National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-06-15T11:09:06.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Co łączy polski atom z epoką żelaza? Niedaleko powstającej elektrowni odkryto tajemnicze kurhany
items: Budowa pierwszej polskiej elektrowni jądrowej odsłoniła zabytek. Drewniana beczka kryje zagadkę
items: Te hybrydy powstały przez wybuch elektrowni w Fukushimie. Mają wyjątkowe cechy, a ich życie to eksperyment na DNA
items: Mikroorganizmy w Fukushimie zachowują się zaskakująco, bo… nie mutują. Czemu więc nadal żyją?
items: Ekspert ostrzega: Co się stanie, jeśli Czarnobyl na dłużej zostanie bez prądu?
items: Chińskie „sztuczne Słońce” przekracza energetyczne granice i pozwala na fuzję jądrową. W Europie wydawało się to niemal niemożliwe
items: Tama Trzech Przełomów na orbicie. Wielka elektrownia słoneczna Chińczyków
items: „Słońce na Ziemi” świeci dłużej. Koreański reaktor termojądrowy utrzymał temperaturę 100 mln st. C przez rekordowy czas
items: Rekordowa ilość energii uzyskana w reaktorze termojądrowym. Kiedy powstaną pierwsze elektrownie fuzyjne?
items: Wentylatory są znacznie bardziej przyjazne środowisku niż klimatyzacja
items: Czy możemy uniezależnić naszą energetykę od Rosji? Tak i trzeba zrobić to jak najszybciej [WYWIAD]
items: Japonia wpuści do morza radioaktywną wodę z Fukushimy. Milion ton
items: Małe "galaretowate stwory" sparaliżowały pracę elektrowni jądrowej w Korei. I to nie pierwszy raz
items: Mroczny obraz Bełchatowa w konkursie Science Photographer of the Year. Edycja 2020 pod hasłem zmian klimatu
items: Tu naprawdę zrobiono park rozrywki. W nieczynnej elektrowni jądrowej
items: Koniec świata: wybuch w Czarnobylu

Co łączy polski atom z epoką żelaza? Niedaleko powstającej elektrowni odkryto tajemnicze kurhany
type: item
date: 2026-06-15T11:08:56.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: elektrownia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pomorze
description: Co łączy współczesną energetykę jądrową z wczesną epoką żelaza? Odpowiedź kryje się pod budowaną właśnie drogą do pierwszej w Polsce elektrowni atomowej. Archeolodzy natrafili tam na tajemnicze, puste kurhany sprzed ponad dwóch tysięcy lat.
encoded: Wielkie inwestycje budowlane pociągają za sobą konieczność przeprowadzenie wyprzedzających badań archeologicznych. Badacze przeszłości wówczas dokumentują i zabezpieczają relikty po przeszłości w postaci obiektów i zabytków archeologicznych. Archeolodzy tworzą dokładną rysunki i fotografie, a artefakty trafiają do muzealnych magazynów. Dopiero potem na plac budowy wjeżdżają koparki. Tak też było w tym przypadku. Obecnie trwają prace związane z budową pierwszej polskiej elektrowni jądrowej „Lubiatowo-Kopalino” na Pomorzu. Szeroka droga do elektrowni Archeolodzy zostali wezwani do przebadania terenu przyszłej drogi krajowej między Lubiatowem a drogą wojewódzką nr 213. Porządna szosa o długości 26 km ma przebiegać aż do budowanej elektrowni. Okazało się, że jest to teren bogaty w historię i stanowiska archeologiczne. Badania ratownicze są standardową procedurą przy tego typu inwestycjach, pozwalając na ocalenie dziedzictwa kulturowego przed zniszczeniem podczas robót ziemnych. Metodyka archeologiczna. Od rekonesansu do wykopalisk Proces badawczy rozpoczął się już w 2024 roku od archeologicznych badań powierzchniowych. Podczas tych prac naukowcy odnaleźli liczne fragmenty ceramiki pochodzące z różnych epok. Na podstawie tych znalezisk wytypowano osiem kluczowych stanowisk, które objęto szczegółowymi badaniami wykopaliskowymi prowadzonymi przez Fundację Dziedzictwa Archeologicznego. Łączny obszar prac obejmuje aż 832 ary, a ich koszt przekracza 2,5 miliona złotych. Kluczowe odkrycie. Zagadka kurhanów w Jackowie Najważniejsze wyniki badań pochodzą ze stanowiska oznaczonego jako Jackowo 5. Archeolodzy odkryli tam dwa kurhany, czyli grobowce w formie sztucznie usypanych kopców z kamieni. Wewnątrz tych konstrukcji nie odnaleziono szczątków ludzkich. Sugeruje to, że obiekty te mogły pełnić funkcję symboliczną lub kultową. Zapewne stanowiły ważne miejsce w krajobrazie duchowym dawnych społeczności, a niekoniecznie były miejscami ostatecznego spoczynku. Nie jest to wielkie zask…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/06/55994164-822f-4593-8be0-455d5863168a-f899b20.jpg
width: 4056
height: 2280

Budowa pierwszej polskiej elektrowni jądrowej odsłoniła zabytek. Drewniana beczka kryje zagadkę
type: item
date: 2026-05-07T12:20:14.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: elektrownia
subject: morze
subject: morze bałtyckie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pomorze
description: Podczas przygotowań do budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej na dnie Bałtyku odnaleziono unikatowy zabytek. Drewniana beczka sprzed wieków rzuca nowe światło na historię morskiego handlu surowcami. Co artefakt skrywa w swoim wnętrzu?
encoded: Budowa pierwszej polskiej elektrowni jądrowej to przedsięwzięcie o niespotykanej dotąd skali, wymagające precyzyjnego przygotowania terenu – nie tylko na lądzie, ale i pod wodą. Ta inwestycja powstaje w gminie Choczewo na Pomorzu. W marcu 2026 roku rozpoczęto kolejną kampanię badań, której celem jest wykrycie i neutralizacja niewybuchów oraz innych obiektów ferromagnetycznych mogących zagrażać inwestycji. Prace te są niezbędne dla bezpiecznego zaprojektowania systemu doprowadzenia wody chłodzącej do przyszłej elektrowni. Jak się jednak okazało, morskie dno skrywa nie tylko pamiątki po konfliktach zbrojnych, ale i znacznie starsze świadectwa ludzkiej aktywności. Beczka sprzed wieków Podczas rutynowych badań geofizycznych natrafiono na obiekt, który nie był współczesnym odpadem ani niebezpiecznym ładunkiem wybuchowym. Na głębokości około 19 metrów, zakopana metr pod poziomem dna, spoczywała drewniana beczka. Obiekt o wysokości 70 cm i średnicy 40 cm został bezpiecznie wydobyty na powierzchnię przy współudziale archeologa podwodnego. To rzadkie znalezisko waży aż 216 kilogramów. Zagadkowy ładunek Wstępna analiza wykazała, że beczka wykonana z drewna sosnowego pochodzi z okresu między XV a XVII wiekiem. Co najciekawsze, na jej denku zachowały się tzw. merki – znaki kupieckie służące do identyfikacji właściciela towaru, powszechnie stosowane w żegludze bałtyckiej do końca XVII stulecia. Wewnątrz beczki najprawdopodobniej znajdują się skorodowane bryłki żelaza typu osmund. Był to surowiec sprowadzany masowo ze Szwecji do Gdańska, gdzie poddawano go dalszej obróbce w lokalnych hamerniach. Kontekst bałtyckiego handlu Eksperci z Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku wskazują na wyraźne analogie do ładunków przewożonych przez słynne wraki Bałtyku, takie jak XV-wieczny „Miedziowiec” czy XVII-wieczny „Rudowiec”. Oba te statki transportowały osmund, co potwierdza, że surowiec ten był kluczowym elementem wymiany handlowej łączącej największe miasta portowe Morza Bałtyckiego w póź…

beczka-50b122c.jpg
width: 1575
height: 1050

Te hybrydy powstały przez wybuch elektrowni w Fukushimie. Mają wyjątkowe cechy, a ich życie to eksperyment na DNA
type: item
date: 2026-02-10T13:07:52.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: Dziki
subject: dzikie zwierzęta
subject: elektrownia
subject: skażenie radioaktywne
subject: świnie
description: Po katastrofie elektrowni jądrowej w Fukushimie natura zamarła… ale tylko na chwilę. W 2011 świnie domowe wymknęły się z porzuconych gospodarstw do opuszczonych lasów, gdzie zaczęły namiętnie krzyżować się z dzikami. Z ich połączenia powstały hybrydy, których tempa rozmnażania nie można zatrzymać.
encoded: Badania naukowców z Uniwersytetu w Fukushimie pozwoliły na wyjątkową analizę procesu hybrydyzacji świń i dzików na terenie dawnej elektrowni jądrowej. Niezwykła genetyka świń sprawia, że dziki rozmnażają się wyjątkowo szybko – szybciej, niż gdziekolwiek indziej na świecie. Jak świnie skrzyżowały się z dzikami? Katastrofa jądrowa w elektrowni Fukushima Daiichi w marcu 2011 roku wywołała ogromną falę ewakuacji. Tysiące mieszkańców musiało opuścić swoje domy, a wraz z nimi pozostawiono na pastwę losu zwierzęta domowe, w tym wiele świń hodowlanych. Po opuszczeniu terenów przez ludzi natura szybko zaczęła odzyskiwać władzę nad strefą wykluczenia. Hulaj dusza, panów nie ma – wielka świńska ucieczka i rozwiązłe życie Zdziczałe świnie, które wydostały się z gospodarstw, zaczęły żyć na wolności i stopniowo krzyżowały się z populacjami dzików zamieszkujących lasy i tereny wokół elektrowni. Hybrydyzacja, czyli proces krzyżowania się dwóch różnych gatunków lub podgatunków, w tym przypadku dotyczyła dzików (Sus scrofa) i świń domowych (Sus scrofa domesticus). Badania genetyczne przeprowadzone przez zespół prof. Shingo Kaneko z Uniwersytetu w Fukushimie oraz dr Donovana Andersona z Uniwersytetu Hirosaki wykazały, że po katastrofie nastąpiła intensywna i szybka hybrydyzacja. Według wyników analiz, aż 16% przebadanych zwierząt w strefie Fukushimy to hybrydy. Zapomniana droga świni Badacze przeprowadzili szczegółową analizę mitochondrialnego DNA, które dziedziczy się wyłącznie po matce. Chcieli sprawdzić, jaką część genu świni nadal posiadają hybrydy zwierząt. Okazało się, że to właśnie matczyne linie świń – charakteryzujące się szybkim całorocznym rozrodem – przyczyniły się do ogromnego tempa wymiany genetycznej w populacji dzików w regionie. Świnie rozmnażają się bowiem przez cały rok, a dziki – tylko raz w roku. Cecha częstych miotów jest jednak przekazywana kolejnym pochodzeniom hybryd, co pozwoliło na szybkie rozprzestrzenianie się tej linii genetycznej. Dziki w Fukushimie mnoż…

shutterstock1272882790-270cd97.jpg
width: 5454
height: 3641

Mikroorganizmy w Fukushimie zachowują się zaskakująco, bo… nie mutują. Czemu więc nadal żyją?
type: item
date: 2026-01-29T07:50:30.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: bakterie
subject: elektrownia
subject: japonia
subject: katastrofy
subject: mutacja
subject: promieniowanie
description: Promieniowanie nie zawsze jest przeszkodą. W wysoce radioaktywnych miejscach na Ziemi życie nie tylko się rozwija, ale także przybiera dziwne formy – jak np. w Czarnobylu. Spodziewano się, że po katastrofie elektrowni w Fukushimie będzie tak samo, jednak… żyjące tam mikroby zdają się zupełnie niedotknięte promieniowaniem. Jak to możliwe?
encoded: Naukowcy z Japonii odkryli, że mikroby żyjące w torusie – części systemu bezpieczeństwa elektrowni atomowej w Fukushimie –przeżyły skrajnie radioaktywne warunki bez żadnych adaptacji do promieniowania. Ich istnienie może utrudnić oczyszczenie reaktora. Katastrofa jądrowa w Fukushimie W marcu 2011 roku, w wyniku potężnego trzęsienia ziemi, w reaktory elektrowni jądrowej Fukushima Daiichi uderzyło tsunami, które spowodowało uszkodzenie systemów chłodzenia i w efekcie stopienie rdzeni reaktorów. Wydostające się z nich substancje promieniotwórcze spowodowały długotrwałe skażenie dużego obszaru wokół elektrowni. Miasto Ōkuma zostało niemal całkowicie opuszczone, a region stał się obiektem intensywnych badań naukowych dotyczących wpływu promieniowania na życie. Okazuje się, że nie tylko ono przetrwało, ale także nie wykazuje szczególnych zmian. Jakie mikroorganizmy przetrwały w radioaktywnym środowisku? Badacze z Keio University w elektrowni w Fukushimie spodziewali się znaleźć organizmy znane ze swojej odporności na promieniowanie – np. bakterie Deinococcus radiodurans czy Methylobacterium radiotolerans. Ku ich zaskoczeniu, dominujące okazały się jednak mikoorganizmy z rodzajów Limnobacter i Brevirhabdus, typowo występujące w środowiskach morskich. Co więcej, nie wykazują one szczególnej odporności na promieniowanie jonizujące. Jak w takim razie przeżyły? Jak to możliwe, że bakterie zabezpieczyły się przed promieniowaniem? Analiza próbek pobranych z radioaktywnej wody torusa wykazała, że mikroorganizmy prawdopodobnie stworzyły biofilmy – śluzowate warstwy ochronne złożone z wielu komórek. Biofilm pełni rolę tarczy, która ogranicza bezpośredni wpływ promieniowania na mikroorganizm. Dzięki tej osłonie bakterie mogą przeżyć w wodzie o wysokim poziomie promieniowania bez konieczności posiadania wyspecjalizowanych mechanizmów molekularnych. Zagrożenie dla procesu dekontaminacji Obecność mikroorganizmów w torusie może poważnie skomplikować proces dekontaminacji elektrowni – cz…

FABRIC-KOLAZ-32-58-8610b88.jpg
width: 2700
height: 1800

Ekspert ostrzega: Co się stanie, jeśli Czarnobyl na dłużej zostanie bez prądu?
type: item
date: 2026-01-23T08:33:10.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Technologia
subject: czarnobyl
subject: elektrownia
description: Systemy chłodzenia zużytego paliwa nuklearnego w Czarnobylu nie działają z powodu braku zasilania. Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej bada, czy obecna sytuacja może doprowadzić do emisji promieniowania i jakie realne ryzyko niesie dla otoczenia.
encoded: Spis treści: Jak działa chłodzenie zużytego paliwa jądrowego i dlaczego jego brak stanowi zagrożenie? Czarnobyl: od katastrofy do Nowej Bezpiecznej Powłoki – historia zabezpieczeń reaktorów Nieznane szczegóły przechowywania paliwa i rosyjskie zagrożenia dla bezpieczeństwa jądrowego Rosyjskie ataki rakietowe na ukraińską infrastrukturę energetyczną doprowadziły m.in. do zniszczenia stacji transformatorowych odpowiedzialnych za dostawy prądu. W czasie tegorocznej mroźnej zimy skutkuje to poważnymi utrudnieniami, zwłaszcza w zakresie ogrzewania. W przypadku nieczynnej Elektrowni Jądrowej w Czarnobylu, brak zasilania może prowadzić do niebezpiecznego przegrzania systemów chłodzenia, co potencjalnie niesie ryzyko wzrostu poziomu promieniowania. Na szczęście, jak podkreślają eksperci, ze względu na wiek przechowywanego w Czarnobylu zużytego paliwa jądrowego, które przez lata zdążyło się znacząco wychłodzić, do czasu przywrócenia prądu ryzyko poważnych konsekwencji pozostaje niewielkie. Jak działa chłodzenie zużytego paliwa jądrowego i dlaczego jego brak stanowi zagrożenie? – Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA) na bieżąco monitoruje sytuację w Czarnobylu, aby ocenić, w jakim stopniu brak zasilania wpływa na bezpieczeństwo jądrowe – poinformował dyrektor generalny MAEA, Rafael Grossi, w poście opublikowanym na platformie X. Dlaczego więc brak prądu w Czarnobylu budzi tak duże obawy? Zużyte paliwo jądrowe, po wyjęciu z reaktora, pozostaje przez długi czas gorące, ponieważ zawiera radioaktywne produkty rozszczepienia, które emitują promieniowanie gamma, beta i alfa. To energia, którą trzeba nieustannie odprowadzać poprzez system chłodzenia – w przeciwnym razie może dojść do stopienia paliwa – wyjaśnił Paul Cosgrove z Uniwersytetu w Cambridge w rozmowie z „New Scientist”. Na szczęście, w przypadku Czarnobyla, sytuacja jest częściowo stabilna dzięki temu, że przechowywane tam paliwo ma już kilkanaście lub kilkadziesiąt lat. Oznacza to, że zdążyło ono wyemitować znacz…

czarnobyl-GettyImages-2246587097-ffc3398.jpg
width: 3240
height: 2160

Chińskie „sztuczne Słońce” przekracza energetyczne granice i pozwala na fuzję jądrową. W Europie wydawało się to niemal niemożliwe
type: item
date: 2026-01-12T13:44:28.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: chiny
subject: elektrownia
subject: energia
subject: energia słoneczna
description: „Sztuczne Słońce” to jeden z najbardziej ambitnych energetycznych projektów na świecie. Chiny zbliżają się do zrealizowaniu marzenia o praktycznym wykorzystaniu fuzji jądrowej jako niewyczerpalnego, czystego źródła energii. Reaktor właśnie osiągnął gęstość plazmy, którą wcześniej uważano za fizycznie niemożliwą.
encoded: Naukowcy w Chinach dokonali przełomu w dziedzinie energii z fuzji jądrowej. Może to pomóc w ostatecznym przełamaniu jednej z największych barier stojących na drodze do opracowania nowego źródła energii. Co będzie dalej? Czy Państwo Środka zawładnie światową energetyką? Czym jest chińskie „sztuczne Słońce”? Chińskie „sztuczne Słońce” to przydomek nadany reaktorowi EAST (ang. Experimental Advanced Supercondicting Tokamak). To zaawansowane urządzenie badawcze, które stanowi fundament chińskiego programu badań nad fuzją jądrową. Sercem jest tokamak – typ reaktora jądrowego, który symuluje procesy zachodzące wewnątrz Słońca, polegające na łączeniu się jąder atomowych w warunkach ekstremalnych temperatur i ciśnień. Celem przeprowadzanych w nim eksperymentów jest uzyskanie czystej, praktycznie niewyczerpalnej energii, która nie generuje odpadów radioaktywnych. To marzenie naukowców na całym świecie. Reaktor EAST osiągnął niespotykaną gęstość plazmy W tokamaku możliwe jest tworzenie i utrzymywanie plazmy – stanu skupienia materii, w którym (przy ekstremalnie wysokich temperaturach) możliwe jest łącznie się jąder atomów wodoru. To prowadzi do powstania helu i uwolnienia ogromnych ilości energii – tak jak dzieje się to w Słońcu. Zespół badaczy z Chińskiej Akademii Nauk poinformował, że EAST osiągnął gęstość plazmy wcześniej uważaną za fizycznie niemożliwą do uzyskania. Eksperyment może być kamieniem milowym na drodze do przemysłowego wykorzystania fuzji jądrowej. Reaktor już wcześniej ustanawiał rekordy – w zeszłym roku udało się utrzymać plazmę przez 1000 sekund. Później jednak uległa rozproszeniu i zdawało się, że jej utrzymanie jest nierealne. Tym razem jednak naukowcom udało się przekroczyć tzw. limit Greenwalda, który przez dekady uznawany był za nieprzekraczalną granicę stabilnej gęstości plazmy. To otwiera drogę do znacznie bardziej wydajnych reaktorów fuzji jądrowej. Limit Greenwalda udało się także przekroczyć w reaktorze WEST we Francji za sprawą europejskich badań.…

GettyImages-1637028653-c70bd50.jpg
width: 8250
height: 5500

Tama Trzech Przełomów na orbicie. Wielka elektrownia słoneczna Chińczyków
type: item
date: 2025-01-16T12:50:09.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: chiny
subject: elektrownia
subject: energia słoneczna
subject: kosmos
description: Chińscy inżynierowie sprecyzowali plany niezwykłego projektu. Zamierzają skonstruować na orbicie elektrownię słoneczną. W ciągu roku ma ona generować tyle energii, ile pochodziłoby z całej dającej się wydobyć ziemskiej ropy. Projekt został okrzyknięty „Tamą Trzech Przełomów w kosmosie”.
encoded: Spis treści: Dlaczego warto zbierać energię słoneczną nad Ziemią? Jakie rakiety posłużą do zbudowania elektrowni słonecznej na orbicie? Do czego porównuje się projekt Chińczyków? Kto stoi za projektem chińskiej elektrowni słonecznej? Kosmiczna elektrownia słoneczna ma mieć ogromne rozmiary. Długość stacji będzie wynosić jeden kilometr. Umieszczone wysoko nad Ziemią panele słoneczne będą gromadzić energię Słońca, a następnie zamieniać ją na mikrofale. W tej postaci trafi ona do naziemnych stacji, a z nich do sieci energetycznych. Koncepcja brzmi fantastycznie, jednak Chińczycy mają plan, jak wprowadzić ją w życie. Przede wszystkim będą im potrzebne superciężkie rakiety nośne. Powinny być wielokrotnego użytku, ponieważ aby zawieźć w kosmos elementy elektrowni, trzeba będzie wykonać wiele lotów. Planowana elektrownia słoneczna ma zostać umieszczona na orbicie geostacjonarnej. Jest to orbita kołowa w płaszczyźnie równika znajdująca się na wysokości prawie 37 tys. km nad powierzchnią planety. Dlaczego warto zbierać energię słoneczną nad Ziemią? Mimo wprowadzanych usprawnień stosowane obecnie panele słoneczne nadal mają spore ograniczenia. Skuteczności ich działania jest uzależniona od pogody. Duże i utrzymujące się długo zachmurzenie zmniejsza ich efektywność. Utrudnieniem jest również cykl dnia i nocy. Tego typu problemy nie dotyczyłyby elektrowni słonecznych w kosmosie. Ponieważ mogłyby one pracować stale i docierałoby do nich więcej promieni słonecznych, ich efektywność mogłaby być nawet 10-krotnie większa niż paneli pracujących na Ziemi. Jakie rakiety posłużą do zbudowania elektrowni słonecznej na orbicie? Żeby cały ten plan dało się wprowadzić w życie, Chińczycy pracują nad konstrukcją odpowiednich rakiet. Rakiety Chang Zheng 9, CZ-9, czyli Długi Marsz 9, mają zabierać nawet 150 ton ładunku. To ogromny skok w stosunku do używanych obecnie największych superciężkich rakiet. Należący do SpaceX Falcon 9 wynosi na orbitę do 22 ton. Natomiast New Glenn – rakieta firmy Bl…

2025-01-16-110506-Energy-from-Space-China-to-Build-Three-Gorges-Dam-in-Space-for-Infinite-Solar-8083452.png
width: 1760
height: 900

„Słońce na Ziemi” świeci dłużej. Koreański reaktor termojądrowy utrzymał temperaturę 100 mln st. C przez rekordowy czas
type: item
date: 2024-04-02T11:01:58.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: elektrownia
subject: fizyka
subject: słońce
subject: Wolny czas
description: W koreańskim tokamaku udało się utrzymać temperaturę plazmy wynoszącą 100 mln st. C przez prawie 50 sekund. To kolejny krok w stronę opanowania fuzji jądrowej, która ma dać nam czystą i niemal nieograniczoną energię.
encoded: W tym artykule: Co to jest fuzja jądrowa? Jak wytworzyć Słońce na Ziemi? Kiedy opanujemy fuzję jądrową? Naukowcy pracujący przy tokamaku KSTAR ogłosili, że udało im się pobić własny rekord. W czasie przeprowadzonej od grudnia 2023 do lutego 2024 r. kampanii utrzymali wewnątrz tokamaka plazmę o temperaturze 100 mln st. C przez 48 sekund. To krok naprzód w stosunku do poprzedniego rekordu: 20 sekund uzyskanych w 2021 r. Poprawę udało się uzyskać dzięki przebudowie tokamaka. A konkretnie – wymianie jego części odpowiedzialnych za odprowadzenie ciepła i zanieczyszczeń. Czyli „produktów ubocznych” powstających w reaktorze podczas pracy. Koreańscy fizycy plazmy są tym samym bliżej swojego ostatecznego celu. Jest nim utrzymanie plazmy w temperaturze 100 mln stopni przez całe pięć minut. Naukowcy mają nadzieję, że uda im się to osiągnąć do końca 2026 r. Co to jest fuzja jądrowa? Słońce składa się w przeważającej mierze zaledwie z dwóch pierwiastków. Trzy czwarte naszej gwiazdy to wodór, zaś niemal cała pozostała jedna czwarta – hel. Pierwiastki te znajdują się w czwartym, niespotykanym na Ziemi stanie skupienia. Jest nim plazma, czyli zjonizowany, wysokoenergetyczny gaz. Nieskończona energia! Czym jest reaktor fuzyjny? Gwiazda w sercu maszyny Gigantyczne ilości energii ze szklanki wody? To możliwe, podobnie jak odejście od paliw kopalnych i praktycznie nieskończony zapas mocy. Te marzenia ma pomóc spełnić reaktor fuzyjny. Urządz... Warunki panujące wewnątrz gwiazdy są ekstremalne. Panuje tam gigantyczne ciśnienie – 230 mld razy potężniejsze niż na powierzchni Ziemi. Temperatura osiąga zaś 15 mln st. C. Pod takim ciśnieniem i w takiej temperaturze w środku Słońca zachodzi proces, który nigdy nie wystąpił naturalnie na powierzchni naszej planety. Mowa o fuzji jądrowej. Czyli łączeniu się jąder wodoru w cięższy pierwiastek, hel. To właśnie dzięki fuzji jądrowej ze Słońca w każdej sekundzie dociera do nas ciepło i światło. W procesie tym uwalniane są ogromne ilości energii. Sza…

slonce-na-ziemi-swieci-dluzej-koreanski-reaktor-fuzyjny-utrzymal-temperature-100-mln-stopni-przez-rekordowy-czas-554eac1.jpg
width: 1024
height: 680

Rekordowa ilość energii uzyskana w reaktorze termojądrowym. Kiedy powstaną pierwsze elektrownie fuzyjne?
type: item
date: 2024-02-08T12:59:59.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: Dom
subject: elektrownia
subject: fizyka
subject: prąd
description: Reaktor JET uzyskał aż 69 megadżuli z zaledwie 0,2 miligrama paliwa. Naukowcy twierdzą, że jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, w przyszłości reaktory termojądrowe zapewnią nam tanią i bezpieczną energię.
encoded: W tym artykule: Na czym polega fuzja termojądrowa? Rekord fuzji w tokamaku Jak wydajna jest fuzja termojądrowa? Inne badania nad fuzją termojądrową Udział Polski w badaniach Rekord został pobity podczas eksperymentów w JET (Joint European Torus). To reaktor znajdujący się w pobliżu Oksfordu w Wielkiej Brytanii. I zarazem jedna z największych i najpotężniejszych instalacji termojądrowych na świecie. Na czym polega fuzja termojądrowa? Energia termojądrowa powstaje wskutek fuzji – łączenia się jąder atomowych lekkich pierwiastków. Taki proces zachodzi w sposób naturalny wewnątrz gwiazd, gdzie atomy ściska ogromne ciśnienie. W warunkach ziemskich można do tego wykorzystać izotopy, czyli cięższe odmiany wodoru: deuter i tryt. Ten pierwszy ma w jądrze proton i neutron. Dość powszechnie występuje w wodzie. Drugi natomiast jest zbudowany z protonu i dwóch neutronów. Nie występuje naturalnie, ale można go łatwo uzyskać z litu. Wykorzystanie trytu jako paliwa wraz z deuterem daje więcej energii. Zarazem zwiększa też poziom promieniowania w reaktorze. JET to reaktor typu tokamak – komora w kształcie obwarzanka (albo pączka z dziurką, czyli donuta). W jej wnętrzu pole magnetyczne więzi rozgrzany gaz, czyli plazmę. Musi on osiągać ogromne temperatury, rzędu 100 mln st. C, by rozpoczęły się reakcje termojądrowe. W 2021 r. reaktor JET po raz pierwszy uzyskał energię termojądrową z atomów trytu. Była to próba generalna przed uruchomieniem dużej instalacji zwanej ITER. JET służył naukowcom przez 40 lat. Ostatecznie zakończył działalność jesienią 2023 r. Wcześniej jednak zdążył pobić rekord. Rekord fuzji w tokamaku W końcowych eksperymentach prowadzonych w JET wykorzystano deuter i tryt. Reakcję termojądrową udało się utrzymać przez 5 sekund. W tym czasie został pobity rekord mocy. Wyprodukowano 69 megadżuli energii przy użyciu zaledwie 0,2 miligrama paliwa. – W trakcie tych badań zademonstrowaliśmy m.in., jak doprowadzić plazmę do stabilnego stanu, zapobiegając uszkodzeniom ściany r…

rekordowa-ilosc-energii-uzyskana-w-reaktorze-termojadrowym-kiedy-powstana-pierwsze-elektrownie-fuzyjne-fot-eurofusion-wikimedia-commons-cc-by-4-0-6ce9dd4.jpg
width: 2000
height: 1333

Wentylatory są znacznie bardziej przyjazne środowisku niż klimatyzacja
type: item
date: 2022-06-20T14:59:24.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: australia
subject: Edukacja
subject: elektrownia
subject: energia odnawialna
subject: globalne ocieplenie
subject: klimat
subject: Społeczeństwo
subject: Wolny czas
subject: Zdrowie
subject: zmiany klimatyczne
description: Naukowcy z Australii odkryli, że używanie wentylatorów zamiast klimatyzacji może przyczynić się do realizacji celów porozumienia paryskiego.
encoded: W tym artykule: Dlaczego klimatyzacja jest szkodliwa dla środowiska? Czy jesteśmy w stanie zrezygnować z klimatyzatorów? Używanie wentylatorów zmniejszyłoby zużycie energii o nawet 76% Lato zawitało już na dobre w Europie, a to oznacza, że coraz częściej będziemy zmagać się z kolejnymi falami upałów. Szczególnie odczuwają to osoby, które z różnych względów muszą spędzać dużo czasu na świeżym powietrzu. Kiedy za oknem temperatura przekracza 30 stopni Celsjusza, szukamy wszelkich sposobów na ochłodzenie i ukojenie. Co więcej, w domach i mieszkaniach również zaczyna robić się duszno i piekielnie gorąco. Coraz więcej osób decyduje się na klimatyzację, ale czy to na pewno dobry pomysł? Dla naszej planety – nie bardzo. Dlaczego klimatyzacja jest szkodliwa dla środowiska? Po pierwsze mamy do czynienia ze znacznym zwiększeniem zużycia energii elektrycznej. Po drugie, ciecze chłodnicze używane przede wszystkim w starych klimatyzatorach są po prostu szkodliwe. Chodzi o związki, których emisja powoduje niszczenie warstwy ozonowej w atmosferze. W Katarze klimatyzacja działa już na zewnątrz. Z powodu nieznośnego upału Latem na Bliskim Wschodzie nie da się wytrzymać na świeżym powietrzu zbyt długo. Katar jest tego najlepszym przykładem, bo temperatury rzadko kiedy spadają tam poniżej 32 stopni Celsiusza, ... W 1985 roku podpisano międzynarodowy traktat w sprawie ochrony warstwy ozonowej, a dwa lata później protokół montrealski. Od tego czasu znacznie zwiększyła się świadomość, jak przeciwdziałać negatywnym skutkom emisji gazów cieplarnianych. Chociaż producenci klimatyzatorów stawiają dziś na coraz bardziej ekologiczne rozwiązania, w wielu budynkach wciąż działają stare maszyny chłodzące. Czy jesteśmy w stanie zrezygnować z klimatyzatorów? Naukowcy z australijskiego Uniwersytetu w Sydney przeprowadzili badanie, w którym sprawdzili, o ile korzystniejsze byłoby przerzucenie się z klimatyzacji na tradycyjne wentylatory. Okazuje się, że w samej Australii roczne zużycie energii elektr…

klimatyzatory-5ca922b.jpeg
width: 5372
height: 3442

Czy możemy uniezależnić naszą energetykę od Rosji? Tak i trzeba zrobić to jak najszybciej [WYWIAD]
type: item
date: 2022-03-03T09:19:31.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: elektrownia
subject: energia
subject: energia odnawialna
subject: gaz
subject: polska
subject: rosja
subject: Społeczeństwo
subject: ukraina
subject: węgiel
description: Po inwazji rosyjskich wojsk na Ukrainę, Zachód zareagował błyskawicznie. Zaczął nakładać szereg sankcji, które konsekwentnie izolują Rosję politycznie i gospodarczo. Pieniądze za rosyjski węgiel i gaz, które przez lata płynęły z Europy, napędzały machinę wojenną Kremla. Teraz jest czas, aby odciąć ten kurek i uniezależnić się energetycznie od Rosji. Czy to jednak jest możliwe?
encoded: Jakub Rybski: Premier Mateusz Morawiecki powiedział, że „choćby jutro nakładamy embargo na rosyjski węgiel. Jesteśmy na to gotowi, potrzebujemy zgody ze strony Komisji Europejskiej, aby nałożyć embargo, czyli zakaz importu rosyjskiego węgla”. To jest śmiała zapowiedź, szczególnie, że tego węgla wciąż importujemy bardzo dużo z Rosji. Co więcej, nasza energetyka jest oparta w ok. 70 proc. na węglu. Czy jesteśmy zatem w stanie całkowicie uniezależnić się energetycznie od Rosji? Jakub Wiech, zastępca redaktora naczelnego portalu Energetyka24.com: Tu jest kilka problemów. Przede wszystkim chodzi o to, że Rosja sprzedaje węgiel, który jest tani, jest dobrej jakości i jest dostępny w dużych ilościach. Dzięki temu wygrywała na naszym rynku. Jeżeli chodzi o import, to te 20 proc. naszego zapotrzebowania, które pokrywaliśmy importując węgiel z różnych kierunków (w 70 proc. z Rosji), wynikało z tego, że Rosja wygrywa w regionie, sprzedając konkurencyjny surowiec. Branża turystyczna pomaga uchodźcom z Ukrainy. Darmowe noclegi i przejazdy to nie wszystko Uchodźcy wysiadający na dworcach kolejowych i autobusowych w Polsce często pytają, jak dostać się pod konkretny adres lub gdzie mogą wykupić nocleg. Branża turystyczna wyszła naprzeciw ic... Problem polega na tym, że jego zastąpienie będzie kosztowne. To znaczy, że będziemy musieli kupować węgiel, który będzie trochę droższy. Mamy na to kilka sposobów. Węgiel to jest surowiec, który jest dosyć prosty, jeżeli chodzi o manewrowanie. To znaczy, że łatwo go przewozić. Łatwo go składować, można go przechowywać w zasadzie wszędzie, bez konieczności budowy jakiejkolwiek specjalnej infrastruktury. To już sprawia, że jest to diametralnie inna sytuacja niż np. jeśli chodzi o gaz ziemny czy ropę naftową. Polska ma działający węgloport, Polska ma rozbudowane połączenia kolejowe. Polska ma wreszcie swój własny węgiel i to nam daje pewien potencjał do substytucji, jeżeli chodzi o dostawy z Rosji. Możemy, wyliczając już opcje, postawić na impo…

wydobycie-gazu-ziemnego-z-rosji1-c3796a8.jpeg
width: 2000
height: 1248

Japonia wpuści do morza radioaktywną wodę z Fukushimy. Milion ton
type: item
date: 2021-04-13T16:12:49.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: elektrownia
subject: fukuszima
subject: japonia
subject: ocean spokojny
subject: skażenie
subject: woda
subject: Zdrowie
description: Japonia zatwierdziła plan opróżnienia do morza zbiorników z ponad milionem ton wody skażonej po awarii reaktora atomowego w elektrowni w Fukushimie.
encoded: Przez ostatnią dekadę rozcieńczano ją tak, by poziom napromieniowania osiągnął poziom niższy od norm dla wody pitnej. Planom sprzeciwiają się lokalni przedstawiciele branży rybnej, władze Chin oraz Korei Południowej. Władze w Tokio oświadczyły, że wylewanie promieniotwórczego chłodziwa rozpocznie się za dwa lata. Proces decyzyjny zajął urzędnikom lata, a procedurę utylizacji rozpisali na najbliższą dekadę. Gdy w 2011 roku wywołane trzęsieniem ziemi tsunami uszkodziło i wyłączyło system chłodzenia w atomowej siłowni w Fukushimie, w ciągu trzech dni w trzech reaktorach nastąpiło stopienia rdzenia.Uszkodzone po eksplozji wodoru został budynek elektrowni. View oEmbed on the source website Do chłodzenia zniszczonych reaktorów posłużyło dwa miliony ton wody. Choć cały czas poddaje się ją filtracji, nie da się z niej usunąć radioaktywnego trytu. Radiowodór jest szkodliwy dla człowieka, choć jedynie w dużych dawkach. Chłodziwo cały czas trzymane jest w olbrzymich zbiornikach zarządzanych przez operatora siłowni, TepCo (Tokyo Electric Power Co). W obecnym tempie miejsce skończy się w nich w przyszłym roku. Znajduje się w nich obecnie wystarczająco dużo wody, by wypełnić 500 basenów “olimpijskich” (1,3 mln ton). Jedną z wielu organizacji ekologicznych przeciwnych wylewaniu wody z trytem do morza jest Greenpeace. Ogłosiła ona niedawno, że swoją decyzją władze “po raz kolejny zawiodły mieszkańców Fukushimy”. Branża rybna przewiduje, że po wypuszczeniu toksycznej wody do morza klienci masowo rezygnować będą z kupowania produktów łowionych u północno-wschodnich wybrzeży kraju. Po 2011 roku import produktów rybnych z Japonii został zakazany przez wiele państw. View oEmbed on the source website Teraz swój „poważny żal wobec decyzji” przekazał Japonii szef MSZ Korei Południowej, a jego chiński odpowiednik wezwał władze Japonii do „działania w odpowiedzialny sposób”. Stany Zjednoczone z jednej strony popierają decyzję o opróżnieniu zbiorników. Japonia stoi na stanowisku, że filtracja…

fukushima-skazona-woda-trafi-do-oceanu-cd0476c.jpeg
width: 1000
height: 667

Małe "galaretowate stwory" sparaliżowały pracę elektrowni jądrowej w Korei. I to nie pierwszy raz
type: item
date: 2021-04-09T11:49:49.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: elektrownia
subject: energia
subject: korea południowa
subject: meduzy
subject: oceany
subject: Travel
subject: zmiany klimatyczne
description: Grupa salp, poruszających się w zwartej kolonii, dosłownie zatkała systemy wodne używane do chłodzenia reaktorów w elektrowni jądrowej Hanul.
encoded: Salpy choć niewielkie mogą powodować ogromne problemy. Te galaretowate morskie zwierzęta, wyglądem przypominające meduzy, zazwyczaj mierzą mniej niż 10 centymetrów. Ale ostatnie doniesienia pokazują, że są poważnym zagrożeniem dla energii jądrowej w Korei Południowej. Grupa salp, poruszających się w zwartej kolonii, dosłownie zatkała systemy wodne używane do chłodzenia reaktorów w elektrowni jądrowej Hanul (kor. Uljin NPP). Firma będąca właścicielem i operatorem elektrowni - Korea Hydro & Nuclear Power Co. - musiała wydać decyzję o zamknięciu reaktorów Hanul 1 i Hanul 2. Prace reaktorów wstrzymano we wtorek 6 kwietnia. Jak się okazuje to już drugie takie zamknięcie w ciągu ostatnich trzech tygodni. Pod koniec marca reaktory nie pracowały ponad tydzień. Także z powodu niesfornych salp. Przestoje w pracy elektrowni wywołane małymi żyjątkami mogą być bardzo kosztowne. A koszty tym wyższe, im dłużej będą trwać utrudnienia. Analityk Bloomberga wylicza, że energia utracona w czasie pierwszego ośmiodniowego zamknięcia to równowartość 60 000 ton skroplonego gazu ziemnego. Koszt strat szacuje więc na około 21,8 mln dolarów. Nic więc dziwnego, że władze elektrowni poszukują szybkiego i skutecznego rozwiązania problemu. 200 kilogramowa meduza atakuje ludzi koktajlem 200 toksyn Nemopilema nomurai, czyli meduza Nomura jest szeroka na ponad dwa metry i potrafi ważyć do 200 kilogramów. To światowa czołówka dla tego gatunku. Globalne ocieplenie spowodowało wzrost liczb... Salpy morskie mogą łączyć się w łańcuchy o długości nawet kilku metrów. W tego typu układach, przypominających podwodne kryształy, dryfują w oceanicznych głębinach. Nagły wzrost liczebności salp wynika z ich nietypowej strategii rozmnażania. Pojedyncza salpa uruchamia mechanizm będący swoistą „fabryką klonów”. Tak powołane do życia potomstwo salpy jest identyczne pod względem genetycznym. Liczebność populacji salp wzrasta zazwyczaj w okolicach czerwca, kiedy wody stają się cieplejsze. Dlaczego więc w tym roku ich …

lancuchy-salp-moga-ciagnac-sie-kilometrami-fot-getty-images-c3f216a.jpeg
width: 1000
height: 667

Mroczny obraz Bełchatowa w konkursie Science Photographer of the Year. Edycja 2020 pod hasłem zmian klimatu
type: item
date: 2021-02-15T12:15:43.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: elektrownia
subject: fotografia
subject: globalne ocieplenie
subject: Kultura
subject: nauka
subject: pożary
subject: Społeczeństwo
subject: Travel
subject: zmiany klimatyczne
description: Ogłoszono zwycięzców konkursu 2020 Science Photographer of the Year. Nagroda główna trafiła do Sue Flood, która uchwyciła Biegun Północny zalany wodą, a nie - jak jesteśmy przyzwyczajeni - ukryty pod lodem.

2020-science-photographer-of-the-year4-1a2b913.jpeg
width: 1600
height: 1066

Tu naprawdę zrobiono park rozrywki. W nieczynnej elektrowni jądrowej
type: item
date: 2019-02-14T10:36:02.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: elektrownia
subject: Kultura
subject: parki
subject: rozrywka
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: Zdrowie
description: Elektrownia jądrowa w niemieckim Kalkar okazała się nietrafiona inwestycją. Kosztowała fortunę, została ukończona, ale nigdy jej nie uruchomiono w pełnej mocy. Przerobiono ją ja park rozrywki, który co roku odwiedzają dziesiątki tysięcy gości.
encoded: Nazywał się SNR-300. Była to jedna z największych inwestycji w niemieckim sektorze energetycznym. Budowę rozpoczęto w 1972 roku, ukończono 13 lat później, a kosztowała ponad 4 miliardy dolarów. Reaktor wykorzystujący pluton miał w założeniu produkować 327 megawatów energii. Po zakończeniu budowy okazało się, że koszty paliwa są zbyt duże, by opłacało się wytwarzać z niej energię. SNR-300 został uruchomiony tylko częściowo. Władze wahały się co do wyłączenia projektu. Sprawę prawdopodobnie przesądziła awaria w Czarnobylu w 1986 roku. Oficjalnie projekt zamknięto w 1991, wtedy także rozpoczęła się częściowa rozbiórka i wywóz sprzętu. Przez kilka lat kompleks stał bez celu. W 1995 roku został zakupiony przez holenderskiego inwestora, który rozpoczął przemienianie go w wesołe miasteczko – najpierw nazwane Kernwasser Wunderland, czyli wesołe miasteczko ciężkiej wody, a w 2005 roku przemianowano na Wunderland Kalkar. Źródło: Business Insider ________________________________________ Właśnie trwa 10. edycja konkursu TRAVELERY. To najbardziej prestiżowe nagrody podróżnicze. Zagłosuj na "Podróż roku"! View oEmbed on the source website

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/b00f87019d4bb6ddfc3aad117dc7b3c255a0654b-3a9a47e.png
width: 680
height: 508

Koniec świata: wybuch w Czarnobylu
type: item
date: 2018-05-04T08:00:00.000Z
creator: Andrzej Łomanowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: czarnobyl
subject: dniepr
subject: elektrownia
subject: katastrofy
subject: kijów
subject: podróże
subject: promieniowanie
subject: reportaże
subject: ruiny
subject: ukraina
subject: wybuch
subject: wyprawy
description: 26 kwietnia 1986 miała miejsce największa katastrofa w dziejach elektrowni jądrowych. To wydarzenie do dziś rozpala wyobraźnię.
encoded: Czarnobylska Strefa to według miesięcznika Forbes „najbardziej egzotyczne miejsce turystyczne na Ziemi”. Bardziej egzotyczne niż Antarktyda, Wyspy Galapagos czy nawet stolica Korei Północnej Pjongjang. Ale egzotyka ma swoją cenę, nawet tuż obok ukraińskiej stolicy. W prostej linii to tylko 60 km od rozświetlonego i rozbawionego, trzymilionowego Kijowa. W praktyce półtorej godziny jazdy powiatowymi drogami. Strefa to jedno z najbardziej tajemniczych i niebezpiecznych miejsc na ziemi. Tajemniczych, gdyż nikt tak naprawdę nie wie, czym grozi. Tego niebezpieczeństwa nie widać, nie można złapać ani odepchnąć. Czarnobylska Strefa to ponad 2 tys. km2, z których ponad połowę przed katastrofą porastały gęste lasy ukraińskiego Polesia. Mniejszą część stanowiły pola uprawne, jeszcze teraz dające się odróżnić w krajobrazie. Całość położona w jednym z najbardziej malowniczych rejonów naszej części Europy: na wschodnim końcu poleskich bagien, u ujścia Prypeci do Dniepru. Kilkadziesiąt kilometrów dalej na południe, w dół Dniepru, wpada do niego jeszcze jedna rzeka, Desna. A pomiędzy ujściami Prypeci i Desny znajduje się ogromny sztuczny zbiornik wodny, powstały w połowie lat 60. przez przegrodzenie Dniepru zaporą Kijowskiej Elektrowni Wodnej. Gigantyczny obszar rekreacyjny. Z jednym nieprzyjemnym zastrzeżeniem. Zapora zagradzała i zagradza drogę radioaktywnym zanieczyszczeniom, które dostały się do Prypeci w okolicy Czarnobyla i spływają rzeką w dół, do Dniepru. Co prawda na zaporze nie odnotowano zwiększonego promieniowania, ale na przykład i łowienie, i spożywanie ryb ze Zbiornika jest w Kijowie surowo zabronione. Droga do samej Strefy prowadzi na północ od Kijowa, przez „obołońską dzielnicę” miasta. Widoki nie są zbyt zachęcające, to przemysłowa dzielnica. Ale tutaj znajduje się znany i w Polsce browar Obołoń zbudowany pod koniec lat 70. Przed olimpiadą 1980 r. władze ZSRR doszły do wniosku, że „ojczyzna proletariatu” potrzebuje piwa europejskiej jakości. Ponoć zaproszono czesk…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/901e56a9611c76c49098fa945eeb94fdedc9c1f5-705764c.jpeg
width: 1950
height: 1905