędzia liczyły jednak co najmniej 26 500 lat. Co więcej, komputerowa symulacja wykazała, że jaskinia była położona w głębi lądu. To potwierdza przypuszczenia, jakoby pierwsi ludzie dotarli do obu Ameryk już 33 300 lat temu. Znaleziska z jaskini Chiquihuite budzą jednak kontrowersje wśród naukowców i nie chodzi tylko o rozbieżność w datowaniu ich powstania. Część archeologów nie jest pewna, czy wykopane przedmioty rzeczywiście są wyrobami ludzi, czy może po prostu kamieniami o nieregularnych kształtach. W Oceanie Spokojnym odkryto nowe gatunki gąbek szklanych Wody wokół Nowej Zelandii są jeszcze bardziej zróżnicowane biologicznie, niż pierwotnie przypu…

pierwsi-ludzie-w-ameryce-d2341ba.jpeg
width: 960
height: 540

Wiemy, gdzie podróżował mamut żyjący 17 tys. lat temu. Odczytano to z jego kłów
type: item
date: 2021-08-16T13:56:14.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: epoka lodowcowa
subject: mamuty
subject: paleontologia
subject: prehistoria
subject: słonie
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Analiza chemiczna ciosów mamuta włochatego (Mammuthus primigenius) przemierzającego Ziemię w czasie ostatniej epoki lodowcowej pokazuje, jak wielkie odległości przebył i którędy podróżował ponad 17 000 lat temu.
encoded: Naukowcy zrekonstruowali podróż mamuta za pomocą chemicznych „znaczników GPS” zachowanych w jednym z jego kłów. Autorzy badania wyjaśniają, że każde miejsce na Ziemi ma odrębną sygnaturę chemiczną opartą na różnicach w jego geologii. Proporcje różnych izotopów pierwiastków obecne w podłożu skalnym i wodzie tworzą unikalny profil, specyficzny dla każdego miejsca na Ziemi. Profil ten pozostaje spójny przez tysiąclecia i stanowi swoisty „odcisk palca” danego regionu, który można znaleźć w roślinach, skałach, a nawet – szczątkach zwierząt. Gdy przed tysiącami lat mamuty włochate pasły się na arktycznych równinach, te tzw. sygnatury izotopowe pozostawiły ślad w ich rosnących kłach. Tym sposobem jeden z kłów mamuta stał się doskonałym zapisem wszystkich miejsc, jakie zwierzę odwiedziło za życia – z dokładnością niemal co do dnia. Choć mamuty dawno wymarły - znów się na nie poluje. Tym razem dla skamielin Prehistoryczni łowcy polowali na mamuty dla mięsa. Dzisiaj w rosyjskiej Arktyce poszukiwanym trofeum są cenne mamucie ciosy Mamut przemierzał tereny Alaski i Kanady Do tej pory nikt nie analizował chemicznych znaczników GPS na całej długości kła mamuta. To zdecydowanie największe i najbardziej wszechstronne badanie tego rodzaju – mówi współautor badania Matthew Wooller, paleoekolog z University of Alaska Fairbanks. Analiza chemiczna kła pokazała, że zwierzę przemierzało tereny dzisiejszej Alaski i Kanady. Pokonywało je tak wiele razy, że łączny dystans tych wędrówek odpowiada niemal dwóm okrążeniom Ziemi. Zdaniem autorów badania to ważna wskazówka dotycząca tego, dlaczego mamuty wyginęły. Chociaż naukowcy wiedzą sporo o diecie, genetyce i środowisku mamutów włochatych, wgląd w historie pojedynczych zwierząt jest ograniczony. W nowych badaniach analiza kła o długości 1,7 metra wykazała, że należał on do samca mamuta, który zmarł około 17 100 lat temu, gdy miał co najmniej 28 lat. W Jakucji odkryto nosorożca włochatego z epoki lodowcowej. „Doskonale zachowany” Nosorożec wło…

to-pierwsze-badanie-tak-wnikliwie-analizujace-zycie-jednego-mamuta-fot-getty-images-0bbba99.jpeg
width: 2315
height: 1295

Substancja znaleziona w lodzie Antarktyki może rozwikłać tajemnicę Marsa
type: item
date: 2021-03-09T12:12:32.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: epoka lodowcowa
subject: kosmos
subject: lodowce
subject: mars
subject: minerały
subject: prehistoria
description: Jarozyt – kruchy, żółto-brązowy minerał powszechnie występujący na Marsie, odkryto w rdzeniu lodowym z Antarktyki. Badania sugerują, że minerał powstał w ten sam sposób zarówno na Ziemi, jak i na Marsie – z pyłu uwięzionego w starożytnych złożach lodu.
encoded: W tym artykule: Punkt wspólny Przełomowe odkrycie, opisane na łamach Nature Communications, jest też dowodem na to, jak istotne były lodowce dla kształtowania się Czerwonej Planety. Naukowcy twierdzą, że nie tylko wyrzeźbiły one doliny, które możemy dziś obserwować, ale także pomogły stworzyć to, z czego zbudowany jest Mars. Jarozyt został po raz pierwszy zaobserwowany na Marsie w 2004 roku, kiedy łazik NASA Opportunity przejechał po pokrytej nim powierzchni. Odkrycie trafiło na pierwsze strony gazet, ponieważ do wykształcenia się jarozytu potrzebna jest woda, a także żelazo, siarczan, potas i kwaśne środowisko. Warunki trudne do spełnienia na Marsie. W związku z tym naukowcy zaczęli teoretyzować, w jaki sposób jarozyt mógł znaleźć się na Czerwonej Planecie w tak dużej ilości? Niektórzy sądzili, że jest pozostałością po parowaniu niewielkich ilości słonej, kwaśnej wody. Ale alkaliczne skały bazaltowe w skorupie Marsa zneutralizowałyby kwaśną wilgoć – odpowiada Giovanni Baccolo, geolog z Uniwersytetu Milan-Bicocca i główny autor nowych badań. Innym pomysłem było założenie, że jarozyt powstał w ogromnych pokładach lodu, które mogły pokrywać Marsa miliardy lat temu. Gdy pokrywa lodowa rosła, w lodzie gromadził się pył i mógł zostać przekształcony w jarozyt w błotnistych kieszeniach między kryształkami lodu. Ale tego procesu nie zaobserwowano nigdzie indziej w Układzie Słonecznym, pozostawał więc nie do udowodnienia. View oEmbed on the source website Na Ziemi jarozyt można znaleźć rzadko, głównie w stosach odpadów pogórniczych, które zostały wystawione na działanie powietrza i deszczu. Nic dziwnego, że nie spodziewano się go na Antarktydzie. Zresztą Baccolo, który dokonał odkrycia, wcale go nie szukał. Poszukiwał minerałów, które mogłyby wskazywać na cykle epoki lodowcowej. W ramach badań analizował rdzeń lodowy o długości 1620 metrów, który jest zapisem tysięcy lat historii Ziemi. W najgłębszych pokładach lody natrafił na dziwne cząsteczki pyłu, które – jak sądził - mo…

na-malenkie-czasteczki-jarozytu-natrafiono-w-czasie-badania-rdzenia-lodowego-z-antarktyki-fot-getty-images-05bed66.jpeg
width: 2101
height: 1427

Z wiecznej zmarzliny wydobyto mumię szczenięcia wilka
type: item
date: 2020-12-22T14:51:59.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: epoka lodowcowa
subject: mumia
subject: wilki
description: Suczka znaleziona została na terytorium kanadyjskich Indian z plemienia Tr’ondëk Hwëch’in. Dostali prawo nazwania zwierzęcia, wybrali słowo Zhùr (czyt. żur) oznaczające w ich języku właśnie wilka. To, czego przez ostatnie 4 lata paleobiolodzy dowiedzieli się o młodej wilczycy zostało opisane w czasopiśmie „Current Biology”.
encoded: Gdy Neil Loveless latem 2016 roku wodą pod ciśnieniem wypłukiwał cenne osady ze zmrożonej ziemi, nie spodziewał znaleźć się najstarszej mumii wilka w Kanadzie. Na szczęście dla nauki Loveless natychmiast umieścił drobne ciało wilka w zamrażarce i zgłosił znalezisko władzom. View oEmbed on the source website Niemal kompletna mumia 7-tygodniowej suczki wilka szarego została wydobyta z wiecznej zmarzliny przez poszukiwacza złota. Szczeniak żyjący w końcówce plejstocenu pomaga naukowcom zrozumieć jak wilki migrowały z Europy przez Azję do Ameryki Północnej. fot. GOVERNMENT OF YUKON/yukon.ca - To najbardziej kompletna mumia wilka w historii. Jest wszystko, od futra po brodawki na języku. Właściwie brakuje jej tylko oczu. A dzięki temu, że mamy ją w całości, mogliśmy zrekonstruować jej życie – tłumaczy główna autorka badania, prof. Julie Meachen z wydziału anatomii amerykańskiej szkoły medycznej Des Moines University. Pierwszą rzeczą, jaką spróbowano ustalić to jakim sposobem jej ciało mogło zostać tak kompletnie zachowane. Konieczny był splot różnych wydarzeń, by ciało przetrwało w ziemi 57 tys. lat. W tym przypadku zwierzę pogrzebała ziemia po zawaleniu się sklepienia nory, w której mieszkała. fot. GOVERNMENT OF YUKON/yukon.ca - O ile np. na Syberii, z racji cech tamtejszej tundry, podobne kompletne mumie sprzed tysięcy lat się zdarzają, to na kanadyjskim Jukonie, Alasce czy generalnie, w Ameryce Północnej, podobne odkrycia z epoki lodowcowej właściwie się nie zdarzają - „National Geographic” cytuje prof. Meachen. Mająca od 6 do 7 tygodni w chwili nagłej śmierci, Zhùr weszła dopiero co w etap w którym z mleka matki przeszła na pierwsze pokarmy stałe. Analiza geochemiczna jej zębów pokazała, że w skład jej diety wchodziły głównie ryby z rzek i potoków. Współczesne wilki żyjące na Alasce chętniej złowią rybę niż będą męczyć się z większą zwierzyną. fot. GOVERNMENT OF YUKON/yukon.ca W raz ze zwierzęciem zachowała się niczym w kapsule czasu genetyczna historia jej gatunku. …

szczenie-wilka-6a48e6a.jpeg
width: 2048
height: 1365

Najstarszy na świecie kawałek lodu może skrywać tajemnice epoki lodowcowej
type: item
date: 2020-11-20T14:28:48.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: epoka lodowcowa
subject: klimat
subject: nauka
description: Pęcherzyki powietrza sprzed 1,5 miliona lat odkryto w najstarszym na świecie rdzeniu lodowym, którego wiek szacuje się na 2,7 mln lat. Próbki powietrza zawierają niższe niż się spodziewano poziomy dwutlenku węgla. Jak to wpłynie na nasze rozumienie przeszłego klimatu Ziemi?
encoded: Poziomy dwutlenku węgla znalezionego w próbce są „zdumiewająco niskie” – mówi Yige Zhang, paleoklimatolog z Texas A&M University. Dodaje, że opublikowane w Nature badanie jest „dość interesujące”, ponieważ informuje o pierwszych bezpośrednich pomiarach gazów atmosferycznych z okresu sprzed 1,5 mln lat. Jakieś 2,6 miliona lat temu Ziemia weszła w okres znany jako plejstocen, w którym nasza planeta w regularnych odstępach – co 40 000 lat – przechodziła przez okresy głębokiego zlodowacenia. Około 1 miliona lat temu, podczas tak zwanego przejścia środkowego plejstocenu, cykl okresów lodowcowych i międzylodowcowych zmienił się z 40 000 na 100 000 lat. Jak doszło do nagłej zmiany klimatu? Jedna z teorii mówi, że nastąpiła, gdy Ziemia zareagowała na zmiany na orbicie i nachylenie jej trasy wokół Słońca. Niektórzy naukowcy sugerują, że za zmianą cykli stoi zmiana w poziomie dwutlenku węgla w ziemskiej atmosferze. Jednym ze sposobów sprawdzenia tej teorii może być zbadanie próbek atmosfery ziemskiej sprzed lodowcowego „przewrotu”. Przed odkryciem obecnie najstarszego rdzenia lodowego, najstarsze próbki gazów, jakie można było badać, znajdowały się w bąbelkach uwięzionych w lodzie około 800 000 lat temu. Ale w 2015 roku zespół kierowany przez Johna Higginsa, geochemika z Princeton, odkopał lodowy rdzeń, którego wiek określono na 2,7 mln lat. - Rozwiązanie jednej z największych zagadek systemu klimatycznego i odpowiedź na pytanie, dlaczego w trakcie przejścia środkowego plejstocenu zmieniła się cykliczność okresów lodowcowych/międzylodowcowych, pozwoli nam lepiej zrozumieć działanie systemu klimatycznego, zwłaszcza roli gazów cieplarnianych, takich jak dwutlenek węgla czy metan. Jest to niezbędne, aby móc rzetelnie przewidywać przyszłość naszego klimatu w perspektywie długoterminowej - mówi Olaf Eisen, koordynator innego projektu w ramach którego trwa poszukiwanie prehistorycznych rdzeni lodowych. Na początku rekordowo stary lód wydawał się zawierać próbki powietrza o zdumiewa…

najstarszy-rdzen-lodowy-liczy-2-7-mln-lat-fot-getty-images-6b6145e.jpeg
width: 1024
height: 685

Znaleziono doskonale zachowane szczątki niedźwiedzia z epoki lodowcowej
type: item
date: 2020-09-16T12:59:18.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: epoka lodowcowa
subject: niedźwiedzie
subject: syberia
description: Podczas zwykłego dnia pracy pasterze reniferów w rosyjskiej Arktyce odkryli nietypowe szczątki. Okazało się, że należą do niedźwiedzia z epoki lodowcowej, a naukowcy zachwycają się ich idealnym stanem.
encoded: Szczątki pradawnego niedźwiedzia zostały osłonięte w wyniku topnienia wiecznej zmarzliny na Wyspach Lachowskich w północno-wschodniej Rosji. Dzięki nosowi i zębom w nienaruszonym stanie naukowcy określili, że jest to gatunek niedźwiedzia brunatnego, który stąpał po terenach dzisiejszej arktyki od 22 000 do 39 5000 lat temu. Szczątki trafiły do Północno-Wschodniego Uniwersytetu Federalnego w Jakucku, gdzie będą dalej studiowane. fot. Północno-Wschodni Uniwersytet Federalny w Jakucku Znani z badań nad mamutami i innymi prehistorycznymi gatunkami naukowcy ze wspomnianego uniwersytetu twierdzą, że jest to niezwykłe odkrycie. Badaczka paleontologii Dr Lena Grigorieva twierdzi, że prehistoryczny niedźwiedź jest pierwszym i jedynym znaleziskiem tego rodzaju z zachowaną tkanką miękką, które można podziwiać w jednym kawałku. "Jest on całkowicie zachowany, z wszystkimi narządami wewnętrznymi na miejscu, nawet z nosem" - powiedziała – "Wcześniej znajdowano tylko czaszki i kości. To znalezisko ma wielkie znaczenie dla całego świata". Dr Grigorieva sądzi, że odnalezione zwierzę prawdopodobnie jest starożytnym krewnym niedźwiedzia brunatnego, gatunku występującego dziś w całej Eurazji i Ameryce Północnej. Według oficjalnego komunikatu prasowego Północno-Wschodniego Uniwersytetu Federalnego w Jakucku do udziału w badaniach nad znaleziskiem zostaną zaproszeni również inni rosyjscy naukowcy, ale więcej szczegółów zostanie podanych dopiero za jakiś czas. W oświadczeniu zapowiedziano, że zgodnie z sugestią Maxima Cheprasova z laboratorium Muzeum Mamutów, w pierwszej kolejności przeprowadzona zostanie analiza radiowęglowa, która umożliwi naukowcom określenie dokładnego wieku znalezionego niedźwiedzia. fot. Północno-Wschodni Uniwersytet Federalny w Jakucku Zamarznięta tusza niedźwiedzia została znaleziona przez pasterzy reniferów na wyspie Bolszoj Lachowsky – największej z Wysp Lachowskich, które są częścią archipelagu Nowych Wysp Syberyjskich, leżącego między Morzem Łaptowskim a Wschod…

znaleziono-doskonale-zachowane-szczatki-niedzwiedzia-z-epoki-lodowcowej-bb51f33.jpeg
width: 800
height: 450