National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-29T14:19:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Szwedzka miłość do kawy niszczy środowisko bardziej niż wołowina. Co się dzieje w Skandynawii?
items: Wilki potrafią używać narzędzi? Kamera uchwyciła coś, czego nikt się nie spodziewał
items: Pingwinom grozi wyginięcie. Największym zagrożeniem są kutry rybackie i rybołówstwo
items: Hit internetu trafił na mural. Kot „celebryta” będzie obserwować przechodniów ze ściany budynku
items: Najnowszy raport o stanie oceanów nie pozostawia złudzeń. Jesteśmy w trakcie potrójnego kryzysu planetarnego
items: Podziemna twierdza danych. Na wybrzeżu Norwegii, głęboko pod ziemią, pracuje najnowocześniejszy komputer świata
items: Wielki hotel na helskim cyplu. Wycinka drzew budzi kontrowersje
items: Na ratunek podwodnym łąkom Bałtyku – naukowcy przywracają życie morskim roślinom
items: Czy baterie do nas mówią? MIT rozszyfrowało ich język
items: Tych roślin zostało tylko 150. Dlaczego australijscy urzędnicy chcą wyciąć aż 40 z nich?
items: Udana renaturyzacja delty rzeki Nidy – powrót rzadkich gatunków i lepsza ochrona przed suszą
items: Łóżko zamiast fotela, cisza zamiast hałasu. Nowa sieć autobusów zmieni podróżowanie po Europie
items: Trawniki w miastach – kosić czy nie? Biolodzy to sprawdzili
items: Z japońskiej wyspy usunięto zdziczałe koty. Efekt – odrodzenie populacji ptaka na skraju wyginięcia
items: Wydobycie gazu łupkowego szkodzi nie tylko środowisku. Zagrożone są miliony ludzi
items: Telosa: miasto przyszłości czy utopia miliardera? Tak wygląda budowa futurystycznej metropolii
items: Niedźwiedź na celowniku. Jak słowacki rząd walczy z tymi drapieżnikami?
items: Znikający mazurski akwen. Jaka jest przyszłość jeziora Świętajno?
items: Najczystsze jeziora w Polsce: jedno z nich ma wodę jak kryształ. Znasz je?
items: Ziemia nam nie wystarczy. By przetrwać, ludzkość potrzebuje jeszcze 5 takich planet
items: Pociągiem do największego kompleksu narciarskiego świata: Francja szykuje nowe połączenie
items: Gatunek inwazyjny może zagrozić całemu ekosystemowi. Przykładów negatywnego oddziaływania jest cała masa
items: Stworzono baton energetyczny dla pszczół. Ma za zadanie im pomóc, gdy zabraknie kwiatowego pyłku
items: Nowa Zelandia poluje na wolno żyjące koty. Wszystkie mają zniknąć
items: Oceany są pełne plastikowych śmieci. Jak je zbierać z wodnego bezkresu, podpowiada sztuczna inteligencja

Szwedzka miłość do kawy niszczy środowisko bardziej niż wołowina. Co się dzieje w Skandynawii?
type: item
date: 2025-11-29T14:18:20.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: amazonia
subject: certyfikat
subject: ekologia
subject: kawa
subject: lasy deszczowe
subject: lasy tropikalne
subject: puszcza amazońska
subject: szwecja
description: Szwedzi przoduja w konsumpcji kawy na świecie. Średnio każdy z nich zużywa nawet 9 kg ziaren rocznie, co daje 3 kawy dziennie… to ponad trzykrotność tego, co pije przeciętny Polak. Wynika to ze skandynawskiej kultury fika, czyli rytualnej przerwy na kawę i przekąskę. Jednak raport WWF donosi, że ma ona większy wpływ na środowisko niż jedzenie wołowiny.
encoded: Kawa w Szwecji leje się litrami. W Sztokholmie na każdym kroku znajdziemy przytulną knajpkę zapraszającą ciepłym światłem, z której unosi się charakterystyczny zapach cynamonu i palonych ziaren. Okazuje się, że miłość Skandynawów do kawy wywiera ogromny, negatywny wpływ na lasy Amazonii, który do tej pory był pomijany. Szwedzi piją ogromne ilości kawy Mieszkańcy Sztokholmu słyną ze swojej kultury fika – przerw na kawę z ciastkiem, która jest ważnym elementem codziennego życia. Za tą sympatyczną tradycją kryje się jednak wyzwanie środowiskowe, bo większość kawy pochodzi z plantacji w Ameryce Południowej, gdzie ekspansja upraw stanowi jedno z największych zagrożeń dla ekosystemów leśnych. A Szwedzi wypijają dużo kawy. Tradycja ich przerwy kawowej wywodzi się ze szwedzkiej kultury pracy rolniczej – tamtejsi rolnicy mieli wyznaczone godziny, w których mogli odpoczywać od obowiązków, a wspólne celebrowanie tych przerw doprowadziło fikę do jej dzisiejszej formy. W spożyciu kawy Szwedów wyprzedzają jednak… inne skandynawskie nacje, np. Finlandia, gdzie spożycie wynosi 12 kg na osobę (przypomnijmy, że w Szwecji jest to około 8–9 kg). To jednak dane ze Szwecji pozwalają nam poznać dokładny wpływ spożycia kawy na środowisko. To także bardziej ludny kraj, więc ich sumaryczny wpływ jest większy. Kawa największym zagrożeniem dla Amazonii według raportu WWF Nowy raport WWF opracowany we współpracy z Chalmers University of Technology oraz Stockholm Environment Insitute ujawnił niepokojące dane: szwedzka konsupcja kawy wyprzedziła import wołowiny jako główny czynnik wpływający na wylesianie Amazonii. Dokument „Amazon Footprint Report 2025” został opublikowany w związku ze szczytem klimatycznym COP30 i prezentuje najdokładniejszą do tej pory analizę przyczyń niszczenia lasów tropikalnych. W raporcie podkreślono, że chociaż głównym czynnikiem wylesiania w regionie Amazonii jest lokalna hodowla bydła i uprawa soi, w przypadku Szwecji prym wiedzie importowana kawa. Jej konsumpcja przyc…

szwecja-fika-kawa-889bf65.jpg
width: 2121
height: 1414

Wilki potrafią używać narzędzi? Kamera uchwyciła coś, czego nikt się nie spodziewał
type: item
date: 2025-11-22T12:47:16.000Z
creator: Carolyn Wilke
subject: Przyroda
subject: badania
subject: dzikie zwierzęta
subject: ekologia
subject: natura
subject: wilki
subject: zwierzęta
description: Wilczyca z Kolumbii Brytyjskiej może być pierwszym dzikim wilkiem, którego przyłapano na użyciu narzędzi. Nagranie z monitoringu zaskoczyło badaczy i uruchomiło debatę w środowisku naukowym.
encoded: Spis treści: Jak wyglądało działanie wilczycy? Czy psowate mogą używać narzędzi? Trwa naukowy spór o interpretację Wilki i ludzie na wspólnym terytorium Choć naukowcy różnią się w ocenach, to zachowanie sugeruje, że wilki mogą być mądrzejsze, niż sądziliśmy. W 2023 roku wzdłuż wybrzeża Kolumbii Brytyjskiej zaczęto znajdować w tajemniczy sposób uszkodzone pułapki na kraby. Naród Heiltsuk (Haíɫzaqv), rdzenna społeczność z tego regionu, zastawił je, by odławiać destrukcyjne, inwazyjne europejskie kraby zielone. Czasem pułapki były całkowicie zniszczone. Innym razem ich sieci były porozrywane. Ktokolwiek plądrował pułapki, zawsze dobierał się do plastikowych pojemników z przynętą, w których znajdowały się kawałki śledzia albo mięsa z lwów morskich. Wyglądało to na sprawkę wilków lub niedźwiedzi. Jednak wiele uszkodzonych pułapek pozostawało pod wodą także podczas odpływu, więc może winne były wydry morskie? Aby to sprawdzić, naukowcy we współpracy z Heiltsuk Guardians – grupą strażników, którzy monitorują terytorium i prowadzą własne badania – w maju 2024 roku ustawili kamerę skierowaną na podwodną pułapkę na kraby. Kamera zarejestrowała wilczycę wyjadającą przynętę z pułapki. W nowym badaniu opisującym to zachowanie, opublikowanym w czasopiśmie „Ecology and Evolution”, badacze sugerują, że może to być pierwszy opisany przypadek użycia narzędzia przez dzikiego wilka. Jak wyglądało działanie wilczycy? Nagranie pokazuje samicę wilka, która wychodzi z wody, trzymając w pysku boję. Cofając się, idzie po kamienistej plaży i odkłada boję na ziemię. Potem wraca do wody i chwyta zębami linę wychodzącą z boi, by przyciągnąć niewidoczny jeszcze obiekt bliżej brzegu. Gdy pułapka – stożek z metalowego stelaża pokrytego siecią – wynurza się z wody, wilczyca chwyta ją pyskiem i przeciąga na płyciznę. Następnie przeciska się nosem przez sieć i przegryza ją, uwalniając pojemnik z przynętą. Zjada swoją przekąskę i odchodzi. Kyle Artelle, współautor badania i ekolog z SUNY College of Env…

2025-11-18-134329-This-might-be-the-first-recorded-tool-use-by-a-wild-wolf--National-Geographic--ba278b4.png
width: 1219
height: 869

Pingwinom grozi wyginięcie. Największym zagrożeniem są kutry rybackie i rybołówstwo
type: item
date: 2025-11-18T09:02:41.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: ekologia
subject: pingwiny
subject: ptaki
subject: rybołóstwo
description: Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu St. Andrews wykazały, że pingwiny przylądkowe żerują na tych samych obszarach, po których pływają kutry rybackie. Rybołówstwo przemysłowe na dużą skalę sprawia, że zwierzęta te coraz częściej muszą walczyć o przetrwanie.
encoded: Pingwin przylądkowy lub pingwin toniec (Spheniscus demersus) to samotnik. Zamieszkuje wybrzeża Afryki Południowej i wyspy od Namibii do południowego Mozambiku. Żeruje na morzu polując na małe ryby. Osobniki dorosłe prowadzą osiadły tryb życia. Młode, po uzyskaniu samodzielności, oddalają się od stada. Dopiero po okresie pierzenia wracają i rozmnażają się w kolonii rodzimej. Jest krytycznie zagrożony wyginięciem. Pingwinom przylądkowym grozi wyginięcie Szkoccy naukowcy z Uniwersytetu St. Andrews na łamach czasopisma „Journal of Applied Ecology” opublikowali właśnie niepokojącą pracę. W artykule po raz pierwszy opisali, jak gospodarka rybacka w bezpośredni sposób stwarza konkurencję i zagrożenie dla konkretnego gatunku, w tym przypadku właśnie pingwina przylądkowego. Badacze przypominają, że populacja tego gatunku spadła o prawie 80% w ciągu ostatnich trzydziestu lat. – Również z powodu konkurowania z lokalnymi rybakami, którzy poławiają sardynki i sardele (ryby szerzej znane jako anchois). To kluczowe pożywienie pingwinów przylądkowych – podkreślają autorzy badania w oświadczeniu. Pingwiny muszą konkurować z kutrami rybackimi o pożywienie Naukowcy w swoim badaniu po raz pierwszy wprowadzili nową miarę w analizie wpływu działalności człowieka na ekosystemy. Nazwali ją „intensywnością nakładania się”. Mierzy ona nie tylko wielkość wspólnej przestrzeni między pingwinami a kutrami rybackimi, ale także liczbę zwierząt faktycznie dotkniętych tym współwystępowaniem. – Chcieliśmy znaleźć lepszy sposób oceny, jak wiele pingwinów jest potencjalnie dotkniętych działalnością rybacką w pobliżu, a nie tylko miejsca, w którym występuje nakładanie się – powiedziała dr Jacqueline Glencross, główna autorka badania ze Szkockiego Instytutu Oceanicznego na Uniwersytecie St. Andrews. Zespół korzystał z danych zebranych na podstawie śledzenia pingwinów na wyspach Robbeneiland i Dassen. Okazało się, że w 2016 roku, czyli w okresie, gdy łączna masa populacji ryb w tamtejszym akwenie była wyr…

zagrozone-pingwiny-1-5ca8fb3.jpg
width: 2250
height: 1500

Hit internetu trafił na mural. Kot „celebryta” będzie obserwować przechodniów ze ściany budynku
type: item
date: 2025-11-05T10:49:11.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Lifestyle
subject: ekologia
subject: koty
subject: murale
subject: szczecin
description: W centrum Szczecina powstanie wyjątkowe malowidło naścienne, przedstawiające najpopularniejszego kota w Polsce. Mural nie tylko upiększa miejski krajobraz ale również dba o ekologię.
encoded: Kot Gacek to turystyczny ewenement na mapie Polski. W 2020 roku cały świat, za sprawą mediów społecznościowych, dowiedział się o futrzaku z ulicy Kaszubskiej w Szczecinie. Teraz, gdy „celebryta” znalazł sobie nowy dom i nie musi już żyć na ulicy, entuzjaści Gacka będą mogli go podziwiać na jednym z szczecińskich bloków. Mural jest efektem zachodniopomorskiego konkursu mającego na celu połączenie sztuki z ekologią. Kim jest kot „Gacek”? Kot był wieloletnim mieszkańcem ulicy Kaszubskiej w centrum Szczecina. Swoją popularność zdobył jednak dopiero 6-7 lat od kiedy zamieszkał na śródmieściu. Większość swojego czasu czarno-biały futrzak spędzał w drewnianej budce ufundowanej przez mieszkankę Szczecina, Żanetę Ginger. Kot dzięki swojemu przyjaznemu usposobieniu szybko zyskał popularność na skale całego kraju. Wideo, w którym pokazany jest zwierzak z Kaszubskiej, rozprzestrzeniło się po całej Polsce, od razu skłaniając turystów do odzwiedzin kociaka. Szczyt kociej popularności przypadł na rok 2023, gdy ocena Gacka w Google Maps osiągnęła 5,0, a o szczecińskim kocie pisały największe światowe portale takie jak: „The Washington Post” czy „The Guardian”. Sława okazała się mieć również negatywny wymiar. Kot Gacek nie tylko musiał się mierzyć z tłumami turystów z całego świata, ale i stał się nawet ofiarą porwania. Na szczęście dla całego Szczecina (a może i świata), kot wykazał się wyjątkowym sprytem i ukrył się przed porywaczem pod samochodem. Nowy dom Gacka Niestety popularność Gacka doprowadziła do pogorszenia zdrowia futrzaka. Turyści, którzy tłumnie odwiedzali „największą atrakcję” Szczecina, regularnie dokarmiali kota, aby ten nie był głodny. Takie zachowanie doprowadziło do drastycznego przytycia „celebryty”, które skończyło się trafieniem kota pod opiekę weterynarza. Obecnie ulubieniec turystów waży o kilka kilogram mniej niż, wtedy jak trafił pod opiekę medyczną. Nie mieszka już na ulicy, ciesząc się ciepłem wymarzonego domu. Spragnieni kota Gacka turyści mogą go jedn…

kot-gacek--feab7ba.jpg
width: 1440
height: 1440

Najnowszy raport o stanie oceanów nie pozostawia złudzeń. Jesteśmy w trakcie potrójnego kryzysu planetarnego
type: item
date: 2025-10-16T08:04:14.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: klimat
subject: oceany
subject: ocieplenie klimatu
subject: zmiany klimatyczne
description: Żaden obszar globalnego oceanu nie pozostaje nietknięty przez zmiany klimatu, utratę bioróżnorodności i zanieczyszczenie. Trzy wymienione problemy określane są przez ONZ jako potrójny kryzys planetarny. Wszystkie baseny oceaniczne są obecnie dotknięte szybkim ociepleniem, zakwaszaniem i wzrostem poziomu morza, a także zanieczyszczeniem plastikiem pochodzącym z każdego kontynentu.
encoded: Spis treści: Rekordy temperatur Śmierć koralowców Problemy nadmorskich miejscowości Wpływ na światową gospodarkę Na przełomie września i października tego roku serwis Copernicus Marine opublikował 9. Raport o Stanie Oceanów. Tym, co od razu rzuca się w oczy w trakcie czytania dokumentu jest dobitne pokazanie, że żyjemy w systemie naczyń połączonych. Istnieje silny i niezaprzeczalny związek między trwającymi zmianami w oceanach a zmianami w ekosystemach morskich, społeczeństwie, a nawet gospodarce. W dodatku ta korelacja nie pozostawia złudzeń co do kierunku, w jakim zmierzamy. Zanieczyszczenia, wzrost temperatury, topniejące lodowce i inicjowane przez nadmierne parowanie katastrofalne deszcze. Monitorowanie tych gwałtownych zmian to już dawno za mało. Rekordy temperatur Z raportu wynika, że wszystkie baseny oceaniczne są obecnie dotknięte szybkim ociepleniem, postępującym zakwaszaniem i zanieczyszczeniem plastikiem pochodzącym z każdego kontynentu. Należy też pamiętać o wzroście poziomu mórz, co bezpośrednio zagraża obszarom przybrzeżnym. Najszybciej, bo aż o 0,41 stopnia Celsjusza na dekadę ociepla się Morze Śródziemne. Trwający nieustannie od 1984 roku satelitarny monitoring oceanów pokazał, że choć tempo ich ogrzewania się pozornie nie wydaje się drastyczne – mówimy o wzroście temperatury o około 1 stopień w całym okresie badań – jednak mimo wszystko nie mamy powodów do zadowolenia. W ubiegłym, 2024 roku, globalne temperatury oceanów osiągnęły 21°C. W dodatku fale upałów morskich nasilają się i coraz częściej występują również przy dnie morskim. W 2023 roku rekordowa fala upałów nawiedziła tropikalne rejony Atlantyku, obejmując ponad 99% regionu i utrzymując się w niektórych obszarach przez ponad 300 dni. Zjawisko to było spowodowane m.in. przez wyjątkowo słabe wiatry, które ograniczyły mieszanie wody i pozwoliły na szybkie nagrzewanie warstwy powierzchniowej oceanu, wzmocnione przez zwiększone promieniowanie słoneczne i warunki klimatyczne (m.in. anomalie w ukła…

stan-oceanow-b100b3e.jpg
width: 3000
height: 2000

Podziemna twierdza danych. Na wybrzeżu Norwegii, głęboko pod ziemią, pracuje najnowocześniejszy komputer świata
type: item
date: 2025-10-10T13:56:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Technologia
subject: ekologia
subject: komputery
subject: norwegia
subject: superkomputer
description: W krainie głębokich norweskich fiordów, gdzie strome góry spotykają się z zimnym Atlantykiem, niepozorny, betonowy płot kryje wejście do gigantycznej, podziemnej serwerowni. Przekształcona w centrum danych dawna kopalnia oliwinu schodzi w dół do 160 metrów i rozciąga się na długości 500 metrów. Najbardziej ekologiczna serwerownia świata kryje jeszcze jeden cud – superkomputer Olivia.
encoded: Spis treści: Na styku przyrody i techniki Krasnoludy i twierdza IT Pięć poziomów wtajemniczenia Centrum o zerowej emisji Niepozorny i wielki zarazem Wśród mgieł, lodowców i zielonych zboczy fiordów, w sercu dawnej kopalni oliwinu, bije dziś cyfrowe serce Skandynawii – Lefdal Mine Data Center, podziemna twierdza danych. Miałam przyjemność zwiedzić tę twierdzę dzięki AMD. To firma, której procesory są kluczowymi elementami infrastruktury obliczeniowej Olivii – niewielkiego, choć potężnego superkomputera. Na styku przyrody i techniki Dostanie się w okolice miasteczka Nordfjordeid, znajdującego się około 400 kilometrów na północ od Bergen i ok. 600 km od Oslo, nie jest proste. Można tam dolecieć niewielkim samolotem, który funkcjonuje jako latający autobus. Lot z Oslo trwa około półtorej godziny, ale widok lodowców i poszarpanych wodą skał sprawia, że czas mija bardzo szybko. Odległość między lotniskiem a miasteczkiem nie jest duża, ale trzeba przepłynąć promem przez szeroką zatokę. Tym, co poza zachwycającą przyrodą zwróciło moją uwagę, była absolutna cisza. Pracujące tam promy są elektryczne i niemal bezgłośne. Można stać na pokładzie i mieć wrażenie, że płynie się poprzez ten wyludniony teren tratwą. Na tamtym obszarze wszystko zasilane jest energią elektryczną. Elektrownie wodne oraz turbiny wiatrowe dają tak dużo czystej i taniej energii, że spalanie paliw kopalnych po prostu się nie opłaca. Właśnie ten naddatek czystej energii był jednym z powodów usytuowania na tym terenie centrum danych. Dwa kolejne powody również wiążą się naturalnymi walorami fiordów. Ale o tym za chwilę. Krasnoludy i twierdza IT Gdyby nie to, że na teren Lefdal Mine Data Center przywieziono mnie busem wraz z międzynarodową grupą dziennikarzy, z pewnością nie zwróciłabym na to miejsce najmniejszej uwagi. Szary, betonowy płot i stróżówka, za nimi wielkie maszyny, jakie widuje się zwykle na ogromnych budowach. Dalej szerokie, wykute w skale wejście, a raczej wjazd do kopalni. Zjechaliśmy kilkadz…

DSC08661-8649497.jpg
width: 4500
height: 3006

Wielki hotel na helskim cyplu. Wycinka drzew budzi kontrowersje
type: item
date: 2025-10-07T08:20:00.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: ekologia
subject: hel
subject: hotele
subject: półwysep helski
subject: pomorze
subject: wybrzeże
description: Po 15 października 2025 roku ma ruszyć budowa jednego z największych ośrodków rekreacyjnych na Pomorzu. Spektakularny kompleks będzie zajmować powierzchnię 10 tysięcy metrów kwadratowych na samym końcu półwyspu Helskiego. Za budową stoi jednak szereg kontrowersyjnych działań, które na stałe mogą pozbawić domu setki gatunków ptaków.
encoded: Spis treści: Kolos z Helu Kontrowersyjna wycinka Jak ucierpią ptaki? Protesty mieszkańców Po hotelu Gołębiewskim w nadmorskim Pobierowie nadszedł czas na kolejny gigantyczny projekt, mający na celu pobudzenie lokalnej turystyki. Tym razem budynek ma stanąć w jednym z najbardziej wyjątkowych miejsc na mapie Polski – półwyspie Helskim. Podobnie jak w Pobierowie, i tutaj inwestycja na zawsze odmieni krajobraz okolicy. Kolos z Helu Kiedy w tym momencie spojrzymy na miejsce, które za kilka może się roić od turystów, dostrzeżemy jedynie piasek i charakterystyczne nadbałtyckie iglaste lasy. Już w drugiej połowie października panujący tam spokój mają zakłócić pierwsze dźwigi i koparki przygotowujące grunt pod nową inwestycję. Kompleks hotelowy o nazwie Hel Happiness ma zajmować łącznie powierzchnię ok. 10 000 metrów kwadratowych. Na tym terenie staną budynki o wysokości nawet 18 metrów (co zdecydowanie przewyższa stojące tam teraz drzewa), mieszczące pokoje hotelowe, apartamenty oraz strefę SPA. Całość jest przewidziana dla ok. tysiąca osób, które będą mogły korzystać z nowoczesnego kurortu. Kontrowersyjna wycinka Aby Hapinness Hel powstało należy jednak najpierw przygotować teren. W tym celu inwestorzy planują wycięcie ok. 433 drzew wchodzących w skład Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. Ponadto inwestycja obejmuje fragment dwóch obszarów europejskiej sieci Natura 2000. Dlaczego pozwolenie na wycinkę zostało wydane, mimo że teren znajduje się w granicach strzeżonego ekologicznie obszaru? Urzędnicy nie widzą w tym problemu. – Dopóki nie przekroczymy tej wartości 1 procenta w kontekście całego siedliska będącego przedmiotem ochrony, to nie możemy mówić o znaczącym oddziaływaniu – mówi w rozmowie z TVN24 Jakub Kięczkowski z Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Gdańsku. To właśnie ten urząd wydaje opinię na temat zgody na realizacje takich projektów. Aktywiści i przeciwnicy budowy zaznaczają jednak, że destrukcja wspomnianego jednego procenta może trwale uszkodzić cały ist…

hel-hotel-d0a2d5b.jpg
width: 2000
height: 1333

Na ratunek podwodnym łąkom Bałtyku – naukowcy przywracają życie morskim roślinom
type: item
date: 2025-09-22T07:03:01.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: morze
subject: morze bałtyckie
subject: rośliny
description: Fundacja MARE wraz z Uniwersytetem Gdańskim rozpoczęła nowy projekt naukowy w Zatoce Puckiej. Celem tych działań jest wspomaganie regeneracji łąk trawy morskiej na obszarach jej dawnego zasięgu. Przywrócenie występowania tych podwodnych organizmów może pozytywnie wpłynąć na ekosystem morza Bałtyckiego.
encoded: Spis treści: Dlaczego łąki podwodne są potrzebne? Wpływ człowieka na łąki podwodne Na czym polega rewilding Bałtyku? Łąki podwodne to bardzo ważny element morskiego ekosystemu, składający się z wielu gatunków roślinności. W Polsce, łąki są tworzone przede wszystkim przez trawę morską Zostera marina i inne rośliny naczyniowe. Funkcjonowanie łąk podwodnych może do złudzenia przypominać sposób życia ich lądowych odpowiedników. Morskie rośliny wytwarzają nasiona, systemy korzeniowe, które utrzymują je na dnie, a nawet kwitną. Rozwój roślin podwodnych (tak samo jak lądowych) uzależniony jest od procesu fotosyntezy, dlatego płytkie wody Zatoki Puckiej stają się idealnym środowiskiem dla występowania tego typu łąk. Promienie słoneczne mogą bezpośrednio docierać do roślin, bez większych strat na etapie przenikania przez wodę. Dlaczego łąki podwodne są potrzebne? Podwodne łąki na wiele sposobów wpływają pozytywnie na funkcjonowanie Morza Bałtyckiego. Ich obecność oddziałuje zarówno na stan i jakość samej wody, jak i na warunki życia organizmów zamieszkujących morski ekosystem. Łąki morskie działają m.in. jak naturalne filtry. Gęste liście zatrzymują zawiesiny i osady, przez co woda staje się bardziej przejrzysta. Dodatkowo pochłanianie wodnych składników odżywczych (takich jak azot czy fosfor) przez łąki zmniejsza występowanie glonów, które swoją obecnością ograniczają dopływ światła oraz pogarszają warunki życia w morzu. Innym pozytywnym działaniem podwodnych systemów roślinnych jest ich funkcja schronienia i miejsca rozrodu dla wielu gatunków ryb, mięczaków i skorupiaków. W gęstwinie roślin młode ryby znajdują ochronę przed drapieżnikami, a liczne bezkręgowce mają tam optymalne warunki do życia. Utrata łąk oznacza więc także spadek liczebności wielu gatunków zależnych od tego siedliska. Podwodne łąki przeciwdziałają również negatywnym skutkom ocieplenia klimatu. Rośliny podwodne prowadzą fotosyntezę, pochłaniając dwutlenek węgla z atmosfery i wody. Łąki stają się ważnym ma…

podwodna-laka-d50b8dd.jpg
width: 2000
height: 1333

Czy baterie do nas mówią? MIT rozszyfrowało ich język
type: item
date: 2025-09-18T06:01:31.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: badania naukowe
subject: bateria
subject: dźwięki
subject: ekologia
description: Stające w płomieniach baterie to postrach wszystkich właścicieli urządzeń elektronicznych – małych i dużych. Okazuje się, że przed swoim zepsuciem ogniwa komunikują się z nami za pomocą cichych dźwięków, których wcześniej nie udało się odkodować. To się zmienia, ponieważ zaczynamy rozumieć specyficzny „język” baterii.
encoded: Ciche dźwięki wydawane przez baterie mogą być kluczem do precyzyjnego określania ich żywotności. Naukowcom z MIT udało się powiązać „język” baterii ze specyficznymi procesami degradacji zachodzącymi wewnątrz ogniw. „Gadające” ogniwa Badania przeprowadzone przez zespół naukowców z Wydziału Inżynierii Chemicznej Massachusetts Institute of Technology pozwoliły połączyć dźwięki wydobywające się z baterii litowo-jonowych z procesami ich niszczenia. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Joule”. – Naszemu zespołowi dało się odkodować emisje akustyczne. Rozszyfrowaliśmy je jako pochodzące z pęcherzyków gazu. Te są generowanych przez pęknięcia powstałe w wyniku rozszerzania i kurczenia się materiału aktywnego. Odnaleźliśmy także sygnatury tych sygnałów nawet w zaszumionych danych – mówi prof. inżynierii chemicznej Martin Z. Bazant, jeden z autorów badania. Nie jest to do końca nowe odkrycie: wiedzieliśmy wcześniej, że monitorowanie poziomu dźwięków może pomóc wskazać moment, w którym bateria ulega uszkodzeniu. Jednak dzięki tej pracy, poprzez jednoczesną obserwację sygnałów dźwiękowych i napięcia, udało się powiązać emisje akustyczne z odpowiednim potencjałem (napięciem). To pomogło dokładnie zidentyfikować proces, który odpowiada za niszczenie ogniw. Co psuje baterie? Głównym mechanizmem niszczenia i w efekcie awarii akumulatorów jest drobne pękanie ogniwa, a przez to generowanie gazu. Możliwość wykrycia obydwu tych procesów, a także odróżnienia ich od siebie tylko dzięki monitorowaniu dźwięków wydawanych przez baterię to wielka pomoc dla wszystkich tych, którzy chcą dbać o ich żywotność. – Byliśmy w stanie opracować bardzo ekonomiczną i wydajną metodę rzeczywistego zrozumienia procesu generowania gazów i pękania materiałów – tłumaczy Yash Samantaray, student MIT i autor badania. Nowy rozdział w historii bezpiecznych akumulatorów „Odkodowanie” wołania o pomoc baterii może stanowić podwaliny do stworzenia prostych, całkowicie pasywnych i nieniszczących się urządzeń, które mogły…

GettyImages-2188156152-c3d83fe.jpg
width: 8000
height: 5000

Tych roślin zostało tylko 150. Dlaczego australijscy urzędnicy chcą wyciąć aż 40 z nich?
type: item
date: 2025-09-08T10:58:35.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: australia
subject: ekologia
subject: rośliny
description: Pomaderris vacciniifolia to niezwykle rzadka, endemiczna roślina z Australii. Mimo że przetrwało zaledwie 150 okazów, lokalne władze planują inwestycję, która grozi wycięciem aż 40 z nich. Decyzja wywołała sprzeciw ekologów i obawy o całkowite wyginięcie gatunku.
encoded: Ta roślina jest tak rzadka, że ma tylko łacińską nazwę. Pomaderris vacciniifolia to występujący w Australii krzew z rodziny szakłakowatych. Choć to liczna i kosmopolityczna rodzina roślin, ten akurat krzew jest krytycznie zagrożony. Roślina ta, o charakterystycznych kremowych kwiatach, rośnie tylko w kilku miejscach stanu Wiktoria w Australii. Według szacunków ekologów pozostało już zaledwie około 150 krzewów. A jednak urzędnicy chcą wyciąć aż 40 z nich. Dlaczego planuje się wycinkę? Agencja Forest Fire Management Victoria (departament Straży Pożarnej zapobiegający pożarom lasów), zapowiada budowę pasa przeciwpożarowego o długości 23 kilometrów i szerokości 20 metrów. Choć „budowa” to w tym przypadku niewłaściwe słowo. Chodzi po prostu o wycinkę roślinności, aby uniemożliwić szerzenie się ewentualnym pożarom w tym rejonie. Ekolodzy biją na alarm Organizacja ekologiczna Kinglake Friends of the Forest zapowiada pozew przeciw strażakom. Prezeska grupy, Sue McKinnon, podkreśla, że prace powinny być ocenione i zatwierdzone na szczeblu federalnym zgodnie z ustawą Environment Protection and Biodiversity Conservation Act. W lipcu członkowie stowarzyszenia stwierdzili w planowanym miejscu robót ponad 40 krzewów Pomaderris vacciniifolia. Eksperci ostrzegają, że skutki mogą być katastrofalne. Irene Proebsting z organizacji Latrobe Valley Field Naturalists zaznacza, że krzew i tak został już wypchnięty poza swoje siedliska i obecnie występuje głównie przy drogach i ścieżkach – dokładnie tam, gdzie samorząd planuje wycinkę. W jej opinii nie ma dowodów, że takie pasy istotnie zwiększają bezpieczeństwo pożarowe. Pewne jest natomiast to, że mogą doprowadzić do dalszej utraty siedlisk. To nie pierwszy protest ekologów przeciwko pasom przeciwpożarowym w Australii – organizacja Warburton Environment założyła w sądzie federalnym sprawę przeciw programowi ich budowy. Zdaniem przyrodników niszczą one stare drzewa będące siedliskiem gatunków zagrożonych. Departament Energii, Środowiska i …

original-56852ab.jpeg
width: 1024
height: 768

Udana renaturyzacja delty rzeki Nidy – powrót rzadkich gatunków i lepsza ochrona przed suszą
type: item
date: 2025-09-07T07:14:46.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: rzeka
subject: rzeki
subject: Świętokrzyskie
description: Od dziesięcioleci meandrująca delta Nidy coraz bardziej obumierała, tracąc swoją faunę i florę. Naprzeciw pogarszaniu się jakości rzecznych wód wyszli naukowcy z Zespołu Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych, którzy podjęli się próby przywrócenia naturalnego stanu rzece. Obecnie możemy podziwiać efekty tych działań, dzięki którym Nida ponownie tętni życiem.
encoded: Proces renaturyzacji to szereg przyrodniczych działań mających na celu przywrócenie naturalnych cech rzece, które zostały utracone wskutek działalności człowieka. Przywraca się rzece jej naturalny bieg, odnawiając meandry oraz likwidując sztuczne umocnienia. Rzeka odzyskuje również dawne rozlewiska i tereny zalewowe, które działają jak naturalny magazyn wody. Całość prowadzi do stworzenia odpowiednich warunków dla powrotu ryb, płazów, ptaków wodnych i roślin związanych z terenami podmokłymi. Dlaczego Nida zaczęła obumierać? Nida przez lata meandrowała pośród świętokrzyskich łąk. Tworzyła starorzecza, mokradła i torfowiska, które były domem dla rzadkich gatunków zwierząt (np. traszki czy żółwie błotne). Całość zaczęła obumierać wraz z nasileniem się procesów melioracji i regulacji rzeki prowadzonych przez człowieka. Aby pozyskać więcej terenów rolniczych, odcinano rzeczne zakola oraz prostowano koryto Nidy. Władze PRL w ten sposób prowadziły swoją politykę zwiększenia produkcji rolnej kosztem „nieużytków”. Pobliskie bagna i łąki zalewowe zaczęły więc się osuszać – przeobraziły się w rolnicze pastwiska, przez co przestały być domem dla niektórych płazów, ptaków i owadów. Mogłoby się wydawać, że rozwój rolnictwa na tych terenach doprowadzi do całkowitego przeobrażenia rzeki. Na szczęście przyrodnicy w porę zaczęli zwracać uwagę na ekologiczną destrukcje zapoczątkowaną w latach 70 XX wieku, co skutkowało rozpoczęciem procesu renaturyzacji. Renaturyzacja delty Nidy Sam proces odbudowy delty Nidy składa się z kilku prac mających na celu przywrócenie terenowi jego pierwotnego kształtu. Całe przedsięwzięcie obejmuje około 400 ha w gminach Kije, Pińczów i Imielno (woj. świętokrzyskie). Na działania prowadzone w terenie składają się m.in.: udrożnienie cieków i odtworzenie starorzeczy – odbudowano 12 km cieków i 5 km dawnych zakoli rzeki, dzięki czemu woda może swobodniej krążyć i nie odpływa już tak szybko, jak po regulacjach XX wieku. przywrócenie rozlewisk i mokradeł – odtw…

renaturyzacja-nidy-dea05df.jpg
width: 1000
height: 749

Łóżko zamiast fotela, cisza zamiast hałasu. Nowa sieć autobusów zmieni podróżowanie po Europie
type: item
date: 2025-08-26T12:00:06.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: autobus
subject: ekologia
subject: europa
subject: transport
subject: zanieczyszczenie środowiska
description: Projekt ten ma na celu stworzenie zrównoważonej alternatywy dla lotów krótkodystansowych i uzupełnienie rosnącej infrastruktury nocnych połączeń kolejowych, odpowiadając na rosnące zapotrzebowanie na ekologiczne formy transportu w Europie.
encoded: Już wkrótce podróżowanie po Europie może zyskać zupełnie nowy wymiar. Na trasach łączących najważniejsze punkty turystyczne kontynentu pojawi się nowa sieć nocnych autobusów, która ma zmienić sposób, w jaki myślimy o transporcie dalekobieżnym. Inicjatywa realizowana przez szwajcarską firmę Twiliner obiecuje wypełnić „lukę komfortu”, czyli przestrzeń pomiędzy tanimi, ale niewygodnymi opcjami podróży a drogimi, luksusowymi środkami transportu. Projekt ma ambicję stać się odpowiedzią na rosnące potrzeby świadomych podróżnych, którzy chcą przemieszczać się wygodnie, ekologicznie i bez konieczności rezygnowania ze snu czy jakości wypoczynku. Nowy standard podróży w Europie. Komfort, który konkuruje z klasą biznes Nowa usługa ma ruszyć już w listopadzie 2025 roku i połączyć Szwajcarię, Luksemburg, Belgię, Holandię oraz Hiszpanię. Stojąca za tym projektem firma podkreśla, że nocne autobusy sypialne nie tylko zapewnią komfort porównywalny z klasą biznes w samolotach, ale także będą stanowić realną alternatywę dla lotów krótkodystansowych. Dla rosnącej grupy podróżnych, którzy zwracają uwagę na ślad węglowy, może to być wybór nie tylko wygodniejszy, ale również bardziej odpowiedzialny środowiskowo. Jak twierdzą przedstawiciele Twiliner, podróż autokarem generuje nawet o 85% mniej emisji CO₂ w porównaniu z samolotem. Dodatkowo pojazdy napędzane będą olejem napędowym HVO – paliwem wytwarzanym z tłuszczów odpadowych i olejów roślinnych, co jeszcze bardziej zmniejsza ich wpływ na środowisko. Jednak kluczowym elementem nowej oferty ma być komfort. To pierwsze autobusy w Europie, w których każdy z 21 foteli (18 na górnym pokładzie i 3 na dolnym) można jednym przyciskiem przekształcić w pełnowymiarowe łóżko. Konstrukcja siedzeń inspirowana jest klasą biznes w lotnictwie i obejmuje m.in. indywidualne poduszki i koce, stoliki, lampki do czytania, gniazdka elektryczne oraz dostęp do wifi. Pasażerowie będą mogli skorzystać też z przestronnej łazienki, przebieralni, a także baru z przek…

buss-1-cf85f47.jpg
width: 2732
height: 1824

Trawniki w miastach – kosić czy nie? Biolodzy to sprawdzili
type: item
date: 2025-08-26T05:59:04.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: badania
subject: badania naukowe
subject: ekologia
subject: miasta
description: Wydawałoby się, że rzadsze koszenie trawników to korzyść dla wszystkich – bujne zarośla nie tylko regulują temperaturę w miastach, ale dbają o cały ekosystem. Biolodzy uważają jednak, że w tym przypadku ważny jest kompromis pomiędzy ekologią a wygodą i bezpieczeństwem mieszkańców. Kosić czy nie kosić?
encoded: Wielu mieszkańców miast buntuje się przeciwko regularnemu koszeniu trawników. Niektórym przeszkadza hałas, a inni wskazują na korzyści, które przynoszą środowisku miejskiemu bujne zarośla. Biolodzy przeanalizowali, jaki system koszenia jest najkorzystniejszy zarówno dla mieszkańców, jak i dla ekosystemu. Kosić czy nie kosić, oto jest pytanie – Koszenie trawników to temat budzący emocje – mówi dr Małgorzata Stanek z Instytutu Botaniki PAN w Krakowie. – Natychmiast pojawiają się głosy zwolenników i przeciwników. Jedni podkreślają kwestie estetyczne, inni ekologiczne. Z naukowego punktu widzenia im rzadziej się kosi, tym korzystniej dla ekosystemu, m.in. dla bioróżnorodności roślin i organizmów glebowych. Jednak w warunkach miejskich, gdzie istotne są również bezpieczeństwo i komfort mieszkańców, sytuacja nie jest jednoznaczna. Dr Stanek kieruje projektem „ToBeLawn”, który zajmuje się zbadaniem wpływu koszenia na ekosystem przydrożnych ekologicznych trawników. Badanie stanu trawników Naukowcy wyznaczyli kilkanaście stanowisk badawczych w Krakowie i Katowicach, a następnie zbierali z nich dane przez dwa okresy wegetacyjne. Przeanalizowali 3 modele koszenia: intensywny (6 razy w sezonie), umiarkowany (3 razy w sezonie) i biocenotyczny (raz, na koniec sezonu). Zbadano między innymi skład gatunkowy roślinności, ilość biomasy, wilgotność czy poziom zanieczyszczeń. Ważna była też aktywność mikrobiologiczna, tempo dekompozycji czy strukturę zespół bakterii i grzybów glebowych. Co przynosi brak koszenia trawników? Badania udowodniły, że dla samej gleby i zdolności pochłaniania zanieczyszczeń z powietrza najlepsze jest koszenie tylko raz w roku: na koniec sezonu. – Ograniczenie częstości koszenia sprzyja rozwojowi roślinności: zwiększa jej biomasę, a także różnorodność gatunkową oraz liczbę roślin, które zakwitną – donosi Małgorzata Stanek. Dodatkowo ograniczenie koszenia zwiększa dostępność zróżnicowanych źródeł pokarmu dla owadów zapylających. Więcej roślin to także naturalny…

GettyImages-2184628016-5469892.jpg
width: 6000
height: 4000

Z japońskiej wyspy usunięto zdziczałe koty. Efekt – odrodzenie populacji ptaka na skraju wyginięcia
type: item
date: 2025-08-25T10:42:20.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ekologia
subject: japonia
subject: koty
subject: ptaki
description: Uniwersytet w Kioto opublikował wyniki badań ukazujące nietypowy rozwój genetyczny czerwonogłowego gołębia leśnego. Mimo rozwoju w niewielkiej grupie osobników, ten endemiczny ptak uniknął szkodliwych mutacji, które mogłyby trwale zaszkodzić funkcjonowaniu całego gatunku.
encoded: Spis treści: Kocia inwazja Jak gołębie odbudowały swój gatunek? Co to oznacza dla ochrony przyrody? Gołąb czerwonogłowy leśny (Columba janthina nitens) to skrajnie zagrożony gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych, który zamieszkuje jedynie japońskie wyspy Ogasawara i Kazan. Ma czerwono-purpurową głowę i szyję, co odróżnia go od pokrewnych gatunków gołębi. Kocia inwazja Do roku 2010 jego populacja systematycznie malała. Spadek spowodowany był obecnością sprowadzonych przez ludzi na wyspę kotów, dla których gołębie stały głównym obiektem łowów. Działalność inwazyjnych drapieżników doprowadziła do dramatycznego zmniejszenia populacji gołębi – w latach dwutysięcznych liczebność spadła do mniej niż 80 osobników. Sytuacja zmusiła japońskie władze do nagłych działań w celu odbudowy populacji. Rząd zdecydował o przeprowadzeniu odłowów kotów z wyspy Chichijima (w archipelagu Ogasawara). Wyłapano aż 131 drapieżników, co doprowadziło do zmniejszenia liczebności kotów do zaledwie 20 osobników. W tym momencie rozpoczął się proces odbudowy populacji gołębi czerwonogłowych, który szybko zainteresował japońskich biologów. Jak gołębie odbudowały swój gatunek? Mogłoby się wydawać, że gatunek, którego rozwój ograniczony jest do niewielkiej grupy osobników zamkniętych na małej wyspie, skazany jest na groźne mutacje zwiększających ryzyko występowania chorób. Mała populacja sprzyja przecież sytuacji, w której krzyżują się ze sobą krewniacy, co prowadzi do ujawniania szkodliwych zmian w kodzie DNA. W przypadku gołębi czerwonogłowych zadziałał jednak zupełnie inny mechanizm Długotrwała izolacja doprowadziła do tzw. genetycznego oczyszczenia – naturalnego procesu „odsiewu” osobników z najbardziej szkodliwymi mutacjami. Gołębie, których kod genetyczny zawierał wadliwe mutacje nie dały rady przetrwać na Chichijima, przez co zagrożenie spowodowane niekorzystnym krzyżowaniem się gatunku zmalało. „Wadliwe” egzemplarze nie miały szansy się rozmnożyć, a na wyspie pozostały jednie zdrowe osobniki. W…

Columbajanthinanitensjaponski-golab-bf05152.jpg
width: 1423
height: 991

Wydobycie gazu łupkowego szkodzi nie tylko środowisku. Zagrożone są miliony ludzi
type: item
date: 2025-06-28T07:14:28.000Z
creator: Kieran Mulvaney
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: ekologia
subject: gaz łupkowy
subject: górnictwo
subject: Zdrowie
description: Szczelinowanie hydrauliczne coraz częściej pojawia się w debacie publicznej. Rosnące dowody wskazują, że jego wpływ wykracza daleko poza same odwierty – obejmuje nasze zdrowie, wodę i jakość powietrza.
encoded: Spis treści: Na czym polega szczelinowanie? Rozkwit szczelinowania Zarzuty wobec szczelinowania hydraulicznego Wpływ szczelinowania hydraulicznego na zdrowie Czy szczelinowanie hydrauliczne powoduje trzęsienia ziemi? Czy szczelinowanie hydrauliczne powinno być kontynuowane? Możliwe, że słyszałeś o wpływie tej metody wydobycia ropy i gazu na środowisko, ale jej skutki sięgają znacznie dalej. W latach 2007–2016 produkcja ropy naftowej w Stanach Zjednoczonych wzrosła o 75%, a produkcja gazu ziemnego o 39%, głównie dzięki ogromnemu wzrostowi wykorzystania szczelinowania. Metoda ta miała być stosowana również w Polsce. Choć branża przeżywa rozkwit, wielu naukowców zajmujących się klimatem oraz społeczności lokalne sprzeciwiają się tej metodzie. Ale czym właściwie jest szczelinowanie hydrauliczne i dlaczego budzi tyle kontrowersji? Na czym polega szczelinowanie hydrauliczne? Szczelinowanie hydrauliczne to technika wydobycia paliw kopalnych – głównie metanu, który jest głównym składnikiem gazu ziemnego – ze skał znajdujących się głęboko pod ziemią. Gaz ten jest powszechnie wykorzystywany do ogrzewania domów, w procesach przemysłowych oraz do wytwarzania około 25% energii elektrycznej w USA. Metan znajduje się w małych kieszeniach pomiędzy warstwami łupków, które powstały z pradawnych osadów morskich. Aby go wydobyć, wierci się otwór o głębokości około 1,5 kilometra, a następnie poziomo, by dotrzeć do jak największej ilości gazonośnych skał. Po wywierceniu otworu, zwanego szybem, wzmacnia się go stalową rurą, a następnie wykorzystuje tzw. „pistolet perforacyjny”, by zrobić drobne otwory w ścianie odwiertu. Do odwiertu wtłaczana jest pod wysokim ciśnieniem mieszanina wody i piasku, która przebija się przez otwory. Woda rozsadza skałę, a piasek utrzymuje szczeliny otwarte. Ciśnienie wypycha kieszenie ropy i gazu z powrotem na powierzchnię. Jednym z głównych problemów środowiskowych tego procesu jest zużycie ogromnych ilości wody – od 5,5 do 60 milionów litrów na jeden odwiert…

fracking-d2e64ca.jpg
width: 6300
height: 4200

Telosa: miasto przyszłości czy utopia miliardera? Tak wygląda budowa futurystycznej metropolii
type: item
date: 2025-06-24T08:04:47.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Technologia
subject: ekologia
subject: miasta
subject: stany zjednoczone
description: Na amerykańskiej prerii ma powstać 5-milionowy ośrodek miejski. Wszystko za sprawą miliardera Marca Lore’a, który planuje budowę futurystycznego obiektu. Idea miasta 15-minutowego, specjalne magazyny wody ulokowane w wieżowcach i zakaz pojazdów spalinowych – to tylko niektóre z rewolucyjnych koncepcji, jakie mają być zrealizowane w Telosie.
encoded: Spis treści: Społeczna idea Telosy Telosa jako miasto 15-minutowe, smart city i wzór ekologicznej urbanistyki Zielone miasto Telosa Brak wody i fałszywa inkluzywność – obawy wokół Telosy Słowo „telos”, od którego miasto wzięło swoją nazwę, oznacza w języku greckim „cel” lub „ostateczny sens”. Etymologia tego określenia może być interpretowana na dwa różne sposoby. Z jednej strony może wskazywać na ostateczny, doskonały kształt miasta, którego nie da się już w jakikolwiek sposób ulepszyć. Z drugiej – wyrażać założenie twórcy, który chciałby aby Telosa była środowiskiem życia, w którym każdy mieszkaniec ma możliwość realizacji swojego potencjału – społecznego, zawodowego i osobistego – w warunkach sprawiedliwości, równości i zrównoważonego rozwoju. Społeczna idea Telosy Za pomysłem stworzenia ultranowoczesnej metropolii stoi amerykański miliarder Marc Lore. Przedsiębiorca urodzony w Nowym Jorku przez większość swojego zawodowego życia był związany z branżą e-commerce (handel elektroniczny związany z sprzedażą i kupnem towarów lub usług za pośrednictwem internetu). To w trakcie swojej kariery Lore zaczął inspirować się nurtami społeczno-ekonomicznymi tworzonymi np. przez Arystotelesa lub Henry’ego George’a. Od greckiego filozofa zapożyczył tytułowe sformułowanie telos (cel), do którego mają dążyć wszyscy mieszkańcy Telosy. Miasto ma dawać swoim mieszkańcom równe szanse rozwoju, pozbywając się mechanizmów dzielących ludzi na mniej i bardziej zamożnych. Jednym z czynników, który ma wpływać na sprawiedliwość społeczną wewnątrz miasta, jest idea ekwityzmu (ang. equitism), czyli stworzenia modelu, który miałby łączyć idee kapitalizmu z zasadą wspólnego dobra w społeczeństwie. Idea opiera się na przekonaniu, że ziemia i przestrzeń publiczna powinny służyć wszystkim – nie tylko prywatnym właścicielom. Grunty, na których miasto miałoby powstać, mają należeć w całości do wspólnoty mieszkańców, która może tereny dzierżawić zewnętrznym inwestorom, firmom lub mieszkańcom. Z zysków…

telosa-03ae52a.jpg
width: 1440
height: 810

Niedźwiedź na celowniku. Jak słowacki rząd walczy z tymi drapieżnikami?
type: item
date: 2025-06-17T07:40:26.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: niedźwiedzie
subject: słowacja
description: W kwietniu słowacki rząd wydał pozwolenie na odstrzał 350 niedźwiedzi do końca roku 2025. Decyzja ta jest pokłosiem tragedii, jaka miała miejsce 30 marca, kiedy to w efekcie spotkania z ze zwierzęciem zginał 59-letni turysta. Przyrodnicy i ekolodzy twierdzą, że pozwolenie na odstrzał łamie zasady ekologii.
encoded: Spis treści: Walka z drapieżnikiem Sprzeciw przyrodników Jak poradzić sobie ze zwierzętami? Niedźwiedzie i ludzie żyli wspólnie na terenie Słowacji od lat. Z uwagi na obfite zalesienie kraju (prawie połowa terenów pokrywają lasy), południowy sąsiad Polski był idealnym schronieniem dla zwierząt lubiących bezpieczeństwo i izolację od człowieka. Na zwiększenie częstotliwości ludzko-zwierzęcych spotkań może mieć wpływ ocieplenie klimatu skracające okres zimowej hibernacji. Powszechność występowania niedźwiedzi w środowisku zwiększyła się, a wraz z nią ryzyko kolejnych spotkań. Mimo to słowaccy przyrodnicy podkreślają, że liczba groźnych interakcji nadal jest względnie niska. Walka z drapieżnikiem Powtarzalność takich sytuacji sprawia, że tematem niedźwiedzi zainteresował się rząd oraz ogólnokrajowe media. W myśl zasady, że do publicznej świadomości łatwiej przedostają się wiadomości negatywne, w społeczeństwie udało się wywołać strach przed tymi ssakami. Naprzeciw obawom wyszedł słowacki rząd, który wydał pozwolenie na odstrzał 350 osobników tego gatunku. Do namierzania zwierząt zaczęto stosować drony z kamerami termowizyjnymi, dzięki którym polowania można uskuteczniać również w nocy. Kontrowersje wzbudziła także decyzja o zezwoleniu na sprzedaż mięsa z upolowanych niedźwiedzi brunatnych. Zabicie ok. 25–27 % krajowej populacji doprowadzi do pojawienia się setek kilogramów mięsa, które według słowackiego ministra środowiska Filipa Kuffa nadają się do sprzedaży i spożycia. Produkty będą dostępne dopiero po spełnieniu wymogów higienicznych i przebadaniu na obecność pasożytów. Sprzeciw przyrodników Rządowe działania spotkały się ze zdecydowanym sprzeciwem organizacji ekologicznych. Szczególnie protestuje słowacki Greenpeace, zwracając uwagę na instytucjonalną ochronę wszystkich gatunków niedźwiedzia brunatnego w Unii Europejskiej. Przyrodnicy podkreślają również konieczność przestrzegania zasad zrównoważonej ochrony przyrody, wedle której odstrzał tak dużej liczby niedźwie…

niedzwiedzie-slowacja-170c8dc.jpg
width: 1000
height: 667

Znikający mazurski akwen. Jaka jest przyszłość jeziora Świętajno?
type: item
date: 2025-06-16T07:41:21.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: ekologia
subject: jeziora
subject: mazury
description: „Mazurskie Malediwy” – jak żartobliwie nazywane jest jezioro Świętajno – za parę lat mogą zupełnie utracić wodę, której od około 10 lat sukcesywnie w zbiorniku ubywa. Susza hydrologiczna, morfologia i topografia dna oraz działania człowieka skupione na eksploatacji wody mogą doprowadzić do tragedii ekologicznej na Mazurach.
encoded: Spis treści: Susza hydrologiczna i meteorologiczna Niszczycielska działalność człowieka Morfologia dna i topografia – czyli „kapeluszowa” struktura Co może stać się z jeziorem? Problem ubywania wody został zauważony już około 10 lat temu. Już wtedy mieszkańcy okolicznych miejscowości takich jak Narty i Warchały zaczęli zauważać niepokojące zmiany w wyglądzie jeziora Świętajno. Początkowo były to delikatne oznaki – cofanie się wody o kilkadziesiąt centymetrów, osuszanie fragmentów przybrzeżnych i wydłużanie się odcinków pomostów. Gwałtowny ubytek został jednak zauważony w ostatnich 2–3 latach, kiedy lustro wody obniżyło się o ponad 1,5 m, a brzeg jeziora przesunął się w głąb zbiornika nawet o 20–30 metrów. Susza hydrologiczna i meteorologiczna Jako jeden z głównych powodów obecnego stanu wody w jeziorze Świętajno określa się destrukcyjny wpływ zmian klimatycznych. Jezioro nieposiadające stałych dopływów ani odpływów skazane jest na zasilanie atmosferyczne wynikające z deszczów oraz topnienia śniegu. Wraz z złagodzeniem i ociepleniem zimy, przez które śniegu jest coraz mniej oraz stosunkowo bezdeszczowe wiosny i lata, jezioro tarci swoje główne źródło wodnego zasilania. Dodatkowo w rejonie jeziora opadł poziom wód podziemnych, które również są bardzo istotnym czynnikiem nawadniającym akwen. Ubywanie tego rodzaju wód to zjawisko złożone, wynikające zarówno z przyczyn naturalnych, jak i działalności człowieka. Niszczycielska działalność człowieka Na spadek poziomu wód gruntowych wpływa w dużej mierze działalność człowieka. W rejonie Nart i Warchał mieszkańcy oraz goście domów letniskowych, pensjonatów i hoteli intensywnie korzystają ze studni głębinowych. Lokalna ludność twierdzi, że to właśnie od momentu uruchomienia turystyki (ok. 2015 r.) poziom wody mocno spadł. Brak rozbudowanej sieci wodociągowej sprawił, że większość posesji korzysta z indywidualnych studni, przez co brakuje wody na zasilenie pobliskiego jeziora. Innym czynnikiem destrukcyjnym, za którym stoi czł…

Jezioroswietajno-058c28b.jpg
width: 2560
height: 1920

Najczystsze jeziora w Polsce: jedno z nich ma wodę jak kryształ. Znasz je?
type: item
date: 2025-06-12T09:46:02.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: ekologia
subject: jeziora
subject: ranking
description: Najczystsze jeziora w Polsce kuszą turystów krystalicznie czystą wodą i malowniczymi krajobrazami. W rankingu prezentujemy zbiorniki, które zachwycają nie tylko przejrzystością, ale i wyjątkowym otoczeniem. Sprawdź, gdzie w Polsce warto pojechać, by odpocząć w zgodzie z naturą.
encoded: W tym artykule: Gdzie są najczystsze jeziora w Polsce? Które jeziora w Polsce mają najbardziej przezroczystą wodę? W którym jeziorze w Polsce znajduje się najmniej substancji toksycznych? Dlaczego warto dbać o polskie jeziora? Polska jest jednym z najbogatszych w jeziora państw w Europie. Najwięcej obszarów stanowiących pojezierza znajduje się w północnej Polsce, a zwłaszcza w województwach warmińsko-mazurskim, pomorskim i zachodniopomorskim. Dużych jezior, których powierzchnia przekracza jeden hektar, jest w naszym kraju ponad 9 tys. Oto jeziora, które zostały uznane przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska za najczystsze w Polsce. Gdzie są najczystsze jeziora w Polsce? Klasyfikacja jakości wód w jeziorach to proces dość skomplikowany. Badaniami mającymi na celu ocenę czystości wód zajmuje się w naszym kraju Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Spośród jezior badanych w ostatnich latach przez GIOŚ najwyżej ocenioną jakość wody – czyli najlepiej funkcjonujące ekosystemy – ma 8 polskich jezior. Poniżej przedstawiamy najczystsze jeziora w Polsce wymienione w kolejności alfabetycznej. Jezioro Budzisławskie (Pojezierze Gnieźnieńskie, Wielkopolska), Jezioro Karskie Wielkie (Pojezierze Myśliborskie, Pomorze Zachodnie), Jezioro Kirsajty (Pojezierze Mazurskie, Warmia i Mazury), Jezioro Kownatki (Pojezierze Chełmińsko-Dobrzyńskie, Warmia i Mazury), Jezioro Lubowidzkie (Pomorze), Jezioro Malcz Północny (województwo lubuskie), Jezioro Płaskie (gmina Giby, Warmia i Mazury), Jezioro Włókna (Wielkopolska) Spośród 8 wyróżnionych jezior Jezioro Płaskie ma najwyżej ocenione parametry fizyczno-chemiczne. Które jeziora w Polsce mają najbardziej przezroczystą wodę? Jezioro Ostrowite w Parku Narodowym Bory Tucholskie wyróżnia się najbardziej przezroczystą wodą. To jezioro charakteryzuje stosunkowo niska linia brzegowa porośnięta lasem sosnowym. Od południowej strony Ostrowitego znajduje się długi, bo liczący prawie półtora kilometra, półwysep. Jak można przeczytać na stronie Parku …

jezioro-polska-shutterstock2173869613-39c796d.jpg
width: 5195
height: 3890

Ziemia nam nie wystarczy. By przetrwać, ludzkość potrzebuje jeszcze 5 takich planet
type: item
date: 2025-05-22T09:29:39.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: katastrofy ekologiczne
subject: przyroda
subject: Społeczeństwo
subject: wymieranie gatunków
subject: ziemia
description: Ziemia weszła w fazę szóstego masowego wymierania gatunków. Tym razem jednak tempo zmian jest bezprecedensowe – nawet 100 razy szybsze niż w przeszłości. A to może zagrozić również ludziom.
encoded: W tym artykule: Najgorsze wymieranie w historii Winę za szóste wymieranie ponosi ludzkość Koniec mitu kreatywnej destrukcji Jak dużo konsumujemy? W XX wieku straciliśmy w wyniku wymierania 543 gatunki kręgowców lądowych. Specjaliści twierdzą, że tyle samo gatunków utracimy w kolejnych 20 latach. To jasno pokazuje, że szóste wielkie wymieranie, zwane holoceńskim, przyspiesza. Wymieranie, które wcześniej trwało setki lat, teraz zajmie zaledwie dziesięciolecia. Oznacza to utratę setek gatunków w bardzo krótkim czasie. To zakłóci działanie ekosystemów i łańcuchów pokarmowych, a nawet zmieni sposób życia ludzi. Najgorsze wymieranie w historii – Sposób, w jaki poradzimy sobie z obecnym kryzysem wymierania w ciągu najbliższych dwóch dekad, określi los milionów gatunków – powiedział Gerardo Ceballos. To ekolog i badacz z Narodowego Autonomicznego Uniwersytetu Meksyku. A także główny autor badania opublikowanego w czasopiśmie naukowym „Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS). W swoich badaniach Ceballos i jego dwaj współpracownicy twierdzą, że wymieranie holoceńskie może być najpoważniejszym w historii zagrożeniem środowiskowym dla trwałości cywilizacji, ponieważ jest nieodwracalne. Wyjaśniają, że szybko rosnąca populacja ludzka w połączeniu z rosnącymi wskaźnikami konsumpcji to dwie główne przyczyny wymierania. Ostatnie wymieranie. Powstrzymać wielkie znikanie gatunków! Udało nam się przyspieszyć naturalne tempo wymierania gatunków od 100 do 1000 razy. Ciekawe, czy równie dobrze wyjdzie nam przyspieszanie odbudowy różnorodności życia po obecnej katastrofie. – Gatunki są ogniwami w ekosystemach, a gdy znikną, odejdą również gatunki, z którymi wchodzą w interakcje. W regionach, w których koncentrują się znikające gatunki, prawdopodobnie dochodzi do załamania regionalnej różnorodności biologicznej – dodają autorzy. Winę za szóste wymieranie ponosi ludzkość W programie CBS „60 minutes” do tematu nowego wielkiego wymierania odniósł się biolog i demograf Paul Ehrl…

ludziom-grozi-wyginiecie-e2aa3c3.jpg
width: 8697
height: 5748

Pociągiem do największego kompleksu narciarskiego świata: Francja szykuje nowe połączenie
type: item
date: 2025-05-05T12:29:50.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: alpy
subject: ekologia
subject: francja
subject: ośrodki narciarskie
subject: pociągi
subject: wyjazd na narty
description: Nie tylko francuscy narciarze ucieszą się z tego połączenia. Nocny pociąg Travelski Night Express już tej zimy połączy Paryż z legendarnymi ośrodkami narciarskimi w sercu Alp. Na jego trasie znajdzie się osiem kurortów, w tym słynne Trzy Doliny. Rezerwacje ruszają już w maju.
encoded: Spis treści Travelski Night Express – pociąg z Paryża prosto w Alpy Francja stawia na pociągi Według wielu narciarzy to Francja posiada najlepsze kurorty narciarskie w Alpach. Niezależnie od preferencji, na pewno to w tym kraju leży kilka rekordowych ośrodków – między innymi Trzy Doliny (fr. Les Trois Vallées). Leżące tam ośrodki – Val Thorens, Courchevel czy Meribel – przyprawiają każdego miłośnika białego szaleństwa o szybsze bicie serca. To największy pod względem długości tras region narciarski na świecie. Oferuje ponad 600 km tras narciarskich oraz setki wyciągów, co czyni go rajem dla miłośników sportów zimowych. Oprócz narciarstwa, Trzy Doliny znane są z luksusowych hoteli, malowniczych widoków i doskonałej infrastruktury turystycznej. A od najbliższej zimy będzie jeszcze lepiej – Francja uruchomi nocny pociąg z Paryża prosto w Trzy Doliny. Na jego trasie znajdą się też inne francuskie hity narciarskie. Travelski Night Express – pociąg z Paryża prosto w Alpy Nowy nocny pociąg połączy Paryż oraz Bourg-Saint-Maurice. Na jego trasie znajdzie się osiem popularnych kurortów narciarskich: Courchevel, La Plagne, Les Arcs, Tignes, Méribel, Val d’Isère, Val Thorens i Les Ménuires. Będzie kursować od 19 grudnia 2025 do 20 marca 2026, oferując w sumie 14 kursów w obie strony. Podróż z Paryża będzie rozpoczynać się w każdy piątek wieczorem na dworcu Gare de Lyon i potrwa około 8 godzin. W składzie znajdzie się 660 nowych kuszetek, wagon restauracyjny oraz bar. Podróżni będą mogli skorzystać z pakietów all-inclusive obejmujących przejazd, transfery, zakwaterowanie, skipassy i wypożyczenie sprzętu narciarskiego. Pociąg zatrzyma się na stacjach Moutiers, Aime i Bourg-Saint-Maurice, skąd zapewniane są dalsze transfery do kurortów we francuskich Alpach. Usługa promuje ekologiczne podróżowanie, stanowiąc alternatywę dla samochodów i samolotów. Rezerwacje będą dostępne już w tym miesiącu. Francja stawia na pociągi W ostatnich latach Francja intensywnie rozwija kolej, stawiając …

AdobeStock300695007-bf0b15b.jpeg
width: 3652
height: 2737

Gatunek inwazyjny może zagrozić całemu ekosystemowi. Przykładów negatywnego oddziaływania jest cała masa
type: item
date: 2025-05-01T06:32:26.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: australia
subject: Czas na naturę
subject: dzikie zwierzęta
subject: ekologia
subject: ekosystem
subject: inwazja
subject: polska
description: Gatunek inwazyjny to taki, który introdukowany na danym obszarze, stanowi poważną konkurencję dla gatunków autochtonicznych. Nawet niewielki bezkręgowiec może poważnie zagrozić całemu ekosystemowi, w którym się znalazł. Wydaje się to niedorzeczne? A jednak. Nie brakuje przykładów na to, że rodzime gatunki mogą przegrać konkurencję z inwazyjnymi.
encoded: Spis treści: Gatunek inwazyjny, czyli właściwie jaki? Gatunki inwazyjne niemal zniszczyły australijską przyrodę Nie każdy gatunek obcy stanowi zagrożenie Gatunki inwazyjne w Polsce, czyli kłopotliwi goście kontra rodzima przyroda Gościnność nie sprawdza się w świecie przyrody. O ile bioróżnorodność jest wysoce pożądana w każdym ekosystemie, to zwiększanie jej poprzez wprowadzanie gatunków obcych czasami ma poważne konsekwencje. Status niektórych z nich może bowiem zmienić się na „inwazyjny”, a to zawsze wiąże się z wystąpieniem mniej lub bardziej poważnych problemów. Gatunek inwazyjny, czyli właściwie jaki? Mówiąc o gatunkach inwazyjnych, na myśli trzeba mieć rośliny, zwierzęta, patogeny i wszystkie inne organizmy, które nie są rodzime dla ekosystemów, a ich obecność może powodować poważne szkody w środowisku lub gospodarce. Do takich zaliczane są także te, których oddziaływanie ma negatywne konsekwencje dla zdrowia ludzi. Najbardziej negatywne oddziaływanie gatunków inwazyjnych dotyczy ograniczenia bioróżnorodności poprzez zmniejszenie populacji lub całkowite eliminowanie gatunków autochtonicznych. Dochodzi do tego w następstwie konkurencji pokarmowej i środowiskowej, drapieżnictwa lub przekazywania patogenów. Brzmi poważnie, ale czy ta definicja nie wyolbrzymia nieco skali problemu? Otóż nie. Gatunki inwazyjne niemal zniszczyły australijską przyrodę Najlepszym dowodem na to, jak destrukcyjne dla rodzimej przyrody mogą być gatunki inwazyjne, jest ich wpływ na Australia. Prawdopodobnie na całym świecie nie ma drugiego obszaru, który w tak dużym stopniu jest narażony na dewastację ekosystemów pod wpływem introdukcji (zamierzonej lub przypadkowej) obcych roślin i zwierząt. Przykładem niech będą króliki, które do Australii przybyły w 1859 roku. Sprowadzone przez Thomasa Austina w celach łowieckich, zaczęły mnożyć się na potęgę i niemal doszczętnie zdemolowały tamtejsze środowisko. Prawdopodobnie najstarszy gatunek inwazyjny w Australii Gatunki inwazyjne pojawiły się w …

gatunek-inwazyjny-bb48660.png
width: 900
height: 600

Stworzono baton energetyczny dla pszczół. Ma za zadanie im pomóc, gdy zabraknie kwiatowego pyłku
type: item
date: 2025-04-28T13:09:21.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: odkrycia
subject: owady
subject: pszczoły
subject: rolnictwo
description: Naukowcy opracowali pierwszą w pełni syntetyczną karmę dla pszczół. Odżywczy baton można umieszczać w ulach podczas kryzysowych sytuacji, na przykład gdy w pobliżu brakuje odpowiedniego pożywienia, lub zimą.
encoded: Spis treści Innowacyjny „baton energetyczny” dla pszczół Dlaczego trzeba dokarmiać pszczoły? Dokarmianie pszczół to konieczność w dzisiejszym komercyjnym pszczelarstwie. Ale dotychczas brakowało odpowiedniej karmy, spełniającej wszystkie – niemałe – potrzeby tych pracowitych owadów. Naukowcy ze Stanowego Uniwersytetu w Waszyngtonie we współpracy z firmą APIX Biosciences opracowali „baton energetyczny” dla pszczół. Wynalazek ten może pomóc między innymi w walce z tzw. colony collapse disorder (CCD) – masowym wymieraniem pszczelich rodzin. Innowacyjny „baton energetyczny” dla pszczół Dotychczas pszczoły były jedynymi zwierzętami hodowlanymi, dla których nie opracowano zbilansowanej, sztucznej karmy. To się właśnie zmieniło. Naukowcy ze Stanowego Uniwersytetu w Waszyngtonie i firma APIX Biosciences z Belgii wspólnie stworzyli pierwsze syntetyczne „batony energetyczne” przeznaczone dla pszczół. Produkt pozytywnie przeszedł testy terenowe na pszczelich rodzinach wykorzystywanych do zapylania borówek amerykańskich i słoneczników w stanie Waszyngton, gdzie naturalny pyłek jest niskiej jakości. Pszczoły dokarmiane batonem żyły dłużej i rosły szybciej od karmionych standardową dietą bez suplementacji. Kluczowy składnik nowej karmy to izofukosterol – związek naturalnie występujący w pyłku kwiatowym. Różne sterole, m.in. 24-metylenocholesterol licznie występują w pyłkach roślin. Autorzy projektu podkreślają, że chociaż syntetyczna karma nie zastąpi naturalnego pyłku, to w sytuacjach kryzysowych — takich jak masowe utraty siedlisk czy susze — może odegrać kluczową rolę w utrzymaniu zdrowych kolonii pszczół. „Baton energetyczny” jest efektem ponad 10 lat badań i współpracy naukowców z pszczelarzami. Trwają przygotowania do wprowadzenia go na rynek amerykański, planowanego na połowę 2026 roku. Badania te to odpowiedź na globalny kryzys trapiący owady zapylające, w tym m.in. dramatyczne spadki populacji pszczół. Zapylają one około 75% upraw na świecie oraz 90% dziko rosnących rośl…

bees-l-a450e67.jpg
width: 1200
height: 675

Nowa Zelandia poluje na wolno żyjące koty. Wszystkie mają zniknąć
type: item
date: 2025-04-28T08:58:15.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: koty
subject: nowa zelandia
subject: polowanie
description: Władze Nowej Zelandii uznały bezpańskie koty za poważne zagrożenie dla rodzimej fauny i bioróżnorodności. Wolno żyjące zwierzęta polują na miejscowe ptaki, jaszczurki czy nietoperze. W odpowiedzi na problem na wyspach organizowane są kontrowersyjne polowania.
encoded: W tym artykule: Dlaczego w Nowej Zelandii poluje się na wolno żyjące koty? Nowa Zelandia do 2050 r. będzie wyglądała inaczej Wolno żyjące koty pod ostrzałem Podczas gdy w Polsce wolno żyjące koty cieszą się ogromną popularnością wśród mieszkańców i turystów, choćby słynny Gacek ze Szczecina, na drugim końcu świata sytuacja dzikich futrzaków nie jest tak kolorowa. Przykładowo w Nowej Zelandii co roku organizowane są polowania na koty. Krwawe zawody często porównuje się do rzezi grindwali na Wyspach Owczych. W 2024 roku Nowozelandczycy odstrzelili rekordową liczbę kocurów. Media podają szacunki zbliżone do 340. Dlaczego w Nowej Zelandii poluje się na wolno żyjące koty? Na wstępie należy zaznaczyć, że polowanie na koty w Nowej Zelandii to w pełni legalna działalność. Co więcej, dla lokalnych społeczności wydaje się ona tak naturalna, że wśród gapiów i uczestników trafiają się także dzieci. O co tam chodzi? Nie jest to strzelanie do zwierząt dla sportu. Takie rozrywki nadal są jednak popularne, choćby na Wyspach Brytyjskich, gdzie polowanie to jedna z królewskich tradycji. Nowozelandczycy z kolei tłumaczą odstrzał kotów działaniem na rzecz zachowania wyspiarskiej flory. Koty nie są bowiem naturalnymi mieszkańcami Nowej Zelandii. Trafiły tam wraz z ludźmi i podobnie jak szczury czy kitanki okazały się inwazyjnymi drapieżnikami. Takie gatunki są zagrożeniem dla endemicznej fauny wyspy, która przez większość czasu ewoluowała w izolacji od świata. Przypomnijmy, że pierwszy Europejczyk – Abel Tasman – dotarł do Nowej Zelandii dopiero w XVII w. Nowa Zelandia do 2050 r. będzie wyglądała inaczej W zeszłym roku w zawodach (najcelniejsi strzelcy otrzymują nagrody) wzięło udział ponad 1,5 tys. osób. Niemal 1/3 z nich to dzieci. Dodatkowe kontrowersje wzbudza fakt, że po odstrzeleniu koty są obdzierane ze skóry. Dopiero potem układa się je w rzędach z innych z innymi „zdobyczami”. Nie wszystkim taka sceneria jawi się jednak jako nieodpowiednia dla nieletnich. W rozmowie z lokalnymi…

nowa-zelandia-poluje-na-koty-eee9a0d.jpg
width: 5000
height: 2965

Oceany są pełne plastikowych śmieci. Jak je zbierać z wodnego bezkresu, podpowiada sztuczna inteligencja
type: item
date: 2025-04-25T07:00:36.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: mikroplastik
subject: oceany
subject: plastik
subject: zanieczyszczenie środowiska
description: Międzynarodowy zespół naukowców z Holandii i Wielkiej Brytanii opracował nowatorską metodę wytyczania tras statków. Dzięki niej oczyszczanie mórz i oceanów z plastiku będzie efektywniejsze nawet o 60 procent.
encoded: Spis treści" Plastik w oceanach to wielki problem Dzięki AI usuwanie plastiku będzie wydajniejsze Usuwanie plastikowych odpadów z mórz i oceanów to zadanie trudne i skomplikowane, ale w obliczu zanieczyszczenia środowiska niezbędne. Stosuje się tu kilka metod. Na przykład pływające bariery, które wyłapują plastik, kierując go do centralnego punktu zbiorczego, skąd trafia na pokłady statków. Używa się też statków wyposażonych w siatki lub ramiona do zbierania odpadów. W ujściach rzek instalowane są też systemy filtrujące, mające zatrzymać odpady, zanim trafią one do oceanu. Armada statków oczyszczających wody to jednak podstawa walki z plastikiem w oceanach. Dlatego bardzo ważna jest nowa metoda, opracowana z użyciem algorytmu sztucznej inteligencji, która ogromnie usprawnia zbieranie odpadów przez statki. Plastik w oceanach to wielki problem Szacuje się, że w oceanach znajduje się ponad 170 bilionów (170 000 000 000 000) kawałków plastiku, o łącznej wadze przekraczającej 2 miliony ton. Liczba ta obejmuje zarówno duże odpady (makroplastik), jak i drobne cząstki (mikroplastik). Największe stężenie plastiku występuje w tzw. Wielkiej Pacyficznej Plamie Śmieci, czyli ogromnym skupisku dryfujących odpadów pomiędzy Kalifornią a Hawajami. Problem ciągle narasta – każdego roku do oceanów trafia bowiem kolejne 8–12 milionów ton plastiku. Według szacunków fundacji Ellen MacArthur z 2016 roku do roku 2050 w oceanach może być wagowo więcej plastiku niż ryb. Dzięki AI usuwanie plastiku będzie wydajniejsze Najnowsze badania opublikowane w czasopiśmie „Operations Research” prezentują przełomowe zastosowanie sztucznej inteligencji (AI) w walce z zanieczyszczeniem oceanów plastikiem. Zespół naukowców z Holandii i Wielkiej Brytanii opracował innowacyjny algorytm, który zwiększa efektywność zbierania plastikowych odpadów z oceanów o ponad 60%, bez konieczności inwestowania w nową infrastrukturę.​ Dotychczas nie pochylano się specjalnie nad efektywnym wytyczaniem tras statków zbierający…

AdobeStock215844389-4e37d4c.jpeg
width: 4799
height: 3264