National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-08T10:07:35.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Tajemnice sztucznych wysp w Szkocji. Budowano je tysiące lat wcześniej, niż sądziliśmy
items: Świat bez władców? Odkrycie z Rumunii sprzed 6000 lat podważa historię hierarchii społecznej
items: Fińscy łowcy i zbieracze pozyskiwali czerwony barwnik z odległości setek kilometrów. To był ich „szlak bursztynowy”
items: Kim była ta kształtna postać? Zaskakujące wyobrażenie kobiety sprzed tysięcy lat
items: 6000 lat temu ludzie grali na muszlach. Naukowcy zbadali, jak brzmiały te proste instrumenty
items: Badania archeologiczne podważają dietę paleo. „Przetworzoną” żywność roślinną jemy już od bardzo dawna
items: Kamienne kręgi na Pomorzu: ślady pradawnych rytuałów i nieznanych cywilizacji
items: W mezolicie kobiety zajmowały się górnictwem. Stworzono zjawiskową rekonstrukcję dwóch sióstr
items: Wenus z Kołobrzegu sprzed ponad 6000 lat trafiła na wystawę. „Odkrycie stulecia” można oglądać do końca wakacji
items: Jaskinia Margaux skrywała ją przez tysiąclecia. Jej oczy mówią wszystko
items: Malta ma znacznie dłuższą historię. Łowcy-zbieracze przypłynęli tu już 8500 lat temu
items: Europejscy żeglarze z epoki kamienia. 8000 lat temu potrafili dopłynąć do Afryki
items: Demokracje epoki kamienia. Jak rządzili łowcy i zbieracze?
items: Epoka kamienia, a może kości? Odkryto narzędzia z hipopotamów i słoni sprzed 1,5 mln lat
items: Dowód na kanibalizm w polskiej jaskini. Zjedzono 10 osób
items: Tajemnicze konstrukcje w Polsce sprzed prawie 7000 lat. W końcu odkryto ich znaczenie
items: U naszych sąsiadów odkryto najstarsze znane dowody użycia sieci rybackich w Europie
items: „Frankenstein” sprzed 2500 lat. Ten szkielet został ułożony z kości 5 osób
items: Jak wyglądała medycyna w prehistorii? W marokańskiej jaskini odkryto dowody stosowania ziół leczniczych
items: Jak wyglądało życie w Polsce 6000 lat temu? Zachwycające odkrycie w Sandomierzu
items: Pradawne szczątki ludzkie określane są liczbami. Archeolodzy już wiedzą, jak nadawać im imiona
items: 3 tys. lat temu Skandynawowie pływali po morzach w łodziach ze skór. Sklejali je sosnową smołą
items: Już w neolicie dżuma infekowała ludzi. Dlaczego wtedy nie powodowała epidemii?
items: Badanie cmentarza z epoki kamienia wykazało nietypowe praktyki. Przez wieki chowano tam głównie mężczyzn
items: Geniusze z epoki kamienia. Budowlę megalityczną sprzed 6 tys. lat stworzyli ludzie, którzy znali się na nauce

Tajemnice sztucznych wysp w Szkocji. Budowano je tysiące lat wcześniej, niż sądziliśmy
type: item
date: 2026-05-08T11:37:09.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: szkocja
subject: wielka brytania
subject: wyspy
description: Głęboko pod powierzchnią szkockich jezior skrywają się konstrukcje, które rzucają nowe światło na życie w pradziejach. Dzięki innowacyjnym metodom obrazowania naukowcy odkryli, że sztuczne wyspy budowano tysiące lat wcześniej, niż dotychczas sądzono.
encoded: Nowe odkrycia nie przestają zaskakiwać naukowców. Do tej kategorii zabytków należą sztuczne wyspy wznoszone przed dwoma tysiącami lat w Szkocji i Irlandii. No właśnie – czy „zaledwie” przez dwoma mileniami? Z badań w ostatnich latach wynika, że tego typu zagadkowe struktury powstawały zdecydowanie wcześniej, bo już być może przed około 5,5 tysiącami lat, czyli już w czasach neolitu. Najnowsze prace badawcze zespołu z Uniwersytetu w Southampton oraz Uniwersytetu w Reading pokazują jednak, że tych sztucznych wysp zwanych kranogami (crannog) jest zdecydowanie więcej. Zagadkowa struktura z wyspy Lewis Głównym obiektem zainteresowania naukowców stał się kranog w Loch Bhorgastail, położony przy malowniczej szkockiej wyspie Lewis. To, co dziś wygląda jak zwykła, kamienna wysepka, skrywa pod swoją powierzchnią skomplikowaną, drewnianą strukturę. Podczas wykopalisk archeolodzy zarejestrowali masywną platformę z bali, ukrytą pod warstwą osadów i kamiennego nasypu. Archeolodzy chcieli nie tylko poznać wiek obiektu, ale też zrozumieć, jak zmieniał się on na przestrzeni wieków i jaką funkcję pełnił w życiu lokalnych społeczności przed tysiącami lat. Konstrukcja starsza od Stonehenge Wyniki datowania radiowęglowego oraz analizy warstw archeologicznych przyniosły fascynujące rezultaty: kranog w Loch Bhorgastail powstał ponad 5000 lat temu. Oznacza to, że jest on starszy od tak słynnych monumentów, jak kamienne Stonehenge. Budowa sztucznej wyspy przebiegała etapami. Wszystko zaczęło się od wzniesienia okrągłej drewnianej platformy o średnicy około 23 metrów, którą następnie wyłożono chrustem. Dopiero dwa tysiące lat później, w środkowej epoce brązu, dodano kolejną warstwę drewna i kamieni, a kolejna faza aktywności ludzkiej na tym terenie nastąpiła około tysiąca lat później, w epoce żelaza. Do samej wyspy prowadziła kamienna grobla, która obecnie znajduje całkowicie pod wodą. Ślady dawnych biesiad W trakcie wieloletnich prac terenowych archeolodzy podwodni natrafili w wodach otacza…

kranog-0424b59.jpg
width: 1575
height: 1050

Świat bez władców? Odkrycie z Rumunii sprzed 6000 lat podważa historię hierarchii społecznej
type: item
date: 2026-04-17T06:02:36.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: rumunia
subject: Społeczeństwo
description: Czy cywilizacja zaczęła się od władców i elit? Nowe odkrycie w Rumunii sugeruje coś zupełnie odwrotnego. Jedna z największych społeczności neolitycznych Europy mogła funkcjonować bez wyraźnej hierarchii. W centrum osady znaleziono ogromną budowlę, która wygląda raczej na miejsce spotkań niż siedzibę władzy.
encoded: Przez tysiące lat władza miała swoje wyraźne symbole, takie jak pałace górujące nad miastami, monumenty i rzeźby czy bogate grobowce. Hierarchia towarzyszy ludziom od zarania dziejów. Powszechnie uważa się, że rozwój cywilizacji jest nieodłącznie związany z elitami, które jednoczyły i sprawowały pieczę nad konkretnym narodem lub państwem. Pradawna kultura bez elit? Najnowsze badania w Rumunii sugerują jednak, że nie zawsze mogło tak być. Archeolodzy prowadzili wykopaliska w starożytnej osadzie Stăuceni-Holm w północno-wschodniej części kraju. Podczas badań geomagnetycznych naukowcy odkryli ok. 45 domów, otoczonych kilkoma systemami rowów i palisad, a także megastrukturę o powierzchni 350 metrów kwadratowych, datowaną na około 6000 lat. Jest to jeden z niewielu przykładów ogromnej budowli, która została odkryta w tym regionie. Według badaczy konstrukcja została wybudowana przez ludzi należących do kultury Cucuteni-Trypole. Była to jedna z największych i najbardziej zagadkowych cywilizacji epoki kamienia. – Mamy nadzieję, że dowiemy się więcej o tej kulturze, która znana była z budowy dużych i dobrze zaplanowanych osad – napisali naukowcy. Ich odkrycie zostało opublikowane w czasopiśmie „PLOS One”. Naukowcy przez dekady badali kulturę Cucuteni-Trypole, ale wciąż niewiele wiadomo, jak i czy w ich społeczności istniały klasy lub hierarchia. W osadach nigdy nie znaleziono pozostałości pałaców, widocznych śladów pochówków bogatych elit, a metale szlachetne były tam niezwykle rzadkie. Zagadkowe przeznaczenie odkrytej megastruktury Archeolodzy podkreślają, że zidentyfikowana budowla nie przypomina ani domu mieszkalnego, ani świątyni w klasycznym rozumieniu. Jej konstrukcja i położenie sugerują, że mogła być to bardzo duża przestrzeń wspólna. To nie pierwszy taki obiekt odkryty w regionie, ale jeden z najlepiej zachowanych. Wcześniejsze znaleziska wskazywały, że podobne budowle mogły pełnić funkcję miejsc spotkań, rytuałów lub przestrzeni, w której podejmowane były decyzje p…

megastruktura-rumunia-0-03ed85f.jpg
width: 1766
height: 992

Fińscy łowcy i zbieracze pozyskiwali czerwony barwnik z odległości setek kilometrów. To był ich „szlak bursztynowy”
type: item
date: 2026-01-31T15:46:17.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: archeologia
subject: barwnik
subject: epoka kamienia
subject: finlandia
subject: grób
subject: handel
subject: odkrycia archeologiczne
description: Ponad pięć tysięcy lat temu tereny dzisiejszej Finlandii zamieszkiwały plemiona łowców, zbieraczy i rybaków. Chociaż tereny fińskiej tajgi wypełniała wszechobecna zieleń, to w ich życiu wiele było… czerwieni. Ochra stanowiła nie tylko barwnik, ale także ważny element rytuałów, po który wyruszali setki kilometrów od domu.
encoded: Naukowcy udowodnili, że ochra – czerwony barwnik – używana przez dawnych Finów, pochodziła z wielu zaskakujących źródeł. Po ten barwnik składany w grobowcach musieli wyruszać bardzo daleko… lub zdobywać go na drodze wymiany z innymi ludami. Mieli swój własny „szlak bursztynowy”, tylko po co? Czerwony barwnik w fińskich grobach Życie łowców-zbieraczy w fińskiej tajdze około 5500 lat temu skupiało się wokół małych osad, a ci poruszali się między nimi głównie drogami wodnymi. Te prehistoryczne społeczności oznaczały ważne miejsca w specyficzny sposób: malując łosie i łodzie na skalnych ścianach przy użyciu ochry – intensywnie czerwonego pigmentu ziemnego. Tą samą ochrą barwili swoich zmarłych oraz przedmioty, które składali z nimi do grobu… a przynajmniej tak myśleliśmy. Ochra ochrze nierówna? Zespół badaczy z Uniwersytetu w Helsinkach przeprowadził pierwszą w Finlandii analizę geochemiczną ochry z grobów i stanowisk osadniczych kultury ceramiki grzebykowej. Wyniki ich zaskoczyły – wskazali bowiem, że ochra używana w rytuałach pogrzebowych podchodziła z różnych źródeł (innych niż ta używana do malowideł), a niekiedy w jednym grobie znajdowały się jej odmienne typy. Jej pochodzenie musiało mieć dla Finów głębokie znaczenie. Tajemnicze różnice chemiczne pomiędzy barwnikami Jak naukowcy wpadli na trop? Marja Ahola, badaczka prowadząca analizę, zauważyła, że próbki ochry pobrane z tego samego grobu różniły się składem chemicznym. Musiały więc mieć różne pochodzenie. Może to oznaczać, że pochodzenie pigmentu miało wymiar symboliczny – być może podkreślało tożsamość konkretnego zmarłego lub miało znaczenie rytualne. Ochra z pewnością nie była wybierana jedynie ze względu na kolor. Do analizy próbek wykorzystano techniki fluorescencji rentgenowskiej (XRF) oraz skaningowej mikroskopii elektronowej (SEM-EDS). Pozwoliły one zidentyfikować różnice w składzie pierwiastkowym poszczególnych próbek. Sieć wymiany surowców w prehistorycznej Europie Konkretne typy ochry występowały tylk…

GettyImages-516087738-e600908.jpg
width: 3008
height: 2002

Kim była ta kształtna postać? Zaskakujące wyobrażenie kobiety sprzed tysięcy lat
type: item
date: 2025-12-12T08:51:21.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: epoka kamienia
subject: historia
subject: prehistoria
subject: religie
subject: rzeźba
subject: sztuka
subject: Wolny czas
description: Wenus paleolityczna to jedna z najbardziej zagadkowych i intrygujących ikon pradziejów. Kim była kobieta, którą przedstawiano z przerysowanymi kształtami i bez wyraźnej twarzy?
encoded: Spis treści: Wenus paleolityczne – najstarsze wyobrażenia kobiecego ciała w dziejach Charakterystyczny styl Wenus paleolitycznych – symbolika kobiecej sylwetki sprzed tysięcy lat Wenus z Willendorfu – najsłynniejsza figurka kobieca z paleolitu W trzech miejscach na terenie Polski odkryto przedstawienia kobiet sprzed kilkunastu tysięcy lat Znaczenie i funkcja wizerunków paleolitycznych Wenus Wenus paleolityczne to niewielkich rozmiarów figurki kobiece, które pojawiały się na rozległych terenach Europy i Azji już kilkadziesiąt tysięcy lat temu. Znane z wyolbrzymionych cech kobiecych – piersi, bioder, pośladków – stały się przedmiotem licznych interpretacji i spekulacji. Niektóre z figurek pozbawione są wyraźnych rysów twarzy, dłoni czy stóp. Skoncentrowanie się na cechach płciowych sugeruje, że mogły pełnić funkcje związane z płodnością lub kultem kobiecości. Wenus paleolityczne – najstarsze wyobrażenia kobiecego ciała w dziejach Jednym z przejawów artystycznych zdolności człowieka są znajdowane przez archeologów figurki kobiece, znane jako Wenus paleolityczne. Na pierwsze takie rzeźby natknięto się w 1894 roku we Francji. Sporo podobnych artefaktów odkryto na przełomie XIX i XX wieku, ale są one nadal odkrywane w ostatnich latach, zarówno w Europie Zachodniej, jak i Środkowej. Najliczniejsze egzemplarze Wenus mają około 20 tysięcy lat, choć niektóre mogą być nawet starsze – sięgające okresu kultury graweckiej (ok. 29–22 tys. lat temu). Wiele z tych figurek cechuje przesadnie zaakcentowane cechy kobiece – szerokie biodra, pełne piersi i wyraźnie zaznaczone genitalia, przy jednoczesnym braku szczegółów twarzy i kończyn, co sugeruje symboliczne, a nie realistyczne przedstawienie kobiecości. Archeolodzy przypuszczają, że mogły one pełnić funkcje magiczno-religijne, związane z płodnością, macierzyństwem lub kultem przodków. Określenie „Wenus paleolityczna” to nawiązanie do rzymskiej bogini Wenus, identyfikowanej z grecką Afrodytą, boginią miłości i piękna. Nazwa ta został…

wenus-paleolityczna--1d7516e.jpg
width: 2813
height: 1875

6000 lat temu ludzie grali na muszlach. Naukowcy zbadali, jak brzmiały te proste instrumenty
type: item
date: 2025-12-05T09:02:41.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: hiszpania
subject: muzyka
description: Jak brzmiały 6000-letnie instrumenty wykonane z muszli? Można to sprawdzić w bardzo prosty sposób. Wystarczy w nie dmuchnąć. I właśnie to zrobili archeolodzy, żeby sprawdzić ich brzmienie, a wyniki opublikowali na łamach czasopisma „Antiquity”.
encoded: Muzyka towarzyszy człowiekowi od tysięcy lat. Jednak zanim powstały złożone instrumenty, ludzie wykorzystywali to, co mieli pod ręką. Czyli kości, drewno, rogi, a także muszle. Odkrycia archeologiczne z różnych części świata pokazują, że starożytne kultury potrafiły tworzyć zaskakująco zaawansowane konstrukcje dźwiękowe, a muzyka odgrywała w ich życiu znacznie większą rolę, niż mogłoby się wydawać. Była to bowiem nie tylko forma komunikacji, ale także ekspresji i element różnych rytuałów. Instrumenty muzyczne sprzed 6000 lat Jednak nie wszystkie prymitywne instrumenty zostały dokładnie zbadane. Dwoje hiszpańskich naukowców Miquel López-Garcia and Margarita Díaz-Andreu, postanowili lepiej przyjrzeć się 12 muszlom charonii (rodzaj bardzo dużego ślimaka morskiego) z czasów neolitu, które odnaleziono niegdyś na katalońskim wybrzeżu. – Wykorzystanie dużych muszli charonii jako aerofonów wibracyjnych jest udokumentowane w różnych kulturach na całym świecie. W Katalonii, w północno-wschodniej części Półwyspu Iberyjskiego, odnaleziono 12 takich instrumentów z neolitu, datowanych na drugą połowę piątego i pierwszą połowę czwartego tysiąclecia p.n.e. Jednak nie poświęcono im zbyt wiele uwagi w środowisku akademickim – napisali w artykule badacze. – Biorąc pod uwagę, że niektóre egzemplarze zachowują zdolność wydawania dźwięków, ich badania archeoakustyczne pozwalają na wgląd w możliwe zastosowania i znaczenia dla społeczności neolitycznych. Chociaż nie wszystkie muszle nadal mogą wydawać dźwięki, wysoka intensywność dźwięku tych, które wciąż „działają”, może wskazywać na ich podstawową funkcję – twierdzą naukowcy. Do czego neolityczni ludzie wykorzystywali trąbki? Według autorów tego badania, te trąbki wykonane z muszli były urządzeniami sygnalizacyjnymi, które ułatwiały komunikację w społecznościach neolitycznych. – Wiadomo było, że kilka muszli charonii odkryto na stosunkowo niewielkim obszarze Katalonii, a konkretnie w dolnym biegu rzeki Llobregat i w depresji przedbrzeżne…

muszle-trabki-f13ff7d.jpg
width: 1280
height: 959

Badania archeologiczne podważają dietę paleo. „Przetworzoną” żywność roślinną jemy już od bardzo dawna
type: item
date: 2025-12-04T07:58:09.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Nauka
subject: epoka kamienia
subject: jedzenie
subject: mięso
subject: paleolit
subject: rośliny
subject: żywność
description: Wielu zwolenników tzw. diety paleo wierzy, że opiera się ona na wiernym odwzorowaniu jadłospisu naszych paleolitycznych przodków – mieli oni rzekomo preferować mięso i unikać „przetworzonych” produktów roślinnych. Ale najnowsze badania archeologiczne chyba właśnie pogrzebały ich teorię.
encoded: Ludzie ewoluowali przez tysiące lat, a jedną z części naszego globalnego sukcesu było stanie się naprawdę elastycznymi konsumentami – jesteśmy w stanie czerpać węglowodany i tłuszcze zarówno ze źródeł roślinnych, jak i zwierzęcych. Nowe badania archeologiczne opublikowane w czasopiśmie „Journal of Archeological Research” ujawniają, że wczesnym ludziom z epoki kamienia daleko było jednak do paleolitycznych mięsożerców, jak niektórzy próbują ich przedstawiać. A pożywali oni szeroką gamę pokarmów roślinnych, które sprytnie „przetwarzali”. Czy powinniśmy zrewidować pogląd na dietę paleo? Przetwarzanie i spożywanie roślin przez ludzi epoki kamienia Dieta paleo, w jej popularnym współczesnym rozumieniu, kładzie nacisk na mięso i ogranicza spożycie produktów roślinnych, co według jej zwolenników ma być zdrowsze, bo lepiej przystosowane do naszej ewolucji. Jednak badania archeologiczne prowadzone w ostatnich latach wyraźnie pokazują, że nasi przodkowie byli niezwykle elastyczni pod względem wyboru pokarmów. Badacze wykazują, że już setki tysięcy lat temu ludzie nie tylko zbierali, ale i aktywnie przetwarzali rozmaite produkty roślinne: od dzikich zbóż, przez bulwy, orzechy czy pestki. Przetwarzanie to obejmowało między innymi mielenie, gotowanie oraz usuwanie toksyn, co pozwalało na pozyskiwanie większej ilości kalorii oraz składników odżywczych. – Często rozmawiamy o użytkowaniu roślin tak, jakby nabrało ono znaczenia dopiero wraz z pojawieniem się rolnictwa – zaznacza dr Anna Florin, jedna z autorek badania. Zwraca ona uwagę, że odkrycia archeologiczne z całego świata dowodzą przetwarzania „dzikiej” żywności roślinnej już tysiące lat przed rozwojem upraw. Mit mięsożernego człowieka pierwotnego Archeologiczne analizy kamienia nazębnego z jaskini Qesem (Izrael, 400–300 tys. lat temu) wykazały obecność mikroskopijnych granulek skrobi. Pochodziły one między innymi z dzikich migdałów i lilii wodnej, a także orzechów piniowych bogatych w wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Skrob…

shutterstock1162627036-b6448e0.jpg
width: 8495
height: 5663

Kamienne kręgi na Pomorzu: ślady pradawnych rytuałów i nieznanych cywilizacji
type: item
date: 2025-10-07T06:48:56.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: kamienne kręgi
subject: legendy
subject: obrzędy
subject: pomorze
description: Kręgi kamienne w Polsce od lat rozpalają wyobraźnię turystów i badaczy. Niezwykłe konstrukcje z północy kraju przyciągają tajemnicą, historią i siłą natury, która je otacza.
encoded: Spis treści: Tajemnicze kamienne kręgi Pomorza – co skrywają legendy, energia i... kosmos? Archeologiczne fascynacje – od Stonehenge po Odry Goci i kultura wielbarska – skandynawskie korzenie pomorskich kręgów Obrządek śmierci i rytuały Gotów – groby, biżuteria i krwawe ofiary Jak zwiedzać kamienne kręgi na Pomorzu – Odry, Węsiory i Grzybnica w praktyce Z daleka wyglądają jak rozsypane przypadkiem kamienie, ale im bliżej się podejdzie, tym silniejsze ma się uczucie, że te miejsca skrywają coś więcej niż tylko pozostałości po dawnych czasach. Kamienne kręgi w Odrach, Węsiorach i Grzybnicy od lat pobudzają wyobraźnię – zarówno badaczy, jak i poszukiwaczy tajemnic. Dla jednych to relikty pogańskich rytuałów, dla innych – miejsca o niezwykłej energii, a nawet dawne lądowiska obcych cywilizacji. Tajemnicze kamienne kręgi Pomorza – co skrywają legendy, energia i... kosmos? Według legend kaszubskich, kamienne kręgi były grobami olbrzymów lub zabawkami stolemów – mitycznych gigantów przybyłych z północy. Inne podania głoszą, że to zaklęci w kamień tancerze albo miejsca przeklęte przez siły nieczyste, w których diabeł miał zostawić swój ślad. Radiesteci i bioenergoterapeuci (choć ich rewelacje są dementowane rzez naukowców) wierzą, że kręgi w Odrach, Węsiorach i Grzybnicy emitują silne pole energetyczne, które rzekomo wpływa na ludzki organizm, poprawia samopoczucie i pomaga w medytacji. Z kolei ufolodzy od lat sugerują, że mogą to być pozostałości po lądowiskach obcych cywilizacji, wskazując na precyzyjne rozmieszczenie kamieni i ich rzekome powiązania z konstelacjami gwiazd. Co więcej, wśród lokalnych mieszkańców krążą opowieści o dziwnych dźwiękach i światłach pojawiających się nocą w okolicach kręgów. Część badaczy spekuluje, że kręgi mogły pełnić funkcję punktów orientacyjnych dla podróżników lub rytualnych miejsc uzdrawiających, choć brak na to jednoznacznych dowodów. Fascynacja trwa – tak jak od wieków, te zagadkowe struktury wciąż stawiają więcej pytań niż dają odpow…

grzybnica-shutterstock1160378761-1e68f70.jpg
width: 5368
height: 3579

W mezolicie kobiety zajmowały się górnictwem. Stworzono zjawiskową rekonstrukcję dwóch sióstr
type: item
date: 2025-08-22T08:59:17.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: czechy
subject: epoka kamienia
subject: górnictwo
subject: odkrycia archeologiczne
description: Prawie 30 lat temu w Czechach archeolodzy odnaleźli jedną w największych w Europie kopalni krzemienia, która pochodziła z okresu mezolitu. Teraz nowe badanie wykazało, że pracowały tam również kobiety.
encoded: Spis treści: Kobiety, które pracowały przy wydobyciu krzemienia Dwie siostry i niespokrewniony z nimi noworodek Praca pod przymusem? Blisko trzy dekady temu w regionie Wyżyny Bobrawskiej na czeskich Morawach, a dokładniej w Lesie Krumlowskim, archeolodzy odnaleźli obszar, w którym odbywało się wydobycie krzemienia w okresie mezolitu. Na terenie tej prehistorycznej kopalni badacze zidentyfikowali kilka szybów, w których odbywała się działalność górnicza, a które eksploatowane były w różnych okresach przez różne kultury zamieszkujące ten region. Kobiety, które pracowały przy wydobyciu krzemienia Na stanowisku dawnej kopalni badacze odnaleźli ludzkie szczątki, które do dziś są najstarszymi znanymi europejskimi grobami górniczymi. Jednak aby poznać szerszy kontekst zmarłych w tym miejscu, naukowcy pod kierunkiem dr Evy Vaníčkovej przeprowadzili dogłębną analizę szkieletów. Dzięki temu określili ich wiek, płeć, stan zdrowia, dietę, pokrewieństwo i pochodzenie. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie naukowym „Archaeological and Anthropological Sciences”. W sumie odkryto trzy pochowane osoby – dwie kobiety i jednego noworodka. Na podstawie analiz morfologicznych i tafonomicznych ustalono, że w chwili śmierci miały od 30 do 35 lat oraz od 35 do 40 lat. Badanie kości wykazało, że w ciągu swojego życia wykonywały bardzo ciężką pracę fizyczną, co sugerują liczne zmiany kręgosłupa, m.in. guzki Schmorla czy erozja kręgów. – Kobiety były słabe, chore i niedożywione w dzieciństwie. Natomiast w wieku dorosłym zmieniły dietę na bardziej mięsną i wykonywały ciężką pracę, co potwierdzają wyraźne m.in. degeneracje i zwyrodnienia kręgów. Prawdopodobnie pracowały w pozycjach pochylonych do przodu, w wąskich podziemnych szybach. Analiza genetyczna dowodzi, że obie kobiety były spokrewnione – napisali w artykule badacze, dodając, że najprawdopodobniej były siostrami. – Aby dopełnić historię tych kobiet, stworzyliśmy antropologiczną rekonstrukcję ich wyglądu – dodali autorzy. Dwie siost…

gorniczki-2-79096cf.jpg
width: 970
height: 662

Wenus z Kołobrzegu sprzed ponad 6000 lat trafiła na wystawę. „Odkrycie stulecia” można oglądać do końca wakacji
type: item
date: 2025-07-14T08:21:47.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: kolobrzeg
subject: odkrycia archeologiczne
description: Kamienna figurka została odkryta prawie 3 lata temu, ale dopiero niedawno badacze potwierdzili jej autentyczność. Mowa o 12-centymetrowej kołobrzeskiej Wenus, czyli kamiennej figurce znalezionej na polu w okolicach rzeki Parsęta, datowanej na piąte tysiąclecie przed Chrystusem. Teraz można ją oglądać w muzeum.
encoded: Spis treści: Przełomowe odkrycie niedaleko Kołobrzegu Unikatowe odkrycie na skalę kraju Kogo przypomina Wenus z Kołobrzegu? Najstarsze figurki na świecie Takie znaleziska trafiają się raz na stulecie. Niekiedy archeolodzy całe życie czekają na to, aby odkryć artefakt, który może rzucić zupełnie nowe światło na historię kraju, w którym pracuje. W tym przypadku mówimy właśnie o takim odkryciu. Przełomowe odkrycie niedaleko Kołobrzegu Figurka Wenus z Kołobrzegu została odnaleziona w grudniu 2022 roku. – Dotarła do mnie informacja, że rolnik z miejscowości Podczele podczas pracy odnalazł przedmiot, który przypomina ludzką postać. Po miesiącu otrzymałem zdjęcie, które pozwoliło mi określić, co przedstawia ten przedmiot. Wspólnie z innymi badaczami ustaliliśmy, że jest to przedmiot wykonany ludzką ręką i jest to najprawdopodobniej symbol Wenus, bogini płodności – wspomina Jan Orliński, prezes Grupy Eksploracyjno-Poszukiwawczej Parsęta. Grupa entuzjastów historii i archeologii przekazała znalezisko Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków. Przez kolejne miesiące odbywały się analizy i konserwacja tego niecodziennego artefaktu z udziałem zespołu wykwalifikowanych specjalistów z różnych ośrodków w Polsce. Prace koordynowało Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu, do którego figurka teraz trafiła. – Mogę śmiało powiedzieć, że to jest odkrycie stulecia. To, co zostało odkryte dzięki Grupie Eksploracyjno-Poszukiwawczej Parsęta jest naprawdę czymś fenomenalnym, niezwykłym. Absolutnie przesuwa to nasze granice historii Kołobrzegu – powiedział Aleksander Ostasz, historyk, archeolog podwodny i dyrektor Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Unikatowe odkrycie na skalę kraju Sami archeolodzy przyznają, że to unikatowe odkrycie na skalę całej Polski. – W archeologii tak naprawdę doniosłe odkrycia są spowodowane dwoma czynnikami. Pierwsze to żmudne badania archeologiczne, które trwają bardzo długo, ale czasem spektakularne odkrycia są dokonywane przypadkiem. I tak było w tej sytuacji – powied…

wenus-kolobrzeg-540cafc.png
width: 900
height: 600

Jaskinia Margaux skrywała ją przez tysiąclecia. Jej oczy mówią wszystko
type: item
date: 2025-06-23T12:51:38.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: belgia
subject: epoka kamienia
subject: odkrycia archeologiczne
description: W jaskini znaleziono szczątki dziewięciu kobiet. Jedna z nich zaskoczyła naukowców swoim wyglądem i… sekretem sprzed epok.
encoded: Spis treści: Zaskakujący wygląd prehistorycznej Europejki Życie nad rzeką Mozą W jaskini Margaux, położonej na terenie dzisiejszej Belgii, naukowcy dokonali jednego z bardziej intrygujących odkryć ostatnich dekad. Chodzi o szczątki kobiety sprzed ponad 10 tysięcy lat. Zostały one znalezione już w latach 1988–1989 podczas prac archeologicznych, jednak dopiero dziś, dzięki postępowi w analizie starożytnego DNA, możliwe było zrekonstruowanie jej wyglądu. To jedno z najdokładniejszych odtworzeń człowieka z epoki mezolitu. Zaskakujący wygląd prehistorycznej Europejki Badania prowadził zespół naukowców z Uniwersytetu w Gandawie pod kierunkiem archeolożki Isabelle De Groote. Dzięki dobrze zachowanej czaszce mogli nie tylko przeanalizować cechy anatomiczne, ale również pozyskać wysokiej jakości DNA. To umożliwiło im ustalenie koloru skóry, włosów i oczu kobiety. Naukowcy z Uniwersytetu w Gandawie oraz artyści specjaliści ze studia Kennis & Kennis zrekonstruowali jej twarz w oparciu o badania anatomiczne, genetyczne i archeologiczne. Rekonstrukcja nieboszczki sprzed ponad 10 tys. lat rzuca nowe światło na zróżnicowanie ludzkich populacji w okresie mezolitu. Kobieta miała jasną karnację i niebieskie oczy. Te cechy rzadko występowały u ówczesnych mieszkańców zachodniej Europy. Dotychczasowe badania wskazywały, że mezolityczni łowcy-zbieracze w tym regionie charakteryzowali się ciemniejszą skórą i oczami. Co ciekawe, kobieta pochodziła z tej samej szeroko pojętej grupy genetycznej co tzw. człowiek z Cheddar. Jej jaśniejsza skóra sugeruje, że nawet wśród blisko spokrewnionych grup istniało już wtedy znaczne zróżnicowanie biologiczne. Życie nad rzeką Mozą Co ciekawe, kobieta nie była pochowana sama. W jaskini odkryto szczątki dziewięciu kobiet. To rzadkość. Większość mezolitycznych pochówków zawiera ciała mężczyzn, kobiet i dzieci. Ciała w Margaux były ułożone starannie, przysypane kamieniami, a wiele z nich posypano czerwoną ochrą. Jeden ze szkieletów nosił ślady pośmiertnych na…

Jaskinia-Margaux-skrywala-ja-przez-tysiaclecia-ef9fde7.jpg
width: 900
height: 600

Malta ma znacznie dłuższą historię. Łowcy-zbieracze przypłynęli tu już 8500 lat temu
type: item
date: 2025-04-11T08:29:40.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: malta
subject: morze śródziemne
subject: odkrycia archeologiczne
description: Nowe dowody wskazują, że łowcy-zbieracze z Europy potrafili pokonać co najmniej 100 km morza, aby dotrzeć na Maltę. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że działo się to 8500 lat temu.
encoded: Spis treści: Zasiedlenie Malty 8,5 tys. lat temu 100 km po otwartym morzu Znaleziska w jaskini Historia żeglugi sięga czasów neolitu. Jedną z najstarszych wybudowanych łodzi jest canoe Pesse. Ta pierwotna forma kajaka mogła powstać nawet 8–10 tys. lat temu. Łódź tę odnaleziono w holenderskiej wsi Pesse, której zawdzięcza swą nazwę. Z kolei z badaniasprzed roku, które ukazało się na łamach „PLoS One” wynika, że nasi przodkowie potrafili konstruować zaawansowane technologicznie łodzie już 7000 lat temu. Trudniej jest jednak zmierzyć trasy i szlaki, którymi starożytni ludzie pływali. Właśnie dlatego umiejętności żeglarskie naszych przodków nie są do końca zbadane. Częściej mówimy o wybitnych wyprawach choćby wikingów, którym udało się dopłynąć do wybrzeży Ameryki Północnej, niż o łowcach-zbieraczach z basenu Morza Śródziemnego. Zasiedlenie Malty 8,5 tys. lat temu W najnowszym badaniu, które właśnie ukazało się w czasopiśmie naukowym „Nature”, naukowcy opisują nowe dowody, które wskazują, że łowcy-zbieracze mogli ponad 8500 lat temu dopłynąć na wyspy tworzące Archipelag Maltański. Długo sądzono, że te stosunkowo odległe wyspy były ostatnimi granicami dziewiczych systemów naturalnych. Badacze uważali, że neolityczni ludzie, ze względu na swoje technologiczne ograniczenia, nie byli w stanie dotrzeć w ten region, nie mówiąc już o ich zasiedleniu. I to jeszcze przed zmianą na osiadły tryb życia i rozwój rolnictwa, co nastąpiło ok. 7500 lat temu. – Ograniczone zasoby i ekologiczna wrażliwość małych wysp, w połączeniu z wyzwaniami technologicznymi związanymi z dalekim żeglowaniem oznaczały, że łowcy-zbieracze nie byli w stanie lub nie chcieli odbywać tych podróży. Znaleźliśmy jednak dowody, które potwierdzają obecność holoceńskich łowców-zbieraczy na wyspach maltańskich – napisali w pracy autorzy. 100 km po otwartym morzu Naukowcy przypominają, że 8,5 tys. lat temu konfiguracja geograficzna Malty i poziom morza były zbliżone do stanu obecnego. To oznaczało, że np. wyruszając …

malta-lowcy-zbieracze-0-285b8ef.jpg
width: 1500
height: 749

Europejscy żeglarze z epoki kamienia. 8000 lat temu potrafili dopłynąć do Afryki
type: item
date: 2025-03-17T06:58:40.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epigenetyka
subject: epoka kamienia
subject: pradzieje
description: Nowe badania genetyczne wykazały, że Europejczycy z epoki kamienia łupanego byli bardzo sprawnymi żeglarzami. Analiza DNA szczątków z północnej Afryki wykazała, że starożytni ludzie przypłynęli tam przez Morze Śródziemne.
encoded: Spis treści: Żegluga w epoce kamienia Naukowcy zbadali DNA 9 osób Nowe dowody na migracje pomiędzy Europą a Afryką w epoce kamienia Historia żeglarstwa sięga czasów prehistorycznych. Jedną z najstarszych łodzi, jaką kiedykolwiek odnaleziono, jest canoe Pesse. Ta pierwotna forma kajaka pochodzi z wczesnego okresu mezolitu i datowanie wykazało, że mogła powstać nawet 10 tys. lat temu. Łódź tę odnaleziono w holenderskiej wsi Pesse, której zawdzięcza swą nazwę. Żegluga w epoce kamienia Najstarsze łodzie były wykorzystywane do podróży najczęściej rzekami, aby przemieścić się z jednego miejsca do drugiego, a czasem, żeby zwyczajnie przeprawić się na drugi brzeg. Żegluga morska na większą skalę rozwinęła się w czasach starożytnych. Jednymi z najlepszych żeglarzy w tamtym okresie byli Fenicjanie. Dzięki swoim wybitnym umiejętnościom prowadzili handel w portach Morza Śródziemnego. Jednak najnowsze odkrycie rzuca zupełnie nowe światło na umiejętności żeglarskie ludzi żyjących w epoce kamienia łupanego. Na łamach czasopisma „Nature” naukowcy opisali badanie DNA prehistorycznych szczątków z Tunezji i północno-wschodniej Algierii. Okazuje się, że osoby te pochodziły z Europy i przypuszczalnie przybyły do Afryki ok. 8000 lat temu. – Starożytne DNA z regionu Morza Śródziemnego ujawniło dalekosiężne powiązania i transformacje populacji związane z rozprzestrzenianiem się gospodarek produkujących żywność. Jednak, w przeciwieństwie do Europy, dane genetyczne z tej kluczowej transformacji w północnej Afryce są ograniczone i były dostępne tylko z dalekiego zachodniego Maghrebu w Maroku – napisali w swojej pracy naukowcy, którzy pochodzili z USA, Włoch, Tunezji i Francji. Naukowcy zbadali DNA 9 osób Badacze przeanalizowali genomy dziewięciu osób, które żyły od późnej epoki kamienia do okresu neolitu. – Co najmniej jedna osoba z Dżebby (Tunezja), datowana na około 8000 lat p.n.e., miała geny, które pochodziły od europejskich łowców-zbieraczy. Prawdopodobnie odzwierciedla to migrację we wc…

zeglarze-epoka-kamienia-7d23f02.jpg
width: 1024
height: 684

Demokracje epoki kamienia. Jak rządzili łowcy i zbieracze?
type: item
date: 2025-03-12T11:20:53.000Z
subject: Historia
subject: archeologia
subject: demokracja
subject: epoka kamienia
subject: polityka
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
description: Świadectwa archeologiczne i antropologiczne wskazują, że demokracja była najbardziej charakterystycznym systemem politycznym wśród archaicznych łowców-zbieraczy. Demokracja starożytnych miast-państw przeważnie była mniej inkluzywna niż demokracja archaicznych społeczności.
encoded: Spis treści: Gdy głosowano… nogami Wraz z czasem – coraz mniej demokracji Ateńska demokracja nie taka demokratyczna W stronę rzymskiej demokracji bez realnego wpływu Gromady ludzkie epoki kamienia rzecz jasna nie wytworzyły takich formalnych instytucji, jak wybory, sądy i media. Jednak ich sieci informacyjne na ogół miały charakter rozproszony i stwarzały szerokie możliwości samokorekty. W kilkudziesięcioosobowych gromadach łatwo dawało się wymieniać informacje między wszystkimi członkami grupy. Kiedy gromada rozstrzygała, gdzie rozbić obóz, dokąd wyruszyć na polowanie albo jak zażegnać konflikt z inną gromadą, każdy mógł wziąć udział w rozmowie i wdawać się w spory. Gromady takie przeważnie wchodziły w skład większego plemienia, liczącego setki czy nawet tysiące ludzi. Kiedy jednak trzeba było podejmować ważkie decyzje wpływające na całe plemię, na przykład o przystąpieniu do wojny, plemiona były zwykle na tyle niewielkie liczebnie, że spora część ich członków mogła zbierać się w jednym miejscu i debatować. Gdy głosowano… nogami Chociaż w gromadach i plemionach występowali niekiedy dominujący przywódcy, ich władza przeważnie była ograniczona. Jednostki takie nie miały do dyspozycji stałej armii, policji ani aparatu biurokracji, toteż nie mogły po prostu narzucać siłą swojej woli. Przywódcom trudno też było kontrolować podstawy ekonomiczne bytu ludzi. W dzisiejszych czasach tacy dyktatorzy, jak Władimir Putin i Saddam Husajn nierzadko budowali swoją władzę polityczną na monopolizacji takich aktywów gospodarczych, jak szyby naftowe. W epoce starożytnej chińscy cesarze, greccy tyrani i egipscy faraonowie zdominowali społeczeństwa, przejmując kontrolę nad spichlerzami, kopalniami srebra i kanałami irygacyjnymi. Dla odmiany w gospodarce łowiecko-zbierackiej taka scentralizowana władza gospodarcza była możliwa tylko w określonych okolicznościach. Na przykład na północno-zachodnim wybrzeżu Ameryki Północnej podstawą niektórych gospodarek łowiecko-zbierackich były połowy i…

demokracje-epoki-kamienia-5cbbcb2.jpg
width: 1024
height: 635

Epoka kamienia, a może kości? Odkryto narzędzia z hipopotamów i słoni sprzed 1,5 mln lat
type: item
date: 2025-03-06T07:55:54.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: ewolucja
subject: odkrycia archeologiczne
subject: tanzania
description: Blisko trzydzieści kościanych narzędzi sprzed 1,5 mln lat odkryli archeolodzy w wąwozie Olduvai w północnej Tanzanii. Są starsze od dotychczas znanych o milion lat. Czy pora zmienić nazwę epoki kamienia na epokę… kości?
encoded: Spis treści: „Epoka kości” wychodzi z mroków Kluczem – kontekst Znaczenie odkrycia prastarych narzędzi z kości Najstarsze znane wytwory rąk przodków lub krewnych człowieka mają 3,3 mln lat i pochodzą z Kenii. Wykonali je przedstawiciele Australopithecus afarensis lub Kenyanthropus platyops. Z czasem upowszechniały się i sporo takich zabytków znanych jest z wąwozu Olduvai, gdzie mają ok. 2,6–1,3 mln lat. To właśnie w tym wąwozie dokonano właśnie ważnego odkrycia. Tam archeolodzy natknęli się na narzędzia wykonane z surowców organicznych. „Epoka kości” wychodzi z mroków Pierwszą z wyróżnionych przez archeologów epok jest epoka kamienia. Trwa od momentu powstania pierwszych narzędzi z tego surowca aż do epoki brązu, kiedy ten stop wszedł przebojem wśród różnych cywilizacji. W zależności od miejsca stało się to w IV lub III tysiącleciu p.n.e. Nazwy epok są oczywiście symboliczne, bo wiadomo, że ludzie wykonywali tysiące lat temu narzędzia z różnych surowców, też organicznych. Jednak po nich do naszych czasów z reguły niewiele pozostaje – w niesprzyjających warunkach mogą przecież ulec rozkładowi w ciągu paru lat. Dlatego trudno jednoznacznie stwierdzić, jaka była skala ich użycia w różnych epokach. Dlatego tak ważne jest znalezisko dokonane i opisane przez międzynarodowy zespół badaczy pod kierunkiem ekspertów z CNRS i l'Université de Bordeaux we Francji, które opublikowano właśnie na łamach prestiżowego czasopisma „Nature”. Jest to zbiór 27 narzędzi kościanych sprzed 1,5 mln lat. Kluczem – kontekst W archeologii jedną z ważniejszych rzeczy jest kontekst odkrycia. Badacze cenią sobie zwłaszcza zabytki odkryte w czasie wykopalisk. Dzięki temu mogą poznać dokładnie wiek znaleziska (na przykład pobierając próbki radiowęglowe) i zinterpretować artefakty w oparciu o to, w jakim otoczeniu spoczywają. Sam zabytek mówi sporo, ale nie zdradza całej historii. Dlatego archeolodzy nie zawsze cieszą się z przekazania spektakularnych artefaktów. Dlatego tak ważne jest znalezisko narz…

narzedzie-z-kosci-1493c22.png
width: 1200
height: 630

Dowód na kanibalizm w polskiej jaskini. Zjedzono 10 osób
type: item
date: 2025-02-07T14:55:26.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: epoka lodowcowa
subject: jaskinie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: polska
subject: pradzieje
description: Na kilkudziesięciu kościach odkrytych w Jaskini Maszyckiej w Małopolsce naukowcy dostrzegli ślady po nacinaniu i konsumpcji. Celem było wydobycie składników odżywczych. Są to zatem dowody na ucztę kanibalistyczną. Dlaczego do niej doszło?
encoded: Spis treści: Enigmatyczne okoliczności śmierci łowców i zbieraczy Naukowcy wpatrzeni w kości Zjedzeni w czasie rytuałów pogrzebowych? Ponad 100 lat temu archeolog Gotfryd Ossowski dokonał sensacyjnego znaleziska. U wejścia do Jaskini Maszyckiej na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej odkrył szczątki dziesięciu osób, żyjących kilkanaście tysięcy lat temu. Byli to zarówno mężczyźni, kobiety, jak i dzieci. Badacze stanowiska nazywają je czasem “paleolitycznymi Pompejami”, bo po śmierci wielu osób wszystko pozostało nietknięte. Odkryto tu jedno z największych nagromadzeń zabytków z tego okresu w Europie. Rozgorzała dyskusja, w jaki sposób zginęli mieszkańcy jaskini, bo ciała leżały bezwładnie. A na ich kościach odkryto zagadkowe ślady. Brakowało do tej pory kompleksowych badań, by zrozumieć, w jaki sposób powstały te nacięcia. Enigmatyczne okoliczności śmierci łowców i zbieraczy Co jakiś czas badacze powracają do tego znaleziska i próbują rozwikłać pradziejową zagadkę. I dowiedzieć się, jakie były okoliczności śmierci tej grupy ludzi. Teraz międzynarodowy zespół z udziałem badaczy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego i Fundacji Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego (FROA) uzyskał nowe informacje na ten temat. Z wykonanych ostatnio analiz wyłania się jasny obraz: ślady manipulacji na szczątkach ludzkich w Jaskini Maszyckiej wskazują na systematyczne rozczłonkowanie zmarłych i kanibalizm. Wyniki tej analizy opublikowano w czasopiśmie „Scientific Reports”. Badaniami objęto w sumie 63 kości, pochodzących od dziesięciu osób. Są przechowywane w Muzeum Archeologicznym w Krakowie. Mają 18 tys. lat. Był to zatem okres epoki lodowcowej, kiedy po ziemi stąpały mamuty i ciągle było dość zimno, chociaż lodowiec zaczął się już wycofywać z obszaru obecnej Polski. Stosując nowoczesne metody, badacze dostrzegli na 34 kościach ślady po ćwiartowaniu, do którego doszło tuż po śmierci. Ślady cięć na fragmentach czaszki wskazują, że przyczepy mięśni oraz skóra głowy zostały przecię…

kanibalizm-e302c93.png
width: 1200
height: 630

Tajemnicze konstrukcje w Polsce sprzed prawie 7000 lat. W końcu odkryto ich znaczenie
type: item
date: 2024-12-13T07:56:23.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: historia polski
subject: odkrycia archeologiczne
description: Nowe badania ujawniają, czym dokładnie były rondele, które odkryto przed laty w kilku miejscach naszego kraju. Okazuje się, że stanowiły ważne centra rytualne.
encoded: Spis treści: Tajemnicza konstrukcja w północno-zachodniej Polsce Czym były neolityczne rondele? Demokracja i egalitaryzm w prehistorii Chociaż zachwycamy się monumentalnymi budowlami jak Stonehenge w Wielkiej Brytanii czy posągami Moai na Wyspie Wielkanocnej, nie każdy wie, że w Polsce również znajdziemy konstrukcje, które są równie intrygujące, co tajemnicze. Przykładem są rondele, czyli neolityczne kręgi, które otoczone były co najmniej jednym rowem lub palisadą. Tajemnicza konstrukcja w północno-zachodniej Polsce Rondele znaleziono jednak nie tylko w Polsce, ale też w innych krajach Europy. W sumie badacze zidentyfikowali ok. 130 tego rodzaju konstrukcji, a najwięcej w Austrii. To najstarszy przykład monumentalnej architektury w Europie, choć do dziś nie ma zgody wśród naukowców, jaką funkcję mogły spełniać. Hipotezy zakładają, że mogły być to niewielkie osady obronne, miejsca obserwacji astronomicznych lub centra kultu. W czasopiśmie naukowym „Journal of Archeological Method and Theory” opublikowano właśnie artykuł, w którym zawarto wnioski z wykopalisk archeologicznych w Nowym Objezierzu w województwie zachodniopomorskim. To właśnie tam ok. 4800 r. p.n.e. neolityczni mieszkańcy tych ziem zbudowali jeden z wielu enigmatycznych rondeli. Najnowsze badanie były prowadzone pod kierunkiem dr. Lecha Czerniaka z Uniwersytetu Gdańskiego. – W historii społeczeństwa „neolitycznego naddunajskiego” monumentalne centra ceremonialne pojawiły się około 4800 r. p.n.e. i straciły na znaczeniu około 300 lat później. Wśród nich jedną z najbardziej charakterystycznych form są rondele. Nazwa nawiązuje do zachowanej obecnie formy architektonicznej, w której dominują koncentryczne rowy – napisali w artykule autorzy. Czym były neolityczne rondele? W artykule zaprezentowano analizę rondela z Nowego Objezierza właśnie. W badaniu wykorzystano metodę chaîne opératoire, która według naukowców jest bardzo skutecznym narzędziem rekonstrukcji pełnej sekwencji zdarzeń. W tym budowy, użytkowania…

rondel-Nowe-Objezierze-1-3308e4e.png
width: 899
height: 506

U naszych sąsiadów odkryto najstarsze znane dowody użycia sieci rybackich w Europie
type: item
date: 2024-11-08T13:10:40.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: epoka kamienia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: prehistoria
subject: rybacy
description: Fascynujące nowe znaleziska z paleolitycznego stanowiska w Gönnersdorf w Niemczech sugerują, że artyści epoki kamienia mogli zostawić wskazówki dotyczące początków technologii rybackiej. Ryty datowane na 15 800 lat ukazują ryby uwikłane w sieci, oferując unikatowy wgląd w codzienne życie i umiejętności prehistorycznych społeczności.
encoded: Spis treści: Sieci rybackie w starożytnej sztuce Nowe spojrzenie na sztukę epoki kamienia Dowody na starożytną technologię połowów w Gönnersdorf Najnowsze odkrycia na stanowisku archeologicznym w Gönnersdorf w Niemczech kwestionują dotychczasową wiedzę na temat technologii starożytnych społeczności. Kamienne ryty przedstawiające ryby złowione w sieci – datowane na około 15 800 lat – sugerują, że ludzie epoki kamienia mogli opracować techniki połowów przy użyciu sieci znacznie wcześniej, niż do tej pory uważano. Fascynujące znalezisko rzuca nowe światło na pomysłowość społeczeństw magdaleńskich i ich zdolność do wykorzystywania skomplikowanych narzędzi. Sieci rybackie w starożytnej sztuce W latach 70. XX wieku naukowcy odkryli w Gönnersdorf aż 406 grawerowanych płyt łupkowych, na których przedstawiono dzikie zwierzęta i abstrakcyjne figury, typowe dla sztuki epoki kamienia. Do niedawna jednak drobne detale na ośmiu z tych płyt pozostawały niezauważone. Dzięki zaawansowanym technikom obrazowania, takim jak obrazowanie z przekształceniem odbicia (RTI), naukowcy byli w stanie dostrzec słabo widoczne wzory krat na płytach, które pokrywają wyobrażenia ryb. Te linie krzyżujące się nad rybami, większe od samych ryb i wyraźnie umieszczone centralnie, sugerują coś więcej niż tylko dekorację. Stanowią intencjonalne przedstawienie ryb uwięzionych w sieci. Badacze podkreślają, że proces artystyczny wydaje się celowy. Najpierw wyryto ryby, a dopiero potem dodano linie kratki, symbolizujące sieć. Taka metoda, ich zdaniem, wskazuje, że twórcy rycin chcieli ukazać nie tylko same ryby, ale dynamiczny akt połowów, ilustrując zaawansowanie technologiczne tego starożytnego społeczeństwa. Nowe spojrzenie na sztukę epoki kamienia Przedstawienia ryb w Gönnersdorf różnią się znacząco od innych zwierząt ukazanych na kamiennych płytach. Podczas gdy wiele zwierząt jest szczegółowo i realistycznie odwzorowanych, ryby wyróżniają się abstrakcyjnością i minimalistycznym stylem, co może wskazywać, …

Ryciny-sieci-rybackich-c60527b.jpg
width: 1200
height: 750

„Frankenstein” sprzed 2500 lat. Ten szkielet został ułożony z kości 5 osób
type: item
date: 2024-11-07T09:25:27.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: grobowce
subject: kości
subject: odkrycia archeologiczne
description: Archeolodzy wykopali szkielet z czasów rzymskich. Znajdował się na starożytnej nekropolii. Badania wykazały jednak, że kości nie należały do jednej osoby, lecz pięciu.
encoded: Spis treści: Tajemniczy grób w rzymskiej nekropolii „Frankenstein” ułożony z kości co najmniej 5 osób Dlaczego ktoś tak ułożył kości? Ingerencja w szczątki zmarłych najczęściej kojarzona jest z bezczeszczeniem zwłok lub z obrzędami czarnej magii, jak to bywało w dawnych czasach. Jednak archeologia zna liczne przykłady manipulacji ludzkimi zwłokami po śmierci. Szkielety bywały wykopywane, aby np. uciąć zmarłemu głowę, spalić jego kości lub założyć na palcu u nogi kłódkę, tak jak to miało miejsce w przypadku wampirki z polskiej miejscowości Pień, której szkielet odkryto na tamtejszym cmentarzu. Tajemniczy grób w rzymskiej nekropolii Jednak znacznie rzadsze są przykłady, gdy z kości kilku osób ktoś stworzył jeden szkielet. Takiego odkrycia dokonał międzynarodowy zespół naukowców w Belgii. Uczeni badali szczątki odkryte w latach 70. XX wieku na cmentarzu z czasów rzymskich w miejscowości Pommerœul, niedaleko granicy z Francją. Wykopaliska odsłoniły wówczas 76 pochówków kremacyjnych, a także jeden grób, w którym pochowano człowieka w pozycji embrionalnej. Analiza szczątków, a także artefaktów, które znajdowały się w grobach wykazała, że większość z nich należała do Rzymian i datowano je na II–III w n.e. Jednak to właśnie pochówek, w którym pozostały ludzkie kości, najbardziej intrygował naukowców. Stwierdzono, że jest on nietypowy dla tradycji rzymskiej, choć uważano, że z tego okresu pochodził. „Frankenstein” ułożony z kości co najmniej 5 osób Nowe badanie wykazało jednak, że szkielet został ułożony z kości co najmniej pięciu osób. Datowanie radiowęglowe wykazało, że ludzie, z których ułożono szczątki, pochodzili z trzech różnych epok okresu neolitu. Najstarszy miał 9000 lat, a najmłodszy 5000. Naukowcy twierdzą jednak, że do osobliwego ułożenia tego „Frankensteina” doszło ok. 2500 lat temu. – Znane są pośmiertne manipulacje ciałami ludzkimi. Rzadziej jednak kości różnych osób są łączone w jedną „osobę”, którą następnie chowało się w grobie. Prawdopodobne, że do powstan…

wymieszane-kosci-72012ec.jpg
width: 1583
height: 1076

Jak wyglądała medycyna w prehistorii? W marokańskiej jaskini odkryto dowody stosowania ziół leczniczych
type: item
date: 2024-11-06T07:53:23.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: maroko
subject: medycyna
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
description: W marokańskiej jaskini archeolodzy odnaleźli dowody na to, że 15 tysięcy lat temu prehistoryczni ludzie stosowali zioła lecznicze. To przede wszystkim roślina zwana jako przęśl.
encoded: Spis treści: Ziołolecznictwo w paleolicie Makroszczątki rośliny zawierającej efedrynę Uniwersalny lek? Prawdopodobnie tradycja stosowania ziół w lecznictwie jest tak stara, jak historia naszego gatunku. Doceniali ją ludzie w epoce kamienia kilkadziesiąt tysięcy lat temu. Z kolei już w starożytności historycy i filozofowie opisywali działanie poszczególnych roślin i ich wpływ na zdrowie ludzi. Lecznicze zioła wykorzystywano tak naprawdę na każdym kontynencie. Jednak ziołolecznictwo różniło się w zależności od konkretnego regionu, ponieważ nie wszędzie występowały te same rośliny, głównie ze względu na klimat. Ziołolecznictwo w paleolicie Problem polega na tym, że jest bardzo mało dowodów archeologicznych na wykorzystanie ziół w tradycyjnej medycynie i wszelkich rytuałach, przede wszystkim z okresu paleolitu. Oczywiście powodem jest fakt, że rośliny szybko ulegają degradacji, a ich pyłki bardzo trudno jest wykryć. Najczęściej badaczom udaje się odnaleźć szczątkowe ślady różnych gatunków, lecz problemem jest również ich identyfikacja. Międzynarodowy zespół naukowców z Hiszpanii, Maroko, Wielkiej Brytanii i Niemiec prowadził wykopaliska w jaskini Taforalt, znanej również jako Grotte des Pigeons w północno-wschodnim Maroku. To stanowisko archeologiczne, gdzie w przeszłości odkryto artefakty typowe dla kultury iberomauruzyjskiej i aterskiej oraz liczne szkielety. Ustalono, że jest prawdopodobnie najwcześniejszy cmentarz prehistoryczny w Afryce Północnej. Makroszczątki rośliny zawierającej efedrynę W toku prac naukowcom udało się zidentyfikować obecność rośliny znanej jako przęśl (Ephedra). To rodzaj krzewu nagonasiennego, który jest szeroko rozpowszechniony w wielu suchych regionach świata, m.in. w południowo-zachodniej Ameryce Północnej, południowej Europie, południowo-zachodniej i środkowej Azji czy właśnie w północnej Afryce. Dzięki zawartości tanin i alkaloidu efedryny, rośliny te były i są wykorzystywane leczniczo. Efedryna stosowana jest jako stymulant, reduktor ape…

lecznicze-ziola-maroko-6f5a49c.jpg
width: 2008
height: 1129

Jak wyglądało życie w Polsce 6000 lat temu? Zachwycające odkrycie w Sandomierzu
type: item
date: 2024-10-14T06:56:32.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: sandomierz
subject: Świętokrzyskie
description: Archeolodzy odnaleźli w Sandomierzu tak zwany długi dom, który pochodził z okresu wczesnego neolitu. To pierwsza taka konstrukcja, jaką odkryto na Wyżynie Sandomierskiej.
encoded: Spis treści: Jak wyglądało życie w Polsce w czasach neolitu? Długi dom sprzed 6000 lat Kultura ceramiki wstęgowej rytej Życie na terenach polskich w okresie neolitu skupiało się przede wszystkim wokół rolnictwa i hodowli zwierząt. Ludzie żyli w społecznościach, które zamieszkiwały niewielkie osady. Składały się z kilku tak zwanych długich domów, które były wielorodzinne, budowane z drewna i o prostokątnym planie. W neolitycznej osadzie znajdowało się również charakterystyczne centrum, w którym odbywały się spotkania jej mieszkańców, a także obchody religijne, które związane były najczęściej z porami roku. Jak wyglądało życie w Polsce w czasach neolitu? Osady z młodszej epoki kamienia odkryto w Polsce m.in. na Wyżynie Sandomierskiej, które datowane są na okres od 5300 do 4900 roku p.n.e . I właśnie w tym regionie archeolodzy odnaleźli ostatni długi dom z okresu wczesnego neolitu. Znaleziska dokonano w Sandomierzu-Mokoszynie. Badacze uważają, że konstrukcja ma ok. 6000 lat. Ciekawym zbiegiem okoliczności neolityczny długi dom odkryto podczas ratowniczych badań archeologicznych, które prowadzone były w związku z budową zespołu domów jednorodzinnych. Badania, za które odpowiada pracownia Trzy Epoki z Klimontowa, miały początkowo potwierdzić istnienie osady ludności kultury pucharów lejkowatych, której ślady były już znane w tym miejscu. – Badania rzeczywiście potwierdziły obecność osady, odkrywając duże jamy – piwniczki przeznaczone do przechowywania żywności. Znaleziono w nich fragmenty naczyń glinianych, narzędzia krzemienne, kamienne żarna oraz kości zwierzęce. Zupełnie nieoczekiwanym, a jednocześnie najciekawszym odkryciem były pozostałości starszej o kilka tysięcy lat, bo pochodzącej z wczesnego neolitu osady ludności kultury ceramiki wstęgowej rytej – napisał w oświadczeniu dr hab. Marek Florek, naukowiec z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Długi dom sprzed 6000 lat Badacz dodaje, że kultura ta jest przypisywana pierwszym rolnikom i hodowcom, którzy przybywal…

dlugi-dom-sandomierz-1-02285bf.jpg
width: 2048
height: 1255

Pradawne szczątki ludzkie określane są liczbami. Archeolodzy już wiedzą, jak nadawać im imiona
type: item
date: 2024-10-01T12:55:44.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: niemcy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
description: Tylko wybrane szczątki ludzi zmarłych przed tysiącami lat określane są imionami. Tak stało się na przykład ze słynnym człowiekiem lodu, Ötzi. W większości przypadków szkielety i mumie z bagien pozostają anonimowe. Naukowcy już wiedzą, jak nadawać im imiona.
encoded: Spis treści: Ötzi i inni. „Gwiazda” archeologii Mniej anonimowości wśród pradziejowych szczątków – badanie Godne imię pradziejowych szczątków Europejska archeologia jest anonimowa. O tym, jakie ludy zamieszkiwały nasz kontynent i jak się nazywają, dowiadujemy się dopiero dzięki rzymskich kronikarzom. Te opisy mają jednak około dwóch tysięcy lat. A przecież na tych ziemiach ludzie żyli od wielu tysiącleci. Zachowały się po nich liczne zabytki i wielkie budowle tak jak na przykład słynne Stonehenge w Anglii. Nie wiemy jednak, jak te ludy siebie określały. Archeolodzy stosują nazwy kultur archeologicznych związanych głównie z charakterystycznymi wyrobami ceramicznymi. Nie znamy też imion, którymi określali się ci ludzie. Czy odkrywane przez archeologów na pradziejowych cmentarzyskach szkielety powinniśmy określać imionami, a nie anonimowymi liczbami? Temu problemowi przyjrzał się zespół niemieckich archeologów. Ötzi i inni. „Gwiazda” archeologii Bywają takie odkrycia w archeologii, które elektryzują nie tylko naukowców, ale też szeroką opinię publiczną. Tak było i w tym przypadku. W 1991 roku turyści wędrujący po Alpach Ötzalskich zauważyli wystające z lodu zwłoki. Na wysokości ponad 3 tys. metrów n.p.m. zachowała się kompletna mumia człowieka sprzed ponad 5 tys. lat. Szybko przylgnęło do niego określenie „Człowieka Lodu” lub „Ötzi” – od masywu górskiego, w którym go znaleziono. Człowiek Lodu miał szczęście, że go nazwano. Uzyskał status pośmiertnej gwiazdy. Szczątki ludzkie odkrywane przez archeologów zazwyczaj są określane jako „osobnik”. Badacze nadają im też numery, choć i tak brzmi to bezosobowo i anonimowo. Mniej anonimowości wśród pradziejowych szczątków – badanie To właśnie anonimowość szczątków ludzkich z pradziejów była tematem badań zespołu naukowców z Niemiec. Swoje wnioski opublikowali na łamach „Beiträge zur Namenforschung”. – Archeolodzy zwykle używają tylko liczb w odniesieniu do znalezisk ludzkich z epoki kamienia. Ale ludzie zwykle mają imiona – to w …

GettyImages-1138628120-0b98d1d.jpg
width: 1024
height: 681

3 tys. lat temu Skandynawowie pływali po morzach w łodziach ze skór. Sklejali je sosnową smołą
type: item
date: 2024-09-12T09:09:34.000Z
creator: Marta Koblańska
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: łódź
subject: prehistoria
description: Neolityczni łowcy-zbieracze potrafili budować łodzie z foczych skór. Były podobne do umiaków, którymi pływali Inuici. Łodzie te sprawdzały się nawet na Atlantyku.
encoded: Spis treści: Czym jest umiak? Sztuka neolitu Pradawne skandynawskie artefakty Obfitość fok sprzyjała budowaniu skórzanych łodzi Badacze z Uniwersytetów Lund i Goteborg w Szwecji przeanalizowali literaturę poświęconą pradawnym technologiom budowy łodzi. Doszli do wniosku, że już w paleolicie neandertalczycy potrafili pokonywać długie dystanse na otwartym oceanie. Natomiast w neolicie Skandynawowie zaczęli używać łodzi ze skór, czyli umiaków. Czym jest umiak? Umiak to duża łódź wiosłowo-żeglowa Inuitów, ludności rdzennej zamieszkującej tereny arktyczne i subarktyczne. Mogła pomieścić nawet 15 osób i miała średnio 10 m długości. Służyła do przewozu osób i towarów. Technologia budowy łodzi stosowana przez Inuitów polegała na rozpinaniu foczych skór na drewnianym szkielecie. Myśliwi wczesnego i środkowego neolitu, czyli żyjący przed około 3 tysiącami lat na terenach obecnej południowej Norwegii, północnej Danii oraz części Szwecji i Litwy mogli również budować takie łodzie. Udoskonalili jednak technologię Inuitów, stosując do łączenia skór kościane szydła oraz smołę, którą pozyskiwali z sosen. Smoła sklejała fragmenty łodzi i chroniła ją przed zatopieniem. Prehistoryczne umiaki mogły płynąć przez 3–5 dni bez konieczności osuszania. Zakładając, że wiosłowanie trwało 10 godzin dziennie, bez trudu pokonywały Bałtyk i wypływały na otwarte wody Atlantyku. Zdaniem uczonych łodzi takich używali przedstawiciele tzw. kultury ceramiki dołkowej. Byli to skandynawscy łowcy-zbieracze, trudniący się myślistwem i rybołówstwem. Sztuka neolitu Szwedzcy badacze przyznają, że ich wnioski opierają się na bezpośrednich i pośrednich analizach oraz ich kompilacji. Ale jeśli spojrzeć na sztukę naskalną ludzi neolitu z norweskiego muzeum w Alta, widać wyraźnie, że umiaki były wtedy znane. Wyryte w skałach obrazy pokazują ludzi przemieszczających się łodziami na stojąco. To charakterystyczne dla korzystania z umiaków. Na rysunkach uwidocznione są łosie, które były postrzegane jako symbol łącznośc…

lodzie-ze-skor-0-6bf8d49.jpg
width: 2000
height: 1339

Już w neolicie dżuma infekowała ludzi. Dlaczego wtedy nie powodowała epidemii?
type: item
date: 2024-09-10T10:17:15.000Z
creator: Marta Koblańska
subject: Historia
subject: Nauka
subject: choroby zakaźne
subject: dżuma
subject: epoka kamienia
subject: medycyna
description: Dżuma może liczyć aż 5 tysięcy lat. W neolicie to psy, a nie pchły mogły stanowić źródło zakażeń ludzi. Ale wtedy nie powodowało to masowych zgonów.
encoded: Spis treści: Komputer bada genomy pałeczki dżumy Pies zakażał dżumą? Odmienność genetyczna dawnej dżumy Wielka epidemia dżumy rozpanoszyła się w Europie kontynentalnej i Północnej w średniowieczu. Według wielu badań ówczesna zaraza mogła pochodzić z Azji Środkowej. Została wywołana przez pchły pasożytujące na szczurach śniadych, gnieżdżących się na ówczesnych statkach handlowych. Czarna śmierć rozprzestrzeniła się w zastraszającym tempie i pochłonęła miliony ofiar. Teraz naukowcy z Uniwersytetu Kiel w Niemczech odkryli, że pałeczka dżumy (Yersinia pestis), zbierająca śmiertelne żniwo w średniowieczu, w czasach jeszcze dawniejszych mogła pochodzić od psów. Psy polowały bowiem na gryzonie, które mogły być pierwotnymi nosicielami bakterii. W neolicie, około 5 tysięcy lat temu, pałeczka dżumy nie powodowała jednak epidemii. Była też nieco inna pod względem budowy genomu niż ta późniejsza. Komputer bada genomy pałeczki dżumy Badacze przeprowadzili sekwencjonowanie genomów szczątków mieszkańców dawnej osady Warburg z terenu dzisiejszych Niemiec. Szczątki pochodziły z odrębnych grobów sprzed 5500–4800 lat. Sekwencjonowania, czyli odczytu poszczególnych odcinków DNA dokonano za pomocą metody wspomagania komputerowego MALT. W ten sposób naukowcom udało się porównać genom neolitycznej bakterii z tymi z olbrzymiej bazy NCBI. Amerykańska baza zawiera niemal 40 tysięcy kompletnych genomów bakterii i wirusów. Dlaczego do badania niezbędne były ludzkie szczątki? W celu wyizolowania prehistorycznego szczepu bakterii z DNA pochowanych osób. Bakteria może pozostawić ślad w genomie człowieka. Oznacza on styczność z patogenem. Przeanalizowano również prehistoryczne szczątki psa z terenu dzisiejszej Szwecji. I okazało się, że zwierzę było zakażone pałeczką dżumy. Pies zakażał dżumą? – Wylesianie, będące konsekwencją rozwoju rolnictwa, zmieniło krajobraz Europy Środkowej i Północnej – mówi Ben Krause Kyora z Uniwersytetu Kiel. – To z kolei przyczyniło się do pojawienia się nowych gatunkó…

paleczka-dzumy-774b241.jpg
width: 1024
height: 683

Badanie cmentarza z epoki kamienia wykazało nietypowe praktyki. Przez wieki chowano tam głównie mężczyzn
type: item
date: 2024-09-09T09:16:24.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: epoka kamienia
subject: historia
subject: odkrycia archeologiczne
description: Francuscy naukowcy dokonali nowych badań nekropolii znajdującej się w Aven de la Boucle. To wapienna jaskinia w południowej Francji, w której odkryto szczątki ok. 75 osób sprzed 5000 lat. Analiza DNA wykazała, że większość zmarłych to mężczyźni.
encoded: Spis treści: 800 lat historii neolitycznego cmentarzyska Badacze odkryli, że chowano tam głównie mężczyzn Patrylinearny system pokrewieństwa w neolicie Starożytne – i nie tylko – cmentarzyska to istna skarbnica wiedzy dla archeologów. Analiza grobów i szczątków dostarcza informacji nie tylko o tradycjach pogrzebowych, ale często rzuca światło na znacznie szerszy kontekst kulturowy i historyczny w konkretnym regionie. Właśnie dlatego na nekropoliach tak chętnie prowadzone są wykopaliska archeologiczne, a naukowcy lubią do nich wracać. 800 lat historii neolitycznego cmentarzyska Francuscy naukowcy powrócili na jedno z cmentarzysk w południowej Francji. To Aven de la Boucle, jaskinia krasowa, która między 3600 a 2800 r. p.n.e. była używana jako miejsce pochówku. Archeolodzy zidentyfikowali tam szczątki należące do ok. 75 osób. Znaczna większość należała do dorosłych. Problem polegał na tym, że wyglądało to, jak pochówek zbiorowy, ponieważ kości były porozrzucane w jednym miejscu. Dotychczas niewielu badaczy zdecydowało się na analizę tego stanowiska. – Do chwili obecnej w niewielu badaniach analizowano potencjał starożytnego DNA w zakresie dokumentacji neolitycznych pochówków zbiorowych, a zasady wyboru pochówków w takich strukturach pozostają w dużej mierze przedmiotem dyskusji. W naszym badaniu łączymy analizę genomu 37 osób z danymi archeoantropologicznymi i datowaniem radiowęglowym – napisali autorzy na łamach czasopisma naukowego Proceedings of the Royal Society B”. Badacze odkryli, że chowano tam głównie mężczyzn Naukowcy wyjaśnili, że ich badanie miało na celu stworzenie charakterystyki zmarłych, a także ich wzajemnych relacji. – Chcieliśmy także poznać różnorodność genetyczną i dynamikę pogrzebową tej społeczności – czytamy. Wyniki analizy DNA wykazały, że 76% szczątków należało do mężczyzn. Według uczonych sugeruje to „wyraźną selekcję ze względu na płeć”. To nie wszystko. Autorzy odkryli, że większość z tych mężczyzn należała do tej samej linii genetycznej. C…

cmentarz-mezczyzn-8a75e58.jpg
width: 1200
height: 675

Geniusze z epoki kamienia. Budowlę megalityczną sprzed 6 tys. lat stworzyli ludzie, którzy znali się na nauce
type: item
date: 2024-08-26T11:17:03.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: badania naukowe
subject: epoka kamienia
subject: grobowce
subject: neolit
subject: odkrycia archeologiczne
subject: stonehenge
subject: Wolny czas
description: Megalityczny grobowiec z okresu epoki kamienia został zbudowany „z milimetrową precyzją”. Jego konstruktorzy ustawali ściany pod kątem, a dach ukształtowali tak, by był jak najmocniejszy. To wymagało wiedzy o geologii i fizyce.
encoded: W tym artykule: Jak wniesiono grobowiec megalityczny Ściany i dach Dolmen de Menga: jak powstały? Mistrzowie transportu Dolmen de Menga to megalityczna budowla z około 3800–3600 r. p.n.e. Znajduje się na Półwyspie Iberyskim niedaleko miejscowości Antequera w Andaluzji. Jak inne dolmeny – czyli megalityczne grobowce z epoki kamienia gładzonego – składa się z głazów częściowo wkopanych z ziemię oraz kamiennego dachu. Wejście do grobowca znajduje się u szczytu wzgórza. Budowla jest ogromna. Jej komora ma 27,5 metra długości, 6 m szerokości i 3,5 m wysokości. Została zbudowana z 32 wielkich głazów. Największy z nich waży ponad 150 ton. To trzy razy więcej niż najcięższy kamień ze Stonehenge. Dolmen de Menga został odkryty w XIX wieku. Od tej pory nie przestaje zadziwiać naukowców. Jak mieszkańcy neolitu mogli wznosić tego rodzaju konstrukcje – bez dźwigów, podnośników, koparek, całej współczesnej wiedzy inżynieryjnej i budowlanej? W artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Science Advances” zastanawia się nad tym zespół hiszpańskich badaczy. Jak wniesiono grobowiec megalityczny Leonardo García Sanjuán ze współpracownikami przeprowadził szczegółowe geologiczne i archeologiczne badania głazów składających się na Dolmen de Menga. Naukowcy chcieli się dowiedzieć, jaka wiedza była potrzebna jego budowniczym, by wznieść grobowiec. Jak piszą w swojej pracy uczeni, „krytycznych problemów” dotyczących Dolmen de Menga było kilka. Np. dlaczego monument został częściowo wkopany w ziemię? Albo: jak na swoich miejscach umieszczono masywne głazy? No i jak to możliwe, że budowla, zbudowana z miękkiego i dość kruchego kamienia, przetrwała aż do naszych czasów? – Odpowiedzi na te pytania są niezbędne do zrozumienia, w jaki sposób budynek, wykonany przy użyciu rzekomo „prymitywnej” technologii, z powodzeniem stoi na nogach od prawie 6000 lat. Nasze ustalenia są całkowicie sprzeczne z ideą „prymitywności” lub „toporności” – piszą autorzy artykułu. Ściany i dach Dolmen de Menga: jak p…

geniusze-z-epoki-kamienia-budowle-megalityczne-z-hiszpanii-sprzed-6-tys-lat-stworzyli-ludzie-ktorzy-znali-sie-na-geologii-i-fizyce-f35917c.jpg
width: 1441
height: 1080