Pestycydy na dobre rozgościły się w naszych jelitach. Mogą wywoływać nawet choroby psychiczne
Chemia używana w rolnictwie na dobre przeniknęła do naszych organizmów. Pestycydy pomagają w hodowli żywności, ale sieją spustoszenie w naszych jelitach. Do niedawna brak było dowodów na to, że wykazują jakikolwiek wpływ na pożyteczne bakterie zamieszkujące nasze ciała. Według najnowszych badań z Wielkiej Brytanii mogą prowadzić jednak nawet do chorób psychicznych, a wcześniej po prostu nie zdawaliśmy sobie z tego sprawy.
Aż 168 środków chemicznych, w tym powszechnie stosowane pestycydy, okazało się toksycznych dla ludzkich bakterii jelitowych. Według naukowców z Cambridge ich obecność w jelitach może prowadzić nie tylko do antybiotykooporności, ale także do wielu innych zaburzeń zdrowotnych. Jak dostały się do naszych ciał i czy możemy coś z tym zrobić? Jak pestycydy trafiają do jelit i jakie są skutki ich obecności? Pestycydy to substancje chemiczne stosowane do ochrony roślin uprawnych przed szkodnikami, grzybami czy chwastami. Do organizmu człowieka trafiają między innymi poprzez spożywanie warzyw i owoców, na których pozostały resztki środków ochrony roślin, poprzez wodę pitną skażoną związkami chemicznymi czy w wyniku kontaktu ze środowiskiem (związki chemiczne potrafią unosić się w powietrzu, np. ze spryskanego niedawno pola uprawnego). W trakcie badań przeprowadzonych na Uniwersytecie Cambridge przebadano ponad 1000 chemikaliów obecnych w środowisku – w tym właśnie pestycydy (herbicydy i insektycydy) oraz przemysłowe substancje, takie jak plastyfikatory. Odkryto, że aż 168 z nich wykazuje toksyczny wpływ na bakterie tworzące zdrowy mikrobiom jelitowy. Zagrożenie dla naszych jelit Ale czym tak właściwie jest mikrobiom jelitowy? To zespół mikroorganizmów, głównie bakterii (jest ich ponad 4500 gatunków), które pełnią kluczowe funkcje w układzie pokarmowym, metabolicznym i immunologicznym człowieka. Utrzymanie równowagi tej mikroflory jest niezbędne dla zdrowia. Zakłócenia w składzie i funkcji mikrobiomu mogą prowadzić do zaburzeń trawienia, obniżonej odporności, chorób autoimmunologicznych, otyłości, cukrzycy czy zaburzeń nastroju i funkcji układu nerwowego (np. chorób psychicznych). To wszystko wiedzieliśmy, ale najnowsze badanie pozwoliło potwierdzić, że przemysłowe chemikalia mogą stłumić wzrost bakterii, które nas przed tym wszystkim chronią. Badania mikroflory jelitowej Naukowcy z Cambridge za pomocą mechanizmów uczenia maszynowego przeanalizowali 22 kluczowe gatunki bakterii. Ustalono, że narażenie na określone pestycydy skutkuje zahamowaniem ich rozwoju, a w efekcie zaburzeniem mikroflory. To bezpośrednio prowadzi do przewlekłych schorzeń. Toksyczność niektórych związków była zaskakująco wysoka – zwłaszcza wśród powszechnie stosowanych środków ochrony roślin oraz dodatków do tworzyw sztucznych, zmniejszających ich palność. Te chemikalia dostają się do organizmów nie tylko przez żywność, ale także przez powietrze czy wodę. Pestycydy powodują odporność na antybiotyki Jednym z najpoważniejszych skutków działania środków chemicznych na mikrobiom jest wzrost ryzyka rozwoju antybiotykooporności. Naukowcy udowodnili, że niektóre bakterie próbują przystosować się do obecności toksycznych związków, zmieniając swoją aktywność genetyczną. Skutkiem tego jest pojawianie się odporności na najpopularniejsze antybiotyki, np. na popularny lek ciprofloksacynę. Może to prowadzić do sytuacji, w której choroby bakteryjne będą trudniejsze do wyleczenia. Jak chronić się przed pestycydami? Nie mamy wpływu na powietrze, którym oddychamy, ani na wodę, którą pijemy. W tej sprawie możemy wyrażać tylko opór społeczny i wspierać inicjatywy, które starają się chronić środowisko. Możemy jednak zatroszczyć się o jedzenie, które spożywamy. Naukowcy polecają szczególnie dokładne mycie warzyw i owoców, w tym stosowanie specjalnych płynów, które mogą skutecznie zmniejszyć ilość pozostałych pestycydów. Warto wybierać także – w miarę możliwości – żywność z ekologicznych upraw, która według badań zawiera znacznie mniej syntetycznych środków. Z innej beczki zalecane jest także zwiększenie podaży błonnika, która wspomaga rozwój korzystnych bakterii czy stosowanie probiotyków i prebiotyków (np. fermentowanych produktów mlecznych czy kiszonek), które wspomagają odbudowę mikroflory. To proste, ale naprawdę skuteczne nawyki, za które nasze jelita nam podziękują – badania potwierdzają, że naprawdę nie warto ich bagatelizować. Należy pamiętać, że jelita są centrum naszej odporności, która obecnie wcale nie ma lekko. Źródła: Nature Microbiology, University of Cambridge Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Czy te genetycznie modyfikowane grzyby zastąpią mięso? Są bogate w białko, ekologiczne i smakują podobnie
Produkty wysokobiałkowe są prawdziwym hitem, ale wciąż potrzebujemy nowych rozwiązań. Wiedzą to naukowcy, którzy w obliczu rosnącego zapotrzebowania nie tylko na białko, ale także na zamienniki mięsa, stale pracują nad kwestią żywienia. Wydaje się jednak, że nadchodzi przełom – nowe badania nad genetycznie modyfikowanym grzybem pozwalają uzyskać wysokobiałkowy produkt o smaku mięsa, ograniczając emisję gazów cieplarnianych nawet o 61%.
Zapotrzebowanie na alternatywy dla mięsa rośnie z każdym rokiem. Dodatkowo chcemy spożywać także coraz więcej białka, które przynosi korzyści nie tylko sportowcom, ale także osobom prowadzącym „siedzący” styl życia. Dzięki nowoczesnym technologiom możliwe staje się uzyskanie produktów do złudzenia przypominających produkty odzwierzęce, ale przyjaznych środowisku i wypełnionych korzystnymi substancjami. Poznajcie grzyba Fusarium venenatum, a raczej jego najmłodszego kuzyna: grzyba FCPD. Czym jest grzyb FCPD? Grzyb FCPD to nowa odmiana Fusarium venenatum, która została genetycznie zmodyfikowana przy użyciu technologii CRISPR przez naukowców z Jiangnan University w chińskim Wuxi. CRISPR umożliwia precyzyjną edycję genów, ale co istotne – naukowcy nie wprowadzili za jego pomocą do grzyba żadnego nowego genu. Zamiast tego usunęli dwa inne: jeden odpowiedzialny za syntezę chityny i drugi zajmujący się dekarboksylazą pirogronianową. Dzięki temu ściana komórkowa grzyba stała się cieńsza, a jego metabolizm bardziej zoptymalizowany. To oznacza, że organizm ten potrzebuje mniej składników odżywczych do produkcji białka i jest łatwiej przyswajalny dla ludzi. Czemu to takie ważne? Dzięki modyfikacjom genetycznym grzyb FCPD potrzebuje aż o 44% mniej cukru do wyprodukowania tej samej ilości białka. Co więcej, proces ten jest o 88% szybszy. Oznacza to ogromną oszczędność zasobów. Dzięki temu uzyskujemy więcej białka nadającego się do spożycia dla ludzi przy znikomym – szczególnie w kontekście produkcji mięsa – nakładzie energii i surowców. W porównaniu z hodowlą kurczaka grzyb ten zużywa 70% mniej energii i ogranicza ryzyko zanieczyszczenia wód o 78%. Dodatkowo ślad węglowy grzyba FCPD jest o około 60% niższy niż w przypadku jego protoplasty – Fusarium venenatum. Czy grzyb modyfikowany genetycznie może mieć takie same wartości odżywcze jak mięso? Cieńsze ściany komórkowe grzyba ułatwiają naszym enzymom trawiennym dostęp do białek. Otrzymana w ten sposób mykoproteina (czyli białko grzybowe) zawiera komplet aminokwasów egzogennych. Jednak – jak wskazują badania – jej ogólna zawartość białka bywa niższa niż w mięsie, zwłaszcza czerwonym. Nie zmienia to faktu, że jakość i biodostępność tych aminokwasów jest bardzo wysoka. Czy grzyby staną się alternatywą dla mięsa? Przy wybieraniu alternatywy dla mięsa zwracamy przede wszystkim uwagę na smak, teksturę i wartości odżywcze oraz… potencjalne ograniczenia. Mykoproteina z Fusarium venenatum, zwłaszcza w nowej wersji, spełnia większość tych oczekiwań. Naturalna, włóknista struktura grzyba bo obróbce technologicznej zachowuje się bardzo podobnie do piersi z kurczaka. Jego smak również został pozytywnie oceniony przez panel konsumencki w kilku krajach. Warto wspomnieć, że mykroproteina dostarcza większości aminokwasów egzogennych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jest też mniej kaloryczna niż tradycyjne mięso, zawiera mniej tłuszczu i jest wolna od cholesterolu. Grzyby zawierają także błonnik i beta-glukany, które wspierają mikroflorę jelitową i mogą działać prozdrowotnie. Warto dać im szansę. Źródła: Trends in Biotechnology, Future Foods, Sustainable Protein Sources Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Logo żaby na produktach budzi kontrowersje. Czy obawy konsumentów są uzasadnione?
Niepozorne logo żaby na niektórych produktach stało się źródłem zaskakujących kontrowersji. Część konsumentów przestrzega przed ich zakupem, snując przy tym coraz bardziej absurdalne teorie spiskowe.
W tym artykule: Co oznacza logo żaby na produktach? Nie taka żaba straszna Logo żaby na produktach – fakty i mity Logo żaby na produktach spożywczych pojawia się coraz częściej, a wraz z nim pytania konsumentów o to, co tak naprawdę oznacza. W sieci – jak można przypuszczać – nie brakuje różnego rodzaju teorii spiskowych, które mają swoje wierne grono zwolenników. Jedna z nich głosi, że tak oznakowane towary zagrażają życiu, a w sprawę zamieszany jest multimiliarder Bill Gates. Co oznacza logo żaby na produktach? O zielonej żabie pojawiającej się na etykietach popularnych produktów spożywczych, jak kawa, kakao czy banany, zrobiło się głośno w 2023 roku. Wówczas media społecznościowe obiegła lawina niepokojących wpisów, sugerujących, że towary z płazem w logo mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych lub nawet śmierci ze względu na rzekomą zawartość szczepionki mRNA. Co więcej, internauci znaleźli nawet winowajcę całego zamieszania. Zdaniem części użytkowników platformy X (dawniej Twittera), za „plastikową żywnością” stać ma jeden z najbogatszych ludzi na świecie, czyli Bill Gates. Rzekomym dowodem na słuszność ich tezy miały być powiązania założyciela Microsoftu z organizacją Rainforest Alliance, działającą na rzecz ochrony lasów, bioróżnorodności i zasobów naturalnych. Nie taka żaba straszna Choć zielona żaba na produktach spożywczych wywołała sporo kontrowersji, żaden z przedstawionych przez zwolenników teorii spiskowych „faktów” nie miał pokrycia w rzeczywistości. Dowody na niesłuszność stawianych zarzutów dostarczyli specjaliści ze Stowarzyszenia Demagog, zajmującego się walką z fałszywymi informacjami i dezinformacją. I tak dowiadujemy się, że omawiane oznaczenie to nic innego jak certyfikat Rainforest Alliance. Przyznawany jest on produktom, których „producenci spełniają wymagania dotyczące klimatu, lasów i bioróżnorodności, a także praw człowieka oraz źródeł utrzymania ludności wiejskiej”. Ponadto nie mają one „nic wspólnego ze szczepionkami ani rzekomym wywoływaniem chorób przez oznakowane produkty”. Przypuszczenia, że w sprawie palce maczał sam Bill Gates także okazały się nieprawdziwe. Amerykański przedsiębiorca nigdy nie stał na czele Rainforest Alliance ani nie był członkiem zarządu organizacji. Warto jednak przypomnieć, że w 2007 r. Fundacji Billa i Melindy Gatesów przyznała Rainforest Alliance grant w wysokości 5,3 mln dolarów. – Bill Gates nie jest jej właścicielem ani nią nie zarządza. Nie ma go w zespole kierowniczym ani w zarządzie organizacji. Faktem jest natomiast, że 16 lat temu Fundacja Billa i Melindy Gatesów przyznała Rainforest Alliance grant w wysokości ponad 5,3 mln dolarów – podaje demagog.pl. Logo żaby na produktach – fakty i mity Podsumowując: Produkty spożywcze z zieloną żabą są przyjazne środowisku i nie zawierają GMO ani szczepionki mRNA. Certyfikat Rainforest Alliance otrzymują produkty powstałe przy użyciu metod, które wspierają trzy filary zrównoważonego rozwoju według Rainforest Alliance, a więc społeczny, ekonomiczny i środowiskowy; Bill Gates nigdy nie był właścicielem Rainforest Alliance ani nie zasiadał w zarządzie organizacji; Rainforest Alliance działa od 1987 roku, a na jej czele stoi Daniel Katz. Źródła: demagog.org.pl; rainforest-alliance.org Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Co sie stanie z naszym ciałem, gdy zrezygnujemy z mięsa? Znamy odpowiedź
Rezygnacja z mięsa już na kilka tygodni może wywołać zaskakujące zmiany, np. w mikrobiomie jelitowym i poziomie cholesterolu. Ale kluczem jest nie tylko to, co z czego rezygnujemy. Także to, co jemy w zamian.
Spis treści: Efekt numer 1: utrata masy ciała i korzyści dla serca Efekt numer 2: zmiany w jelitach Efekt numer 3: układ odpornościowy Zdrowe nawyki Ze względów zdrowotnych, środowiskowych czy etycznych coraz więcej osób decyduje się na rezygnację z mięsa. Co jednak dzieje się z organizmem, gdy z talerza znikają produkty pochodzenia zwierzęcego? Najnowsze badania sugerują, że nawet krótkie okresy bez mięsa – tygodnie, dni, a nawet tylko kilka posiłków – mogą wywołać wyraźne zmiany. A są to między innymi utrata wagi, poprawa zdrowia serca oraz subtelne zmiany w jelitach i układzie odpornościowym. Efekt numer 1: utrata masy ciała i korzyści dla serca Jednym z najbardziej zauważalnych skutków wyeliminowania mięsa jest utrata masy ciała. Wynika ona nie tylko z usunięcia produktów pochodzenia zwierzęcego – chodzi także o to, co zajmuje ich miejsce. Gdy zastępujemy wysokokaloryczne mięso i tłuszcze produktami roślinnymi bogatymi w błonnik (warzywami, strączkami, produktami pełnoziarnistymi, owocami) – spożywamy więcej żywności o mniejszej zawartości kalorii – mówi Matthew Landry, dietetyk i naukowiec zajmujący się zdrowiem na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvine. Pokarmy bogate w błonnik wydłużają też czas uczucia sytości, co ogranicza przejadanie się. Trzymiesięczne badanie przeprowadzone w 2018 r., wykazało że osoby, które przeszły na dietę wegetariańską, tracą średnio około 2 kilogramów wagi. Kilka innych badań wykazało, że diety wegetariańskie trwające sześć tygodni lub dłużej, prowadzą do obniżenia ciśnienia krwi, co jest kluczowym czynnikiem zmniejszającym ryzyko chorób serca i udaru mózgu. Efekt ten jest prawdopodobnie powiązany z utratą masy ciała i większym spożyciem mikroelementów takich jak potas i magnez, które pomagają obniżyć ciśnienie krwi – mówi Luigi Fontana, ekspert ds. żywienia na Uniwersytecie w Sydney. Badanie przeprowadzone w zeszłym roku przez Fontanę i jego współpracowników wykazało, że diety wegetariańskie często obniżają również poziom cukru we krwi, zmniejszając ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Inne badania wykazały spadek poziomu cholesterolu LDL. To tzw. zły cholesterol występujący w mięsie i produktach mlecznych, który przyczynia się do miażdżycy naczyń krwionośnych i zwiększa ryzyko chorób serca oraz udaru mózgu. Badanie przeprowadzone na 11 parach bliźniąt, przeprowadzone przez Matthew Landry'ego i jego współpracowników z Uniwersytetu Stanforda, wykazało że u osób przestrzegających diety wegańskiej, po czterech tygodniach poziom cholesterolu LDL spadł do optymalnej wartości, czyli poniżej 100 miligramów na decylitr. Nawet u tych uczestników, którzy mieli zdrowy poziom LDL, spadek był nadal zauważalny. Efekt numer 2: zmiany w jelitach Przejście na dietę roślinną może także zmienić gatunkowy skład bakterii żyjących w naszych jelitach. U „świeżych” wegetarian występuje zwykle znaczący wzrost ilości bakterii specjalizujących się w rozkładaniu błonnika i spadek tych zajmujących się białkami zwierzęcymi, wyjaśnia Veronica Witte, neurobiolożka z niemieckiego Instytutu Nauk o Człowieku i Mózgu im. Maxa Plancka oraz Centrum Medycznego Uniwersytetu w Lipsku. Przeprowadzone w 2014 r. badanie kału osób które przeszły na wegetarianizm, wykazało że skład bakterii jelitowych uległ zmianie już po kilku dniach – mówi Witte. Wstępne dane z badania bliźniąt na Uniwersytecie Stanforda wykazały, że liczba bakterii Bilophila wadsworthia, która ma zdolność do rozkładania określonych białek zwierzęcych i jest prawdopodobnie czynnikiem prozapalnym, zmniejszyła się u osób, które przeszły na weganizm. Współautor badania, mikrobiolog Matthew Carter mówi: „Wydaje się, że obecność B. wadsworthia w mikroflorze jelitowej w dużych ilościach może powodować problemy, a jednym ze sposobów pozbycia się tej bakterii jest przejście na dietę wegańską”. Naukowcy wciąż badają potencjalne korzyści płynące z obecności bakterii fermentujących błonnik oraz szkodliwe działanie bakterii przetwarzających białka zwierzęce. Veronica Witte bada też, czy zmiany w mikrobiocie jelitowej wpływają na mózg i kształtują apetyt. Twierdzi jednak, że ​​potrzebujemy więcej badań, aby naprawdę wykazać, że drobnoustroje mają tu znaczenie. Efekt numer 3: układ odpornościowy Naukowcy sugerują, że dieta roślinna może wpływać też na układ odpornościowy. W badaniu z 2024 r. zaobserwowano, że u osób na dwutygodniowej diecie wegańskiej podwyższa się aktywność części układu odpornościowego, biorącej udział w obronie przed wirusami. Ponadto wspomniane badanie bliźniąt wykazało spadek poziomu cytokin u osób na diecie wegetariańskiej. To białka sygnalizacyjne, koordynujące odpowiedź immunologiczną. – To było niesamowite, zobaczyć tak uderzające zmiany w układzie odpornościowym już po kilku tygodniach – mówi Matthew Carter. Jednak długoterminowe konsekwencje stosowania diet roślinnych i wegetariańskich pozostają niejasne. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi napytanie, czy rezygnacja z mięsa jest absolutnie konieczna, by zaistniały te korzystne zmiany. Badania osób na diecie śródziemnomorskiej – obejmującej dużą ilość warzyw, produktów pełnoziarnistych, fasoli oraz mięsa i ryb do dwóch razy w tygodniu – wykazują podobne korzyści do diety ściśle wegańskiej. – Jeśli raz w tygodniu jesz niewielką ilość mięsa, czy szkodzi to zdrowiu? Odpowiedź brzmi: nie wiemy – stwierdza Luigi Fontana. Zdrowe nawyki Chociaż dieta wegańska i wegetariańska skutkuje korzyściami zdrowotnymi, Fontana podkreśla, że ​​zależą one od mądrych wyborów żywieniowych, a nie tylko od rezygnacji z mięsa. Zamiana mięsa na duże ilości przetworzonej żywności, takiej jak wegańskie mrożone dania z makaronu, słodkie przekąski, chipsy lub ultraprzetworzone substytuty mięsa, może być szkodliwa. – Możesz być wegetarianinem i być tak samo, a nawet bardziej niezdrowym, niż osoba na typowej zachodniej diecie – mówi Fontana. Chociaż w kilkumiesięcznej perspektywie niedobory składników odżywczych nie są dużym problemem dla osób rezygnujących z mięsa, sprawa się komplikuje gdy taka dieta trwa dłużej. W żywności pochodzenia roślinnego jest mało niektórych kluczowych dla zdrowia składników, takich jak witamina B12, żelazo, cynk, wapń i kwasy tłuszczowe omega-3. Chociaż wiele z nich znajdziemy w różnorodnych produktach roślinnych, takich jak tofu i soczewica. Landry sugeruje, że weganie powinni rozważyć przyjmowanie suplementów witaminy B12 i witaminy D. Początkującym wegetarianom i weganom Landry zaleca stopniową zmianę diety i eksperymentowanie z nową żywnością i przepisami. – Wykorzystaj to jako świetną okazję, aby naprawdę poznać swoje podniebienie i spróbować smaków z całego świata – mówi. Źródło: National Geographic Opracowała: Magdalena Rudzka
Jak uratować klimat? Zastąp mięso i mleko w diecie roślinnymi alternatywami – radzą naukowcy
Wystarczy zamienić na produkty roślinne połowę mięsa i mleka w naszej diecie, by znacząco zmniejszyć emisje gazów cieplarnianych. Tzw. dieta planetarna może nam pomóc uratować klimat.
W tym artykule: Wpływ diety na środowisko i klimat Roślinne alternatywy dla mięsa i mleka Skutki ograniczenia spożycia produktów zwierzęcych Zmiany trzeba wprowadzać ostrożnie Nowe badanie, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie naukowym „Nature Communications”, pokazuje, jak dieta wpływa na klimat. Badacze wyliczyli, że zastąpienie 50% mięsa i nabiału roślinnymi alternatywami do 2050 r. doprowadziłoby do zmniejszenia globalnych emisji gazów cieplarnianych w rolnictwie o 31%. Taka strategia może też pomóc ratować lasy i poprawić odżywianie milionów ludzi. Z wcześniejszych analiz wynikało, że znaczące zmniejszenie emisji daje już sama rezygnacja z jedzenia wołowiny. Ta ma bowiem wyjątkowo wysoki ślad węglowy. Dotyczy to zwłaszcza mięsa z hodowli przemysłowych, dominujących w USA. Kolejnym produktem, którego spożycie warto zmniejszyć, jest ryż. Wpływ diety na środowisko i klimat – Sektor spożywczy odpowiada za mniej więcej jedną trzecią globalnych emisji gazów cieplarnianych. Jest przy tym niezwykle trudny do dekarbonizacji – mówi Eva Wollenberg z Uniwersytetu w Vermont, jedna z autorek wspomnianego badania. Rolnictwo w skali globalnej jest odpowiedzialne za aż 70 proc. zużycia zasobów czystej wody. Wywiera też destrukcyjny wpływ na naturalne ekosystemy, takie jak lasy. Globalne przejście na weganizm może opóźnić kryzys klimatyczny. „Kupi nam 30 lat” Wycofywanie się z przemysłowej hodowli zwierząt i rekultywacja terenów porolniczych, powstrzymałyby wzrost emisji gazów cieplarnianych w atmosferze na 30 lat. Do takich wniosków doszli nauko... – Będziemy potrzebować czegoś więcej niż tylko „bezmięsnych poniedziałków”, aby zmniejszyć globalną emisję gazów cieplarnianych. Nasze badania wskazują drogę do tego celu – podkreśla Eva Wollenberg. Roślinne alternatywy dla mięsa i mleka Badania przeprowadzili naukowcy z Uniwersytetu w Vermont, International Institute for Applied Systems Analysis (IIASA) oraz Alliance of Bioversity International and the International Center for Tropical Agriculture (CIAT). Wynika z nich, że ograniczenie spożycia mięsa i mleka zmniejszyłoby powierzchnię terenów wykorzystywanych przez rolnictwo. Ponowne ich zalesienie – uwzględniające różnorodność biologiczną – ponaddwukrotnie zwiększyłoby korzyści klimatyczne. – Zrozumienie skutków zmian w diecie poszerza nasze możliwości ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Zmiana diety może również przynieść ogromną poprawę w utrzymaniu różnorodności biologicznej – mówi Marta Kozicka, główna autorka badania pracująca w IIASA. Z analiz wynika, że największy efekt dałoby zmniejszenie spożycia wołowiny. Skutki ograniczenia spożycia produktów zwierzęcych Naukowcy wyliczyli, co by się stało, gdybyśmy połowę mleka i mięsa – wołowiny, wieprzowiny i drobiu – zastąpili roślinnymi alternatywami. Główne efekty, jakie wystąpiłyby w 2050 roku (w porównaniu z rokiem 2020) to: globalny obszar wykorzystywany przez rolnictwo zamiast się zwiększać, zmniejszyłby się o 12%; prawie całkowicie zatrzymany zostałby ubytek powierzchni lasów i innych gruntów naturalnych; zużycie wody zamiast rosnąć, spadłoby o 10%; emisje gazów cieplarnianych zmniejszyłyby się o 2,1 Gt ekwiwalentu CO2, czyli o 31%; liczba osób niedożywionych na świecie spadłaby o 31 mln. „Mięso pochodzenia roślinnego to nie tylko nowy produkt spożywczy. To także kluczowa szansa na osiągnięcie celów w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego i klimatu. Taka transformacja stanowi jednak wyzwanie. Będzie wymagać szeregu innowacji technologicznych i interwencji politycznych” – podkreślają autorzy badań. Zmiany trzeba wprowadzać ostrożnie Samo ograniczenie spożycia to bowiem za mało. – Musi temu towarzyszyć zmiana polityki rolnej. W przeciwnym razie wspomniane korzyści zostaną częściowo utracone w wyniku zwiększenia intensywności produkcji roślinnej – wyjaśnia Petr Havlík dyrektor programu ds. różnorodności biologicznej i zasobów naturalnych IIASA. Uczeni podkreślają, że zwierzęta gospodarskie są ważnym źródłem dochodu i pożywienia dla drobnych rolników w krajach o niskich i średnich dochodach. Z drugiej strony, zmiany klimatyczne zagrażają źródłom utrzymania tych rolników. Dlatego potrzebne będą zarówno szybkie działania w zakresie polityki rolnej, jak i programy wsparcia dla rolników i przetwórców. Zmiany trzeba też dopasować do specyfiki poszczególnych regionów. Źródła: Nature Communications, EurekAlert.
Zielone Monachium. 5 nietypowych atrakcji w stolicy Bawarii
Największy park świata, wystawa o motoryzacji przyszłości i lokalne targi z organicznymi przysmakami. Dla turystów podróżujących w sposób odpowiedziany Monachium może być jednym z najciekawszych kierunków w Europie.
W tym artykule: Śladami dzikiej przyrody w mieście Ekologiczna piekarnia na Starówce Ogród Angielski Wystawa RE:Imagine w BMW Welt Targ wiedeński na Wiener Platz Jak Monachium dba o zrównoważony rozwój? Monachium to jedno z najczęściej odwiedzanych przez turystów z Polski miasto w Niemczech. W stolicy Bawarii szczególnie dużo uwagi poświęca się na to, by zwiedzanie miasta mogło odbywać się w sposób możliwie najbardziej neutralny dla środowiska naturalnego. Niemieckie słowo die Nachhaltigkeit – często spotykane w Monachium – jest tłumaczone na polski jako „szansa na przetrwanie" lub po prostu „zrównoważony rozwój". To stąd miasto coraz częściej jest znane jako „Zielone Monachium". Poniżej 5 mniej znanych atrakcji trzeciego największego miasta Niemiec, które warto zobaczyć. Każda z nich nawiązuje do odpowiedzialnego podróżowania. Śladami dzikiej przyrody w mieście Pozornie Monachium, jak wiele innych miast Europy, jest pozbawione dzikich zwierząt. Jeśli jednak ma się oczy szeroko otwarte, można tu dostrzec mnóstwo ptaków i małych stworzeń. Szczególnie dużo różnorodnych gatunków ptaków można obserwować w miejskich parkach. Żyją tam również kuny, jeże, kaczki i łabędzie. Zaledwie 40 minut na południe od miasta znajduje się rezerwat przyrody Murnauer Moos. To jedno z największych w Europie tego typu miejsc. Rozległy rezerwat wyróżnia się bogactwem dzikiej przyrody, widokiem na Alpy oraz szlakami biegnącymi przez lasy i mokradła. . Ekologiczna piekarnia na Starówce Tuż obok Hofbräuhaus, mieszczącego się na Starym Mieście najsłynniejszego browaru w Monachium, działa mała lokalna piekarnia Jakob Blum Hofbräuhaus Kunstmühle. Zakład powstał w 1878 roku, początkowo przygotowując dla browaru pszenicę pod produkcję jasnego piwa. Dziś piekarnia – w całości skupiona na produkcji ekologicznej – jest prowadzona przez już przez czwarte pokolenie rodziny Blum. Od początku stawiano tu przede wszystkim na świeżość pieczywa. Niedaleko są Alpy, więc chleb musiał wytrzymać długie górskie wędrówki. View Ediplayer on the source website Każdego dnia wytwarza się tutaj 26 kg mąki. Samych rodzajów mąk z Kunstmühle jest aż 60, choć największą popularnością cieszy się ta do wyrobu pizzy. Piekarnia nie generuje prawie żadnych odpadów. W ciągu tygodnia zapełnia się tu dosłownie jeden kubeł kosz na śmieci, do którego trafiają papier i nitki. Poza tym w zakładzie nie zużywa się dużo energii, ponieważ wyroby nie są tu mrożone. Tuż obok znajduje się piekarnia, gdzie można kupić wyłącznie świeże pieczywo. Nie tylko precle i biała kiełbasa. Co zjeść i zobaczyć w Monachium? Drugie największe miasto Niemiec przyciąga bogatą ofertą kulturalną i znakomitym jedzeniem. Sprawdzamy, jakie wystawy odwiedzić i gdzie zjeść w Monachium w 2023 roku. Ogród Angielski To największy miejski park na świecie. Ten rozległy ogród zajmuje powierzchnię od śródmieścia miasta aż po jego rogatki w kierunku monachijskiego lotniska. Englischer Garten zawdzięcza swoją nazwę parkom w stylu angielskiem, które charakteryzuje naturalny krajobraz, mający być domem dla dzikiej przyrody w mieście. Jedną z największych atrakcji jest Eisbach, mały kanał rzeczny biegnący przez ogród. To tutaj na rwących wodach potoku przez cały rok można spotkać miejskich surferów. Latem z kolei nad jego brzegami wypoczywają tłumy mieszkańców miasta. W okolicy można napić się organicznego piwa lub wypożyczyć rower. Wystawa RE:Imagine w BMW Welt BMW Welt to jedna z największych i najczęściej odwiedzanych atrakcji turystycznych w Monachium. To niezwykłe muzeum historii motoryzacji niekoniecznie musi kojarzyć się ze zrównoważonym rozwojem. Tymczasem specjalna wystawa „RE:Imagine", którą wciąż można tu oglądać, pokazuje jak może i powinna wyglądać przyszłość pojazdów. Wystawa zajmuje aż kilometr kwadratowy powierzchni i składa się z około 30 interaktywnych stanowisk. Odwiedzając kolejne z nich, można się dowiedzieć m.in., jak działa gospodarka o obiegu zamkniętym, jak można na Ziemi dbać o rzadkie zasoby potrzebne do produkcji samochodów i czy da się zbudować auto, które będzie w całości neutralne ekologicznie. Wystawa może zainteresować zarówno młodych odkrywców, jak i ich rodziców. Targ wiedeński na Wiener Platz Haidhausen to jedna z najbardziej progresywnych części miasta. Okolica jest często przez samych mieszkańców nazywana „Dzielnicą Francuską" i rzeczywiście, nazwy ulic mają tutaj francuskie brzmienie, a niektóre fragmenty dzielnicy mogą przywodzić na myśl zaułki Paryża. To tu właśnie znajduje się mały i urokliwy Wienner Platz (plac Wiedeński). Plac jest położony w miejscu dawnego skrzyżowania dróg łączących Monachium z Wiedniem, które zostało zniszczone podczas II wojny światowej. W 2022 roku uformowano tu przestrzeń miejską, nadając jej historyczny wygląd. To świetna baza wypadowa do zwiedzania Haidhausen, uroczej dzielnicy z mnóstwem butików i kawiarni. Nawiązaniem do przeszłości Wiener Platz jest również „targ wiedeński" (Marktes am Wiener Platz). To jeden z 4 stałych targów jedzeniowych i kwiatowych w Monachium. Sprzedawcy wystawiają się tu codziennie oprócz niedzieli. Jak Monachium dba o zrównoważony rozwój? Zrównoważony rozwój to solidarność międzypokoleniowa, która polega na szukaniu takich sposobów na dalszy rozwój gospodarczy i społeczny, aby kolejne generacje mogły otrzymać od nas środowisko naturalne w możliwie najlepszym stanie. Oto, jak na co dzień o zrównoważonym rozwoju myśli się w Monachium. Zmniejszanie emisji CO2 – Monachium zamierza zmniejszyć emisję dwutlenku węgla w mieście o połowę do 2030 roku. Zielona energia – wszystkie budynki użyteczności publicznej w mieście są zasilane wyłącznie energią wiatrową i słoneczną. Rowery na drogi – w Monachium ułatwia się poruszanie po mieście pieszym i rowerzystom. Miasto jest też znakomicie skomunikowane systemem transportu publicznego. Zakaz używania starych pojazdów – starsze samochody, które nie spełniają określonych norm środowiskowych, mają zakaz wjazdu do centrum Monachium. Źródło: Curiositysavestravel Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Nie tylko bułki ze śledziem, czyli co zjeść w Hamburgu
O nowoczesnej kuchni północnych Niemiec, ale także o zmieniających się trendach kulinarnych u naszych zachodnich sąsiadów rozmawiamy z Thomasem Samplem, jednym z najpopularniejszych szefów kuchni w Niemczech.
W tym artykule: Nowoczesny koncept gastronomiczny Na tropie zapomnianych warzyw i owoców Co zjeść w Hamburgu? Thomas Sampl pochodzi z Nadrenii. Swoje kulinarne umiejętności kształtował jednak na północny Niemiec. W Hamburgu wraz z dwojgiem przyjaciół opracował koncepcję nowoczesnej kuchni portowej (Hobenköök w dialekcie języka dolnoniemieckiego). Utalentowane trio to restauratorzy z sercem i duszą przepełnionymi pasją do swojego pomysłu. Ten z kolei polega na połączeniu w jednym miejscu restauracji i hali targowej ze świeżymi owocami i warzywami. Wszystko po to, by ograniczyć marnowanie jedzenia. Produkty, które się nie sprzedadzą, są przez kucharzy na bieżąco wykorzystywane w kuchni. Nowoczesny koncept gastronomiczny Restauracja i hala Hobenköök znajdują się w dawnym budynku dworca w nowoczesnej i tętniącej życiem dzielnicy portowej Hafencity w centrum Hamburga. [Więcej o tym, jak Hamburg zmienia się w najbardziej zielone miasto Niemiec, przeczytasz tutaj]. Z Thomasem Samplem spotykam się na miejscu. Obiecał opowiedzieć więcej, co zjeść w Hamburgu i jak zmiany klimatyczne na świecie wpływają na zmiany trendów kulinarnych. Hobenköök nie jest typową restauracją. Na czym dokładnie polegał wasz pomysł? Przede wszystkim jesteśmy halą targową, w której od poniedziałku do soboty przez cały dzień można dostać świeże warzywa i owoce. Co szczególnie ważne, wszystkie oferowane tu produkty pochodzą bezpośrednio o lokalnych rolników i producentów. Unikamy pośredników. Pod tym samym dachem znajduje się też restauracja. Nasi goście siedzą i jedzą właściwie tuż obok półek i koszy pełnych świeżych produktów. Skąd pochodzi nazwa tego konceptu? Hobenköök to słowo w dialekcie północoniemieckim, którego używa się w Hamburgu. Czasami może bardziej przypominać język duński lub niderlandzki. Zależało nam, aby już w samej nazwie podkreślić, że odnosimy się do lokalnych korzeni. Samo słowo „Hobenköök" oznacza „kuchnię portową", co również nawiązuje do tradycji Hamburga. Jak odkrywać świat poprzez kuchnie? Rozmowa z Karolem Okrasą W kolejnym odcinku podcastu „National Geographic Traveler: Zjawiskowo” wybieramy się w podróż po świecie pełnym smaków, zapachów i aromatów. Na tropie zapomnianych warzyw i owoców Sam jednak nie pochodzisz z tych regionów? Urodziłem się w środkowych Niemczech. Do Hamburga przyjechałem już jako szef kuchni w poszukiwaniu nowych smaków. I właśnie tu – w północnych Niemczech – odkryłem prawdziwą tradycyjną kuchnię. Co ciekawe, moja fascynacja kulinariami tego regionu zaczęła się od przypadkowego znaleziska. Zaraz po przyjeździe wpadła mi w ręce stara XIX-wieczna książka kucharska pisana w lokalnym dialekcie. W środku znalazłem wiele przepisów na zapomniane już dania, do przyrządzenia których potrzebne były owoce i warzywa, o których nigdy nie słyszałem. Zacząłem wypytywać tutejszych rolników, czy uprawiają któreś z produktów, które znalazłem w starej książce kucharskiej. Pomogli mi zidentyfikować kilka z nich, m.in. złotą rzodkiew, i opowiedzieli, że to typowe wiosenne warzywo z tych okolic. I tak zaczęła się moja podróż po kulinarnych tradycjach Hamburga. W wyniku tych poszukiwań i odkryć powstał Hobenköök. W naszej kuchni używa się wyłącznie lokalnych i świeżych produktów, dostarczanych przez ponad 200 rolników, piwowarów czy wytwórców serów. Sądzisz, że jest dzisiaj potrzeba takich miejsc jak Hobenköök? Jestem o tym przekonany. Jeszcze 15 lat temu, kiedy przyjechałem do Hamburga, trudno było tu znaleźć ziemniaki, które by smakowały jak ziemniaki. A warto pamiętać, że to warzywo jest podstawą tutejszej kuchni. Z czasem coraz więcej rolników zaczęło zwracać uwagę na jakość swoich upraw. Więcej ludzi też pyta o produkty z okolic i szuka takich potraw, które są przygotowywane w zrównoważony sposób z wykorzystaniem świeżych produktów. Co ciekawe, kiedy pytałem rolnika o złotą rzodkiew, ten zauważył, że jestem pierwszym od przynajmniej 40 lat kucharzem, który interesuje się pochodzeniem warzyw i owoców. Teraz takie relacje z farmerami to właściwie część naszej pracy. I nie jest to tylko tymczasowa moda? O tym, że nie jest, najlepiej świadczy liczba tego typu restauracji w Hamburgu. Kilka lat temu można je było policzyć na palcach jednej ręki. W tym roku miejsc, w których dba się o świeże i lokalne jedzenie, jest w mieście ponad 20. Hamburg pod tym względem wyróżnia się na tle całych Niemiec. To tutaj Michelin odznaczył największą w naszym kraju liczbę restauracji swoimi „zielonymi gwiazdkami". Próbowałeś odtworzyć wszystkie dania z tej starej książki kucharskiej? Początkowo tak, ale z czasem zacząłem z niej korzystać jak z inspiracji. Te dania sprzed ponad stu lat pozwoliły mi lepiej zrozumieć zarówno typowe jedzenie z Hamburga, jak i z okolic. Najdroższy burger na świecie kosztuje 23 tys. złotych. Co jest w środku? Umieszczenie tego typu dania w menu z pewnością przekłada się popularność restauracji, choć rekordowo drogiego burgera zamawia niewielu. Co zjeść w Hamburgu? Czym na kulinarnej mapie Niemiec wyróżnia się Hamburg? Typowym daniem kojarzonym z naszym miastem jest labskas. To pożywne mięsne danie z wołowiną, ziemniakami, burakami, cebulą i śledziem. Labskas najczęściej podaje się z ogórkami kiszonymi, rolmopsem i jajkiem sadzonym. To stare danie portowe. Było i jest serwowane marynarzom na statkach. Za sukces labskasa odpowiada prosty sposób przyrządzenia go na statku. Innym przysmakiem jest prosta bułka ze śledziem (Fischbrötchen) oraz – na deser – mleczny przysmak z leśnymi owocami (rote grütze). Podobno miałeś zostać matematykiem? To prawda. Cała moja rodzina tradycyjnie zajmowała się przetwórstwem mięsa. Ja bardzo nie chciałem tego robić. Dość szybko jednak zacząłem pracę jako szef kuchni i tak już zostało. A w kuchni jesteś bardziej artystą czy matematykiem trzymającym się precyzyjnie przepisów? Jestem trochę artystą i trochę matematykiem. W kuchni staram się pozwalać sobie na więcej szaleństwa i kreatywności. Liczby i matematyka przydają mi się bardziej w biznesie, czym tak naprawdę jest prowadzenie restauracji. Restauracji Hobenköök szukajcie w dzielnicy portowej Hafencity w Hamburgu przy Stockmeyerstraße 43. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Czy można jeść skórki od banana? Tak, a naukowcy wymyślili, jak jeszcze można je wykorzystać
Okazuje się, że wyrzucanie skórek od banana to duży błąd. Zawierają one wiele cennych witamin i minerałów, można je jeść, robić z nich kremy do twarzy. Co więcej – naukowcy odkryli, że można z nich zrobić… mąkę do wypieków, która zawiera dużo błonnika i ma właściwości antyoksydacyjne.
W tym artykule: Skórka od banana ma właściwości przeciwnowotworowe i antyoksydacyjne Przed wyrzuceniem warto sprawdzić, czy można niektóre produkty uratować Coś z niczego – filozofia „zero waste” Kto nigdy po zjedzeniu banana od razu nie wyrzucił skórki do kosza, niech pierwszy rzuci kamieniem. W tym momencie powinien posypać się grad spadających kamieni, bowiem praktycznie większość ludzi na świecie pozbywa się tej części żółtego owocu. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że jest to źródło cennych witamin i minerałów, m.in. potasu, żelaza, magnezu, witaminy A, witaminy C oraz witamin z grupy B. Skórka od banana ma właściwości przeciwnowotworowe i antyoksydacyjne O prozdrowotnych właściwościach skórek wiadomo jednak od dawna. Naukowcy z Indii postanowili sprawdzić, czy ciastka, które powstały z mąki stworzonej z tej części banana, różnią się od tych, które wypieczono ze standardowej pszennej mąki. Okazało się, że „bananowe” wypieki zawierały dużo więcej błonnika, magnezu i potasu. Ponadto badania wykazały, że ciasta wykazywały właściwości przeciwnowotworowe oraz antyoksydacyjne. Odkrycie zostało opublikowane na łamach czasopisma naukowego „ACS Food Science and Technology”. Uczeni odkryli, że oprócz właściwości odżywczych, ciastka wykonane z mąki ze skórki bananowej były delikatnie twardsze i nie straciły na jakości. Co więcej, niektóre osoby wyznaczone do testów stwierdziły, że wypieki wzbogacone o eksperymentalną mąkę były nawet smaczniejsze. Badacze przypominają również, że badania z 2016 roku wykazały, że zastąpienie nawet 10% mąki pszennej mąką ze skórki żółtego owocu wzbogaca wypiekany chleb o białka, węglowodany i tłuszcze. Przed wyrzuceniem warto sprawdzić, czy można niektóre produkty uratować W internecie i w niektórych książkach kucharskich dostępne są przepisy, w których znajdziemy propozycje wykorzystania skórek z bananów. Mistrzowie kuchni wymyślili nawet, że można z nich zrobić wegański „bekon”, który wcale nie jest gorszy od tradycyjnego. Eksperci twierdzą, że to bardzo dobra alternatywa w kuchni, a to wszystko wpisuje się w niezwykle ważną dzisiaj filozofię „zero waste”. Planuję, gotuję, wykorzystuję. Poznaj triki Chefów Kuchni na gotowanie w stylu zero waste Blisko 400 restauracji z 14 regionów (w tym nowość – Radom!) weźmie udział w wiosennej edycji Restaurant Week. Trwający niemal trzy tygodnie Festiwal odbędzie się w formule #zerowaste –... Na całym świecie bowiem miliardy ton jedzenia trafiają na śmietnik. Według Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa na świecie co roku marnuje się aż 1,3 mld ton żywności, która nadaje się do spożycia. To ok. jedna trzecia żywności, która jest produkowana. Jeżeli zestawimy to z danymi, że ponad 800 mln osób na naszej planecie głoduje, to wnioski są zatrważające. Coś z niczego – filozofia „zero waste” Następnym razem wyrzucając skórkę od banana, warto się zastanowić, czy można z niej zrobić coś dobrego lub trochę poeksperymentować w kuchni. Zresztą dotyczy to wielu owoców i warzyw, z czego nie zawsze zdajemy sobie sprawę. Na przykład z liści buraka, rzodkiewki i rzepy można zrobić kimchi. Z warzywnych lub mięsnych resztek z kolei można zrobić garnuszek a’la gulasz lub zupę krem. Wystarczy tylko odrobina kreatywności i odpowiednia mieszanka przypraw. Przed spisaniem niektórych produktów na straty, warto wcześniej sprawdzić, czy można z nich zrobić jeszcze coś dobrego. Nie tylko dla siebie, ale również dla planety. Źródło: ACS Food Science and Technology.
Coraz częściej zwracamy uwagę na jakość i pochodzenie kupowanej żywności. Jesteśmy skłonni płacić wyższą cenę za produkty, które charakteryzują się adekwatną do niej jakością. Równocześnie na względzie mamy troskę o stan środowiska naturalnego. We wszystkim to pomogą gospodarstwa ekologiczne.
W tym artykule: Co to jest gospodarstwo ekologiczne? Jakie działania proekologiczne można stosować w rolnictwie? Jak założyć gospodarstwo ekologiczne? Gdzie jest najwięcej gospodarstw ekologicznych? Gospodarstwa ekologiczne w Polsce W ostatnich latach, słowo „ekologia” jest odmieniane przez wszystkie przypadki. Ekologiczny dom, ekologiczne rozwiązania w domu, ekologiczne produkty do domu, ekologiczne środki transportu osobistego, ekologiczna komunikacja zbiorowa. W czasach, w których troska o stan środowiska stała się społecznym obowiązkiem, wszystko musi być bardziej „zielone”. Nie można jednak zapomnieć, że do degradacji środowiska naturalnego przyczynia się także produkcja rolna. Stosowanie agrochemii i automatyzacja procesu produkcji to czynniki, które nie pozostają bez wpływu na kondycję naszej planety. Inna sprawa, współczesne metody produkcji spożywczej przyczyniają się też do obniżenia jakości i walorów smakowych jej finalnych produktów. Rozwiązaniem obu tych problemów jest rolnictwo ekologiczne, które stoi w opozycji do metod stosowanych w tradycyjnie pojmowanych gospodarstwach rolnych. Co to jest gospodarstwo ekologiczne? Obecnie, produkcja rolna dzieli się na dwie podstawowe grupy – rolnictwo przemysłowe i ekologiczne. Cechą charakterystyczną gospodarstw przemysłowych jest duża powierzchnia gruntów i/lub znaczna ilość zwierząt hodowlanych. W tym przypadku, największy nacisk jest kładziony na maksymalizację skali produkcji. Dzięki temu możliwe jest obniżenie jej jednostkowego kosztu, a to przekłada się na wysoką rentowność i na niższą cenę produktu. Niestety taka strategia nie pozostaje bez wpływu na jakość produktów. Zupełnie inne cele przyświecają właścicielom gospodarstw ekologicznych. W tym przypadku, mówimy o niewielkich gospodarstwach, które są ukierunkowane na wytwarzanie wyselekcjonowanych produktów prezentujących wysoką jakość. Mówiąc o produkcji ekologicznej, na myśli trzeba mieć system zarządzania gospodarstwem, który łączy metody najkorzystniejsze dla środowiska i klimatu. To założenie jest realizowane poprzez stosowanie ściśle określonych norm dotyczących dobrostanu zwierząt i wytwarzania płodów rolnych, zachowanie różnorodności biologicznej i ochronę zasobów naturalnych. Wymagania i normy, o których mowa, są wyznaczane poprzez stosowne dyrektywy i rozporządzenia i mają charakter zunifikowany na całym obszarze Unii Europejskiej. Można zatem powiedzieć, że gospodarstwo ekologiczne jest systemem gospodarowania, którego nadrzędnym celem jest zrównoważenie produkcji roślinnej i zwierzęcej. W takiej produkcji nie stosuje się chemii rolnej i weterynaryjnej, natomiast używa się środków pochodzenia mineralnego i biologicznego. Żeby gospodarstwo mogło być klasyfikowane jako ekologiczne, powinno znajdować się na obszarze nienarażonym na szkodliwe zanieczyszczenia, emitowane przez zakłady przemysłowe, składowiska odpadów itp. Jakie działania proekologiczne można stosować w rolnictwie? Nie oznacza to jednak, że gospodarstwami ekologicznymi są małe, zachwaszczone pola, nic z tych rzeczy. Ekogospodarowanie polega przede wszystkim na prowadzeniu działalności zgodnej z dobrymi zasadami płodozmianu. Poza uprawą właściwą, na polach gospodarstw ekologicznych uprawiane są także międzyplony. Takie działanie pozwala wprowadzić do gleby maksymalnie dużą masę materii organicznej, która będzie stanowiła materię odżywiającą rośliny następcze. Poza tym, zmianowanie pozwala także na ograniczenie występowania chwastów, szkodników i chorób. Nawożenie upraw powinno być poprzedzone badaniem gleby. Gospodarstwa, które trudnią się uprawą ekologicznych warzyw, powtarzają tą czynność każdego roku. Dzięki temu, mogą zapewnić roślinom wszystkie niezbędne składniki odżywcze i prawidłowy odczyn podłoża. Jeżeli w glebie zabraknie któregoś z niezbędnych składników, deficyt uzupełnia się nawozami nawozami mineralnymi pochodzenia naturalnego. Czy ludzki mocz może być wydajnym nawozem? Sprawdzili to naukowcy z Nigru W kilkuletnim badaniu naukowcy sprawdzili, jak sprawdza się ludzki mocz jako nawóz. Okazało się, że jest niezwykle skuteczny... pod pewnymi warunkami. W celu pozbycia się chwastów, stosowane są specjalne maszyny, nie środki chemiczne. W tych działaniach, ważne jest zachowanie odpowiedniej terminowości. Jeżeli pielniki wyjadą na pole w momencie, w którym chwasty nie wyszły jeszcze poza etap siewki, uda się pozbyć wszystkich „nieproszonych gości”. Jak założyć gospodarstwo ekologiczne? Przede wszystkim, należy dokładnie poznać wszystkie metody związane z tą metodą produkcji. Producent ekologiczny musi być zarejestrowany w agencji kontroli, odpowiedzialnej za egzekwowanie obowiązujących przepisów i kontrolowanie procesu produkcyjnego. Warto wiedzieć, że zanim dane gospodarstwa ekologiczne staną się całkowicie zielone, najpierw będzie musiało przejść proces przekształcenia. Oznacza to, że po wdrożeniu metod produkcji ekologicznej, końcowy produkt nie będzie mógł być od razu sprzedawany jako ekologiczny. Zależnie od rodzaju produkcji, okres przekształcenia trwa 12 miesięcy (dla gospodarstw hodujących drób i trzodę chlewną), 24 miesiące (dla gospodarstw zajmujących się uprawami rocznymi na paszę dla przeżuwaczy) lub 36 m miesięcy (dla sadów z uprawą winogron, wieloletnich owoców miękkich i owoców z drzew). To wyjątkowo trudny czas dla każdego rolnika ekologicznego. Okres przekształcenia uniemożliwia bowiem sprzedaż produktów za cenę charakterystyczną dla żywności ekologicznej, a plony są niższe. Jeżeli jednak gospodarstwo upora się z tymi problemami, finalnie „wyjdzie na swoje”, zwłaszcza gdy postawi na najbardziej opłacalne uprawy ekologiczne. Najbardziej opłacalne, czyli jakie? Trudno o odpowiedź na to pytanie, bo to zależy od koniunktury rynku w danym roku. Gdzie jest najwięcej gospodarstw ekologicznych? Ekologiczna produkcja rolna stale zyskuje na popularności i z roku na rok zwiększa się jej udział na rynku europejskim. Zgodnie z unijnymi założeniami, do 2030 roku aż 25 proc. upraw na obszarze wspólnoty ma mieć charakter ekologiczny. Jak wynika z danych Eurostatu, najwięcej gospodarstw z uprawami ekologicznymi funkcjonuje w Austrii, gdzie ich odsetek wynosi aż 25 proc. Estonia wypada pod tym względem tylko nieznacznie gorzej – aż 22 proc. tamtejszych gospodarstw rolnych ma charakter ekologiczny. Trzecie miejsce, z wynikiem 22 proc., należy do Szwecji. Gospodarstwa ekologiczne w Polsce Jak na tle europejskich liderów wypada Polska? Raczej blado. W latach 2012-2020 byliśmy jedynym krajem członkowskim, w którym udział ekologicznych użytków rolnych nie notował tendencji wzrostowej. Ta sytuacja zmieniła się w 2021 roku, ale wciąż jeszcze nie można mówić o stałym trendzie. Jak wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego, w 2020 roku z ekologicznych metod produkcji korzystało 18,6 tys. gospodarstw rolnych. To oznacza, że względem roku 2019, nastąpił spadek o 0,3 proc. Tylko 3,5 proc. polskich gruntów rolnych uprawia się metodami ekologicznymi. Oznacza to, że wciąż jeszcze dużo brakuje nam do osiągnięcia celu wyznaczonego przez Komisję Europejską. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Marchewka ze świerszczami wydrukowana w 3D? Oto nowe danie opracowane przez naukowców z Singapuru
Naukowcy od dawna szukają alternatywy dla mięsa lub innych naturalnych źródeł białka. Badacze z Singapuru opracowali właśnie nowy przepis. To marchewka ze świerszczami wydrukowana w technologii 3D.
W tym artykule: Alternatywne źródła białka mogą uratować naszą planetę? Naukowcy z Singapuru opracowali nowe danie na bazie marchewki i świerszczy Praca nad stworzeniem potrawy w technologii 3D nie była prosta Czy jedzenie z drukarek 3D to przyszłość? Sir David Attenborough, sławny biolog i popularyzator wiedzy przyrodniczej na świecie, mówił w ubiegłym roku w jednym z filmów dokumentalnych: „Musimy zmienić naszą dietę. Planeta nie jest w stanie utrzymać miliardów mięsożerców”. Według danych ONZ już w listopadzie tego roku populacja świata przekroczy 8 mld osób, a do połowy XXI wieku ludzi będzie prawie 10 mld. Alternatywne źródła białka mogą uratować naszą planetę? Obecna tendencja oznacza, że nasz glob będzie jeszcze bardziej eksploatowany, a zapotrzebowanie na mięso będzie coraz większe. Przypomnijmy, że to właśnie krowy emitują najwięcej metanu, który jest jednym z gazów, które są w dużym stopniu odpowiedzialne za globalne ocieplenie. Nie oznacza to jednak, że tylko mięsożercy są „trucicielami” Ziemi. Na początku tego roku naukowcy z Uniwersytetu Stanforda i Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley przeanalizowali modele klimatyczne i doszli do wniosku, że globalne przejście na weganizm może opóźnić kryzys klimatyczny i powstrzymałby wzrost emisji gazów cieplarnianych na 30 lat. Problem polega na tym, że to jedynie hipotetyczne obliczenia, które sprawdziłyby się, gdyby faktycznie każdy człowiek na świecie zmienił swój styl odżywiania się. Naukowcy z Singapuru opracowali nowe danie na bazie marchewki i świerszczy Tak radykalna zmiana wcale nie oznaczałaby, że będzie lepiej. Zważywszy na fakt, że ludzi jest coraz więcej, zapotrzebowanie na warzywa, które również są źródłem białka – również jest coraz większe. Właśnie dlatego naukowcy wciąż szukają alternatywnych rozwiązań, które mogłyby być dobrym kompromisem pomiędzy racjonalizmem a pragmatyzmem. Globalne przejście na weganizm może opóźnić kryzys klimatyczny. „Kupi nam 30 lat” Wycofywanie się z przemysłowej hodowli zwierząt i rekultywacja terenów porolniczych, powstrzymałyby wzrost emisji gazów cieplarnianych w atmosferze na 30 lat. Do takich wniosków doszli nauko... Ostatnio naukowcy z Singapuru opracowali nowy rodzaj potrawy, która na początku być może nie brzmi zbyt apetycznie. Chodzi mianowicie o marchewki, które są wzbogacone białkiem pochodzącym ze… świerszczy. – Wygląd i smak może wydawać się czymś mało apetycznym, a nawet niepokojącym. Jednak dzięki drukarce 3D jesteśmy w stanie stworzyć z takiego połączenia niezwykle atrakcyjne i dobrze wyglądające danie – wyjaśnia prof. Chua Chee Kai, współautor pomysłu i profesor na Singapore University of Technology and Design. Praca nad stworzeniem potrawy w technologii 3D nie była prosta Naukowcy zwracają uwagę, że stworzenie takiej alternatywy przy użyciu technologii 3D wcale nie jest łatwym zadaniem, jeżeli w grę wchodzi optymalny efekt. Prof. Chua Chee Kai i jego zespół wsprółpracowali z naukowcami ze szpitala Khoo Teck Puat oraz z chińskim University of Electronic Science and Technology (UESTC). Badania nad wzbogaceniem marchwi białkiem świerszcza opublikowane zostały w czasopiśmie naukowym „Food Hydrocolloids”. – Alternatywne białka mogą stać się naszym głównym źródłem białka w niedalekiej przyszłości. W naszym badaniu chcieliśmy udowodnić, że istnieje możliwość eksperymentowania i tworzenia specyficznych potraw, które zawierają wszelkie potrzebne wartości odżywcze, a przy tym nie tracą na wyglądzie – tłumaczy prof. Yi Zhang, profesor z UESTC. Czy jedzenie z drukarek 3D to przyszłość? Uczeni w swoich badaniach testowali również inne źródła białka m.in. z soi, spiruliny, larw muchy Hermetia illucens i serycyny. Jednak, jak podkreślają naukowcy, w metodzie drukowania 3D najlepiej sprawdzało się białko świerszczy. Na chwilę obecną jednak produkt nie trafi do powszechnego spożycia. Z kolei w ubiegłym roku mięso wyprodukowane ze składników roślinnych, które zostało wydrukowane w 3D przez izraelską firmę, trafiło do luksusowych restauracji m.in. we Francji, Wielkiej Brytanii i Niemczech. Wszystko wskazuje na to, że ten rodzaj produkcji mięsa może okazać się wkrótce zarówno bardzo intratny, jak i niezwykle popularny, a co najważniejsze – ekologiczny. Źródło: Food Hydrocolloids Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Antyczne superfoods. 3 produkty, które pozwoliły starożytnym Andyjczykom przetrwać kryzys klimatyczny
Archeolodzy zrekonstruowali dietę mieszkańców okolic jeziora Titicaca sprzed kilku tysięcy lat. Czego możemy się od nich nauczyć?
W tym artykule: Co jedli starożytni Andyjczycy? Dietę starożytnych poznano dzięki skamieniałym zębom Antyczne superfoods Titicaca to największe jezioro wysokogórskie na Ziemi. Akwen, znajdujący się w granicach dzisiejszych Peru i Boliwii, położony jest wśród Andów, na wysokości 3 800 m n.p.m. Starożytni Andyjczycy żyli nad brzegiem jeziora przez 2500 lat, m.in. w mieście Tiwanaku (Tiahuanaco). Przetrwali mimo trudnych warunków panujących na tej wysokości, niewystarczającej powierzchni ziemi pod uprawy i postępujących zmian klimatycznych. Ta ich niezwykła odporność i zdolność do przystosowania się do niełatwego środowiska zaintrygowała naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego Berkeley. Jak nasi przodkowie cenili miód? Kradzież miodu i zniszczenie pszczelej rodziny karali śmiercią przez powieszenie Miód był kiedyś bardzo cenny. Jeśli sprawcy kradzieży miodu darowano życie i dopuścił się recydywy, należało mu wyciąć pępek, owinąć wyciągnięte wnętrzności cztery razy wokół ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-nasi-przodkowie-cenili-miod-kradziez-miodu-i-zniszczenie-pszczelej-rodziny-karali-smiercia-przez-powieszenie-fot-kevin-frayer-getty-images-60b41fb.jpeg" width="938" height="631" alt="Jak nasi przodkowie cenili miód? Kradzież miodu i zniszczenie pszczelej rodziny karali śmiercią przez powieszenie (fot. Kevin Frayer/Getty Images)" title="Jak nasi przodkowie cenili miód? Kradzież miodu i zniszczenie pszczelej rodziny karali śmiercią przez powieszenie (fot. Kevin Frayer/Getty Images)" /> – Dzisiaj stoimy przed widmem zmian zmian spowodowanych przez kryzys klimatyczny. Podnoszący się poziom mórz topi małe wyspy na Pacyfiku, a susze i pożary niszczą uprawy w Kalifornii. Nasze odkrycia pokazują, jak do zmian środowiskowych i politycznych z powodzeniem przystosowali się starożytni. Możemy się od nich czegoś nauczyć – mówi antropolożka prof. Christine Hastorf, autorka badań. Co jedli starożytni Andyjczycy? Przez lata uważano, że dieta mieszkańców Andów opierała się głównie na rybach z jeziora Titicaca i kukurydzy, które miały być głównym źródłem białka i błonnika pokarmowego. Ale wyniki nowych badań podważają to przekonanie. Naukowcy odkryli bowiem, że podstawą codziennego jadłospisu Andyjczyków były: komosa ryżowa, ziemniaki, mięso wielbłądowatych (takich jak lama i alpaka). Co prawda, kukurydza także była obecna w ich diecie, ale autorzy badania uważają, że najprawdopodobniej była spożywana jako napój alkoholowy, znany jako chicha, zarezerwowany na specjalne okazje. – W zapisach archeologicznych jest wiele odniesień do ryb. Zawsze zakładaliśmy więc , że ludzie mieszkający nad brzegiem Titicaca korzystali z jeziora jako zasobu pożywienia. Ale dzięki badaniom odkryliśmy, że nie polegali na zasobach jeziora jako głównym źródle białka. Zamiast tego inwestowali w komosę ryżową, ziemniaki i mięso lam. Zwierzęta te mają długą historię udomowienia na tym obszarze – wyjaśnia dr Melanie Miller, współautorka badania. Z dotkniętej suszą rzeki Tygrys wyłoniło się starożytne miasto z czasów Imperium Mitanni Ruiny miasta pochodzą sprzed 3400 lat. Archeolodzy wykopali je na stanowisku archeologicznym Kemune po tym, jak poziom wody w zbiorniku w Mosulu zaczął gwałtownie się obniżać. Dietę starożytnych poznano dzięki skamieniałym zębom Zbadanie składu diety starożytnych Andyjczyków było możliwe dzięki innowacyjnej metodzie, znanej jako analiza izotopów stabilnych, specyficznych dla danych aminokwasów. Izotopy to odmienne postacie tego samego pierwiastka chemicznego (różnią się liczbą neutronów w jądrze), a aminokwasy to grupa organicznych związków chemicznych. Poszczególnych izotopów poszukiwano w próbkach kolagenu, wyabstrahowanych ze skamieniałych ludzkich zębów. Wszystkie analizowane szczątki pochodziły z pochówków odkrytych na południowym brzegu jeziora Titicaca i datowane były na okres między 1400 r. p.n.e. a 1100 r. n.e. Badanie kolagenu z tkanki zębów pozwoliło zidentyfikować składniki chemiczne, które z kolei ujawniły, jakie rodzaje jedzenia najczęściej spożywali starożytni. Im częściej dany produkt gościł w w ich diecie, tym większy ślad pozostawił w skamieniałościach. Antyczne superfoods Odkrycia, które opublikowano w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences”, pomagają wyjaśnić, jak andyjskie cywilizacje przedinkaskie przetrwały setki lat, mimo trudnych warunków. Udowadniają też, że już tysiące lat temu ludzie wiedzieli, że komosa ryżowa to antyczne superfoods. Zresztą, dla starożytnych Andyjczyków komosa ryżowa była święta, niemal na równi z jeziorem Titicaca – zauważają autorki badania. Swoją wysoką wartość komosa zawdzięcza temu, że może rosnąć na dużych wysokościach, w suchej, słonej glebie. Jest więc odporna na trudne warunki, a do tego bardzo pożywna. Zawiera niezbędne dla człowieka aminokwasy i jest źródłem: witaminy E, witaminy B2, wapnia, potasu, fosforu oraz wielu innych składników odżywczych. Nic dziwnego, że jest uznawana za superfood. – Wcześniej mieliśmy pewne pojęcie o tym, co jedli ci ludzie. Teraz znamy żywność, która pomogła im rozwijać się w tym ekstremalnym środowisku i przetrwać liczne zmiany klimatyczne. Dziś, w obliczu nadchodzących katastrofalnych warunków, my również możemy potrzebować powrotu do tradycyjnych upraw i rodzajów żywności, które najlepiej rosną tam, gdzie mieszkamy – mówi prof. Christine Hastorf, współautorka badań. Źródło: Proceedings of the National Academy of Sciences
Chwasty są pożyteczne, a niektóre nawet smaczne. 7 powodów, dla których warto dbać o „niepotrzebne” rośliny
Chwasty to rośliny, które rosną tam, gdzie sobie tego nie życzymy. Fakt ten nie pozbawia ich jednak wartościowych właściwości, dzięki którym mogą korzystnie wpływać nie tylko na ekosystemy, ale i na nasze zdrowie.
W tym artykule: Chwasty pozytywnie wpływają na jakość gleby Chwasty mogą służyć jako wskaźnik stanu gleby Chwasty to źródło cennej biomasy, np. na kompost Chwasty zapewniają schronienie i pożywienie dla owadów Chwasty mogą być jadalne, mają też właściwości lecznicze Chwasty pomagają w stworzeniu zrównoważonych upraw rolnych Chwasty są częścią rolniczych tradycji w różnych regionach świata Z roślinami, które nazywamy chwastami, postępujemy wyjątkowo okrutnie. Opryskujemy je, wyrywamy, wycinamy, wykopujemy i palimy. A to wszystko z bardzo prozaicznego powodu. – Dany gatunek jest chwastem wtedy, gdy rośnie w złym – z punktu widzenia rolnika czy leśnika – miejscu – tłumaczy prof. UW dr hab. Marcin Zych, dyrektor Ogrodu Botanicznego UW. – Status chwastu zależy więc od kontekstu. Rosnąc gdzie indziej może być już uważany za roślinę przydatną. Rośliny niepożądane – jak przyrodnicy wolą nazywać chwasty – na swoją złą sławę ciężko zapracowały. Zabierając miejsce, światło i składniki pokarmowe, obniżają plony roślin uprawnych i utrudniają ich zbiory. Wpływają też negatywnie na ich jakość. Np. nasiona tobołków nadają mące gorzki smak, a zjedzone przez krowy piołuny zmieniają zapach ich mleka. Niektóre rośliny – np. barszcz Sosnowskiego czy lulek czarny – są trujące. Inne są żywicielami groźnych dla roślin uprawnych chorób i szkodników. Chwasty istnieją jednak wyłącznie z punktu widzenia człowieka. W naturalnym środowisku te same rośliny pełnią kluczowe funkcje w ekosystemach. Gwarantują m.in. dogodne warunki środowiskowe dla innych roślin oraz zwierząt. Chwasty pozytywnie wpływają na jakość gleby – Chwasty są dowodem na to, że przyroda walczy o naturalną sukcesję roślin. Kiedy usuwamy rodzimą roślinność i zakładamy roczne plony, powstrzymujemy tę sukcesję – pisze Preston Sullivan w „Principles of sustainable weed management for croplands”. Malaryczne komary mają nowego sojusznika zza oceanu Zawleczona z Ameryki do Afryki Wschodniej roślina może utrudnić walkę z malarią, ułatwiając przetrwanie samicom komarów – informuje „New Scientist”. Takie działania mogą nieść negatywne skutki. M.in. dlatego, że wiele roślin powszechnie uważanych za chwasty pozytywnie wpływa na życie biologiczne gleby. Na przykład szczawie i osty sprzyjają akumulacji substancji pokarmowych, które są warunkiem przetrwania mikroorganizmów glebowych. Co więcej, po śmierci naziemnej części rośliny, jej korzeń staje się dodatkowym pokarmem mikroorganizmów. W wyniku następującego później rozkładu rośliny gleba uzupełnia zasoby próchnicy. W końcu, gdyby nie chwasty, ludzkość mogłaby cierpieć z powodu globalnego głodu. Dlaczego? W regionach, gdzie często pada, wieje albo jest pochyły krajobraz, erozja gleby jest poważnym problemem. W jej wyniku cenna, wierzchnia, nadająca się pod uprawy warstwa gleby zmywa się z każdym ulewnym deszczem. Chwasty ten proces powstrzymują. – Mechanizm ten działa nawet w naszych ogrodach. Jako ogrodnik nie lubię perzu, ale jest to roślina, która doskonale stabilizuje podłoże. Tego typu roślin jest więcej. Dzięki elastycznym i mocnym kłączom tworzą podziemną sieć, która sprawia, że pochyłe i piaszczyste podłoża czy skarpy są bardziej zwarte i odporne na erozję – mówi prof. Zych. W czasie upałów chwasty działają też jak klimatyzacja. Utrzymują niższą temperaturę gleby i zatrzymują wilgoć. Chronią tym samym jej pożytecznych mieszkańców, czyli np. bakterie i grzyby. Chwasty mogą służyć jako wskaźnik stanu gleby Dziko rosnące rośliny mogą być przekaźnikami wielu praktycznych informacji dotyczących zdrowia i rodzaju gleby. Ich gatunek i rozmiar wskazują na panujące w danym miejscu pH. Pomagają też zidentyfikować niedobory minerałów. Na przykład paluszniki mogą wskazywać, że gleba jest sucha i zagęszczona. Bujne drzewostany jasnoty różowej mogą oznaczać, że gleby są mocno zasadowe. Duże skupiska szarłatu spożywczego mogą wskazywać na niską zawartość wody w glebie. Jak wyglądałby świat bez GMO? Sporo byśmy utracili Bez żywności modyfikowanej genetycznie musielibyśmy zrezygnować z pomarańczy i pogodzić się z obecnością ptasiej grypy i rosnącego niedożywienia. O rozmieszczeniu w ziemi składników odżywczych świadczy też system korzeniowy rosnących w danym miejscu roślin. Jeśli mają one korzenie płytkie, to oznacza to, że większość składników odżywczych i wody znajduje się przy wierzchniej warstwie gleby. Jeśli zaś korzenie przypominają odwróconą do góry nogami choinkę to znaczy, że składniki odżywcze ukryte są głęboko. Mogą być to wskazówki dla hodowców, którzy na ich podstawie mogą zdecydować, jakie warzywa i rośliny warto w danym miejscu sadzić. Chwasty to źródło cennej biomasy, np. na kompost Zazwyczaj chwastami nazywa się gatunki roślin, które mogą być szkodnikami, takie jak szarłat, lebioda czy palusznik. Ale np. producenci herbicydów zaliczają do nich też koniczyny, rajgras czy wykę kosmatą. Czyli gatunki, które wielu rolników ceni jako rośliny pastewne czy okrywowe. Mrówki, które zostały rolnikami. Znacznie wcześniej niż ludzie Tuż pod powierzchnią lasu w Ameryce Południowej żyje wysoko rozwinięta społeczność rolników Wiele z nich nadaje się również na wartościowy zielony nawóz. Ze względu na złożone systemy korzeniowe są bowiem skuteczne w wydobywaniu z gleby i akumulowaniu wartościowych minerałów w szerokim zakresie poziomów pH. Jest jednak jeden warunek. Zebrana i przetworzona biomasa musi być pozbawiona nasion. Inaczej kompost może stać się rozsadnikiem kolejnych roślin. Wszelkiego rodzaju rośliny niepożądane nadają się też do tworzenia pewnej odmiany podniesionych grządek, tzw. hugelkultur. Wały tworzone z warstw kłód, gałęzi i dużej ilości materii organicznej (chwasty, liście, nawóz) na sam koniec pokrywane są ziemią. Taka podwyższona grządka szybciej się nagrzewa, przez co ułatwia roślinom wiosenny start. Spróchniałe drewno chłonie też bardzo duże ilości wody, która może być przez rośliny pobierana w bardziej suchych okresach. Chwasty zapewniają schronienie i pożywienie dla owadów Nie tylko gleba, również owady potrzebują „niepotrzebnych” roślin. Zostawiając zachwaszczone tereny, zapewniamy źródło pożywienia i schronienie zapylaczom, z których wiele należy do gatunków zagrożonych. – Jeśli w ogrodzie czy sadzie chce się mieć motyle, to trzeba mieć np. pokrzywy. Dla rusałki admirała czy rusałki pokrzywnika jest to roślina pokarmowa. Bez niej gąsienice motyli nie przetrwają – mówi prof. Zych. Obecność kwitnących chwastów dwuliściennych sprzyja rozwojowi łańcucha pokarmowego i wpływa dodatnio na liczebność i różnorodność owadów w okolicy. Trzmiel a bąk – wskazujemy różnice między owadami Niektórzy uważają, że trzmiel to bąk i może ugryźć. To nieprawda! Wyjaśniamy, czym różnią się trzmiele i bąki, a także jak pomagać pożytecznym trzmielom. – Pamiętajmy, że trzy czwarte upraw na świecie wymaga zapylaczy. Zboże jest wiatropylne, więc żadna pszczoła czy muchówka się nim nie pożywi. Rośliny niepożądane są tak naprawdę sprzymierzeńcami rolników. Jeśli ci mają sady i hodują warzywa, to potrzebują zapylaczy, a te potrzebują pożywienia – tłumaczy prof. Zych. – Dlatego tak ważne są okrajki i miedze. Rosnące na nich rośliny są naturalnymi rezerwuarami pokarmu w czasie, kiedy sady nie kwitną. Miguel Altieri w książce „Agroecology: The science of sustainable agriculture” wskazuje też, że wyeliminowanie wszystkich chwastów z ekosystemu uprawy może zniszczyć wartościowe siedliska naturalnych wrogów owadzich szkodników. A tym samym zwiększyć koszt ich zwalczania. Po wyeliminowaniu tych roślin pozostaje już tylko stosowanie pestycydów, które nie sprzyjają środowisku naturalnemu. Badania pokazują, że ich stosowanie wpływa negatywnie na kondycję populacji zapylaczy, które w wyniku kontaktu ze środkami chemicznymi są coraz mniejsze i coraz mniej płodne. Chwasty mogą być jadalne, mają też właściwości lecznicze Tak zwane chwasty są często przysmakami zwierząt hodowlanych. Kozy uwielbiają ostrężnice, winorośle i wszelkie trawy. Świnie słyną ze zjadania nawet ich korzeni. Wśród roślin, które tak namiętnie tępimy, można znaleźć też szeroki wybór tych, które sami możemy jeść. Często są to rośliny, które były dawniej hodowane, ale na przestrzeni lat zostały zapomniane. Mniszek lekarski, gwiazdnica pospolita, dzikie jagody, sumak, krwawnik, dziewanna, pokrzywy, szczaw – to tylko część nadających się do przetwarzania i spożywania gatunków. Z ich pędów, liści, nasion i kwiatów można przygotowywać bogate – szczególnie w żelazo i witaminę K – dania. Naukowcy odkryli, że gdy pszczoły przelatują nad lustrem, dzieje się coś bardzo dziwnego Francuscy biolodzy powtórzyli słynny eksperyment z pszczołami sprzed prawie 60 lat. Celem było zbadanie, w jaki sposób owady utrzymują wysokość podczas lotu. Zbieractwo chwastów, tzw. wildcrafting, należy jednak uprawiać odpowiedzialnie, podpierając się wiedzą na temat poszczególnych gatunków. – Coś, co dla jednych jest chwastem, dla innych może być wartościową rośliną uprawną. Osobiście bardzo lubię komosę i kwaśno-pieprzową portulakę, a do omletu dodaję młode liście pokrzywy – mówi prof. Zych. Wiele z tak zwanych chwastów ma też właściwości lecznicze i prozdrowotne. Wśród nich jest na przykład chaber bławatek, z którego napary wspomagają m.in. leczenie chorób układu moczowego i stanów zapalnych skóry, a także nawrot polny. W Wielkiej Brytanii planuje się go hodować na skalę przemysłową w celu pozyskiwania kwasów tłuszczowych omega-3. Chwasty pomagają w stworzeniu zrównoważonych upraw rolnych Intensyfikacja rolnictwa, rozwój technik wielkopowierzchniowej uprawy i chemicznego zwalczania roślin konkurujących z roślinami uprawnymi doprowadziły do tego, że wiele „mniej przydatnych roślin” znalazło się na krawędzi zaniku. Uprawy monokulturowe zdominowały dzisiejsze rolnictwo, ale istnieje dla nich wiele alternatyw. Tego się po nich nie spodziewaliście. Pająki są wege? Zdarza się Choć pająki są typowymi drapieżnikami polującymi na owady, także w ich diecie pojawia się pokarm pochodzenia roślinnego – informuje „Journal of Arachnology”. Permakultura to system produkcji żywności, który ma na celu naśladowanie naturalnych zbiorowisk roślinnych i procesów ekologicznych. Polega m.in. na utrzymywaniu mniej użytecznej roślinności, aby pozostawić minimalną przestrzeń dla uciążliwych chwastów. Podobnie działają uprawy okrywowe, sadzenie roślin o dużej gęstości i tzw. międzyplony. Duża ilość roślin nie tylko zabiera przestrzeń bardziej kłopotliwym chwastom, ale jest też gwarantem zróżnicowanego gatunkowo. A przez to także zdrowego ekosystemu. – Jeżeli mamy stabilną fitocenozę, czyli zbiorowisko roślinne, to mamy też grzyby mikoryzowe. A dzięki nim rośliny rosną lepiej – twierdzi prof. Zych. Chwasty są częścią rolniczych tradycji w różnych regionach świata W ramach tradycyjnych systemów ogrodnictwa rośliny towarzyszące cieszą się większym poważaniem niż w nowoczesnych. Meksykańscy rolnicy z ludu Tarahumara opracowali system zarządzania uprawami, w ramach którego pozwalają na rozwój nieszkodliwych roślin niepożądanych, przy jednoczesnym usuwaniu tych bardziej inwazyjnych. Meksykański las namorzynowy jest niepodobny do żadnego innego na świecie Drzewa słodkowodne przechowują informacje z czasów, gdy po raz ostatni zniknęły lodowce. Na ich polach można znaleźć nawet do 75 gatunków roślin, wśród których są i te, które w innych częściach świata zalicza się do chwastów. Meksykanie uprawiają je w wielopoziomowych zbiorowiskach drzew, krzewów, traw, warzyw i ziół, co zapewnia szeroki wybór żywności, paszy i leków i pozostawia niewiele miejsca na rozwój szkodliwych chwastów. Tarahumara polegają też na jadalnych chwastach w czasie, gdy ich plony jeszcze nie są dojrzałe i gotowe do zbioru. Zdarza się, że systemowe pozbywanie się chwastów przynosi negatywne skutki dla całych społeczności. W krajach rozwijających się zbyt silna kontrola nad chwastami i zastąpienie tradycyjnych polikulturowych upraw monouprawami zachwiało bezpieczeństwem żywnościowym. Praktyki te ograniczyły bowiem lokalną produkcję żywności i wyeliminowały pożywne chwasty, takie jak szarłat czy portulaka. Pozbawiło to społeczności o niskich dochodach ważnego i smacznego źródła witamin i składników mineralnych. – Rolnictwo, w ramach którego nie eliminuje się wszystkich nieprzydatnych roślin, jest warunkiem utrzymania rezerwuaru biologicznego i się nam po prostu opłaca – tłumaczy prof. Zych. – Wierzę, że jest ono możliwe, ale musimy spełnić pewne warunki. Trzeba postawić na długofalową strategię myślenia i odejść od rabunkowego podchodzenia do świata.
Angielskie śniadanie bez mięsa? Brytyjskie hotele wprowadzają roślinne zmiany w menu
Roślinne angielskie śniadanie ma być odpowiedzią na rosnące zainteresowanie Brytyjczyków ekologią oraz zdrowym odżywianiem.
W tym artykule: Angielskie śniadanie z roślinnym bekonem Brytyjczycy są gotowi na zmiany w menu Kuchnia roślinna coraz popularniejsza Angielska kuchnia nie jest tak rozpowszechniona na świecie, jak dania włoskie czy indyjskie. Mimo to radycyjnemu angielskiemu śniadaniu nie można odmówić popularności. Znajdziemy je w karcie w większości restauracji hotelowych i nie tylko. English breakfast może być podawane w różnych wersjach. Jednak na talerzu zawsze są jajka sadzone, kiełbaski, fasolka i bekon. To dość treściwy i mięsny zestaw. Niebawem angielskie śniadanie zostanie jednak nieco zmodyfikowane. Ze zmian ucieszą się weganie i wszyscy ciekawi roślinnych zamienników mięsa. Angielskie śniadanie z roślinnym bekonem Goście wypoczywający w tanich hotelach największej brytyjskiej sieci Premier Inn niedługo będą mieli do wyboru angielskie śniadanie w wersji roślinnej. Na razie częściowo. 852 hotele należące do sieci dołączą do oferty śniadaniowej wegański bekon zrobiony z grochu i soi. Współpraca Premier Inn z producentem wegańskich produktów to odpowiedź na rosnącą liczbę Brytyjczyków eliminujących mięso z codziennego jadłospisu. Z badań opublikowanych przez YouGov wynika, że 27% mieszkańców Wielkiej Brytanii rozważa ograniczenie spożywania produktów mięsnych. Duża część z nich tłumaczy swoją decyzję troską o środowisko. Chcesz wiedzieć, jak smakuje wegańska czekolada i inne roślinne zamienniki popularnych przekąsek? Sprawdź polecane produkty. Brytyjczycy są gotowi na zmiany w menu Cytowany przez serwis Euronews Andy Shovel – współzałożyciel firmy THIS produkującej wegańskie przysmaki – podkreśla, że w pandemii ludzie bardziej zaczęli dbać o zdrowie. Wzrosła również powszechna świadomość ekologiczna. O wpływie tego, co jemy na planetę, rzeczywiście mówi się ostatnio coraz częściej i głośniej. Warto przypomnieć, że w latach 2007–2013 57 proc. emisji gazów cieplarnianych związanych z żywieniem pochodziło właśnie z produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego. Wegańskie angielskie śniadanie może wzbudzać kontrowersje. Jednak zmiana w ofercie śniadaniowej, a właściwie rozszerzenie jej, została poprzedzona badaniem. Wyniki dały zielone światło dla współpracy hotelarzy i wegan. W ankiecie przeprowadzonej przez firmę THIS 75% Brytyjczyków opowiedziało się za tym, żeby w menu hoteli, kawiarni i restauracji pojawiało się więcej opcji roślinnych. To samo badanie wykazało też, że prawie połowa mieszkańców Wielkiej Brytanii rozważyłaby śniadanie z wegańskim bekonem lub kiełbaskami. Kuchnia roślinna coraz popularniejsza Do niedawna roślinne produkty można było znaleźć przede wszystkim w supermarketach. Coraz więcej lokali otwiera się jednak na zieloną kuchnię. Weganie, wegetarianie czy fleksitarianie mają do wyboru więcej opcji niż tylko sałatkę. Zmiany dotyczą nie tylko krajów zagranicznych, ale także Polski. Z raportu „Wegetarianie i mięsożercy pod lupą!” dowiadujemy się, że już co piąty Polak mieszkający w dużym mieście jest wegetarianinem. Najbardziej roślinne metropolie w naszym kraju to Wrocław, Warszawa i Kraków. Źródło: Euronews.
Działania ekologiczne: lista 8 rzeczy, które możesz zrobić dla zdrowia planety
Działania ekologiczne mają ogromną moc sprawczą, ale nie wystarczy tylko o nich mówić czy pisać. Ważne są realne działania, za które Ziemia z pewnością nam podziękuje. O czym mowa? Oto kilka prostych wskazówek, jak być bardziej „eko”.
W tym artykule: Czym są działania ekologiczne? Segreguj odpady Oszczędzaj wodę i prąd Interesuj się eko wydarzeniami Naprawiaj uszkodzone sprzęty elektroniczne Korzystaj z ekologicznych środków transportu Nie pal w piecu śmieciami Kupuj przedmioty używane Stosuj torby wielokrotnego użytku Dlaczego działania ekologiczne są takie ważne? Działania ekologiczne, czyli każdy gest ma znaczenie Jeśli chcemy mieć realny wpływ na kondycję naszej planety, bez zmiany codziennych nawyków się nie obejdzie. I znów, wszystko jest niby oczywiste, ale wciąż nie zdajemy sobie sprawy z faktu, że przyszłość Ziemi jest w naszych rękach i tylko od nas zależą jej dalsze losy. Co zatem możemy zrobić? Jakie są działania ekologiczne rekomendują eksperci? Poniżej przedstawiamy najważniejsze wskazówki dotyczące dbania o środowisko i listę rzeczy, które już teraz można zrobić dla zdrowszej planety. Przestrzegajmy ich codziennie, nie tylko 5 czerwca z okazji Światowego Dnia Środowiska. Czym są działania ekologiczne? Przez działania ekologiczne rozumiemy wszystkie czynności, które mają na celu poprawę jakości środowiska naturalnego. Czynności te są również ukierunkowane na poprawę warunków życia człowieka, który jest przecież częścią przyrody i jest od niej ściśle uzależniony. Funkcjonowanie w środowisku przyjaznym dla ludzi leży więc w naszym interesie. Działania ekologiczne są w znacznej mierze odpowiedzią na problem zanieczyszczenia środowiska. Od wielu lat obserwowalny jest ujemny wpływ człowieka na przyrodę ożywioną, glebę, powietrze i wodę. Coraz częściej naukowcy donoszą też o globalnych zmianach klimatycznych, do których człowiek przyłożył swoją rękę. Zanieczyszczenia antropogeniczne stanowią poważny problem, przed którym stajemy dziś wszyscy. Francja wprowadza zakaz sprzedaży owoców i warzyw w plastikowych opakowaniach Szacuje się, że obecnie 37 proc. owoców i warzyw jest sprzedawana w plastikowych opakowaniach. Do 2026 r. zakaz obejmie wszystkie. Coraz więcej państw decyduje się na wprowadzanie polityki ekologicznej, zorientowanej na bardziej ekonomiczne wykorzystywanie zasobów naturalnych i działania mające na celu ochronę środowiska. Za szczególnie istotne uważa się kwestie związane z gospodarką energetyczną, przemysłem i transportem. W centrum zainteresowania jest również problem wykorzystania zasobów wodnych i właściwe kształtowanie przyrody ożywionej. Choć potrzebne są nam zorganizowane i skoordynowane działania globalne w zakresie ochrony środowiska, to każdy z nas może swoimi decyzjami i wyborami wpłynąć na poprawę jakości środowiska. Jak tego dokonać? Oto przykłady działań ekologicznych, które mogą mieć pozytywne skutki dla naszej planety. Segreguj odpady Wielu z nas od dziecka jest uczonych, że należy segregować śmieci. Choć na przestrzeni ostatnich lat nasze dawne przyzwyczajenia w tej kwestii zaczęły się nieco zmieniać na lepsze, to dziś potrzebujemy już bardziej stanowczych działań w tym zakresie. Segregowanie odpadów pozwala na późniejsze ich przetworzenie i wykorzystanie w produkcji, co tym samym zmniejszy zapotrzebowanie na surowce naturalne. Segregując śmieci zmniejszamy też ryzyko zanieczyszczeń. Oszczędzaj wodę i prąd Przykładem działań ekologicznych jest również ekonomiczne korzystanie z wody oraz prądu. Wpływ na środowisko mogą mieć nawet z pozoru błahe czynności i przedsięwzięcia, jak zakręcanie wody podczas mycia zębów czy stosowanie energooszczędnych źródeł światła. Czasem naprawdę niewiele trzeba dla zdrowszej planety. Interesuj się eko wydarzeniami Na nasze szczęście przedsięwzięć, które promują ekologiczne zachowania bądź zakupy jest coraz więcej. Jednym z nich są Targi Kosmetyków Naturalnych Ekocuda. W weekend 19-20 listopada event ponownie zagości w Warszawie, ale tym razem, w zupełnie nowej, rozbudowanej formule! Oprócz wystawców, podczas jesiennego eventu w Warszawie, na uczestników czekać będą: Kongres i Strefa B2B, Strefa Influencers & Chillout, Strefa Warsztatów. Uczestnictwo w Targach oraz Kongresie to doskonała okazja, by odkryć nowe marki, spotkać ich twórców oraz zakupić ulubione eko produkty, ale także wzbogacić swoją wiedzę podczas interesujących wystąpień niesamowitych ekspertów z szeroko ujętej branży kosmetycznej. Podczas Kongresu technolodzy, innowatorzy, pasjonaci i specjaliści od marketingu marek beauty będą rozmawiać m.in. o trendach, surowcach, ekologii, innowacji oraz pielęgnacji. Ekocuda - Targi Kosmetyków Naturalnych to nowe pokłady eko wiedzy, kontaktów oraz inspiracji. Tak słońce rozkłada plastik. „Dziesiątki tysięcy związków” Niestety, mimo wielu kampanii edukacyjnych plastikowych odpadów w środowisku jest coraz więcej. Naukowcy zbadali proces ich rozpadu w wodzie. Naprawiaj uszkodzone sprzęty elektroniczne W dobie dzisiejszego konsumpcjonizmu lekką ręką przychodzi nam rezygnować z uszkodzonego sprzętu i kupować zupełnie nowy. Tymczasem warto zastanowić się, czy niektórych usterek nie dałoby się wyeliminować. Zdarza się, że uszkodzenia takich sprzętów jak laptop czy telewizor są łatwe do usunięcia i nie ma potrzeby inwestowania w zupełnie nowe produkty. Tymczasem koszty, jakie ponosi środowisko w związku z produkowaniem i dystrybucją sprzętów elektronicznych są wysokie. Naszymi działaniami możemy jednak skutecznie je ograniczyć. Korzystaj z ekologicznych środków transportu Dobrą zmianą nawyków – zarówno z ekologicznego punktu widzenia, jak i ze względów zdrowotnych – jest korzystanie z ekologicznych środków transportu. Jazda rowerem do pracy zamiast samochodem czy autobusem to jeden z przykładów skutecznych działań ekologicznych. W ten sposób ograniczamy emisję spalin, a także oszczędzamy pieniądze. Nie pal w piecu śmieciami Podczas okresu jesienno-zimowego w wielu miastach naszego kraju poziom zanieczyszczenia powietrza znacząco przekracza normy. Przez lata działo się tak m.in. z powodu spalania niektórych rodzajów paliw w piecach. Choć ustawy antysmogowe wymusiły zmianę naszych przyzwyczajeń, to nadal problemem jest np. spalanie śmieci. W niektórych piecach wciąż lądują różne nietypowe przedmioty, łącznie z kawałkami lakierowanych mebli, co przekłada się na wzrost zanieczyszczeń. Jeśli zatem chcemy poprawić jakość powietrza, powinniśmy nauczyć się dobrych nawyków związanych z paleniem w piecu i stosować tylko dozwolone paliwa i materiały. Można też skorzystać z gminnych programów wymiany pieców na bardziej przyjazne środowisku. Kupuj przedmioty używane Różnego rodzaju przedmioty użytku codziennego – łącznie z wysokiej jakości ubraniami – nie muszą być całkiem nowe, aby nam służyły przez lata. Kupowanie z drugiej ręki to zarówno oszczędność, jak i działanie ekologiczne. W ten sposób możemy nabywać np. meble, książki czy zabawki, a więc przedmioty, których produkcja jest obciążeniem dla przyrody. Stosuj torby wielokrotnego użytku Wybierając się na zakupy warto mieć pod ręką torbę wielokrotnego użytku albo np. wiklinowy koszyk. Warto ograniczyć kupowanie kolejnych opakowań foliowych czy papierowych toreb. W przeciwnym razie będziemy bowiem tylko generowali nowe, zupełnie niepotrzebne i trudne do utylizacji odpady. Tak słońce rozkłada plastik. „Dziesiątki tysięcy związków” Niestety, mimo wielu kampanii edukacyjnych plastikowych odpadów w środowisku jest coraz więcej. Naukowcy zbadali proces ich rozpadu w wodzie. Dlaczego działania ekologiczne są takie ważne? Dlaczego potrzebujemy działań ekologicznych? Czy rzeczywiście mają one sens? Obserwując rosnący poziom zanieczyszczeń środowiska i związane z tym konsekwencje dla życia na naszej planecie, należy odpowiedzieć jednoznacznie – tak, działania ekologiczne mają sens i zachodzi potrzeba ich realizacji. Troska o środowisko to nie tylko dbanie o przyrodę wokół nas, to także troska o nasze zdrowie, naszą przyszłość i los planety, na której będą żyły nasze dzieci. Powinniśmy zatem starać się o lepsze zrozumienie mechanizmów rządzących przyrodą i działać w taki sposób, który będzie korzystny dla środowiska. Oto prawdziwe problemy naszego świata na poruszających zdjęciach Te zdjęcia nie są po prostu „ładne”. Zobaczcie kadry, które skłaniają do refleksji nad kondycją Ziemi i ludzkości. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/3fb542a067bb8e8c26b7819ee742b1649c1a9f54-005f889.jpeg" width="938" height="528" alt="Poruszające zdjęcia nagrodzone w konkursie The Environmental Photographer of the Year. Oto prawdziwe problemy naszego świata" title="Poruszające zdjęcia nagrodzone w konkursie The Environmental Photographer of the Year. Oto prawdziwe problemy naszego świata" /> Działania ekologiczne, czyli każdy gest ma znaczenie Wydawać by się mogło, że w obecnej sytuacji znaczenie mają przede wszystkim działania ekologiczne przeprowadzane na wielką skalę. Choć prawdą jest, że istnieje pilna potrzeba takich działań, to należy zwrócić uwagę, iż każdy gest w tym zakresie ma znaczenie. Wszyscy możemy oddziaływać pozytywnie na środowisko i działać ekologicznie. Gdyby każdy z nas choć minimalnie zmienił codzienne nawyki – np. nieco krócej brał prysznic, zakręcał wodę podczas mycia zębów, segregował śmieci, a podczas zakupów używał toreb wielokrotnego użytku – to efekty takich działań już w krótkim czasie byłyby bardzo wymierne. Chyba każdy przyzna, że wszystkie te czynności nie są wymagające i nie mają wpływu na jakość codziennego życia. Gdyby przerodziły się w nawyk u każdego z nas, to z pewnością odbiłoby się to korzystnie na przyrodzie. W tym kontekście działania jednostki wydawać się mogą bez znaczenia, ale już działania milionów jednostek to perspektywa realnej poprawy jakości środowiska. Dlatego tak ważny jest każdy, nawet drobny gest służący przyrodzie. Ta dieta ma ocalić planetę i przedłużyć nam życie. Naukowcy: Stawka jest bardzo wysoka The "planetary health diet" - jak nazywają ją naukowcy, może być stosowana przez osoby od drugiego roku życia. Według autorów nie tylko jest zdrowa i ekologiczna, ale pozwala także zmniejsz...
Na całym świecie znikają dzikie jadalne rośliny – alarmują naukowcy. To zagrożenie dla lokalnych społeczności
Dzikie rośliny i grzyby to ważna część menu wielu grup ludności na świecie. Niestety, takie pożywienie jest coraz trudniej dostępne – wynika z badań naukowych.
W tym artykule: Dzikie jadalne rośliny na świecie Dla kogo ważne są dzikie jadalne rośliny i grzyby? Dzikie jadalne rośliny w Polsce Dostępność dzikich jadalnych roślin postanowili sprawdzić uczeni z Autonomicznego Uniwersytetu Barcelony. W tym celu przepytali przedstawicieli rdzennych grup ludności z całego świata. Wnioski z tych badań, opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Global Food Security”, są niepokojące. Dzikie jadalne rośliny na świecie Naukowcy oszacowali, że na całym świecie istnieje co najmniej 7 tys. gatunków dzikich jadalnych roślin i 2 tys. gatunków grzybów jadalnych. Stanowią one ważne źródło witamin i mikroelementów, zwłaszcza dla mieszkańców krajów rozwijających się. Niedobory składników odżywczych na świecie – przegląd naukowy Kwestia optymalnej jakości żywności spędza sen z oka praktycznie każdemu człowiekowi zajmującego się produkcją, przetwórstwem lub obrotem żywności. W końcu każdy chce żeby ich produk... Niestety, badania pokazują, że dostępność takich produktów żywieniowych jest coraz gorsza. Zjawisko to widoczne jest w wielu krajach. – Mieszkańcy są zaniepokojeni, bo to zjawisko zagraża ich bezpieczeństwu żywnościowemu. Wcześniejsze badania nie doceniały roli, jaką dzikie jadalne rośliny i grzyby odgrywają dla lokalnych społeczności – mówi Christoph Schunko, główny autor badań. Przyczyn tego niepokojącego stanu rzeczy jest kilka. Na pierwszym miejscu znajduje się intensywne rolnictwo, zabierające coraz więcej gruntu pod uprawy i niszczące naturalne ekosystemy. Naukowcy wskazują też na nadmierną eksploatację dzikich zasobów, zanieczyszczenia środowiska i niekorzystne zmiany klimatyczne. Dla kogo ważne są dzikie jadalne rośliny i grzyby? Uczeni podkreślają, że w każdym kraju powinny zostać opracowane lokalne strategie, mające na celu ochronę zasobów dzikich jadalnych roślin i grzybów. Potrzebne są też dalsze badania w tej dziedzinie. Takie badania prowadzone są m.in. na Madagaskarze przez europejski zespół naukowy LICCI. O wynikach uczeni donoszą na łamach czasopisma „PLOS ONE”. Okazuje się, że na Madagaskarze wiedzę o jadalnych roślinach zdobywają już nawet dzieci. – Ta wiedza różni się od tej, którą posiadają dorośli i jest zaskakująco bogata – podkreśla Vincent Porcher, szef zespołu badawczego. Byłbyś w stanie zjeść kota? Na Madagaskarze ludzi zmusiły do tego głód i bieda W większości kultur zachodnich koty to ukochane zwierzęta domowe, przyjaciele i towarzysze, którzy umilają wieczory mrucząc nastrojowo. Jednak na innych kontynentach, np. w Azji i Afryce, kot... Dzikie rośliny stanowią ważną część diety mieszkańców Madagaskaru. Naukowcy doliczyli się 117 gatunków takich roślin na tej wyspie. Są one używane jako przyprawy, przekąski i przystawki, ale także jako główne źródło pokarmu podczas okresów nieurodzaju. Dzikie jadalne rośliny w Polsce W Polsce od dziesięcioleci popularnością cieszą się dzikie jagody: borówki, brusznice, jeżyny czy maliny. Wiele osób zbiera także grzyby jadalne. Jednak wokół nas rośnie wiele mniej znanych jadalnych dzikich roślin. Oto przykłady: pokrzywa – młode liście można ugotować lub dodać do zupy; łopian – jadalny jest jego korzeń oraz dojrzałe łodygi obrane ze skórki; mniszek lekarski (mlecz) – z młodych liści można zrobić sałatkę, żółte części kwiatów można ugnieść z cukrem na konfiturę; forsycja – z jej świeżych bądź suszonych kwiatów można zaparzyć herbatę; dąb – jego żołędzie należy ugotować z ługiem lub wyprażyć; można z nich robić mąkę i parzyć kawę; buk – jego orzeszki, czyli bukiew należy wyprażyć; zawierają dużo tłuszczu, można z nich tłoczyć olej. Nietypowe grzyby w polskich lasach: palce umarlaka i trąbki śmierci Te grzyby rozpalają wyobraźnię internautów. Trudno je przeoczyć. Mają charakterystyczne kształty, a ich nazwy mogą przyprawiać o dreszcze. Zanim zabierzemy się do przyrządzania potraw z dzikich roślin, warto pogłębić wiedzę na ten temat. Popularyzuje ją m.in. botanik Łukasz Łuczaj, który opisał dla nas, co można bezpiecznie jeść w lesie. Więcej informacji można znaleźć na stronie http://lukaszluczaj.pl/. Źródła: Global Food Security, PLOS ONE
Jedzenie „eko” szkodzi bardziej planecie niż tradycyjne? Wg badaczy dotyczy to także mięsa
Według badań naukowców tak zwane „ekologiczne” uprawy doprowadzają do znacznie większych zniszczeń środowiska, emisji CO2 oraz znikania lasów.
To poważne oskarżenia, ale ma dość solidne podstawy. Niedawno opublikowane międzynarodowe badanie z udziałem szwedzkich naukowców z Politechniki Chalmers trafiło na łamy prestiżowego Nature. Badacze stworzyli metodę oceny wpływu upraw na klimat, stan lasów i zużycie gleb. Dzięki niej mogli porównać prawdziwą ekologiczność rolnictwa konwencjonalnego i organicznego. Rezultaty z pewnością nie będą w smak producentom żywności z zielonymi naklejkami. - Nasze badania pokazują, że organiczny groszek uprawiany w Szwecji ma o około 50% większy wpływ na zmianę klimaty niż ten z konwencjonalnych upraw” - mówi Stefan Wirsenius, członek zespołu badawczego. Dla niektórych produktów ten rozrzut jest jeszcze większy: dla przykładu pszenica ozima z ekologicznych upraw przebija tą z konwencjonalnych o 70%. Kluczem do zrozumienia problemu jest powierzchnia upraw. - Większe użycie powierzchni w uprawach organicznych prowadzi pośrednio do większych emisji dwutlenku węgla z powodu wycinki lasów – tłumaczy Wirsenius – Światowa produkcja żywności jest rządzona przez międzynarodowy handel. Dlatego jeśli używamy pod uprawy więcej ziemi, przyczyniamy się do większego wycinania lasów w innych częściach świata. Sprawa dotyczy nie tylko roślin, problemem zdaje się być także (z perspektywy zmian klimatu) produkcja ekologicznego mięsa i nabiału. - Ponieważ organiczne mięso i mleko wymaga organicznych pasz, potrzebuje także znacznie więcej ziemi niż konwencjonalna produkcja. To oznacza, że nasze wyniki dotyczące groszku i pszenicy przekładają się także na te produkty. Jednak nie wykonaliśmy dokładnych obliczeń dla nich w tym konkretnym badaniu – dodaje Wirsenius. Badacze wprowadzają w swojej pracy nowy termin: “Carbon Opportunity Cost”, który możemy luźno przetłumaczyć jako „koszt zużycia węgla”. Chodzi o wyliczenie tego w jaki sposób większe powierzchnie upraw przekładają się na większe emisje dwutlenku węgla spowodowane wycinaniem lasów. To pierwsze badanie badające ten związek i opisujące go w formie pojedynczego współczynnika. Autorzy zwracają uwagę, że jest to szczególnie ważne obecnie, gdy Szwecja wyznaczyła sobie cele polityczne, wśród których jest wzmocnienie ekologicznych upraw. - Jeśli te cele zostaną wprowadzone, wpływ szwedzkiej produkcji żywności na klimat prawdopodobnie znacznie wzrośnie – prognozuje Wirsenius. Źródło: Chalmers
Przemysł spożywczy kusi „wartościami odżywczymi”, „naturalnymi składnikami”, a nawet, w symbiozie z farmaceutyką, „żywnością odchudzającą” czy „marmoladą ujędrniającą skórę”.
Kusi i mami coraz intensywniej, gdyż ogłupiani i systematycznie oszukiwani konsumenci zaczynają powoli otrząsać się z dotychczasowego zaczarowania np. „wysokowartościowymi” zupkami w puszkach, składającymi się wyłącznie z wody, soli, cukru, sztucznych przypraw, wzmacniaczy smakowych i aromatów; daniami rybnymi, zawierającymi ekstrakty z wołowiny; mrożonymi sznyclami, w których panierka waży tyle, co mięso; wątrobianką cielęcą, nie zawierającą grama cielęciny; pizzą z szynką, która jest puddingopodobną imitacją z kawałeczkami mięsa; lodami z syntetyczną wanilią; ciastem cytrynowym, w którym brak śladu cytryny i t.d. Wszystkie te produkty reklamowane są jako zdrowe, smaczne i wartościowe, a ich opakowania dekorują liczne pieczęcie jakości, czystości i wartości odżywczych! Ale klient coraz częściej zastanawia się, czy nie widnieją one tam wyłącznie dlatego, że takie są wymogi przepisów, a to, co faktycznie je, nie ma nic wspólnego z prawdziwą żywnością. Słynna była niedawna afera w RFN dotycząca sera, w którym zamiast mleka były wyłącznie tłuszcze roślinne. Sportowy napój owocowy ze "zdrowych owoców” zawierał w opakowaniu 12 procent soku uzupełnionego wodą i sześcioma kostkami cukru. Znakomitym przykładem są wyroby szynkopodobne, w których kawałki mięsa wymieszane są z żelem skrobiowym, wodą i tkanką łączną, a następnie gotowane tak długo, aż powstanie masa, dająca się kroić. Trzeba przy tym podkreślić, że zawartość mięsa spadła w nich z około 80. do nieco ponad 50 procent. Działacze na rzecz ochrony konsumentów z niemieckiego stowarzyszenia Foodwatch udowodnili, że taki np. Actimel, reklamowany jako aktywizujący układ odpornościowy człowieka, różni się od jogurtu naturalnego jedynie tym, że jest droższy i zawiera dwa razy więcej cukru. Tekst: Małgorzata Sienkiewicz