Skąd się wzięła „czarna śmierć” w Europie? Nowe badanie przynosi zdumiewające wnioski i wywraca naszą wiedzę
Nowe badanie weryfikuje wiedzę o epidemii dżumy w XIV wieku. Okazuje się, że „czarna śmierć” prawdopodobnie miała związek z… wybuchem wulkanu. Erupcja musiała być tak silna, że wywołała krótki kryzys klimatyczny, a on z kolei – podróż dżumy do Europy.
Interdyscyplinarna analiza sugeruje, że kluczowym i pierwotnym czynnikiem odpowiedzialnym za katastrofalną epidemię dżumy w latach 40. XIV wieku mogła być erupcja wulkanu. Historyk Martin Bauch i paleoekolog Ulf Büntgen przeanalizowali dane z rdzeni lodowych, słojów drzew oraz średniowiecznych kronik. Wyłonił się z nich spójny obraz klimatycznego kryzysu, który pośrednio utorował drogę „czarnej śmierci”. Tajemnica ukryta w lodowych rdzeniach W rdzeniach lodowych wydobytych na Antarktydzie i Grenlandii, naukowcy znaleźli ślady charakterystyczne dla wielkich erupcji wulkanicznych, w warstwach datowanych na ok. 1345 rok. Widać w nich było gwałtowny wzrost poziomu siarki. Był to 18. pod względem wielkości skok siarki w ostatnich dwóch tysiącach lat. Mniejsze wzrosty z lat 1329, 1336 i 1341 wskazują na możliwą serię erupcji, jednak to wydarzenie z 1345 roku miało najbardziej dramatyczne skutki. Co znaleziono w słojach drzew? Z kolei analiza słojów drzew z ośmiu regionów Europy wykazała serię niezwykle chłodnych lat 1345–1347, szczególnie w basenie Morza Śródziemnego. Takie ochłodzenie to typowe następstwo erupcji wulkanicznej, kiedy gazy siarkowe tworzą w stratosferze odbijającą światło warstwę aerozoli. To z kolei zakłóciło wegetację i doprowadziło do nieurodzaju. Pisemne świadectwa z tego okresu mówią o zamglonym niebie, zimnych i mokrych latach oraz nieudanych żniwach. To wszystko składa się w zaskakującą, lecz logiczną całość. Dżuma znajduje podatny grunt W wyniku nieurodzaju ceny zboża gwałtownie wzrosły, a głód dotknął m.in. Hiszpanię, południową Francję, Włochy, Egipt oraz Lewant. Kryzys żywnościowy zmusił włoskie republiki morskie – Wenecję, Genuę i Pizę – do reorganizacji łańcuchów dostaw. W 1347 roku, po zniesieniu embarga handlowego z mongolską Złotą Ordą, do Włoch zaczęły napływać duże transporty zboża znad Morza Azowskiego. I to właśnie wtedy, jak pokazują najnowsze dane genetyczne i archeologiczne, pałeczka dżumy (Yersinia pestis) – najpewniej pochodząca z rejonu dzisiejszego Kirgistanu – dotarła na statki handlowe wraz z pchłami żyjącymi w workach ze zbożem. I wywołała wielką epidemię. Pochód „czarnej śmierci” po Europie Pierwsze europejskie ogniska zarazy pojawiły się w portach odbierających te ładunki: Mesynie, Genui, Wenecji, Pizie. Stamtąd, wraz z dystrybucją zboża, patogen rozprzestrzenił się na cały Półwysep Apeniński, a przez sieć szlaków morskich – na inne regiony. Podobny mechanizm prawdopodobnie doprowadził do zawleczenia zarazy do Aleksandrii w Egipcie. Mapa rozprzestrzeniania się dżumy pokazuje wędrówkę patogenu na północ, aż do kanału La Manche i Morza Północnego, a potem do Anglii i Norwegii. Który wulkan wybuchł w 1345 roku? Badacze podkreślają, że to interdyscyplinarne „śledztwo” pozwoliło odtworzyć sekwencję wydarzeń sprzed siedmiuset lat. Dokładne miejsce erupcji wulkanu pozostaje jednak nieznane – prawdopodobnie nastąpiła bardzo daleko od Europy, być może gdzieś w tropikach. Wywołane przez nią krótkotrwałe, lecz ostre ochłodzenie poskutkowało „reakcją łańcuchową” konsekwencji, dzięki którym dżuma z Azji błyskawicznie przywędrowała do Europy i wywołała jedną z największych katastrof demograficznych w historii. Źródło: Communications Earth and Environment Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Epidemia ospy we Wrocławiu w 1963 roku – poznajcie historię, którą przypomniał serial „Czarna śmierć”
Czarna ospa kojarzy się z podręcznikami historii i odległymi wiekami, ale jedna z jej ostatnich wielkich epidemii w Europie rozegrała się całkiem niedawno – we Wrocławiu w 1963 roku. Miasto zamieniło się w zamkniętą strefę, a szczepienia były przepustką do normalności. Dla wielu to zapomniany epizod z czasów PRL. Teraz temat ten powraca na srebrny ekran za sprawą nowego serialu TVP.
Spis treści: Czym jest ospa prawdziwa? Ospa na szklanym ekranie Epidemia ospy we Wrocławiu Czy dziś czarna ospa jest zagrożeniem? To była choroba, którą w Polsce uważano już za egzotyczną. Epidemia we Wrocławiu okazała się jedną z największych w powojennej Europie. Była to również ostatnia na świecie, która wystąpiła na tak dużą skalę w tamtym czasie. Kolejną była pandemia COVID-19. Czym jest ospa prawdziwa? Ospa prawdziwa jest jedną z najgroźniejszych chorób w historii cywilizacji. Wywołuje ją wirus Variola vera. W przeszłości dziesiątkowała całe populacje, powodując miliony zgonów. Jak można się nią zarazić? Wirus przenosi się drogą kropelkową. Można go złapać także przez kontakt z osobą chorą. Zarazić można się też przez dotyk skażonych przedmiotów lub strupów chorego. Objawy choroby są złożone. Zaczyna się jak ostra grypa. Występują dreszcze, wysoka gorączka i silne bóle mięśni. Charakterystycznym znakiem rozpoznawczym jest plamisto-grudkowa wysypka. Pojawia się ona głównie na twarzy i kończynach. Następnie grudki zmieniają się w pęcherzyki i krosty. Krosty te z czasem zasychają w strupy. Strupy te odpadały, pozostawiając szpecące blizny. Choroba nie tylko szpeci, ale też jest groźna dla zdrowia i życia. U osób niezaszczepionych ryzyko śmierci wynosiło 30%. Ospa na szklanym ekranie Temat ospy prawdziwej powrócił do szerszej świadomości za sprawą nowego serialu Telewizji Polskiej zatytułowanego „Czarna śmierć”, który przybliża wydarzenia epidemii ospy prawdziwej we Wrocławiu w 1963 roku. Jak wynika z danych nadawcy, produkcja w reżyserii Kuby Czekaja wzbudził spore zainteresowanie nie tylko krytyków filmowych, ale przede wszystkim widzów. Jest to jednocześnie thriller medyczny, dramat rodzinny i pełna tajemnic opowieść szpiegowska. Pierwszy odcinek zobaczyło przed telewizorami prawie półtora miliona osób, a cieszy się też sporym powodzeniem w serwisie VOD. – Tym samym TVP notuje najwyższą oglądalność swojego oryginalnego serialu jesienią 2025 roku – podało biuro prasowe. Tytuł „Czarna śmierć” jest jednak trochę mylący. Bardziej odpowiednim określeniem byłoby „czarna ospa”. Nazwa pochodzi bezpośrednio od objawów choroby. W końcowej fazie ospy prawdziwej krosty na ciele chorego pokrywały się strupami, które z czasem zasychały. Te zaschnięte strupy w wyniku drapania miały kolor czarny – stąd właśnie potoczna nazwa „czarna ospa”. Określenie „czarna śmierć” jest dwuznaczne, bo tradycyjnie odnosi się do plagi dżumy, która zdziesiątkowała ludność Europy w średniowieczu. Objawem były m.in. czarne plamy powstające na skutek obumierania tkanek. Poza tym zainfekowani mieli wysoką gorączkę wymiotowali krwią, kasłali i mieli dreszcze. Dżumę wywołują bakterie Yersinia pestis. Chorobę przenoszą szczury, pchły, gryzonie polne i leśne. Można też zakazić się drogą kropelkową. Dżuma dziś występuję w bardzo ograniczonym zakresie, a śmiertelność nie jest już tak wysoka ze względu na zaawansowane sposoby leczenia, w tym antybiotyki. Inne filmy na temat epidemii we Wrocławiu Obecna produkcja TVP inspirowana wydarzeniami we Wrocławiu z 1963 nie jest pierwsza w tym temacie. Józef Bakalarski, operator Polskiej Kroniki Filmowej (PKF), został wpuszczony do odizolowanego miasta i stworzył film reportaż zatytułowany „Operacja VV” (VV – od wirusa Variola vera), który był wyświetlany w kinach. Później, w 2000 roku, powstał dokument w reżyserii Tomasza Orlicza. Był on częścią serii dokumentalnej zatytułowanej „Czarny serial”, opowiadającej o największych katastrofach w Polsce po 1945 roku. Jeden odcinek poświęcony był też zatonięciu promu Jan Heweliusz. Epidemia ospy we Wrocławiu Czarna ospa przybyła do Wrocławia w 1963 z daleka. Pacjentem zero był funkcjonariusz służb bezpieczeństwa, Bonifacy Jędynak, który powrócił zakażony z Delhi w Indiach. Po kilku dniach poczuł się źle. Trafił do szpitala. Początkowo lekarze z Gdańska błędnie zdiagnozowali u niego malarię. Po polepszeniu stanu, 15 czerwca, pacjent został wypisany do domu. Epidemia zatacza coraz szersze kręgi Jednak już tego samego dnia zachorowała salowa, która sprzątała jego separatkę w szpitalu MSW. U niej także postawiono błędną diagnozę: ospa wietrzna. Lekarz, który opiekował się salową, również zachorował. Córka salowej, 27-letnia kobieta, zmarła 4 lipca. Przed śmiercią zaraziła około trzydziestu osób na ślubie krewnej. Wirus rozprzestrzeniał się już od 47 dni, przenoszony drogą kropelkową oraz poprzez przedmioty i ubrania. Przełom w rozpoznaniu Dopiero 9 lipca dr Bogumił Arendzikowski ze Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we Wrocławiu postawił właściwą diagnozę: ospa prawdziwa. Alarm ogłoszono 15 lipca. Władze na początku ukrywały informację o zagrożeniu. Chciały uniknąć paniki. Sytuację utrudniał fakt, że Bonifacy Jędynak był funkcjonariuszem SB, a jego wyjazd był tajemnicą służbową. Izolacja miasta W końcu podjęto decyzję o izolacji miasta. Na rogatkach stanęły patrole milicji obywatelskiej (MO). Osoby bez ważnego świadectwa szczepienia nie mogły wjechać ani wyjechać. Zakazano im również korzystania z transportu publicznego. Sprzedaż biletów (PKP, PKS, LOT) odbywała się tylko po okazaniu zaświadczenia o szczepieniu . To było jedyne rozwiązanie problemu tej wirusowej choroby. Wielka akcja szczepień We Wrocławiu wprowadzono obowiązkowe i powszechne szczepienia ochronne. W ciągu zaledwie kilku tygodni zaszczepiono ponad 400 tysięcy mieszkańców, a w całym kraju zaszczepiono ponad 8,2 miliona ludzi. Szczepionki sprowadzano m.in. z ZSRR i Węgier. Za uchylanie się od obowiązkowych szczepień groziła grzywna do 4500 zł (przeciętne wynagrodzenie wówczas wynosiło 1763 zł) lub nawet kara więzienia do 15 lat. Skutecznym sposobem walki z ospą było też stworzenie miejsc odosobnienia, czyli izolatoriów. Osoby, które miały kontakt z chorymi, były odseparowywane na 21 dni. Bilans walki z ospą we Wrocławiu Ostatni przypadek zachorowania odnotowano 10 września 1963 roku. Wrocław oficjalnie ogłoszono miastem wolnym od czarnej ospy 19 września 1963 roku. Na ospę zachorowało łącznie 99 osób w całej Polsce, a zmarło 7 osób. Co ciekawe, cztery z ofiar śmiertelnych to pracownicy służby zdrowia. Byli to lekarz, dwie pielęgniarki i salowa. Czy dziś czarna ospa jest zagrożeniem? Czy dziś czarna ospa nam zagraża? Jak podaje sanepid, jej próbki znajdują się w laboratoriach w Instytucie Preparatów Wirusowych w Moskwie oraz w Centrum Kontroli Chorób w Atlancie. Istnieje ciągłe zagrożenie, że wirus ospy prawdziwej może zostać wykorzystany jako broń biologiczna, dlatego są pilnie strzeżone. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła wykorzenienie ospy prawdziwej w 1980 roku. W konsekwencji wycofania szczepień, ludność w Polsce, podobnie jak w większości innych krajów, jest obecnie nieodporna na wirusa ospy prawdziwej. Źródła: Sanepid, Gov.pl, Archiwum Państwowe, TVP, Grażyna Trzaskowska, Epidemia czarnej ospy we Wrocławiu w 1963 roku, Wrocław 2008, Andrzej Kraska-Lewalski, Czarna Pani we Wrocławiu...,, Ossolineum 2019. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Polskie MSZ ostrzega: Czechy, w tym Praga, zmagają się z epidemią „choroby brudnych rąk”
Tuż przed jednym z najgorętszych pod względem turystycznych okresów w roku Czechy mają ogromnego pecha. Kraj, a szczególnie Pragę, nawiedziła epidemia wirusowego zapalenia wątroby typu A. Polskie MSZ wydało ostrzeżenie.
W ostatnich miesiącach w Czechach nastąpił alarmujący wzrost zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A), potocznie nazywane żółtaczką pokarmową. Według tamtejszego Państwowego Instytutu Zdrowia Publicznego (SZU), od początku roku zgłoszono już 2597 przypadków tej choroby, czylo niemal czterokrotnie więcej niż w całym roku 2024, gdy odnotowano 636 infekcji. Epidemia w Czechach – gdzie przypadków jest najwięcej? Najbardziej dotknięte epidemią regiony to Praga oraz środkowe Czechy — w samej Pradze odnotowano 1108 przypadków, a w regionie środkowoczeskim kolejne 418. Co więcej, choroba rozprzestrzenia się po całej populacji: zachorowania występują we wszystkich grupach wiekowych, choć najczęściej dotykają dorosłych w wieku 30–45 lat oraz dzieci między 5. a 9. rokiem życia. Sytuacja jest poważna również pod względem klinicznym. Większość zakażonych trafia do szpitali, a w wielu przypadkach placówki nie są w stanie przyjąć wszystkich chorych. Niestety, od początku roku z powodu powikłań związanych z WZW A zmarło już 29 osób. Wśród ofiar dominują mężczyźni z dodatkowymi problemami zdrowotnymi. Polskie MSZ ostrzega W odpowiedzi na pogarszającą się sytuację epidemiologiczną, polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wydało specjalne ostrzeżenie. „Ambasada RP w Pradze informuje o wzroście liczby zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A na terenie Republiki Czeskiej. Najwięcej przypadków odnotowano w Pradze, a także w krajach środkowoczeskim i morawsko‑śląskim” – brzmi komunikat MSZ. Eksperci podkreślają, że najskuteczniejszą metodą ochrony przed WZW A jest szczepienie. Polskie MSZ zapowiada, że może aktualizować swoje zalecenia dla podróżujących w zależności od rozwoju sytuacji epidemiologicznej. Co to jest WZW A? Wirusowe zapalenie wątroby typu A to ostra choroba zakaźna, przenoszona głównie drogą pokarmową. Atakuje wątrobę, powodując objawy takie jak gorączka, osłabienie, nudności, ból brzucha oraz żółtaczkę. Choroba zwykle przebiega samoograniczająco i nie przechodzi w postać przewlekłą. WZW A to typowa „choroba brudnych rąk”. Szanse na zarażenie się można skutecznie zmniejszyć zachowując higienę: myjąc ręce i surową żywność (np. owoce). Unikanie jedzenia z niepewnych źródeł i picie wody tylko z butelek także mogą znacząco zmniejszyć ryzyko. Źródła: PAP, MSZ Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Najdziwniejszą epidemią we Francji nie była dżuma. Ofiary tańczyły do śmierci
Najdziwniejsza epidemia w historii Francji nie była dżumą. Zaczęła się od jednej kobiety, a skończyła na setkach osób tańczących aż do śmierci. Co naprawdę wydarzyło się w Strasburgu?
Spis treści: Frau Troffea i początek tanecznej gorączki Zatrucie sporyszem czy zbiorowa histeria? Miasto na skraju wyczerpania: co pchnęło ludzi do tańca? Co naprawdę oznaczałten taniec? Czarna Śmierć słusznie pozostaje na pierwszym planie wśród historycznych plag. Istniało jednak dziwniejsze schorzenie, które przetoczyło się przez średniowieczną i renesansową Europę: zaraza taneczna, znana też jako choreomania. Polegała na tym, że duże grupy ludzi tańczyły przez długie godziny w sposób gwałtowny i nieskoordynowany. Nie byli w stanie zapanować nad ciałem ani przestać się poruszać. Upadali z wyczerpania. Niektórzy umierali. Grupy rosły do setek osób, jakby „zarażenie” przenosiło się z człowieka na człowieka. Takie przypadki odnotowywano na świecie od VII do XIX wieku. W Europie szczyt zjawiska przypadł na wieki XIV–XVII. – Spektakularność choreomanii trudno dziś pojąć – mówi Kathryn Dickason, mediewistka zajmująca się tańcem, autorka wielu tekstów o tym zjawisku. – Duchownych wtedy, a współczesnych czytelników dziś, zdumiewa przede wszystkim skala. To, że dotykało tak wielu ludzi, jakby było zaraźliwe. Sama zbiorowość czyniła z tego widowisko. Najbardziej znany przypadek to ten, który ogarnął Strasburg w Alzacji, w granicach Świętego Cesarstwa Rzymskiego (dzisiejsza Francja), w połowie XVI wieku. O tym wydarzeniu wiemy najwięcej, bo zachowało się kilka relacji. Oto historia tego niepokojącego fenomenu i główne teorie wyjaśniające, dlaczego pewne europejskie miasto tańczyło, aż ludzie umierali. Frau Troffea i początek tanecznej gorączki 14 lipca 1518 roku w Strasburgu, na wąskiej brukowanej uliczce przed swoim murem pruskim domem, Frau Troffea nagle dostała spazmatycznych, konwulsyjnych ruchów. Tańczyła bez kontroli przez cały dzień, aż upadła. Jej mąż błagał, by przestała. Następnego dnia Troffea znów tańczyła. Stopy miała spuchnięte i zakrwawione. Pod koniec tygodnia dołączyło do niej ponad 30 osób. W ciągu miesiąca tłum urósł do około 400 osób. Część relacji podaje, że każdego dnia kilku tancerzy umierało na zawał, z wyczerpania lub z głodu. We wrześniu 1518 roku rada miejska przewiozła chorych do sanktuarium św. Wita, by uzyskali boskie uzdrowienie. Podobno zostali wyleczeni. Wydarzenie było sensacją już w swoich czasach. Powstało sześć kronikarskich opisów, pojawiły się też dzieła sztuki, m.in. ryciny. Później niderlandzki mistrz Pieter Brueghel Młodszy przedstawił manię taneczną na obrazie „Tancerze św. Jana w Molenbeeck” z 1592 roku. Najciekawsze w przypadku Strasburga są żywe detale, które czyta się jak pełen napięcia horror. – Tych szczegółów jest mnóstwo. Znamy imiona, wiemy, że mąż bohaterki nie był dotknięty – mówi Dickason. – Widzimy, jak inni dołączają i tańczą z nią, krwawiące stopy. To bardzo dramatyczne. A jednak mimo tej obfitości danych wciąż nie wiemy, dlaczego to się stało. Zatrucie sporyszem czy zbiorowa histeria? W Strasburgu i w innych miejscach zjawisko zwykle tłumaczono w sposób nadprzyrodzony. W ówczesnym, głęboko religijnym i przesądnym świecie miała to być kara świętych za zbezczeszczenie ich świąt przez pogańskie wpływy, opętanie demoniczne albo boska kara za grzechy. – Leczenie ciągłego tańca należało wyłącznie do Kościoła – wyjaśnia Lynneth Miller Renberg, prof. historii na Anderson University. Współcześni badacze przedstawili wiele teorii. Żadna nie jest ostateczna. Czy winny był grzyb zatruwający zboża? A może były to epidemie zapalenia mózgu, padaczki lub tyfusu? Te choroby potrafią powodować przejściowe, chaotyczne ruchy. Nie wyjaśniają jednak przymusu długotrwałego „tańca”. W latach 50. XX wieku szwedzki farmakolog Eugene Louis Backman wysunął hipotezę, że winny był sporysz – psychotropowy grzyb, który miał zatruć miejscowe zboże. Uznał, że seria powodzi w regionie sprzyjała wilgoci, a więc zakażeniu ziaren. – Sporysz w życie wywołuje halucynacje, pobudzenie, intensywniejszą percepcję barw i zwiększoną podatność na bodźce zewnętrzne, w tym rytm, który może inicjować taniec – tłumaczy Dickason. Problem w tym, że żyto nie było podstawą diety w każdym miejscu, gdzie odnotowano choreomanię. – Teoria sporyszu jest więc niepełna – wskazuje John Waller, historyk medycyny z Michigan State University. Dodatkowo nie ma relacji o czernieniu kończyn i gangrenie, typowych dla zatrucia sporyszem. Miasto na skraju wyczerpania: co pchnęło ludzi do tańca? Najbardziej obiecującą hipotezą pozostaje ta z lat 80.: zbiorowa histeria. Dickason uważa, że takie zbiorowe stany rodziły się w czasie wielkich wstrząsów społecznych. Renberg dodaje, że istotną rolę odgrywały też zrytualizowane praktyki religijne. – Zaraza taneczna z 1518 roku była jednym z serii nieszczęść, jakie spadły na mieszkańców Strasburga na początku XVI wieku – wyjaśnia Renberg. Wystąpiły powodzie i skrajne temperatury. Wracała dżuma. Na niebie pojawiały się „niezwykłe znaki”, jak kometa z 1492 roku, które budziły apokaliptyczne nastroje i niepokoje społeczne. W latach poprzedzających 1518 rok panował trzyletni głód. Dochodziło do chłopskich buntów i wielu zgonów z niedożywienia. Taniec rozpoczął się w połowie lipca, podczas wyjątkowo upalnego lata. – To czas wielkich zmian: wzrostu znaczenia mieszczaństwa, buntów chłopskich, klęsk głodu, powodzi, rozwoju nauki, prześladowań za czary, dżumy – mówi Dickason. Postrzega choreomanię jako zbiorową żałobę i sposób oswajania chaosu. – Ludzkie ciało nosi ból i traumę wstrząsów. Jeśli ich nie przepracujemy, osadzają się w ścięgnach i znajdują ujście na zewnątrz. Dickason zwraca uwagę, że w późniejszych przypadkach – także w 1518 roku – ważne były kwestie płci i klasy społecznej. Polowania na czarownice uderzały głównie w chłopki. Nieprzypadkowo to kobiety częściej pojawiają się w relacjach jako ofiary choreomanii. Co naprawdę oznaczał ten taniec? Epizody choreomanii fascynują, bo są jednocześnie swojskie i obce. Możemy jednak coś przeoczyć, jeśli badamy je wyłącznie przez pryzmat współczesnej nauki. Renberg ostrzega przed fiksacją na przyczynowości. – Tak skupiamy się na tym, jak doszło do choreomanii, że ignorujemy ciekawsze pytanie: co te manie znaczyły w swoim czasie? – mówi Renberg. – Dlaczego autorzy źródeł podkreślali akurat to, co podkreślali? Co to mówi o ich postrzeganiu świata i o tym, co uważali za ważne? Takie pytania pozwalają wyjść poza traktowanie zjawiska jako dziwactwa. Uczą widzieć je z empatią i zrozumieniem. – Ludzie żyjący wtedy mieli inne wierzenia, praktyki kulturowe, założenia i światopoglądy niż my – dodaje Dickason. – Jeśli ktoś podchodzi do choreomanii wyłącznie diagnostycznie, traci z oczu istotne wpływy kulturowe. Trzeba osadzić tancerzy w realiach religijnych i kulturowych. Bez tego to się po prostu nie składa. Jak podsumowuje Renberg, choreomania to zjawisko „uwięzione między średniowiecznymi i nowożytnymi ideologiami” i traktowane zgodnie z dwiema bardzo różnymi siatkami pojęć. Źródło: National Geographic
Szczepionka na dengę sprawdziła się w warunkach polowych. Zatrzymała epidemię w Brazylii
Duża epidemia dengi z 2024 roku w São Paulo mogła mieć tragiczne skutki. Nie stało się tak dzięki szczepionce przeciwko tej groźnej, przenoszonej przez komary chorobie. Naukowcy cieszą się, że szczepionka sprawdziła się w warunkach polowych: to może być przełom w ochronie przed tą pojawiającą się również w Europie dengą.
Denga to jedna z najszybciej rozprzestrzeniających się chorób wirusowych przenoszonych przez komary, której pomaga ocieplenie się klimatu i zwiększenie populacji owadów z groźnego rodzaju Aedes. Ostatnia epidemia w São Paulo udowadnia jednak skuteczność szczepionki Qdenga, co dobrze rokuje na przyszłość. Jak bardzo pomogła mieszkańcom Brazylii? Jakie są objawy dengi? Denga to groźna choroba, na którą według danych umiera 40 000 osób rocznie. Wartość ta z pewnością jest jednak zaniżona – w wielu krajach, które dręczy denga, nie są prowadzone żadne statystyki zgonów. Liczbę zarażeń WHO szacuje na 100–400 milionów osób każdego roku. Objawy dengi obejmują wysoką gorączkę, silny ból głowy za oczami, bóle mięśni, stawów czy wysypkę. Niekiedy przyjmuje ona cięższą postać, tzw. dengę krwotoczną, którą objawia się krwawieniami z błon śluzowych, np. z nosa czy przewodu pokarmowego oraz silnymi bólami brzucha. Choroba rozpoczyna się po około 6–8 dniach od ugryzienia i u 80% osób nie daje objawów. Gdzie można zarazić się dengą? Gdzie można zarazić się dengą? Zwykle pojawia się tam, gdzie groźne komary – w klimacie tropikalnym i subtropikalnym. Ogniska są jednak coraz częściej wykrywane w regionach nieendemicznych, takich jak Europa. Szczepionka na dengę może być potrzebna na całym świecie. Epidemia dengi w São Paulo Duża epidemia dengi wybuchła w 2024 roku w brazylijskim São Paulo – odnotowano tam dziesiątki tysięcy przypadków objawowych, a zarażonych mogło być kilkunastokrotnie więcej. Władze podjęły błyskawiczną decyzję o priorytetowym zaszczepieniu młodzieży w wieku od 10 do 14 lat – ta grupa była szczególnie obciążona ryzykiem hospitalizacji. Czemu akurat młodzież? Okazuje się, że jest ona silnie narażona na kontakt z komarami-nosicielami ze względu na swoją codzienną aktywność na zewnątrz i wzmożone przemieszczanie się po metropolii, co wystawiało ją na większe ryzyko. W trakcie epidemii zastosowano 690 000 dawek szczepionki Qdenga. Skuteczna szczepionka na dengę Po ustaniu epidemii naukowcy przebadali 90 000 nastolatków, u których wystąpiły objawy i którzy przeszli specjalistyczne antygenowe badania laboratoryjne. To pozwoliło oszacować rzeczywistą skuteczność szczepionki w warunkach polowych, a nie tylko w teorii. Wyniki tych badań opublikowane zostały w czasopiśmie „The Lancet Infectious Diseases”. Okazało się, że podanie pojedynczej dawki szczepionki zmniejszało liczbę przypadków objawowej dengi o 50%, a podwójnej 62%. Liczba hospitalizacji zmniejszała się również o 68%. Ochrona szczepionki zaczynała się 14 dni od jej podania i trwała 3 miesiące, później zanikała. – Chociaż badanie ma pewne ograniczenia, jego wyniki konsekwentnie wskazują, że Qdenga chroni przed dengą i zmniejsza ryzyko hospitalizacji. Dane te będą miały kluczowe znaczenie dla decyzji dotyczących szczepień – mówi dr Otavio Ranzani, kierownik grupy analizującej wyniki. Denga w Europie Nowe badanie jest pierwszym, które pokazało wpływ szczepionki na populację w warunkach poważnej epidemii, co wzmacnia jego wartość w procesie podejmowania decyzji dotyczących zdrowia publicznego. Skuteczna szczepionka to gwarancja poradzenia sobie z dengą także w Europie, w której notuje się coraz więcej przypadków choroby – w latach 2022–2024 w Katalonii zanotowano rekordowe 500 zachorowań. Źródło: The Lancet Infectious Diseases Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Groźna bakteria uderzyła w Nowy Jork. Wcześniej wywołała epidemię w Rzeszowie
Choroba legionistów wywołała poważne ognisko zakażeń w Nowym Jorku. To nie pierwszy raz, gdy choroba ta nagle pojawia się w miejskiej infrastrukturze – podobne sytuacje miały miejsce również w Polsce.
Spis treści Choroba legionistów wykryta w instalacjach Nowego Jorku Historia odkrycia bakterii Legionella Legionella – bakteria która lubi klimatyzację Odkryta niecałe 50 lat temu w USA choroba legionistów jest wciąż groźna – bo bakteria ją wywołująca uwielbia wielkie miasta i przenikające je instalacje: wodociągi i klimatyzację. Tym razem pojawiła się w Nowym Jorku. Choroba legionistów wykryta w instalacjach Nowego Jorku W Nowym Jorku w ciągu ostatnich dwóch tygodni stwierdzono aż 58 przypadków choroby legionistów, z czego dwie osoby zmarły. Jak poinformowały 4 sierpnia władze sanitarne miasta, źródłem zakażeń okazały się wieże chłodnicze, w których wykryto bakterię Legionella pneumophila. To dość typowe miejsce namnażania się tych bakterii, a niespodziewane i nagłe ogniska zakażeń także nie należą do rzadkości. Zdarzały się również w Polsce. Po wykryciu ogniska nowojorscy inspektorzy rozpoczęli kontrolę wszystkich wież chłodniczych w okolicy (dzielnica Central Harlem). Wieże te, powszechne w dużych budynkach, odparowują wodę w celu odprowadzania ciepła. Od lat wiadomo, że mogą być źródłem ognisk choroby legionistów. Przepisy w Nowym Jorku wymagają, by wieże były regularnie badane i odkażane. Historia odkrycia bakterii Legionella Choroba legionistów to ciężka zakaźna infekcja dróg oddechowych, wywoływana przez bakterie z rodzaju Legionella. Mogą one też spowodować łagodniejszą postać choroby – gorączkę Pontiac. Wczesne rozpoznanie i leczenie antybiotykami zazwyczaj prowadzi do pełnego wyleczenia. Po raz pierwszy opisano ją dopiero w 1976 roku, po epidemii wśród uczestników zjazdu Amerykańskiego Legionu w Filadelfii. Zachorowało wtedy co najmniej 221 osób. Ustalenie przyczyny wymagało szeroko zakrojonego śledztwa i wykluczenia innych źródeł zakażenia. Okazało się że sprawcą jest nieznana wcześniej bakteria, ukrywająca się w systemie klimatyzacji. Przeanalizowano też podobne, tajemnicze ogniska zapaleń płuc z wcześniejszych lat – tak wykryto że choroba legionistów wcale nie jest rzadka. Legionella – bakteria która lubi klimatyzację Zakażenie następuje poprzez wdychanie aerozolu wodnego zawierającego bakterię. Legionella najlepiej rozwija się w stojącej wodzie w temperaturze 25–45°C. Może do niego dojść m.in. w wyniku kontaktu z wodą z wież chłodniczych, systemów klimatyzacyjnych, jacuzzi czy spa, a także wodociągów. W 2023 roku podobne ognisko choroby legionistów wykryto w Rzeszowie. Zachorowało ponad 150 osób, a zmarło 14. W mieście powołano sztab kryzysowy. Poszukiwanie źródeł bakterii okazało się trudne i pracochłonne. Ostatecznie okazało się, że rezerwuarem była miejska sieć wodociągowa, a konkretnie ciepła woda. Ogniska były rozproszone, znajdowały się przede wszystkim w mieszkaniach, węzłach cieplnych i budynkach użyteczności publicznej. W USA co roku zgłasza się około 6 tys. przypadków, choć część jest mylona z innymi zapaleniami płuc. Od 2000 do 2018 roku zachorowalność wzrosła pięciokrotnie z nie do końca jasnych przyczyn. Źródło: Scientific American, Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Rzeszowie Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Epidemia otyłości przyspiesza. W 2050 roku 3 osoby na 5 będą miały co najmniej nadwagę
Powstała największa dotychczas analiza dotycząca nadwagi i otyłości na świecie. Wynika z niej, że coraz więcej z nas będzie miało w przyszłości nadwagę lub otyłość. W połowie tego wieku osoby szczupłe znajdą się w mniejszości.
W tym artykule: Jak się mierzy nadwagę i otyłość Epidemia otyłości się rozpędza Gdzie najszybciej będzie rosło BMI? Jest nas coraz więcej. Nie tylko jeśli chodzi o liczbę mieszkańców Ziemi, która cały czas dynamicznie rośnie (obecnie na świecie żyje 8,2 mld osób). Zwiększa się również liczba kilogramów przypadających średnio na każdego z nas. Innymi słowy: ludzie są coraz grubsi. W porównaniu z rokiem 1990 liczba osób na świecie mających nadwagę lub otyłych powiększyła się dwa razy. Ten trend się nie zatrzymuje. Naukowcy opublikowali właśnie nowy raport dotyczącej sytuacji globalnej. Wynika z niego, że w 2050 roku aż 60% ludzi mających 25 lat i więcej będzie ważyło zbyt dużo (czyli, bardziej formalnie, będzie miało BMI powyżej 25). Wśród dzieci w połowie tego stulecia ten odsetek wyniesie 30%. Jak się mierzy nadwagę i otyłość Raport to część globalnego badania Global Burden of Disease Study 2021, finansowanego przez Fundację Billa i Melindy Gatesów. Jego celem była analiza trendów dotyczących nadwagi i otyłości między 1990 a 2021 roku. Gdy już ją zrobiono, możliwe było opracowanie prognozy na 2050 rok. Raport został opublikowany w czasopiśmie naukowym „Lancet”. Kluczowym stosowanym w nim wskaźnikiem jest BMI, czyli wskaźnik masy ciała (ang. Body Mass Mndex). Oblicza się go, dzieląc liczbę kilogramów przez podniesiony do kwadratu wzrost danej osoby w metrach. Jeśli BMI jest wyższy od 25, ale niższy od 30, oznacza to nadwagę. Osoba z BMI powyżej 30 uznawana jest za otyłą. Epidemia otyłości się rozpędza Jeśli chodzi o dorosłych, naukowcy zebrali dane aż z 204 krajów świata. Sytuacja wszędzie wygląda tak samo: niezależnie od narodowości, wieku i płci, liczba osób z BMI powyżej 25 rośnie. W 1990 r. było ich 730 mln. W 2021 roku – już 2,1 mld. W 2021 roku najwięcej osób z nadmiarowymi kilogramami (w wartościach bezwzględnych) mieszkało w Chinach: 402 mln. Na drugim miejscu znalazły się Indie – z 180 mln, na trzecim zaś USA – ze 172 mln. Warto przypomnieć, że Amerykanów jest znacznie mniej niż Hindusów czy Chińczyków. Populacje Chin i Indii liczą ponad miliard, amerykańska zaś nieco ponad 340 mln. Na kolejnych miejscach są Brazylia (88 milionów), Rosja (71 milionów), Meksyk (58 milionów), Indonezja (52 miliony) i Egipt (41 milionów). Łącznie w tych ośmiu krajach w 2021 roku żyła ponad połowa ludzi z nadwagą i otyłością na świecie. Gdzie najszybciej będzie rosło BMI? Trend tycia nie zatrzyma się w najbliższych dekadach. Z szacunków wynika, że w 2050 roku na świecie będzie żyło ok. 3,8 mld ludzi z nadwagą i otyłością. Będzie to wówczas ok. 60% globalnej populacji dorosłych. Wśród tej grupy 1,95 mld będzie otyłych. Raport wskazuje, że w 2025 roku szczyt listy krajów z największą liczbą osób otyłych się nie zmieni. Nadal będą to Chiny, Indie i Stany Zjednoczone. Jednak największy przyrost zanotują kraje Afryki Subsaharyskiej – aż o 250% (będzie to efekt m.in. szybkiego wzrostu liczby ludności w tym rejonie). Tutaj największy przyrost zanotuje Nigeria, gdzie między 2021 a 2050 rokiem liczba osób z nadwagą i otyłością wzrośnie aż trzykrotnie (z 36 do 141 mln). Autorzy raportu jako główną przyczynę opisanego trendu wskazują globalny rozwój ekonomiczny i towarzyszące mu trendy cywilizacyjne. Jeden z nich to stosunkowo łatwa dostępność taniej wysokokalorycznej żywności. Inny: coraz mniejsza aktywność fizyczna na co dzień. Jedno w połączeniu z drugim przekłada się na coraz większą wagę ludzi. A ona – na więcej przypadków chorób związanych z otyłością, takich jak cukrzyca typu 2 czy choroby serca i układu krążenia. Na szczęście zdaniem naukowców trend da się odwrócić dzięki wdrożeniu odpowiednich polityk, edukacji, promocji zdrowego trybu życia i odżywiania. Jednak by powstrzymać globalną pandemię, trzeba zacząć działać jak najszybciej i to na skalę ogólnoświatową. Źródła: Lancet, EurekAlert, ScienceAlert Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”.
Innowator, o którym nigdy nie słyszeliście. Był oskarżany o szarlatanerię, wymyślił badania z kontrolowaną próbą
Zgoda pacjenta na terapię, publikowanie wyników doświadczeń niezależnie od rezultatu, badania kliniczne z kontrolowaną próbą - to wszystko podstawy współczesnych testów medycznych. Jak się właśnie okazało, opracował je pewien mało znany Brytyjczyk jeszcze w XVIII wieku. Francis Hauksbee młodszy opublikował swoje rewolucyjne propozycje w formie broszury.
Spis treści: Ciężki los pioniera medycyny Jak powinno się sprawdzać skuteczność lekarstwa? Innowator czy naśladowca? Pierwsze badania kliniczne cztery lata później Trzysta lat temu medycyna dopiero raczkowała. Ból gardła, przeziębienie, ale też zapalenie oskrzeli czy gruźlicę leczono alkoholowymi nalewkami z dodatkiem opium. Lekarze bez oporów podawali pacjentom rtęć albo arszenik. W użyciu był wyciąg z cykuty, czyli szaleju jadowitego. Właściwości lecznicze przypisywano nawet pokrzykowi wilczej jagodzie – roślinie, której wszystkie części są trujące. Trudności sprawiało samo wykazanie, co pacjentom pomaga, co zaś szkodzi. Lekarze nie prowadzili badań w dający się zweryfikować sposób i nie publikowali ich wyników. Za to nie wahali się wychwalać wynalezionych przez siebie cudownych środków w formie ogłoszeń i reklam. Francis Hauksbee młodszy (1678–1763), wykładowca i konstruktor instrumentów naukowych, miał ambicje zrewolucjonizować leczenie chorób wenerycznych. A także na tym zarobić. Razem ze swoim partnerem biznesowym, aptekarzem Johnem Watsonem, opracował nową terapię. Wbrew obowiązującej wówczas wiedzy nie opierała się ona na podawaniu rtęci. Terapia składała się z dwóch pigułek, z których jedną był środek wywołujący biegunkę. Nie wiadomo, co wchodziło w skład drugiej. Ciężki los pioniera medycyny Hauksbee sam nie był lekarzem. Co gorsza, nie był również formalnym członkiem Królewskiego Towarzystwa, czyli najważniejszego wówczas brytyjskiego towarzystwa naukowego. W tej instytucji pełnił jedynie funkcję urzędnika. Być może to sprawiło, że jego nowe propozycje medyczne nie zostały wzięte na serio. Nikt z ówczesnych szanujących się lekarzy nie skierował do obu innowatorów swoich pacjentów. Hauksbee zaś doczekał się łatki szarlatana, promującego alternatywną medycynę. I wtedy właśnie postanowił odpowiedzieć swoim adwersarzom na piśmie. Zgodnie z duchem epoki odpowiedź przybrała formę broszury. Autor zatytułował ją „Dalszy opis skutków medycyny alternatywnej pana Hauksbee’ego” (ang. A Further Account of the Effects of Mr. Hauksbee's Alterative Medicine). To właśnie dzieło zostało teraz przeanalizowane przez naukowców z Brighton and Sussex Medical School oraz Royal Sussex County Hospital. Po analizie Max i Sarah Cooper oddali Hauksbee’emu honory jako pionierowi, który jako pierwszy spisał podstawowe zasady badań klinicznych z próbą kontrolowaną. Jak powinno się sprawdzać skuteczność lekarstwa? Broszura Hauksbee’ego pochodzi z 1743 roku. Jej autor proponuje, by do badań wybrać dwunastu pacjentów z chorobą weneryczną w stadium dającym nadzieję na wyleczenie. Sześciu powinno otrzymać lek opracowany przez Hauksbee’ego (za darmo). Sześciu zaś pozostałych lekarstwa zalecane przez innych medyków. W czasie leczenia wszystkim pacjentom powinno się zapewnić odpowiednie posiłki i noclegi. Chorzy winni też wyrazić zgodę na terapię. Hauksbee uważał, że przed jej rozpoczęciem oraz w trakcie pacjentów mogliby badać wszyscy zainteresowani lekarze. Rezultaty zaś należy spisać i opublikować w czasopiśmie naukowym – niezależnie od tego, jakie były. Hauksbee podkreślał konieczność przejrzystości: przypadki pacjentów i ich wyniki powinny być dostępne do wglądu i oceny opinii publicznej. Jego zdaniem pacjentów należy też monitorować już po zakończeniu terapii, by upewnić się że faktycznie zostali wyleczeni długoterminowo. Innowator czy naśladowca? Ile z tego było wówczas nowością? Hauksbee użył określenia „Experimentum Crucis” – czyli decydujący eksperyment. Zwrot ten stosowali już Robert Boyle i Izaak Newton. Do jasnego przedstawienia danych z badań obserwacyjnych sto lat wcześniej wzywał z kolei Francis Bacon. Hauksbee miał więc swoich poprzedników. Jego główną motywacją była promocja własnego lekarstwa i odparcie zarzutów o szarlatanerię. Nie zmienia to jednak faktu, że broszura, wraz z zaleceniami prowadzenia badań ujętymi w precyzyjne dziesięć punktów, była pionierska. Co ciekawe, nie wiadomo przy tym, czy Hauksbee kiedykolwiek sam zastosował opisane przez siebie zasady w praktyce. Pierwsze badania kliniczne cztery lata później Nie jest jednak wykluczone, że jego dzieło wywarło głęboki wpływ na historię medycyny. Zaledwie cztery lata po jego ogłoszeniu, w 1747 roku, James Lind, chirurg Royal Navy, przeprowadził pierwsze w historii badania z próbą kontrolowaną. Były to słynne eksperymentalne testy kliniczne, które wykazały, że cytrusy pomagają chorym na szkorbut. Założenia eksperymentalne Linda bardzo przypominały zalecenia Hauksbee’ego. W badaniu wzięło w nich udział dwunastu chorych marynarzy, których podzielono na pary. Każda para otrzymała inne środki mające zwalczyć szkorbut. Tak jak zalecał Hauksbee, Lind kontrolował posiłki chorych. Autorzy artykułu o broszurze Hauksbee’ego podkreślają, że mogła być ona dla Linda inspiracją. Źródła: phys.org, Notes and Records: the Royal Society Journal of the History of Science Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
W Anglii odnaleziono jeden z największych masowych grobów. Znajdował się na terenie katedry
Angielscy archeolodzy odnaleźli olbrzymi masowy grób w ogrodach katedry w Leicesterze. Pochówki pochodzą z XII wieku.
Spis treści: Masowy grób na terenie katedry Ofiary epidemii 150 lat przed Czarną Śmiercią? Naukowcy chcą zbadać, jakie wirusy zabiły tych ludzi Na terenie należącym do katedry św. Marcina w Leicesterze archeolodzy prowadzili wykopaliska, które poprzedzają budowę centrum edukacyjno-historycznego. W trakcie prac badacze natrafili na serię pochówków. Okazało się, że szczątki ludzi zostały wrzucone do jednego, olbrzymiego grobu. Zidentyfikowano szkielety co najmniej 123 osób: mężczyzn, kobiet i dzieci. Masowy grób na terenie katedry Datowanie wykazało, że masowy grób pochodzi z XII wieku. Naukowcy są dopiero na etapie badań szkieletów, dlatego w tym momencie jest więcej pytań, niż odpowiedzi. Na razie nie wiadomo, czy ludzie pochowani w masowym grobie zmarli w wyniku jakiegoś kataklizmu, choroby lub np. głodu. Najprawdopodobniej nie są to ofiary żadnej konfliktu, ponieważ na kościach nie znaleziono żadnych śladów przemocy. – W tej chwili uważamy, że najbardziej prawdopodobna hipoteza to zaraza – mówi The Guardian Matthew Morris, archeolog z Uniwersytetu w Leicester. – Wygląda na to, że kolejne wozy z ciałami podjeżdżały do wykopu, a następnie wrzucano do niego zwłoki. Wrzucano je jedne na drugie, w bardzo krótkim czasie. Uważamy, że pochowano tam 5% ówczesnej populacji miasta – dodaje. Ofiary epidemii 150 lat przed Czarną Śmiercią? Początkowo archeolodzy myśleli, że były to ofiary Czarnej Śmierci, epidemii z XIV wieku, która zdziesiątkowała Europę i dotarła do Anglii w 1348 roku. – Początkowo myśleliśmy, że to będzie pierwszy dowód na przybycie Czarnej Śmierci do Leicester — mówi Morris. – Okazało się jednak, że kości są o ok. 150 lat starsze – wyjaśnia. Badanie wykazało, że w grobie znajdowały się w sumie trzy „szyby”, w których złożono ciała. – Odkrycie masowego pochówku rzuca nowe światło na życie w Anglii ponad osiem wieków temu. W regionie znaleziono inne podobne groby, ale ten jest największy – tłumaczy Morris. Badacz wyjaśnia, że w kronikach anglosaskich jest kilka wzmianek o dużych epidemiach. – Zarazy o wysokiej śmiertelności w Anglii odnotowywano od połowy X do połowy XII wieku. Ten masowy grób mieści się w tym przedziale czasowym, więc bardzo prawdopodobne jest to, że tych ludzi zabiła właśnie choroba – podkreśla Morris. – Jeżeli ta hipoteza się potwierdzi, będzie to wówczas dowód na to, co działo się 800 lat temu w Anglii i z jaką tragedią zmagali się wówczas ludzie – dodaje. Naukowcy chcą zbadać, jakie wirusy zabiły tych ludzi Być może wkrótce poznamy odpowiedź na pytanie, jaka choroba zabiła tych ludzi. Zespół badaczy z Leicester wysłał już próbki ze szczatków do naukowców z Francis Crick Institute w Londynie, którzy mają znaleźć potencjalne wirusy, bakterie lub pasożyty, które mogły spowodować śmierć nieszczęśników. Co jest warte podkreślenia, odkrycie pokazuje, że przed dużą epidemią Czarnej Śmierci, która w pewnym sensie ukształtowała europejskie podejście do zdrowia, istniała forma zabezpieczania się przed rozprzestrzenianiem się chorób. – Ktoś jeździł wozem i zbierał te ciała. To, co widzimy, badając ciała w dole, nie wskazuje, że grób został utworzony w panice – podsumowuje Morris. W okolicach katedry już w przeszłości odnajdywano szczątki ludzi i to nie byle kogo. 12 lat temu archeolodzy znaleźli tu ciało króla Ryszarda III. Jego szkielet został zabrany i pochowany w katedrze. W sumie na tym katedralnym cmentarzysku znaleziono pochówki ponad 1200 osób od XII do XIX wieku. Źródło: Arkeonews Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Grzyb, który wywołał epidemię. Historia mówi, że jest również odpowiedzialny za opętania
Za upiorne opętania, od których pękają kroniki sprzed wieków, może odpowiadać... grzyb. Wywołał także epidemie, w których zmarły dziesiątki tysięcy ludzi.
Spis treści: Opętania mniszek z Loudun Opętania w Polsce Zatrucie grzybem ze zboża Epidemie świętego ognia Naukowe wyjaśnienie przyczyn choroby Sporysz i wynalezienie LSD Był 18 sierpnia 1634 roku, gdy francuski ksiądz Urbain Grandier, proboszcz kościoła św. Piotra w Loudun, został spalony na stosie. Oskarżyciel przedstawił niezbite dowody konszachtów oskarżonego z diabłem – ręcznie spisane dokumenty sygnowane przez demona i kapłana. Trybunał usiłował jednak zdobyć przyznanie się Grandiera do winy. Ksiądz uporczywie odmawiał. Kat zamknął nogi ofiary w drewnianej skrzyni będącej odmianą hiszpańskiego buta, a między kolana zaczął wbijać drewniane kliny, które łamały kości i miażdżyły stawy. Grandier na zmianę mdlał i był cucony, lecz do winy przyznać się nie chciał. Oprawca planował udusić skazanego. Byłby to jednak niezasłużony akt łaski – sąd nakazał spalić duchownego żywcem. Śmierć Grandiera wiązała się z aferą, o której huczała Francja. Pozwala też zrozumieć sekret jednej z najbardziej zagadkowych epidemii w historii: ergotyzmu. Opętania mniszek z Loudun Jesienią 1632 r. w klasztorze urszulanek w Loudun zaczęły dziać się upiorne rzeczy. Przeorysza matka Joanna od Aniołów oraz siostra Marta od świętej Moniki nagle zaczęły słyszeć i widzieć księdza Grandiera. Joanna twierdziła wręcz, że ksiądz obcował z nią cieleśnie. Według jej słów kapłan wysyłał do klasztoru demona, który namawiał mniszki do nieobyczajności. Ksiądz nie cieszył się dobrą opinią z powodu złego prowadzenia się. Był nawet za to kilkakrotnie karany przez biskupa. Bez wątpienia wzbudzał zainteresowanie i rozgrzewał emocje kobiet. Zachowanie zakonnic zaniepokoiło otoczenie. Do klasztoru wezwano egzorcystów. W trakcie rytuału siostry zdzierały z siebie ubranie, biegały nago i z krzykiem padały na ziemię. Opętanie zaczęło udzielać się innym siostrom. Mniszki bełkotały, przeklinały, snuły erotyczne opowieści, a ich ciałami wstrząsały konwulsje podobne do ruchów frykcyjnych. Egzorcyzmy nie pomagały. Matka Joanna mówiła, że nad jej ciałem władzę sprawuje siedem demonów rozmieszczonych w różnych częściach ciała. Siostra Agnieszka twierdziła, że w jej brzuchu mieszka diabeł. Pod koniec 1634 roku (a więc już po śmierci Grandiera) jezuita Jean-Joseph Surin został wyznaczony na duchowego opiekuna matki Joanny. Swoje obserwacje zapisywał w raportach dla przełożonych. Dzięki tym zapiskom wiadomo, że od 1635 roku na ciele przeoryszy regularnie pojawiały się stygmaty. Joanna twierdziła, że Surin pomógł jej pozbyć się większości demonów prócz jednego. Tego można było wygnać jedynie u grobu Franciszka Salezego w Annecy. Podczas pielgrzymki objawy opętania faktycznie ustąpiły! Opętania w Polsce Inna część świata – podobne objawy. W 1633 roku umiera Zofia Tomicka z Tylic. Jej historię opisał jezuita Stanisław Brzechwa, opierając się na relacji nieznanego z nazwiska spowiednika z tego samego zakonu. Według nich Zofia była osobą bogobojną, a jednocześnie opętaną. Brzechwa relacjonował: „Łamał ją tedy nieprzyjaciel różnym sposobem i kości w niej prawie gruchotał. Zadawał jej tam srogie wzdymanie, członków wyciągania, miotania wnętrzności. Raz ogniem, drugi raz srogim zimnem ją trapił”. Kobieta miała przy tym halucynacje. Teolodzy byli przekonani, że było to opętanie. Jednak fakt wielkiej pobożności Tomickiej – która przystępowała często do sakramentów, cierpliwie znosiła dolegliwości i stanowczo broniła się przed przypisywanymi jej objawami choroby psychicznej – stawiały tę diagnozę pod znakiem zapytania. Egzorcyzmy nie pomagały. Znakomici lekarze, w tym Czech Maciej Borbonius (lekarz królewicza Władysława Wazy), również nie potrafili postawić diagnozy. Ci sami medycy badali w Lesznie mistyczkę Krystynę Poniatowską. Tam też okazali się bezradni i nie umieli określić, czy jej wizje pochodzą od Boga, czy od szatana. Nauka nie potrafiła wyjaśnić tych przypadków. Środki stosowane przez Kościół zawodziły. Wywoływało to w ludziach trwogę. Inaczej niż wiarą w czary i bezpośrednie interwencje diabła trudno im było wyjaśnić halucynacje, masowe opętania, palący ból kończyn, pęcherze, zgniliznę i postępującą martwicę kończyn. Te traumatyczne wydarzenia powodowały masową histerię. Dzisiejsi psychiatrzy powiedzą o zbiorowej psychozie. Toksykolodzy zaś o zatruciu sporyszem, czyli chorobie ergotyzmu. Zdaniem naukowców, oba te tłumaczenia wydają się zresztą w pewien sposób dopełniać. Zatrucie grzybem ze zboża Przypadki ergotyzmu bezpośrednio wiążą się z żytem. Zboże to jest podatne na zarażenie przetrwalnikiem (tzw. sporyszem) pasożytniczego grzyba – buławinki czerwonej. Sporysz przypomina ziarna – ale jest większy niż pozostałe w kłosie, w kolorze czarnofioletowym. Zawiera mieszaninę silnie działających alkaloidów. Kiedy więc sporysze dostawały się do mąki, powszechnie używanej do wypieku żytniego chleba, stawały się przyczyną masowych zatruć. W efekcie pojawiała się straszliwa choroba – zwana w zależności od przebiegu świętym ogniem lub ogniem świętego Antoniego (znana obecnie jako postać zgorzelinowa ergotyzmu), ewentualnie rojnicą czy tańcem świętego Wita (postać skurczowa). W pierwszym przypadku zatrucie prowadziło do mrowienia w palcach rąk i nóg, które w następstwie siniały i obumierały. W kronikach znajdujemy opisy, z których wynika, że choroba atakowała również części twarzy i narządy płciowe. Chorzy byli zimni, nie udawało się ich rozgrzać. Powodowały to skurcze naczyń krwionośnych i uszkodzenie ich śródbłonka, przez co dochodziło do zastojów krwi, zakrzepów i niedokrwienia. Z kolei druga postać choroby powodowała zaburzenia psychiczne, nadwrażliwość i silne skurcze mięśni przypominające napady padaczkowe. Takie objawy choroby tłumaczą wydarzenia w klasztorze w Loudun. Zbiorowe zatrucie sporyszem i masowa psychoza doprowadziły do tragedii matki Joanny i innych sióstr. Przypadek Zofii Tomickiej z Tylic także pokrywa się z opisami ergotyzmu. Jednak okazuje się, że pierwsze przypadki pojawiły się już tysiąc lat wcześniej. Epidemie świętego ognia Pierwsze wzmianki o ergotyzmie pochodzą z Francji z roku 530. Choroba atakowała na masową skalę, w krótkich odstępach czasu. W roku 857 epidemia ogarnęła Xanten w Nadrenii, w roku 945 Paryż i w 994 – Akwitanię. „Wielka plaga nabrzmiałych pęcherzy pochłaniała ludzi na skutek odrażającej zgnilizny, tak że ich kończyny były rozluźnione i odpadały przed śmiercią” – wspominały kroniki „Annales Xantenses” o fali zachorowań z IX w. Większość przypadków wyzdrowień wiązała się ze zmianą miejsca pobytu chorych. Ci, którzy trafili do ośrodków pomocy organizowanych przez władców czy Kościół, zdrowieli. Jednak po powrocie do domu znów zapadali na tę samą chorobę. Po kolejnej interwencji związanej ze zmianą adresu objawy choroby cofały się ponownie. Wydaje się oczywiste, że w kościelnej czy pańskiej kuchni chorzy dostawali żywność wolną od zanieczyszczeń sporyszem, a po powrocie do domu bezwiednie spożywali zatruty chleb. To zresztą wyjaśniałoby, dlaczego także w przypadku matki Joanny od Aniołów objawy „opętania” ustąpiły po rozpoczęciu pielgrzymki do Annecy. Epidemie świętego ognia pochłaniały w średniowieczu ogromną ilość ofiar. Źródła historyczne mówią, że w samej Akwitanii w 944 r. zmarło około 40 tys. osób. Nic dziwnego, że w 1093 r. papież Urban II powołał do życia zakon szpitalny antonitów zajmujący się opieką nad nieszczęśnikami, którzy zapadli na ergot oraz osobami okaleczonymi w wyniku choroby. Niektóre kroniki wspominają, że obok ołtarza w opactwie antonitów w La Motte-aux-Bois znajdowały się wyschnięte kończyny ofiar świętego ognia pozostawione tam jako wota dziękczynne za ocalenie życia. Szpitalnicy podróżowali po całej Europie i zbierali datki na szpitale. Naukowe wyjaśnienie przyczyn choroby Mieli co robić, bo zachorowań nie brakło przez cały okres średniowiecza. W późniejszych wiekach sytuacja nie wyglądała wcale lepiej, choć częściej pojawiały się epidemie typu konwulsyjnego. W samych Niemczech odnotowano je w latach 1581, 1587, 1596. Epidemię w Królestwie Hesji w 1596 r. opisał niemiecki lekarz Wendelin Thelius. I to on jako jeden z pierwszych połączył chorobę z możliwym zanieczyszczeniem ziaren zbóż. W 1676 r. doktor Vincent Thuillier ogłosił w piśmie „Journal des Savants”, że za święty ogień musi odpowiadać sporysz. Powołał się na badania, które przeprowadził na kurach, gęsiach i świniach. Karmił je ziarnem zanieczyszczonym sporyszem. Wszystkie zwierzęta padły. Dwie różne formy przebiegu choroby (zgorzelinowa i skurczowa) można uznać za formę przewlekłą i ostrą ergotyzmu. Tą skurczową próbuje się wyjaśniać występujące w Europie między XIV a XVII w. przypadki tanecznej manii. Podobnym zjawiskiem, ale ograniczonym jedynie do Włoch, jest tzw. tarantyzm. Maniakalny taniec rzekomo pomagał na ugryzienia tarantuli – ruch miał oddzielić jad od krwi. Pierwszy znany przypadek odnotowano w XIII w. na południu, w okolicach Apulii (ale możliwe, że miał głębsze, starożytne korzenie). Współczesne badania nie potwierdziły związku między tańcami tarantystów a ukąszeniami pająków. Także w tym wypadku pojawiły się teorie wskazujące na zatrucie zanieczyszczonym ziarnem. Epidemie ergotyzmu zaczęły wygasać pod koniec XVII w. Do ostatnich masowych zatruć doszło w Niemczech, Francji i na Węgrzech. W Anglii opisywano tylko pojedyncze epizody. W XIX stuleciu przypadki takie notowano tylko w Rosji. Ostatnie zatrucie grzybem na terenie Polski odnotowano we wschodniej Małopolsce w 1895 r. Sporysz i wynalezienie LSD Zainteresowanie sporyszem ponownie wzrosło, gdy okazało się, że zawarte w nim alkaloidy są identyczne z tymi, które znajdują się w meksykańskim peyotlu i pokrewne morfinie. W 1938 r. szwajcarski chemik Albert Hofmann – pracujący dla koncernu farmaceutycznego Sandoz – prowadził badania nad cebulicą i buławinką czerwoną, aby uzyskać leki pobudzające system krążeniowo-oddechowy. W efekcie zsyntetyzował LSD. Wkrótce, po przypadkowym wchłonięciu dawki tego narkotyku, zaczął eksperymentować na sobie i znajomych. Swoje doświadczenia opisał w książce „LSD: Moje trudne dziecko” (1980). Tymczasem w latach 60., po ponad 10 latach używania LSD m.in. w psychoanalizie, narkotykiem zainteresowały się dzieci-kwiaty. Miał być kluczem otwierającym drzwi do „pojednania z kosmosem”. Ostatni wybuch zbiorowego szaleństwa, o który obwiniany był sporysz, nastąpił ponoć 16 sierpnia 1951 r. w Pont-Saint-Esprit we Francji. Kilkuset mieszkańców dotknęły wówczas halucynacje, pięć osób zmarło, a wiele innych trafiło do szpitali psychiatrycznych. O zatrucie mieszkańców obwiniano lokalną piekarnię, która miała użyć mąki zanieczyszczonej przetrwalnikiem grzyba. Teoria ta jest obecnie kwestionowana. Dziennikarz śledczy Hank Albarelli dotarł do dokumentów, z których wynikałoby, że za wybuch koszmaru odpowiedzialne jest CIA. Amerykańska agencja miała eksperymentować z LSD jako bronią do kontroli ludzkich umysłów. Próba we Francji zakończyła się tragicznie.
Polacy stracili populacyjną odporność na odrę. Szczepi się coraz mniej dzieci, co zwiastuje problemy
Populacyjna odporność obniżała ryzyko wystąpienia ognisk odry w Polsce. Niestety, jak zauważono, w ostatnich latach liczba zaszczepionych dzieci w naszym kraju spada, co przekłada się na wzrost liczby zakażeń odrą. Tymczasem powikłania mogą być bardzo poważne.
W tym artykule: Polska utraciła populacyjną odporność na odrę Polacy nie chcą się szczepić Czy odra to niebezpieczna choroba? Rozwój medycyny, w tym szczepionki, antybiotyki i leki przeciwwirusowe, a także poprawa warunków sanitarnych i systemów opieki zdrowotnej przyczyniły się do znacznej redukcji zagrożeń związanych z wieloma chorobami zakaźnymi i nie tylko. Do niedawna wydawało się, że odra także nie jest już zagrożeniem dla populacji. Niestety, jak wynika z najnowszego komunikatu UNICEF, Polska dołączyła do krajów, które utraciły zbiorową odporność na wirusa odry. Polska utraciła populacyjną odporność na odrę Odra to wysoce zakaźna choroba wirusowa. Najbardziej podatne na zachorowanie są dzieci, ale zakażenie może dotyczyć osób w każdym wieku. W szczególności tych, które nie były szczepione lub nie przeszły choroby w przeszłości. Przez lata zachorowalność na odrę wśród Polaków spadała. Przyczyniły się do tego obowiązkowe i bezpłatne szczepienia. Od kilku lat coraz więcej rodziców podejmuje jednak decyzję o nieszczepieniu dziecka przeciw odrze. To okazuje się brzemienne w skutkach dla Polaków żyjących w kraju. W 2022 r. w Polsce pierwszą dawkę preparatu otrzymało blisko 91 proc. dzieci, drugą ponad 77 proc. Jak przekazał UNICEF, oznacza to, że Polska straciła odporność populacyjną. O takiej odporności można mówić po przekroczeniu progu 95 proc. zaszczepionych. Spadek liczby szczepień przekłada się na wzrost zachorowań. Tylko w czterech pierwszych miesiącach tego roku w Polsce odnotowano 75 przypadków odry. To dwa razy więcej niż w całym 2023 r. <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="756" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Funicefpolska%2Fposts%2Fpfbid037Wbw868tjsBWZSkZhmPy8QdashjdBXKRXUPcYxaq1ceEiunXEGy2yQWnX9s4PJexl&show_text=true&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> Polacy nie chcą się szczepić Renata Bem, dyrektor generalna UNICEF Polska, tłumaczy w najnowszym komunikacie organizacji, że w społecznościach, w których istnieją luki w odporności, odra jest często pierwszą rozprzestrzeniającą się chorobą. Z tego powodu uważa się ją za „wyznacznik skutecznych programów szczepień”. – Nieodpowiedzialne podejście do obowiązku szczepienia oznacza, że zagrożeni są nie tylko ci najmłodsi, których rodzice nie chcą ich szczepić, ale również te dzieci, które nie mogą być zaszczepione ze względów zdrowotnych – mówi dalej Renata Bem. Trend nieszczepienia dzieci dotyczy nie tylko naszego kraju. Zjawisko ma zasięg globalny. Jak informuje UNICEF, światowy poziom szczepień wciąż nie jest na poziomie sprzed pandemii i nie zmienił się znacząco od 2022 r. Za taki scenariusz mogą odpowiadać fake newsy i dezinformacja dotycząca szczepionek. Jak czytamy na łamach „American Journal of Public Health”, ponad 90 proc. twittów o szczepieniach opublikowanych między 2014 r. a 2017 r., pochodziło ze złośliwych kont. Część z nich była administrowana przez tzw. rosyjskich trolli. Choroby można wykrywać za pomocą zapachu? Przełomowe wyniki badań naukowców Subtelne zmiany zapachu człowieka mogą posłużyć do szybkiej diagnostyki choroby. Również takich, których konwencjonalnymi metodami nie umiemy dziś odpowiednio wcześnie wykryć. Czy odra to niebezpieczna choroba? Szczepionka przeciw odrze została wynaleziona przez dr. Johna Endersa i jego współpracowników. W 1954 roku Enders z zespołem po raz pierwszy wyizolował wirusa odry z próbki od chorego dziecka. Umożliwiło to podjęcie prac nad stworzeniem skutecznej i bezpiecznej szczepionki, które trwały przez kilka lat. W 1963 roku pierwszy preparat został licencjonowany i zaczęto stosować go na szeroką skalę. W Polsce powszechne szczepienia przeciw odrze rozpoczęto w roku 1975. Początkowe objawy odry to m.in. gorączka, kaszel, katar i zapalenie spojówek. Charakterystyczne dla choroby są też wysypka oraz plamki Koplika (białe plamki z czerwoną obwódką wewnątrz jamy ustnej, często na policzkach). Odra może prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u małych dzieci i osób z osłabionym układem odpornościowym. Do najczęstszych należą: zapalenie ucha środkowego, biegunka i odwodnienie czy zapalenie płuc. Zakażenie odrą w czasie ciąży może prowadzić do poronienia, przedwczesnego porodu lub niskiej wagi urodzeniowej dziecka. Źródła: UNICEF Polska Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Dżuma dziesiątkowała Europejczyków nie tylko w średniowieczu. Po raz pierwszy mogła uderzyć w epoce kamienia
Pierwsza wielka epidemia dżumy mogła wybuchnąć tysiące lat przed dżumą Justyniana z VI w. n.e. Analiza DNA z neolitycznych pochówków sugeruje, że dżuma szalała w Europie już kilka tysięcy lat przed naszą erą.
W tym artykule: Trzy epidemie dżumy Skąd się wzięła dżuma? Choroba atakująca kolejne pokolenia To jedna z największych zagadek dotyczących epoki neolitu. Ok. 5-6 tys. lat temu gwałtownie zmniejszyła się liczba ludności zamieszkującej wówczas Eurazję. Duża część ludzkich osad została na zawsze porzucona. Co było przyczyną tzw. neolitycznego załamania? Naukowcy mają różne teorie na ten temat. Wskazywano np. na pogarszające się warunki rolnicze, trudności z uprawą zbóż albo wojny. Jednak regularnie powracało jeszcze inne wyjaśnienie: atak jakiejś wyjątkowo zjadliwej zakaźnej choroby. Na pierwszym miejscu wśród kandydatek znajdowała się dżuma. Na to, że taki scenariusz jest coraz bardziej prawdopodobny, wskazuje praca opublikowana dzisiaj w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Nature”. Jej autorzy ze Szwecji i Danii przedstawiają nowe dowody na to, że pierwsza epidemia dżumy wybuchła już ok. 3 tys. lat p.n.e. Czyli kilka tysięcy lat wcześniej niż sądzono. Trzy epidemie dżumy Dotychczas dżumę uważano za przekleństwo naszej ery. Pierwsza wielka epidemia tej choroby (zwana dżumą Justyniana) wybuchła w Cesarstwie Bizantyjskim w VI w. n.e. Jej kolejne fale nękały ludzi przez następne dwieście lat. Choroba mogła pochłonąć nawet 100 mln istnień, w tym 40 proc. mieszkańców Konstantynopola. W VIII w. ogniska dżumy wygasły i Europejczycy mogli o niej na kilkaset lat zapomnieć. Jednak w XIV w. dżuma uderzyła ponownie. Przypuszcza się, że pojawiła się w Azji Środkowej, skąd przez Krym trafiła do południowej Europy. Szybko rozprzestrzeniła się na cały kontynent. Ta epidemia została nazwana czarną śmiercią – od charakterystycznego objawu, czyli ciemnych guzów pojawiających się w pachwinach chorego. Czarna śmierć zdziesiątkowała średniowieczną populację Europy. W dużych miastach takich jak Paryż czy Londyn mogła umrzeć nawet połowa mieszkańców. W sumie choroba zabiła nawet jedną trzecią ówczesnej ludności. Dżuma nękała Europejczyków – choć na mniejszą skalę – również w kolejnych stuleciach. Po raz trzeci masowo zaatakowała w Chinach i Indiach już w XIX w. Zabiła wówczas 10 mln ludzi. W 1894 r. nastąpił naukowy przełom: bakteriolog Alexandre Yersin zidentyfikował bakterię wywołującą chorobę – Yersinia pestis. Niedługo później opracowano szczepionkę. Skąd się wzięła dżuma? W historii ludzkości były więc trzy wielkie epidemie dżumy. Tylko czy na pewno? Zdaniem naukowców z Uniwersytetu Kopenhaskiego i Uniwersytetu w Göteborgu dżuma mogła wywołać epidemię również w neolitycznej Europie. Do takich wniosków doprowadziła ich analiza DNA pozyskanego z kości i zębów 107 osób, które zmarły ok. 5 tys. lat temu. Większość pochówków pochodziła z terenów dzisiejszej Szwecji. – Analizy pokazują, że 18 z tych osób, czyli 17 proc., w chwili śmierci było zarażonych dżumą – mówi Frederik Seersholm, współautor pracy. – Nasze wyniki wskazują też, że najmłodszy ze szczepów choroby miał potencjał wywołania epidemii – dodaje badacz. Zarazy, które dziesiątkowały ludzkość Dżuma Justyniana, Czarna śmierć. Przyjrzyjmy się bliżej paru zarazom, które przyczyniły się do zdziesiątkowania ludzi na świecie. Choroba atakująca kolejne pokolenia Badania DNA pozwoliły również odtworzyć relacje między zmarłymi. Dzięki temu dowiedzieliśmy się, że dżuma nękała więcej niż jedno pokolenie. W jednej z analizowanych rodzin na przestrzeni sześciu generacji dżuma pojawiła się aż trzykrotnie. – Kwestia możliwego pokrewieństwa pomiędzy osobami, których kości i zęby odnaleziono w grobowcach megalitycznych, jest przedmiotem dyskusji od co najmniej 200 lat. Było wiele teorii i spekulacji, ale teraz, dzięki DNA, mamy twarde dane – podkreśla Karl-Göran Sjögren z Uniwersytetu w Göteborgu. Zdaniem Frederika Seersholma nowe badanie obala teorie wykluczające dżumę jako przyczynę neolitycznego załamania. – Nie możemy – jeszcze – udowodnić, że dokładnie tak się stało. Ale fakt, że możemy teraz pokazać, że to mogło się wydarzyć [czyli że to dżuma mogła zdziesiątkować dawnych Europejczyków – przyp. red.], jest znaczący – uważa Seersholm. Źródło: EurekAlert, Nature Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
W Niemczech odkryto prawdopodobnie największy masowy grób w Europie. Pochowano w nim ponad 1000 osób
Archeolodzy z Niemiec twierdzą, że odkryli prawdopodobnie największy masowy grób, jaki kiedykolwiek odnaleziono w Europie. Wstępne badania wykazały, że pogrzebano w nim ofiary epidemii czarnej śmierci.
W tym artykule: 8 jam epidemicznych, w których pochowano nawet 2000 osób Masowy grób pochodzi z okresu między XIV a XVII w Dżuma była konsekwencją wojny trzydziestoletniej Yersinia pestis, czyli czarna śmierć NIemieccy archeolodzy prowadzili wykopaliska w centrum Norymbergi. Prace poprzedzały budowę nowego osiedla mieszkalnego. W pewnym momencie natknęli się na jamę, w której znajdowały się ludzkie szczątki. Badacze zaczęli kopać dalej. Okazało się, że kości jest znacznie więcej. Po kilku dniach odkopali w sumie ok. 1000 szkieletów. 8 jam epidemicznych, w których pochowano nawet 2000 osób W komunikacie prasowym potwierdzono, że do tej pory zidentyfikowano łącznie osiem jam. Archeolodzy twierdzą, że były to najprawdopodobniej ofiary epidemii dżumy. – Te osoby nie zostały pochowane na zwykłym cmentarzu. Chociaż w Norymberdze odkryliśmy w przeszłości nekropolie przeznaczone dla zmarłych w wyniku czarnej śmierci – powiedziała w rozmowie z CNN Melanie Langbein, pracowniczka wydziału ochrony dziedzictwa kulturowego w Norymberdze. Langbein przekazała, że w jednym grobie znajdowało się ok. 200–250 ciał. Archeolodzy przyznają jednak, że liczba ta może się zwiększyć i przewidują, że na odkrytym stanowisku prawdopodobnie pochowano nawet 1500–2000 osób. Konieczna jest jeszcze dokładna identyfikacja poszczególnych kości. – Oznacza to dużą liczbę zmarłych, których należało pochować w krótkim czasie, bez względu na chrześcijańskie praktyki pochówku – powiedziała badaczka z Niemiec. Masowy grób pochodzi z okresu między XIV a XVII w Naukowcy, którzy podjęli się analizy szczątków przyznali, że dokładne datowanie szkieletów może być bardzo trudne. Przede wszystkim dlatego, że do XIV wieku w Norymberdze epidemie dżumy pojawiały się regularnie. Średnio co 10 lat. CNN podaje, że wyniki datowania jednego grobu wykazało, iż ofiary choroby zakaźnej zmarły między końcem XIV a początkiem XVII wieku. Pomocne okazały się jednak artefakty, które znajdowały się w jamach grobowych. To głównie przedmioty osobiste, takie jak fragmenty ceramiki i monety, które mogły powstać w XVI lub XVII wieku. Najważniejszym odkryciem okazała się jednak notatka z 1634 r., która dość szczegółowo opisuje wybuch epidemii. Naukowcy przekazali, że anonimowy mężczyzna napisał, iż w latach 1632–1633 zginęło około 15 000 osób. Człowiek dopisał, że prawie 2000 osób zostało pochowanych w pobliżu miejsca obecnych wykopalisk. Archeolodzy, którzy brali udział w badaniach przyznają, że byli bardzo zaskoczeni odkryciem masowego grobu. – Nic nie wskazywało na to, że na tym polu znajdowały się pochówki. Kiedy odkryto pierwsze szczątki, myślałem, że mogły być to ofiary nalotów bombowych z czasów II wojny światowej – powiedział Julian Decker, pracownik wykopalisk w Norymberdze. – Osobiście spodziewam się, że znajdziemy nawet co najmniej 2000 szkieletów. To oznacza, że będzie to największy masowy grób w Europie – dodał. Dżuma była konsekwencją wojny trzydziestoletniej Melanie Langbein powiedziała dziennikarzowi CNN, że epidemia lat 1632–1633 mogła być gorsza niż poprzednie z powodu skutków wojny trzydziestoletniej. – Norymberga była otoczona przez różne wojska. Ludność żyła w bardzo złych warunkach higienicznych – wyjaśniła. Dżuma w Europie zabiła co najmniej 100 mln ludzi. Tylko w jeden sposób można było powstrzymać epidemię Wielkie epidemie wielokrotnie nękały naszą cywilizację. Jedną z najstraszniejszych była dżuma w Europie. W XIV wieku zabiła co trzeciego mieszkańca Starego Kontynentu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gdzie-zaczela-sie-czarna-smierc-naukowcy-odkryli-miejsca-pochodzenia-szczepu-dzumy-jest-tam-do-dzis1-50cdf20.jpeg" width="908" height="700" alt="Gdzie zaczęła się Czarna Śmierć? Naukowcy odkryli miejsca pochodzenia szczepu dżumy. Jest tam do dziś" title="Gdzie zaczęła się Czarna Śmierć? Naukowcy odkryli miejsca pochodzenia szczepu dżumy. Jest tam do dziś" /> Wojna trzydziestoletnia trwała od 23 maja 1618 do 24 października 1648 roku. W konflikcie brało udział Święte Cesarstwo Rzymskie, zwane również I Rzeszą. Wspierane było przez inne protestanckie państwa europejskie (takie jak Szwecja, Dania, Republika Zjednoczonych Prowincji, Francja). Ich przeciwnikiem była katolicka dynastia Habsburgów. W wojnie – oprócz przyczyn religijnych – chodziło przede wszystkim o osłabienie austriackiej dynastii habsburskiej. Częściowo udało się to zrobić. Skutkiem wojny było wzmocnienie pozycji Francji i Szwecji, a także uznanie niepodległości Zjednoczonych Prowincji Niderlandów. Z drugiej strony, Habsburgowie przeprowadzili rekatolicyzację Czech i umocnili swoją pozycję w tym państwie. Wojnę trzydziestoletnią zakończył pokój westfalski podpisany w 1648 roku. Yersinia pestis, czyli czarna śmierć Badania szkieletów z masowego grobu w Norymberdze wykazało, że pochowano w nich „reprezentatywną próbkę ówczesnego społeczeństwa”. Archeolodzy uważają, że pozwoli im to zbadać charakterystyczne cechy XVII-wiecznej populacji miasta. – W grobach znajdują się szczątki dzieci i starców, mężczyzn i kobiet. Zaraza nie wybierała ze względu na płeć, wiek czy status społeczny – twierdzą autorzy odkrycia w rozmowie z niemieckim „Der Spiegel”. Naukowcy twierdzą, że następnym krokiem będzie zbadanie genomu dżumy. Zaraza nie pozostawia widocznych śladów na kościach ofiar. Oczekuje się jednak, że analiza DNA kości potwierdzi obecność Yersinia pestis, czyli pałeczki dżumy. Ta bakteria odpowiedzialna jest też za epidemię, która zdziesiątkowała Europę w latach 1347–1352. Uważa się, że była to najbardziej śmiercionośna pandemia w historii. Historycy szacują, że podczas jej trwania zmarło nawet 50% ludności Europy. Źródła: CNN, Der Spiegel. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Dżuma w Europie zabiła co najmniej 100 mln ludzi. Tylko w jeden sposób można było powstrzymać epidemię
Wielkie epidemie wielokrotnie nękały naszą cywilizację. Jedną z najstraszniejszych była dżuma w Europie. W XIV wieku zabiła co trzeciego mieszkańca Starego Kontynentu.
W tym artykule: Objawy dżumy Skąd wzięła się dżuma w Europie? Rola zbóż w rozprzestrzenianiu dżumy Jak próbowano sobie radzić z dżumą Związek chorób genetycznych z dżumą Trzecia epidemia dżumy W latach 1348–1352 przetoczyła się przez Europę Czarna Śmierć, czyli druga wielka epidemia dżumy w historii ludzkości. W październiku 1347 r. do sycylijskiego portu Messyna zawinęło kilka okrętów wiozących uciekinierów z Kaffy na Krymie. Załoga i wszyscy pasażerowie byli chorzy lub zarażeni. Do końca 1348 r. epidemia ogarnęła znaczną część zachodniej Europy. W Polsce szalała głównie na Pomorzu i w Gdańsku. Dżuma w Europie pochłonęła jedną trzecią ówczesnej ludności. W samej Florencji w ciągu zaledwie sześciu miesięcy zmarło od 45 do 75 proc. mieszkańców. W Hamburgu, Londynie i Paryżu zginęła co druga osoba. Ogromna liczba zmarłych sparaliżowała gospodarkę. Jednak historycy oceniają, że długofalowe skutki epidemii pozytywnie wpłynęły na rozwój Europy. Prawdopodobnie to wskutek wywołanych przez dżumę zmian społecznych rozpoczął się renesans. Objawy dżumy Ta choroba ma dwie podstawowe odmiany. Ludzie najczęściej chorowali na dżumę dymieniczną. Do objawów należało: owrzodzenie węzłów chłonnych, zwłaszcza w pachwinach, wysoka gorączka i delirium. Od zarażenia do śmierci mijał zazwyczaj tydzień. Śmiertelność wynosiła od 30 do 60 proc. Jeszcze bardziej niebezpieczna była dżuma płucna. Miała 90-procentową śmiertelność. Ta postać choroby rozprzestrzeniała się poprzez zakażenie kropelkowe, ale jak wskazują pewne świadectwa, źródłem zakażenia mogła być również żywność. W przypadku tej odmiany śmierć następowała po 24 godzinach. Swoją nazwę Czarna Śmierć zawdzięcza najbardziej charakterystycznemu objawowi, jakim są ciemne plamy na ciele chorego. Nazwa ta przylgnęła do dżumy w wyniku epidemii, która w XIV w. dotknęła Europę. Skąd wzięła się dżuma w Europie? Dżuma została zaobserwowana po raz pierwszy około 224 roku p.n.e. w Azji środkowej oraz zachodniej. Wywołują ją pałeczki bakterii Yersinia pestis, przenoszonej przez pchły żerujące na małych gryzoniach, takich jak szczury. Bakterie zakażają węzły chłonne. Prowadzi to do pojawienia się opuchlizny, zwłaszcza na szyi, wewnętrznej stronie ud i pod pachami. W miarę osłabienia organizmu chorego, pojawiają się gorączka, ból głowy i dreszcze, a także wymioty, biegunka i silne bóle. Zaraza najprawdopodobniej pochodzi z Chin. Przez pewien czas nie opuszczała tego regionu. Jednak w VI w. na pokładach statków handlowych wpływających do Konstantynopola przybyły szczury zainfekowane dżumą. Wybuchła wówczas tzw. zaraza Justyniana, uznawana za jedną z najstraszliwszych epidemii w historii świata. Była to pierwsza wielka epidemia dżumy. Zabiła ona od 25 do 50 mln ludzi na przestrzeni 200 lat, podczas gdy populacja świata w chwili wybuchu zarazy nie przekraczała 200 mln osób. Bizantyjski uczony Prokopiusz pisał: „W tamtych czasach szalała zaraza, która niemal unicestwiła rodzaj ludzki.” Rola zbóż w rozprzestrzenianiu dżumy Powiązanie dżumy ze szczurami nie wyjaśniało do końca, jak roznosiła się choroba. Przeciętny szczur w ciągu życia nie wędruje dalej niż kilkaset metrów od miejsca urodzenia. W jaki więc sposób dżuma w ciągu kilku lat przeniosła się z Indii i Chin do Europy? O tym pisze m.in. Thor Hanson w książce „Triumf nasion”. Szczur śniady jest wszystkożerny. Zboże jest jednym z jego ulubionych pokarmów. Pchły na ogół nie żyją dłużej niż kilka tygodni. Jednak w przypadku ich odmiany szczurzej mogą przetrwać nawet ponad rok. Larwy pcheł też nauczyły się żywić zbożem. W ten sposób nawet podczas długich morskich podróży, w trakcie których wszystkie zakażone szczury ginęły, ich pchły mogły przetrwać. Potem zakażały nowe szczury już w portach docelowych. To nie szczury przyczyniły się do rozprzestrzenienia czarnej śmierci? Naukowcy odnaleźli nowego winowajcę Czarna śmierć była jedną z najdłuższych i najbardziej śmiercionośnych epidemii w historii ludzkości. Nawiedziła Europę w XIV wieku i w ciągu kilkuset lat doprowadziła do znacznego wylu... Szybki pochód epidemii dżumy miał związek z handlem zbożem. Z tego powodu nie dotarła ona tylko do najbardziej oddalonych peryferii oraz do części Królestwa Polski, które zamknęło granicę. Lokalne epidemie zdarzały się jeszcze później, aż do XX wiek. Wybuchały w takich miejscach jak Glasgow, Liverpool, Sydney czy Bombaj. To miasta portowe, w których na dużą skalę odbywał się handlem zbożem. Jak próbowano sobie radzić z dżumą Z powodu wszechobecnego, ohydnego odoru zwłok powszechnie wierzono, że dżuma w Europie roznosi się przez „morowe” powietrze. Próbowano odpędzać śmiertelne wyziewy, spalając jałowiec, liść laurowy, sosnę, orzeszki bukowe, liście cytryny, rozmaryn, kamforę i siarkę. Ci, których stać było na kosztowne olejki aromatyczne, zanurzali w nich chustki i obwiązywali tkaniną twarze. Bicie dzwonów i wystrzały armatnie miały „odpędzać złe powietrze”. Papież Klemens VI, który urzędował w Awinionie, podczas zarazy przesiadywał pomiędzy dwoma paleniskami. Mogło to rzeczywiście zapobiegać zachorowaniu, bo bakterie giną w wysokiej temperaturze. Jednak większość tych metod była nieskuteczna. Guy de Chauliac, przyboczny medyk papieża Klemensa VI pisał: „Dla lekarzy daremne to było i haniebne, bowiem nie śmieli oni odwiedzać pacjentów ze strachu przed chorobą. A gdy ich odwiedzali, nic tym nie osiągali i nikogo nie umieli uleczyć”. Jedynymi stosowanymi wówczas terapiami było upuszczanie krwi oraz nacinanie nabrzmiałych pęcherzy na skórze. Niekiedy też inhalacje ziołami i kąpiele w wodzie różanej lub occie. Pewien angielski kronikarz tak opisywał przybycie zarazy do jego kraju: „W miastach portowych i nadmorskich miejscowościach nie został prawie nikt żywy”. Ofiar śmiertelnych przybywało tak szybko, że w wykopywanych w naprędce zbiorowych mogiłach zwłoki dorosłych przekładano zwłokami dzieci, aby wykorzystać całą wolną przestrzeń. W „Kronice Czarnej Śmierci” z 1348 r. Wilhelm z Dene pisał: „Mężczyźni i kobiety nosili własne potomstwo do kościoła i wrzucali do kopanych tam masowych mogił.” Skuteczna okazywała się jedynie izolacja źródeł zakażenia. Kiedy w czasie epidemii do portu w Wenecji przypłynął okręt, był zmuszony czekać – na kotwicy na nabrzeżu – przez pełne 40 dni. Po włosku – „quaranta giorni”. Dopiero jeśli okazywało się, że po tym czasie wszyscy na pokładzie są zdrowi, pozwalano na zejście załogi na ląd i wypakowanie ładunku. Tak powstało słowo kwarantanna. Związek chorób genetycznych z dżumą Żniwo, jakie zbierała dżuma w Europie, wskazuje na istnienie specyficznych mechanizmów obronnych obecnych u potomków tych, którzy ją przeżyli. Taka adaptacja powinna dotyczyć przynajmniej jednej z dróg infekcji. Albo mechanizmu namnażania się bakterii. Część badaczy sądzi, że hemochromatoza umożliwiała przeżycie epidemii takich chorób, jak dżuma. Hemochromatoza to choroba uwarunkowana genetycznie. Gen odpowiedzialny za hemochromatozę częściej występuje wśród osób pochodzenia europejskiego. Ludzie cierpiący na hemochromatozę mają za dużo żelaza. Ich organizmy gromadzą żelazo w tkankach, a to prowadzi do uszkodzeń wątroby, serca, trzustki czy stawów. Powoduje to jednak też, że z żelaza nie mogą skorzystać bakterie takie jak Yersinia pestis. Osoby obciążone wadliwym genem były mniej podatne na zakażenie dżumą. Jeśli do niego doszło, miały większe szanse na wyzdrowienie. DNA sprzed 4000 lat ujawnia tajemnice „Czarnej Śmierci”. Już wtedy ludzi atakowała najgroźniejsza bakteria Naukowcy znaleźli DNA bakterii powodujących dżumę w szczątkach z epoki brązu. Odkrycia dokonano, badając masowe miejsca pochówku w Wielkiej Brytanii. Złożone w nich zwłoki pochodzą sprz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dna-sprzed-4000-lat-ujawnia-tajemnice-czarnej-smierci-juz-wtedy-ludzi-atakowala-najgrozniejsza-bakteria-fot-getty-images-1a79b73.jpg" width="938" height="657" alt="DNA sprzed 4000 lat ujawnia tajemnice „Czarnej Śmierci”. Już wtedy ludzi atakowała najgroźniejsza bakteria (fot. Getty Images)" title="DNA sprzed 4000 lat ujawnia tajemnice „Czarnej Śmierci”. Już wtedy ludzi atakowała najgroźniejsza bakteria (fot. Getty Images)" /> Inni naukowcy twierdzą, że przed dżumą mogła chronić też mukowiscydoza. To choroba, za którą odpowiada mutacja jednego genu. Występuje on raczej powszechnie (według pewnych szacunków aż u 10% białej populacji). Większość z nosicieli ma jego tylko jedną kopię. Żeby mukowiscydoza się rozwinęła, człowiek musi mieć dwie jego kopie, czyli odziedziczyć je po obojgu rodzicach. Przodkowie wszystkich chorych wywodzą się z północy Europy. Czyli z tych obszarów Starego Kontynentu, które niegdyś najbardziej ucierpiały od dżumy. Mukowiscydoza mogła chronić przed dżumą na trzy sposoby: utrudniała przedostanie się zarazków do płuc. Jednym z symptomów mukowiscydozy jest wyjątkowo gęsty i lepki śluz. Powoduje on zaburzenia trawienia i wchłaniania, ale też utrudnia wchłonięcie zarazków z pokarmem lub powietrzem; pewne objawy mogły odstraszać pchły. Choroba atakuje gruczoły potowe i jej efektem jest bardzo słony smak potu; poprzez działanie na trzustkę chronione były również narządy wewnętrzne. Trzecia epidemia dżumy Trzecia epidemia dżumy pojawiła się w chińskiej prowincji Junnan w 1855 r. Rozprzestrzeniła się również na Indie, powodując łącznie ponad 12 mln zgonów, z czego ponad 10 mln w samych Indiach. W 1894 r. szwajcarski bakteriolog Alexandre Yersin zdołał zidentyfikować bakterię wywołującą chorobę, od jego imienia nazwaną Yersinia pestis. U schyłku XIX w. w Indiach opracowano szczepionkę przeciw dżumie. Współcześnie choroba ta wciąż występuje w ponad 20 krajach Azji i Afryki. Czasami jest wykrywana u dzikich gryzoni także w Europie czy Ameryce. Źródło: archiwum NG, „Triumf nasion”.
Nowe badania obalają mit „hiszpanki”. Te osoby były znacznie bardziej narażone na śmierć
Dotychczas uważano, że grypa hiszpanka była tak groźna, że zbierała takie samo żniwo bez względu na wiek chorych. Nowe badania wykazały jednak, że tak jak w przypadku koronawirusa, znaczenie miały choroby towarzyszące oraz warunki społeczne i nawyki żywieniowe.
W tym artykule: Kto częściej umierał na grypę hiszpankę? Bardziej narażone na śmierć były osoby w podwyższonej grupie ryzyka Styl życia i warunki ekonomiczne mają wpływ na odporność Pandemia grypy hiszpanki to jedna z najstraszliwszych epidemii w dziejach ludzkości. W latach 1918–1920 choroba ta opanowała prawie cały świat. Eksperci szacują, że w ciągu dwóch lat zachorowało na nią nawet 500 mln ludzi. To ponad 30% ówczesnej populacji Ziemi. Przypuszcza się, że wyjątkowo groźna odmiana podtypu H1N1 wirusa A grypy doprowadziła do śmierci ponad 50 mln ludzi. Kto częściej umierał na grypę hiszpankę? Na łamach najnowszego numeru czasopisma naukowego „PNAS” opublikowano właśnie najnowsze badania dotyczące tych XX-wiecznych wydarzeń. Badacze postanowili jeszcze raz przyjrzeć się śmiertelności grypy. W artykule podkreślono, że jednym z najbardziej znanych, choć najmniej rozumianych aspektów pandemii, jest nieproporcjonalnie wysoka śmiertelność wśród młodych i zdrowych dorosłych. Jest to jednak sprzeczne z koncepcją śmiertelności selektywnej (ang. Selective mortality). W medycynie jest to proces, w wyniku którego osoby znajdujące się w niekorzystnej sytuacji (materialnej, społecznej, klasowej) umierają w młodszym wieku niż ich bardziej uprzywilejowani rówieśnicy. – Pandemia Covid-19 pokazała, jak warunki społeczne, środowiskowe i biologiczne mogą kształtować prawdopodobieństwo choroby i śmierci, nawet w przypadku choroby, na którą nikt nie posiada wcześniej odporności adaptacyjnej – napisały w artykule autorki Amanda Wissler oraz Sharon N. DeWitte. Bardziej narażone na śmierć były osoby w podwyższonej grupie ryzyka – Szacuje się, że pandemia grypy w 1918 roku spowodowała śmierć około 50 milionów ludzi na całym świecie. Zachorowało tak wiele osób, że ówcześni lekarze wierzyli, że ryzyko śmierci u osób zdrowych jest takie samo, jak u osób już chorych lub słabych. W naszym badaniu analizujemy dane bioarcheologiczne dotyczące wieku w chwili śmierci i zmian w kośćcu ok. 369 osób – wyjaśniły autorki. Według WHO z powodu COVID-19 mogło umrzeć nawet 15 milionów osób Według Światowej Organizacji Zdrowia wiele krajów zaniżało oficjalną liczbę zgonów. WHO twierdzi, że pandemia COVID-19 spowodowała bezpośrednio lub pośrednio śmierć nawet o 10 milion.. Badaczki w swojej pracy dokonały analizy szkieletów ludzi, którzy zmarli w Stanach Zjednoczonych przed pandemią w 1918 roku i w jej trakcie. Odnalezione ślady i zmiany chorobowe w kościach sugerowały, że niezależnie od wieku, bardziej narażone na śmierć z powodu hiszpanki, były osoby, których stan zdrowia przed zachorowaniem pozostawiał wiele wątpliwości, a także osoby, które wykazywały m.in. niezdrową dietę lub niedożywienie. Styl życia i warunki ekonomiczne mają wpływ na odporność Problem polegał na tym, że wcześniej naukowcy nie skupiali się na warunkach społecznych i ekonomicznych ofiar. Również dlatego, że ofiary nie były identyfikowane na podstawie „presji środowiskowej”. Właśnie dlatego statystyki zgonów z lat 1918–1920 nie były wiarygodne. Fakt, że umierało tak samo dużo młodych, jak i starszych osób, nie jest równoznaczny z samą śmiertelności tej grypy. Wykres umieralności nie uwzględniał wcześniej pewnych uwarunkowań, a dysproporcje i nierówności społeczne były znacznie większe, niż dotychczas. – Nasze wyniki sugerują, że osoby słabe lub niezdrowe były bardziej narażone na śmierć podczas pandemii niż osoby zdrowe. Odkrycia te pozwalają zrozumieć, w jaki sposób różnice w doświadczeniach życiowych mogą wpływać na zachorowalność i śmiertelność, nawet podczas pandemii wywołanej przez nowy patogen – podkreśliły w swojej pracy autorki. – W czasie pandemii Covid-19 zaobserwowaliśmy, że osoby marginalizowane społecznie i ekonomicznie były bardziej narażone na zachorowanie i śmierć. Podejrzewam, że podobnie było w przypadku grypy z 1918 roku – powiedziała w rozmowie z Live Science Amanda Wissler. Badaczki podkreśliły w swoim artykule, że ich odkrycie nie jest zaskakujące, ale obala wieloletni mit dotyczący pandemii grypy hiszpanki. Źródło: PNAS Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
DNA sprzed 4000 lat ujawnia tajemnice „Czarnej Śmierci”. Już wtedy ludzi atakowała najgroźniejsza bakteria
Naukowcy znaleźli DNA bakterii powodujących dżumę w szczątkach z epoki brązu. Odkrycia dokonano, badając masowe miejsca pochówku w Wielkiej Brytanii. Złożone w nich zwłoki pochodzą sprzed 4 tysięcy lat.
W tym artykule: Odkrycie w piątkowy wieczór Kiedy dżuma zaatakowała ludzi Sekrety dżumy sprzed naszej ery Lekarstwo na dżumę Pierwsze miejsce pochówku znajduje się w pobliżu miejscowości Kendal w hrabstwie Kumbrii, na północy Anglii. Tam, w naturalnym szybie przykrytym kopczykiem, znaleziono szczątki czterdziestu osób. Drugi masowy cmentarz jest zlokalizowany na południowym zachodzie Anglii, w hrabstwie Somerset. Tam również pochowano dziesiątki ciał. Na co zmarli ci ludzie? Jak się okazało, w obu miejscach spoczywają osoby zabite przez dżumę. A konkretnie przez bakterię Yersinia pestis, powodującą tę chorobę. Wykazało to DNA pobrane z zębów zmarłych. Znaleziono w nim materiał genetyczny bakterii Yersinia pestis. Pochodzi aż sprzed 4 tysięcy lat. Tym samym naukowcy odkryli najstarsze ślady dżumy na terenie dzisiejszej Wielkiej Brytanii. Odkrycie w piątkowy wieczór Odkrycia dokonała Pooja Swali, doktorantka w Instytucie Francisa Cricka w Londynie. Wraz z zespołem badała pozostałości zębów pobrane z 34 szkieletów z obu miejsc pochówku. W trzech przypadkach próbki zawierały materiał genetyczny bakterii dżumy. Zarazy, które dziesiątkowały ludzkość Dżuma Justyniana, Czarna śmierć. Przyjrzyjmy się bliżej paru zarazom, które przyczyniły się do zdziesiątkowania ludzi na świecie. Pierwszą nosicielką choroby była kobieta pogrzebana w Kumbrii. Gdy zmarła, miała 35–45 lat. Dwie pozostałe próbki zostały pobrane w Somerset. Pochodziły ze szkieletów dwójki dzieci, w wieku 10 i 12 lat. Swali wspomina, że pracowała w laboratorium w późny piątkowy wieczór, gdy uświadomiła sobie znaczenie swojego odkrycia. – Miałam swoją eurekę, jednak w pobliżu nie było nikogo, żeby się tym podzielić – opowiada na łamach „Guardiana”. – To była chwila – wow! Mamy najstarszy genom dżumy w Wielkiej Brytanii! Kiedy dżuma zaatakowała ludzi Kiedy DNA zostaje wystawione na działanie czynników zewnętrznych, szybko się rozpada. Możliwe jest więc, że pozostałe osoby znalezione w obu miejscach pochówku również zostały zaatakowane przez bakterie Yersinia pestis. Tylko nie udało się ich już znaleźć. Datowanie radiowęglowe wykazało, że trzy osoby zmarłe z powodu dżumy żyły w tym samym okresie, mniej więcej 4 tysiące lat temu. Wcześniejsze badania wskazywały, że dżuma atakowała mieszkańców Eurazji 5–2,5 tysiąca lat temu. W przypadku dzisiejszej Wielkiej Brytanii pierwsza udokumentowana epidemia to dżuma Justyniana, która rozpętała się w połowie pierwszego milenium naszej ery. Zaraza rozpoczęła się wówczas w Etiopii i Egipcie. Postępowała na północ, rozprzestrzeniając się w Cesarstwie Wschodniorzymskim, Galii, Brytanii, a także w Persji. Sekrety dżumy sprzed naszej ery Za czasów cesarza Justyniana – który sam zachorował na dżumę w 542 roku i wyzdrowiał – ludzie najprawdopodobniej zapadali na dżumę dymieniczną. Jednak cztery tysiące lat temu w Wielkiej Brytanii chorzy mieli mniej szczęścia. Atakował ich starszy szczep Yersinia pestis. Analizy DNA wykazały, że wszystkie trzy osoby z Kumbrii i Somerset, które zmarły na dżumę, zostały zakażone bakteriami pozbawionymi dwóch genów – yapC i ymt. Chorowały więc najprawdopodobniej na dżumę płucną. Ta odmiana choroby, jeśli jest nieleczona, prawie zawsze jest śmiertelna. To nie szczury przyczyniły się do rozprzestrzenienia czarnej śmierci? Naukowcy odnaleźli nowego winowajcę Czarna śmierć była jedną z najdłuższych i najbardziej śmiercionośnych epidemii w historii ludzkości. Nawiedziła Europę w XIV wieku i w ciągu kilkuset lat doprowadziła do znacznego wylu... Geny yapC i ymt sprawiają, że dżuma może być przenoszona przez pchły. Owe geny pojawiły się dopiero w późniejszych szczepach, które wywoływały wielkie epidemie dżumy. Najgroźniejsza z nich wybuchła w Europie w połowie XIV wieku. Liczba jej ofiar była tak wysoka, że ta pandemia przeszła do historii jako Czarna Śmierć. Według niektórych szacunków zmarła wówczas połowa mieszkańców Starego Kontynentu. Lekarstwo na dżumę Choroba powracała falami w kolejnych wiekach, aż do współczesności. Kilka lat temu jej ognisko wykryto np. w Madagaskarze. O tym, co powoduje dżumę, ludzie dowiedzieli się dopiero pod koniec XIX wieku. Podczas epidemii dżumy w Hong Kongu bakterie Yersinia pestis odkryli równocześnie Alexandre Yersin i Shibasaburo Kitasato. Kilka lat później Yersin opracował pierwszą skuteczną metodę leczenia dżumy. Dzisiaj bakterię Yersinia pestis skutecznie zwalczają antybiotyki. Źródła: Nature Communications, Guardian. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
To nie szczury przyczyniły się do rozprzestrzenienia czarnej śmierci? Naukowcy odnaleźli nowego winowajcę
Czarna śmierć była jedną z najdłuższych i najbardziej śmiercionośnych epidemii w historii ludzkości. Nawiedziła Europę w XIV wieku i w ciągu kilkuset lat doprowadziła do znacznego wyludnienia naszego kontynentu. Co umożliwiło pałeczkom dżumy rozprzestrzenianie się tak szybko i tak długo?
W tym artykule: Czym była czarna śmierć i jakie były jej skutki? Naukowcy twierdzą, że szczury nie odegrały kluczowej roli w rozprzestrzenianiu dżumy Kto był głównym winowajcą transmisji dżumy? Pałeczka dżumy (Yersinia pestis) to bakteria, która jest odpowiedzialna za trzy duże epidemie w Europie. Pierwsza z nich, nazywana dżumą Justyniana, trwała w okresie od VI do VII wieku i wybuchła w Cesarstwie Bizantyjskim. Epidemia przyczyniła się do śmierci ok. 40% mieszkańców Konstantynopola. Następnie rozprzestrzeniła się na resztę Europy, gdzie odpowiadała za śmierć niemalże połowy populacji. Czym była czarna śmierć i jakie były jej skutki? Od 750 roku Europejczycy nie doświadczali żadnych większych epidemii, aż do XIV wieku. To wtedy nadeszła tzw. czarna śmierć. Jedna z największych zaraz w dziejach ludzkości. Bakteria Y. pestis zaczęła rozprzestrzeniać się w latach 1338–1353. Siała spustoszenie w Europie aż do XIX wieku. Według ekspertów epidemia czarnej śmierci doprowadziła do śmierci nawet 60% Europejczyków. Uważa się, że mogło zginąć od 75 do 200 milionów ludzi. Wirus Ebola pozostawał uśpiony w organizmie człowieka przez 7 lat. Stał się źródłem nowej epidemii Byłam naprawdę zszokowana – tak ekspertka ds. wirusologii zareagowała na wiadomość, że wirus Ebola mógł pozostawać uśpiony w organizmie swojego nosiciela przez siedem lat. Na takie wyja... Badacze twierdzą, że pierwsze ognisko czarnej śmierci pojawiło się w Azji Środkowej, prawdopodobnie w Chinach lub Kirgistanie. Z Państwa Środka przez Jedwabny Szlak w 1346 roku pałeczka dżumy miała dostać się na Krym, a stamtąd dotrzeć do całej Europy. Dotychczas uważano, że za dynamiczne i długotrwałe rozprzestrzenianie choroby odpowiedzialne były szczury śniade oraz pchły, które na nich pasożytowały. Teraz naukowcy podali tę teorię w wątpliwość. Naukowcy twierdzą, że szczury nie odegrały kluczowej roli w rozprzestrzenianiu dżumy Najnowsze badania zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Proceedings of the National Academy of Sciences”. Naukowcy twierdzą, że warunki środowiska w Europie uniemożliwiłyby pałeczkom dżumy przetrwanie w rezerwuarach zwierzęcych na tyle długo, aby choroba rozprzestrzeniała się tak szybko. – Niezależnie od tego, jak zaczęły się różne fale czarnej śmierci w Europie, szczury i inne gryzonie poruszają się znacznie wolniej niż tempo przenoszenia się choroby na całym kontynencie – twierdzi Samuel Cohn, badacz z University of Glasgow. – Dwa czynniki sprawiają, że Europa jest niekorzystnym obszarem dla istnienia długotrwałych rezerwuarów dżumy. Po pierwsze, biochemia gleby. Po drugie, relatywnie mała różnorodność gryzoni, jeśli porównamy ją z tymi m.in. w Chinach i Stanach Zjednoczonych – piszą naukowcy w swojej pracy. Badacze twierdzą, że brak odpowiednich gatunków żywicieli bakterii może być główną przyczyną braku rezerwuarów dżumy w Europie XXI wieku. Kto był głównym winowajcą transmisji dżumy? Naukowcy twierdzą, że szczury mogły odegrać rolę w rozprzestrzenianiu Y. pestis, ale nie była to rola kluczowa. Autorzy badania postanowili sprawdzić właściwości gleby, warunki klimatyczne oraz odmiany gryzoni w średniowiecznej Europie. Badacze sugerują, że wysokie stężenie pierwiastków, takich jak miedź, żelazo, magnez i wapń w glebie, oraz bardzo wysokie lub bardzo niskie pH gleby, chłodniejszy klimat i mniejsze opady deszczu mogą umożliwiać rezerwuarom bakterii dżumy przetrwanie. Te warunki spełniają kraje Azji Środkowej. Ale nie Europa. Gdzie zaczęła się Czarna Śmierć? Naukowcy odkryli miejsca pochodzenia szczepu dżumy. Jest tam do dziś Czarna Śmierć mogła zabić nawet 200 milionów ludzi. Skąd dżuma przyszła do Europy? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gdzie-zaczela-sie-czarna-smierc-naukowcy-odkryli-miejsca-pochodzenia-szczepu-dzumy-jest-tam-do-dzis-71357b8.jpeg" width="938" height="528" alt="Gdzie zaczęła się Czarna Śmierć? Naukowcy odkryli miejsca pochodzenia szczepu dżumy. Jest tam do dziś" title="Gdzie zaczęła się Czarna Śmierć? Naukowcy odkryli miejsca pochodzenia szczepu dżumy. Jest tam do dziś" /> Naukowcy sugerują, że kolejne „porcje” dżumy mogły być regularnie transmitowane z Azji do Europy, głównie w wyniku wzmożonego handlu międzynarodowego. Ponadto uczeni twierdzą, że najważniejszym i najgroźniejszym rezerwuarem był sam człowiek. Eksperci podkreślają również, że w okresie czarnej śmierci dżuma wielokrotnie mutowała. Dlatego trudno dokładnie określić, jak przebiegała transmisja i dlaczego ta epidemia była dużo bardziej śmiercionośna, niż inne spowodowane pałeczką dżumy. Badacze mają nadzieję, że dalsze badania pomogą im w końcu rozwiązać tę zagadkę. Źródło: PNAS. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Małpia ospa atakuje już w Europie. Co wiemy o tej chorobie?
W kilku krajach Europy wykryto kolejne przypadki zakażenia małpią ospą. Czy mamy się czego obawiać?
W tym artykule: Po raz pierwszy małpią ospę wykryto w Wielkiej Brytanii Kolejne przypadki pojawiły się w Hiszpanii i Portugalii Czym jest małpia ospa? Czy w przyszłości czeka nas kolejna pandemia? Eksperci twierdzą, że w Europie zdiagnozowano już co najmniej kilkanaście przypadków małpiej ospy (ang. monkeypox). Zakażone osoby wykryto w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Portugalii. W Madrycie ogłoszono alert sanitarny z powodu wirusa. Odnotowano tam 7 potwierdzonych zachorowań i 22 podejrzanych przypadków zakażenia. Czy możemy obawiać się kolejnej epidemii? Po raz pierwszy małpią ospę wykryto w Wielkiej Brytanii Pierwszy przypadek małpiej ospy w Europie został potwierdzony kilkanaście dni temu po tym, jak obywatel Wielkiej Brytanii wrócił do kraju z Nigerii. Pacjent od razu został odizolowany i trafił na oddział chorób zakaźnych w Szpitalu św. Tomasza w Londynie. Dramatyczny wpływ pandemii na zwierzęta. Maseczki oraz rękawiczki są dla nich pułapką i trucizną Środki ochrony indywidualnej, takie jak maseczki czy lateksowe rękawiczki, szkodzą środowisku. Najnowsze badania wykazały, jak wpływają na ptaki, ryby i inne dzikie zwierzęta. Jest w tym r.. W kolejnych dniach pojawiły się informacje o kolejnych zakażeniach. Brytyjska Agencja Bezpieczeństwa Zdrowotnego (UKHSA) ustaliła, że nie są one powiązane z „pacjentem zero”. W tej chwili trwa ustalenie ich źródła. – To niezwykle rzadka sytuacja. Musimy szybko zbadać źródło tych infekcji, ponieważ podejrzewamy, że może wkrótce dojść do transmisji wirusa w lokalnych społecznościach – mówiła 16 maja dr Susan Hopkins, doradczyni medyczna z UKHSA w specjalnym oświadczeniu. Hopkins poinformowała, że wszystkie zarejestrowane przypadki dotyczyły osób homoseksualnych. Dodała również, że wszyscy mężczyźni powinni być świadomi ryzyka zachorowania. W przypadku podejrzanych wysypek i zmian chorobowych powinni od razu skontaktować się z lekarzem. Kolejne przypadki pojawiły się w Hiszpanii i Portugalii Hiszpański resort zdrowia poinformował, że w stolicy kraju potwierdzono 7 przypadków zachorowań. Służby przekazały, że dotyczą one młodych, nieheteronormatywnych mężczyzn. Transmisja nastąpiła poprzez kontakt z błonami śluzowymi. Chorzy zostali odizolowani i przebywali pod obserwacją. Trwa dochodzenie epidemiologiczne, które ma na celu uniemożliwienie dalszego rozprzestrzeniania wirusa. 10 lat ją zabijano! Gdyby nie szczepionki nie byłoby to możliwe. Historia ospy Pokonany zabójca – to chyba najtrafniejsze określenie na jedną z najstraszniejszych chorób, odpowiedzialną za epidemie, przy których dzisiejsze są niczym. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/hinduska-ktora-przezyla-ospe-ale-choroba-zostawila-na-jej-twarzy-blizny-lata-70-zdjecie-who-l-dale-015b29e.jpeg" width="805" height="700" alt="Hinduska, która przeżyła ospę, ale choroba zostawiła na jej twarzy blizny, lata 70. Zdjęcie WHO: L Dale." title="Hinduska, która przeżyła ospę, ale choroba zostawiła na jej twarzy blizny, lata 70. Zdjęcie WHO: L Dale." /> Media informują również o tym, że podejrzenia zachorowania na małpią ospę wykryto także w Portugalii. Co więcej, w USA i Kanadzie również stwierdzono potencjalną obecność wirusa. Na razie jednak poszczególne przypadki są dokładnie wyjaśniane. Czym jest małpia ospa? Małpia ospa to niezwykle rzadka choroba zakaźna, którą wywołuje wirus z rodzaju Orthopoxvirus. Pochodzi z Afryki. Źródłem zakażenia człowieka są gryzonie, a rzadziej małpy. Do zakażenia do chodzi na skutek pogryzienia lub bezpośredniego kontaktu z chorymi zwierzętami. Wirus u ludzi przenoszony jest drogą kropelkową lub płynami ustrojowymi. Eksperci zwracają uwagę, że ten wirus nie rozprzestrzenia się wcale tak łatwo. Do zakażenia pomiędzy ludźmi dochodzi bardzo rzadko. W Afryce Subsaharyjskiej choroba ta występuje endemicznie. Po raz pierwszy została wykryta w Demokratycznej Republice Konga w latach 70. XX wieku. W ubiegłych latach potwierdzano tam zaledwie kilkanaście lub kilkadziesiąt zachorowań rocznie. Najwięcej – ponad sto – zarejestrowano w Nigerii w 2017 roku. Ospa, dżuma, COVID-19. Jak niszczycielskie pandemie nas zmieniają? [FOTOREPORTAŻ] Śmiercionośne drobnoustroje nękają społeczeństwa od wieków. Wywołane przez nie pandemie mogą jednak prowadzić do przełomowych odkryć w medycynie - jeśli tylko wyciągniemy z nich wła.. Typowe objawy małpiej ospy to: gorączka, wysypka, bóle głowy i mięśni, dreszcze, uczucie wycieńczenia, obrzęk węzłów chłonnych. Światowa Organizacji Zdrowia informuje, że choroba rozpoczyna się od silnej gorączki. Kilka dni później pojawia się ostra wysypka. Przypomina objawy ospy wietrznej lub ospy prawdziwej. Towarzyszą jej bóle głowy, mięśni, gardła, kaszel oraz ogólne osłabienie. Eksperci twierdzą, że wysypka zazwyczaj rozwija się na twarzy, a później rozprzestrzenia się na kolejne części ciała. Choroba trwa od dwóch do czterech tygodni. Po odpadnięciu strupów po gojących się pęcherzykach powstają blizny, które mogą utrzymywać się przez kilka lat. Czy w przyszłości czeka nas kolejna pandemia? 28 kwietnia grupa naukowców z Georgetown University opublikowała artykuł w czasopiśmie naukowym „Nature”. Czytamy w nim, że „klimat naszej planety stale się ociepla, przewidujemy, że dzikie zwierzęta będą coraz częściej zmuszane do przenoszenia swoich siedlisk – prawdopodobnie bliżej regionów o dużej populacji ludzi” Wielkie epidemie w dziejach ludzkości dowodzą, że szczepienia są niezbędne Ludzkość od dawna walczy z epidemiami. Chociaż medycyna znacząco rozwinęła się na przestrzeni lat, to jednak wciąż za mało, aby powstrzymać wszystkie patogeny powodujące choroby zakaźn... Autorzy pracy zwracają uwagę, że to drastycznie zwiększa ryzyko przenoszenia nowych wirusów na człowieka. Może to prowadzić do kolejnych globalnych pandemii. Badacze przeanalizowali to, jak obecnie wygląda wędrówka zwierząt w poszukiwaniu nowych miejsc do życia. Okazuje się, że coraz częściej dochodzi do zupełnie nowych interakcji międzygatunkowych. Niektóre ssaki spotykają się po raz pierwszy w życiu. Uczeni sugerują, że te bliskie spotkania będą powodowały „wymianę” wirusów pomiędzy poszczególnymi zwierzętami. Mowa tutaj o m.in. kolejnych koronawirusach lub wirusach Eboli. Eksperci od lat alarmują, że niszczenie ekosystemów to problem globalny i działa jak efekt domina. Jedna wycinka drzew uruchamia lawinę problemów, których człowiek w swej krótkowzroczności nie dostrzega od razu. Nie dostrzeże ich nawet po kilku miesiącach. Degradacja siedlisk, wylesianie, coraz większa emisja gazów cieplarnianych powodują nieodwracalne skutki, które dają o sobie znać po latach. Właśnie dlatego każdy kolejny raport (m.in. ostatni obszerny raport IPCC) mówi o tym, że potrzebne są szybkie i radykalne działania w zakresie ochrony Ziemi i powstrzymania zmian klimatu. Ponieważ wkrótce może być już za późno. Źródło: Live Science, Nature.
Według WHO z powodu COVID-19 mogło umrzeć nawet 15 milionów osób
Według Światowej Organizacji Zdrowia wiele krajów zaniżało oficjalną liczbę zgonów. WHO twierdzi, że pandemia COVID-19 spowodowała bezpośrednio lub pośrednio śmierć nawet o 10 milionów osób więcej, niż początkowo szacowano.
W tym artykule: Rzeczywista liczba ofiar koronawirusa jest trzykrotnie większa niż oficjalna „Nadmierna śmiertelność” spowodowana jest również brakiem odpowiedniej profilaktyki Za największą liczbę zgonów odpowiada zaledwie 10 krajów na całym świecie Światowa Organizacja Zdrowia w czwartek 5 maja przedstawiła nowe, zaktualizowane dane na temat śmiertelności COVID-19. To informacje, które obejmują okres od 1 stycznia 2020 roku do 31 grudnia 2021 roku. Obliczenia WHO wskazują, że pandemia koronawirusa zgarnęła dużo bardziej śmiertelne żniwo, niż na początku przewidywano. Rzeczywista liczba ofiar koronawirusa jest trzykrotnie większa niż oficjalna Nowe dane zaprezentowane w ostatnim raporcie WHO są przerażające. Organizacja przekazała, że w ciągu 2 lat pandemii zginęło ok. 14,91 mln osób. To oznacza, że liczba ta jest prawie trzy razy większa niż ta, która składa się z informacji przekazywanych przez światowe rządy. Dziś raport WHO dot. źródeł koronawirusa w Chinach. Odrzucona teoria o "wycieku" z laboratorium Zespół badaczy proponuje, by badać temat dalej z wyjątkiem jednej hipotezy. Chodzi o krążące niemal od początku wątpliwości, czy aby nie jest to wirus uwolniony (celowo/przypadkowo) z lab... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/wuhan-zamknieto-dopiero-23-stycznia-2020-chociaz-pierwsze-przypadki-odnotowano-w-polowie-grudnia-2019-fot-getty-images-fb6d6ff.jpeg" width="938" height="625" alt="Wuhan zamknięto dopiero 23 stycznia 2020, chociaż pierwsze przypadki odnotowano w połowie grudnia 2019 (fot. Getty Images)" title="Wuhan zamknięto dopiero 23 stycznia 2020, chociaż pierwsze przypadki odnotowano w połowie grudnia 2019 (fot. Getty Images)" /> Światowa Organizacja Zdrowia określa tę liczbę jako „nadmierną śmiertelność”, inaczej zgony nadmiarowe. Chodzi o różnicę między liczbą zgonów przewidywaną na dany okres na podstawie danych historycznych a faktyczną. – Te niepokojące dane nie tylko pokazują wpływ pandemii, ale także to, że wszystkie kraje powinny inwestować w dużo bardziej skuteczny system opieki zdrowotnej. Ten kryzys pokazał, ile jeszcze musimy zrobić w tym kierunku – poinformował dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, dyrektor generalny WHO. „Nadmierna śmiertelność” spowodowana jest również brakiem odpowiedniej profilaktyki WHO wyjaśnia, że tak duża liczba obejmuje zgony, które są bezpośrednio związane ze śmiertelnością z powodu zachorowania na SAR-CoV-2. A także te pośrednie, które spowodowane były wpływem pandemii na systemy opieki zdrowotnej. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że znaczny wpływ na zgony pośrednie miał brak dostępu do profilaktyki i wczesnego leczenia innych schorzeń. Jak dobrze pamiętamy, w trakcie najgorszych faz pandemii szpitale były przeciążone pacjentami, u których wykryto koronawirusa. COVID-19 zmienił trendy w podróżowaniu. Oto nowe najpopularniejsze kierunki na świecie w 2022 r. Trendy w podróżowaniu zawsze się zmieniały, ale niektóre kierunki niezmiennie pozostawały popularne. Pandemia koronawirusa wywróciła branżę turystyczną do góry nogami. Jakie kraje są d... Za największą liczbę zgonów odpowiada zaledwie 10 krajów na całym świecie Najwięcej osób zmarło z powodu koronawirusa w Azji Południowo-Wschodniej, Europie i obu Amerykach. To aż 84% światowej śmiertelności. Z kolei 68% procent wszystkich zgonów przypada zaledwie na 10 krajów. Widać również, że najgorzej sytuacja wyglądała w krajach biedniejszych. Co więcej, WHO podaje również, że globalna liczba zgonów była większa wśród mężczyzn niż kobiet (57% do 43%). Z raportu wynika również, że prawie połowa zgonów, które do tej pory nie zostały oficjalne policzone, miała miejsce w Indiach. WHO twierdzi, że w trakcie dwóch lat pandemii w tym kraju zmarło łącznie 4,7 mln osób, głównie podczas śmiertelnej fali w maju i czerwcu 2021 roku. Rząd tego kraju podaje jednak, że z powodu COVID-19 zmarło tam ok. 480 000 osób. Międzynarodowi eksperci, którzy stworzyli raport dla WHO wykorzystali bazy danych krajowych oraz lokalnych, które połączyli z modelami statystycznymi, aby oszacować rzeczywistą liczbę ofiar pandemii. W ten sposób okazało się, że realna liczba zgonów jest nawet o 13% większa niż szacowano na początku 2020 roku. Chomiki przeniosły wariant Delta koronawirusa do Hongkongu. Setki zwierząt do uśpienia To chomiki są odpowiedzialne za przeniesienie wariantu koronawirusa Delta na mieszkańców Hongkongu i wywołanie kolejnej fali COVID-19 wśród ludzi – uznali tamtejsi naukowcy. Aby zapobiec da... – Niepełne dane utrudniają ocenę prawdziwej skali kryzysu, który ma poważne konsekwencje dla ludzkiego życia. Pandemia wyraźnie pokazała, jak ważna jest lepsza koordynacja systemów danych w krajach. Istotne jest, abyśmy dołożyli wszelkich starań w usprawnieniu rejestracji zgonów – powiedział Stefan Schweinfest, dyrektor Departamentu Statystyki ONZ. Oficjalna liczba bezpośrednich zgonów w okresie od stycznia 2020 roku do końca grudnia 2021 roku, która została zgłoszona WHO, wynosi 5,42 mln osób. Źródło: WHO.
Chomiki przeniosły wariant Delta koronawirusa do Hongkongu. Setki zwierząt do uśpienia
To chomiki są odpowiedzialne za przeniesienie wariantu koronawirusa Delta na mieszkańców Hongkongu i wywołanie kolejnej fali COVID-19 wśród ludzi – uznali tamtejsi naukowcy. Aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się wirusa, zdecydowano o uśpieniu i utylizacji ponad 2 000 domowych gryzoni.
W tym artykule: Koronawirus Delta przenoszony przez chomiki Nowa droga rozprzestrzeniania się koronawirusa Delta Koronawirus Delta jest jednym z dominujących obecnie wariantów SARS-CoV-2 na świecie. Hongkong, znany z utrzymywania ścisłego reżimu pandemicznego, przez długi czas pozostawał wolny od tego wariantu, a z pojedynczymi zakażeniami potrafił się szybko uporać. Tym większe było zaskoczenie tamtejszych organów ochrony zdrowia, gdy 15 stycznia poinformowano o 23-latku, który uzyskał pozytywny wynik testu na obecność Delty. Ostatni, wcześniejszy przypadek Delty, zarejestrowano tam w październiku 2021 roku. Ponieważ mężczyzna był pracownikiem lokalnego sklepu zoologicznego, zdecydowano o przeprowadzeniu testów na COVID-19 wśród zwierząt. W ciągu kilku dni pobrano wymazy od ponad 100 zwierząt znajdujących się w sklepie i kolejnych 500 hodowanych w magazynie zaopatrującym sklep. Wyniki testów wykazały, że zakażone koronawirusem zostały tylko chomiki syryjskie, a dokładnie 15 z 28 przebadanych gryzoni. Po potwierdzeniu zakażenia, naukowcy pobrali dodatkowe próbki od chorych chomików i zakażonego mężczyzny, aby zsekwencjonować genom wirusa odpowiedzialnego za chorobę. Wszystkie próbki zawierały wariant koronawirusa Delta, który nie został wcześniej wykryty w Hongkongu i prawdopodobnie pochodził z tego samego źródła. Goryle z San Diego zakażone koronawirusem. Mają katar i kaszel Goryle nizinne zamieszkujące San Diego Zoo Safari Park w stanie Kalifornia poddano testom w kierunku koronawirusa. Kilka z nich uzyskało wynik pozytywny, świadczący o zakażeniu SARS-CoV-2. To ... Koronawirus Delta przenoszony przez chomiki Od 15 stycznia w Hongkongu zgłoszono już 50 przypadków zakażenia koronawirusem Delta u ludzi. Badania kolejnych zarażonych potwierdziły, że pierwszym ogniskiem nowej fali epidemii był sklep zoologiczny. To sprawiło, że organy ds. zdrowia publicznego podjęły decyzję o uśpieniu i utylizacji ponad 2 tys. chomików – głównie przebywających w sklepach zoologicznych, lecz także tych, które już trafiły do domów mieszkańców. Naukowcy z Uniwersytetu w Hongkongu pogłębili wstępne analizy i doszli do wniosku, że pierwsze chomiki zostały zarażone Deltą już w listopadzie 2021 roku, a więc jeszcze przed sprowadzeniem ich do Hongkongu. To sugeruje, że wirus mógł niepostrzeżenie rozwijać się wśród zwierząt i mutować, zanim ponownie przeskoczył na ludzi. Tym samym chomiki zostały uznane dopiero za drugie – po norkach – zwierzęta, które mogą zarażać ludzi wirusem SARS-CoV-2. Badania, których wyniki mają w najbliższym czasie ukazać się w czasopiśmie „The Lancet”, to także pierwszy dowód na to, że chomiki mogą zarazić się koronawirusem poza celowymi zakażeniami w laboratorium. Dania: zostanie zabitych nawet 15 mln norek z obawy przed nową odmianą koronawirusa Największy producent futer z norek zabije wszystkie zwierzęta hodowane na setkach farm. W północnej Danii już 12 osób zaraziło się nową, zmutowaną w ciałach norek odmianą koronawirusa. ... Nowa droga rozprzestrzeniania się koronawirusa Delta Współautor badania, prof. Leo Poon, wirusolog z Uniwersytetu w Hongkongu, przyznaje, że „handel zwierzętami domowymi należy uznać za nową drogę rozprzestrzeniania się wirusa". Podkreśla jednak, że nadal w największym stopniu ludzie zarażają się od siebie nawzajem, a nie od zwierząt domowych. Niemniej, przypadek Hongkongu pokazuje, jak ważne jest ścisłe monitorowanie międzynarodowego handlu zwierzętami. – SARS-CoV-2 może krążyć wśród zwierząt, ewoluując w nieoczekiwany sposób, a następnie rozprzestrzeniać się z powrotem na ludzi. Przy tym wirusie nie potrzebujemy więcej niespodzianek – mówi Marion Koopmans, wirusolożka z Uniwersytetu Medycznego w Rotterdamie. Psy i koty też powinny zostać zaszczepione na COVID-19. I nie chodzi o ich zdrowie Niemal od początku pandemii opiekunowie psów i kotów zastanawiają się, czy i jak powinni chronić swoich pupili przed koronawirusem. I choć badania pokazują, że zwierzęta domowe chorują r... Jak podają władze Hongkongu, zakażone chomiki były importowane z Holandii. Co więcej, analiza genomów zgromadzonych w globalnej bazie SARS-CoV-2 wykazała, że wariant wirusa wykryty u chomików był najbliższy temu, jaki wykryto u ludzi w Europie Wschodniej. Ten związek sugeruje, że zwierzęta mogły zostać zakażone przez kontakt z innymi ludźmi w czasie transportu do Hongkongu. Niektórzy eksperci sceptycznie podchodzą do wyników badań i podkreślają, że nawet jeśli chomiki są w stanie zarażać ludzi koronawirusem, to ryzyko, że dojdzie do takiego incydentu, jest bardzo niskie. Źródło: Social Science Research Network.
Oksford: mamy wysoce skuteczną szczepionkę przeciw malarii. To nadzieja dla Afryki
Malaria jest jedną z głównych przyczyn śmiertelności wśród dzieci w Afryce – podaje minister zdrowia Burkina Faso, Charlemagne Ouédraogo.
Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2019 roku na całym świecie odnotowano 229 milionów przypadków malarii, w tym 409 000 zgonów. Około 94 procent wszystkich tych przypadków miało miejsce w Afryce, a 67 proc.wszystkich zgonów dotyczyło dzieci w wieku poniżej 5 lat. Dane te pokazują, jak ważne jest, aby jak najszybciej udało się opracować szczepionkę, która skutecznie ochroni przed chorobą. Malaria to choroba pasożytnicza, której różne postacie wywoływane są przez jeden (lub więcej) z pięciu gatunków jednokomórkowego pierwotniaka z rodzaju Plasmodium. Na ludzi przenoszona jest przez ukąszenia komarów. Walka z tą chorobą trwa od połowy XIX wieku. Obiecujące wyniki badań klinicznych Od dziesięcioleci trwają badania, mające za cel opracowanie skutecznej szczepionki przeciw malarii. Zadanie to okazuje się jednak trudne, a wiele dotychczas stworzonych preparatów dało niezbyt optymistyczne wyniki. Najskuteczniejsza jak dotąd szczepionka przeciw malarii opracowana miała skuteczność na poziomie 55,8%. Najnowsza szczepionka opracowana przez naukowców z Oksfordu, jest pierwszą, która spełniła cel stawiany przez WHO, jakim jest osiągnięcie 75% skuteczności w ochronie przeciwko malarii. Wyniki badania klinicznego fazy 2b preparatu zwanego „R21 / Matrx-M” zostały właśnie opublikowane jako raport wstępny w „The Lancet” i nie zostały jeszcze poddane recenzji, ale są bardzo obiecujące. Nowy gatunek komar roznoszącego malarię odkryty w afrykańskich miastach Malaria, choroba obecna głównie na obszarach wiejskich, przenosi się do miast. Larwy nowego gatunku komara odkryto na obszarach zurbanizowanych m.in. Etiopii. Anopheles stephensi to główny r... We wczesnych badaniach klinicznych nowa szczepionka przeciw malarii okazała się skuteczna w 77%, co sugeruje, że może być przełomem w walce z jedną z najbardziej śmiertelnych chorób zakaźnych na świecie. – Licencja na bardzo skuteczną nową szczepionkę przeciw malarii może się pojawić w nadchodzących latach. Byłoby to niezwykle ważne nowe narzędzie do kontrolowania malarii i uratowania wielu istnień – podkreśla Charlemagne Ouédraogo. 77% skuteczności przez rok Badania kliniczne szczepionki R21 / Matrx-M odbyły się w Instytucie Badawczym Nauk o Zdrowiu (IRSS) w Burkina Faso i objęły 450 dzieci w wieku od 5 do 17 miesięcy. Uczestników podzielono na trzy grupy, z których jedna otrzymała niską dawkę eksperymentalnej szczepionki, druga - wyższą dawkę, a trzecia służyła jako grupa kontrolna i zamiast nowego środka otrzymała szczepionkę przeciw wściekliźnie. Według oświadczenia Oksfordu, dzieci zostały zaszczepione między majem a sierpniem 2019 r., przed szczytem sezonu malarycznego. W ciągu 12 miesięcy od otrzymania szczepionki, preparat wykazał 77% skuteczności w zapobieganiu malarii w grupie pacjentów, którzy otrzymali wyższą dawkę i 71% w grupie z niższą dawką. Nie zgłoszono żadnych poważnych niepożądanych odczynów poszczepiennych czy skutków ubocznych – podano w badaniu. Rok po pierwszym zastrzyku, dzieciom podano dawkę przypominającą. 5 najczęstszych chorób tropikalnych. Sprawdź, na co uważać w czasie podróży Choroby tropikalne mogą być nie tylko nieprzyjemną pamiątką z urlopu, ale także prawdziwym zagrożeniem dla zdrowia podróżującego i jego otoczenia. Warto dowiedzieć się, jakie choroby gr... >>" title="Poznaj 5 najczęstszych chorób tropikalnych >>>" /> – To bardzo ekscytujące wyniki, pokazujące bezprecedensowe poziomy skuteczności szczepionki, która była dobrze tolerowana w naszym programie próbnym. Z niecierpliwością czekamy na zbliżające się badania III fazy, aby zademonstrować dane na dużą skalę, dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności szczepionki, która jest bardzo potrzebna w tym regionie – powiedział główny autor badań Halidou Tinto, profesor parazytologii (nauka zajmująca się badaniem pasożytów i pasożytnictwa w przyrodzie). Naukowcy i ich współpracownicy rekrutują obecnie ochotników, chcących wziąć udział w badaniu fazy 3. W celu przetestowania eksperymentalnej szczepionki pod kątem bezpieczeństwa i skuteczności naukowcy chcą zrekrutować grupę 4800 dzieci w wieku od 5 do 36 miesięcy z czterech krajów afrykańskich.
Pandemia samotności szczególnie dotyka młodzież. Nowy raport
Gdyby powieści Gabriela Marqueza "Miłość w czasach zarazy" i "Sto lat samotności" miały dziecko, tytuł tego dzieła idealnie oddawałby stan emocjonalny pokolenia wchodzącego w dorosłe życie.
Badania ze Stanów Zjenoczonych pokazują, że 1 na 3 Amerykanów podczas pandemii cierpi z powodu „poważnej samotności”, w tym aż 60 proc. osób w wieku 18-25 lat. Jedną z grup najbardziej zagrożoną poczuciem samotności są młode matki, przekonuje raport powstały w ramach projektu Making Caring Common, że liczba osób doświadczających samotności nieprzerwanie rośnie od początku pandemii. - Ponad połowa młodych ludzi w naszym badaniu twierdzi, że w ciągu poprzednich kilku tygodni ani jedna osoba nie poświęciła im więcej niż kilka minut by dowiedzieć się, co robią i jak się czują – czytamy w informacji prasowej. Raport „Loneliness in America: How the Pandemic Has Deepened an Epidemic of Loneliness and What We Can Do About It” (Samotność w Ameryce: jak pandemia pogłębiła epidemię samotności i co możemy z tym zrobić” bazuje na wynikach ogólnokrajowego badania opinii wśród 950 pełnoletnich obywateli USA. Ankieterzy Making Caring Common donieśli, że 36 proc. ich rozmówców skarży się na „poważną samotność”, tzn. uczucie to w 4 tygodniach poprzedzających udział w badaniu odczuwali często lub niemal cały czas. Skarżyło się na to samo 61 proc. osób w wieku 18-25 oraz 51 proc. matek z małymi dziećmi. - Ten dane o samotności po prostu łamią serce. Widać, że w naszej tkance społecznej jest olbrzymia wyrwa. Musimy się sensownie zmobilizować i zacząć przeciwdziałać uczuciu wyrzucenia na skraj społeczeństwa – przekonuje Richard Weissbourd, dyrektor Making Caring Common. Samotność to nie tylko dołujące nas uczucie. Z nim związane konsekwencje dotyczą przedwczesnego umierania (zwiększa ryzyko nawet o 26 proc.), całej gamy dodatkowych problemów fizycznych i psychicznych, w tym depresji, stanów lękowych, chorób serca, nadużywania substancji psychoaktywnych. Według danych z 2018 roku samotność i izolacja społeczna mają dla naszego zdrowia i ryzyka przedwczesnej śmierci taki sam efekt jak wypalanie 15 papierosów dziennie. Epidemia samotności to także częstsze przypadki przemocy domowej. Jak temu przeciwdziałać? W raporcie znalazły się trzy rekomendacje dotyczące sposobu łagodzenia efektów epidemii samotności: - należy uczyć ludzi na temat strategii i sposobów radzenia sobie z samotnością; szczególnie ważna jest umiejętność rozpoznawania myśli i zachowań wzmacniających poczucie samotności; - wzmacnianie i rozbudowa społecznej infrastruktury na każdym poziomie władzy i wspólnoty. Musimy przemyśleć nowe typy siatki powiązań międzyludzkich w systemie edukacji czy opieki zdrowotnej; - ludzie muszą odbudować wzajemne zaufanie i umiejętność działania dla dobra wspólnego, że jesteśmy na równi odpowiedzialni za siebie jak i za tych wokół nas, szczególnie tych najsłabszych.
270 000 przypadków dziennie, tysiące zgonów. Indyjski wariant koronawirusa zbiera żniwo
Choć w Bhopal zgłoszono tego dnia tylko cztery zgony związane z COVID, na placu krematorium ustawionych były dziesiątki stosów pogrzebowych.
W miniony poniedziałek w Indiach potwierdzono rekordową liczbę 273 810 nowych przypadków koronawirusa. Ale liczby systematycznie rosły od lutego, a w ostatnich dniach przeważnie przekraczały 150 000. To najtragiczniejszy bilans od początku pandemii koronawirusa, która wybuchła w początkach 2020 roku. Najbardziej dotknięte epidemią są miasta, takie jak Delhi, Mumbaj i Ahmedabad. Tam miejsc w szpitalach praktycznie nie ma, a chorzy są odsyłani z kwitkiem, bez szans na uzyskanie pomocy czy podanie tlenu. Nie inaczej wygląda sytuacja w innych miastach, takich jak Lucknow, Bhopal, Kalkuta, Allahabad i Surat – podaje BBC. W przypadku łóżek na OIOMach sytuacja jest znacznie trudniejsza. Wiele miast dysponuje zaledwie kilkoma łózkami na oddziałach intensywnej terapii. Dopiero teraz – w szczycie drugiej fali – podejmowane są próby stworzenia tymczasowych szpitali i OIOMów w hotelach i na stadionach. Ale szybkie uruchomienie polowych oddziałów OIOM nie jest łatwe. Potrzeba nie tylko sprzętu, ale i wykwalifikowanego personelu medycznego. – Nie wyciągnęliśmy żadnej lekcji z pierwszej fali. Mieliśmy doniesienia o tym, że w niektórych miastach kończyły się łóżka nawet w czasie pierwszej fali i to powinien być wystarczający powód, aby być przygotowanym na drugą falę – mówi ekspert ds. zdrowia publicznego Anant Bhan. Krematoria pracują dzień i noc Skutkiem ogromnych przyrostów zakażeń i trudności w ochronie zdrowia jest też gwałtowna liczba dziennych zgonów, spowodowanych koronawirusem. W poniedziałek w całym kraju odnotowano 1761 zgonów. Od początku pandemii z powodu koronawirusa w Indiach zmarło już ponad 180 000 osób. „Krematoria działają dzień i noc w kilku miastach, a ludzie muszą godzinami czekać na kremację lub pochówek bliskiego zmarłego” - podaje BBC. Eksperci twierdzą, że obłożenie krematoriów jest dowodem na to, że rzeczywista liczba zgonów może być znacznie wyższa niż ta, jaką można znaleźć w oficjalnych danych. Dziennikarka BBC dotarła do relacji Sanjeeva Gupty, fotoreportera mieszkającego w mieście Bhopal w środkowych Indiach. Mężczyzna miał sfotografować sytuację w jednym z miejskich krematoriów, ale nie spodziewał się tego, co rzeczywiście zastał na miejscu. Choć w Bhopal zgłoszono tego dnia tylko cztery zgony związane z COVID, na placu krematorium ustawionych było dziesiątki stosów pogrzebowych. Co więcej, kilka ciał czekało też w kolejce do pieca krematoryjnego. Gupta wspomniał też, że pewien młody mężczyzna poprosił go o sfotografowanie dymu, wydobywającego się z komina krematorium. – Powiedział, że dym symbolizuje jego matkę. To najbardziej bolesna rzecz, jaką kiedykolwiek słyszałem – mówi fotograf. Inny fotoreporter, z Lucknow - stolicy stanu Uttar Pradesh, powiedział, że naliczył prawie 100 stosów pogrzebowych spalonych w jednym z miejskich krematoriów, podczas gdy oficjalne dane z tego dnia, dotyczące zgonów w całym stanie, wynosiły 85. Druzgocąca druga fala 10 lutego 2021, na początku drugiej fali, Indie potwierdziły 11 000 przypadków. W ciągu następnych 50 dni średnia dzienna wynosiła około 22 000 przypadków. Jednak w ciągu następnych 10 dni liczba przypadków gwałtownie wzrosła, a średnia osiągnęła 89 800. Eksperci twierdzą, że ten szybki wzrost pokazuje, że druga fala rozprzestrzenia się znacznie szybciej w całym kraju. Dr A Fathahudeen, który jest częścią grupy zadaniowej Covid w stanie Kerala, mówi, że wzrost ten nie był całkowicie nieoczekiwany. Za przyrost liczby chorych obwinia zbyt wczesne poluzowania obostrzeń, m.in. wielkie zgromadzenia religijne, ponowne otwarcie większości miejsc publicznych i organizację wieców wyborczych. – Mówiłem w lutym, że COVID-19 nigdzie nie poszedł i uderzy w nas tsunami, jeśli nie podejmiemy pilnych działań. Niestety, tsunami rzeczywiście dotarło do nas teraz. Wkradło się fałszywe poczucie normalności i wszyscy, w tym zwykli ludzie jak i urzędnicy, nie podjęli żadnych kroków, aby zatrzymać drugą falę – dodał dr Fathahudeen. Indyjski wariant koronawirusa 25 marca Indie ogłosiły, że zidentyfikowano nowy wariant koronawirusa, będący „podwójnym mutantem”. Wariant ten został wykryty w próbkach pobranych z różnych stanów. Wirusolog Shahid Jameel wyjaśnia, że „podwójna mutacja w kluczowych obszarach białka wirusa może spowodować, że wirus będzie bardziej zaraźliwy i zdolny do ochrony przed działaniem układu immunologicznego”. Jameel twierdzi, że szybkie rozprzestrzenianie się nowego szczepu jest jedynym „logicznym wyjaśnieniem” nagłego wzrostu zachowań i zgonów. Urzędnicy służby zdrowia w Wielkiej Brytanii badają, czy podwójny mutant łatwiej się rozprzestrzenia i czy jest odporny na szczepionki. Dr Jameel dodaje, że Indie zaczęły przyglądać się mutacjom dość późno, co mogło wpłynąć na późne rozpoznanie nowej mutacji. Sekwencjonowanie genomu wirusa obecnego wśród społeczności jest ważne podczas pandemii, ponieważ pozwala naukowcom monitorować zmiany w wirusie. – Jeśli uda ci się złapać bardziej zakaźną odmianę na wczesnym etapie, możesz szybko zastosować środki ochrony zdrowia publicznego, aby powstrzymać jej szersze rozprzestrzenianie się w społeczności - wyjaśnia. Źródło: BBC
"Superpatogen" na rajskiej plaży wyspy pośrodku oceanu. Co to oznacza?
Znalezienie jakiegokolwiek grzyba na plaży na jakiejś wyspie na Oceanie Indyjskim nie byłoby pewnie tak szokujące, gdyby nie chodziło o Candida auris. Ta odporna na większość leków zmorę szpitalnych oddziałów dla przewlekle chorych wywołuje prawdziwe epidemie.
Wywołujący epidemie w placówkach szpitalnych organizm dotarł w najdalsze zakątki globu. C. auris potrafi przetrwać na różnych powierzchniach, jest odporny na wysokie temperatury i w zależności od odmiany, oporny na leki przeciwgrzybiczne jednej, dwóch lub wszystkich trzech dostępnych klas. Supergrzyb, jak nazywa go amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC), z łatwością przenosi się z człowieka na człowieka. W Stanach Zjednoczonych odnotowano już ponad 1600 przypadków. Organizm ten jest najgroźniejszy dla osób z osłabionym układem odporności, i to niezależnie od wieku. Infekcje roznoszą się zwykle w placówkach opieki osób starszych i oddziałach intensywnej opieki. Pierwsze symptomy C. auris to gorączka, ból i ogólne zmęczenie ciała. Jeżeli dostanie się do krwi, może zaatakować mózg albo/i serce. Jest zabójczy. Pierwszy raz na tego grzyba trafiono w 2009 roku w wydzielinie z ucha pacjenta w Japonii. Po wyizolowaniu organizmu i weryfikacji archiwalnych próbek za pierwszą potwierdzoną infekcję uznano przypadek z Korei Południowej z 1996 roku. View oEmbed on the source website - To potwór z czarnej laguny. Wyszedł z bagna i teraz jest wszędzie – tak o grzybie mówił Tom Chiller, szef wydziału organizmów grzybiczych CDC w wywiadzie dla „New York Times” sprzed dwóch lat. Jego słowa okazały się prorocze. Grupa indyjskich naukowców z Uniwersytetu w Delhi szukając obecności C. auris „w dziczy” pobrała 48 próbek z 8 różnych miejsc w Indiach. Dwa dały niepokojące rezultaty: piaszczyste plaże i słone mokradła pływowe wokół Wysp Andamańskich. „Potwór” faktycznie wyszedł z bagna, choć słonego. 22 kultury (izolaty) C. auris z próbki z plaży często odwiedzanej przez ludzi były oporne na większość leków przeciwgrzybiczych. Próbka z bagna, gdzie ludzie się nie zapuszczali („środowisko charakteryzujące się niską aktywnością człowieka”), pozwoliła uzyskać dwa izolaty, w tym jeden podatny na większość leków. Co to oznacza? Indyjscy autorzy analizy z czasopisma „mBio” zwracają uwagę, że grzyb z plaży był mocniej spokrewnionych ze szczepami odnajdywanymi w szpitalach. Może to sugerować, piszą indyjscy naukowcy, że na plaży C. auris znalazł się wraz ze złuszczoną ludzką skórą (bo może ją kolonizować). Dużo ciekawsze wydaje się odkrycie grzyba w słonym bagnie zalewanym morską wodą. To dowód, że ten groźny patogen nie potrzebuje ssaków by się rozwijać. Może to robić nawet na pokrytych solą morską namorzynach. To, że pojawił się w ostatnich dekadach i tak szybko opanował środowisko życia człowieka wskazuje, że jego rozwój ułatwiać może (analogicznie jak nadużywanie antybiotyków wspomaga rozwój lekoopornych superbakterii) nadmierne stosowanie środków przeciwgrzybiczych w rolnictwie. Omawiany tu grzyb odporny jest na skrajne zasolenie i wysoką temperaturę. Fakt, że pochodzi z obszarów podmokłych może pojawienie się tego superpatogenu u ludzi wiązać z efektami globalnego ocieplenia w jego naturalnym środowisku. Takie w ogóle było założenie autorów analizy, którzy C. auris badają już od 10 lat i wybrali słone bagna jako potencjalny dom dla tego organizmu.
Wirus Ebola pozostawał uśpiony w organizmie człowieka przez 7 lat. Stał się źródłem nowej epidemii
Byłam naprawdę zszokowana – tak ekspertka ds. wirusologii zareagowała na wiadomość, że wirus Ebola mógł pozostawać uśpiony w organizmie swojego nosiciela przez siedem lat. Na takie wyjaśnienie wskazują badania genetyczne wirusa, który odpowiada za wybuch nowej epidemii w Gwinei.
W tym artykule: Uśpiony śmiertelny wróg Człowiek rezerwuarem wirusa Ebola Potrzebne są masowe szczepienia Nowe badanie pokazuje, że obecna epidemia wirusa Ebola w Gwinei została najprawdopodobniej wywołana przez kogoś zarażonego podczas epidemii siedem lat temu. Wirusy z obu epidemii są prawie identyczne pod względem genetycznym. To sugeruje, że za powstanie obecnego ogniska nie odpowiada przeskoczenie wirusa ze zwierzęcia na ludzi, jak początkowo sądzili naukowcy. Bardziej prawdopodobne, że wirus przez lata czaił się ukryty w ludzkim ciele. – Po tych informacjach byłam naprawdę zszokowana. Odkrycie sugeruje istnienie jakiegoś dziwnego mechanizmu, którego wcześniej nie widziano, ale nie oznacza, że wybuchy epidemii wirusa Ebola z uśpionych w ludzkim organizmie wirusów będą się zdarzać przez cały czas. W tej chwili to, co mogło się wydarzyć, jest tajemnicą. Prawdopodobnie odkryjemy mechanizm, ale w tej chwili niewiele o nim wiemy – mówi Angela Rasmussen, wirusolożka z Uniwersytetu Georgetown w Waszyngtonie, w rozmowie z Science News. Uśpiony śmiertelny wróg Niedawne badania, niezwiązane z epidemią w Gwinei, zdają się potwierdzać zdolność wirusa Ebola do długotrwałego ukrywania się w ludzkim organizmie. Białka immunologiczne, które rozpoznawały wirusa Ebola, stwierdzono miesiąc po wyzdrowieniu w krwi 39 z 51 pacjentów. Chociaż zespół naukowy nie znalazł we krwi badanych dowodów na to, że wirus wciąż się namnażał, pobudzona odpowiedź immunologiczna wskazywała, że mógł ukrywać się gdzieś w ich organizmach. – Byliśmy dość zaskoczeni, widząc te dane – przyznaje wirusolog molekularny Georgios Pollakis z Uniwersytetu w Liverpoolu, główny autor badań, które ukazały się w Nature w połowie lutego. Chociaż eksperci twierdzą, że przenoszenie wirusa Ebola z ludzi zarażonych dawno temu na nowych pacjentów wydaje się rzadkie, wybuch nowej epidemii budzi obawy. Istnieje też ryzyko, że chorzy, którzy zostali wyleczeni po zakażeniu, spotkają się z tego powodu ze społecznym ostracyzmem i uprzedzeniami. Odkrył Ebolę, teraz prof. Muyembe ostrzega przed „wirusem X" – Żyjemy w świecie, w którym pojawiają się nowe patogeny. I to właśnie stanowi zagrożenie dla ludzkości – mówi profesor Jean-Jacques Muyembe-Tamfum, który w 1976 roku był jednym z p... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/934ef75246879b3c123f109f570de5356d457039-3cdd504.jpeg" width="938" height="605" alt="Nowe wirusy mogą być o wiele groźniejsze od SARS-CoV-2 odpowiedzialnego za obecną pandemię - uważa Muyembe (fot. Getty Images)" title="Nowe wirusy mogą być o wiele groźniejsze od SARS-CoV-2 odpowiedzialnego za obecną pandemię - uważa Muyembe (fot. Getty Images)" /> Człowiek rezerwuarem wirusa Ebola Pierwsze przypadki zachorowań, wskazujące na wybuch nowego ogniska wirusa Ebola w Afryce Zachodniej zaczęły pojawiać się pod koniec stycznia bieżącego roku. Władze kraju oficjalnie ogłosiły wybuch epidemii 13 lutego po tym, jak trzy osoby uzyskały pozytywny wynik testu na obecność wirusa. Ten region Afryki uznawany był za wolny od wirusa Ebola od czasu epidemii w latach 2013-2016, która pochłonęła ponad 11 000 istnień ludzkich. Obecnie z epidemią wirusa zmaga się także Kongo. Tam wybuch kryzysu – niepowiązanego z epidemią w Gwinei – ogłoszono 7 lutego. Według danych Africa Centers for Disease Control and Prevention w obu krajach odnotowano 29 przypadków zakażenia i 13 zgonów (stan na 6 marca). Analiza genetyczna próbek pobranych od pacjentów wykazała, że wirus pochodzący od czterech osób zarażonych podczas epidemii w Gwinei jest „bliskim krewnym” wirusa, który odnotowano w 2014 roku – wynika ze wstępnych wyników zamieszczonych w serwisie virological.org. "Długi COVID" jak Ebola i Chikungunya. Naukowcy widzą podobieństwo między trzema wirusami W przypadku wirusa Ebola, który powoduje ciężką i często śmiertelną gorączkę krwotoczną, aż siedemdziesiąt pięć procent osób, które przeżyły zakażenie, zgłosiło, że doświadcz... Nowy wariant wirusa od jego „przodka” z 2014 roku odróżnia tylko kilkanaście mutacji. To znacznie mniej niż przewidywane przez naukowców ponad 100 mutacji, które nagromadziłyby się w tym okresie, gdyby doszło do trwałej transmisji wirusa. Brak prognozowanej liczby mutacji sugeruje, że nowa epidemia nie zaczęła się, gdy wirus przeskoczył z nietoperzy na ludzi. Wydaje się raczej, że doszło do odrodzenia tego samego szczepu, który spowodował wybuch epidemii w latach 2013-2016, a który musiał być przenoszony przez kogoś, kto był wówczas zarażony. Potrzebne są masowe szczepienia Naukowcy wiedzą, że wirus Ebola może pozostawać w organizmie pacjenta po wyzdrowieniu. Niektóre przypadki wykryte podczas wybuchu w latach 2013-2016 dotyczyły osób, które zostały zakażone i wyzdrowiały wiele miesięcy wcześniej. Jednak nowe odkrycie sugeruje, że wirus może pozostawać uśpiony. Przez ostatnie lata nie replikował się i nie zarażał, nie odnotowano żadnego nowego przypadku, aż do tegorocznego wybuchu. Zarówno władze Gwinei, jak i Konga podjęły błyskawiczne kroki w celu ochrony społeczności przed epidemią. Po potwierdzeniu pierwszych przypadków zlokalizowano i odizolowano osoby mające wcześniej kontakt z chorymi i zakażonymi. Wszystkich z tej grupy ryzyka zaszczepiono i poddano obserwacji. Gwinea podje, że zaszczepiono już ponad 1600 osób w ramach tzw. szczepień pierścieniowych, w ramach których szczepi się wszystkie osoby z bliskiego kontaktu z chorym/zakażonym, a w drugiej kolejności osoby kontaktujące się z tymi bliskimi. Eksperci ds. wirusologii podkreślają jednak, że jest to raczej strategia szybkiego reagowania, która nie daje pełnej ochrony i należy wprowadzić masową kampanię szczepień ochronnych tak, aby chronić jak największą część populacji.