National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-17T09:41:01.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Na tej planecie może istnieć życie. Po raz pierwszy odkryto atmosferę na skalistym globie podobnym do Ziemi
items: Rosną szanse, że w naszym galaktycznym sąsiedztwie może istnieć planeta podobna do Ziemi
items: Fundamentalne pytanie o ŻYCIE. Rój teleskopów LIFE poszuka go poza Ziemią
items: Słońce kluczem do odkrycia nowej Ziemi. Pomoże w tym ESPRESSO
items: Czy na pozbawionych światła księżycach planet swobodnych mogą panować warunki przychylne życiu?
items: Odległa gwiazda wpadła w „szaleństwo”. Tak astronomowie odkryli potężne zderzenie planet
items: Ogromny sukces Polaków. Nasi astronomowie „zważyli” planetę podróżującą przez Drogę Mleczną i odkryli nową klasę ciał niebieskich
items: Super-Ziemia GJ 251 c może być siedliskiem życia. Jest tylko o 20 lat świetlnych stąd
items: Polak był pierwszy. Dziś znamy już 6000 planet spoza Układu Słonecznego
items: Dlaczego wciąż nie spotkaliśmy kosmitów? Naukowiec wyjaśnia: Są uwięzieni na swoich planetach
items: Astronomowie odkryli super-Ziemię w ekosferze wokół gwiazdy. Na ile przypomina naszą planetę?
items: Czy księżyce egzoplanet mogą mieć zdolność podtrzymywania życia? Symulacje wskazują, że tak
items: Problem trzech ciał. Nieuchwytna planeta krąży wstecz pomiędzy podwójnym układem gwiazd
items: Czy właśnie znaleźliśmy życie na odległej egzoplanecie? Badania astronomów z Cambridge budzą kontrowersje
items: Pierwsze obserwacje 3D atmosfery planety spoza Układu Słonecznego. Wieją tam żelazne wiatry
items: Superziemia, na której może istnieć życie. Ta planeta znajduje się tylko 20 lat świetlnych od nas
items: „Pierwszy raz widzimy coś takiego”. Znaleziono świat pary - planetę, która cała spowita jest parą wodną
items: Planeta z waty cukrowej jest jeszcze dziwniejsza niż sądziliśmy. Ma asymetryczną atmosferę
items: Teleskopowi Webba udało się bezpośrednio sfotografować egzoplanetę. To najbliższy Ziemi superjowisz
items: Znaleźliśmy w kosmosie drugi ocean? Na tej planecie może znajdować się wodny akwen o temperaturze 20 st. C
items: Jaki zapach ma gazowy olbrzym? Najbliższa Ziemi planeta tego typu cuchnie zgniłymi jajkami. To dobra wiadomość
items: Znajduje się niedaleko nas i nadaje się do zamieszkania. Czy teleskopy NASA i ESA odnalazły drugą Ziemię?
items: Zagadka „puszystej” planety rozwiązana. Już wiadomo, dlaczego wygląda, jakby była zrobiona z waty cukrowej
items: Ta planeta ma tyle wulkanów, że świeci roztopioną lawą. A jej powierzchnia jest gorętsza niż powierzchnia gwiazdy
items: Diamentowa egzoplaneta straciła atmosferę, a następnie wygenerowała kolejną. Pierwszy taki przypadek

Na tej planecie może istnieć życie. Po raz pierwszy odkryto atmosferę na skalistym globie podobnym do Ziemi
type: item
date: 2026-07-19T12:30:59.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: hel
subject: odkrycia
subject: życie
description: Naukowcy po raz pierwszy w historii odkryli atmosferę otaczającą skalistą egzoplanetę krążącą w ekosferze, czyli strefie sprzyjającej życiu. Obiekt o nazwie LHS 1140 b jest większy od Ziemi i krąży wokół czerwonego karła, a jego gazowa otoczka składa się głównie z helu.
encoded: To odkrycie może stać się kamieniem milowym w poszukiwaniach życia poza Układem Słonecznym. Po raz pierwszy udało się zaobserwować atmosferę wokół skalistej planety pozasłonecznej znajdującej się w strefie zamieszkiwalnej swojej gwiazdy. Obiektem badań jest LHS 1140 b, tak zwana „super-Ziemia” oddalona od nas o około 48 lat świetlnych. Znajduje się ona w układzie czerwonego karła, gwiazdy znacznie mniejszej i chłodniejszej od Słońca. Krąży w odległości, która pozwala na istnienie wody w stanie ciekłym na jej powierzchni. To kolejne w ostatnich miesiącach odkrycie planety na której potencjalnie może istniec życie. Niedawni pisaliśmy o podobnym układzie pozasłonecznym, Gliese 3378. Pierwsza skalista egzoplaneta z atmosferą Odkrycie to, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Science”, zmienia sposób w jaki postrzegamy ewolucję planet pozasłonecznych. Przez ponad 20 lat naukowcy wykrywali atmosfery jedynie na olbrzymich, gazowych planetach, które krążyły bardzo blisko swoich gwiazd. Panowały na nich ekstremalnie wysokie temperatury – warunki zupełnie nieprzyjazne dla życia. LHS 1140 b jest zupełnie inna: to glob skalisty, z masą ok. pięciokrotnie większą od Ziemi. Droga do odkrycia na LHS 1140 b Główny autor badania, Collin Cherubim z Uniwersytetu Harvarda, opracował teoretyczny model przewidujący, że planety o określonej charakterystyce mogą tracić wodór, ale zachowywać hel, tworząc specyficzną, zdominowaną przez ten gaz atmosferę. Cherubim nazwał te obiekty „światami helu” i zasugerował, że mogą one być naturalnym etapem ewolucji wielu małych planet. Choć początkowo jego promotor, prof. David Charbonneau, podchodził do tych obliczeń sceptycznie, dane zebrane podczas obserwacji okazały się niepodważalne. Do potwierdzenia istnienia atmosfery wykorzystano spektrograf WINERED zainstalowany w Obserwatorium Las Campanas w Chile. Naukowcy wykorzystali rzadkie zjawisko z września 2024 roku, kiedy to LHS 1140 b oraz jej sąsiednia planeta dokonały tranzytu przed tarczą swojej …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/07/Low-Rescfa-055-heliumatmosphereplanet3H-Firefly-Upscaler-2x-scale-2733a7b.jpg
width: 1400
height: 934

Rosną szanse, że w naszym galaktycznym sąsiedztwie może istnieć planeta podobna do Ziemi
type: item
date: 2026-07-10T07:39:54.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: obserwacje
subject: życie
description: W gwiazdozbiorze Żyrafy, 25 lat świetlnych od Ziemi, wokół czerwonego karła Gliese 3378, krąży planeta, która według ostatnich badań może być przyjazna życiu. Jak to sprawdzić?
encoded: Chociaż liczba potwierdzonych planet pozasłonecznych (tzw. egzoplanet) regularnie wzrasta i wynosi według ostatnich, lipcowych danych już 6316 obiektów, niewiele z nich przypomina Ziemię. Spośród opisanych obiektów tylko 223 to planety skaliste przypominające naszą planetarną kołyskę. Planety skaliste i Super-Ziemie Do kolejnej kategorii należą tzw. super-ziemie, których liczba wynosi 1801. Te egzoplanety to bardzo ciekawa kategoria. Bo chociaż w pierwszej chwili chciałoby się o nich myśleć, że przypominają naszą planetę, tylko są nieco większe, to sprawa nie jest aż tak prosta. Super-ziemie mogą być skaliste, gazowe lub mieć skład pośredni. Dopiero szczegółowe badania pozwalają stwierdzić, czy dana super-ziemia jest rzeczywiście skalista. W praktyce więc liczba planet uznawanych za skaliste w szerokim sensie wynosi gdzieś między 223 a ok. 2000, w zależności od tego, ile super-ziemi faktycznie okaże się skalistych po dokładniejszych pomiarach gęstości. Właśnie do kategorii super-ziemi należy odkryta w 2024 roku planeta znajdująca się około 25 lat świetlnych od Ziemi, w gwiazdozbiorze Żyrafy. Planeta GJ 3378b krąży wokół czerwonego karła. Okrąża swoją gwiazdę co 21,5 dnia, znajdując się około dziesięciokrotnie bliżej niej niż Ziemia znajduje się od Słońca. Ponieważ czerwony karzeł emituje około 90% mniej promieniowania niż Słońce, mimo bliskości gwiazdy GJ 3378b znajduje się niemal idealnie pośrodku tzw. strefy zamieszkiwalnej, w której na powierzchni planety może istnieć ciekła woda. I to jest dobra informacja dla poszukiwaczy życia pozaziemskiego. Jednak początkowe analizy wskazywały, że GJ 3378b jest 5,26 razy masywniejsza od Ziemi, co było potencjalnie problematyczne. Masa jest kluczowa Dlaczego? Z analiz wynika, że powyżej pewnego progu (ok. 2–10 mas Ziemi) znacznie rośnie prawdopodobieństwo, że planeta nie pozostanie skalistym światem z cienką atmosferą, tylko zmieni się w gazowego mini-Neptuna lub przejdzie w stan skrajnego efektu cieplarnianego. Dlatego badac…

superziemiaGJ3378b-0685690.png
width: 2133
height: 1200

Fundamentalne pytanie o ŻYCIE. Rój teleskopów LIFE poszuka go poza Ziemią
type: item
date: 2026-06-23T06:41:54.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: nasa
subject: teleskop
subject: życie
description: Czy jesteśmy sami we Wszechświecie? A może po prostu nie znamy jeszcze metody zdolnej odnaleźć pozaziemskie formy życia? Te pytania stoją u samej podstawy badań i eksploracji kosmosu. Niedawno Instytut Badań Kosmicznych im. W.M. Kecka opublikował raport opisujący misję Large Interferometer For Exoplanets (LIFE), która – jak mają nadzieję jej twórcy – pomoże udzielić ostatecznej odpowiedzi na to fundamentalne pytanie.
encoded: Wielkie obserwatoria naziemne i kosmiczne nieustannie przeczesują niebo. Ale nawet te najlepsze, jak Teleskop Kosmiczny Jamesa Webba (JWST), dostarczyły jedynie kuszących przebłysków informacji o atmosferach innych światów. To wciąż niewystarczająco dużo, by jednoznacznie stwierdzić, czy istnieje tam życie w formie, jaką znamy. Być może wsparciem dla tych badań stanie się obserwatorium kosmiczne ARIEL tworzone przez Europejską Agencję Kosmiczną. Ten teleskop, przy którym pracują też uczeni z Centrum Badań Kosmicznych PAN, ma zbadać atmosfery tysiąca planet pozasłonecznych i zrobić to z niebywałą precyzją. Jednak wedle raportu W.M. Keck Institute for Space Studies (Caltech) pod tytułem „Exploring Exoplanets with Interferometry”, jeden teleskop to za mało. Należy zbudować całą konstelację współpracujących ze sobą teleskopów kosmicznych. Konstelacja pięciu statków kosmicznych Raport opisuje misję Large Interferometer For Exoplanets (LIFE), która – jak mają nadzieję jej twórcy – pomoże udzielić ostatecznej odpowiedzi na fundamentalne pytanie astronomii i astrobiologii. Misja miałaby obejmować pięć statków kosmicznych poruszających się w swobodnej formacji. Używając techniki zwanej interferometrią zerującą (ang. nulling interferometry), statki te wydobywałyby słabe sygnatury cieplne planet skalistych spośród oślepiającego blasku ich gwiazd macierzystych. Cztery statki-teleskopy należałoby rozmieścić w konfiguracji o kształcie X, z regulowanymi liniami bazowymi od 10 do 600 metrów, a piąty centralny statek łączy zbierane wiązki światła. Teleskopy mają badać niebo w zakresie średniej podczerwieni. W zakresie długości fal 4–18,5 mikrometra różnica jasności między gwiazdą a egzoplanetą podobną do Ziemi spada z około dziesięciu miliardów (w świetle widzialnym) do około dziesięciu milionów. Gazowe biosygnatury Co ważniejsze, właśnie w tym zakresie para wodna, dwutlenek węgla, ozon, metan i podtlenek azotu wykazują swoje najsilniejsze spektralne linie absorpcyjne. Żaden istniej…

egzoplaneta-2a951ad.jpg
width: 8000
height: 5337

Słońce kluczem do odkrycia nowej Ziemi. Pomoże w tym ESPRESSO
type: item
date: 2026-05-07T07:48:39.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: egzoplanety
subject: obserwacje
subject: obserwatorium
subject: słońce
description: Poszukiwanie planet pozasłonecznych właśnie wkroczyło w nową fazę. Co ciekawe, aby odnaleźć planety krążące wokół odległych gwiazd, naukowcy przyglądają się naszej własnej centralnej gwieździe. W jaki sposób zrozumienie natury Słońca przybliża nas do odkrywania nowych światów?
encoded: Wykrywanie oraz charakteryzowanie planet podobnych do Ziemi, czyli posiadających warunki fizyczne umożliwiające istnienie ciekłej wody, a tym samym potencjalnie sprzyjających życiu, jest jednym z podstawowych zadań współczesnej astrofizyki. Niestety poszukiwanie te utrudnia astrofizyczny „szum” z gwiazd macierzystych. Dotychczasowe metody radzenia sobie z tym problemem są niewystarczające do osiągnięcia wymaganych poziomów precyzji. Nowe, nieznane światy Jednak jeden instrument, a tak naprawdę cała infrastruktura, mogą to zmienić. Mowa o teleskopie Paranal solar Espresso Telescope (PoET). Jest on połączony ze spektrografem ESPRESSO (ESO), co umożliwi jednoczesne prowadzenie obserwacji całkowitego widma Słońca oraz obserwacji rozdzielonych przestrzennie na poziomie pojedynczych sekund łuku, przy rozdzielczości widmowej R~200000. Aktualne dane mówią o około 6300 potwierdzonych planetach pozasłonecznych (egzoplanetach). Ponadto istnieją tysiące kandydatów oczekujących na potwierdzenie – głównie z misji takich jak Kepler Space Telescope i TESS. Te pozaziemskie światy są zazwyczaj wykrywane i badane poprzez analizę światła pochodzącego z ich gwiazd macierzystych, m.in. przez szukanie małych zmian w widmie gwiazdy. Jednak aktywność gwiazdowa może wytwarzać sygnały, które zagłuszają, a w innych sytuacjach naśladują zmiany wywoływane przez bliskie gwieździe planety. Podobnie jak plamy słoneczne zmieniają światło słoneczne, powierzchniowa aktywność innych gwiazd zaburza ich widma w sposób, który może być mierzony, jako „szum”, przy użyciu aktualnych instrumentów do polowania na planety. Usuwanie tego szumu z widma odległej gwiazdy jest trudne, ponieważ nie rozumiemy w pełni, jak aktywność gwiazdowa zmienia światło, które obserwujemy. Na szczęście naukowcy znaleźli rozwiązanie: postanowili nauczyć się tego od naszej własnej gwiazdy. PoETyckie łowy na egzoplanety Infrastruktura PoET składa się z teleskopu ze zwierciadłem o średnicy 60 cm, które gromadzi światło z określonych o…

ACD20-0044-003large-30e20cf.jpg
width: 1920
height: 1151

Czy na pozbawionych światła księżycach planet swobodnych mogą panować warunki przychylne życiu?
type: item
date: 2026-03-18T08:59:42.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: egzoplanety
subject: kosmos
subject: życie
description: Planety swobodne są wyrzutkami swoich systemów planetarnych. Utraciły grawitacyjną smycz w wyniku różnego rodzaju zjawisk. Niektóre z nich wciąż utrzymują swoje księżyce. Wydaje się, że takie pozbawione stałego dostępu do światła światy nie mogą mieć zdolności podtrzymywania życia. Jednak nowa publikacja naukowców z Instytutu Maxa Plancka oraz ESA pokazuje, że w pewnych warunkach księżyce planet swobodnych mogą być środowiskiem przychylnym rozwojowi życia.
encoded: Księżyce krążące wokół pozbawionych gwiazd tzw. planet swobodnych (rogue planets) mogą pozostawać wystarczająco ciepłe, aby przez miliardy lat utrzymywać wodę w stanie ciekłym – sugerują wyniki nowego badania opublikowanego na łamach „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. Oznacza to, że w głębokiej przestrzeni kosmicznej mogłyby istnieć długotrwałe środowiska sprzyjające życiu. Egzoksiężyce egzoplanet Podkreślmy, że badanie dotyczynaturalnych satelitów egzoplanet, czyli tzw. egzoksiężyców, szczególnie tych krążących wokół planet swobodnie przemieszczających się w przestrzeni międzygwiezdnej. Istnienie takich egzoksiężyców planet międzygwiezdnych nie zostało jeszcze jednoznacznie potwierdzone, jednak rosnąca liczba pośrednich dowodów sugeruje, że pierwsze takie odkrycie może nastąpić w niedalekiej przyszłości. Planety swobodne lub planety międzygwiezdne powstają w młodych układach planetarnych, gdzie silne oddziaływania grawitacyjne potrafią wyrzucić planetę z jej orbity wokół gwiazdy, wysyłając ją w przestrzeń międzygwiezdną. Badania wskazują jednak, że takie planety mają znaczną szansę zachować swoje księżyce nawet po opuszczeniu układu planetarnego. Sam proces wyrzucenia planety z układu zmienia orbity jej księżyców, rozciągając je w wydłużone, eliptyczne trajektorie wokół planety. Kiedy księżyc porusza się po takiej wydłużonej orbicie, jego odległość od planety stale się zmienia. Grawitacja planety ściska i rozciąga wnętrze księżyca, powodując powstawanie ciepła. Zjawisko to nazywa się grzaniem pływowym (tidal heating). Powstające w jego wyniku ciepło wewnętrzne może — według nowego badania — być na tyle silne, by zapobiegać zamarzaniu oceanów nawet w zimnej przestrzeni międzygwiezdnej. Podobne zjawiska znamy z Układu Słonecznego, m.in. z księżyców Jowisza Europa i Io oraz z księżyca Saturna Enceladusa. Kolebka życia nie wymaga Słońca Korzystając z modeli komputerowych, naukowcy ustalili, że temperatura na księżycu wielkości Ziemi, orbitującym wokół…

GettyImages-99312260-7d087a4.jpg
width: 5291
height: 3307

Odległa gwiazda wpadła w „szaleństwo”. Tak astronomowie odkryli potężne zderzenie planet
type: item
date: 2026-03-13T12:56:01.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: Gwiazdy
subject: księżyce
subject: obserwacje
subject: odkrycia
description: Astronomowie po raz pierwszy śledzili „na żywo” zderzenie dwóch planet. W układzie planetarnym, którego centrum jest gwiazda Gaia20ehk, powstała chmura gorącego pyłu o masie księżyca. To może być klucz do ostatecznej odpowiedzi na pytanie jak powstał nasz Księżyc.
encoded: Po raz pierwszy udało się niemal „na żywo” śledzić narodziny nowego porządku w odległym układzie planetarnym. Katastrofalne zderzenie dwóch planet miało miejsce w układzie Gaia20ehk, oddalonym o około 11 000 lat świetlnych od Ziemi. To monumentalne wydarzenie rzuca nowe światło na procesy formowania się ciał niebieskich. Może stanowić współczesny odpowiednik kolizji, która miliardy lat temu doprowadziła do powstania układu Ziemia-Księżyc. Jak odkryto wielkie zderzenie? Odkrycie jest owocem wielu lat pracy międzynarodowych zespołów badawczych i wykorzystania najbardziej zaawansowanych narzędzi obserwacyjnych. W badaniu wykorzystano dane pochodzące z: satelity Gaia, misji NASA SPHEREx oraz teleskopu WISE. System planetarny Gaia20ehk, czasem oznaczany w literaturze naukowej też jako Gaia-GIC-1, jest położony w gwiazdozbiorze Rufy, obserwowalnym na niebie na półkuli południowej. W 2021 roku zaczął się bardzo dziwnie zachowywać. Astronomowie określili to jako nagłe „szaleństwo” gwiazdy, która do tej pory wydawała się całkowicie stabilna. Pierwszymi sygnałami ostrzegawczymi były trzy wyraźne spadki jasności w zakresie światła widzialnego, trwające średnio 200 dni. Sugerowało to cykliczne pojawianie się gęstego materiału przesłaniającego tarczę gwiazdy. Jednocześnie zaobserwowano gwałtowne pojaśnienie obiektu w widmie podczerwonym. Czyli podczas gdy gwiazda optycznie ciemniała, emitowała duże ilości ciepła. To musiał być rozgrzany pył i odłamki skalne, wyrzucone w przestrzeń kosmiczną w wyniku uderzenia. Temperatura tego świeżo powstałego „gruzu” wynosiła około 900 Kelwinów (około 630 st. Celsjusza). Skala kosmicznej katastrofy Według danych ze spektrometrów, Gaia20ehk to młoda gwiazda typu F, nieco masywniejsza i gorętsza od naszego Słońca. Na podstawie okresów spadków jasności astronomowie precyzyjnie wyliczyli, że kolizja miała miejsce w odległości około 1,1 jednostki astronomicznej (AU) od centrum układu. To dystans niemal identyczny z odległością Ziemi od Słońca. A za…

zderzenie-planet-2882aa4.jpg
width: 3100
height: 2067

Ogromny sukces Polaków. Nasi astronomowie „zważyli” planetę podróżującą przez Drogę Mleczną i odkryli nową klasę ciał niebieskich
type: item
date: 2026-01-01T19:02:32.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: odkrycia
subject: polacy
subject: polska nauka
description: W prestiżowym czasopiśmie „Science” opublikowano właśnie przełomową pracę zespołu astronomów, w którym dużą rolę odegrali polscy badacze. Odkryli oni zupełnie nowa klasę planet pozasłonecznych. To jedno z najważniejszych astronomicznych wydarzeń dekady.
encoded: Spis treści: Nieuchwytni planetarni wędrowcy Mikrosoczewkowanie grawitacyjne zdradza niewidoczne obiekty Od podejrzeń do pewności – historia poszukiwań planet swobodnych Planeta swobodna czy inny obiekt? Jak zważyć planetę? Obserwacje odległe o 1,6 miliona kilometrów Międzynarodowy zespół, w którym kluczową rolę odegrali astronomowie z prowadzonego w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Warszawskiego wielkoskalowego przeglądu nieba OGLE oraz projektu Gaia Science Alerts, ogłosili odkrycie nowej klasy planet pozasłonecznych – planet swobodnych. To obiekty krążące samotnie w Drodze Mlecznej, niezwiązane grawitacyjnie z gwiazdami. Odkrycie było możliwe dzięki bezpośredniemu „zważeniu” planety odkrytej poprzez zjawisko mikrosoczewkowania grawitacyjnego. Jej masa wynosi 70 mas Ziemi. – To odkrycie dekady, porównywalne z odkryciem pierwszych udokumentowanych planet pozasłonecznych w latach 90. ubiegłego wieku. Astronomowie wreszcie mają pewność, iż tego typu obiekty istnieją we Wszechświecie – skomentował prof. Andrzej Udalski, lider polskiego projektu OGLE. Nieuchwytni planetarni wędrowcy Astronomowie od dawna zdawali sobie sprawę, iż planety pozasłoneczne mogą istnieć nie tylko w układach związanych. Różne zjawiska naturalne, jak np. oddziaływania grawitacyjne z gazowymi olbrzymami w trakcie formowania się układów planetarnych czy bliskie przejścia sąsiednich gwiazd sprawiają, że planety mogą zostać wyrywane z macierzystych układów i wystrzelone w przestrzeń międzygwiazdową. Takie samotne planety, nazwane planetami swobodnymi, mogą wędrować w Drodze Mlecznej nie będąc związanymi z żadną gwiazdą. Szacunki wskazują, że liczba takich planet może być bardzo duża i wręcz przewyższać liczbę planet związanych. Kłopot w tym, że ich istnienie trudno udowodnić. Nie emitują promieniowania, które można byłoby zobaczyć, a skoro nie poruszają się wokół gwiazdy macierzystej nie można użyć tzw. metody tranzytu, czyli okresowego spadku jasności gwiazdy w chwili przejścia przez jej …

planety-swobodne-2d9683a.jpg
width: 2050
height: 1463

Super-Ziemia GJ 251 c może być siedliskiem życia. Jest tylko o 20 lat świetlnych stąd
type: item
date: 2025-10-23T14:00:41.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: NatGeoBN
subject: planety
subject: życie
description: Astronomowie odkryli super-Ziemię GJ 251 c – skalistą planetę niemal cztery razy masywniejszą od Ziemi, krążącą w strefie zamieszkiwalnej. Znajduje się zaledwie 20 lat świetlnych od nas i może posiadać atmosferę sprzyjającą życiu. To jeden z najbardziej obiecujących celów w poszukiwaniu życia pozaziemskiego.
encoded: Zespół naukowców z Penn State University ogłosił odkrycie planety GJ 251 c. To obiekt skalisty niemal cztery razy cięższy od Ziemi. Znajduje się w tzw. strefie zamieszkiwalnej. Oznacza to, że może tam występować ciekła woda. GJ 251 c krąży wokół gwiazdy GJ 251. Jej pełny obieg trwa 54 dni. Gwiazda ta leży mniej niż 20 lat świetlnych od Ziemi. Tak bliskie położenie czyni planetę doskonałym celem do dalszych badań. Jak odkryto potencjalnie zamieszkiwalną planetę? Planeta została odkryta po analizie danych zebranych przez 20 lat. Kluczowym instrumentem był Habitable Zone Planet Finder (HPF). Znajduje się on na teleskopie Hobby-Eberly w Teksasie. HPF rozdziela światło gwiazd i pozwala wykryć ruch wywołany przez egzoplanety. Początkowo naukowcy skupili się na planecie GJ 251 b. Ma ona krótszy okres obiegu – 14 dni. W danych pojawił się nowy sygnał – silniejszy, o okresie 54 dni. Wskazywał on na drugą planetę w układzie. Dodatkowe potwierdzenie przyniosły dane z instrumentu NEID. Jest on zainstalowany w Kitt Peak National Observatory w Arizonie. Dlaczego GJ 251 c to wyjątkowy kandydat do poszukiwań życia? Bliskość planety to jej ogromny atut. Mniej niż 20 lat świetlnych od Ziemi oznacza, że możliwe będą dokładniejsze badania. GJ 251 c może posiadać atmosferę. Jej analiza może wykazać obecność związków wskazujących na życie, jak tlen czy metan. Praca naukowa na ten temat ukazała się w czasopiśmie „The Astronomical Journal”. „Szukamy super-Ziemi, ponieważ dają nam największą szansę na znalezienie życia w kosmosie” –mówi prof. Suvrath Mahadevan z Penn State. To jedna z najlepszych kandydatek do takich analiz w ciągu najbliższych 5–10 lat. Choć nie możemy jej teraz sfotografować, przyszłe teleskopy dadzą taką możliwość. Rola teleskopów HPF i NEID w przełomowym odkryciu HPF to spektrograf o wysokiej precyzji. Został zaprojektowany przez zespół z Penn State. Jego zadaniem jest wykrywanie planet podobnych do Ziemi. Pracuje w bliskiej podczerwieni. Dzięki niemu udało się wychwyci…

druga-ziemia-df363fe.png
width: 2400
height: 1800

Polak był pierwszy. Dziś znamy już 6000 planet spoza Układu Słonecznego
type: item
date: 2025-09-24T06:51:37.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: planety
description: Liczba znanych planet poza Układem Słonecznym przekroczyła właśnie 6000. Naukowcy świętują sukces, ale dla wielu z nich to dopiero pierwszy krok. To światy tak różne od Ziemi, że trudno je sobie wyobrazić. Jedne są większe niż Jowisz, inne mniejsze niż Księżyc. A niektóre mogą krążyć wokół… dwóch gwiazd jednocześnie.
encoded: Ta lista robi się coraz dłuższa. Naukowcy znają coraz więcej planet zlokalizowanych poza Układem Słonecznym. NASA poinformowała właśnie o tym, że udało się rozpoznać już 6000 takich obiektów. Wielu naukowców – jedna lista Potwierdzone planety są dodawane do tej listy sukcesywnie przez naukowców z całego świata. Liczba ta jest monitorowana przez Instytut Nauki o Egzoplanetach (NExScI) NASA, z siedzibą w IPAC Caltech w Pasadenie w Kalifornii. Egzoplanet jest z pewnością zdecydowanie więcej. Ponad 8000 kolejnych kandydatek oczekuje na potwierdzenie. Odkrywcami pierwszych egzoplanet byli Aleksander Wolszczan i Dale Frail, w 1992 roku. Z kolei Michel Mayor i Didier Queloz zlokalizowali w 1995 roku pierwszą egzoplanetę krążącą wokół gwiazdy podobnej do Słońca. Tempo odkryć przyspieszyło w ostatnich latach (baza danych osiągnęła 5000 potwierdzonych egzoplanet zaledwie trzy lata temu) i ten trend prawdopodobnie się utrzyma. Planety są niezliczone, ale trudno je znaleźć Chociaż naukowcy uważają, że w Drodze Mlecznej znajdują się miliardy planet, ich znalezienie wciąż stanowi wyzwanie. Większość z nich można badać jedynie pośrednio, ale naukowcy wiedzą, że są one bardzo zróżnicowane. Planety skaliste wydają się być bardziej powszechne we Wszechświecie. View oEmbed on the source website Naukowcom udało się ustalić do tej pory, że szereg planet całkowicie różni się od tych w Układzie Słonecznym. Istnieją np. takie wielkości Jowisza, które krążą bliżej swojej gwiazdy macierzystej niż Merkury wokół Słońca. Są też planety krążące wokół dwóch gwiazd, bez gwiazd i wokół martwych gwiazd. Zlokalizowano obiekty pokryte lawą, niektóre mają gęstość styropianu, a inne mają – być może – chmury z… kamieni szlachetnych. Szukanie planet – trudna sprawa Mniej niż 100 egzoplanet udało się sfotografować, ponieważ większość z nich jest z naszej odległości tak drobna, że odbijanie przez nie światło ​​ginie w promieniach swojej gwiazdy macierzystej. Pozostałe cztery metody wykrywania planet są pośr…

Zrzut-ekranu-2025-09-23-143536-53d878a.png
width: 1275
height: 803

Dlaczego wciąż nie spotkaliśmy kosmitów? Naukowiec wyjaśnia: Są uwięzieni na swoich planetach
type: item
date: 2025-08-28T11:30:41.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: egzoplanety
subject: fizyka
subject: Gwiazdy
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: planety
subject: podróże kosmiczne
description: Hiszpański badacz uważa, że odpowiedź kryje się w prawach fizyki. W niektórych warunkach obce cywilizacje mogą być skazane na swoje planety – nawet jeśli dysponują zaawansowaną technologią.
encoded: W tym artykule: Prędkość ucieczki kosmitów Planety-więzienia? Planety-akwaria Enrico Fermi, fizyk atomowy, noblista, w połowie XX w. zadał słynne pytanie: „Gdzie Oni są?”. Przeszło ono do historii jako paradoks Fermiego. Paradoks ten dotyczy potencjalnych kosmitów. A dokładniej tego, że skoro Wszechświat jest tak ogromny i stary, to powinno w nim istnieć wiele obcych cywilizacji. Dlaczego dotychczas nie spotkaliśmy żadnej z nich? Odpowiedzi mogą być dwie. Pierwsza – ponieważ żadnych innych inteligentnych form życia w kosmosie nie ma. I druga: ponieważ nie potrafimy nawiązać z żadną kontaktu. Dlaczego? Gdyż np. zaawansowane technologicznie cywilizacje istnieją zbyt krótko. Są rozrzucone we Wszechświecie i dzielą je ogromne odległości. Używają sposobów komunikacji niedostępnych dla nas. Do tej grupy Elio Quiroga z hiszpańskiego Universidad del Atlántico Medio dorzucił właśnie jeszcze jedno wyjaśnienie. Jego zdaniem istnieje cała grupa planet pozasłonecznych, z których zwyczajnie nie da się uciec. Niezależnie od tego, jak bardzo Obcy staraliby się to zrobić. Prędkość ucieczki kosmitów Każde ciało niebieskie ma swoją tzw. prędkość ucieczki (albo drugą prędkość kosmiczną). To prędkość, jaką musi mieć na starcie obiekt, żeby wydostać się z pola grawitacyjnego ciała niebieskiego. Dla Ziemi wynosi ona 11,2 km/s. Nie oznacza to jednak, że startując z taką szybkością dotrzemy w kosmos. W rzeczywistości trzeba jeszcze pokonać opory ruchu – np. opór atmosfery. Dlaczego kosmici nigdy nie odwiedzili Układu Słonecznego? Być może nie odpowiada im nasze Słońce Naukowcy zaproponowali nowe rozwiązanie słynnego paradoksu Fermiego. Twierdzą, że przyczyną, dla której żadna obca cywilizacja nie nawiązała z nami kontaktu, jest nasza gwiazda. A dokładn... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dlaczego-kosmici-nigdy-nie-odwiedzili-ukladu-slonecznego-byc-moze-nie-odpowiada-im-nasze-slonce-fot-getty-images-5fbd065.jpg" width="938" height="473" alt="Dlacz…

Dlaczego-wciaz-nie-spotkalismy-kosmitow-092fca7.jpg
width: 5472
height: 3648

Astronomowie odkryli super-Ziemię w ekosferze wokół gwiazdy. Na ile przypomina naszą planetę?
type: item
date: 2025-07-28T10:09:49.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: planety
description: 35 lat świetlnych od Ziemi znajduje się chłodny czerwony karzeł, będący centrum układu planetarnego. Mowa o L98-59 z szeregiem małych, skalistych planet. Astronomowie właśnie odnaleźli piątą planetę tego układu, która zalicza się do kategorii tzw. super-Ziemi i w dodatku znajduje się w ekosferze gwiazdy. Oznacza to, że może tam być woda w stanie ciekłym, a potencjalnie także życie.
encoded: Spis treści: Ekosfera czerwonego karła Super-Ziemia na kołowej orbicie Planetarne laboratorium Kiedy w 2019 roku teleskop TESS odkrył trzy planety krążące wokół czerwonego karła typu M – L98-59, a następnie czwartą w 2021 roku, wzbudziło to spore zainteresowanie. Teraz, gdy potwierdzono istnienie piątej planety – super-Ziemi w tzw. ekosferze lub inaczej w strefie zamieszkiwalnej – układ znów znalazł się w centrum uwagi. Ekosfera czerwonego karła Wiemy, że L98-59, znajdujący się około 35 lat świetlnych od Ziemi i jest słabym, chłodnym czerwonym karłem. Ten typ stanowi najliczniejszą grupę gwiazd w naszej Galaktyce. Szacuje się, że nawet 80% gwiazd Drogi Mlecznej to właśnie czerwone karły. Wiemy o nich, że bardzo powoli spalają wodór, przez co ich życie jest wyjątkowo długie. Wiele czerwonych karłów ma układy planetarne zawierające planety skaliste w strefie zamieszkiwalnej. Jest tak np. w układzie TRAPPIST-1, Proxima Centauri b, L 98-59 f). Niska jasność czerwonych karłów sprawia, że ich ekosfera znajduje się bardzo blisko gwiazdy. Również L 98-59 ma zwarty układ małych, skalistych planet. Najnowsze odkrycie, którego autorami byli naukowcy z Instytutu Badań nad Egzoplanetami im. Trottiera na Uniwersytecie w Montrealu, potwierdza obecność L98-59 f, super-Ziemi o masie minimum 2,8 razy większej od masy naszej planety. Super-Ziemia na kołowej orbicie Wiemy też, że nowo odkryta egzoplaneta porusza się po niemal idealnie kołowej orbicie, a okres pełnego obiegu wokół gwiazdy wynosi 23 dni ziemskich. Według wyliczeń ta super-Ziemia otrzymuje mniej więcej tyle samo energii co Ziemia, co umieszcza ją w ekosferze gwiazdy – zakresie odległości, w którym w odpowiednich warunkach atmosferycznych mogłaby istnieć woda w stanie ciekłym. Odkrycie egzoplanety orbitującej w ekosferze gwiazdy zawsze budzi zainteresowanie. Każda z takich planet ma – choćby minimalną – szansę na istnienie prostych form życia. Choć możliwość wykrycia życia na tych odległych światach pozostaje niewielka, sa…

syper-ziemia-8ee9dcd.jpg
width: 1000
height: 667

Czy księżyce egzoplanet mogą mieć zdolność podtrzymywania życia? Symulacje wskazują, że tak
type: item
date: 2025-05-31T11:45:53.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: księżyce
description: Od 1992 r., gdy Aleksander Wolszczan wspólnie z kanadyjskim astronomem Dale'em Frailem ogłosili odkrycie pierwszej planety spoza Układu Słonecznego, odnaleziono już około 6000 takich obiektów. Wiele z tych ciał niebieskich to olbrzymie planety gazowe lub lodowe, czyli miejsca nienadające się do powstania życia, jakie znamy. Ale te planety mają księżyce. I to właśnie na nich mogło rozwinąć się życie.
encoded: Spis treści: Główna misja – znaleźć życie w kosmosie Modelowy egzoksiężyc Jak powstają księżyce? Grawitacyjna łamigłówka Egzo-życie Na gigantycznych planetach naszego Układu Słonecznego życie istnieć nie może. Jednak niektóre z ich księżyców stały się głównymi celami w jego poszukiwaniu. Prowadzi to do naturalnego pytania: Czy gigantyczne egzoplanety w strefach nadających się do zamieszkania wokół innych gwiazd mogą posiadać nadające się do zamieszkania księżyce? Główna misja – znaleźć życie w kosmosie Poszukiwanie życia w kosmosie jest jednym z najbardziej podstawowych zadań związanych z badaniem i eksploracją przestrzeni kosmicznej. W tej chwili łazik Perseverance zbiera próbki marsjańskiej gleby właśnie w poszukiwaniu śladów dawnego, a być może nawet współczesnego życia. W tym samym celu badane są księżyce Jowisza i Saturna. W przyszłym roku w kierunku Wenus wystartuje prywatna misja, która ma zbadać, czy środowisko siarkowych chmur tej piekielnej planety może sprzyjać życiu niektórych bakterii. Nawet próbki pobrane z planetoid są badane pod kątem możliwości przenoszenia zarodków życia. Ale to wszystko miejsca, do jakich mamy dostęp. Trudny dostęp, ale jednak istniejący. Co jednak zrobić z planetami znajdującymi się tysiące lat świetlnych od Ziemi? W tym wypadku pomocne jest modelowanie bazujące m.in. na naszej wiedzy o Układzie Słonecznym. Przyglądając się naszemu kosmicznemu podwórku, łatwo dostrzec, że księżyce są wszechobecne. Szczególnie dużo naturalnych satelitów posiadają gazowe olbrzymy – Jowisz i Saturn. A wśród skatalogowanych egzoplanet nie przeważają te skaliste, podobne do Ziemi lub Marsa, lecz właśnie planety gazowe i lodowe olbrzymy. Można więc założyć, że również egzo-Jowisze posiadają księżyce. Modelowy egzoksiężyc Faktem jest, że astronomowie wykryli do tej pory niewiele egzoksiężyców, choć ich istnienie jest praktycznie gwarantowane. Teoria mówi, że powstawanie księżyców jest procesem naturalnym. Znalezienie egzoplanet jest trudne, mimo że już …

shutterstock752492377-ffb41a4.jpg
width: 1000
height: 667

Problem trzech ciał. Nieuchwytna planeta krąży wstecz pomiędzy podwójnym układem gwiazd
type: item
date: 2025-05-22T13:10:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: gwiazda
subject: obserwacje
description: Analiza tego nietypowego układu podwójnego zajęła aż dwie dekady. Mimo komplikacji badaczom udało się ustalić, w jaki sposób para gwiazd może utrzymywać stabilny taniec orbitalny z nieuchwytną planetą. Czy to rozwiązuje tzw. problem trzech ciał?
encoded: Spis treści: Prawdziwy taniec z gwiazdami Dane z chilijskich obserwatoriów Geneza tajemniczej planety W 2004 roku David Ramm z Uniwersytetu Canterbury w Nowej Zelandii podczas obserwacji ruchu pary gwiazd w układzie o nazwie Nu Octantis zauważył tajemniczy, powtarzający się sygnał. Obserwacja ta rozpoczęła długą debatę rozważającą, czy sygnał był dowodem na to, że układ ten zawierał planetę. W dodatku planetę dwukrotnie większą od Jowisza, co niektórzy fizycy uważali za niemożliwe ze względu na rozmiar i bliskość obu gwiazd. Teraz Ramm i Man Hoi Lee z Uniwersytetu w Hongkongu oraz ich koledzy przedstawili najbardziej przekonujące jak dotąd dowody na to, że Nu Octantis naprawdę jest tercetem, a nie duetem. Prawdziwy taniec z gwiazdami Co wiemy o Nu Octantis? Znajduje się w gwiazdozbiorze Oktanta, około 69 lat świetlnych od Ziemi. Jest to układ podwójny składający się z: ν Octantis A: olbrzymiej gwiazdy typu K1 III, o masie około 1,6 masy Słońca, ν Octantis B: białego karła o masie około 0,6 masy Słońca. Gwiazdy obiegają wspólny środek masy co 2,9 roku, w średniej odległości około 2,6 jednostki astronomicznej (AU). I najważniejsza rzecz: wspomniana, przez szereg lat jedynie domniemana obecność planety o nietypowej, wstecznej orbicie w bardzo ciasnym układzie gwiazdowym. Bo tajemnicza planeta Nu Octantis jest w retrogradacji, co znaczy, że planeta i jedna gwiazda krążą wokół drugiej gwiazdy, ale robią to w przeciwnych kierunkach. W dodatku planeta ma ciaśniejszą orbitę wokół drugiej gwiazdy. Man Hoi Lee twierdzi, że jest to nietypowe, ale sprawia, że konfiguracja systemu jest stabilna – nawet jeśli oznacza to, że planeta wielokrotnie porusza się w wąskiej przestrzeni między dwiema gwiazdami. Dane z chilijskich obserwatoriów Jego zespół był w stanie określić to z dużą pewnością dzięki ulepszonym urządzeniom pomiarowym, takim jak spektrograf HARPS w 3,6-metrowym teleskopie Europejskiego Obserwatorium Południowego w Chile. Pomógł również fakt, że sygnał planety utrzymywał…

dziwna-planeta-f1805ac.jpg
width: 1000
height: 750

Czy właśnie znaleźliśmy życie na odległej egzoplanecie? Badania astronomów z Cambridge budzą kontrowersje
type: item
date: 2025-04-18T12:20:49.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: chemia
subject: egzoplanety
subject: życie
description: Opublikowane w czwartek 17 kwietnia analizy danych z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba mówią o biosygnaturach odnalezionych w atmosferze planety znanej jako K2-18 b. Jednak to śmiałe twierdzenie o odnalezieniu śladów życia na odległej o 124 lata świetlne planecie wywołało falę sceptycyzmu.
encoded: Spis treści: Badania egzoplanet Odkrycie budzi wątpliwości Egzotyczne wodne światy Życie we Wszechświecie Korzystając z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST), zespół astronomów z Uniwersytetu Cambridge wykrył obecność siarczku dimetylu (DMS) i potencjalnie dwusiarczku dimetylu (DMDS) w atmosferze planety K2-18b. DMS to związek o ostrym zapachu, który może być wytwarzany przez bakterie. Naukowcy wykryli tę cząsteczkę, analizując światło gwiazd przefiltrowane przez atmosferę planety. Różne związki chemiczne pozostawiają odpowiednie ślady w widmie światła. Na Ziemi DMS i DMDS są wytwarzane wyłącznie przez mikroorganizmy, zazwyczaj fitoplankton morski. Tym samym przez media przetoczyła się fala ekscytacji. W końcu możemy powiedzieć, że odnaleźliśmy pozaziemskie życie. Ale czy na pewno? Te bez wątpienia obiecujące badania wywołały szeroką dyskusję w naukowym świecie. Podobnie, jak miało to miejsce w przypadku detekcji fosfiny w atmosferze Wenus. Badania egzoplanet Badanie zespołu naukowców z Cambridge szczegółowo opisujące wyniki zostało opublikowane w czasopiśmie „The Astrophysical Journal Letters”. – Znajdująca się 124 lata świetlne od Ziemi egzoplaneta K2-18b, może być tzw. światem hyceańskim. Czyli potencjalnie nadającą się do zamieszkania planetą w całości pokrytą ciekłą wodą oraz z atmosferą bogatą w wodór – powiedział główny autor badania Nikku Madhusudhan, profesor astrofizyki i nauk egzoplanetarnych w Instytucie Astronomii Uniwersytetu Cambridge. Odkrycie obecność DMS i DMDS w atmosferze planety K2-18b opierają się na wcześniejszych badaniach przeprowadzonych przez tę samą grupę astronomów. Wówczas za pomocą instrumentów Near-Infrared Imager and Slitless Spectrograph i Near-Infrared Spectrograph JWST badacze wykryli dwutlenek węgla i metan w atmosferze K2-18b. Nowa detekcja została dokonana za pomocą instrument badającego wybrane cele w średniej podczerwieni. – Traktujemy to odkrycie jako niezależną linię dowodową. Wykorzystaliśmy inny instrument niż przy wc…

egzoplaneta-zycie-601a60b.jpg
width: 767
height: 447

Pierwsze obserwacje 3D atmosfery planety spoza Układu Słonecznego. Wieją tam żelazne wiatry
type: item
date: 2025-02-19T12:01:48.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: obserwacje
subject: planety
description: Dzięki instrumentowi o nazwie ESPRESSO udało się zajrzeć w atmosferę gazowego olbrzyma znajdującego się o 900 lat świetlnych od nas. Obserwacje ujawniły trójwymiarową strukturę atmosfery egzoplanety. Jest to pierwsza tego typu obserwacja dokonana poza granicami Układu Słonecznego.
encoded: Spis treści: Trójwarstwowa atmosfera egzoplanety Wiatry żelazne i wodorowe Bardzo gorący jowisz Dane z czterech teleskopów Tylos (lub WASP-121b) to gigantyczna gazowa egzoplaneta znajdująca się w odległości około 900 lat świetlnych w gwiazdozbiorze Rufy (Puppis). Jeden rok świetlny to 9,461 biliona kilometrów (9,461 × 1012 km). Gdybyśmy chcieli przebyć tę odległość samochodem jadącym ze stałą prędkością 150 km/godz., dotarcie do Tylosa zajęłaby około 6,48 miliarda lat. To ponad połowa wieku Wszechświata! Ale korzystając z instrumentu ESPRESSO wchodzącego w skład Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), możemy badać tę egzoplanetę nie ruszając się z Ziemi. Naukowcy byli w stanie zajrzeć w atmosferę Tylosa, ujawniając jej trójwymiarową strukturę. Jest to pierwszy taki przypadek na planecie spoza Układu Słonecznego. Trójwarstwowa atmosfera egzoplanety Dzięki połączeniu czterech teleskopów Bardzo Dużego Teleskopu Europejskiego Obserwatorium Południowego, astronomowie odkryli potężne wiatry niosące pierwiastki chemiczne, takie jak żelazo i tytan. Tworzą one skomplikowane wzorce pogodowe w atmosferze planety. Z zebranych danych wynika, że atmosfera Tylosa jest podzielona na trzy warstwy: wiatry żelazne na dole, szybki strumień sodu w warstwie środkowej, wiatry wodorowe w warstwie górnej. Takiego klimatu nigdy wcześniej nie zaobserwowano na żadnej planecie. Wiatry żelazne i wodorowe Wiatry żelazne to ekstremalne zjawisko atmosferyczne występujące na niektórych egzoplanetach, zwłaszcza typu gorących jowiszów. Są to naddźwiękowe strumienie gazów przenoszące cząsteczki żelaza i innych metali w atmosferze tych planet. Szybkie strumienie sodu to potężne prądy gazowe bogate w sód, które wykrywa się w atmosferach niektórych egzoplanet, zwłaszcza gorących jowiszów. Te strumienie są napędzane ekstremalnymi warunkami atmosferycznymi, w tym silnym ogrzewaniem przez gwiazdę macierzystą i ogromnymi różnicami temperatur między stroną dzienną a nocną. Natomiast wiatry wodorowe to silne strumienie …

atmosfera-egzoplanety-ae984d7.jpg
width: 1280
height: 720

Superziemia, na której może istnieć życie. Ta planeta znajduje się tylko 20 lat świetlnych od nas
type: item
date: 2025-01-30T14:13:12.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: gwiazda
subject: słońce
subject: układ słoneczny
subject: ziemia
description: Astronomowie odkryli planetę pozasłoneczną typu superziemia. Panują na niej warunki, w których mogłoby utrzymać się życie.
encoded: Spis treści: Gwiazda podobna do Słońca Czy na tej planecie może istnieć życie? Dwadzieścia lat gromadzenia danych i lata analiz Planeta HD 20794 d znajduje się w strefie zamieszkiwanej swojej gwiazdy. Oznacza to, że nie jest od niej ani za bardzo oddalona, ani nie leży zbyt blisko. Jeśli na tym globie znajduje się woda, mogłaby utrzymać się na powierzchni w stanie ciekłym. HD 20794 d została zaliczona do planet pozasłonecznych określanych jako superziemie. Tego rodzaju globy są skaliste oraz znacznie większe od naszej planety. Nowo odkryta superziemia ma dwa razy większy promień i ponad pięć razy większą masę od Ziemi. Jak na kosmiczne warunki leży bardzo blisko – tylko niecałe 20 lat świetlnych od nas. Ułatwi to w przyszłości obserwacje systemu planetarnego za pomocą najnowszych instrumentów astronomicznych. Gwiazda podobna do Słońca Centrum tamtego układu stanowi gwiazda głównego ciągu o typie widmowym G – czyli żółty karzeł podobny do naszego Słońca. Wokół tej gwiazdy krążą trzy planety. Superziemia jest trzecią z nich, najbardziej oddaloną od gwiazdy. Dwa pierwsze globy układu poruszają się po orbitach kołowych. Znajdują się zbyt blisko słońca, by mogło na nich istnieć życie. Dopiero za ich orbitami rozpoczyna się strefa zamieszkiwalna. Tak określa się obszar wokół gwiazdy, w którym woda mogłaby utrzymać się w stanie ciekłym. Trzecia planeta – czyli superziemia HD 20794 d – krąży po orbicie eliptycznej. Jest ona mocno rozciągnięta. Glob najpierw znajduje się poza strefą zamieszkiwaną, następnie ją przecina, zbliża się do wewnętrznej krawędzi, po czym znów powraca do strefy zamieszkiwanej, by ostatecznie ją opuścić. Pokazuje to wizualizacja poniżej. View oEmbed on the source website Czy na tej planecie może istnieć życie? Dla gwiazdy takiej jak Słońce – albo HD 20794 – strefa zamieszkiwalna rozciąga się pomiędzy 0,7 a 1,5 AU (jednostki astronomicznej, 1 AU to odległość Ziemi od Słońca). W Układzie Słonecznym w tych granicach mieści się orbita Ziemi oraz Marsa. Or…

shutterstock2490750497-c69d773.jpg
width: 1000
height: 562

„Pierwszy raz widzimy coś takiego”. Znaleziono świat pary - planetę, która cała spowita jest parą wodną
type: item
date: 2024-10-15T06:57:08.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: kosmos
subject: teleskop
subject: układ słoneczny
description: Naukowcy odkryli wyjątkową planetę pozasłoneczną, pierwszą w swoim rodzaju. Ma atmosferę, która składa się niemal wyłącznie z pary wodnej. Astronomowie nigdy jeszcze nie widzieli grobu tego typu. Nowy pozasłoneczny świat został nazwany „światem pary” (ang. steam world).
encoded: Co wiemy o nowo odkrytej planecie? Trzecia planeta dalekiego słońca Czy na egzoplanecie istnieje życie? Jak na odległości w kosmosie, „parowa” planeta znajduje się stosunkowo blisko Układu Słonecznego. Od Ziemi dzieli ją niecałe 100 lat świetlnych. Rok świetlny to 9,5 bln kilometrów, zaś dystans między Ziemią a Słońcem światło pokonuje w niecałe 8 minut. „Świat pary” – GJ 9827d – jest dwa razy większy i trzy razy bardziej masywny od Ziemi. Skład jego atmosfery naukowcy poznali dzięki obserwacjom prowadzonym z użyciem Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba. Wykazały one, że ta stosunkowo nieduża planeta cała zanurzona jest w otoczce z pary wodnej. – Pierwszy raz widzieliśmy coś takiego – przyznał astronom Eshan Raul. W czasie prowadzenia obserwacji Raul był studentem, dziś zaś jest doktorantem Uniwersytetu Wisconsin-Madison. Co wiemy o nowo odkrytej planecie? Astronomowie już wcześniej podejrzewali, że tego rodzaju planety pozasłoneczne mogą istnieć. Jednak dopiero teraz po raz pierwszy potwierdzili, że „parowe światy” faktycznie znajdują się w kosmosie. Do obserwacji GJ 9827d wykorzystali instrument NIRISS (ang. Near-Infrared Imager and Slitless Spectrograph), w jaki wyposażony jest Teleskop Webba. NIRISS pozwala na wykonanie spektroskopii transmisyjnej, czyli zbadanie widma światła gwiazdy, które przeszło przez atmosferę okrążającej ją planety. Cząsteczki atmosfery „odciskają” na tym widmie swoisty ślad, który pozwala dokładnie ustalić jej skład. W tym przypadku okazało się, że jest to niemal wyłącznie para wodna. To o tyle zaskakujące, że większość znanych już egzoplanet ma atmosfery składające się głównie z najlżejszych pierwiastków, wodoru i helu. Globy te przypominają gazowe olbrzymy Układu Słonecznego, Jowisza i Saturna. Naukowcy poszukują jednak mniejszych planet, zbliżonych do znanych planet skalistych, z cięższymi molekułami składającymi się na atmosferę. Szczególnie zaś interesują ich różnego typu wodne światy, takie jak parowy świat GJ 9827d. Trzecia planeta …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/jwst-finds-first-first-exotic-steam-world-shrouded-in-water-vapor-steamworldgj9827d-1024x576-f86d959.png
width: 1024
height: 576

Planeta z waty cukrowej jest jeszcze dziwniejsza niż sądziliśmy. Ma asymetryczną atmosferę
type: item
date: 2024-09-25T12:52:26.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: badania naukowe
subject: egzoplanety
subject: kosmos
subject: teleskop
description: Obserwacje prowadzone z użyciem Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba przyniosły nowe informacje o planecie pozasłonecznej WASP-107b. Jej atmosfera jest inna dla półkuli wschodniej i zachodniej. Nad jedną częścią globu najprawdopodobniej gromadzi się więcej chmur.
encoded: Planeta z niespodziankami Glob, który nagrzewa się w różnym tempie? Co jeszcze wiemy o nietypowej planecie? WASP-107b to wyjątkowo duża, jednak bardzo lekka planeta pozasłoneczna. Jest wielkości Jowisza, ale jej masa to tylko jedna dziesiąta masy gazowego olbrzyma. Z tego powodu WASP-107b doczekała się wielu plastycznych porównań. Określano ją jako glob z waty cukrowej albo nadmuchane ziarno popcornu. Astronomowie z Uniwersytetu Arizony wraz z międzynarodową grupą badaczy po raz kolejny skierowali w stronę WASP-107b Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba. Nowe obserwacje, opisane w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Nature Astronomy”, wykazały, że planeta ciągle kryje przed nami niespodzianki. Naukowcy odkryli właśnie, że jej atmosfera jest asymetryczna. Różni się dla półkul wschodniej oraz zachodniej. – Poprzednio ustaliliśmy, że WASP-107b jest wyjątkowo nadmuchana. Zupełnie jakby pękła niczym ziarno popcornu pod wpływem własnego ciepła – powiedział Luis Welbanks z Uniwersytetu Stanowego w Arizonie. – Dzięki Teleskopowi Webba dostajemy dokładniejszy obraz tego, co dzieje się w atmosferze tego globu w trzech wymiarach. Okazuje się, że jest tu znacznie więcej do przetrawienia! – dodaje Welbanks. Planeta z niespodziankami Naukowcy prowadzili obserwacje tranzytu planety, czyli jej przejścia na tle macierzystej gwiazdy. Dzięki wyjątkowej czułości Teleskopu Webba udało się uzyskać bardzo dokładne dane dotyczące atmosfery. Wynika z nich, że jest ona asymetryczna. Czyli, że właściwości atmosfery, takie jak temperatura albo rodzaje chmur, różnią się dla zachodniej i wschodniej półkuli WASP-107b. Obserwacjami kierował Matthew Murphy, absolwent Obserwatorium Steward Uniwersytetu Arizony. Wykorzystano spektroskopię transmisyjną, pozwalającą badać charakterystyki atmosfer planet pozasłonecznych. Z pomocą Teleskopu Webba wykonano serie zdjęć planety przesuwającej się na tle gwiazdy. Ważna okazała się pewna cecha charakterystyczna WASP-107b. Glob ten znajduje się w obrocie synchronic…

CoverArtLandscape-f4fd31d.jpg
width: 1400
height: 769

Teleskopowi Webba udało się bezpośrednio sfotografować egzoplanetę. To najbliższy Ziemi superjowisz
type: item
date: 2024-07-24T15:00:00.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: kosmos
subject: planety
subject: Wolny czas
description: Używając Teleskopu Webba, naukowcy bezpośrednio sfotografowali planetę pozasłoneczną odległą od Ziemi o 12 lat świetlnych. To zimny superjowisz – ciało niebieskie znacznie większe od Jowisza. Badanie może poszerzyć naszą wiedzę o tym, jak powstają i ewoluują gazowe olbrzymy.
encoded: W tym artykule: Jak wygląda zdjęcie planety pozasłonecznej Planeta o wydłużonej orbicie Nowe badania znanej planety Gwiazdy Epsilon Indi nigdy nie widać z Polski. Należy do gwiazdozbioru Indianina, słabo widocznej konstelacji nieba południowego. Epsilon Indi jest piątą co do jasności gwiazdą tej konstelacji, która w atlasach astronomicznych znalazła się dopiero na początku XVII w. Od Ziemi dzieli ją niecałe 12 lat świetlnych. Jak na odległości w kosmosie, to dosłownie nasze kosmiczne sąsiedztwo. Długo uważano, że Epsilon Indi to pojedyncza gwiazda. Dopiero w XXI wieku odkryto jej towarzyszy. Z Epsilonem Indi – czerwonym karłem nieco mniejszym od Słońca – grawitacyjnie związane są dwa brązowe karły, tworzące układ podwójny. Mają wspólny środek masy, który okrążają w ciągu 15 lat. Od swojego głównego towarzysza – określonego teraz jako Epsilon Indi A – dzieli je 1500 jednostek astronomicznych. Jedna jednostka astronomiczna, czyli średnia odległość Ziemi od Słońca, wynosi 150 mln km. Ten układ potrójny to jednak nie wszystko. W rzeczywistości jest to system planetarny – ma bowiem przynajmniej jedną planetę odkrytą w 2018 r. Naukowcom właśnie udało się zaobserwować ją bezpośrednio za pomocą Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba. Jak wygląda zdjęcie planety pozasłonecznej Odkrycie zasługuje na uwagę z paru powodów. Jest to pierwsza planeta pozasłoneczna bezpośrednio sfotografowana przez Webba, która wcześniej nie była obserwowana z Ziemi. Jest również znacznie chłodniejsza od innych gazowych planet, które dotychczas badał Teleskop Webba. Naukowcy – których praca ukazała się właśnie w prestiżowym czasopiśmie „Nature” – są zdania, że odkrycie pozwoli dowiedzieć się więcej o powstawaniu i ewolucji zimnych gazowych olbrzymów. Jak wygląda bezpośrednie zdjęcie egzoplanety? Oczywiście nie tak jak fotografia ilustrująca ten artykuł (to wizja artystyczna, pokazująca gazowego olbrzyma i jego główne słońce, Epsilon Indi A). W rzeczywistości na zdjęciach z Teleskopu Webba widać wyłączn…

teleskopowi-webba-udalo-sie-bezposrednio-sfotografowac-planete-pozasloneczna-to-najblizszy-ziemi-superjowisz-49caf00.jpg
width: 3840
height: 2160

Znaleźliśmy w kosmosie drugi ocean? Na tej planecie może znajdować się wodny akwen o temperaturze 20 st. C
type: item
date: 2024-07-10T12:10:59.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: kosmos
subject: oceany
subject: odkrycia
subject: teleskop
subject: Wolny czas
description: Dzięki Kosmicznemu Teleskopowi Jamesa Webba naukowcy dokładniej zbadali planetę pozasłoneczną LHS 1140 b. Okazuje się, że glob ten ma wiele cech przypominających Ziemię. Jest położony w strefie zamieszkiwalnej swojej gwiazdy i może mieć ocean ciekłej wody.
encoded: W tym artykule: Planeta pozasłoneczna w strefie zamieszkiwalnej Glob z atmosferą? Dlaczego nie Planeta z oceanem? Bardzo możliwe Co jeszcze wiemy o planecie pozasłonecznej LHS 1140 b? Pozasłoneczny glob LHS 1140 b odkryto w 2017 r. Naukowcy przypuszczali, że może to być mini-Neptun. Czyli gazowa planeta rozmiarów Neptuna z gęstą atmosferą bogatą w wodór. Jednak najnowsze obserwacje, przeprowadzone pod koniec zeszłego roku z użyciem Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST), zmieniają naszą wiedzę o LHS 1140 b. Zespół badaczy m.in. z Université de Montréal w Kanadzie odkrył, że jest to planeta skalista. Może być pokryta lodem albo lodem i oceanem o temperaturze pokojowej. Zdaniem badaczy to najlepsza planeta do szukania ciekłej wody poza Układem Słonecznym, na jaką dotychczas natrafiliśmy. Planeta pozasłoneczna w strefie zamieszkiwalnej Dlaczego znalezienie planety pozasłonecznej z wodą jest takie ważne? Z dwóch powodów. Po pierwsze, taki glob byłby najlepszym kandydatem do zamieszkania (w dalekiej przyszłości). Po drugie, na Ziemi woda okazała się niezbędnym środowiskiem do rozwoju życia. A ponieważ nie znamy innego modelu ewolucji mikroorganizmów niż w środowisku wodnym, siłą rzeczy poszukiwanie życia w kosmosie najłatwiej zacząć od znalezienia planet z ciekłą wodą. Oczywiście taki glob musi spełniać kilka warunków. Po pierwsze powinna być to planeta skalista. Po drugie powinna znajdować się w strefie zamieszkiwalnej – albo inaczej ekosferze – swojej gwiazdy. Czyli w takiej odległości od niej, żeby na powierzchni globu nie było ani za zimno, ani za gorąco dla życia podobnego do ziemskiego. Idealnie byłoby, gdyby planeta w ekosferze miała również atmosferę chroniącą przed promieniowaniem kosmicznym. Glob z atmosferą? Dlaczego nie Ile z wyżej wymienionych warunków spełnia LHS 1140 b? Całkiem sporo. Najprawdopodobniej glob ten ma atmosferę. – Po raz pierwszy w historii zaobserwowaliśmy ślad atmosfery na skalistej lub bogatej w lód egzoplanecie położonej w strefie zami…

znalezlismy-w-kosmosie-drugi-ocean-na-tej-planecie-moze-znajdowac-sie-wodny-akwen-o-temperaturze-20-st-c-d72bb91.jpg
width: 2000
height: 1125

Jaki zapach ma gazowy olbrzym? Najbliższa Ziemi planeta tego typu cuchnie zgniłymi jajkami. To dobra wiadomość
type: item
date: 2024-07-08T15:00:01.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: jowisz
subject: planety
subject: teleskop
subject: Wolny czas
description: Używając Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba naukowcy zbadali skład atmosfery gorącego jowisza najbliższego Ziemi. Gdyby można było go powąchać, glob ten śmierdziałby zgniłymi jajkami. „To milowy krok do lepszego rozumienia, jak tworzą się planety pozasłoneczne różnego typu” – twierdzi autor badań.
encoded: W tym artykule: Planeta, która śmierdzi zgniłymi jajkami? Milowy krok w badaniu egzoplanet Metaliczność śmierdzącej planety O istnieniu egzoplanety HD 189733 b wiemy od kilkunastu lat. Ten pozasłoneczny glob został odkryty już w 2005 roku. Od tej pory planeta jest intensywnie badana. Naukowcy interesują się nią z jednego podstawowego powodu: to najbliższy Ziemi gazowy olbrzym typu gorący jowisz. Tak określa się planety o parametrach Jowisza, jednak położone niezwykle blisko swojej gwiazdy. Planeta HD 189733 b jest o 13 proc. większa od Jowisza i okrąża swoją gwiazdę w nieco ponad dwa ziemskie dni. Od Ziemi dzielą ją 64 lata świetlne. Na pozór to niezbyt wiele. Jednak gdybyśmy chcieli tam się wybrać dostępnymi środkami komunikacji, zajęłoby to nieziemsko dużo czasu. NASA podaje, że podróż samolotem odrzutowym na HD 189733 b trwałaby 72 mln lat. Gdyby zaś w tamtym kierunku poleciała sonda Voyager, dotarłaby na egzoplanetę za milion lat. Po co mielibyśmy się tam wybierać? Na przykład mogłaby skusić nas wizualizacja wyglądu HD 189733 b. Planeta wygląda jak błękitny raj, bardzo przypominając Ziemię. Jednak w przypadku tego globu wygląd jest wyjątkowo zwodniczy. „Kobaltowo-niebieski kolor planety pochodzi od mglistej, podpalonej atmosfery zawierającej chmury z dodatkiem szkła” – można przeczytać w katalogu NASA. Planeta, która śmierdzi zgniłymi jajkami? To nie koniec „atrakcji”, jakie oferuje HD 189733 b. Glob ten jest trzynaście razy bliżej swojej gwiazdy niż Merkury Słońca. Nic dziwnego, że panują na nim piekielne temperatury. Jak oszacowali naukowcy, przekraczają one 900 st. C. Planeta jest też znana z wściekłej pogody. Poza szklanymi deszczami, wieją na niej również piekielne wiatry o prędkości sięgającej 8 tys. km/godz. To wszystko o HD 189733 b było wiadomo już od dawna. W najnowszym numerze prestiżowego czasopisma naukowego „Nature” ukazała się praca, która dodaje jeszcze jeden element do tego obrazu. Naukowcy z Johns Hopkins University wykorzystali Kosmiczny Teles…

jaki-zapach-ma-gazowy-olbrzym-najblizsza-ziemi-planeta-tego-typu-cuchnie-zgnilymi-jajkami-i-to-jest-dobra-wiadomosc-7831fe4.png
width: 2880
height: 1620

Znajduje się niedaleko nas i nadaje się do zamieszkania. Czy teleskopy NASA i ESA odnalazły drugą Ziemię?
type: item
date: 2024-05-24T10:28:58.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: planety
subject: życie
description: Ma wielkość zbliżoną do naszej planety i panuje na niej umiarkowany klimat. Dzięki obserwatoriom kosmicznym TESS i CHEOPS, wyspecjalizowanym w poszukiwaniu planet pozasłonecznych, naukowcom udało się odnaleźć najlepszą kandydatkę do roli nowej Ziemi. Nosi imię Gliese 12b.
encoded: W tym artykule: Czym jest strefa Złotowłosej? Kluczowa rola atmosfery Ponad 5,6 tysiąca planet pozasłonecznych Ciepło, lecz nie gorąco Dalsze badania „Donosimy o odkryciu Gliese 12 b, najbliższej tranzytującej planety wielkości Ziemi o umiarkowanym klimacie (…) potwierdzamy, że Gliese 12 b jest planetą o okresie orbitalnym 12,76144 ± 0,00006 d i promieniu 1,0 ± 0,1 R⊕, co daje temperaturę równowagi ∼315 K”. Tak napisali uczeni we wstępie do artykułu opublikowanego właśnie na łamach „Monthly Notices of The Royal Astronomical Society”. Jego autorzy to naukowcy z brytyjskich i australijskich ośrodków badawczych. Co to oznacza? Po pierwsze, że Gliese 12 b ma podobny promień do Ziemi. Po drugie, że znajduje się w takiej odległości od swojej gwiazdy macierzystej, że na tej egzoplanecie powinien występować umiarkowany, przychylny rozwojowi życia klimat. Czym jest strefa Złotowłosej? Mowa o tak zwanej ekosferze, lub bardziej poetycko – strefie Złotowłosej. Czyli obszarze wokół gwiazdy oddalonym od niej na tyle, by orbitująca wokół planeta nie była rozgrzana do temperatur granicznych. Jednocześnie aby nie była zbyt daleko od gwiazdy, co nie pozwalałoby na występowanie na niej wody w stanie ciekłym. W przypadku Układu Słonecznego ekosfera obejmuje trzy planety: Wenus, Ziemię i Marsa. Ale – jak wiemy – tylko na jednej z całą pewnością rozwinęło się życie. Druga Ziemia – odkryto nowe światy do życia w odległości 35 lat świetlnych od Ziemi Astronomowie donoszą o odkryciu najmniejszej jak dotąd planety pozasłonecznej i paru innych w tym samym systemie. Jedną z nich może być druga Ziemia. Planeta krąży w strefie, gdzie temperat... Nowoodkryta egzoplaneta orbituje blisko swojej macierzystej gwiazdy. Gliese 12b ma promień niemal równy promieniowi Ziemi. Okrąża swoją gwiazdę macierzystą raz na 12,76 dnia, czyli orbita jest dość ciasna. W naszym układzie planetarnym byłoby to zbyt blisko. Nawet targany skrajnymi zmianami temperatury, najbliższy Słońcu Merkury, okrąża gwiazdę w 88 dni.…

znajduje-sie-niedaleko-nas-i-nadaje-sie-do-zamieszkania-czy-teleskopy-nasa-i-esa-odnalazly-druga-ziemie-ryc-nasa-jpl-caltech-r-hurt-caltech-ipac-cc-by-bbaeaa1.jpg
width: 3840
height: 2160

Zagadka „puszystej” planety rozwiązana. Już wiadomo, dlaczego wygląda, jakby była zrobiona z waty cukrowej
type: item
date: 2024-05-21T14:00:00.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: kosmos
subject: planety
subject: teleskop
subject: Wolny czas
description: Bardzo duża, jednak o wyjątkowo małej gęstości – to planeta pozasłoneczna WASP-107b. Naukowcy długo zastanawiali się, jak taki glob mógł powstać. Aż do teraz. W dwóch artykułach w prestiżowym czasopiśmie „Nature” donoszą, że zagadka „puszystej” planety została rozwiązana.
encoded: W tym artykule: Planeta typu gorący Neptun? Źródło ciepła na egzoplanecie Całkiem spore jądro puszystej planety Na razie znamy ponad 5 tys. planet pozasłonecznych. Jedną z najlżejszych jest glob oznaczony jako WASP-107b. Znajduje się 200 lat świetlnych od Ziemi, w konstelacji Panny. Został odkryty w 2017 r. I od razu wzbudził duże zainteresowanie naukowców. Dlaczego? Z powodu rozmiarów. Jest niemal tak duży jak Jowisz. Jednak jego masa to mniej niż jedna dziesiąta masy tego gazowego olbrzyma. Albo – w innym ujęciu – wynosi 30 razy tyle, ile masa Ziemi. Mniej więcej podobną masę ma znacznie mniejszy od Jowisza Neptun. Ogromne rozmiary i niewielka masa oznaczają, że WASP-107b ma małą gęstość. Tak małą, że naukowcy zaczęli ją nazywać „puszystą” planetą albo planetą z waty cukrowej. Pojawiło się też porównanie do podgrzanego w mikrofalówce marshmallowa. Ponieważ WASP-107b jest bardzo gorąca, zaczęto również mówić o planecie typu „gorący Neptun”. Planeta typu gorący Neptun? Kłopot polega na tym, że choć planet pozasłonecznych i niezbyt gęstych znamy sporo, to „puszysta” i jednocześnie bardzo duża planeta jest tylko jedna. To właśnie WASP-107b. – Biorąc pod uwagę masę, promień, wiek i zakładaną temperaturę, podejrzewaliśmy, że WASP-107b ma bardzo małe, skaliste jądro otoczone ogromnymi ilościami wodoru i helu – wyjaśnia Luis Welbanks z Arizona State University, główny autor pierwszego artykułu z „Nature”. – Jednak trudno było zrozumieć, jak tak małe jądro mogło przyciągnąć tak dużo gazu, a następnie powstrzymać się od pełnego przekształcenia się w planetę o masie Jowisza – dodaje badacz. Z kolei jeśli więcej masy planety przypadałoby na jądro, z biegiem czasu i w miarę ochładzania jej atmosfera powinna się skurczyć. Bez źródła ciepła rozprężającego gaz planeta byłaby znacznie mniejsza. Co prawda WASP-107b krąży bardzo blisko gwiazdy – w jednej siódmej odległości Merkurego od Słońca – jednak nie otrzymuje z niej wystarczająco dużo energii, żeby się aż tak „nadąć”. Najgoręt…

zagadka-puszystej-planety-rozwiazana-juz-wiadomo-dlaczego-wyglada-jakby-byla-zrobiona-z-waty-cukrowej-f4ba1ab.jpg
width: 2000
height: 1125

Ta planeta ma tyle wulkanów, że świeci roztopioną lawą. A jej powierzchnia jest gorętsza niż powierzchnia gwiazdy
type: item
date: 2024-05-14T13:20:52.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: kosmos
subject: merkury
subject: Wolny czas
subject: wulkany
description: Odkryto skalistą planetę, na której panują ekstremalne warunki. Wybuchają na niej setki wulkanów i jest gorętsza od niektórych gwiazd o małej masie. Niespodziankę przyniosło wyjaśnienie, dlaczego jest aż tak rozgrzana.
encoded: W tym artykule: Ile wulkanów jest na Io? Gdzie znajduje się piekielna planeta? Co to są siły pływowe? Co to jest burza pływowa? Tytuły artykułów naukowych najczęściej nie mają walorów literackich. Niekiedy jednak badacze decydują się nazwać swoją pracę w sposób przyciągający uwagę. „Perfekcyjna burza pływowa: planetarna architektura systemu HD 104067 tworzy jarzący się świat” – tak zaczyna się artykuł zespołu astrofizyka Stephena Kane’a opublikowany w czasopiśmie „The Astronomical Journal”. Początek zwiastuje nadzwyczajne odkrycie. I faktycznie – Stephen Kane z UC Riverside wypatrzył w kosmosie jedną z najbardziej ekstremalnych planet pozasłonecznych, jakie w ogóle istnieją. Kane dwa razy sprawdzał wyniki swoich obliczeń, ponieważ nie był pewny, czy się nie pomylił. I czy może istnieć glob, przy którym bledni ziemskie wyobrażenia o piekle. Na szczęście okazało się, że matematyka nie kłamie. Planeta, o której mowa, okrążająca gwiazdę HD 104067, ma temperaturę powierzchni przekraczającą 2300 st. C. Tym samym jest gorętsza niż niektóre gwiazdy. Co więcej, choć jest to skalisty glob, nie ma w nim nic spokojnego. Wybuchają na nim setki wulkanów. Jarzy się ognistą, pomarańczowo-czerwoną poświatą. – To planeta typu ziemskiego, którą opisałbym jako Io na sterydach – mówi Kane. Ile wulkanów jest na Io? Porównanie do Io nie jest przypadkowe. Io to księżyc Jowisza, najbardziej aktywny wulkanicznie obiekt w całym Układzie Słonecznym. Ma setki wulkanów. Z niektórych z nich lawa wystrzeliwuje na dziesiątki kilometrów w górę. Jak podaje NASA, wybuchy na Io bywają tak potężne, że można je zaobserwować przez największe profesjonalne teleskopy pracujące na Ziemi. Io jest sporej wielkości – jego średnica to jedna czwarta średnicy Ziemi. Księżyc jest „uwięziony” grawitacyjnie między Jowiszem a dwoma innymi naturalnymi satelitami gazowego olbrzyma: Europą i Ganimedesem. To właśnie jest przyczyna jego silnej aktywności wulkanicznej. I to samo można powiedzieć o wulkanicznym globie opisan…

ta-planeta-ma-tyle-wulkanow-ze-swieci-roztopiona-lawa-a-jej-powierzchnia-jest-goretsza-niz-powierzchnia-gwiazdy-8c07eb1.jpg
width: 1920
height: 1080

Diamentowa egzoplaneta straciła atmosferę, a następnie wygenerowała kolejną. Pierwszy taki przypadek
type: item
date: 2024-05-09T10:00:45.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: Wolny czas
description: Nowe kosmiczne oko ludzkości, czyli badający Wszechświat w podczerwieni Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST), pozwolił astronomom odkryć wyjątkowe właściwości „diamentowej” planety. Ta superziemia wytworzyła nową atmosferę po tym, jak jej gwiazda zniszczyła poprzednią. Jak to możliwe?
encoded: W tym artykule: Rekordowa odległość od gwiazdy Planeta wytworzyła nową atmosferę Pierwsza zidentyfikowana superziemia Atmosfera krzemianowa czy wtórna atmosfera? Diamentowa planeta, znana jako 55 Cancri e, to tzw. superziemia. To oznacza, że jest masywniejsza od Ziemi, choć wciąż mniej masywna niż takie planety jak Neptun i Uran. Według astronomów, 55 Cancri e jest prawie dwukrotnie większa od naszej planety i aż dziewięciokrotnie od niej masywniejsza. Znajduje się około 41 lat świetlnych od Układu Słonecznego. Rekordowa odległość od gwiazdy 55 Cancri e jest tak gęsta, iż astronomowie postawili hipotezę, że składa się głównie z węgla, który po poddaniu wysokiej temperaturze oraz ogromnemu ciśnieniu, został sprasowany do postaci diamentu. Wszystko dlatego, że egzoplaneta znajduje się w niewiarygodnej bliskości do swojej gwiazdy. Dzieli je zaledwie 2,3 km. Gwiazdą tą jest podobna do Słońca 55 Cancri. Diamentową planetę i jej gwiazdę dzieli odległość równa 0,01544 tej między Ziemią a Słońcem. Ta bliskość oznacza, że 55 Cancri e okrąża swoją gwiazdę-gospodarza raz na około 17 godzin ziemskich. Temperatura powierzchni planety wynosi około 2 400 stopni Celsjusza. Dla porównania – najbliższa Słońcu planeta, czyli Merkury, krąży w średniej odległości 58 mln km od naszej centralnej gwiazdy. Temperatura po oświetlonej w danej chwili stronie dochodzi tam do 450 stopni C. Planeta wytworzyła nową atmosferę Taka bliskość gwiazdy doprowadziła 55 Cancri e do utraty jej pierwotnej atmosfery. Podobnie dzieje się w przypadku innych planet skalistych orbitujących wokół swoich gwiazd w tak bliskiej odległości. Nowe badania wskazują jednak, że planetę otacza gruba warstwa gazów. Może to oznaczać, że planeta „wyhodowała” drugą atmosferę. Tylko nikt nie wie, jak mogło do tego dojść. W rozmowie z portalem tematycznym Space.com Renyu Hu – astronom z Kalifornijskiego Uniwersytetu Technologicznego (Caltech) stwierdził, iż wykonane dzięki JWST pomiary emisji termicznej wskazują, że planeta ma z…

diamentowa-egzoplaneta-stracila-atmosfere-a-nastepnie-wygenerowala-kolejna-770489b.webp
width: 970
height: 546