Jak nie puma, to emu i kangur. Seria ucieczek egzotycznych zwierząt w Polsce
W polskich lasach doszło do serii zadziwiających spotkań. Po głośnej sprawie z pumą, pod Lublińcem sfotografowano emu, a na Podkarpaciu trwają poszukiwania kangura. Leśnicy ostrzegają: egzotyczne zwierzęta z hodowli nie poradzą sobie na wolności.
W ostatnich tygodniach w polskich lasach doszło do serii spotkań z egzotycznymi zwierzętami. Najpierw pojawiła się puma, którą udało się załapać, potem donoszono o kolejnym możliwym spotkaniu z pumą, którego koniec końców nie potwierdzono – sfilmowany kot okazał się zbyt mały. Teraz z kolei Nadleśnictwo Lubliniec podzieliło się obserwacją jednej z mieszkanek miasta, która natknęła się na emu, a pod Rzeszowem trwają poszukiwania kangura. Skąd wziął się emu pod Lublińcem? Mieszkanka Lublińca zauważyła wielkiego ptaka jadąc na rowerze. Zdjęcia nie pozostawiają wątpliwości: to emu, największy ptak Australii i jeden z największych na świecie. Jak mógł znaleźć się w polskim lesie? To raczej pewne, że uciekł z prywatnej hodowli. Hodowców emu jest w Polsce całkiem sporo. Pisklę można w naszym kraju kupić już za około 600 zł. „Zwierzęta egzotyczne nie są przystosowane do życia w naszych warunkach. Mogą cierpieć z braku odpowiedniego pokarmu, nieodpowiednich warunków, a jednocześnie stanowić zagrożenie dla rodzimych gatunków i powodować nieprzewidziane sytuacje” – zwracają uwagę Lasy Państwowe, opisując przypadek z Lublińca. „Jeśli ktoś zauważy to zwierzę, prosimy o zachowanie ostrożności i kontakt telefoniczny” – pisze na Facebooku Nadleśnictwo Lubliniec. Kolejny uciekinier: kangur pod Rzeszowem Nieco wcześniej, 12 lipca, rozpoczęły się poszukiwania innego uciekiniera: z labiryntu kukurydzy w Łopuszce Małej uciekł mały kangur. Zwierzak jest atrakcją tego miejsca, widnieje też w jego logotypie. Opiekunowie wyznaczyli nagrodę 1000 zł za jego odnalezienie, ale okazało się to niełatwe. Według informacji TVP3 Rzeszów, kangurek widziany był kilka dni później w okolicach Trzebowniska, a więc musiał pokonać prawie 40 km. Właściciele proszą, aby zwierzaka nie próbować łapać na własną rękę, bo grozi to spłoszeniem go, a wtedy może uciec jeszcze dalej. W zagrodach w mini-zoo w Labiryncie Łopuszka Mała mieszkają też m.in. alpaki, kozy i bydło długowłosej rasy highland cattle. Te wszystkie przypadki uświadamiają skalę i wyzwania hodowli egzotycznych zwierząt w Polsce. Źródła: Lasy Państwowe, Nadleśnictwo Lubliniec, TVP3 Rzeszów Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Zapomnij o zagranicy. Te 3 egzotyczne zakątki Polski to hit na Majówkę 2026
Turkusowa woda jak na Malediwach, wydmy jak na Saharze i krajobrazy jak z południa Europy… brzmi jak zagraniczna podróż? A to wszystko znajdziesz w Polsce. Te niezwykłe miejsca to idealny kierunek na tegoroczną Majówkę.
Spis treści: Polska jak południe Europy – ten rezerwat ma klimat rodem Znad Morza Śródziemnego Palmy w Polsce? Ten park w Ciechocinku wygląda jak egzotyczny kurort „Suwalski Atol” istnieje naprawdę. To jezioro wygląda jak z tropików O „polskich Malediwach”, „małej Chorwacji” czy „polskiej Toskanii” słyszała już większość turystów. W naszym kraju jest jednak znacznie więcej miejsc, które zachwycają nietypową architekturą, klimatem czy roślinnością. Jedno z nich znajduje się w województwie zachodniopomorskim. Polska jak południe Europy – ten rezerwat ma klimat rodem Znad Morza Śródziemnego Rezerwat Bielinek to prawdziwa „śródziemnomorska wyspa” znajdująca się w gminie Cedynia, w województwie zachodniopomorskim. Wyjątkowy obszar na mapie Polski został objęty ochroną już w 1927 roku. Głównym celem było zachowanie niezwykłej flory i zbiorowisk muraw kserotermicznych będących siedzibą wielu gatunków motyli, ciepłolubnej dąbrowy oraz zespołu łęgu wiązowo-jesionowego. Rezerwat jest położony na wale morenowym stanowiącym krawędź Odry. „Zbocza moreny mają ekspozycję południową i są nachylone pod kątem od 20 do 50 stopni, a ich zasobne w węglan wapnia gleby podobne są do gleb cynamonowych obszarów śródziemnomorskich” – dowiadujemy się z oficjalnej strony gminy Cedynia. Latem temperatura podłoża jest wysoka, co sprzyja powstawaniu charakterystycznych zespołów roślinności ciepłolubnej. Wyjątkowy mikroklimat tego regionu i bogata roślinność sprawa, że rezerwat jest prawdziwą przyrodniczą perłą na mapie Polski. W rezerwacie znajdują się gatunki, których nie ma nigdzie indziej w Polsce i są w niewielu innych miejscach w Europie. Palmy w Polsce? Ten park w Ciechocinku wygląda jak egzotyczny kurort Kolejnym miejscem na mapie Polski, które wyróżnia się egzotycznym klimatem, jest słynny Park Zdrojowy w Ciechocinku. To prawdziwy magnes na kuracjuszy i turystów. Oprócz wielu atrakcji, zacisznych miejsc i malowniczych ścieżek park cechuje bogaty układ różnorodnych roślin. W XIX wieku pojawiły się pierwsze drzewa: trzyletnie morwy i siedmioletnie akacje. W 1883 r. posadzono około 6 tysięcy drzew. Jak poinformowano na oficjalnej stronie Ciechocinka, oprócz licznych klonów, kasztanowców, dębów, lip, brzóz i świerków występuje tu wiele rzadko spotykanych drzew: surmia, miłorząb dwuklapowy, kłęk kanadyjski, skrzydłorzech kanadyjski, tulipanowiec amerykański. Niegdyś latem na klombach wystawiano agawy i palmy, przechowywane zimą w oranżerii. W tej części parku znajduje się również woliera z egzotycznymi ptakami: pawiami i bażantami. Turystów zachwyca również perła drewnianej architektury miejscowości, dawna galeria spacerowa zaprojektowana przez Edwarda Cichockiego. Wszystko to sprawia, że park zdecydowanie wyróżnia się aurą spośród innych miejsc na turystycznej mapie Polski. „Suwalski Atol” istnieje naprawdę. To jezioro wygląda jak z tropików Na egzotyczne wakacje w Polsce zaprasza również Suwalszczyzna. To właśnie tam znajduje się jedno z najbardziej wyjątkowych jezior w Polsce nieoficjalnie okrzyknięte „suwalskim atolem”. Zlokalizowane jest w województwie podlaskim, w Puszczy Augustowskiej. Kadry z tego rejonu zapierają dech w piersi. Na pierwszy rzut oka zbiornik przypomina bowiem wyspę koralową na Pacyfiku. Wyróżnia się przede wszystkim nietypowym kształtem, turkusową barwą wody i malowniczą okolicą. Gratką dla podróżnych jest również niewielka, piaszczysta plaża w okolicy. To połączenie tworzy spektakularny krajobraz. Jezioro Płaskie po raz pierwszy zyskało ogromną sławę w 2019 roku. Wówczas polski podróżnik Adam Budnik podzielił się w sieci niezwykłą fotografią wykonaną z drona. Warto zaznaczyć, że w pobliżu wije się inne, mniejsze jezioro Krejwelanek. Z góry wygląda jakby oplatało tamtejszą okolicę jak wstęga. Źródła: Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Zachodniopomorskiego, Muzeum Ciechocinek Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
PAUL SALOPEK jest prawie w połowie najbardziej nieprawdopodobnej wędrówki, jaką można sobie wyobrazić: liczącego 39 tys. km marszu dookoła globu śladami naszych przodków – z Afryki na czubek Ameryki Południowej. Dotychczas spędził w drodze prawie dziewięć lat, krok po kroku doświadczając naszego szalonego świata. Miałem prosty cel – wyjaśnia dwukrotny zdobywca Nagrody Pulitzera. Zwolnić, złapać oddech, nabrać dystansu do pracy. Świat miał jednak inne plany: apokaliptyczne kryzysy klimatyczne, przymusowe migracje, populistyczne rewolty, koronawirus. A do tego wszystkiego na początku bieżącego roku Paul wszedł na teren Birmy, gdzie doszło do zamachu stanu. Towarzystwo National Geographic od początku było głównym sponsorem przedsięwzięcia, które Paul nazwał Out of Eden Walk (Wyjście z Raju). Tekst Paula w tym numerze magazynu jest dziesiątym opublikowanym podczas tej wędrówki, obok setek innych relacji z podróży, które autor przygotował dla nationalgeographic.com. Paul wielokrotnie opisywał mijane fortece i mury obronne. Pozwalały dawnym królestwom powstrzymać ataki nomadów, ale z drugiej strony zamknięcie sprzyjało polaryzacji politycznej, chaosowi walk dynastycznych, religijnemu fanatyzmowi (konflikt szyicko-sunnicki), nietolerancji, irracjonalnym czystkom. Paul maluje codzienne sceny w poruszających szczegółach. Na postoju ciężarówek w Dżibuti, gdzie Somalijczycy poczęstowali go herbatą, Z pewnością byłem najbardziej uprzywilejowanym pieszym wędrowcem w promieniu 1,5 tys. km – wspomina. A jednak ci ludzie, którzy na pustyni widzieli konających z pragnienia towarzyszy, posłodzili mi herbatę, jakbym to ja głodował. Pisze też o uchodźcach – rozmaitych narodowości. W Jordanii rozmawia z rodzinami zbierającymi pomidory, którymi się z nim podzieliły. Za każdym zakrętem napotyka Syryjczyków, co nie dziwi, zważywszy, że ponad 6,5 mln z nich uciekło z kraju targanego wojną. Przez chwilę obserwowałam kryzys uchodźczy, gdy w 2014 r. na kilka dni dołączyłam do Paula. W tureckiej Sanliurfie Syryjczycy opowiadali nam o swej tęsknocie za ojczyzną i przekonaniu, że nigdy już jej nie zobaczą. Często w towarzystwie fotografa Johna Stanmeyera Paul Salopek dokumentuje świat w niepowtarzalny sposób. Jesteśmy dumni, że możemy pokazywać jego spojrzenie na nasze burzliwe czasy. Dziękuję, że czytasz National Geographic. T E K S T S U S A N G O L D B E RG
To jedno z najbardziej bezpruderyjnych miejsc na Ziemi. Nie bez przyczyny nazywa się je Wyspami Miłości
Kobiety na Wyspach Trobrianda noszą najkrótsze w rejonie, ledwie zakrywające pośladki spódniczki, seks przedmałżeński jest nieskrępowany, a nocą latają... czarownice.
Sto lat temu na Wyspach Trobrianda (Papua - Nowa Gwinea) badania prowadził nasz rodak, ojciec współczesnych nauk społecznych Bronisław Malinowski. Dziś dociera tam Aleksandra Gumowska. „Kiedy przyjechałam tam pierwszy raz w 2009 r., poczułam się jak w środku jego czarno-białego zdjęcia, tyle że pokolorowanego”. Czarownice Wysp Miłości Czarownica jednoznacznie wskazała winnego: – Ten, który wkrótce nie wróci z wyprawy morskiej, będzie tym, który mnie okradł. Nie wyróżniała się szczególnie – ot, kobiecina sprzedająca orzechy betelowe – miejscową używkę. Niestara, ale też niemłoda, z ujarzmioną na krótko fryzurą afro. Kiriwińczycy, mieszkańcy niewielkiej Kiriwiny na Papui-Nowej Gwinei, wzięli jednak jej słowa na poważnie. Wiedzieli, że kobieta pochodzi z Kitavy, jeszcze mniejszej sąsiedniej wyspy w Archipelagu Trobrianda, ze znaczącą populacją wiedźm. Tydzień później z morza nie wróciło czterech młodych mężczyzn. Widziano ich, jak wiosłują w drodze powrotnej, a potem – jak płyną wpław. Nie dało się im pomóc, bo morze było zbyt wzburzone, wiatr zbyt silny. Turkusowe Morze Salomona na południowym Pacyfiku potrafi się gwałtownie zmienić w granatową otchłań. Miejscowe czółna wbrew pozorom radzą sobie lepiej niż kutry czy jachty: są lżejsze, łatwiej ślizgają się po falach i nie ma dramatu, jak trafią w rafę. Ale czarownica może wytworzyć wiatr, swoje fale, sprowadzić ciemne chmury, deszcz, żeby żeglujący nie znaleźli drogi. Potrafi usunąć wyspę, przenieść ją gdzie indziej. Jednego z tych czterech pożarł rekin, trzej pozostali chcieli dopłynąć do wyspy, ale utonęli i wtedy pożarł ich rekin. – Ale nie prawdziwy żarłacz – szczupły, wyprostowany niemal 60-letni wuj Mulamada, emerytowany nauczyciel, robi pauzę, żeby spojrzeć mi prosto w oczy. Chodzi w koszuli, ale przewiązuje się w biodrach tradycyjną chustą – laplapem. Jest pewien, kto jest odpowiedzialny za śmierć tych czterech. – Czarownica ich pożarła. To pewne. Czarownice żyją w świecie duchowym, mogą się zmieniać, w co chcą. Czy miała wystarczająco dużo mocy? Jest jeszcze młoda, są silniejsze od niej – wuj nie daje odpowiedzi. Od człowieka, u którego czarownica mieszkała, wie, że ukradziono jej 100 kin (ok. 135 zł), trochę tytoniu i ryżu. Pieniądze niby niewielkie, ale na wyspach, gdzie 95 proc. ludzi nie zarabia pieniędzy, a żyje z tego, co wyhoduje w ogrodzie, znaczne. Wśród 38 tys. Kiriwińczyków gotówkę regularnie mają nauczyciele, pastorzy, nieliczni urzędnicy, sprzedawczynie trzech sklepów, pracownicy dwóch pensjonatów i szczęściarze, których odwiedzili krewni z miasta albo nieliczni turyści. – Miał być jeden złodziej, a na morzu zaginęło czterech – zwracam mu uwagę. – Trzej pozostali nie chcieli z nim płynąć, ale ich zmusił – wuj nie wnika jak. – Skąd wiadomo, że nie chcieli? – Ich duchy wróciły i powiedziały. To jasne, jakżeby inaczej? Chłopcy wypływali w tajemnicy i swoje telefony komórkowe zostawili w domach. Malinowski płoszy Sto lat temu badania na Wyspach Trobrianda prowadził nasz rodak, ojciec współczesnych nauk społecznych Bronisław Malinowski. Autor słynnego Życia seksualnego dzikich i Argonautów zachodniego Pacyfiku archipelagiem nie był zachwycony: monotonne przestrzenie porośnięte niskimi krzewami to bardzo trafne określenie. W porównaniu z okolicznymi wyspami wulkanicznymi, z gorącymi źródłami i bujną dżunglą wapienna, koralowa Kiriwina jest przyrodniczo uboga i jednorodna. Jej mieszkańcy nie byli ludożercami ani łowcami głów, jak ludy z wyspy Ferguson, na którą płynęli zaginieni czterej chłopcy. Ale już sto lat temu przyciągnęły badacza – tym, że kobiety nosiły najkrótsze w rejonie, ledwie zakrywające pośladki spódniczki, i tym, że seks przedmałżeński był nieskrępowany i wolny zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn. To przez Malinowskiego do Trobriandów przylgnęła nazwa Wysp Miłości. Kiedy przyjechałam tam pierwszy raz w 2009 r., poczułam się jak w środku jego czarno-białego zdjęcia, tyle że pokolorowanego. Ściany domów były, jak wówczas, z liści bananowca, dachy – z długich liści pandanu. Żadnych toalet, studni, kanalizacji, prądu. Za to ciotki, jak sto lat temu, zachęcały swoje bratanice do seksu z jak największą liczbą chłopców, pojęcie dziewicy było zupełnie obce, a nocą latały czarownice. I nadal tak jest. Pomimo tego, że liczba chrześcijan na wyspie przekroczyła 50 proc., że stanął maszt telefonii komórkowej, że bywa telewizja satelitarna, jeżdżą samochody, nieliczni mają prąd z generatorów. Za drugim razem przydzielono mi domek z liści z żelaznym dachem, który stał, jak pamiętają najstarsi mieszkańcy, dokładnie w miejscu namiotu Malinowskiego. Antropolog wypracował swój sposób na dodanie sobie otuchy w ciemne noce. Słyszał przecież te wszystkie historie o czarownicach, a w bezksiężycową noc na Kiriwinie jest naprawdę czarno. Nawet dziś niewielu stać na naftę do lampy, nie mówiąc o lampie na baterie. Z wierzchołków palm albo mangowców dochodzą tylko odgłosy trzepania skrzydłami. Nietoperzy. Albo czarownic. Więc Malinowski, idąc nocą, śpiewał na melodię Cwału Walkirii Wagnera, jak się domyślam po układzie powtarzanych słów: „Całujże mnie w du-pę”. Czterej chłopcy, których dosięgnęła zemsta czarownicy, płynęli po betel. Pierwszy raz usłyszałam o nich, gdy jak co dzień przyszłam na śniadanie do naczelnego wodza Wysp Trobrianda, Pulayasiego Daniela. Tam, zamiast rodziny i mnóstwa dzieci – bracia wodza i nieznajomy 25-latek, zamiast yamu i innych ugotowanych bulw na śniadanie – betel przechodzący z rąk do rąk. Taki pomarańczowy, przejrzały, twardy w środku, ale jeszcze ze skórą, która nie wygląda na zupełnie przegniłą. Wódz już miał usta czerwone od betelu zmieszanego z wapnem i strąkami gorczycy. Ostry, cierpki smak wykręcający gębę. Generalnie stymulujący, ale mnie akurat niemal zwalił z nóg. Na betonowym tarasie „nowoczesnego”, jak mówią, domu krytego blachą falistą dyskusja ożywia się proporcjonalnie do ilości zjedzonej używki. – Stracić życie dla betelu – kiwa głową chudy Urubabeba, najmłodszy brat wodza. Chcieli zarobić – na wyspie Ferguson roślina jest znacznie tańsza, ale czółnem to trzy dni drogi. Ile mieli lat? Na Trobriandach większość ludzi nie zaprząta sobie głowy datą czy rokiem urodzenia. Wystarczy powiedzieć, że dwóch z nich było żonatych, a dwóch jeszcze nie, więc pewnie mieli po 20 kilka lat. Nie byli dobrymi żeglarzami, a pogodę wybrali najgorszą z możliwych. Chłopak, który okradł czarownicę, był, jak się dowiaduję, z mojego klanu – Lukwasisiga. Mojego, bo przyjęła mnie do niego żona naczelnego wodza, nadając mi imię Kadamwasila, po swojej córce, ale też ulubionej żonie wodza z czasów Malinowskiego. – Widzisz, jesteśmy dzicy, tak jak napisał Malinowski – chichotał dyrektor wiejskiej szkoły. – Lubimy siedzieć, rzuć betel, palić, gadać. Nic nam więcej nie potrzeba. Zamiast czytać gazety, wypalamy je. Jak tylko przyleciałam, wypytywano mnie, czy nie przywiozłam gazet. Na wyspie prasy nie można kupić, a do skrętów jest niezbędna. Palenie tytoniu to drugi po betelu poważny nałóg Trobriandczyków. W zwarciu z Jezusem Wielokrotnie zwracano mi uwagę, że uszłam z życiem. Klan dyrektora szkoły, u którego gościłam i którego czółnem podróżowałam, od zarania dziejów przekazuje z pokolenia na pokolenie tradycję czarownictwa – więc trzeba z nimi grzecznie. Na innym czółnie śpieszyliśmy się, żeby czarownice nie dopadły nas w czasie nadciągającej burzy. Przy źródle oddalonym od wszelkich siedlisk ludzkich, gdzie odpoczywałam, lubią też odsapnąć podróżujące dusze wiedźm. Znów żadnej nie było. Być może, jak twierdził pastor, z którym wtedy szłam, jego się wystraszyły, bo jak twierdzą niektórzy, moc Jezusa może być silniejsza. Czarownice wojują z Jezusem okazjonalnie (dużo częściej ze sobą nawzajem). Ale zdarza się. Moi współpasażerowie ze starej łodzi, którą płynęłam na główną wyspę Papui-Nowej Gwinei, widzieli znaki: wiatr silniejszy, niż być powinien, wzbierająca woda w komorze silnika, niedziałająca pompa, brak prądu. Wreszcie wyrżnęliśmy z impetem w rafę, a łódka omal się nie przewróciła do góry dnem. – Przy pięknej pogodzie! – wykrzykiwali. – Jak to inaczej wytłumaczysz? WARTO WIEDZIEĆ ■ Dojazd Samolotem do Port Moresby i stąd awionetką na Kiriwinę (ok. 6 tys. zł). ■ Nocleg Dwa pensjonaty: Butia Lodge i Kiriwina Lodge. Miejscowi chętnie przyjmują do swoich skromnych domów. ■ Jedzenie Podstawa pożywienia (i kultury) to yamy (pochrzyny) – włókniste wielkie bulwy raczej nijakie w smaku. Do tego ugotowane (zwykle bez soli lub na wodzie morskiej) ziemniaki, bataty, gumowate taro. We wsiach na wybrzeżu: ryby i owoce morza (langusty!).
Gujana: maleńki kraj nad brzegiem oceanu. Czym cię zachwyci?
Gujana to egzotyczny kraj. Dla wielu z nas stanowiłoby swego rodzaju kłopot poprawne pokazanie go na mapie świata. Jest to niezbyt duże państwo w północnej części Ameryki Południowej. Nazwa kraju w wolnym tłumaczeniu można przełożyć jako „ziemię wielu wód”. Wynika to z faktu, że na terenie Gujany jest bardzo rozbudowana sieć rzeczna. Gdzie się znajduje Gujana? Czy warto tam się wybrać? Jak należy przygotować się do podróży?
Gujana: gdzie leży? Gujana to kraj, który leży w Ameryce Południowej. Na wschodzie graniczy z Surinamem, vis a vis czyli południowym zachodzie i południu z Brazylią. Z kolei na północnym zachodzie z Wenezuelą. Północna część kraju ma dostęp do Oceanu Atlantyckiego. Warto zaznaczyć, że kraj pod względem powierzchni zajmuje 83 miejsce na świecie i liczy sumarycznie 214 970 kilometrów kwadratowych, jednak gdy weźmiemy pod uwagę ludność liczby są zgoła odmienne. Całkowita liczba mieszkańców całej Gujany to 770 000 mieszkańców, co daję liczbę niewiele większą chociażby od naszego polskiego Wrocławia. Niemal jedna trzecia wszystkich mieszkańców Gujany zamieszkuje stolicę i jest nią Georgetown. Gęstość zaludnienia to raptem 3,5 osoby na kilometr kwadratowy. W porównaniu do Wrocławia to liczba niewielka. Gdzie we Wrocławiu na jednym kilometrze kwadratowym żyje około 2191 osób. Najwyższy szczyt Gujany to Roraima jest to dokładnie 2810 metrów nad poziomem morza. Ogromną część całej powierzchni kraju stanowią lasy tropikalne. Gujana: co warto wiedzieć? Gujana pod względem ludności nie jest najbardziej zaludnionym miejscem na świecie, ale wybierając się w te rejony świata trzeba się odpowiednio przygotować. Po pierwsze, by móc legalnie przebywać jako turysta w Gujanie należy mieć wizę. By uzyskać wizę turystyczną w Gujanie należy złożyć dwa wnioski i dodać do nich dwa zdjęcia paszportowe. Jednak cały proces starania się o wizę należy rozpocząć co najmniej sześć tygodni przed planowanym pobytem w Gujanie. Starać się o wizę możemy Ambasadach Gujany w Brukseli, Londynie lub Caracas. Inną formą otrzymania wizy jest możliwość przesłania prośby o wydanie wizy już na granicy Gujany, jednak należą ją przesłać do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Gujany z odpowiednim wyprzedzeniem. W Gujanie nie znajduje się żadna polska placówka dyplomatyczna, jednak w związku z przynależnością Polski do Unii Europejskiej możemy zgłosić się do dowolnej placówki dyplomatycznej innego kraju należącego do Unii Europejskiej i otrzymamy odpowiednią pomoc. Wymagane jest posiadanie paszportu, który ma co najmniej 6 miesięcy ważności. Przy przekraczaniu granicy musimy okazać bilet powrotny, oraz udowodnić odpowiednie zabezpieczenie finansowe na czas trwania pobytu w Gujanie. W Gujanie jest dosyć duże zagrożenie przestępczością najczęściej występują napady z bronią, włamania czy kradzieże. Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku w dużych skupisk ludzi. Zalecane jest zaszczepienie przeciwko żółtej febrze, żółtaczce oraz tężcowi. Nie ma konkretnych wytycznych co do okazywania karty szczepień, jednak dla własnego bezpieczeństwa warto się zabezpieczyć i skontaktować się z lekarzem w celu wykonania odpowiednich szczepień. Gujana: ludność i kultura Gujana pod względem historycznym to kraj, który był skolonizowany już w XVI wieku. W Ameryce Południowej w tamtym okresie i lokalizacji powstało wiele europejskich kolonii, które były podległe europejskim krajom. Gujana jako kolonia powstała w 1831 roku i do 26 maja 1966 roku nazywana była Gujaną Brytyjską. Wpływy Europejczyków północnej części Ameryki Południowej były duże. Wówczas z Gujaną Brytyjską graniczyła Gujana Holenderska (dzisiaj jest to Surinam), a nieco dalej na wschód jest Gujana Francuska, która istnieje do tego momentu pod taką nazwą. Jest ona zależna od Francji. W przypadku dawnej Gujany Brytyjskiej faktycznie widać, że Europejczycy przywieźli ze sobą bardzo dużą liczbę rzeczy, które chcieli przenieść na nowy grunt w czasie kolonizacji. Mieszkańcy Gujany jako język urzędowy wybrali angielski, a obowiązującą walutą jest dolar gujański. Obywatele Gujany zamieszkują przede wszystkim północną część kraju, wynika to z faktu, że w tym rejonie znajduje się najwięcej miast między innymi stolica Georgetown. Ciekawostką jest fakt, że blisko 75% całej Gujany jest w ogóle nie zamieszkała. Największą część powierzchni pokrywają lasy tropikalne. Jednak niespotykaną zależnością jest fakt, że największą grupę mieszkańców stanowią Hindusi. Gujana: co zobaczyć? Gujana daje spore możliwości zwiedzania, jednak w tym wypadku trzeba liczyć się z faktem, że prócz kilku głównych miast, nie znajdziemy w niej zbyt wiele kolonialnych klimatów. Po pierwsze w związku z tym, że jest to kraj głównie zalesiony i pokryty dużą ilością rzek z całą pewnością atrakcją będzie wycieczka w las tropikalny. Jednak trzeba wziąć pod uwagę, że jest to niebezpieczna wyprawa, więc warto się odpowiednio do niej przygotować i wziąć ze sobą przewodnika. Trzeba się przygotować na to, że są to lasy równikowe, przez co mamy bardzo dużą wilgotność. W tym regionie można również znaleźć Kaieteur jest to jeden z największych wodospadów świata – czego dowodem są liczby 226 i 251. 226 metrów to swobodny spadek wody, który dodatkowo przedłużony jest przez 8 kilometrowy odcinek kaskad o wysokości 25 metrów. Co daje sumarycznie wysokość 251 m. Jest to wynik ponad dwa razy większy niż jeden z najbardziej znanych na świecie wodospadów czyli Niagara. Kolejnym ciekawym punktem do zwiedzania jest stolica Gujany czyli Georgetown. Stolica wcześniej nazywała się Stabroek. Wówczas była jeszcze pod rządami holenderskimi, a od 1812 roku istnieje już pod aktualną nazwą. To typowe miasto kolonialne z charakterystyczną ciekawą architekturą. Jedną z największych atrakcji Georgetown to ogromna drewniana katedra św. Jerzego, która reprezentuje styl wiktoriański. Drugim wartym zwiedzania punktem w stolicy Gujany są ogrody botaniczne, które wyglądają ciekawie. Dla tych, którzy lubą historie z dreszczykiem warty odwiedzenia będzie niewielka osada Jonestown. Tam w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku została założona sekta „Świątynia ludu”. Założyciel Jim James twierdził że to miejsce specjalnej mocy, gdzie odczuwać można prawdziwą euforię. Jonestown to również miejsce w którym popełniono największe zbiorowe samobójstwo w dziejach nowożytnych, równocześnie odebrało sobie życie ponad 900 ludzi. Baganara to miejsce również warte odwiedzenia. Tym razem znajduje się ono niemal w samym sercu dżungli, a dokładniej mówiąc jest to wyspa znajdująca się na najdłuższej rzece Gujany – Essequibo. Jest to swego rodzaju brama do dżungli, która umożliwia jej zwiedzanie. Z drugiej strony tutaj znajdują się również liczne resorty i kurorty, gdzie możemy uprawiać różnego rodzaju sporty między innymi żeglarstwo czy kajakarstwo. Gujana: kiedy jechać? Gujana to kraj tropikalny, gdzie ilość opadów nawet w nieco bardziej suche okresy jest duża. Stolica Georgetown rocznie notuje blisko 3000 mm rocznych opadów, a średnia temperatura w ciągu roku to około 26 stopni Celsjusza. Dzienne amplitudy również nie są duże, bo wahają się w granicy 20-30 stopni, a im dalej idąc na południe dobowe amplitudy się zwiększają od 18 do 39 stopni. Opady występują przez cały rok, jednak nasilają się przede wszystkim w okresie maj – czerwiec oraz grudzień-styczeń. Gujana: ciekawostki Gujana administracyjnie podzielona jest dokładnie na dziesięć numerowanych regionów. Ustrój polityczny to republika i na czele państwa stoi prezydent. Gęstość zaludnienia nie jest szczególnie duża, wynika to z faktu, że spora część całego kraju pokrywają lasy tropikalne, a także rzeki. Wśród wierzeń dominującą grupą stanowią chrześcijanie, a dokładniej protestanci. Na terenie Gujany mieści jedna z największych kopalń złota na świecie, dane szacunkowe wskazują, że sumarycznie będzie można z niej wydobyć aż 3,7 miliona uncji złota. Nazwa całego kraju Gujana w wolnym tłumaczeniu oznacza „ziemię wielu wód”. Nazwa ta pochodzi od bardzo dużej ilości rzek, które przecinają we wszystkie strony cały kraj.
Kto z nas nie marzył o prywatnej egzotycznej wyspie? Te hotele pozwalają poczuć się jak właściciel raju
Te miejsca to prawdziwe raje na ziemi. Chyba każdy z nas marzy by tam pojechać, albo przynajmniej mieć na to środki.
Te hotele pozwalają poczuć się jak właściciel raju. Zobacz >>> Źródło: Business Insider
Boisz się pająków? Spójrz na nie inaczej - potrafią być piękne i bardzo ciekawe
Większość z nas widząc dużego pająka odruchowo się cofa, wzdraga, a niektórzy z nas nawet myślą o ucieczce. Respekt dla często niebezpiecznych gatunków to jedno, ale spójrzcie na nie z innej strony - potrafią być naprawdę piękne
Postanowiliśmy stworzyć wam taką możliwość bez ryzyka ukąszenia, czy uczucia ośmiu kroczących po karku odnóży. Joel Sartore, znany między innymi ze swojego projektu Photo Ark fotograf zwierząt i przyrody, podczas swojej pracy sfotografował szereg pięknych i rzadkich okazów. Obejrzyjcie zdjęcia i przeczytajcie o nich. Strach może ustąpić miejsca... zdrowej ciekawości. Zobacz galerię pięknych pająków
Chcesz zobaczyć prawdziwy koniec świata? Jedź na Papuę! Oto 6 sposobów, jak zrobić to tanio
Jest jednym z ostatnich dzikich miejsc. Zaskakuje egzotyczną przyrodą i niezwykłymi tradycjami. Znamy sposoby, jak zwiedzić to miejsce (i przy okazji nie zbankrutować).
Poznaj 6 sposobów na tanią Papuę >>>
Uwielbiam rowery. Pamiętam, jak kiedyś zapomniałam się w Dolomitach. Miałam świetnego włoskiego trenera – Gianniego, którego dla żartu nazwałam „Giro d’Italia”, i to on zafundował mi wycieczkę, którą zapamiętam na lata. Ruszyliśmy niewielkim peletonem, przed nami były przepiękne i bardzo strome góry. Czułam ekscytację i radość. Wyzwoliły się endorfiny. Ale że Gianni od początku narzucił dość ostre tempo, radość powoli ustępowała zmęczeniu. Poczułam, że boli mnie każdy mięsień, każda tkanka mojego ciała. Gdy po godzinie obejrzałam się za siebie, okazało się, że jesteśmy tylko we dwójkę: trener i ja. Koledzy odpadli po drodze (później okazało się, że okupują lokalne bary i restauracje). Byłam zmordowana, ale uznałam, że nie mogę się poddać. Zacisnęłam zęby i siłą woli – bo już nie mięśni – dojechałam do mety. Schodząc z roweru, słaniałam się na nogach, miałam wszystkiego dość; koledzy śmiali się, że wyglądałam jak po kilku nieprzespanych nocach. Ale w tym momencie nie miało to znaczenia. Udowodniłam coś sobie, sprawdziłam się. I jeszcze bardziej pokochałam rower. I tego również Wam życzę na wiosnę. W tym miesiącu piszemy w TRAVELERZE o trasach zarówno dla kolarskich ekstremistów (Bajkał, Paragwaj, Hiszpania), jak i całkowitych żółtodziobów (Oslo, Bornholm, ale też wspaniałe polskie Green Velo). Mam nadzieję, że znajdziecie coś dla siebie. Agnieszka Franus REDAKTOR NACZELNA TEMAT NUMERU | Czas na rower W ostrym słońcu, w siarczystym mrozie, w strugach deszczu, przez pustynię i po lodzie…okazuje się, że w każdych warunkach można podróżować na rowerze. Wśród 25 najciekawszych tras rowerowych w Polsce, Europie i na świecie, które są tematem głównym kwietniowego TRAVELERA, nie zabraknie wypraw ekstremalnych. Do takich zalicza się jazda po jeziorze Bajkał. Okazuje się, że można po nim przejechać, a nawet rozbić na nim biwak. Jest jeden warunek: trzeba to zrobić zimą, kiedy syberyjskie mrozy zamieniają taflę wody w komfortową lodową skorupę („Lodowa epopeja”, Jakub Rybicki). Miłośnicy cieplejszych klimatów zechcą rozważyć Calpe, kolarską mekkę w Hiszpanii, która słynie z niezliczonych zakrętów i podjazdów („Kolarska mekka”, Piotr Trybalski), a może nawet bezkresne Chaco. Wojciech Ganczarek, autor bloga fizyk-w-podrozy.blogspot.com, relacjonuje swoją wyprawę przez ogromną równinę na pograniczu Paragwaju, Argentyny i Boliwii. 900 kilometrów pustkowia i pięćdziesięciostopniowej spiekoty. Kto poczuł zew przygody? Cyklistom preferującym spokojniejszy styl jazdy polecamy Polskę! Szlak Green Velo to 2 tysiące kilometrów wytyczonych tras i rowerowej infrastruktury z prawdziwego zdarzenia wzdłuż wschodnich granic kraju („Cały ten Wschód”, Jakub Rybicki). Natomiast ci, którzy nie są w stanie zdecydować, czy wakacje spędzić w górach czy nad morzem, powinni rozważyć pomysł Mateusza Waligóry. Podróżnik zabrał swoją rodzinę na przejażdżkę rowerową, która rozpoczęła się na Helu, a zakończyła na Śnieżce w Karkonoszach („Znad morza w góry”, Mateusz Waligóra). Ponadto: TANIE PODRÓŻOWANIE | ALASKA z Busem Przez Świat Alaska to oszałamiająca przyroda, ogromne lodowce i kierunek, który cieszy się reputacją trudno dostępnego, zarówno geograficznie jak i finansowo. Natomiast Ola, Karol i pozostała część ekipy Busem Przez Świat znani są z tego, że takie opinie nie zniechęcają ich do wyjazdu. Poznajcie ich patenty na tańszą Alaskę, a na pewno pojawi się ona w zasięgu Waszych możliwości. POLSKA JEST NAJFAJNIEJSZA | Zagroda Guciów Położona nieopodal Zwierzyńca Zagroda Guciów to prawdziwy klejnot na roztoczańskiej ziemi. Prywatny skansen Państwa Jachymków to miejsce ciepłe i rodzinne, w którym można odpocząć od wielkomiejskiego zgiełku i pośpiechu. 130 LAT EKSPLORACJI | Pierwszy lot etapami z Anglii do Australii W tym roku świętujemy 130 lat istnienia Towarzystwa National Geographic. Z tej okazji przypominamy najważniejsze wydarzenia w naszej historii. Pierwszy lot etapami z Anglii do Australii odbył się w samolocie z drewna, płótna i drutów. W 1919 roku 27-letni australijski lotnik Ross Macpherson Smith i jego załoga przemierzyli 18 tysięcy km nad trzema kontynentami. Zapraszamy do lektury! INDEKS GŁÓWNYCH KIERUNKÓW | Brazylia, Alaska, Hiszpania, Bornholm, Oslo, z Helu na Śnieżkę, Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo, Oman, Syberia, Stan Utah w USA, Boliwia, Gdynia, Guciów, Wieliczka
Podróż za jeden uśmiech - jak zwiedzać świat nie bankrutując?
Martwią mnie maile od młodych ludzi, którzy pytają, skąd wziąć pieniądze na wyprawę. Niekiedy proszą wprost, by im załatwić sponsora. A gdy odpowiadam, by pojechali do Londynu popracować przy zmywaniu garów, a po dwóch miesiącach stać ich będzie na egzotyczną wyprawę, słyszę: Eee... szkoda wakacji. Mnie nie było szkoda.
Moja pierwsza wyprawa do Meksyku: ląduję w stolicy, mam 5 kg bagażu i 20 dolarów w kieszeni. Co teraz? Miasto leży w górach – nocą zimno, a mnie nie stać na hotel. Ale to wiedziałem jeszcze przed przylotem i miałem przygotowany plan: „Coś się zorganizuje”. A gdyby niczego się nie zorganizowało, miałem też plan B: „Jakoś to będzie”. Pierwszego dnia wieczorem, kiedy zaczęło się robić wyraźnie chłodno, błąkałem się po centrum. W końcu znalazłem miejsce, gdzie układali się na noc podobni do mnie bezdomni przybysze – rodzaj noclegowni, a konkretnie kratki wentylacyjne od metra. Wieje z nich ciepło i jest całkiem przyjemnie, chociaż trochę ciasno – takich jak ja było tam kilkanaście osób. A ja jedyny biały, więc od razu wzbudziłem zainteresowanie. Stali „mieszkańcy” kratki chętnie zrobili dla mnie miejsce. Oni tam nie mają telewizji, więc robiłem za telenowelę zastępczą – przez pół nocy opowiadałem o świecie, o Polsce, a oni ochoczo słuchali, poprawiali moją kulawą wówczas hiszpańszczyznę i uczyli mnie nowych słówek. Następnego dnia rano moi nowi przyjaciele znaleźli mi pierwszą pracę, która polegała na ochotniczym udzielaniu pomocy zbłąkanym turystom. Poznałem dość szybko plac Centralny i okolice. Amigos z kratki od metra pokazali mi kilka ciekawostek w bocznych zaułkach, do których nie wprowadza się normalnych wycieczek. Tylne drzwi do katedry, które pozwalają wyminąć ludzki zator w drzwiach głównych, dużo tańszy kiosk z pamiątkami, czysty przytulny comedor, gdzie serwuje się regionalne dania z południa Meksyku... takie rzeczy. Pierwszego dnia zarobiłem 20 dolarów, a po tygodniu miałem dość kapitału, by wyruszyć na karaibskie plaże Jukatanu. Zmieniałem ciężarówki, furmanki, okazje. Czasami wysiadałem gdzieś w szczerym polu i natykałem się na takie oto obrazki: bosy chłop w kusych portkach i ogromnym sombrero z żoną i dzieciakiem sieją kukurydzę. Ojciec idzie przodem, w rękach trzyma zaostrzony kołek i tym kołkiem robi dziury w ziemi. Miarowo, do rytmu: krok-buch-dziura, krok-buch-dziura... Za nim matka, z torbą pełną kukurydzianych nasion, wrzuca w każdą dziurę po trzy ziarenka: jedno w darze dla Matki-Ziemi, drugie, żeby z niego wyrosła kukurydza, a trzecie... tak na wszelki wypadek. Wrzuca te ziarenka miarowo, do rytmu: krok-ziarenka-w dziurę, krok-ziarenka-w dziurę... Na końcu synek zadeptuje piętą dziurę z trzema ziarenkami kukurydzy. Miarowo, do rytmu: krok-piętą-w ziemię, krok-piętą-w ziemię... – Panie!!! – wołam. – Macie więcej dzieci? – W chałupie. – To zawołajcie dwójkę. Pomogę wam. I potem sialiśmy kukurydzę – ja szedłem przodem i uderzałem w ziemię moim kołkiem, robiąc dziury. Za mną najstarsza córka gospodarza wrzucała w ziemię po trzy ziarenka, a na końcu biegł mały chłopiec i zadeptywał siew. Pracowałem tak kilka dni. Za wikt i opierunek, za możliwość nocowania pod ich dachem, za okazję oglądania od środka, jak wygląda prawdziwe życie w meksykańskim pueblu, za darmową naukę języka i obyczajów. Co rano po skromnym śniadaniu ruszaliśmy do roboty w grupach chłop-baba-dziecko i do rytmu sialiśmy: krok-buch-dziura, krok-ziarnka-w dziurę, krok-piętą-w ziemię... Podobnych „podróży za jeden uśmiech” odbyłem kilkanaście. Sypiałem darmo – na plażach pod palmami i rozgwieżdżonym niebem. Pracowałem jako tragarz portowy, cieśla w hacjendzie, pomocnik rybaka, barman, marynarz na statku pływającym po Amazonce... I wiem z osobistego doświadczenia, że podróżowanie jest możliwe bez pieniędzy i bagażu – wystarczy szczypta fantazji. Uśmiechami często załatwisz transport i noclegi. Pomysłowość skutecznie zastąpi pieniądze. A egzotyczne podróże wcale nie wymagają sponsora.
Tym daniem smakuje Mauritius. Przyrządzamy briani [PRZEPIS]
Do najbardziej popularnych dań kuchni na Mauritiusie należy niewątpliwie briani - aromatyczna potrawa z ryżu, przypraw, mięsa i ziemniaków. Zapraszamy w kulinarną podróż na Mauritius!
W kuchni na Mauritiusie odnajdziemy wpływy indyjskie, chińskie, afrykańskie, europejskie i azjatyckie. Obfituje ona w dania ze świeżo złowionych ryb i darów morza, egzotyczne owoce, warzywa, przyprawy oraz zioła. Kulinarny Mauritius zaskoczy nas nieoczekiwanymi kombinacjami smaków i daniami skomponowanymi z naturalnych bogactw oceanicznych wód oraz tropikalnych upraw. Warto skosztować dojrzewających na wyspie pomidorów, by przekonać się o ich niepowtarzalnym smaku. Odnajdziemy go m. in. w sosach, do których wzbogacania chętnie używają tych warzyw miejscowi kucharze. Podobnie jest z tutejszymi odmianami czosnku i cebuli oraz imbiru, który nadaje potrawom egzotycznego charakteru. Na Mauritiusie, dzięki wpływowi kuchni francuskiej, możemy skosztować wspaniałych sosów, jak choćby Vingaye i Rougaille. Cenione są dzikie ostrygi z cytryną. Popularny jest wędzony merlan (ryba z rodziny dorszowatych) z bogatym dodatkiem warzyw oraz dania z dziczyzny, sarny lub dzika. Dla miłośników białego mięsa serwowane są potrawy takie jak drób z grilla, bażanta czy przepiórki. Wiele dań jest przygotowywanych na kamieniu lawowym, przede wszystkim tradycyjne Roche Carri. Do najbardziej popularnych dań tutejszej kuchni należy niewątpliwie Briani. Jest to potrawa z ryżu, przypraw, mięsa i ziemniaków. PRZEPIS NA BRIANI Składniki poszczególnych warstw Mięso i marynata: ok. 500g filetów z kurczaka 8 ząbków czosnku, pokrojonych w wzdłuż, w cienkie plastry ok. 2 cm korzenia świeżego imbiru 2 łyżeczki kolendry mielonej 1/2 łyżeczki kurkumy 1 łyżeczka pieprzu cayenne lub czarnego 1,5 łyżeczki garam masala (lub mieszanki po około 0,5 łyżeczki kuminu mielonego, cynamonu i czarnego pieprzu) 0,5 łyżeczki kuminu ok. 170 g jogurtu gęstego typu greckiego ok. 1,5 łyżeczki soli Ryż: 200 - 250 g ryżu Basmati 1 łyżeczka soli 2-3 litry wody Cebula: ok. 500g cebuli (5 - 6 małych cebul, nie zaszkodzi jeśli będzie więcej) 130g masła klarowanego (ghee) lub oleju słonecznikowego dodatkowo ok. 1 łyżki garam masala jako dodatek do warstw ryżu zapiekanki 0,5 - 1 g szafranu (niekoniecznie, tylko gdy dodatkowo chcemy zabarwić ryż) 100 ml mleka 100 ml wody ok. 3 łyżek drobno posiekanej świeżej kolendry Przygotowanie: Przygotować naczynie żaroodporne z przykrywką lub garnek, który można wstawić do piekarnika. Ponadto potrzebny będzie arkusz folii aluminiowej. Filety kurczaka pokroić w mniejszą kostkę i przełożyć do miski. W osobnej mniejszej misce przygotować marynatę. Dodać ją do kurczaka, dokładnie wymieszać wstawić do lodówki na co najmniej 3 godziny. Ryż wypłukać kilka razy w zimnej wodzie, przełożyć do miski i zalać bardzo zimną wodą. Odstawić na około pół godziny. Rozgrzać piekarnik na 200 stopni. Na dużej patelni rozgrzać tłuszcz (ghee lub olej). Dodać cebulę pokrojoną w plasterki i smażyć, aż cebula będzie miękka i lekko brązowa. Odsączyć cebulę i przełożyć na talerz. Połowę tłuszczu z cebuli wlać do naczynia żaroodpornego. Resztę odstawić na bok. W dużym garnku zagotować 2-3 litry wody, posolić 1 łyżeczką soli. Dodać ryż, gotować maksymalnie 5 minut na dużym ogniu. Ryż powinien być nadal trochę twardy. Odcedzić i przełożyć do dużej miski. Wymieszać szafran w mleku, jeśli będzie używany. Do naczynia w którym będzie pieczony kurczak Biriani wyłożyć połowę zamarynowanego mięsa. Na mięso wyłożyć połowę ryżu, a następnie posypać połową łyżki garam masala. Polać połową mleka z szafranem. Na ryż wyłożyć połowę smażonej cebuli. Powtórzyć warstwy, zaczynając od mięsa. Na końcu całość spryskać ok. 100 ml wody i polać pozostałą resztą tłuszczu, który pozostał ze smażenia cebuli. Przykryć całość kawałkiem folii aluminiowej, tak aby zakrył całe naczynie. Następnie przykryć przykrywką. Wstawić do piekarnika i piec przez około 1 godzinę. Po upieczeniu wyjąć z piekarnika, zdjąć przykrywkę i folię, a następnie wyłożyć całość na duży talerz odwracając do góry nogami. Zeskrobać z dna tę przypieczoną warstwę mięsa i ryżu i wyłożyć na wierzch zapiekanki. Podawać z posiekaną świeżą kolendrą. Smacznego! Przepis: Marcin Podgórski – główny kucharz FLYSPOT Warsaw Indoor Skydiving. ___________________________ Właśnie trwa 10. edycja konkursu TRAVELERY. To najbardziej prestiżowe nagrody podróżnicze. Poznaj nominowanych: View oEmbed on the source website
Lato dobiegło końca, sezon wakacyjny się kończy, a leżakowanie na plaży z drinkiem z palemką odchodzi w niepamięć. Czasu nie zawrócimy, nie mamy też wpływu na pogodę, jednak mamy sposób, żeby umilić długi czas oczekiwania na kolejne wakacje.
Koktajle znane głównie z barów przy plaży wcale nie są tak trudne w przygotowaniu jak się wydaje, a narzędzia barmańskie można zastąpić domowym arsenałem. Bardziej wymagającym polecamy skorzystać z usług firmy DELI Catering. Posiada ona w swojej ofercie Deli CoctailBar z drinkami z całego świata, które dodadzą egzotycznego klimatu każdej imprezie. Mojito Aby przygotować jeden z najpopularniejszych drinków – mojito wystarczy odrobina cukru trzcinowego, pół limonki, garść liści mięty, woda gazowana i oczywiście rum. Do (najlepiej) wysokiej szklanki wrzuć 4 łódki limonki i muddlerem ostrożnie je rozgnieć, aby owoc wypuścił sok. Jeśli nie masz w domu muddlera, a sama nazwa nic ci nie mówi, po prostu wciśnij limonki do środka. Następnie dodaj miętę i zasyp wszystko lodem (najlepiej kruszonym). Na koniec dodaj 40ml białego rumu i łyżkę cukru trzcinowego. Pozostałą przestrzeń szklanki wypełnij gazowaną wodą. Jeśli zwykłe mojito dla ciebie to nuda możesz dodać np. mus truskawkowy, albo wycisnąć sok z grejpfruta - twój drink nabierze niepowtarzalnego koloru. Daiquiri Kolejnym koktajlem, który przeniesie twoją imprezę na karaibską plażę jest daiquiri. Do przyrządzenia tego drinka potrzebny ci jest shaker, ale można go zastąpić blenderem. Kostki lodu, 40ml rumu, sok z połówki limonki i łyżkę cukru trzcinowego dodaj do shakera lub blendera i energicznym ruchem wymieszaj składniki w shakerze lub po prostu włącz blender, aż twój koktajl osiągnie jednolity kolor. Wszystko przelej do kieliszka do koktajli. Możesz urozmaicić swój koktajl np. musem z malin. Caipirinha Teraz przenosimy się na Copacabanę. Caipirinha to drink na bazie brazylijskiego trunku produkowanego z fermentowanego soku trzcinowego o nazwie cachaça. Sam trunek jest porównywany do wódki, lecz w smaku jest odrobinę słodki i owocowy. W Polsce nie jest zbyt popularny lecz coraz łatwiej go dostać, zwłaszcza w większych miastach. Caipirinha jest bardzo prosta w wykonaniu. Do szklanki dodaj 4 łódki limonki i łyżkę brązowego cukru, wyciśnij sok muddlerem ( jeśli go nie masz postępuj jak w przepisie na mojito). Dodaj kruszony lód i wlej 40ml Cachaçy. Wszystko wymieszaj i gotowe. Możesz też przygotować wszystko w shakerze. Tequila Sunrise Wygląd tego drinka robi wrażenie, a w przygotowaniu jest niezwykle prosty. Umieść w shakerze lub blenderze 40ml tequili, 100ml soku pomarańczowego i lód. Wszystko wymieszaj i przelej do wysokiej szklanki. Następnie dodaj powoli 20ml grenadiny, najlepiej przelewając po odwróconej łyżeczce. Powinna spłynąć na dno tak, by koktajl wyglądem przypominał wschód słońca. Od biedy, grenadynę można zastąpić syropem malinowym – wyglądać będzie tak samo, ale znawcy wyczują różnicę w smaku, więc jakby co, nie wiesz tego od nas. Mai Tai To drink dla tych, którzy mogą pochwalić się bogatszym arsenałem w domowym barku. Do przygotowania potrzeba aż 4 rodzajów alkoholu: ciemny i jasny rum, likier triple sec i amaretto. Do shakera dodaj po 30ml jasnego i ciemnego rumu, po 15 ml triple seca i amaretto, łyżkę soku z cytryny, 40ml soku ananasowego i 30ml soku pomarańczowego. Wszystko dokładnie wymieszaj i przelej do wysokiej szklanki.
Poszukiwanie prawdziwej egzotyki nie zawsze wymaga podróży na drugi koniec świata. W naszym kraju również możemy znaleźć miejsca, które wyglądają niczym żywcem przeniesione z dalekich krain.
Pod znakiem półksiężyca Wśród podlaskich lasów stoi drewniany meczet pomalowany na ulubiony kolor proroka Mahometa. Nagrobki na pobliskim cmentarzu mają inskrypcje po polsku, białorusku i arabsku. Na stołach wciąż króluje egzotyczna kuchnia, a do najpopularniejszych imion w okolicy należą m.in. Emir i Dżamila. Wszystko to w Kruszynianach – malutkiej wiosce przy granicy z Białorusią, uważanej za najbardziej egzotyczną miejscowość w naszym kraju. Stało się tak za sprawą Tatarów, którzy osiedlili się tu w XVII wieku z nadania króla Jana III Sobieskiego. W Kruszynianach mogli bez przeszkód kultywować swoje tradycje i obyczaje. Dzięki temu możemy dziś poczuć tu prawdziwie orientalny klimat. Ogromne wrażenie robi XVIII-wieczny meczet, którego ściany pokrywają tzw. muhiry (ozdobne tkaniny pokryte wersetami z Koranu), a nabożeństwa wciąż odbywają się po arabsku. Można tu także skosztować oryginalnych tatarskich smakołyków – w 2012 r. zajadał się nimi sam brytyjski książę Karol. Fot. Materiały prasowe Sekrety templariuszy Pisali o nich Umberto Eco i Dan Brown, ich skarbów szukał Indiana Jones, znają ich też doskonale fani gier z cyklu „Assassin’s Creed”. Średniowieczny zakon templariuszy to jedno z najbardziej tajemniczych ugrupowań w dziejach świata, a legendy o zgromadzonych przez jego członków bogactwach oraz konszachtach z ciemnymi mocami do dziś pobudzają wyobraźnię. Okazuje się, że rycerze z czerwonym krzyżem na płaszczach dotarli również na ziemie polskie. I pozostawili po sobie niezwykła pamiątkę, którą można oglądać w małej wiosce Chwarszczany, ok. 10 km od Kostrzyna nad Odrą. To pochodząca z połowy XIII w. gotycka kaplica, której konstrukcja wzorowana była ponoć na biblijnych przekazach dotyczących jerozolimskiej Świątyni Salomona. Fot. Materiały prasowe Mazurski akwedukt Dwa bliźniacze wiadukty kolejowe w Stańczykach w Puszczy Rominckiej na Mazurach na pierwszy rzut oka wyglądają tak, jakby ktoś przeniósł je prosto ze starożytnego Rzymu. Betonowe konstrukcje zostały wzniesione w okresie dwudziestolecia międzywojennego przez włoskich budowniczych, którzy podczas prac wzorowali się na rzymskim akwedukcie Pont-du-Gard w południowej Francji. Przed II wojną światową prowadziła tędy linia kolejowa Gołdap-Żytkiejmy. Dziś pociągi tu nie jeżdżą, można więc w spokoju podziwiać klasyczne kształty kontrastujące z naturalnym otoczeniem. Wysokość wiaduktów wynosi ponad 35 m – to więcej niż 10-piętrowy blok. Fot. Materiały prasowe Disneyland na Opolszczyźnie Ma 99 wież i 365 pokoi. Łączy w sobie elementy co najmniej 3 różnych stylów architektonicznych i przypomina zamek z bajek Walta Disneya. Można go obejrzeć w małej miejscowości Moszna 35 km od Opola. Pałac był rezydencją śląskiego rodu Tiele-Wincklerów, którzy przyjmowali tu nawet ostatniego cesarza Niemiec Wilhelma II. Otoczona 200-hektarowym parkiem budowla w niczym nie ustępuje słynnym francuskim zamkom znad Loary, choć jest od nich znacznie młodsza. Obecnych kształtów pałac w Mosznej nabrał na przełomie XIX i XX wieku, a ostatnie skrzydło zostało dobudowane tuż przed I wojną światową. Fot. Materiały prasowe Cerkiew w Koterce Blisko białoruskiej granicy na polanie w środku lasu stoi drewniana świątynia o jaskrawych, niebieskich ścianach. W pobliżu bije źródło, które zgodnie z lokalną tradycją ma właściwości uzdrawiające. Całość wygląda jak fatamorgana, gdyby nie to, że na kilka dni w roku ożywa z obu stron granicy. Cerkiew w Koterce na kilka dni w roku przyciąga dziesiątki pielgrzymów, ponieważ jest ważnym miejscem prawosławnego kultu. Podczas najważniejszych świąt pilnie strzeżona na co dzień granica zostaje otwarta, by wierni z białoruskich wiosek mogli bez przeszkód uczestniczyć w obchodach. Fot. Materiały prasowe Materiał przygotowany przez klub travelowy www.travelist.pl
Plemienny odwrót – Prawdziwy Mentawaj ma tatuaże na całym ciele, nie nosi ubrań i mieszka w lesie – tłumaczył mi szaman Lala z indonezyjskiej wyspy Siberut. Jego żona Bai Boroiogok dodała jeszcze, że piękna kobieta to taka, która ma zęby spiłowane w trójkąty. Mentawajów, którzy nadal żyją w dżungli według zasad przodków, została garstka, może dwa tysiące. Rząd Indonezji od lat próbuje ucywilizować „dzikusów” – siłą, przekupstwem, obietnicami. Za posłuszeństwo oferuje darmową naukę dla dzieci i życie w mieście. Tyle że tam trzeba mieć pieniądze, a oni nie zarabiają, wystarcza im to, co upolują albo zbiorą z drzew. – Nigdy się nie poddam, bo bez naszej tradycji jestem nikim – zapewniał mnie z mocą szaman Lala. Pomyślałam wtedy, że ich styl życia przetrwa może jeszcze kilka dekad. Pół roku później dostaję wiadomość, że na Siberut wybiera się mój przewodnik z Indonezji. Proszę, by popłynął w górę rzeki do rodziny Lali, sprawdził, co u nich słychać. Okazuje się, że drewniane chaty w środku lasu stoją puste. A więc w końcu także oni przyjęli ofertę. Ponoć noszą dżinsy, T-shirty i mieszkają w domu z blachy falistej gdzieś w wiosce rządowej. To już nie jest kwestia lat, tylko miesięcy – kultura ostatnich plemion ginie na naszych oczach. Dlatego projekt fotografa Jimmy’ego Nelsona Before They Pass Away, czyli „Zanim odejdą”, jest tak ważny. Oto jeden człowiek przemierzył glob, uwiecznił sposób życia Czukczów, Mursich czy Huaorani. Możliwe, że ten świat niedługo pozostanie już tylko na zdjęciach, które publikujemy w tym wydaniu magazynu.
Skaner Eureka! Patenty natury Twoje zdjęcie Plemiona: Plemienne życie rdzennych ludów oznacza zupełnie inny niż nasz model istnienia. Jimmy Nelson w odległych zakątkach świata w niezwykły sposób sfotografował te społeczności, które wciąż jeszcze nie utraciły kontaktu z czasem sprzed tysięcy lat. Nasza cywilizacja stoi już jednak u ich progu. „Miasto” z neolitu Czy 5 tys. lat temu niewielkie szkockie wyspy mogły być ludną, kwitnącą krainą promieniującą kulturowo na południe? Czy dokonania ich mieszkańców mogły się stać inspiracją dla budowniczych Stonehenge? Oczywiście. Na Orkadach wystarczy ruszyć łopatą, by znaleźć kamienne odpowiedzi na te pytania. Podziemia wojny: Okopy I wojny światowej czasem przebiegały... głęboko pod ziemią. Gdy nie dało się na powierzchni, próbowano dopaść wroga pod nią. Sieci tuneli stawały się, zależnie od okoliczności, schronami, sypialniami, śmiertelnymi pułapkami, korytarzami transportowymi dla minerów. I wreszcie – jedyną w swoim rodzaju galerią sztuki, gdzie żołnierze próbowali uporać się z frontowymi traumami. Głuptaki: Te morskie ptaki na swoją nazwę w żaden sposób nie zasłużyły. Są energiczne, znakomicie nurkują i potrafią walczyć o swoje, choć z człowiekiem, gdy ten postanowił przerabiać je na smar, oczywiście przegrywały. Na szczęście w porę przyszło opamiętanie i pozostawiona w spokoju populacja pięknie się odrodziła. Głodna Ameryka: Żyją w niedostatku i wiecznie martwią się o jutrzejszy obiad, a mimo to – tyją. Choć strojem przypominają przedstawicieli klasy średniej, nie przetrwaliby bez żywnościowych bonów z pomocy społecznej. I to mimo że mają oficjalną pełnoetatową pracę i żyją w USA, najbogatszym kraju świata. Amerykańska bieda jest paradoksalna, niepodobna do tej z krajów Trzeciego Świata, ale ogranicza tak samo. Tylko dla prenumeratorów: Transylwania Na wzgórzach Siedmiogrodu, gdzie od wieków prowadzono gospodarkę naturalną, kosząc trawę kosami i wypasając owce, ukształtował się niezwykły ekosystem łąk oszałamiających botanicznym kwiatowym bogactwem. Czas sianokosów jest tu prawdziwą orgią kolorów i zapachów. Metod nowoczesnego rolnictwa to bogactwo nie przetrwa.
To musiało być rajskie miejsce. Miejsce, w którym rósł szafran, cynamon i leczniczy tatarak. Jęczmień, dzika pszenica i orkisz. Miejsce, w którym nie było chorób ani starości. Ani nieszczęść czy smutku; żadnej nienawiści, przemocy. Miejsce, gdzie tury, odyńce i gazele żerowały obie spokojnie. Gdzie lwy nie zabijały, kruki nie krakały, a rzeki były pełne sumów, karpi, węgorzy i brzan. Miejsce święte dla żydów, chrześcijan i muzułmanów. Świat pozostający w zgodzie z samym sobą. Beztroskie życie, w którym wszystkie pragnienia są zaspokojone. Po dziś dzień dla niemal wszystkich ludzi i narodów jest to symbol tęsknoty za bezmiarem piękna i obfitości, szczęścia i spokoju. Agencje reklamowe wykorzystują ów motyw w tym samym stopniu co kapłani wszystkich religii. Dla chrześcijan i muzułmanów to miejsce jest także celem życia, jako początek i koniec historii. Wszyscy wiedzą, że to Raj. Ale czy on istniał? Czy istnieje? A jeśli tak, to gdzie? Swoje poszukiwania mogłem rozpocząć tylko w jednym punkcie. Tam, gdzie zaczyna się ta niezwykła opowieść – w Jerozolimie. Zgodnie z tym, co do tej pory zdołali stwierdzić archeolodzy, historycy i religioznawcy, Biblia powstała właśnie tutaj. Aby odnaleźć Raj, musiałem wyruszyć z rejonu, w którym autorzy Starego Testamentu o nim opowiadali. Toteż w pewien ciepły listopadowy dzień stanąłem na południe od Kopuły na Skale, na ruinach Miasta Dawida, i pośród zgiełku czynionego przez tysiące turystów oraz plujące spalinami autokary odczytałem magiczny pierwszy werset Księgi Rodzaju: Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię. Współrzędne raju pojawiają się kilka akapitów dalej: A zasadziwszy ogród w Eden na wschodzie, Pan Bóg umieścił tam człowieka, którego ulepił.
Spis treści – czerwic 2008 2. Rajski ogród. Czy to jedynie mit, czy może istniał naprawdę? Boska cząstka. Fizycy w poszukiwaniu najmniejszego. Mroźny szejkanat. Syberia doczekała naftowego powiewu luksusu. Fińskie safari. Podglądanie dzikiego zwierza w ostępach Północy. Afgańskie skarby. Rzecz o tym, jak ocalało „złoto Baktrii”. Tylko dla prenumeratorów: Laredo. Zagadkowy świat teksańsko – meksykańskiego pogranicza.
Monotonne wkuwanie Gramatyki i słówek to już przeszłość. Na zagranicznych kursach języka prócz nowoczesnych metod nauczania dowiesz się, jak negocjować milionowe kontrakty, ugotować spaghetti. Zostaniesz nurkiem albo kreatorem mody.
Wyjazd na stypendium Sposobów na zdobycie stypendium pokrywającego przynajmniej w części koszt nauki za granicą jest kilka. Rotary Club oferuje trzy- lub sześciomiesięczne Ambasadorskie Stypendia Kulturowe na intensywną naukę języka dla wszystkich chętnych (nie ma limitu wieku i płci), którzy mają za sobą dwa lata studiów akademickich lub dwuletni staż pracy. Stypendium pokrywa w całości koszty podróży, czesnego, zakwaterowania, wyżywienia i materiałów do nauki. Wyjeżdża się do krajów, w których działają kluby rotariańskie (m.in. UE). Stypendia rządowe na naukę języka przyznają również poszczególne kraje (ambasady, ministerstwa edukacji oraz inne placówki) we współpracy z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Biurem Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej. Na takie stypendia możemy wyjechać do większości państw Europy – w tym do Danii (7 miejsc), Finlandii (5), Estonii (3), a także do bardziej odległych krajów, np. do Izraela (3) czy Jemenu (5). Trzeba jednak pamiętać, że formalności trwają wiele miesięcy, a zgłoszenia przyjmowane są na początku każdego roku. Więcej miejsc i możliwości skorzystania ze stypendiów rządowych mają osoby studiujące filologie lub wykładowcy języków na uczelniach. Ciekawą propozycją dla studentów jest Erasmus, czyli program współpracy między uczelniami. Intensywne kursy językowe (Erasmus Intensive Language Courses, EILC) mają za zadanie promocję mniej znanych języków UE i innych krajów uczestniczących w programie (m.in. Bułgaria, Cypr, Litwa, Łotwa, Estonia, Węgry, Włochy, Francja, Słowacja, Słowenia, Rumunia i Szwecja). Zajęcia trwają 6 tygodni (co najmniej 60 godzin nauki) i są bezpłatne. Uczestnicy ponoszą koszty zakwaterowania, wyżywienia i wyjazdów organizowanych w ramach programu kulturalnego. Informacje o kursach (również doskonalenia zawodowego) są dostępne na stronach zagranicznych instytutów kultury działających w Polsce. Rozwijamy zainteresowania Połączenie kursu językowego z pogłębianiem swoich zainteresowań lub uprawianiem wybranej dyscypliny sportu ma w katalogach coraz więcej szkół. Na przykład Szkoła językowa Babilonia na Sycylii oprócz klasycznych zajęć proponuje lekcje gotowania we włoskim domu – 650 zł, lekcje nurkowania (łącznie z możliwością zdobycia licencji PADI) – od 300 zł oraz zajęcia trekkingowe z jednodniową ekowycieczką – 1 900 zł. Podane tu ceny kalkulowane są za tydzień. Poza tym możesz wybrać lekcje angielskiego połączone z uczestnictwem w rozrywkach kulturalnych (wyjście do kina, restauracji, na dyskotekę), kursem gotowania, archeologii, śpiewu, przyrządzania pizzy. Ceny kształtują się od ok. 3 400 zł wzwyż za tydzień, przy czym zajęć językowych jest o połowę mniej. Nauka z pośrednikiem Jeżeli dysponujemy znacznymi środkami finansami, możemy zdecydować się na pomoc pośredników w wyborze szkoły oraz kursu językowego. Z firmą JDJ Bachalski pojedziemy na miesięczny kurs angielskiego do Londynu za 5 400 zł (20 lekcji/tydzień, u rodziny goszczącej, w pokoju 2-os. z wyżywieniem), a do niemieckiego Hamburga za 6 300 zł (25 lekcji/tydzień, u rodziny w pokoju 1-os. z wyżywieniem) albo za 3 600 zł (jeśli zdecydujemy się na pokój 3-os. bez posiłków). Z ATAS wybierzemy się na miesiąc do Berlina za 5 400 zł (w tym wyżywienie oraz nocleg), zaś do Brighton za 4 700 zł. Z kolei z Teaching&Translation spędzimy dwa tygodnie w Wielkiej Brytanii od 1 800 zł, w Hiszpanii od ok. 2 100 zł, w Irlandii i na Malcie od 2 500 zł, natomiast w Moskwie za ok. 3 100 zł. Pod jednym dachem z nauczycielem Program „Ucz się i mieszkaj w domu swojego nauczyciela”, organizowany m.in. przez portal Kursy-językowe.pl, stwarza okazję uczenia się ze swoim prywatnym wykładowcą i jednocześnie mieszkania z nim pod jednym dachem. Można z niego skorzystać w większości krajów Europy. Są też kierunki bardziej egzotyczne. Jedynym mankamentem jest bardzo wysoka cena. Za tydzień nauki (20 lekcji) połączonej z zakwaterowaniem u tutora zapłacimy w Lyonie 4 370 zł, we Florencji 4 400 zł, ale już w Moskwie, Pekinie, Dubajju oraz Kairze – 5 000 zł. Odmianą tego programu są kursy dla menedżerów, którzy, mieszkając z przeszkolonym odpowiednio nauczycielem, mogą dzięki temu opanować słownictwo i zwroty niezbędne w ich branży. Tydzień nauki w Moskwie kosztuje 3 260 zł, w Kairze 3 500 zł, w Pekinie 4 700 zł, a w Marsylii aż 5 450 zł (taka dziwna dysproporcja wynika z niskiego kursu dolara w stosunku do euro, którym płacimy za pobyt we Francji). Zorientowana na Włochy firma Il ponte opracowała jeszcze inny wariant biznesowego szkolenia językowego połączonego ze stałą asystą nauczyciela. Lektor wraz z uczniem wyjeżdża do Włoch i tam odwiedza sklepy, kina, opery. Oprócz tego żyje życiem Włocha – firma aranżuje wizyty u lekarza, na miejskim koncercie, w banku, w urzędach. To doskonały sprawdzian dla słownictwa i trening rozumienia włoskiej kultury. Klient opowiada, czego oczekuje i co lubi, a Il Ponte sama dopasowuje miejsce, czas i formę nauki. To są tzw. programy szyte na miarę. Cena od 5 000 zł do 15 000 zł. Zanim pójdziesz do pracy Naukę języka można połączyć ze studiami, i to w sektorze, z którym wiążemy przyszłe plany zawodowe. W Polsce są już firmy wysyłające młodzież na program work&study. Na przykład przez Study Travel wyjedziemy na Cypr, na którym pracę w renomowanych hotelach (Hilton, Hilton Park, Sheraton – zakwaterowanie i wyżywienie bezpłatne) połączymy ze studiami na wydziale organizacji i zarządzania w hotelarstwie. Licencjat trwa 4 lata, a absolwent otrzymuje tytuł BA in Hospitality management. Studia magisterskie zajmują 18 miesięcy, po których uzyskuje się dyplom MBA lub MA in Leisure and Tourism Management. Uczestnicy ze słabą znajomością języka angielskiego podszkolą go na bezpłatnych kursach. Osobom, które już studiowały podobne kierunki w kraju, proponuje się zazwyczaj kontynuację nauki na wyższych latach. W większości programów work&study oferta polega na połączeniu pracy (najczęściej w branży hotelowo-gastronomicznej) z intensywną nauką języka w college’u. Takie rozwiązanie pozwala zazwyczaj na opłacenie kursu i zakwaterowania. Poza Europą na tej zasadzie wyjedziemy do USA, Kanady i Australii. Na kurs języka możemy się też zapisać, opiekując się za granicą dziećmi lub osobami starszymi (zwłaszcza jeśli w przypadku baby sittingu jest to tzw. part time, czyli pół dnia mamy wolne). W pierwszym przypadku jednak kieszonkowe za uczestnictwo w programie au pair może w pełni nie pokryć wydatków na naukę, zaś w drugim konieczność stałego przebywania ze schorowanym podopiecznym, jakkolwiek jest to intratne zajęcie, często w praktyce wyklucza czas na naukę. Są też wyjazdowe kursy językowe dla poszczególnych grup zawodowych: lekarzy, prawników, polityków czy dziennikarzy. Ceny od 5 100 zł (z zakwaterowaniem). Sposób na wakacje Amatorów egzotycznych podróży skusi zapewne kurs w atrakcyjnym turystycznie miejscu, chociażby w Intercultural Communications College Hawaii w Honolulu. To renomowana placówka przygotowująca do egzaminów Cambridge i TOEFL, a tydzień nauki (bez zakwaterowania oraz wyżywienia) wynosi 350–800 zł. Aż 18 różnych kursów językowych ma w programie szkoła Intercultura w mieście Heredia na Kostaryce. Cena od 580 zł za tydzień nauki (ok. 860 zł/tydzień z zakwaterowaniem). Siedem dni nauki języka na Antigui to wydatek ok. 430 zł, a w Cape Town za dwa tygodnie nauki zapłacimy od 870 zł. Ceny nie obejmują wydatków na podróż, noclegi i jedzenie. Czy znamy języki obce Ponad połowa Polaków nie potrafi się porozumieć w żadnym języku obcym – wynika z ostatnich badań CBOS na ten temat (listopad 2006). Spośród tych, którzy go znają, najwięcej stanowią rodacy z wyższym wykształceniem – 83 proc. Wśród osób mających maturę – 56 proc. Najpopularniejsze są języki: rosyjski i angielski, potem niemiecki, zaś po nich francuski i włoski. Młodzi najczęściej porozumiewają się po angielsku. Osoby w średnim i starszym wieku znają rosyjski. Spośród deklarujących znajomość języków obcych ponad 2/3 włada tylko jednym. Co czwarty z tej grupy zna dwa języki obce, a co dwudziesty – trzy lub więcej. www.atas.pl – kursy językowe standardowe i specjalistyczne, dla wybranych grup zawodowych: lekarzy, prawników, bankowców i in. www.poland.as – oferta 200 szkół językowych w Wielkiej Brytanii i Irlandii, ponad tysiąc obozów młodzieżowych i kilkaset wycieczek objazdowych. www.tt.edu.pl – Teaching&Translation, kursy, tłumaczenia. www.atas.pl – kursy językowe standardowe i specjalistyczne, dla wybranych grup zawodowych: lekarzy, prawników, bankowców i in. www.poland.as – oferta 200 szkół językowych w Wielkiej Brytanii i Irlandii, ponad tysiąc obozów młodzieżowych i kilkaset wycieczek objazdowych. www.tt.edu.pl – Teaching&Translation, kursy, tłumaczenia. www.buwiwm.edu.pl – aktualna oferta stypendialna na stronie BUWiWM. www.erasmus.org.pl – strona programu Erasmus. www.rotary.org.pl – strona Rotary Club.www.study.com.pl – szkoły językowe za granicą, work&study, au pair, work&travel. www.english-online.org.uk – strona dla samouków. Kursy angielskiego gratis. www.babilonia.it – szkoła języka włoskiego z kursami m.in. gotowania, nurkowania, garncarstwa, designe’u, zajęcia trekkingowe, rowerowe. www.jdj.com.pl – kursy JDJ Bachalski. www.studyincanada.com/english – adresy 190 szkół językowych w Kanadzie. www.iccHawaii.edu; www.interculturacostarica.com; www.studyglobal.net – szkoły w egzotycznych miejscach. www.ilponte.pl – włoski z lektorem w wybranym mieście. www.tee.pl (Travel Exchange&Education) – kursy, praktyki i staże za granicą, Work UK, Work&Travel USA. www.naukajezyka.pl – przewodnik on line po szkołach. www.coe.int – strona Europejskiego Dnia Języków. www.ecml.at/edl/default.asp – Europejskie Centrum Języków Żywych. www.atas.com.pl – oferta wyjazdowa firmy ATAS.
Żadnych zabytków. Żadnego zwiedzania, muzeów, turystyki. Można z czystym sumieniem zająć się tym, co tu najważniejsze – wspinaniem.
Odgłos pierdzącego skutera wyrwał mnie ze snu. Narastające tran tan tan ta tan tta ttadan, którego nie dało się zdusić poduszką naciąganą na uszy. – Już ósma – pomyślałem. – Gruby sklepikarz za chwilę wyłoży świeże bułki – szepnąłem do śpiącej w najlepsze narzeczonej. Była późna jesień. Zbyt późna, by jeszcze nacieszyć się poranną kąpielą w morzu. Póki na wznoszące się nad wioską wapienne ściany nie wyjdzie pełne, ostre słońce, trzeba o tej porze roku chodzić tu w dwóch polarach. Szybka kawa, bułki z figowym dżemem albo miodem tymiankowym i można wychodzić. Z sąsiednich pokojów dochodzą odgłosy przyjaciół kończących poranną toaletę. Jeszcze kilka minut i spotykamy się na obrośniętym kwieciem podwórzu. Plany były ustalone przy kolacji, więc nie ma co deliberować. Pakujemy liny i resztę wspinaczkowych „zabawek” do plecaków, odpalamy skutery (główny środek transportu na wyspie) i jedziemy w skały. Nareszcie. Mimo wspinania prawie dzień w dzień nikt nie ma dość – w końcu na Kalimnos są jedne z najlepszych w Europie skał do uprawiania naszego hobby! Z daleka skały Kalimnos wyglądają jak jeden wielki mur wapienia ciągnący się kilometrami wzdłuż zachodniego wybrzeża wyspy. Wysoki miejscami na 30, a czasami na ponad 200 metrów, wznosi się nad drogą wijącą się w rytmie wcinających się w głąb lądu zatok Morza Egejskiego. Na poboczu krętej szosy półmetrowe obeliski z napisem „rock climbing area” – żeby, broń Boże, nie przegapić żadnego z najlepszych rejonów wspinaczkowych. Parkujemy przy jednym z takich znaków, skąd pod samą ścianę prowadzi 20-minutowe podejście. Słońce praży już na dobre, więc ostry marsz w górę przebiega w atmosferze przesyconej zapachem tymianku porastającego suche zbocza. – Artysta! Koniec tych zachwytów. Wiąż się „sznurkiem” i łoimy – z romantycznego nastroju wyrywa mnie (jakże słuszne!) wezwanie przyjaciół, gdy już docieram pod ścianę. Już pierwsze ruchy potwierdzają same najlepsze rzeczy, których nasłuchałem się o sztandarowym sektorze Kalimnos – „Grande Grotta”. Skała doskonałej jakości. Lita, finezyjnie urzeźbiona i jeszcze nie wyślizgana przez tłumy „łojantów”, jacy odwiedzają setki innych ogródków skałkowych południowej Europy. Droga nie jest bardzo trudna – w specjalistycznej skali używanej w górach ma 6c+ – ale wspinanie się na niej przynosi satysfakcję jak diabli! Niby wielkie chwyty, ale jakoś tak szybko „ręce otwiera”, jak się mawia w slangu. A to z racji solidnego przewieszenia – skała jest odchylona „do tyłu” tak, że czasami wspinacz znajduje się plecami do ziemi. Na takich drogach najważniejsze jest wyszukiwanie miejsc odpoczynkowych. Klucząc wśród wapiennych sopli, czasami nawet 5-metrowej długości, szukam więc miejsc, gdzie mogę zaprzeć się plecami, stanąć w półszpagacie, żeby złapać, jak to się z angielska określa „no hand rest”, czyli miejsce, w którym można odpocząć, nie trzymając się rękami ściany. Droga składa się z kolejnych daszków i brzuszków. Kiedy po kwadransie wspinania docieram wreszcie do karabinka kończącego drogę, jest mi żal, że tak szybko się skończyła! Chociaż ręce mam tak zmęczone, że wyciągnęły mi się chyba o metr, wiem, że za chwilę uderzę na następną drogę, a potem na kolejną, póki zmierzch nie wygoni nas w doliny. Zjazd z końca „mojej” drogi jest nie mniej emocjonujący niż samo jej pokonywanie – przez to że jej linia wiodła jakby stropem wielkiej otwartej jaskini, jedzie się na linie w „pełnej lufie” – bez kontaktu ze ścianą. To dziwne uczucie, nawet dla wspinacza, gdy nagle wokoło robi się tak bardzo dużo powietrza... Przez tę minutę zjazdu jest już czas na podziwianie widoków. Panorama na upstrzone wysepkami morze w każdym obudzi romantyka! Dziewięć dni tegorocznego długiego weekendu to minimum, które warto spędzić na Kalimnos na wspinaniu. Choć prawdę mówiąc, gdybym mógł znów tam jechać, starałbym się chyba o urlop trzytygodniowy. Z wizyt „miłośników pionu” żyje dziś gros mieszkańców na zachodzie wyspy. A jeszcze niedawno Kalimnos znane było z zupełnie czegoś innego – od stuleci słynęło z poławiania gąbek. Swój kunszt rozwinęli tu nurkowie bezdechowi, którzy zbierali z dna ten cenny dar morza. Raz na jakiś czas gąbki dopadała jednak zaraza, która dziesiątkowała tak podwodne uprawy, jak i dochody mieszkańców. Po jednej z takich epidemii kilkuset poławiaczy wyjechało na Florydę. Ostatni masowy pomór gąbek miał miejsce dwie dekady temu. Miejscowi tym razem jednak zamiast na emigrację, zdecydowali się na... rozwój turystyki. Wspinaczom, którzy docenili wyjątkowe klify wyspy, wcale zresztą nie przeszkadzało (a wręcz przeciwnie), że nie ma portu lotniczego (ciągle w budo-wie) ani rozbudowanej bazy turystycznej. Dzięki temu zamiast tłumów przelewających się z czarterów do hoteli i z powrotem spotyka się grupki miłośników południowego wapienia, a knajpki (niektóre tuż przy ścieżkach prowadzących pod ściany) wciąż serwują pyszne jedzenie w domowej atmosferze. Spośród naszej małej grupy znajomych Kalimnos urzekł wszystkich.
Jeśli egzotyka nie oznacza kurortu na Florydzie tylko jakiś kraj mniej cywilizowany niż Polska, to najlepiej nie brać nic. Cokolwiek zabierzemy, stanie się atrakcją dla miejscowych złodziei, a także obiektem pożądania żebraków. Przecież jeśli tubylcy są egzotyczni dla nas, to i w drugą stronę – my jesteśmy egzotyczni dla nich: z naszymi innymi spodniami, dziwnymi plecakami, swetrami, zegarkami itd.
Najzwyklejszy przedmiot made in Poland staje się za granicą towarem ZAGRANICZNYM. A proszę sobie przypomnieć, jak my sami reagowaliśmy w czasach PRL-u na zwykły długopis czy prozaiczną plastikową torbę z importu. Jadąc w nieznane, bez otaczającej nas bezpiecznym kordonem grupy turystycznej, bez przewodnika, bez opieki biura podróży – lepiej nie zwracać na siebie uwagi kolorowym bagażem. No dobrze, ale coś zabrać trzeba. Owszem, dlatego przed podróżą proszę sobie rozłożyć na dywanie najniezbędniejsze minimum tego, co absolutnie musimy wziąć na wyprawę. Proszę to posortować, tak aby spodnie, majtki, skarpetki, koszule, swetry, obuwie itd. leżały na osobnych kupkach. A teraz proszę z każdej takiej kupki wziąć tylko jeden egzemplarz. (Wyjątek stanowi bielizna – dwie pary i koniec. KONIEC!). Bagaż w podróży nie jest niezbędny. Przeciwnie – on jest udręką, ciężarem i zawalidrogą. Wymaga stałej opieki, żeby nie zmókł, nie zniszczył się, nie zapodział. Stałej troski, by go nam nie ukradziono. No a najgorsze, że wciąż go trzeba ze sobą nosić. I co dnia rozpakowywać i zapakowywać. FUJ! Wyzwolenie się z chęci pakowania wszystkiego, co się może przydać, zajęło mi kilka lat, ale teraz nawet na najtrudniejsze ekspedycje zabieram jedynie 5 kg rzeczy osobistych plus sprzęt fotograficzny. Resztę mam na sobie. Mój zestaw podróżny zawiera jedne długie spodnie i jedne krótkie – piorę je na zmianę. Jedną koszulę z długim i jedną z krótkim rękawem – też piorę na zmianę. Dwie pary gatków – kiedy się kładę spać, wyjmuję czyste, a poprzednie piorę i wieszam na noc do wyschnięcia. Kiedy nasz bagaż ograniczymy do kilku rzeczy osobistych upchniętych w małym plecaczku, podróż nabiera kolorów. Wyzwoliliśmy się z kłębowiska przedmiotów i możemy swobodnie chłonąć zwiedzany kraj. A jak nam czegoś zabraknie, co wtedy? To samo co w Polsce – idziemy do sklepu i kupujemy nowe. Dużo łatwiej wozić ze sobą zabezpieczenie w postaci gotówki, karty kredytowej lub czeków podróżnych, niż taszczyć zapasowe spodnie, których ani razu nie założymy. To już nie są czasy PRL-u, gdy wydatek 7 dolarów stanowił ekonomiczną katastrofę – dzisiaj jadąc do kraju egzotycznego, jesteśmy w uprzywilejowanej sytuacji finansowej. Wiem, że na początku bardzo trudno jest się tak radykalnie przestawić, żeby nie brać ze sobą prawie niczego. Dlatego proponuję Państwu stadium przejściowe. Proszę sobie najpierw wyznaczyć limit wagowy, który nie będzie stanowił przesadnego obciążenia – taki indywidualny udźwig, który nie wywołuje zadyszki (moim zdaniem to około 15 kg). Następnie pakujemy wszystko, cokolwiek chcemy zabrać, ale tylko tyle, by nie przekroczyć limitu. Po dotarciu na miejsce, czyli w jakiś egzotyczny zakątek świata, pozbywamy się całego bagażu, wymieniając towary polskie na miejscowe. Nie zmniejszymy w ten sposób ciężaru plecaka, ale przestaniemy być atrakcją dla złodziei. (A przy umiejętnym targowaniu uzyskamy nawet trochę dodatkowych funduszy). Jest jeszcze jeden powód, dla którego nie warto zabierać z Polski właściwie niczego poza ubraniem, w którym wsiadamy do samolotu – wszystko, co kupimy sobie na miejscu, będzie tańsze niż w kraju, a przy okazji egzotyczne, i zostanie doskonałą pamiątką z podróży. Po powrocie z Brazylii jeszcze przez miesiąc używałem brazylijskiej pasty do zębów – było romantycznie. W Wenezueli kupiłem skórzane troki, żeby przyczepić plecak do kulbaki, a potem – w Polsce – nosiłem je jako paski do spodni. Były zrobione z bydlęcej skóry, łaciate i wyprawione w taki sposób, że włosie pozostało – wzbudzały podziw i zazdrość. Na koniec sztuczka, którą stosuję od lat. Posłuchajcie... Przed wyjazdem kupuję jakąś charakterystyczną czapkę – wszystko jedno co, byle było polskie. Pierwszego dnia pobytu za granicą wymieniam tę czapkę na najbardziej charakterystyczne lokalne nakrycie głowy i w ten sposób znikam w tłumie. Z bliska, oczywiście, nikogo nie oszukam – od razu widać, że jestem gringo, ale z daleka... kieszonkowcom wydaje się, że to jakiś kolejny miejscowy, tylko nieco wyższy.
Senna epoka, gdy Bangkok zwano Wenecją Orientu, z racji przecinających go klongów (kanałów), wydaje się dziś odległa jak paleolit. Gdy wybuchł boom budowlany, zasypywane klongi przegrały z asfaltowymi arteriami ciągnącymi się bez końca.
Bangkok znalazł się w stanie gorączkowego, chaotycznego rozwoju, który nie przestaje galopować. W ciągu ostatnich lat miasto zapadło na swego rodzaju urbanistyczną elephantiasis, przekształcając się w molocha bez wyraźnego kształtu, ziejącego oparami spalin, dławionego skrzepami gigantycznych korków samochodowych. Choć metamorfoza, jakiej uległ Bangkok, nie przydała mu urody, za to obciążyła rozlicznymi wadami nowoczesnej metropolii, to mimo wszystko pozostał on miastem na swój sposób magnetycznym. Przy dobrej woli można się dopasować do jego zwariowanego rytmu i znaleźć w nim nietypowy nastrój. Tworzą go nie tylko świątynie, pałace i przydomowe oazy bujnej tropikalnej roślinności, ale również symbioza z wodą, tak charakterystyczna dla tego obszaru położonego metr poniżej poziomu morza. Ocalało jeszcze trochę klongów i domostw na palach, nie zniknęły z kanałów pływające bazary, potężna rzeka Nam Chao Phraya jak zawsze służy handlowi i komunikacji – tak samo ważna dla Tajów jak Nil dla Egipcjan. Dobrze wiedział o tym król, który – po upadku zrujnowanej w 1767 r. przez Birmańczyków stolicy Ayutthayi – przeniósł swoją siedzibę właśnie nad brzeg wielkiej rzeki. Z początku na jej zachodnią stronę, do miejscowości Thon Buri. Nazwa rzeki, Nam Chao Phraya, wzięła się od imienia generała i późniejszego króla Ramy I, założyciela panującej do dziś dynastii Czakri. Władca doszedł do wniosku, że Thon Buri to niedobre miejsce na stolicę, bo od zachodu mogli ją łatwo napaść Birmańczycy, i w 1782 r. przeprowadził się na wschodni brzeg rzeki. Znajdowała się tam osada o nazwie Bangkok, co znaczy „wioska dzikich oliwek”, ale Czakri przemianował ją na Krung Thep, czyli Miasto Aniołów. Tajlandczycy między sobą nadal tak go nazywają. Gwoli ścisłości, Miasto Aniołów to tylko początek nazwy miasta, które ma długi szereg dalszych, patetycznych przydomków. Po tajsku jest to jedno słowo, liczące w zlatynizowanej postaci 170 liter, co zostało zapisane w Księdze Re-kordów Guinnessa. Nazwy Bang- kok używają tylko cudzoziemcy. Obcokrajowiec – czyli fa-rang – w stolicy Tajlandii ma dwa problemy. Jedna z trudności polega na ekonomicznym pokonywaniu ogromnych odległości. Miejskie autobusy i mikrobusy są zatłoczone i potwornie duszne. Taksówki oferują większy komfort, ale cóż z tego, skoro są droższe i tak samo grzęzną w zatorach ulicznych. Bodaj najpraktyczniejszy jest samlor, czyli trzykołowa riksza zwana też tuk-tuk, tyle że w koszty jazdy nią wliczyć trzeba ryzyko ogłuchnięcia i oddychania głównie dwutlenkiem węgla. Kolejny kłopot to nadmiar. Jest po prostu za dużo do zobaczenia podczas pobytu, który zawsze okazuje się za krótki. Wyboru musimy zatem dokonać podług indywidualnych zainteresowań, choć naturalnie są rzeczy, bez obejrzenia których wyjeżdżać po prostu nie wypada. Na pierwszym miejscu stoi niewątpliwie kompleks zabudowań dawnej rezydencji królewskiej, tzw. Wielkiego Pałacu, którego architektura i kolorystyka to gotowy wzór dla ilustratorów baśni. Tamże znajduje się Wat Pra Keo, czyli Świątynia Szmaragdowego Buddy, najważniejsza w Tajlandii. Taj chcący podkreślić swą prawdomówność zaklina się na tamtejszego Buddę, wyrzeźbionego z bloku zielonkawego jaspisu. Pałac jest tuż nad rzeką, gdzie można wziąć wodną taksówkę i popłynąć na drugi brzeg do bliźniaczego Thon Buri, by popatrzeć z bliska na Wat Arun, czyli Świątynię Brzasku. To ogromna, błyszcząca w słońcu jak tropikalny kwiat piramida zwieńczona strzelistym prangiem (okrągła spirala), pokryta szczelnie barwnymi kawałkami chińskiej porcelany. Jeden z klongów w Thon Buri to miejsce słynnego pływającego bazaru, na który naprawdę warto się wybrać – pozo- staje ciągle autentyczny, mimo naszpikowania różnojęzycznymi farangami. Rzeczną barką można również popłynąć na wycieczkę do imponujących ruin Ayutthayi, dawnej stolicy Tajlandii, która miała więcej mieszkańców niż współczesny jej Londyn. Wycieczka w obie strony zajmuje 6 godzin, a atrakcją drogi powrotnej jest naznaczony osobliwą melancholią zachód słońca. Takie wyjazdowe przerywniki pozwalają trochę odetchnąć od uciążliwości miasta i wielu turystów w ten właśnie sposób urozmaica sobie pobyt, rezygnując z biegania po pagodach i muzeach. Najczęstszym celem jednodniowych wypadów – oprócz Ayutthayi – jest most na rzece Kwai oraz Pattaya – „riwiera Bangkoku” nad Zatoką Tajlandzką, niemożliwie zresztą tłoczna i oddana we władanie barów zatrudniających nieprzerwanie uśmiechnięte hostessy. Nocne serce Bangkoku bije w Patpong, a ściślej rzecz biorąc na dwóch uliczkach o tej nazwie między ulicami Silom i Suriwong, w pobliżu hotelu Sheraton. Warto tam wpaść przynajmniej raz wieczorem. W jaskrawych kaskadach neonów kąpią się przytulone do siebie szeregi barów i wszelkiej kategorii lokali nocnych. Nie ma co ukrywać – zdecydowanie dominuje w nich klientela męska, choć niektórzy turyści zjawiają się na Patpongu w damskim towarzystwie i na ogół paniom rzedną nieco miny, gdy na stoliki wskakują odziane głównie w biżuterię go-go girls, pląsające energicznie w rytm muzyki. Niezbyt daleko jest stamtąd do dzielnicy chińskiej z kapiącą od złota ulicą Jaorawat. Znalazłszy się tam, nie przeoczmy Wat Trimitr, z odnalezionym przypadkiem przy robotach budowlanych starym, szczerozłotym posągiem Buddy ważącym 5,5 tony. W tym rejonie jest także mnóstwo małych sklepików z najrozmaitszą starzyzną, gdzie przed wyjazdem można niedrogo kupić jakąś nieszablonową pamiątkę. Bo wyjechać w końcu z Bangkoku trzeba i chyba każdy z 10 milionów odwiedzających go co roku turystów czyni to z wielkim żalem. I z nadzieją na powrót, gdyż pierwsza podróż to tylko aperitif zaostrzający apetyt na dalsze odkrywanie Tajlandii. Jad z gadziego udoju W Tajlandii groźba ukąszenia przez węża jest większa niż ryzyko złamania nogi. Dlatego tak ważna jest produkcja serum, która odbywa się na farmie w Bangkoku. Kilku mężczyzn wchodzi do wykopu na niewielką, otoczoną fosą wysepkę, która wprost roi się od węży. Jedni noszą białe kitle, inni – zielone służbowe uniformy z krótkimi rękawami. Nie mają rękawiczek, niektórzy paradują w sandałach na gołych stopach. Przygląda im się wianuszek turystów z wycelowanymi w nich kamerami i aparatami. Węże na razie są spokojne. Ujawniają pewne zdenerwowanie dopiero wtedy, gdy jeden z mężczyzn zaczyna w nich przebierać, podnosząc je, oglądając i bezceremonialne odrzucając na stronę. Stawiają przednią część tułowia, wysuwają rozwidlone języki, niektóre rozszerzają kark w kaptur, na którym widnieje deseń okularowy. To kobry indyjskie (Naja naja). Od ich ukąszeń giną co roku tysiące ludzi. Panowie w kitlach nie przejmują się irytacją kobr i sprawnie przystępują do tzw. dojenia. Okaz o wyraźnie nabrzmiałych gruczołach jadowych jest chwytany jedną ręką za głowę, drugą za dół tułowia. Pod rozwartą paszczę węża podstawia się szklaną płytkę, na którą spływa żółtawy, przezroczysty płyn. Spektakl zyskuje na emocji, gdy zabiegowi poddawane są kobry królewskie (Ophiophagus hannah), długie na kilka metrów i grube jak konary. Nie pozwala się im pełzać swobodnie w obrębie ogrodzenia, bo przy swoich rozmiarach mogłyby się zeń wydostać; trzymane są zatem w klatkach. Oprócz kobr do głównych pensjonariuszy farmy należy posiadacz żółto-czarnych obrączek krait (Bungarus fasciatus) oraz znienawidzona żmija łańcuszkowa (Vipera russelli), uważana za wcielenie perfidii i zła. Jednorazowo od kobry uzyskuje się 2/3 grama jej jadu. To wystarcza, żeby uśmiercić tysiąc królików albo 50 tysięcy myszy. Jad zastyga w kryształki, które długo zachowują toksyczność i rozpuszczają się w wodzie. Wstrzykuje się go w regularnych odstępach koniom, które po 6–8 miesiącach są uodpornione, a ich krew staje się zdatna do wyprodukowania surowicy przeciwjadowej. Farma hodowlana węży na terenie Instytutu Pasteura przy ulicy króla Ramy IV w Bangkoku powstała już w 1923 r. Wytwarzane tu serum rozsyłane jest do wiejskich ambulatoriów Tajlandii oraz eksportowane do innych krajów Azji. Węże do hodowli w instytutowej farmie przynoszą okoliczni wieśniacy, którzy wyspecjalizowali się w łowieniu gadów i nieźle na tym zarabiają. Popyt nie ustaje, gdyż żmije żyją w niewoli zaledwie kilka miesięcy, a serum potrzebne jest bez ustanku. Ukąszeni ludzie niekiedy próbują się ratować starym sposobem: wyssaniem rany i jej wypaleniem. Może się to okazać skuteczne, ale tylko wtedy, gdy gad był mniej jadowity lub wstrzyknął niewiele jadu, bo miał akurat opróżnione gruczoły. W przeciwnym razie objawy zatrucia występują już po upływie 10 minut. Ofiarom żmij łańcuszkowych krwawią dziąsła i nos. Po stopniowej utracie przytomności dochodzi do ustania pracy serca. Z kolei po ukąszeniu kobry pojawiają się trudności w oddychaniu oraz utrata mowy. Śmierć następuje w ciągu kilku godzin w wyniku porażenia układu oddechowego. Podobne objawy daje jad kraita, z towarzyszeniem drgawek i bólu żołądka. Chociaż ukąszenia węży zdarzają się często, nie wynika to z przypisywanej im agresywności i podstępności, lecz najczęściej z nieuwagi bądź przypadku. Wygrzewające się w dzień gady ruszają na polowanie o zmierzchu – widzą wtedy lepiej. Atakują tylko gdy się na nie nadepnie lub je drażni. Są głuche i o zbliżaniu się człowieka informuje je wibracja podłoża. Dlatego w terenie, gdzie mogą być węże, należy stąpać mocno. Ostrzeżony gad zejdzie nam z drogi. 5 miejsc, które warto odwiedzić w Bangkoku • Park Dusit w centrum dzielnicy rządowej tworzą eleganckie ogrody i architektura. Można tam spędzić cały dzień, zwiedzając, m.in. muzeum rodziny królewskiej i królewskich powozów. • Muzeum Narodowe prezentuje najwszechstronniejszy zbiór sztuki i rzemiosła Tajlandii. W znajdującej się na jego terenie świątyni Buddhaisawan możemy zobaczyć Phra Budda Sing – posążek zaliczany do najświętszych w Tajlandii. • Wielką Huśtawkę przed Wat Suthat wprawiano w ruch podczas uroczystości bramińskich. Rywalizujące drużyny wychylały ją na wysokość 25 metrów. Z powodu wielu śmiertelnych wypadków zawody zawieszono w 1935 roku. • Salon masażu – w Tajlandii nie wypada nie poddać się magicznej mocy rąk tajskich masażystów, połączeniu chińskiej akupunktury i hinduskiej jogi. • Dzielnica chińska niedaleko przystani Ratchawong pozwoli zagłębić się w świat gier hazardowych, bazarów pełnych chińskich medykamentów, chińskiej opery, kaligrafii i kuchni.