National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-07T06:50:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Światło bez prądu: naukowcy wykorzystują żywe glony
items: Dlaczego kawa stygnie, a gwiazdy kiedyś zgasną? Poznaj jedną z podstawowych zasad fizyki
items: Wiosenne przesilenie czy tylko wymówka? Naukowcy sprawdzili ten fenomen na 400 osobach
items: Ta czarna dziura emituje bilion razy więcej energii niż Gwiazda Śmierci
items: Czy to koniec paneli fotowoltaicznych? Złote „suprakule” pochłaniają nawet dwa razy więcej energii słonecznej
items: Chińskie „sztuczne Słońce” przekracza energetyczne granice i pozwala na fuzję jądrową. W Europie wydawało się to niemal niemożliwe
items: Największy przełom 2025 roku. Czy przyszłość cywilizacji właśnie zmieniła się na naszych oczach?
items: Einstein by się rozpłakał. Zobacz, co skrywa środek reaktora fuzyjnego
items: Energia z kurzego pierza – czy to przyszłość technologii wodorowych?
items: Zmiany w przepisach lotniczych. Twój powerbank może być problemem na pokładzie
items: To nie cyberatak odpowiada za blackout w Hiszpanii i Portugalii. Przyczyną jest prawdopodobnie rzadkie zjawisko związane z pogodą
items: Co może dać analiza gier wideo? Poprawę symulacji fuzji jądrowej
items: Czarne dziury jako kosmiczne baterie. Czy przyszłość energetyki kryje się w głębinach Wszechświata?
items: USA testuje paliwo do kosmicznego napędu jądrowego. Czy zrewolucjonizuje podróże kosmiczne?
items: Od 50 lat w Polsce działa reaktor jądrowy. Nie produkuje prądu, ale ratuje życie
items: Dr Eng Lim Goh: sztuczna inteligencja ma swoje limity. Podstawowym jest energia
items: Słońce uratuje klimat? Udało się osiągnąć temperaturę 1000 st. Celsjusza bez spalania kopalin
items: Sześć minut „Słońca na Ziemi”. W reaktorze we Francji udało się ustanowić nowy rekord fuzji jądrowej
items: Rosja i Chiny zamierzają wspólnie wybudować reaktor atomowy na Księżycu. Co na to inne kraje?
items: Polacy zbudowali baterię lodową. Ten wynalazek w ekonomiczny sposób chłodzi i ogrzewa dom
items: Skala Kardaszowa pokazuje stopień zaawansowania cywilizacji. Wciąż jesteśmy na niej bardzo nisko
items: Łowca ciemnej materii gotowy do startu. Niedługo Falcon 9 wyniesie obserwatorium nazwane imieniem Euklidesa
items: Naukowcom udało się bezprzewodowo przesłać na Ziemię energię z kosmosu. Czy powstaną orbitalne elektrownie?
items: Baterie kwantowe będą się błyskawicznie ładować i gromadzić mnóstwo energii. Kiedy mogą powstać?
items: Brakujący składnik Wszechświata może powstawać we wnętrzu czarnych dziur. To zaskoczyło fizyków

Światło bez prądu: naukowcy wykorzystują żywe glony
type: item
date: 2026-05-07T06:50:02.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: energia
subject: inżynieria
subject: NatGeoBN
subject: rośliny
subject: światło
description: Świecące algi mogą stać się źródłem światła bez elektryczności. Zespół z USA opracował metodę chemicznego podtrzymania bioluminescencji glonów Pyrocystis lunula. Po umieszczeniu ich w hydrożelu drukowanym 3D świeciły jasno nawet przez 25 minut.
encoded: Świecące algi coraz wyraźniej wychodzą poza domenę morskiej ciekawostki i wchodzą do laboratoriów jako kandydatki na „żywe” źródło światła. Zespół badaczy z University of Colorado Boulder znalazł sposób, by bioluminescencję glonów Pyrocystis lunula uruchamiać i podtrzymywać bez prądu – za pomocą prostych roztworów chemicznych. Dzięki temu uzyskano jasną, skoncentrowaną poświatę. Chemia zamiast przełącznika W naturze Pyrocystis lunula potrafią błysnąć krótkim, niebieskawym światłem, gdy zostaną poruszone przez fale lub przepływającą łódź. To jednak zwykle kwestia milisekund – efektowne, lecz trudne do wykorzystania w praktyce. Badacze sprawdzili więc, czy da się przedłużyć ten efekt w komórkach glonów, wykorzystując reakcje chemiczne. Zespół poddał algi działaniu dwóch środowisk o skrajnych wartościach pH: kwaśnego (pH 4, porównywanego do soku pomidorowego) oraz zasadowego (pH 10, czyli mniej więcej tyle, co w łagodnym mydle). Oba warianty uruchamiały produkcję światła, ale różnica była wyraźna. W roztworze kwaśnym poświata była jaśniejsza, bardziej skoncentrowana i potrafiła utrzymać się do 25 minut. W środowisku zasadowym świecenie rozpraszało się i gasło szybciej. Żywe światło wydrukowane 3D Kluczowym krokiem okazało się nie tylko pobudzenie alg, ale też nadanie im formy, którą da się kształtować. Badacze osadzili Pyrocystis lunula w naturalnie pozyskiwanym hydrożelu – materiale, który jest przyjaznym środowiskiem dla organizmów. Następnie uformowali ten hydrożel metodą druku 3D w różne wzory i kształty, m.in. w motyw półksiężyca (taki kształt mają komórki P. lunula) oraz logo uniwersytetu. Gdy gotowe struktury zetknięto z roztworem kwaśnym lub zasadowym, glony wewnątrz zaczynały emitować światło, a całość podświetlała się na niebiesko. Ważne jest też to, co działo się później: w wydrukowanych strukturach algi pozostawały żywe tygodniami. Najlepiej sprawdzał się wariant kwaśny. W takich wydrukach P. lunula zachowywały 75% jasności nawet po czterech tygodniach. To …

swiecace-algi-77c4018.png
width: 1920
height: 1080

Dlaczego kawa stygnie, a gwiazdy kiedyś zgasną? Poznaj jedną z podstawowych zasad fizyki
type: item
date: 2026-04-06T09:26:30.000Z
creator: Artur Białek
subject: Nauka
subject: energia
subject: fizyka
subject: wszechświat
description: W fizyce istnieje koncept, który przenika każdą warstwę rzeczywistości: od stygnącej filiżanki kawy na kuchennym stole, przez skomplikowane procesy spalania w silniku, aż po ostateczny, mroźny los galaktyk i tajemnicze, grawitacyjne wnętrza czarnych dziur. To entropia. Co to takiego? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Definicja entropii Aspekt fizyczny Ostateczny spokój Energia, choć niezniszczalna, nieustannie degraduje się do form mniej użytecznych. Czas jest zasobem wyczerpywalnym. To wszystko mówi nam entropia. Gdy we Wszechświecie osiągnie maksimum, a jest to nieuniknione, nie będzie już niczego. Ustanie każdy proces, jaki zachodzi w niekończącej się przestrzeni. Jednak paradoksalnie, to właśnie dążenie do wzrostu entropii napędza procesy życiowe. W ostatecznym rozrachunku miara ta nie jest wrogiem. Jest ceną, jaką płacimy za to, że we Wszechświecie w ogóle cokolwiek się dzieje. Bez niej świat byłby statycznym obrazem, wiecznym „teraz”, bez przeszłości i bez przyszłości. Definicja entropii Mówiąc o entropii na myśli trzeba mieć termodynamiczną funkcję stanu, określającą kierunek przebiegu procesów spontanicznych w odosobnionym układzie termodynamicznym. Należy ją rozpatrywać jako miarę stopnia nieuporządkowania układu i rozproszenia energii. Przemysłowa konieczność i geniusz Rudolfa Clausiusa Korzenie entropii tkwią nie w abstrakcyjnych rozważaniach kosmologicznych, a w bardziej przyziemnym problemie. W połowie XIX wieku w Europie rozrastała się sieć kolei, fabryki włókiennicze pracowały pełną parą, a inżynierowie i fizycy głowili się nad sprawnością silników cieplnych. Był to czas, gdy nauka musiała nadążyć za przemysłem. Wiedziano już, że energia jest zachowana. Mówiła o tym pierwsza zasada termodynamiki. James Prescott Joule pokazał, że praca mechaniczna i ciepło są równoważne. Jednak coś w tym obrazie było niekompletne. Mianowicie inżynierowie zauważyli, że w każdym procesie zamiany ciepła na pracę część energii zdawała się „uciekać”. Nie znikała ona w sensie bilansu energetycznego. Byłoby to naruszeniem zasady zachowania energii. Stawała się jednak niedostępna do dalszego wykorzystania, czyli po prostu – bezużyteczna. Ciepło ma naturalną tendencję do rozpływania się – uciekania z miejsc gorących do zimnych, a odzyskanie go wymaga nakładu pracy, co wówczas c…

entropia-shutterstock2197522085-20d44fc.jpg
width: 3840
height: 1536

Wiosenne przesilenie czy tylko wymówka? Naukowcy sprawdzili ten fenomen na 400 osobach
type: item
date: 2026-03-10T13:40:33.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: energia
subject: sen
subject: wiosna
subject: Zdrowie
description: Wiele osób narzeka na brak energii, gdy tylko zakwitną pierwsze pąki na drzewach albo gdy po wielu zimnych i pochmurnych zimowych dniach zrobi się cieplej i bardziej słonecznie. Nazywamy to wiosennym przesileniem i szukamy ratunku w witaminach lub dodatkowej kawie. Najnowsze badania szwajcarskich naukowców sugerują jednak, że problem może tkwić w naszych głowach, a nie w biologii.
encoded: W ostatnich dniach słupek rtęci wystrzelił gwałtowanie w górę. Temperatura sięga miejscami nawet 17 stopni Celsjusza. A do tego doszły dni pełne upragnionego słońca. Ludzie, podobnie jak zwierzęta, podlegają rytmom natury. Zmiany długości dnia wpływają na nasz sen i procesy okołodobowe, ale w społeczeństwach uprzemysłowionych te różnice są mniej widoczne niż u ludów pierwotnych. Mimo to wiele osób skarży się właśnie teraz na zmęczenie, które czasem określa się jako wiosenne przesilenie. Do tej pory jednak brakowało mocnych dowodów naukowych na istnienie takiego syndromu. Naukowcy postanowili sprawdzić, czy to zjawisko to fakt, czy tylko miejska legenda. Wiosenne przesilenie pod lupą badaczy Dwoje szwajcarskich badaczy, dr Christine Blume z Uniwersytetu w Bazylei i dr Albrecht Vorster ze Szpitala Uniwersyteckiego w Bernie opublikowało właśnie wyniki analiz dotyczących przesilenia wiosennego, na platformie bioRxiv, która udostępnia artykuły naukowe przed recenzją. Naukowcy przez ponad rok, od kwietnia 2024 do września 2025 roku, obserwowali grupę ponad 400 dorosłych osób. Uczestnicy, głównie kobiety, co sześć tygodni wypełniali szczegółowe kwestionariusze online. Naukowcy mierzyli ich: poziom zmęczenia, senność w ciągu dnia, jakość snu. Używali do tego profesjonalnych narzędzi, które oceniają wpływ zmęczenia na codzienne życie. Dzięki tak gęstej sieci pomiarów mogli wychwycić każdą, nawet najmniejszą sezonową zmianę. Zaskakujący wynik. Wiosną mamy więcej sił? Wyniki badania okazały się dla wielu osób zimnym prysznicem. Aż 47% uczestników zadeklarowało na wstępie, że cierpi na wiosenne zmęczenie. Jednak twarde dane statystyczne opowiedziały zupełnie inną historię. Analizy nie wykazały żadnych istotnych wahań zmęczenia ani senności zależnych od pory roku. Poziom bezsenności i jakość snu pozostawały stabilne przez pełne dwanaście miesięcy. Co najbardziej zaskakujące, zmęczenie odczuwane podczas codziennych zajęć... malało wraz z wydłużaniem się dnia. Oznacza to, że z bio…

przesilenie-4a7ea28.jpg
width: 2604
height: 1901

Ta czarna dziura emituje bilion razy więcej energii niż Gwiazda Śmierci
type: item
date: 2026-02-05T06:43:01.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: energia
subject: NatGeoBN
subject: obserwacje
description: Od czterech lat czarna dziura AT2018hyz „trawi” pozostałości rozerwanej gwiazdy i emituje niewiarygodnie silny strumień energii. Badacze z University of Oregon twierdzą, że to jedno z najpotężniejszych zjawisk we Wszechświecie, a jego siła wciąż rośnie!
encoded: W 2018 roku astrofizyczka Yvette Cendes, wówczas jeszcze jako badaczka na Harvardzie, po raz pierwszy zetknęła się z obiektem AT2018hyz. Początkowo uznano to za „najnudniejsze zjawisko” – typowy przykład tzw. zdarzenia rozerwania pływowego (tidal disruption event), w którym czarna dziura rozrywa gwiazdę, przyciągając ją swoją ogromną grawitacją. Ten proces to tzw. spaghettifikacja. Jednak już po kilku latach wszystko się zmieniło. Czarna dziura zaczęła emitować intensywny strumień promieniowania radiowego, co zaskoczyło badaczy. Zjawisko nazwano „kosmiczną niestrawnością”, a naukowcy zauważyli, że energia wciąż rośnie. Energia większa niż w Gwieździe Śmierci Od momentu, gdy czarna dziura AT2018hyz zaczęła emitować silne promieniowanie radiowe, jego intensywność wzrosła pięćdziesięciokrotnie w porównaniu do poziomu z 2019 roku. Obiekt wysyła jeden skoncentrowany strumień energii – tzw. jet – który prawdopodobnie nie był początkowo skierowany w stronę Ziemi. To może tłumaczyć, dlaczego przez lata pozostawał niezauważony. Dziura emituje też światło widzialne, ale bardzo słabe. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gdy-gwiazda-zblizyla-sie-do-czarnej-dziury-zostala-przez-nia-pozarta-fot-eso-m-kornmesser-0b598ab.jpeg" width="938" height="528" alt="Gdy gwiazda zbliżyła się do czarnej dziury, została przez nią "pożarta" (fot. ESO/M. Kornmesser)" title="Gdy gwiazda zbliżyła się do czarnej dziury, została przez nią "pożarta" (fot. ESO/M. Kornmesser)" /> Według obliczeń zespołu badaczy z University of Oregon, moc emisji z czarnej dziury może być co najmniej bilion razy większa niż ta generowana przez fikcyjną Gwiazdę Śmierci z „Gwiezdnych wojen”. A być może jest nawet 100 bilionów razy większa! Jak doszło do odkrycia czarnej dziury AT2018hyz? Yvette Cendes, która obecnie pracuje na University of Oregon postanowiła kontynuować obserwacje obiektu, którego emisja niespodziewanie wzrosła po kilku latach od rozerwania gwiazdy. W 2022 roku op…

czarna-dziura-energia-06dcde3.jpg
width: 2560
height: 1440

Czy to koniec paneli fotowoltaicznych? Złote „suprakule” pochłaniają nawet dwa razy więcej energii słonecznej
type: item
date: 2026-01-29T14:15:14.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Technologia
subject: energia
subject: energia odnawialna
subject: energia słoneczna
subject: fizyka
subject: złoto
description: Czy panele fotowoltaiczne to szczyt naszych marzeń o wykorzystywaniu energii ze Słońca? Okazuje się, że można zrobić to lepiej – nowa technologia wykorzystująca złote „suprakule” pozwala na niemal dwukrotne zwiększenie absorpcji prądodajnych promieni. Jak to działa?
encoded: Promienie słoneczne zawierają mnóstwo energii. Jednak obecna technologia jej pozyskiwania nie wychwytuje jej tak dużo, jak by mogła. To może się wkrótce zmienić: naukowcy stworzyli „suprakule” – rozwiązanie, które osiągnęło niezwykłą skuteczność pochłaniania energii słonecznej. Pobiło na głowę tradycyjne rozwiązania, które znajdują się na dachach wielu polskich domów. I jest tanie. Jak działają złote „suprakule”? Suprakule (z ang. supraballs) to samoorganizujące się sferyczne nanostruktury, składające się z setek, a nawet tysięcy złotych nanocząstek o precyzyjnie kontrolowanym rozmiarze. Średnica pojedynczej suprakuli sięga około 2100 nanometrów. Ich innowacyjność polega na zdolności do pochłaniania niemal całego spektrum światła słonecznego, w tym także długości fal z zakresu bliskiej podczerwieni, które są słabo absorbowane przez klasyczne panele fotowoltaiczne. W tradycyjnych panelach słonecznych, bazujących najczęściej na krzemie lub cienkowarstwowych półprzewodnikach, absorpcja światła ograniczona jest do części widma, głównie w zakresie światła widzialnego. Złote suprakule zostały zaprojektowane tak, aby wykorzystywać efekt plazmoniczny, który znacząco zwiększa efektywność pochłaniania fotonów o różnych energiach. Plazmony to skorelowane drgania elektronów w materiale przewodzącym, wywołane przez padające światło. Dzięki ich wykorzystaniu suprakule maksymalizują efektywność konwersji energii słonecznej na energię elektryczną i cieplną. Rekordowa absorpcja światła i łatwość wdrożenia Zgodnie z wynikami testów, suprakule osiągają średnią absorpcję światła słonecznego na poziomie około 89%. Dla porównania absorpcja pojedynczych nanocząsteczek złota wynosi zaledwie 45%. Dodatkową zaletą suprakul jest prostota procesu produkcyjnego. Powłoki z suprakul można nanosić na komercyjnie dostępne generatory termoelektryczne w warunkach pokojowych, bez konieczności stosowania zaawansowanych technologii czy wysokich temperatur. To czyni tę metodę nie tylko efektywną, ale tak…

FABRIC-KOLAZ-32-59-e2fc493.jpg
width: 2700
height: 1800

Chińskie „sztuczne Słońce” przekracza energetyczne granice i pozwala na fuzję jądrową. W Europie wydawało się to niemal niemożliwe
type: item
date: 2026-01-12T13:44:28.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: chiny
subject: elektrownia
subject: energia
subject: energia słoneczna
description: „Sztuczne Słońce” to jeden z najbardziej ambitnych energetycznych projektów na świecie. Chiny zbliżają się do zrealizowaniu marzenia o praktycznym wykorzystaniu fuzji jądrowej jako niewyczerpalnego, czystego źródła energii. Reaktor właśnie osiągnął gęstość plazmy, którą wcześniej uważano za fizycznie niemożliwą.
encoded: Naukowcy w Chinach dokonali przełomu w dziedzinie energii z fuzji jądrowej. Może to pomóc w ostatecznym przełamaniu jednej z największych barier stojących na drodze do opracowania nowego źródła energii. Co będzie dalej? Czy Państwo Środka zawładnie światową energetyką? Czym jest chińskie „sztuczne Słońce”? Chińskie „sztuczne Słońce” to przydomek nadany reaktorowi EAST (ang. Experimental Advanced Supercondicting Tokamak). To zaawansowane urządzenie badawcze, które stanowi fundament chińskiego programu badań nad fuzją jądrową. Sercem jest tokamak – typ reaktora jądrowego, który symuluje procesy zachodzące wewnątrz Słońca, polegające na łączeniu się jąder atomowych w warunkach ekstremalnych temperatur i ciśnień. Celem przeprowadzanych w nim eksperymentów jest uzyskanie czystej, praktycznie niewyczerpalnej energii, która nie generuje odpadów radioaktywnych. To marzenie naukowców na całym świecie. Reaktor EAST osiągnął niespotykaną gęstość plazmy W tokamaku możliwe jest tworzenie i utrzymywanie plazmy – stanu skupienia materii, w którym (przy ekstremalnie wysokich temperaturach) możliwe jest łącznie się jąder atomów wodoru. To prowadzi do powstania helu i uwolnienia ogromnych ilości energii – tak jak dzieje się to w Słońcu. Zespół badaczy z Chińskiej Akademii Nauk poinformował, że EAST osiągnął gęstość plazmy wcześniej uważaną za fizycznie niemożliwą do uzyskania. Eksperyment może być kamieniem milowym na drodze do przemysłowego wykorzystania fuzji jądrowej. Reaktor już wcześniej ustanawiał rekordy – w zeszłym roku udało się utrzymać plazmę przez 1000 sekund. Później jednak uległa rozproszeniu i zdawało się, że jej utrzymanie jest nierealne. Tym razem jednak naukowcom udało się przekroczyć tzw. limit Greenwalda, który przez dekady uznawany był za nieprzekraczalną granicę stabilnej gęstości plazmy. To otwiera drogę do znacznie bardziej wydajnych reaktorów fuzji jądrowej. Limit Greenwalda udało się także przekroczyć w reaktorze WEST we Francji za sprawą europejskich badań.…

GettyImages-1637028653-c70bd50.jpg
width: 8250
height: 5500

Największy przełom 2025 roku. Czy przyszłość cywilizacji właśnie zmieniła się na naszych oczach?
type: item
date: 2025-12-30T07:55:21.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: chiny
subject: energia
subject: energia odnawialna
subject: energia słoneczna
description: Według analityków w 2025 roku dokonała się energetyczna rewolucja. Po raz pierwszy w historii to odnawialne źródła energii, a nie kopalne (głównie węgiel i gaz), dostarczają światu najwięcej prądu. Co to oznacza dla przyszłości cywilizacji i klimatu?
encoded: Rok 2025 przyniósł historyczny zwrot w globalnej energetyce: odnawialne źródła energii (OZE) stały się dominującą siłą, wyprzedzając konwencjonalne źródła energii na wielu frontach. Magazyn „Science” uznał ten gwałtowny wzrost za Przełom Roku. Po raz pierwszy OZE wyprzedziły węgiel jako główne źródło energii elektrycznej na świecie, a ich rozwój w pierwszej połowie 2025 roku pozwolił na pokrycie całego wzrostu globalnego zapotrzebowania na prąd. Chiny liderem zielonej rewolucji Głównym motorem tej transformacji są Chiny, które dzięki wieloletniemu wspieraniu sektora OZE zdominowały globalną produkcję energii. Państwo to odpowiada obecnie za 80 proc. produkcji ogniw słonecznych oraz 70 proc. produkcji turbin wiatrowych i baterii litowych. W Chinach sektor „zielonych technologii” generuje już ponad 10% PKB, a moc tamtejszych farm wiatrowych i słonecznych jest wystarczająca, by zasilić całe Stany Zjednoczone. Tylko w 2024 roku kraj ten zainstalował odnawialne źródła energii równoważne około 100 elektrowniom jądrowym. Masowa produkcja drastycznie obniżyła ceny, co napędziło popyt i pozwoliło na dalsze inwestycje, czyniąc wiatr i słońce najtańszymi źródłami energii w większości regionów świata. Nie tylko Chiny: liderzy globalnego Południa Ta rewolucja ta zmienia krajobraz nie tylko Chin, gdzie panele słoneczne pokrywają pustynie i wyżynę Tybetu (jedna z farm ma powierzchnię 400 km²), ale i całego świata. Państwa takie jak Pakistan, Etiopia czy RPA, masowo importują chińską technologię, by zyskać niezależność energetyczną i uniknąć wysokich kosztów gazu czy zawodności starych elektrowni węglowych. Taniej, szybciej, bezpieczniej – świat wybiera wiatr i słońce Co istotne, motywacja do przechodzenia na OZE zmieniła się z pobudek czysto ekologicznych: teraz to dobry interes, oszczędności i większe bezpieczeństwo energetyczne. W 2004 roku instalacja 1 gigawata mocy słonecznej zajmowała światu rok; obecnie taką moc oddaje się do użytku dwa razy dziennie. Przeszkody i wyzwania: …

OZE-wyprzedzily-paliwa-kopalne-990f5d2.jpg
width: 2082
height: 1440

Einstein by się rozpłakał. Zobacz, co skrywa środek reaktora fuzyjnego
type: item
date: 2025-12-13T12:44:44.000Z
creator: Brian Resnick
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: energia
subject: fizyka
description: Einstein podobno by zapłakał, wchodząc do wnętrza tej konstrukcji. Fotograf „National Geographic” zajrzał do środka stellaratora – reaktora, który może zapewnić ludzkości czystą energię przyszłości.
encoded: Spis treści: Miejsce ekstremalnych temperatur Jak działa stellarator? Rekordowe osiągnięcia Wendelstein 7-X Czy fuzyjna przyszłość jest w naszym zasięgu? Badacz „National Geographic” Paolo Verzone umożliwia rzadki wgląd do wnętrza stellaratora – eksperymentu, który ma dać światu niemal niewyczerpane źródło czystej energii. Ubrany w nieskazitelny biały kombinezon laboratoryjny, z białymi butami i rękawiczkami, położył się i wślizgnął w otwór niewiele szerszy od jego ciała. Jak sam to ujął, wchodził do gwiazdy. Albo przynajmniej było to doświadczenie chyba najbliższe temu, którego można doznać na Ziemi. Tego listopadowego dnia Verzone otrzymał wyjątkowe, ekskluzywne pozwolenie zajrzenia do wnętrza Wendelstein 7-X, eksperymentalnego reaktora fuzyjnego w Instytucie Fizyki Plazmy im. Maxa Plancka w Greifswaldzie w Niemczech. Urządzenie przechodziło akurat prace konserwacyjne. Miejsce ekstremalnych temperatur Gdy Wendelstein 7-X pracuje, toroidalna, „pączkowata” komora, w której stoi Verzone, wypełnia się plazmą – rodzajem gorącego, silnie zjonizowanego gazu. Urządzenie rozgrzewa tę plazmę do temperatur rzędu dziesiątek milionów stopni Celsjusza. Następnie utrzymuje ją w ryzach za pomocą nadprzewodzących magnesów chłodzonych do –269 °C, czyli temperatury zbliżonej do zera bezwzględnego. Ta skrajna różnica sprawia, że kiedy reaktor jest uruchomiony, obiekt ten staje się na chwilę jednocześnie najgorętszym i najzimniejszym miejscem w całym naszym Układzie Słonecznym. Co jednak ważniejsze, właśnie te ekstremalne warunki umożliwiają zajście reakcji syntezy jądrowej. Lekkie atomy, takie jak wodór, łączą się pod wpływem ogromnej temperatury i ciśnienia, tworząc cięższe atomy i uwalniając porcję czystej energii. To ten sam mechanizm, dzięki któremu nasze Słońce wytwarza swoje ciepło i światło. Naukowcy liczą, że pewnego dnia reaktory fuzyjne będą zasilać nasze sieci elektryczne niemal niewyczerpanym, bezemisyjnym źródłem mocy. Jak działa stellarator? Reaktory fuzyjne występują w…

2025-12-08-135843--0cee6d1.png
width: 1381
height: 878

Energia z kurzego pierza – czy to przyszłość technologii wodorowych?
type: item
date: 2025-10-02T10:36:01.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Technologia
subject: energia
subject: przemysł
subject: recykling
description: Ogniwa paliwowe z nowym rodzajem ekologicznej membrany. To pomysł międzynarodowego zespołu naukowców na wykorzystanie kurzego pierza – odpadu w przemyśle produkcji żywności.
encoded: Spis treści: Co się dzieje z odpadami z kurczaków? Przemysł drobiowy pod lupą Kurze pióra zamienią się w prąd? Oto jak naukowcy chcą to zrobić Jak z kurzych piór powstaje tańsza i ekologiczna membrana do ogniw paliwowych? Czy membrany z piór pomogą uratować planetę i wyprodukować więcej wodoru? Kurze pióra zamiast toksycznych chemikaliów? Naukowcy pokazują, że odpady z przemysłu drobiowego mogą zyskać drugie życie – i to w zaskakująco nowoczesnej roli. Co się dzieje z odpadami z kurczaków? Przemysł drobiowy pod lupą Na Ziemi jest już 8 mld i 24 mln ludzi – podaje dzisiaj strona worldometers.info. Wydawałoby się, że to ogromnie dużo, prawda? Jednak jeszcze więcej jest na planecie zwierząt, które hodujemy na żywność. Wśród nich na pierwszym miejscu znajdują się kurczaki. W tej chwili to najliczniejsze zwierzęta, jakie żyją na Ziemi. Według danych World Animal Foundation, już w 1990 roku liczba kurczaków na całym globie przekraczała 10 mld. Wielkość ta rosła z roku na rok, przyśpieszając w XXI wieku. Obecnie jest aż trzykrotnie wyższa i przekracza 34 mld. Czyli na jednego człowieka przypadają aż cztery kurczaki. Krajem, gdzie hoduje się najwięcej kurczaków, są Stany Zjednoczone. Na całym świecie w tym roku zostanie wyprodukowanych 103,4 mln ton kurzego mięsa – podaje portal statista.com. Tak gigantyczny przemysł generuje mnóstwo odpadów i produktów ubocznych. Jednym z nich są pióra, pozostałe po uboju drobiu. Co roku spopiela się ich aż 40 mln ton. W procesie tym do atmosfery uwalniane są ogromne ilości dwutlenku węgla, a także toksyczne związki, takie jak dwutlenek siarki. Kurze pióra zamienią się w prąd? Oto jak naukowcy chcą to zrobić A gdyby tak – zamiast je spalać – wykorzystać kurze pióra do czegoś pożytecznego? Na pomysł, jak to zrobić, wpadli naukowcy z Politechniki Federalnej w Zurychu i Nanyang Technological University Singapore. Badacze ci opracowali przyjazny dla środowiska proces produkcji prądu z wykorzystaniem kurzych piór. Proces ten polega na usprawnie…

kurczak-GettyImages-1257758296-57112d0.jpg
width: 5056
height: 3593

Zmiany w przepisach lotniczych. Twój powerbank może być problemem na pokładzie
type: item
date: 2025-09-23T09:03:43.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Porady
subject: Traveler
subject: energia
subject: loty samolotem
subject: porady w podróży
subject: prąd
subject: przepisy
description: Powerbank jeszcze do niedawna był niezbędnym gadżetem w podróży, dziś coraz częściej staje się przedmiotem restrykcji. Linie lotnicze na całym świecie zaostrzają przepisy, tłumacząc to kwestiami bezpieczeństwa. Zmiany odczują szczególnie pasażerowie wielogodzinnych lotów, którzy dotąd traktowali przenośne ładowarki jako gwarancję komfortu.
encoded: Zmieniają się zasady dotyczące korzystania z powerbanków na pokładach samolotów. Dotychczas były one nieodłącznym elementem podróży – pozwalały w każdej chwili podładować telefon czy komputer. Teraz jednak coraz więcej linii lotniczych, zarówno międzynarodowych, jak i krajowych, zaczyna wprowadzać ograniczenia. Nowe przepisy mają szczególne znaczenie podczas lotów średnio- i długodystansowych, gdzie dostęp do gniazdek bywa ograniczony, a brak możliwości ładowania urządzeń może być dla pasażerów uciążliwy. Bezpieczeństwo na pokładzie. Które linie zakazały używania powerbanków? Zmiana przepisów dotyczących korzystania z powerbanków podczas lotów wynika przede wszystkim z kwestii bezpieczeństwa. Urządzenia te, wyposażone w baterie litowo-jonowe, mogą w sytuacji przegrzania lub uszkodzenia doprowadzić do samozapłonu, a pożar w zamkniętej przestrzeni kabiny stanowi jedno z największych zagrożeń w lotnictwie cywilnym. Aby zminimalizować ryzyko, kolejne linie wprowadzają ograniczenia – i to nie tylko w zakresie przewożenia, lecz także samego korzystania z przenośnych ładowarek w trakcie lotu. Na początku roku Lufthansa jako pierwsza duża europejska linia lotnicza ogłosiła zakaz używania powerbanków na pokładzie, dając przykład innym przewoźnikom. Wkrótce dołączyły do niej Singapore Airlines, Scoot, Thai Airways oraz China Airlines, które wprowadziły niemal identyczne obostrzenia. Jeszcze bardziej rygorystyczne podejście przyjęła Korea Południowa, decydując się na ogólnokrajowy zakaz zarówno ładowania urządzeń mobilnych podczas lotu, jak i przewożenia powerbanków w schowkach bagażowych nad głowami pasażerów. Od października własne zasady wprowadzą także linie Emirates – pasażerowie będą zobowiązani przechowywać wyłączone powerbanki wyłącznie w kieszeni fotela lub pod siedzeniem, bez możliwości ich używania. W Stanach Zjednoczonych z kolei zmiany rozpoczęły się w maju, gdy Southwest Airlines jako pierwszy przewoźnik w tym kraju nałożył na pasażerów obowiązek trzymania urządz…

plane-d6f6666.jpg
width: 5184
height: 3456

To nie cyberatak odpowiada za blackout w Hiszpanii i Portugalii. Przyczyną jest prawdopodobnie rzadkie zjawisko związane z pogodą
type: item
date: 2025-04-30T08:51:02.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: elektryczność
subject: energia
subject: energia odnawialna
subject: pogoda
description: Brak prądu, który sparaliżował w poniedziałek Hiszpanię, Portugalię i część Andory oraz Francji nie był sabotażem ani celowym działaniem – twierdzą operatorzy sieci. Za awarię odpowiada pogoda, a konkretnie wahania temperatury, które doprowadziły do drgań linii przesyłowych.
encoded: Spis treści Największy blackout w Europie Czym są „indukowane drgania atmosferyczne”? Pogoda ma ogromny wpływ na linie wysokiego napięcia. Silny wiatr, upały, oblodzenie czy burze mogą powodować fizyczne uszkodzenia przewodów. Wysoka temperatura i nasłonecznienie powodują rozszerzanie się przewodów, a wiatr może wywoływać mechaniczne wibracje. Nagłe zmiany ciśnienia i temperatury mogą również generować fale w powietrzu – i to właśnie one są wstępnie wskazywane jako przyczyna wielkiego blackoutu w Hiszpanii i Portugalii Największy w historii blackout w Europie 28 kwietnia doszło do największego od dekad blackoutu w Europie, który objął całą Hiszpanię, Portugalię, Andorę oraz części południowej Francji. O godzinie 12:33 czasu lokalnego nastąpił nagły spadek częstotliwości w europejskiej sieci energetycznej, co spowodowało automatyczne wyłączenie wielu elektrowni i utratę około 15 GW mocy – czyli około 60% zapotrzebowania Hiszpanii w tym momencie. Blackout sparaliżował transport (koleje, metro, lotniska), łączność (sieci komórkowe, internet) oraz usługi publiczne. W Hiszpanii odnotowano co najmniej siedem zgonów związanych z awarią, m.in. z powodu zatrucia tlenkiem węgla i awarii urządzeń medycznych. W Portugalii wstrzymano ruch pociągów i zamknięto lotnisko w Lizbonie. Czym są „indukowane drgania atmosferyczne”? Według oficjalnego komunikatu portugalskiego dystrybutora energii elektrycznej REN przyczyna awarii była naturalna. „Z powodu ekstremalnych wahań temperatury w Hiszpanii, wystąpiły anomalie oscylacji w liniach wysokiego napięcia (400 kV). To zjawisko znane jako »indukowane drgania atmosferyczne«. Oscylacje te powodowały awarie synchronizacji między systemami elektrycznymi, co prowadziło do kaskady zakłóceń w całej sieci europejskiej” – powiedział BBC przedstawiciel operatora. Zjawisko to polega na powstawaniu fal w powietrzu, których przyczyną są gwałtowne zmiany temperatury lub ciśnienia. Przykładowo, podczas upałów powietrze nad rozgrzaną powierzchnią szybko…

GettyImages-1476089024-624c76c.jpg
width: 6000
height: 4000

Co może dać analiza gier wideo? Poprawę symulacji fuzji jądrowej
type: item
date: 2025-04-24T11:00:11.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: energia
subject: fizyka
subject: odkrycia
description: Koreańscy naukowcy stosujący metody znane z programowania gier komputerowych znacznie przyspieszyli symulacje fuzji jądrowej. Jest ona Świętym Graalem energetyki. Jeśli się w końcu uda, będzie nieskończonym źródłem czystej energii.
encoded: Spis treści: Czym jest fuzja jądrowa? Nowy algorytm inspirowany grami Naukowcy z Ulsan National Institute of Science and Technology w Korei Południowej opracowali nowatorski algorytm inspirowany technologiami z gier wideo. Przyspiesza on znacząco symulacje zachowania cząstek w reaktorach termojądrowych. O wiele efektywniej wykrywa kolizje cząstek z powierzchniami wewnątrz reaktora, co jest kluczowe przy projektowaniu komponentów odpornych na ekstremalne warunki. Dzięki tej innowacji projektowanie przyszłych reaktorów do fuzji jądrowej będzie łatwiejsze. Czym jest fuzja jądrowa? Fuzja jądrowa to proces, w którym dwa lekkie jądra atomowe, najczęściej izotopy wodoru (deuter i tryt), łączą się w jedno cięższe jądro, uwalniając przy tym ogromne ilości energii. Zjawisko to zachodzi naturalnie w gwiazdach, w tym w Słońcu, gdzie dzięki wysokiej temperaturze i ciśnieniu możliwe jest pokonanie sił odpychania między dodatnimi jądrami atomowymi. W warunkach kontrolowanych na Ziemi fuzja wymaga osiągnięcia temperatur rzędu milionów stopni Celsjusza. Powoduje to powstanie plazmy – stanu skupienia materii, w którym elektrony są oderwane od jąder. W wielu miejscach na świecie trwają intensywne prace nad stworzeniem wydajnego reaktora termojądrowego. Jednym z problemów są zderzenia cząstek ze ścianami reaktora, które mogą spowodować uszkodzenie lub zakłócić proces fuzji. I tu właśnie wkroczyli koreańscy naukowcy. Nowy algorytm inspirowany grami Informatycy z Korei opracowali nowy algorytm do symulacji takich zderzeń. Nazwany Bounded Volume Hierarchy with Spherical Bounds (SBVH), czerpie z rozwiązań stosowanych w silnikach graficznych gier komputerowych, gdzie szybkość i efektywność detekcji kolizji są priorytetem. Innymi słowy – strzelanie w grach pomogło przewidywać zderzenia cząstek. W testach przeprowadzonych na wirtualnym modelu reaktora KSTAR (Korea Superconducting Tokamak Advanced Research) nowy algorytm działał aż 15 razy szybciej niż starszy Octree. Osiągał przy tym porównyw…

AdobeStock127452391-8126fd8.jpeg
width: 5184
height: 3456

Czarne dziury jako kosmiczne baterie. Czy przyszłość energetyki kryje się w głębinach Wszechświata?
type: item
date: 2025-04-10T08:23:44.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: energia
subject: fizyka
description: Czarne dziury to jedne z najbardziej fascynujących i enigmatycznych obiektów we Wszechświecie. Pochłaniają wszystko, co znajdzie się zbyt blisko – nawet światło – i są ucieleśnieniem granic ludzkiego poznania. Jednak poza swoją groźną reputacją, te kosmiczne giganty mogą skrywać potencjał, który w przyszłości pozwoli zasilić cywilizacje rozciągające się na wiele układów planetarnych. Czy to tylko fantazja rodem z science fiction, czy też realna wizja odległej przyszłości?
encoded: Spis treści: Naturalne elektrownie we Wszechświecie Penrose i energia z karuzeli Skala Kardaszewa i nasze miejsce w kosmosie Nauka i fantastyka idą ręka w rękę Czarne dziury to nie tylko kosmiczne pułapki. Gdy są otoczone materią – na przykład w centrach galaktyk – stają się źródłem zjawisk o niewiarygodnej sile. Kwazary, czyli aktywne jądra galaktyk zasilane przez supermasywne czarne dziury, emitują więcej energii niż miliardy gwiazd razem wzięte. Jak do tego dochodzi? Kluczem jest ruch obrotowy. Weźmy tzw. czarne dziury Kerra – czyli takie, które obracają się wokół własnej osi. Zostały nazwane na cześć Roya Kerra, nowozelandzkiego matematyka, który w 1963 roku jako pierwszy opisał ich matematyczny model w ramach ogólnej teorii względności Einsteina. Czarne dziury Kerra potrafią wirować niemal z prędkością światła. Ich rotacja zakrzywia przestrzeń wokół nich w zjawisku znanym jako „przeciąganie układu odniesienia”. W praktyce oznacza to, że wszystko, co znajduje się w pobliżu, zostaje porwane przez ten rotacyjny wir – od gazu, przez pył, aż po światło. Naturalne elektrownie we Wszechświecie Zjawiska takie jak kwazary czy mikrokwazary (czyli ich „miniaturowe” odpowiedniki z czarnymi dziurami o masie kilkudziesięciu Słońc) pokazują, że natura znalazła sposób na wydobycie energii z tych obiektów. Gaz i pył wirują wokół czarnej dziury w dysku akrecyjnym, nagrzewając się do milionów stopni i emitując olbrzymie ilości promieniowania. Część materii zostaje wciągnięta za horyzont zdarzeń, ale reszta – dzięki silnym polom magnetycznym – zostaje wyrzucona w przestrzeń kosmiczną w postaci tzw. relatywistycznych dżetów. To właśnie te gigantyczne emisje energii budzą zainteresowanie fizyków. Jeśli natura może to robić, to może człowiek będzie w stanie ją skopiować? Penrose i energia z karuzeli Już w 1969 roku fizyk i laureat Nagrody Nobla z fizyki Roger Penrose zaproponował sposób na wydobycie energii z rotacji czarnej dziury. Jego pomysł – dziś znany jako „proces Penrose’a” – …

GettyImages-1265279909-6d55692.jpg
width: 2190
height: 1369

USA testuje paliwo do kosmicznego napędu jądrowego. Czy zrewolucjonizuje podróże kosmiczne?
type: item
date: 2025-02-11T07:55:53.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: energia
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: Aby skrócić czas podróży międzyplanetarnych, potrzeba nowego typu napędu. Firma General Atomics pomyślnie przetestowała paliwo jądrowe do nowego typu reaktora. Czy oznacza to, że będziemy latali na Marsa statkami napędzanymi paliwem jądrowym?
encoded: Spis treści: Jak działa jądrowy napęd termiczny? Z atomem w kosmos Już wykorzystujemy atom w kosmosie Firma General Atomics Electromagnetic Systems (GA-EMS) poinformowała, że z powodzeniem przeprowadziła w NASA Marshall Space Flight Center (MSFC) szereg istotnych testów mających przyspieszyć rozwój technologii reaktora Nuclear Thermal Propulsion (NTP). Reaktor ten przygotowywany jest na potrzeby szybkiego transportu Ziemia – Księżyc oraz do misji załogowych w głęboki kosmos. Testy prowadzono we współpracy z NASA, by lepiej zweryfikować zdolności i wydajności paliwa jądrowego GA-EMS w ekstremalnych kosmicznych warunkach. – Paliwo musi przetrwać ekstremalnie wysokie temperatury i środowisko gorącego wodoru, które zwykle napotyka reaktor NTP działający w przestrzeni kosmicznej. Jesteśmy bardzo zadowoleni z pozytywnych wyników testów, które potwierdzają, że paliwo może przetrwać te warunki operacyjne, przybliżając nas do realizacji potencjału bezpiecznego, niezawodnego jądrowego napędu termicznego dla misji kosmicznych – powiedział Scott Forney, prezes GA-EMS. Jak działa jądrowy napęd termiczny? Czym jest NTP, czyli jądrowy napęd termiczny? Jest to technologia napędowa dla statków kosmicznych, która wykorzystuje reaktor jądrowy do podgrzewania ciekłego wodoru lub innego paliwa kriogenicznego, a następnie wyrzucania go przez dyszę. Właśnie ten wyrzut generuje niezbędny ciąg. W reaktorze jądrowym dochodzi do rozszczepienie atomów (najczęściej uranu-235 lub uranu-233), co dostarcza energii. Następnie wodór (lub inny lekki gaz) przepływa przez rdzeń reaktora, gdzie jest ogrzewany do bardzo wysokiej temperatury (około 2500-3000 K). Rozgrzany wodór gwałtownie się rozszerza i jest wyrzucany przez dyszę, co generuje ciąg. Tego typu napędu może mieć ponad dwukrotnie większą efektywność niż tradycyjne silniki chemiczne oraz wytwarzać większy ciąg niż w napędach elektrycznych. Właśnie dlatego rozwój tej technologii jest tak istotny. A ze względu na to, że mówimy o misjach załogowy…

ga-successfully-tests-nuclear-thermal-propulsion-reactor-f3a3a7c.jpg
width: 1200
height: 630

Od 50 lat w Polsce działa reaktor jądrowy. Nie produkuje prądu, ale ratuje życie
type: item
date: 2024-12-18T13:11:01.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: energia
subject: energia odnawialna
subject: nauka
description: Jedyny działający w Polsce reaktor jądrowy obchodzi 50 lat. Nie produkuje jednak energii elektrycznej, ale wytwarza radioizotopy do diagnozowania nowotworów oraz do radioterapii. Maria ratuje życie. A wkrótce dołączy do niej POLA, chociaż „zajmie” się czymś innym.
encoded: Spis treści: Gdzie jest i co robi Maria? EWA odeszła, pozostała już tylko Maria Do Marii niebawem dołączy POLA W nocy z 17 na 18 grudnia 1974 r. reaktor Maria po raz pierwszy osiągnął stan krytyczny, czyli odpowiednie warunki dla samopodtrzymującej się reakcji łańcuchowej. Trwa ona już pół wieku. Reaktor nosi imię Maria na cześć dwukrotnej noblistki – Marii Skłodowskiej-Curie. Gdzie jest i co robi Maria? Jedyny działający polski reaktor jądrowy znajduje się na terenie Narodowego Centrum Badań Jądrowych (NCBJ), w podwarszawskim Otwocku – Świerku. Jest to imponujące urządzenie – jedno z największych urządzeń badawczych w Polsce. Reaktor zaprojektowali i skonstruowali polscy specjaliści. Reaktor jest ukryty pod charakterystyczną, okrągłą betonową kopułą otoczoną kominami wentylatorni. Maria pomaga pacjentom zmagającym się z chorobami, również nowotworowymi, gdyż jest znaczącym światowym producentem jodu-131. Jest to izotop stosowany w diagnozie i leczeniu chorób tarczycy. Maria zaspokaja też między 10 a 20% globalnego zapotrzebowania na molibden-99, który jest stosowany w diagnostyce i terapii onkologicznej. CNBJ szacuje, że jeden tydzień pracy reaktora to pomoc dla 100 tys. pacjentów na całym świecie. Maria jest też ważnym miejscem ze względu na możliwość szkolenia kadry specjalizującej się w energetyce jądrowej i ochronie radiologicznej. W kolejnych latach mają powstać w naszym kraju elektrownie jądrowe, dlatego wyspecjalizowany personel będzie na wagę złota. W Marii prowadzone są także badania fizyczne z wykorzystaniem intensywnych wiązek neutronów, badania radiochemiczne oraz materiałowe. Ciekawostką jest charakterystyczne, błękitne światło wydobywające się z rdzenia Marii. Jak wyjaśnia NCBJ, nie jest to efekt zainstalowania lamp w basenie reaktora, a naturalne zjawisko fizyczne – promieniowanie Czerenkowa. W rdzeniu reaktora na skutek reakcji jądrowych powstają naładowane cząstki o wysokich energiach. Dostają się do wody otaczającej rdzeń i powodują polaryzację at…

reaktor-maria-6976e4a.png
width: 1200
height: 630

Dr Eng Lim Goh: sztuczna inteligencja ma swoje limity. Podstawowym jest energia
type: item
date: 2024-05-30T09:36:12.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: energia
subject: inteligencja
subject: komputery
subject: superkomputer
description: Sztuczna inteligencja odbierze ludziom pracę! Czy jesteśmy na skraju buntu maszyn? Tego typu nagłówki pojawiają się w mediach regularnie, wieszcząc niechybnie początek ery Matriksa i Terminatora. Czy algorytmy sztucznej inteligencji naprawdę zagrażają ludzkości, czy może stanowią trampolinę do niebywałego rozwoju? National Geographic Polska rozmawia z dr. Eng Lim Gohem, projektantem superkomputera NASA.
encoded: W tym artykule: Między ekspertem a SI Jak się uczy sztuczną inteligencję? Nauczyć komputer mówić Podstawą jest energia SI kwantowa Sztuczna inteligencja (SI) jest od ubiegłego roku jednym z głównych tematów debaty publicznej. Po uruchomieniu modelu językowego ChatGPT i szerokim dostępie do innych modeli opartych na uczeniu maszynowym, część odbiorców wieściła rychły upadek ludzkości. W tym samym czasie inne grupy przekonywały, że jest to kolejny stopień rozwoju. Pozwoli on nam sięgać dalej, rozwijać się szybciej i przyniesie gwałtowne, pożądane zmiany w wielu różnych dziedzinach życia. Dr Eng Lim Goh to wiceprezes ds. sztucznej inteligencji i danych w Hewlett Packard Enterprise i światowej sławy ekspert AI, który m.in. projektował HPE Spaceborne Computer dla NASA. Uważa on, że nie dojdzie do niekontrolowanego rozwoju systemów SI. Głównie ze względu na zasoby, jakich to wymaga. – Obecnie istnieją różne interpretacje tego, czym jest, a czym nie jest sztuczna inteligencja. Powiedzmy, że w największym uproszczeniu sztuczna inteligencja oznacza maszynę wyróżniającą się konkretnymi zdolnościami i inteligencją, prawda? – mówi dr Goh w rozmowie z National Geographic Poland. Sztuczna inteligencja tworzy nowe materiały? Naukowcy mają wątpliwości, czy to możliwe Narzędzie zbudowane przez Google DeepMind przewidziało możliwość zaistnienia prawie 400 tysięcy stabilnych substancji. A autonomiczny system A-Lab opracowuje receptury nowych materiałów. W ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sztuczna-inteligencja-tworzy-nowe-materialy-naukowcy-maja-watpliwosci-czy-to-mozliwe-fot-marilyn-sargent-multimedia-prod-a2e9949.jpg" width="938" height="626" alt="Sztuczna inteligencja tworzy nowe materiały? Naukowcy mają wątpliwości, czy to możliwe (fot. Marilyn Sargent, Multimedia Prod)" title="Sztuczna inteligencja tworzy nowe materiały? Naukowcy mają wątpliwości, czy to możliwe (fot. Marilyn Sargent, Multimedia Prod)" /> Wyjaśnia, że dawniej rolę p…

dr-eng-lim-goh-sztuczna-inteligencja-ma-swoje-limity-podstawowym-jest-energia-fot-paco-freire-sopa-images-lightrocket-via-getty-images-82a8b6e.jpg
width: 1024
height: 683

Słońce uratuje klimat? Udało się osiągnąć temperaturę 1000 st. Celsjusza bez spalania kopalin
type: item
date: 2024-05-15T15:00:00.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: energia
subject: globalne ocieplenie
subject: prąd
subject: słońce
subject: Wolny czas
subject: zmiany klimatyczne
description: Naukowcy uzyskali temperaturę 1000 st. Celsjusza bez użycia ropy naftowej, gazu czy węgla. Prototypowe rozwiązanie wykorzystuje energię słoneczną. Jeśli technologia okaże się skalowalna, może w przyszłości pomóc zmniejszyć zapotrzebowanie na paliwa kopalne w przemyśle.
encoded: W tym artykule: Świat zbudowany na paliwach kopalnych? Paliwa kopalne w produkcji stali Jak wysoką temperaturę można uzyskać ze Słońca? Jakie są rodzaje energii? W pierwszym odruchu to pojęcie kojarzy nam się z elektrycznością. Jednak prąd w gniazdku, czyli energia elektryczna, to tylko jedna z jej form. Inne to energia chemiczna, cieplna czy mechaniczna – i wszystkie one są dla nas równie ważne, co elektryczność. Dlaczego? Dokładną odpowiedź na to pytanie podaje Vaclav Smil, kanadyjski naukowiec, w niedawno wydanej w Polsce książce „Jak naprawdę działa świat”. Smil przypomina w niej, że elektryczność zaspokaja tylko 18 proc. światowego zapotrzebowania na energię. Cała reszta – czyli ponad 80 proc. – to różne rodzaje energii wykorzystywane w przemyśle, wytwarzaniu żywności i transporcie. Fakt ten ma fundamentalne znaczenie, jeśli chcemy racjonalnie podejść do zmniejszenia naszego uzależnienia od paliw kopalnych (a tym samym obniżyć emisje gazów cieplarnianych). By to zrobić, nie wystarczy wyłącznie rozbudowywać odnawialne źródła energii elektrycznej. Konieczne jest również wymyślenie, czym i jak zastąpić kopaliny wszędzie tam, gdzie pojawiają się w produkcji przemysłowej. Świat zbudowany na paliwach kopalnych? Jest to zadanie o gigantycznej skali. Smil wyróżnia cztery podstawowe materiały, bez których nasza cywilizacja nie może się obejść. Są to cement, stal, tworzywa sztuczne i amoniak, podstawa nawozów sztucznych. Bez nich nie będzie silników samochodowych, drapaczy chmur czy pomidorów. „Masowe wytwarzanie ich wszystkich jest silnie zależne od spalania paliw kopalnych. A część z tych paliw stanowi również materiał wsadowy do syntezy amoniaku oraz produkcji tworzyw sztucznych”– pisze Smil (tłum. Dariusz Rossowski). Innymi słowy, nie ma możliwości wytwarzania stali bez węgla, nawozów sztucznych bez gazu ziemnego ani plastiku bez ropy. Efekt? „Globalna produkcja tych czerech niezbędnych materiałów (…) odpowiada za 25 proc. łącznej emisji CO2 ze spalania paliw kopalny…

uratuje-nas-slonce-udalo-sie-wygenerowac-temperature-1000-st-c-bez-spalania-kopalin1-e1047fb.jpg
width: 915
height: 690

Sześć minut „Słońca na Ziemi”. W reaktorze we Francji udało się ustanowić nowy rekord fuzji jądrowej
type: item
date: 2024-05-07T13:43:34.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: energia
subject: energia słoneczna
subject: fizyka
subject: słońce
subject: Wolny czas
description: W reaktorze fuzyjnym WEST udało się utrzymać plazmę w temperaturze 50 mln st. C przez całe sześć minut. To kolejny krok do opanowania fuzji jądrowej. Jeśli nauczymy się kontrolować reakcję syntezy jąder atomowych, uzyskamy niemal nieograniczone źródło czystej energii elektrycznej.
encoded: W tym artykule: Po co nam fuzja jądrowa? Wyzwania fuzji jądrowej Przez WEST do ITER Jak opanować plazmę Od razu trzeba zaznaczyć jedną rzecz. Kolejne rekordy uzyskiwane w różnych reaktorach fuzyjnych nie oznaczają, że energia fuzji będzie dla nas dostępna w najbliższym czasie. Nim opanujemy tę technologię i zbudujemy odpowiednie elektrownie, miną co najmniej dziesięciolecia. Jednak każdy następny eksperyment to krok dalej na tej drodze. O najnowszym sukcesie poinformowali właśnie naukowcy z amerykańskiego ośrodka Princeton Plasma Physics Laboratory (PPPL). Pracowali oni z francuskim tokamakiem WEST, znajdującym się w centrum badawczym Cadarache w Prowansji. Udało im się osiągnąć przełom: utrzymali w urządzeniu plazmę o temperaturze 50 mln st. C przez sześć minut. Oczywiście daleko stąd do ostatecznego celu, czyli utrzymania plazmy w takiej temperaturze godzinami. Jednak i tak osiągnięcie naukowców z PPPL jest rekordem dla tokamaków takich jak WEST. Po co nam fuzja jądrowa? Nasza najbliższa gwiazda – Słońce – stanowi niemal nieograniczone źródło docierającej do nas energii. Swoje moce „energotwórcze” Słońce zawdzięcza zachodzącej w jego wnętrzu fuzji jądrowej. W tym procesie atomy wodoru łączą się w cięższy pierwiastek, hel. Przy okazji wydzielana jest ogromna ilość energii (większa niż w procesie rozpadu jądrowego). O jakich rzędach wielkości mowa? Szacuje się, że kilogram paliwa fuzyjnego (w warunkach ziemskich najczęściej to mieszanka izotopów wodoru – deuteru i trytu) generuje aż 4 mln razy więcej energii niż kilogram paliwa kopalnego. Co ważne, w procesie tym nie są emitowane żadne gazy cieplarniane. Nic dziwnego, iż powszechnie uznaje się fuzję jądrową za potencjalne źródło nieograniczonej czystej energii. Jednak jego opanowanie to ciąg wyzwań. – To, co staramy się osiągnąć, to stworzyć Słońce na Ziemi – mówi „Business Insiderowi” Luis Delgado-Aparicio, szef zaawansowanych projektów w PPPL. – Jednak jest to ekstremalnie, ekstremalnie trudne. Wyzwania fuzji jądr…

szesc-minut-slonca-na-ziemi-w-reaktorze-we-francji-udalo-sie-ustanowic-nowy-rekord-fuzji-jadrowej-c8e56e0.jpg
width: 2880
height: 1873

Rosja i Chiny zamierzają wspólnie wybudować reaktor atomowy na Księżycu. Co na to inne kraje?
type: item
date: 2024-03-13T14:08:08.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: chiny
subject: energia
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: rosja
description: Powraca temat rosyjsko-chińskiej współpracy na Księżycu. Niedawno rosyjska agencja kosmiczna Roskosmos ogłosiła plany zbudowania na Księżycu zautomatyzowanego reaktora jądrowego. Ma on powstać do 2035 roku. Jego głównym zadaniem ma być zasilanie rosyjsko-chińskiej stacji badawczej na Srebrnym Globie. Ale nie tylko te dwa kraje mają takie plany.
encoded: W tym artykule: Rosyjski reaktor jądrowy na Księżycu Plany budowy rakiet z napędem jądrowym Energia jądrowa w kosmosie NASA też pracuje nad reaktorami Kolejna faza nowego wyścigu księżycowego Co można, a czego nie można w kosmosie? Trzy lata temu Roskosmos oraz Chińska Narodowa Agencja Kosmiczna (CNSA) ujawniły, że zamierzają zbudować wspólną bazę na Księżycu. Nazwano ją wówczas Międzynarodową Stacją Badań Księżycowych (ILRS). Strony informowały, że stacja będzie otwarta dla wszystkich zainteresowanych krajów i partnerów międzynarodowych. Jednak zapewnienia o wolnym dostępie do stacji budziły wątpliwości. Wraz z agresją Rosji na Ukrainę i zawieszeniem większości międzynarodowej współpracy kosmicznej rosyjskiej agencji, wątpliwości te urosły do przekonania, że buńczuczne zapowiedzi są powrotem do stosunków z okresu zimnej wojny. Szczególnie, że planowana stacja miałaby powstać w okolicach południowego bieguna Księżyca. Czyli w miejscu będącym celem eksploracji związanej z nowym międzynarodowym programem załogowego powrotu na Księżyc – Artemis. Rosyjski reaktor jądrowy na Księżycu Kilka dni temu Roskosmos ogłosił, że podejmie próbę wybudowania obok ILRS reaktora jądrowego. Teoretycznie byłby on w stanie zasilać stację. – Poważnie rozważamy projekt. Chcemy, by gdzieś na przełomie lat 2033–2035 na powierzchni Księżyca stanął blok energetyczny umożliwiający zasilanie stacji badawczej. Zamierzamy tego dokonać wraz z naszymi chińskimi kolegami – powiedział państwowemu rosyjskiemu portalowi informacyjnemu TASS dyrektor generalny Roskosmosu Jurij Borysow. Plany budowy rakiet z napędem jądrowym Borysow dodał, że prace konstrukcyjne na Księżycu miałby być prowadzone bez udziału ludzi. Reaktor, jak i sama baza, miałyby zostać wybudowane przez autonomiczne maszyny. Jego zdaniem odpowiednie rozwiązania technologiczne są już niemal gotowe. Na początku wojny Rosjanie „aresztowali” zachodnie satelity. Teraz chcą je wymienić na swoją rakietę Rosyjska Agencja Kosmiczna Roskosmos i fra…

rosja-i-chiny-zamierzaja-wspolnie-wybudowac-reaktor-atomowy-na-ksiezycu-co-na-to-inne-kraje-ryc-shutterstock-16d5e3c.jpg
width: 1000
height: 562

Polacy zbudowali baterię lodową. Ten wynalazek w ekonomiczny sposób chłodzi i ogrzewa dom
type: item
date: 2024-02-07T09:36:05.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: bateria
subject: energia
description: Czy coś, co jest z założenia zimne, może służyć jako ogrzewanie? Ice Battery System, zaprojektowany przez specjalistów z Wrocławia, może stać się sposobem na magazynowanie energii. Wykorzystując najprostsze i ekologiczne składowe magazynuje energię chłodniczą i cieplną. System zakończył z sukcesem testy wielkoskalowe. Czy wejdzie do masowej produkcji?
encoded: W tym artykule: Zamrozić, by ogrzać Wielki magazyn energii Algorytmy zarządzające energią Stal, woda, tworzywo sztuczne z odzysku i glikol propoylenowy. Na tych czterech składnikach bazuje Ice Battery System, czyli urządzenie pozwalające magazynować energię chłodniczą i cieplną. Zbudowała je polska firma we współpracy z Politechniką Wrocławską. Jak działa ten wynalazek? Zamrozić, by ogrzać – W każdym zasobniku jest rdzeń, a w nim roztwór wodny z rodnikami przyspieszającymi krystalizację – wyjaśnia Michał Wojsa z firmy Wentima oraz Ice Battery System, który odpowiada za optymalizację zużycia i zarządzania energią cieplną i chłodniczą. – Gdy chcemy zmagazynować energię chłodniczą, po prostu zamrażamy rdzenie, wykorzystując do tego glikol. Do tego oczywiście jest potrzebna energia elektryczna, ale rdzenie mogą być zamrażane w nocy, gdy taryfa jest niższa. Energia może pochodzić też bezpośrednio z ogniw fotowoltaicznych – dodaje pomysłodawca. Naukowcom udało się bezprzewodowo przesłać na Ziemię energię z kosmosu. Czy powstaną orbitalne elektrownie? Pierwszą osobą, która zaproponowała budowę orbitujących elektrowni solarnych był sam Isaac Asimov. Ale trzeba było ponad 80 lat, by jego pomysł zaczął zmieniać się w rzeczywistość. N... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/naukowcom-udalo-sie-bezprzewodowo-przeslac-na-ziemie-energie-z-kosmosu-czy-powstana-orbitalne-elektrownie-fot-sspp-ef1aab5.jpg" width="938" height="346" alt="Naukowcom udało się bezprzewodowo przesłać na Ziemię energię z kosmosu. Czy powstaną orbitalne elektrownie? (fot. SSPP)" title="Naukowcom udało się bezprzewodowo przesłać na Ziemię energię z kosmosu. Czy powstaną orbitalne elektrownie? (fot. SSPP)" /> Tak pozyskana energia chłodnicza może być wykorzystywana w kolejnych dniach do obniżania temperatury w pomieszczeniach. Ale to nie wszystko. System składa się zarówno z „baterii” chłodzącej, jak i grzewczej. – Gdy wytwarzamy chłód, powstaje potężna ilość ciepła. Zw…

polacy-zbudowali-baterie-lodowa-ten-wynalazek-w-ekonomiczny-sposob-chlodzi-i-ogrzewa-dom-fot-rawlplug-66992b1.jpg
width: 1310
height: 882

Skala Kardaszowa pokazuje stopień zaawansowania cywilizacji. Wciąż jesteśmy na niej bardzo nisko
type: item
date: 2023-12-24T10:29:03.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: cywilizacja
subject: energia
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: Społeczeństwo
subject: wszechświat
description: Istnienie obcych cywilizacji wciąż pozostaje tylko hipotezą, jednak nauka dopuszcza myśl, że być może nie jesteśmy sami we Wszechświecie. Mało tego, naukowcy biorą pod uwagę, że w niezliczonych galaktykach mogą występować istoty, które reprezentują poziom zaawansowania, jaki my hipotetycznie będziemy w stanie osiągnąć dopiero za wiele wieków. Na przestrzeni lat opracowano kilka metod hierarchizowania możliwych pozaziemskich cywilizacji, ale największe uznanie wśród astrofizyków i astronomów zdobyła skala Kardaszowa.
encoded: W tym artykule: Typy cywilizacji, czyli skala Kardaszowa Cywilizacja typu 0 Cywilizacja typu 1 Cywilizacja typu 2 Cywilizacja typu 3 Typy cywilizacji spoza skali Kardaszowa Jaki stopień rozwoju cywilizacji reprezentuje ludzkość? Wizja rozwoju ludzkości Nikołaja Kardaszowa bez wątpienia należy zaliczyć do grona najwybitniejszych astrofizyków. To absolwent Uniwersytetu Moskiewskiego i jeden z prekursorów prowadzonych w ZSRR badań nad życiem pozaziemskim. Był zwolennikiem tezy, według której we Wszechświecie ma istnieć nieskończona liczba cywilizacji. W 1964 roku, niedługo po pierwszej konferencji naukowej poświęconej problematyce SETI, zaproponował hipotetyczny podział wysoko rozwiniętych form życia pozaziemskiego. Autorska klasyfikacja Nikołaja Kardaszowa była wyjątkowo prosta (dokument liczył zaledwie pięć stron), ale przy tym także niezwykle praktyczna. Dzięki temu szybko została uznana na całym świecie. Typy cywilizacji, czyli skala Kardaszowa Jako kryterium klasyfikacyjne, Nikołaj Kardaszow w swojej pracy przyjął ilości generowanej energii. Radziecki naukowiec wyszedł z założenia, że o ile w różnych warunkach rozwoju cywilizacyjnego może pojawić się wiele zmiennych, to wartością stałą, pozwalającą odróżnić cywilizację prymitywną od rozwiniętej, jest zapotrzebowanie na energię. Świat nauki musiał się zgodzić z tym twierdzeniem, bo sama ludzkość stanowi dobitny przykład jego słuszności. Wraz z galopującym postępem cywilizacyjnym, w ciągu ostatnich 50 lat nasze stale rosnące potrzeby energetyczne wymusiły na nas trzykrotne zwiększenie podaży energii i sięganie do nowych jej źródeł. Im większy jest stan wiedzy, tym bardziej zwiększają się potrzeby energetyczne. Im więcej dostępnej energii, tym bardziej zwiększa się dostępność nowych metod badawczych, a rozwój postępuje szybciej. To oczywista zależność, której nie można zaprzeczyć. NASA bierze się na poważnie za poszukiwanie pozaziemskich cywilizacji! Wokół gwiazdy Boyajian dzieje się coś dziwnego. Astronomowie postan…

skala-kardaszowa-naukowe-spojrzenie-na-niezwykle-wymiary-wszechswiata-fot-eso-yuri-beletsky-wikimedia-commons-cc-by-3-0-7bcfa69.jpg
width: 3008
height: 1692

Łowca ciemnej materii gotowy do startu. Niedługo Falcon 9 wyniesie obserwatorium nazwane imieniem Euklidesa
type: item
date: 2023-06-29T09:26:56.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: ciemna materia
subject: energia
subject: fizyka
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: obserwacje
subject: wszechświat
description: W najbliższą sobotę, 1 lipca, ze stanowiska Space Force na Cape Canaveral na Florydzie wystartuje rakieta Falcon 9, na szczycie której umieszczone zostało obserwatorium Euclid. Celem misji jest sporządzenie trójwymiarowej mapy 1,5 miliarda galaktyk odległych nawet o 10 miliardów lat świetlnych od nas.
encoded: W tym artykule: Zagadkowa ciemna materia i energia Jak zobaczyć niewidzialne Lustra z kosmicznej ceramiki Misja Euclid potrwa 6 lat Euclid ma wystartować na szczycie rakiety Falcon 9 SpaceX z Cape Canaveral Space Force Station na Florydzie 1 lipca o godz. 17.11 naszego czasu. Obserwatorium ma badać kosmos w bliskiej podczerwieni, a cel nowej misji Europejskiej Agencji Kosmicznej jest bardzo ambitny. Euclid będzie mapować geometrię materii we Wszechświecie, głównie w postaci rozkładu galaktyk. Ma to pozwolić dowiedzieć się więcej o składnikach Wszechświata, których nie widzimy – ciemnej energii i ciemnej materii. Zagadkowa ciemna materia i energia Ciemną energią określa się hipotetyczną formę energii, mającą wypełniać całą przestrzeń. Ma ona wywierać tzw. ujemne ciśnienie, przyspieszając tym samym tempo rozszerzania się Wszechświata. Jest to jedno z pojęć wprowadzonych w celu wyjaśnienia przyspieszania ekspansji kosmosu oraz tzw. problemu brakującej masy we Wszechświecie. Natomiast mianem ciemnej materii określa się hipotetyczną materię nieemitującą i nieodbijającą promieniowania elektromagnetycznego. Jej istnienie zdradzają jedynie wywierane przez nią efekty grawitacyjne. Według danych zebranych na podstawie obserwacji dużych struktur kosmicznych, ciemna materia stanowi ok. 27 proc. bilansu masy i energii Wszechświata. Pierścienie Einsteina odsłonią tajemnicę ciemnej materii? Na razie wskazują, że może być inna niż sądzono Badanie światła zakrzywianego przez galaktyki może pomóc rozwiązać jedną z najważniejszych zagadek fizyki. Czyli wyjaśnić, czym jest ciemna materia – podstawowy składnik, z którego zb... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pierscienie-einsteina-odslonia-tajemnice-ciemnej-materii-na-razie-wskazuja-ze-moze-byc-inna-niz-sadzono-fot-esa-hubble-nasa-bf537f9.jpg" width="938" height="380" alt="Pierścienie Einsteina odsłonią tajemnicę ciemnej materii? Na razie wskazują, że może być inna niż sądzono (Fot. ESA/Hubbl…

lowca-ciemnej-materii-gotowy-do-startu-niedlugo-falcon-9-wyniesie-obserwatorium-nazwane-imieniem-euklidesa-fot-spacex-02b7d64.jpg
width: 3000
height: 2000

Naukowcom udało się bezprzewodowo przesłać na Ziemię energię z kosmosu. Czy powstaną orbitalne elektrownie?
type: item
date: 2023-06-14T08:33:26.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: energia
subject: energia słoneczna
subject: fizyka
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: orbita
description: Pierwszą osobą, która zaproponowała budowę orbitujących elektrowni solarnych był sam Isaac Asimov. Ale trzeba było ponad 80 lat, by jego pomysł zaczął zmieniać się w rzeczywistość. Naukowcom z California Institute of Technology właśnie udało się po raz pierwszy przesłać energię z urządzenia na orbicie na powierzchnię planety.
encoded: W tym artykule: Bezprzewodowe przesyłanie energii z kosmosu Cele eksperymentu MAPLE Energia z kosmosu w każdym miejscu na Ziemi Eksperyment nosi nazwę MAPLE (Microwave Array for Power-transfer Low-orbit Experiment). Przeprowadzono go z użyciem wyniesionego w kosmos w styczniu 2023 roku satelity Space Solar Power Demonstrator. – Udało się nam bezprzewodowo przesyłać energię do odbiorników w kosmosie i przekierować ją ponownie na Ziemię – poinformowali naukowcy z Caltechu. Bezprzewodowe przesyłanie energii z kosmosu Prototypowe urządzenie po raz pierwszy udowodniło swoją zdolność do bezprzewodowego przesyłania energii przez przestrzeń kosmiczną i precyzyjnego kierowania wykrywalnej ilości energii w stronę Ziemi. Dowodzi to, że możemy mieć niemal nieograniczone źródła energii w postaci energii pochodzącej bezpośrednio z orbity. Szacuje się, że kosmiczne elektrownie solarne mogą potencjalnie wytwarzać osiem razy więcej energii niż panele słoneczne w dowolnym miejscu na powierzchni globu. – Dzięki przeprowadzonym do tej pory eksperymentom otrzymaliśmy potwierdzenie, że MAPLE może z powodzeniem przesyłać energię do odbiorników w kosmosie – napisał w oświadczeniu dr Ali Hajimiri, dyrektor Space-Based Solar Power Project. – Byliśmy również w stanie zaprogramować sieć tak, aby kierowała pozyskaną energię w stronę Ziemi. Wykryliśmy to tutaj, w Caltechu. View oEmbed on the source website Bezprzewodowy transfer energii został osiągnięty przez MAPLE dzięki zestawowi elastycznych i lekkich nadajników mikrofalowych. Stanowią one jeden z trzech instrumentów przenoszonych przez Space Solar Power Demonstrator (SSPD-1). SSPD-1 został wystrzelony w styczniu 2023 roku w ramach projektu Space Solar Power Project (SSPP). Jego głównym celem jest zbieranie energii słonecznej w kosmosie, a następnie przesyłanie jej na powierzchnię Ziemi. Cele eksperymentu MAPLE MAPLE jest na razie eksperymentem prowadzonym głównie na Ziemi. Jego cel to opracowanie możliwości realnego przesyłania energii z pl…

naukowcom-udalo-sie-bezprzewodowo-przeslac-na-ziemie-energie-z-kosmosu-czy-powstana-orbitalne-elektrownie-fot-sspp-47e631c.jpg
width: 1556
height: 574

Baterie kwantowe będą się błyskawicznie ładować i gromadzić mnóstwo energii. Kiedy mogą powstać?
type: item
date: 2023-03-09T12:29:12.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: bateria
subject: elektryczność
subject: energia
subject: fizyka kwantowa
subject: Moto
subject: motoryzacja
subject: samochody
description: Jak przechować duże ilości energii, nie obciążając środowiska? Rozwiązaniem mogą być innowacyjne baterie kwantowe.
encoded: W tym artykule: Czym są baterie kwantowe? Czy baterie kwantowe mają szanse działać? Kwantowe nanokropki w bateriach Baterie kwantowe to szansa dla motoryzacji Jak szybko będzie ładował się samochód na baterie kwantowe? Baterie kwantowe to jeden z tych konceptów, z którymi wiąże się nadzieje na technologiczną rewolucję. Wykorzystując zjawiska takie jak kwantowe splątanie, naukowcy chcieliby zbudować akumulatory, których możliwości znacznie przewyższyłyby możliwości obecnie istniejących baterii. Czym są baterie kwantowe? W 2012 r. dwóch badaczy – prof. Robert Alicki z Uniwersytetu Gdańskiego i prof. Mark Fannes z Uniwersytetu Leuven – opublikowało pracę dowodzącą, że teoretycznie może istnieć coś takiego jak bateria kwantowa. Bazowałaby ona na przechowujących energię ogniwach kwantowych. Oto lepsza alternatywa dla baterii litowo-jonowych. Naukowcy z Teksasu rozwijają baterie sodowe Baterie sodowe znacznie szybciej się ładują i nie szkodzi im rozładowanie do zera. Czy zrewolucjonizują sposób, w jaki magazynujemy energię? Miałyby one różne stany, reprezentujące wysoki i niski poziom energii. Alicki i Fannes zauważyli, że im więcej splątanych kwantowo ogniw wchodziłoby w skład baterii, tym szybciej przechodziłaby ze stanu niskiej energii do wysokiej. Czyli – tym szybciej by się ładowała. Jednym z mechanizmów, który brany jest pod uwagę przy próbie zbudowania baterii kwantowej jest pochłanianie światła przez materię. To tzw. mechanizm superabsorpcji. Dzięki niemu, co ciekawe, wydajność baterii ma rosnąć wraz ze zwiększaniem się jej rozmiarów. Czy baterie kwantowe mają szanse działać? Dziesięć lat temu cała koncepcja była wyłącznie w sferze rozważań teoretycznych. Alicki i Fannes zaznaczyli, że nie wiadomo jeszcze, z czego można by zbudować kwantową baterię. Ich praca okazała się jednak inspirująca dla całej rzeszy naukowców, którzy zaczęli intensywnie badać zagadnienie kwantowych akumulatorów. Odkrycia szły w dwóch kierunkach. Jednym było dalsze budowanie podstaw teoretyc…

baterie-kwantowe-beda-sie-blyskawicznie-ladowac-i-gromadzic-mnostwo-energii-kiedy-moga-powstac-fot-getty-images-d6a16ff.jpg
width: 2309
height: 1299

Brakujący składnik Wszechświata może powstawać we wnętrzu czarnych dziur. To zaskoczyło fizyków
type: item
date: 2023-02-17T12:24:35.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: energia
subject: fizyka
subject: galaktyki
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
description: Naukowcy wpadli na zupełnie nowy pomysł wyjaśniający pochodzenie ciemnej energii. Ten najbardziej tajemniczy składnik Wszechświata może powstawać w czarnych dziurach – postuluje międzynarodowy zespół badawczy.
encoded: W tym artykule: Dlaczego Wszechświat powiększa się coraz szybciej? Co kryje się we wnętrzu czarnych dziur? Dlaczego czarne dziury w nieaktywnych galaktykach nadal rosną? Kontrowersyjna teoria dotycząca ciemnej energii Z czego składa się kosmos? Zwykła materia, z której zbudowane jest Słońce, nasza planeta i my sami, stanowi zaledwie 5 proc. Wszechświata. Kolejne 27 proc. przypada na ciemną materię. Ciemna materia to odpowiednik tej zwykłej, który jednak nie emituje, absorbuje ani nie odbija światła. Co z pozostałymi 68 proc.? Tyle przypada na najbardziej tajemniczy składnik kosmosu – ciemną energię. Nie wiadomo w ogóle, czym ona jest. Jednak znamy efekt jej obecności. Gdyby nie ciemna energia, kosmos rozszerzałby się coraz wolniej. Tymczasem jest odwrotnie: od lat 90. poprzedniego wieku wiemy, że ekspansja Wszechświata przyspiesza. Dlaczego Wszechświat powiększa się coraz szybciej? Dlaczego tak się dzieje? Odpowiedź sprowadza się do stwierdzenia, że w kosmosie musi przybywać pewnej hipotetycznej energii. Ponieważ jest jej coraz więcej, jej wpływ działa przeciwnie do grawitacji, przyciągającej do siebie gwiazdy i galaktyki. Czy istnieją ciemne galaktyki? Naukowcy twierdzą, że właśnie odkryli pierwszą z nich Galaktykę, która w ogóle nie emituje światła widzialnego, wypatrzyli astronomowie z Chińskiej Akademii Nauk w Pekinie. To najprawdopodobniej tzw. ciemna galaktyka karłowata, która składa s... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/czy-istnieja-ciemne-galaktyki-naukowcy-twierdza-ze-wlasnie-odkryli-pierwsza-z-nich-fot-getty-images-1a4c8ae.jpg" width="938" height="625" alt="Czy istnieją ciemne galaktyki? Naukowcy twierdzą, że właśnie odkryli pierwszą z nich (fot. Getty Images)" title="Czy istnieją ciemne galaktyki? Naukowcy twierdzą, że właśnie odkryli pierwszą z nich (fot. Getty Images)" /> Matematyczny opis tego tajemniczego czynnika przedstawił już Albert Einstein. W 1917 r. wielki uczony doszedł do wniosku, że w kosmosie mus…

brakujacy-skladnik-wszechswiata-moze-powstawac-we-wnetrzu-czarnych-dziur-to-zaskoczylo-fizykow-fot-tobias-roetsch-future-publishing-via-getty-images-88d8681.jpg
width: 1024
height: 688