National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-07T08:58:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: To jeden z najbardziej społecznych ptaków w Polsce. Samotność nie jest dla niego opcją
items: Dlaczego Zimowe Igrzyska Olimpijskie mają dwie maskotki? Bo ten zwierzak prowadzi „podwójne życie”
items: Czy w Łazienkach Królewskich znów zamieszka Stanisław August? W warszawskim parku pojawił się nowy lokator
items: Powiedzenie „spać jak suseł” nie wzięło się znikąd. Ten gryzoń przesypia połowę swojego życia
items: Czy zwierzęta zabite na drodze mogą być etyczną alternatywą dla gatunków laboratoryjnych? Trwa dyskusja
items: Czym były kangury-giganty? Naukowcy odkryli tajemnicę skaczących kolosów sprzed tysięcy lat
items: Ich przylot od wieków oznaczał wiosnę. Dziś jaskółki coraz trudniej zobaczyć
items: Pójdźka ma wielkie oczy i surowe spojrzenie. Od wieków przypisywano jej złe wróżby
items: To nie żart. Ten rekin naprawdę pojawił się w Bałtyku
items: Podglądam cętkowanego dzika w sercu Warszawy. To spotkanie zmienia moje spojrzenie na dziką naturę
items: Pod Warszawą pojawił się łoś z huśtawką na porożu. Kampinoski Park Narodowy apeluje i tłumaczy
items: Szansa jedna na sto. Niezwykłe narodziny wśród krytycznie zagrożonych goryli górskich
items: Tata mundżak kontra Maruśka. Film z wrocławskiego ZOO hitem na całym świecie - dotarł do 12 milionów ludzi
items: Często wzbudza strach, choć jest zupełnie niegroźny. Ten polski wąż jest bardzo rzadki i wyjątkowo skryty
items: Zawisa w powietrzu jak dron, widzi w ultrafiolecie i lubi mieszkać w mieście. To jeden z najzwinniejszych drapieżników wśród ptaków
items: Zamiast psa przyniosła na policję… jenota. Zoologiczna pomyłka na komendzie w Lidzbarku Warmińskim
items: To jeden z najmądrzejszych ptaków – możesz go zimą spotkać w Polsce
items: Jak one to robią? Tylko 21 gatunków na Ziemi potrafi zmienić ubarwienie na zimę
items: Ma pomarańczowy czub i wygląda egzotycznie. A jednak gniazduje także w Polsce
items: „Huczna zabawa nie jest warta traumy zwierząt”. Ogrody zoologiczne i parki narodowe apelują o ciszę w Sylwestra
items: Dzioby miejskich ptaków zmieniły się. Pandemia Covid-19 wpłynęła na nie w specyficzny sposób
items: Ptak kopciuszek swoim śpiewem wita świt. To góral, który woli żyć w mieście
items: Oto Ptak Roku 2025 w Polsce – trudno go pomylić z jakimkolwiek innym ptakiem
items: Niedźwiedzie z Apeninów stały się mniejsze i mniej agresywne. To „zasługa” człowieka
items: Niedźwiedzie polarne wreszcie przystosowują się do wyższej temperatury. Zmiana w ich DNA daje nadzieję na przetrwanie

To jeden z najbardziej społecznych ptaków w Polsce. Samotność nie jest dla niego opcją
type: item
date: 2026-02-07T08:57:46.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Kawka zwyczajna jest najmniejszym polskim krukowatym. To sprytny, towarzyski i inteligentny ptak. Choć nie zamawia porannej kawy, jej inne codzienne zwyczaje potrafią naprawdę zaskoczyć.
encoded: Spis treści: Skąd się wzięła kawka? Rozpoznanie i wygląd kawki Areał występowanie i populacja Siedlisko i gniazdowanie kawki Czy kawka pije kawę? Tajemnice jej diety Ochrona i znaczenie kawki w środowisku Kawki potrafią zaskoczyć w każdym zakątku miasta i wsi. Niektóre osobniki wychowują cudze pisklęta, jakby były prawdziwymi opiekunami. Inne sprawnie zdobywają pożywienie w najbardziej nieoczekiwanych miejscach. Choć bywają uciążliwe, pełnią pożyteczną rolę, ograniczając szkodniki i sprzątając miejskie odpady. Tajemnice ich życia pokazują, że nawet najmniejszy przedstawiciel krukowatych potrafi być mistrzem adaptacji, a każdy dzień z kawką może kryć w sobie niespodziankę. Skąd się wzięła kawka? Kawka zwyczajna po raz pierwszy została opisana zgodnie z zasadami nazewnictwa dwumianowego w 1758 roku, w 10. edycji „Systema Naturae”. Autorem opisu był Karol Linneusz – szwedzki przyrodnik i ojciec nowoczesnej taksonomii. Nadał on temu gatunkowi nazwę Corvus monedula, co można tłumaczyć jako „kruk monetka”. Jak podaje Jerzy Bralczyk w książce„Zwierzyniec”, polska nazwa „kawka” nie ma związku z kawą jako napojem, lecz odnosi się do charakterystycznego, kawczącego głosu ptaka. Jej źródłem jest praindoeuropejski rdzeń kau-, oznaczający „wyć” lub „krzyczeć”. W prasłowiańszczyźnie funkcjonowało słowo kava, które w formie zdrobniałej dało kawkę. Nazwa ta jest bardzo stara – świadczy o tym m.in. miejscowość Kawice, zanotowana już na początku XIII wieku. Dawniej słowo „kawka” miało także inne znaczenia. Określano nim młodą dziewczynę, a niekiedy również kobietę lekkich obyczajów. Zwrot „pójść w kawki” oznaczał „wyjść na głupca”, natomiast „puszczać w kawy” – „opowiadać niedorzeczności”. Sam ptak bywał też nazywany „krukiem kawką”, co dziś może być mylące, ponieważ odnosi się do dwóch odrębnych gatunków ptaków z rodziny krukowatych. Rozpoznanie i wygląd kawki Kawka zwyczajna jest najmniejszym spośród występujących w Polsce ptaków z rodziny krukowatych – mniejsza od wrony (Corvus co…

1-49dc6c0.jpg
width: 6000
height: 3375

Dlaczego Zimowe Igrzyska Olimpijskie mają dwie maskotki? Bo ten zwierzak prowadzi „podwójne życie”
type: item
date: 2026-02-06T13:24:24.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: dzikie zwierzęta
subject: igrzyska olimpijskie
subject: mediolan
subject: paraolimpiada
description: Gdy w lutym 2024 roku na scenie festiwalu w Sanremo pojawiły się Tina i Milo, świat poznał maskotki Zimowych Igrzysk Olimpijskich i Paraolimpijskich Mediolan-Cortina 2026. Wybór dwóch postaci nie jest przypadkowy – to rodzeństwo gronostajów, które symbolizują dwa olimpijskie miasta, ale także pewien przyrodniczy fenomen. Gronostaj, jako jeden z niewielu gatunków, potrafi się całkowicie przeobrazić na zimę.
encoded: Imiona maskotek nawiązują do miast-gospodarzy: Milo pochodzi od Mediolanu (Milano), a Tina od Cortiny d’Ampezzo. Wyłoniono je w drodze ogólnokrajowego konkursu „Szkoły dla Maskotek”, w którym wzięło udział ponad 1600 projektów nadesłanych przez uczniów z całych Włoch. Tina, o jasnym futerku, reprezentuje Igrzyska i uosabia ciekawość oraz miłość do gór. Milo, o ciemniejszym ubarwieniu, to maskotka Paraolimpiady, która niesie przekaz inkluzywności. Razem z grupą sześciu przebiśniegów o nazwie „The Flo”, maskotki promują Włochy i Zimowe Igrzyska Olimpijskie 2026. Dlaczego Włochy wybrały dwie maskotki? Wybór dwóch gronostajów jako symbolu Zimowych Igrzysk Olimpijskich idealnie oddaje „podwójne życie” tego gatunku, wynikające z niesamowitych zdolności adaptacyjnych. Gronostaj (Mustela erminea) to niewielki, ale niezwykle dynamiczny drapieżnik z rodziny łasicowatych, który słynie ze zmiany ubarwienia w zależności od pory roku. Latem jego grzbiet jest brązowy, a brzuch biały, natomiast zimą zwierzak przybiera całkowicie białą szatę, która czyni go niemal niewidocznym na śniegu. Jedynym elementem, który pozostaje czarny przez cały rok, jest koniuszek ogona. Te dwa oblicza gronostaja czynią go niezwykle skutecznym drapieżnikiem, doskonale dostosowanym do środowiska. W języku angielskim gronostaj ma nawet dwie nazwy: „stoat” gdy jest w szacie letniej, a „ermine” - w zimowej. Zmiana ubarwienia na zimę: „podwójne życie” zwierząt Zjawisko sezonowej zmiany ubarwienia to jedna z najbardziej fascynujących i zarazem najrzadszych adaptacji w świecie przyrody. Na całym świecie zidentyfikowano zaledwie 21 gatunków ptaków i ssaków, które wykształciły tę zdolność. Proces ten nie jest wywoływany bezpośrednio przez temperaturę czy pojawienie się pierwszego śniegu. Kluczowe są zmiany w długości dnia. Gdy dni stają się krótsze, organizm zwierzęcia otrzymuje sygnał hormonalny do rozpoczęcia linienia, a nowe futro lub pióra są już białe. Gronostaj w historii Włoch Gatunek ten od wieków zajmuje…

FABRIC-KOLAZ-32-22122d5.jpg
width: 1688
height: 1125

Czy w Łazienkach Królewskich znów zamieszka Stanisław August? W warszawskim parku pojawił się nowy lokator
type: item
date: 2026-02-06T10:09:35.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: łazienki królewskie
subject: warszawa
description: W sercu Warszawy, wśród zabytków architektury, pojawił się gość jakiego jeszcze nie było. W jednej z nor w Łazienkach Krolewskich zamieszkał borsuk. Choć kuny i łasice są pracownikom parku dobrze znane, ten największy przedstawiciel łasicowatych w Polsce, wprowadził się tutaj po raz pierwszy. Park szuka dla niego imienia.
encoded: Nowy lokator Łazienek Królewskich na razie przesypia zimowe chłody. Nie jest to pełna hibernacja, a raczej długie okresy snu, podczas których zwierzak korzysta z nagromadzonych zapasów tłuszczu. Borsuk to prawdziwy „nocny marek”, dlatego spacerowicze raczej nie będą mieli okazji, by spotkać go za dnia. Park przy tej okazji przypomina o zasadach obowiązujących spacerowiczów: „Apelujemy o ciszę i nieskładanie ciekawskich wizyt – to najlepszy prezent powitalny dla nowego mieszkańca naszych ogrodów. Jeśli poczuje się bezpiecznie, być może zostanie z nami na dłużej – a wiosną… kto wie?” – piszą pracownicy Łazienek w mediach społecznościowych. Czy borsuk zostanie Stanisławem Augustem? Muzeum Łazienki Królewskie postanowiło przywitać gościa w wyjątkowy sposób, ogłaszając konkurs na imię dla borsuka. Propozycje można zgłaszać w mediach społecznościowych do niedzieli, 8 lutego 2026. Wśród setek już zgłoszonych propozycji najczęściej pojawia się imię Stanisław August – na cześć Stanisława Augusta Poniatowskiego, założyciela Łazienek i ostatniego króla Polski. A może borsuk zostanie Herakliuszem, na pamiątkę Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, pomysłodawcy pierwszego budynku tzw. Łazienki? Przyrodnicza oaza w centrum miasta Obecność borsuka to kolejny dowód na to, że Łazienki w Warszawie są prawdziwą ostoją dzikiej przyrody. Od 2004 roku w ogrodach regularnie pojawiają się lisy, które zadomowiły się na dobre. Te sprytne drapieżniki pełnią ważną rolę sanitarną – polują na gryzonie (np. myszy i myszarki polne) oraz zjadają padlinę, zapobiegając rozprzestrzenianiu się chorób. Mieszkają tu też jeże, kuny i łasice. Największymi ulubieńcami gości pozostają jednak ciekawskie wiewiórki. Są one nawet przedmiotem badań naukowców z SGGW, którzy zakładają wybranym osobnikom nadajniki radiotelemetryczne, by poznać ich strategie pokarmowe. Nie można też zapomnieć o ptasiej arystokracji – pawiach indyjskich, a poza tym dzięciołach (dużym, średnim i zielonym), puszczykach oraz barwnych kacz…

borsuk-lazienki-f74b580.jpg
width: 2048
height: 1152

Powiedzenie „spać jak suseł” nie wzięło się znikąd. Ten gryzoń przesypia połowę swojego życia
type: item
date: 2026-02-02T11:31:04.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: polska
subject: ssaki
description: To urocze zwierzątko znane jest przede wszystkim z popularnego powiedzenia. Choć wiele osób o nim słyszało, w naturze pozostaje niemal nieuchwytne. Suseł perełkowany w Polsce jest prawdziwą rzadkością i niewykluczone, że wkrótce całkiem zniknie z naszego krajobrazu.
encoded: Spis treści: Krewny „Baśki” Mieszkaniec Europy Wschodniej Towarzyski śpioch, smakosz roślin i nasion, czyli o zwyczajach susła perełkowanego Zagrożenia dla susła perełkowanego Wraz z nadejściem wiosny, otaczający nas świat zmienia się o 180 stopni. Roślinność rozkwita, „eksplodując” przy tym soczystą zielenią i innymi imponującymi kolorami. Do uszu zaczyna docierać melodyjny śpiew ptaków. Zwierzęta stają się aktywniejsze, a niektóre budzą się ze snu zimowego, by przystąpić do godów i uzupełnić zapasy energii. Suseł perełkowany należy właśnie do tej ostatniej grupy. „Spać jak suseł” – chyba każdy słyszał to powiedzenie. Nie wzięło się znikąd. Ten sympatycznie wyglądający gryzoń przesypia połowę swojego życia. Krewny „Baśki” Patrzysz na susła, myślisz – dziwna wiewiórka? To skojarzenie jest jak najbardziej słuszne. Oba gryzonie należą do tej samej rodziny (wiewiórkowatych). Są podobnej wielkości i zbliżone pod względem pokroju. Nie trzeba być jednak wybitnym znawcą przyrody, by już na pierwszy rzut oka dostrzec różnice, występujące między oboma gatunkami. Wymiary i umaszczenie Suseł perełkowany (Spermophilus suslicus) osiąga od ok. 17 do ok. 25 cm długości ciała i masę od 170 do 490 g. Jest trochę większy od wiewiórki pospolitej, ale na pierwszy rzut oka trudno to dostrzec. Ma od niej znacznie krótszy ogon (2,5–5,6 cm vs 17–20 cm), który nie jest porośnięty puszystym futrem, a sztywną, przypominającą szczecinę sierścią. W porównaniu z powszechną w Polsce „Baśką”, suseł perełkowany różni się umaszczeniem. Okrywa tego gryzonia jest żółtawo-szaro-brązowa w części grzbietowej, żółtawo-szara po bokach, szaro-żółta lub szaro-ruda w części brzusznej. Na grzbiecie i po bokach wyraźnie widoczne jest białe nakrapianie, któremu zwierzę zawdzięcza drugi człon polskiej nazwy gatunkowej. Cechy charakterystyczne Wyróżnikiem susła są jego oczy – czarne i znacznie większe niż u wielu innych gryzoni. Przyglądając się im z bliska, można dostrzec żółtawe zabarwienie źrenicy. Charakteryst…

susel-to-prawdziwy-spioch-e5742b3.png
width: 2160
height: 1440

Czy zwierzęta zabite na drodze mogą być etyczną alternatywą dla gatunków laboratoryjnych? Trwa dyskusja
type: item
date: 2026-01-30T13:52:01.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: droga
subject: dzikie zwierzęta
subject: etyka
subject: śmierć
subject: transport
subject: wypadek
description: Wypadki z udziałem zwierząt są codziennością transportu drogowego. Naukowcy sugerują, że osobniki, które zginęły tragicznie, mogą w pewnych przypadkach zastąpić próbki pobierane od zwierząt laboratoryjnych. Trwa dyskusja, czy jest to bardziej etyczne niż trzymanie żywych zwierząt w placówkach badawczych.
encoded: Rośnie zainteresowanie poszukiwaniem alternatywnych, bardziej humanitarnych metod prowadzenia badań naukowych z wykorzystaniem zwierząt. Jednym z rozważanych rozwiązań jest wykorzystanie zwierząt zabitych na drodze. Według najnowszego przeglądu ponad 300 badań takie podejście może być bardzo skuteczne – na różnych poziomach. Nie wszyscy się jednak zgadzają. Zastosowanie zwierząt zabitych na drodze w badaniach naukowych Autorzy przeglądu podkreślają, że użycie zwierząt, które tragicznie zginęły na drodze może wpisywać się w wariację zasady 3R – udoskonalnie (z ang. refinement), zastąpienie (z ang. replacement) i ograniczenie (z ang. reduction). Ma ona na celu minimalizować cierpienie zwierząt w nauce i ograniczyć testy na zwierzętach. Szczątki zwierząt mogą zastąpić próbki pobierane od żywych, hodowanych w laboratoriach istot. Przegląd 312 badań: czy to może działać? W przeglądzie naukowcy przeanalizowali setki badań opublikowanych w latach 1900–2025, w których wykorzystano szczątki zwierząt w celach innych niż monitorowanie kolizji drogowych. Badania obejmowały co najmniej 650 gatunków – najwięcej ssaków, ale również ptaki, gady, płazy i bezkręgowce. Ustalono 26 ogólnych kategorii oraz 91 szczegółowych zastosowań materiału pochodzącego od zwierząt potrąconych. Wśród nich znalazły się takie dziedziny jak anatomia, mikrobiologia, ekologia, zdrowie i edukacja weterynaryjna. Zaskakujące przypadki wykorzystania potrąconych zwierząt Niektóre badania opisywały nietypowe zastosowania. Przykładowo, w badaniach nad ewolucją użyto DNA węży potrąconych na drogach, zamiast hodować je w terrariach. W innym przypadku analiza złamań u ssaków dostarczyła danych do opracowania lepszych metod leczenia zwierząt, które przeżyły kolizje. Są również przykłady wykorzystania szczątków jako przynęty w badaniach populacyjnych innych gatunków, przy czym każdorazowo zaznaczano konieczność zachowania szacunku dla martwych zwierząt i przestrzegania zasad etycznych. Etyczne i praktyczne kwestie wy…

GettyImages-1284276288-1c3cc91.jpg
width: 4256
height: 2832

Czym były kangury-giganty? Naukowcy odkryli tajemnicę skaczących kolosów sprzed tysięcy lat
type: item
date: 2026-01-26T07:55:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: australia
subject: dzikie zwierzęta
subject: ewolucja
subject: kangury
description: Kangury większe niż niedźwiedzie? Takie zwierzęta żyły w Australii tysiące lat temu. Choć przez lata wątpiono w ich zdolność do skakania, teraz pojawił się przełom. Ćwierćtonowe kangury być może kicały, chociaż inaczej niż ich dzisiejsi krewni.
encoded: Dzisiejsze kangury to największe żyjące ssaki poruszające się za pomocą skoków. Samce kangura rudego ważą maksymalnie około 90 kilogramów. Są one ponad dwukrotnie lżejsze niż ich wymarli, gigantyczni krewni z plejstocenu, którzy żyli jeszcze kilkanaście tysięcy lat temu. Czy gigantyczne kangury naprawdę potrafiły skakać jak dzisiejsze? Ścięgna współczesnych kangurów działają jak sprężyny, które bardzo wydajnie magazynują energię. Dzięki temu potrafią skakać na bardzo długie dystanse. Kości ich stóp posiadają specjalne wzmocnienia strukturalne odporne na duże przeciążenia. W porównaniu do swoich przodków, dzisiejsze kangury są mistrzami szybkości. Naukowcy długo sądzili, że wymarłe olbrzymy nie potrafiły kicać. W publikacji na łamach „Scientific Reports” dowodzą jednak czegoś innego. Kangury wielkości niedźwiedzi W epoce plejstocenu, trwającej od około 2,6 miliona do 11 700 lat temu, po Australii chodziły kangury z rodzaju Protemnodon, które ważyły nawet 250 kilogramów. Dla porównania, dzisiejszy największy kangur rudy waży zaledwie około 90 kilogramów. Przez lata badacze sądzili, że tak wielkie zwierzęta po prostu nie mogły skakać. Starsze modele matematyczne sugerowały, że granica masy dla dwunożnego skoku to około 160 kilogramów. Powyżej tej wagi kości i ścięgna miałyby rzekomo pękać pod wpływem ogromnych przeciążeń. Uważano więc, że te olbrzymy były skazane na powolne kroczenie na czterech nogach lub specyficzny chód. Teorie te stawiały Protemnodona w roli powolnego, ociężałego kolosa. Biomechaniczne śledztwo w skamieniałościach Zespół pod kierownictwem Megan Jones z Uniwersytetu w Manchesterze, postanowił sprawdzić te założenia bezpośrednio na materiale kopalnym. Naukowcy zbadali 134 okazy, w tym 40 cennych kości wymarłych gatunków. – Wcześniejsze szacunki opierały się na prostym powiększeniu współczesnych kangurów (…). Nasze odkrycia pokazują, że te zwierzęta nie były po prostu większymi wersjami dzisiejszych kangurów, ale miały inną budowę, która pomagała im r…

gigantyczne-kangury-a3c868d.jpg
width: 2813
height: 1875

Ich przylot od wieków oznaczał wiosnę. Dziś jaskółki coraz trudniej zobaczyć
type: item
date: 2026-01-25T12:01:27.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: migracje
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Jaskółki to mali podróżnicy nie z tej ziemi. Potrafią przemierzać tysiące kilometrów, wracając dokładnie tam, gdzie gniazdowały w zeszłym roku. Poznaj ich tajemnice – od prehistorycznych jaskiń po współczesne miasta, gdzie ich loty, gniazda i śpiew skrywają niezwykłe historie.
encoded: Spis treści: Tropem prehistorycznych jaskółek Jak jaskółki podbiły świat Populacje jaskółek w Polsce i na świecie Nauka rozpoznawania jaskółek Życie w jaskółczym gnieździe Dieta i żerowanie jaskółek Kierunki dalekich podróży Jaskółki wywodzą się z Afryki sprzed 13 milionów lat i dziś można je spotkać niemal na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. Choć wyglądają podobnie, każda ma swój niepowtarzalny lot, barwę upierzenia i unikalny głos. Co roku pokonują nawet 20 tysięcy kilometrów, wracając do tej samej stodoły w Europie i siadając na tej samej gałęzi w Afryce. Mistrzowsko łapią owady w locie, polując nad wodą, polami i koronami drzew, a jednocześnie budują skomplikowane gniazda, które chronią młode przed niebezpieczeństwem. Oto świat jaskółek, który warto poznać. Tropem prehistorycznych jaskółek Jaskółcze ślady od tysiącleci przeplatają się z historią człowieka, prowadząc nas od mroku prehistorycznych jaskiń, które ptaki te dzieliły z naszymi przodkami, aż po dachy współczesnych miast. Jednym z takich niezwykłych miejsc i dowodów archeologicznych na współistnienie jaskółek z człowiekiem jest Jaskinia na Biśniku (ok. 50 km na północ od Krakowa). To jedno z nielicznych stanowisk w Europie oraz jedyne w Polsce, z nieprzerwaną sekwencją osadów trwającą 300 000 lat, obejmującą okres od czasu sprzed zlodowacenia saalijskiego po holocen. Szczątki ptaków, w tym jaskółek, odkryte w jaskini Biśnik obejmują niemal 1 600 fragmentów szkieletów należących do co najmniej 96 taksonów, co pozwala stwierdzić, że jaskółki były obecne w regionie od bardzo dawna. Niektóre okazy, należące do rodzaju Hirundo i Cecropis (czyli różnych grup jaskółek), miały rozmiary zbliżone do współczesnej jaskółki dymówki (Hirundo rustica). Inne były wyraźnie większe, co może świadczyć o nieznanym dotąd wymarłym podgatunku lub obecności większych gatunków jaskółek. Obecność tych ptaków w tak odległej przeszłości pokazuje, że jaskółki od zawsze korzystały z osłoniętych miejsc do gniazdowania – w jask…

Jaskolki-dymowki-w-chwili-odpoczynku-67b4eda.jpg
width: 6000
height: 3376

Pójdźka ma wielkie oczy i surowe spojrzenie. Od wieków przypisywano jej złe wróżby
type: item
date: 2026-01-24T08:59:20.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Mała, cicha i skryta. Tajemnicza, zagrożona i niezwykle inteligentna. Od wieków fascynuje ludzi. Od legend o mądrej sowie Atenie po jej skryte, pełne zagadek zwyczaje: pójdźka wciąż uczy nas, jak kruche jest życie dzikiej przyrody. Oto historia ginącego gatunku.
encoded: Spis treści Sowy w dziejach człowieka Wygląd i rozpoznawanie pójdźki Zasięg występowania i historia populacji Biologia lęgowa Pokarm i techniki polowania Zagrożenia i ochrona gatunku Od wieków ludzie spoglądali w noc, by uchwycić milczące sekrety sów, a pójdźka była wśród nich najbardziej nieuchwytna. Zawsze wzbudzała respekt i ciekawość. Jej obecność w krajobrazie umykała nawet uważnym oczom. Od słonecznych wybrzeży Morza Śródziemnego po odległe azjatyckie stepy – pójdźka zwyczajna przemierza świat, zachowując w sobie sekret każdego z ponad 30 krajów, które zamieszkuje. Oto historia ptaka, który zniknął z wielu krajobrazów, lecz wciąż obserwuje świat z ukrycia. Sowy w dziejach człowieka Na przestrzeni dziejów ludzkości sowy symbolizowały rozmaite pojęcia – od grozy i śmierci, po wiedzę, mądrość i wierzenia religijne związane ze światem duchów. Najstarsze znane przedstawienia sów pochodzą z górnego paleolitu (ok. 13 000 r. p.n.e.) i zachowały się w postaci rytów naskalnych w dwóch jaskiniach we Francji. W jaskini Les Trois Frères w Ariège odnaleziono wizerunki trzech sów, interpretowanych przez badaczy jako przedstawienia sów śnieżnych (Bubo scandiacus) lub ptaków o podobnych cechach, natomiast w jaskini Chauvet ukazano pojedynczą sowę „uszatą”, którą niektórzy badacze identyfikują jako uszatkę (Asio otus) lub puchacza (Bubo bubo). Inne prehistoryczne stanowiska zawierające sztukę i symbolikę związaną z sowami znane są z północnej Australii, Ameryki Północnej oraz Środkowej. Szczególnie istotne są jednak odkrycia z obszaru wschodniego basenu Morza Śródziemnego, datowane na neolit przedceramiczny (8000–6500 p.n.e.), gdzie odnaleziono antropomorficzne figurki o cechach sowich. W kolejnych tysiącleciach wizerunki te pojawiają się również w Europie Północnej (IV tysiąclecie p.n.e.),w Grecji mykeńskiej (XV w. p.n.e.) oraz w Europie Środkowej, m.in. na terenach dzisiejszych Węgier (ok. 3000 r. p.n.e.). Znaleziska te wskazują na długotrwałą obecność sowy w symbolice religi…

AdobeStock1865003159-61109b1.jpeg
width: 4596
height: 2684

To nie żart. Ten rekin naprawdę pojawił się w Bałtyku
type: item
date: 2026-01-19T12:40:33.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: morze bałtyckie
subject: rekiny
subject: ryby
description: Lamna śledziowa – gatunek rekina znany z oceanicznych głębin – pojawiła się w Bałtyku. To niecodzienne zjawisko budzi pytania o zmiany klimatyczne i nowe migracje ryb.
encoded: Spis treści: Jak wygląda rekin lamna śledziowa – cechy morfologiczne i adaptacje Czy lamna śledziowa stanowi zagrożenie dla ludzi? Fakty i mity o niebezpieczeństwie Gdzie żyje lamna śledziowa? Zasięg występowania rekina śledziowego Żarłacz śledziowy w Bałtyku – czy rekiny naprawdę tu żyją? Co je lamna śledziowa? Dieta rekina śledziowego pod lupą Choć Morze Bałtyckie nie kojarzy się z rekinami, naukowcy potwierdzili pojawienie się w jego wodach lamny śledziowej. Ten gatunek, spokrewniony z żarłaczem białym, preferuje zimniejsze wody i jest jednym z najszybszych rekinów świata. Jak wygląda rekin lamna śledziowa – cechy morfologiczne i adaptacje Lamna śledziowa (Lamna nasus), znana też jako rekin śledziowy albo żarłacz śledziowy, to silnie umięśniony przedstawiciel ryb chrzęstnoszkieletowych z rodziny lamnowatych (Lamnidae). Osiąga zwykle do ok. 350 cm długości i masę od 150 do 200 kg, chociaż osobniki z północnego Atlantyku czasem są większe, a największe okazy mogą przekraczać te wartości. Wrzecionowate, torpedo-podobne ciało sprzyja szybkiemu pływaniu, a stożkowaty pysk oraz ostre, wąskie zęby ułatwiają chwytanie pożywienia. Oczy są stosunkowo duże i ciemne. Lamna ma dwie płetwy grzbietowe: pierwsza, wysoka i szeroka, zaczyna się tuż za płetwami piersiowymi, druga jest znacznie mniejsza i znajduje się bliżej ogona. Płetwa ogonowa jest asymetryczna o kształcie półksiężyca, co wraz z silnymi płetwami piersiowymi i obecnością wydatnych listew na koniarze (wąska część ciała ryby, do której przyczepia się ogon) poprawia zdolność szybkiego pływania na długich dystansach i manewrowania. Pod względem ubarwienia lamna śledziowa ma ciemnoszary lub niebieskoszary grzbiet i białą stronę brzuszną, co stanowi klasyczny przykład kontrastowego kamuflażu w wodzie (tzw. kontrastowanie odwrotne). Pierwsza płetwa grzbietowa jest często jasno obrzeżona, co bywa cechą rozpoznawczą wśród innych rekinów. Czy lamna śledziowa stanowi zagrożenie dla ludzi? Fakty i mity o niebezpieczeństwie Ta…

lamna-sledziowa-baltyk-e644a40.jpg
width: 2813
height: 1875

Podglądam cętkowanego dzika w sercu Warszawy. To spotkanie zmienia moje spojrzenie na dziką naturę
type: item
date: 2026-01-17T07:34:06.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: Dziki
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona zwierząt
subject: zima
description: Dawniej dziki w Polsce budziły głównie respekt jako symbol waleczności i nieokiełznanej siły lasu. Dziś coraz częściej kojarzą nam się z zagrożeniem i uciążliwym sąsiedztwem. Ostatecznie stały się synonimem chaosu, którego nie potrafimy już zaakceptować.
encoded: Spis treści: Spotkanie z dalmatyńczykiem Tajemnice cętkowania Między mitem a rzeczywistością Zmęczony wracam ze sprzętem fotograficznym przez Siekierki w Warszawie. Okolica przypomina starą wieś, mróz chrupie pod stopami, a nad głową odzywają się sikorki. Nagle przy drodze zauważam biało-czarną sylwetkę dzika o cętkowanej sierści. Idzie pewnym krokiem prosto na mnie. Tuż za nim dostrzegam dwoje fotografów, których poznałem zaledwie godzinę wcześniej. Mimo szoku odruchowo kucam i błyskawicznie ustawiam aparat. Realizuję serię zdjęć tego niezwykłego „dalmatyńczyka”. To moje pierwsze takie spotkanie od lat i niesamowite zwieńczenie dnia. Spotkanie z dalmatyńczykiem Wyruszam o ósmej rano, ubrany „na cebulkę” i obwieszony sprzętem fotograficznym. Cel: Siekierki. Spacerując wzdłuż ogrodów działkowych po chrupiącym śniegu, obserwuję sikorki i raniuszki (Aegithalos caudatus), ale to spotkanie z dwiema samicami gila (Pyrrhula pyrrhula) zapiera mi dech. Żerują na owocach ligustru pospolitego (Ligustrum vulgare), pozwalając mi podejść na zaledwie kilka metrów. Cieszę się tą chwilą, bo w tej zimowej scenerii gile są dla mnie rzadkim i wyjątkowo wdzięcznym obiektem do uwiecznienia. Mija południe, a licznik kroków przekracza siedem tysięcy. Zmęczony i spocony ruszam w stronę przystanku, gdy nagle przy zamarzniętym zbiorniku porośniętym trzciną dostrzegam stado dzików. Kucam i celuję obiektywem w młodego osobnika, który z wyraźną ciekawością przygląda mi się, podczas gdy reszta watahy spokojnie przetrząsa podwórko pobliskiego domu. Wtedy słyszę ciche: „Cześć, my też na dziki”. To dwoje fotografów przyrody. Wyjaśniają mi, że to konkretne stado jest niemal całkowicie oswojone z ludźmi i czuje się tu wyjątkowo pewnie. Żegnam się z nimi i pełen wrażeń zmierzam do domu, nie spodziewając się, że natura przygotowała dla mnie wielki finał. Kwadrans później, tuż przy drodze, dostrzegam biało-czarną sylwetkę, która kompletnie nie pasuje do otoczenia. To cętkowany dzik „dalmatyńczyk”, rzadka…

6-3963a01.jpg
width: 6192
height: 3483

Pod Warszawą pojawił się łoś z huśtawką na porożu. Kampinoski Park Narodowy apeluje i tłumaczy
type: item
date: 2026-01-16T11:59:29.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: kampinoski park narodowy
subject: obserwacje
subject: warszawa
description: W okolicach Kampinosu od kilku dni widywany jest młody łoś, który na porożu ma wplątaną plastikową dziecięcą huśtawkę. Nietypowy widok zgłaszali służbom mieszkańcy Izabelina, Starych Babic i Lasek. Kampinoski Park Narodowy apeluje o pozostawienie zwierzęcia w spokoju i tłumaczy, jak zachować się przy spotkaniu z łosiem.
encoded: Mieszkańcy gmin Izabelin, Stare Babice oraz miejscowości Lasek przez kilka dni byli świadkami niecodziennej sytuacji. W okolicach Kampinoskiego Parku Narodowego pojawiał się młody łoś – byk, na którego porożu utknęła plastikowa dziecięca huśtawka. Park Narodowy poinformował, że zwierzę zapuściło się wcześniej na jedno z przydomowych podwórek, gdzie najprawdopodobniej doszło do zaczepienia się huśtawki o poroże. Zaniepokojeni mieszkańcy kilka razy zgłaszali obecność łosia z huśtawką władzom Parku. Całą tę sytuację udało się pomyślnie rozwiązać – choć tylko połowicznie. Łoś wrócił do lasu. Z huśtawką Konieczna była interwencja służb. 14 stycznia funkcjonariuszom policji udało się zaprowadzić młodego łosia z powrotem do lasu, zapewniając bezpieczeństwo zarówno jemu, jak i kierowcom jadącym w kierunku Starych Babic. Problem w tym, że zwierzak wciąż ma na głowie huśtawkę. Przedstawiciele parku zaznaczają jednak, że nie utrudnia ona łosiowi codziennego funkcjonowania. Według ich przewidywań niecodzienny balast prawdopodobnie odpadnie sam lub wraz z porożem w ciągu kilku tygodni. Park apeluje o brak ingerencji Przyrodnicy podziękowali mieszkańcom za czujność, ale przy okazji przypomnieli, że w przypadku dzikich zwierząt najlepiej nie ingerować. Wytłumaczyli też, dlaczego zdecydowano się ograniczyć interwencję do skierowania łosia z powrotem do lasu. Próby schwytania czy usypiania mogłyby przynieść więcej szkody niż pożytku, a także wywołać u zwierzęcia zbędny stres. Pracownicy parku tłumaczą, że zima to szczególnie trudny okres dla dzikich zwierząt. Mało pożywienia, obfite opady śniegu i niskie temperatury sprawiają, że łosie i inne zwierzęta leśne czasem opuszczają swoje naturalne środowisko. W poszukiwaniu pożywienia zbliżają się do domostw, czasem też do dróg, gdzie zlizują sól. Jak się zachować przy spotkaniu z łosiem? Kampinoski Park Narodowy wystosował też jasne zasady postępowania przy spotkaniu z łosiem. Oto one: zachowaj bezpieczny dystans – co najmniej 50–100 met…

los-kampinos-dc20dcc.jpg
width: 1463
height: 975

Szansa jedna na sto. Niezwykłe narodziny wśród krytycznie zagrożonych goryli górskich
type: item
date: 2026-01-13T13:45:58.000Z
creator: Jason Bittel
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: dzikie zwierzęta
subject: goryl
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: ochrona zwierząt
description: Bliźnięta goryli górskich przyszły na świat w Parku Narodowym Wirunga w Republice Konga. Urodziła je Mafuko – samica, której matkę zabili kłusownicy. Więcej niż jedno młode to u goryli zjawisko niewiarygodnie rzadkie.
encoded: Spis treści: Dlaczego to aż tak wyjątkowe? Goryle wciąż walczą o przetrwanie Opieka nad bliźniętami to wielkie wyzwanie Jakie szanse mają bliźnięta Mafuko? Niezwykle rzadkie bliźnięta goryli górskich urodziły się w Kongu. Matką jest 22-letnia samica o imieniu Mafuko. Jej własna matka zginęła z rąk uzbrojonych napastników. Ten skrajnie zagrożony gatunek liczy dziś w naturze niewiele ponad 1000 osobników. Dlatego każde narodziny wśród goryli górskich to powód do radości. Mafuko została sfotografowana, gdy trzymała na rękach parę swoich synów - bo bliźniaki okazały się samcami. – Zawsze cieszy, kiedy zagrożone gatunki mają młode – mówi Tara Stoinski, prezeska, dyrektorka generalna i główna badaczka naukowa w Dian Fossey Gorilla Fund. – A bliźnięta są szczególnie ekscytujące, bo to niezwykle rzadkie. Dlaczego to aż tak wyjątkowe? Stoinski dodaje, że w sąsiedniej Rwandzie dane Dian Fossey Gorilla Fund pokazują, iż bliźnięta stanowią mniej niż 1% wszystkich porodów u goryli. Dla porównania: u ludzi bliźnięta rodzą się ponad trzy razy częściej. – Słyszałem o tym wcześniej tylko raz – mówi Brent Stirton, fotograf przyrody, autor jednych z najbardziej rozpoznawalnych zdjęć goryli górskich dla „National Geographic”. – To wręcz cud – dodaje Stirton. Postrzega to jako promyk nadziei dla populacji goryli górskich, która powoli się odradza. – Kiedy zaczynałem pracę w Virundze w 2007 roku, na świecie żyło tylko 276 goryli górskich. Goryle wciąż walczą o przetrwanie Wojna, kłusownictwo, choroby i utrata siedlisk – to największe zagrożenia dla goryli górskich, jednej z dwóch podgrup goryla wschodniego. Matka Mafuko została zabita przez „uzbrojone osoby” – wynika z oświadczenia opublikowanego na stronie Parku Narodowego Virunga. A jednak, dzięki ciężkiej pracy i osobistym poświęceniu strażników oraz organizacji zajmujących się ochroną przyrody, a także dzięki odporności samych goryli, zwierzęta nadal sobie radzą. – Te goryle się przystosowały i wciąż dobrze funkcjonują – mówi Stirton…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/01/2026-01-13-112502-2026-01-13-112412--e47a3be.png
width: 1298
height: 1079

Tata mundżak kontra Maruśka. Film z wrocławskiego ZOO hitem na całym świecie - dotarł do 12 milionów ludzi
type: item
date: 2026-01-12T13:02:16.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: internet
subject: obserwacje
subject: wrocław
subject: zoo
subject: zwierzęta
description: Mały mundżak z wrocławskiego zoo odważył się zaczepić ważącą 1,7 tony samicę nosorożca. Nagranie z tego niezwykłego spotkania stało się globalnym hitem, zdobywając ponad 12 milionów wyświetleń i uwagę mediów na całym świecie. Maleńki jelonek i olbrzymi nosorożec to starzy znajomi - od lat dzielą wspólny wybieg.
encoded: Na nagraniu udostępnionym przez zoo Wrocław widzimy nietypowy pojedynek, który rozgrywa się na wspólnym wybiegu. Mały samiec mundżaka chińskiego, ważący kilkanaście kilogramów, staje oko w oko z ponad stukrotnie cięższą samicą nosorożca indyjskiego o imieniu Maruśka. Jelonek odważnie szarżuje w stronę olbrzymiego ssaka, wyraźnie próbując zaznaczyć swoje terytorium. Maruśka reaguje ze spokojem i radością, wykazując zaskakującą cierpliwość wobec zadziornego sąsiada. Skąd tak odważne zachowanie mundżaka? Opiekunowie z wrocławskiego ZOO tłumaczą, że zachowanie mundżaka wynika z naturalnego instynktu. Jego partnerka miała w tym czasie ruję, co podniosło poziom hormonów u samca i wywołało u niego potrzebę obrony terytorium. Jego celem było jednoznaczne zasygnalizowanie, że to on dominuje na danym obszarze. Nie była to agresja, ale nie była to też zabawa, tylko poważny sygnał. A Maruśka potraktowała całą sytuację jako formę zabawy. Według relacji opiekunów, nie wykazała żadnych agresywnych zachowań wobec mundżaka, a nawet odpowiedziała mu w sposób przypominający zaczepki o charakterze towarzyskim. Tylko w jednym momencie parsknęła i się wycofała, dając do zrozumienia, że nie chce kontynuować interakcji. „A jak ich relacja wygląda na co dzień? Nosorożce z mundżakami mieszkają razem w naszym zoo od lat, mają osobne sypialnie, ale wspólne »podwórko«. Z niejednego talerza sianko razem jedli i, jak widać, zazwyczaj panuje tu pełna zgoda" – tłumaczy ogród zoologiczny pod kolejnym filmem, przedstawiającym wspólny posiłek mundżaków i nosorożca. Zagraniczne media zachwycone duetem z Wrocławia Nagranie opublikowane przez ZOO Wrocław zdobyło ogromną popularność w sieci. Według pracowników film tylko na oficjalnych profilach ZOO w mediach społecznościowych osiągnął ponad 12 milionów wyświetleń – a licznik nadal tyka! Na samym Facebooku materiał odnotował ponad 1,5 miliona wyświetleń w ciągu zaledwie 5 godzin od publikacji. Materiał szybko przykuł uwagę mediów z całego świata. O niecod…

mundzak-nosorozec-1771c31.png
width: 1194
height: 705

Często wzbudza strach, choć jest zupełnie niegroźny. Ten polski wąż jest bardzo rzadki i wyjątkowo skryty
type: item
date: 2026-01-10T10:24:05.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: gady
subject: polska
subject: przyroda
subject: węże
description: Gniewosz plamisty należy do węży rzadko obserwowanych, choć jego zasięg obejmuje znaczną część Europy. Skryty tryb życia i silne przywiązanie do ciepłych, suchych siedlisk sprawiają, że nawet w miejscach występowania bywa trudny do zauważenia. Jest gatunkiem wyspecjalizowanym ekologicznie, o wąskiej diecie i specyficznych wymaganiach środowiskowych. W Polsce jego populacje mają charakter wyspowy i są szczególnie wrażliwe na zmiany krajobrazu. To właśnie te cechy decydują o jego obecnym statusie ochronnym.
encoded: Gniewosz plamisty, znany również jako miedzianka (Coronella austriaca), to jeden z najbardziej tajemniczych gadów występujących w Polsce. Choć nie jest groźny dla człowieka, często bywa mylony ze żmiją, co skutkuje jego nieuzasadnionym tępieniem. W artykule wyjaśniamy, jak rozpoznać tego węża, gdzie można go spotkać, czym się żywi oraz jakie działania ochronne są podejmowane w celu ratowania tego zagrożonego gatunku. Wygląd i morfologia Ten niejadowity wąż o smukłej sylwetce jest również zwany jako miedzianka. Dorosłe osobniki osiągają zazwyczaj 60–75 cm długości, przy czym samice bywają wyraźnie większe i mogą dochodzić nawet do około 90 cm. Ich smukła sylwetka przekłada się na niewielką masę ciała (50–60 gramów), a osobniki przekraczające 100 gramów należą do rzadkości. Ciało gniewosza ma przekrój niemal okrągły i jest pokryte drobnymi, gładkimi łuskami, które nadają mu lekko połyskujący wygląd. Ogon stanowi od kilkunastu do nawet około jednej czwartej długości całego ciała i zwęża się stopniowo, by zakończyć się delikatnie zaostrzonym wierzchołkiem. Głowa jest niewielka, słabo odgraniczona od tułowia, z zaokrąglonym pyskiem i stosunkowo małymi oczami. Charakterystyczną cechą diagnostyczną jest okrągła źrenica, typowa dla węży niejadowitych. Ubarwienie gniewosza bywa zmienne, lecz utrzymane jest w stonowanej palecie barw. Dominują odcienie rdzawe, brązowe i szarawe. Samice częściej przybierają spokojniejsze, popielate tony. Na tylnej części głowy zwykle widoczna jest ciemna plama w kształcie podkowy, serca lub dwóch zbliżonych trójkątów. Od nozdrzy przez oko biegnie ciemna smuga, przechodząca dalej w ciągnącą się wzdłuż przedniej części ciała linię. Na grzbiecie występują naprzemianległe plamy, czasem łączące się w nieregularny wzór. Gniewosz plamisty a żmija zygzakowata Pomyłki między gniewoszem plamistym a żmiją zygzakowatą nie należą do rzadkości. Oba węże są zbliżone wielkością, mają podobną kolorystykę i mogą występować na tych samych, ciepłych stanowiskach. …

gniewosz-plamisty-znaczek-shutterstock2704428483-0fa2739.jpg
width: 6000
height: 4000

Zawisa w powietrzu jak dron, widzi w ultrafiolecie i lubi mieszkać w mieście. To jeden z najzwinniejszych drapieżników wśród ptaków
type: item
date: 2026-01-10T09:00:49.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: polska
subject: ptaki
description: Pustułka zwyczajna to ptak fascynujący swoją techniką polowania. Występuje na terenie całej Polski, zarówno na terenach wiejskich, jak i w miastach, często w pobliżu zabudowań. Choć na pierwszy rzut oka jest niepozorna, tak naprawdę jest wyspecjalizowanym drapieżnikiem, który świetnie odnajduje się zarówno na terenach otwartych, jak i w środowisku silnie przekształconym przez człowieka.
encoded: Spis treści: Jak wygląda i brzmi pustułka? Pożywienie i sposób polowania Czy pustułki żyją w Polsce? Rozmnażanie pustułki – cykl życia drapieżnika Pustułka a krogulec – czym się różnią? Pustułka (Falco tinnunculus) to sokół o smukłej sylwetce, długich skrzydłach i stosunkowo wąskim ogonie zakończonym wyraźną, ciemną przepaską. Samiec ma rudawy grzbiet nakrapiany czarnymi plamkami oraz popielato-niebieską głowę, podczas gdy samica jest bardziej brązowa i gęściej cętkowana. Jak wygląda i brzmi pustułka? W locie pustułka prezentuje charakterystyczne szybkie uderzenia skrzydłami, a podczas polowania potrafi zawisać w powietrzu niemal nieruchomo. Jej oczy są duże i ciemne, przystosowane do wykrywania niewielkich ruchów na ziemi z dużej wysokości. Dziób jest krótki i haczykowaty, idealny do rozrywania drobnych ofiar. Całość sprawia, że pustułka wygląda lekko, zwinnie i zdecydowanie bardziej delikatnie niż inne ptaki drapieżne. Jeśli dodać do tego jej dynamiczny sposób poruszania się, jest to jeden z najłatwiejszych do rozpoznania sokołów w Polsce. Pustułka nie ma rozbudowanego repertuaru dźwięków. Jej głos jest krótki, ostry i donośny, idealny do komunikacji na dużą odległość. Samce najczęściej wydają powtarzające się, wysokie „kij-kij-kij”, zwłaszcza w okresie lęgowym, podczas obrony terytorium lub przy zalotach. Pisklęta reagują natomiast krótkimi i piszczącymi odgłosami, które sygnalizują głód lub obecność zagrożenia. Dzięki temu rodzice mogą szybko reagować na potrzeby potomstwa. Pożywienie i sposób polowania Dieta pustułki jest zróżnicowana, ale opiera się głównie na drobnych ssakach, zwłaszcza gryzoniach, które stanowią znaczną część jej pożywienia. Oprócz ssaków pustułka zwyczajna poluje także na małe ptaki, głównie pisklęta, a w ciepłych miesiącach uzupełnia dietę większymi owadami, takimi jak pasikoniki i chrząszcze. Sporadycznie łapie także jaszczurki i żaby. Pustułki pełnią w ekosystemie istotną funkcję regulacyjną. Kontrolują liczebność gryzoni i owadów, przyc…

pustulka-13945e0.jpg
width: 1800
height: 1200

Zamiast psa przyniosła na policję… jenota. Zoologiczna pomyłka na komendzie w Lidzbarku Warmińskim
type: item
date: 2026-01-08T11:45:01.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: policja
subject: polska
subject: zwierzęta
description: Łosie, jelenie, sarny, dziki, lisy, borsuki, kuny, jenoty – wymieniał żyjące w naszym kraju zwierzęta w dobrze znanym internautom spocie wyborczym z 1991 roku komitet Zdrowa Polska. O tej bioróżnorodności przekonała się kobieta z województwa warmińsko-mazurskiego, która zamiast zbłąkanego psa przywiozła na komendę… dzikiego jenota.
encoded: Komenda Powiatowa Policji w Lidzbarku Warmińskim poinformowała za pośrednictwem Facebooka, że pojawił się u nich niecodzienny gość. Wieczorem do oddziału zamiast psa przyniesiono zwierzę, za którego los zdecydowanie nie odpowiadają stróże prawa. Kobieta chciała uratować psa We wtorkowy wieczór (6.01) na policji w Lidzbarku Warmińskim zgłosiła się kobieta, która podczas podróży z Górowa Iławieckiego dostrzegła przy drodze samotne zwierzę. Wydawało jej się, że to przemarznięty, porzucony pies. Zaniepokojona jego losem i zbliżającą się mroźną nocą postanowiła udzielić mu pomocy. Kierując się dobrym sercem, kobieta wzięła „psa” do swojego samochodu i zawiozła na najbliższą komendę, licząc, że funkcjonariusze pomogą odnaleźć właściciela lub zapewnią mu schronienie. Z tym pierwszym mógł być problem, bo właścicielką zwierzęcia była sama… matka natura. „To nie jest pies” Na komendzie kobieta opowiedziała o całym zajściu, wskazując, że zwierzę znajduje się w jej pojeździe. – Mundurowi natychmiast ustalili, gdzie można bezpiecznie przekazać zwierzę i podjęli decyzję, że sami odwiozą „psa” do schroniska. Jednak gdy podeszli do samochodu… okazało się, że pod siedzeniem wcale nie siedzi pies. Tam siedział… jenot – relacjonuje sprawę policja z Lidzbarka Warmińskiego. Czy to pies, czy jenot? Jenoty, szczególnie młode, często mylone są z psami: głównie ze względu na podobieństwo sylwetki, umaszczenia i futra – zwłaszcza, gdy jest wilgotne. W nocy łatwo było więc o pomyłkę. Szybki weterynarz i z powrotem do lasu Na miejsce wezwano strażaków z Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w Lidzbarku Warmińskim. Przestraszony jenot został ostrożnie wyjęty z samochodu i przewieziony do powiatowego lekarza weterynarii. Zwierzę było zdezorientowane, ale nie agresywne. Specjalista ocenił stan zdrowia jenota – ten na szczęście nie wymagał dalszej pomocy medycznej. Po krótkim pobycie u lekarza zwierzę zostało wypuszczone do pobliskiego lasu. Funkcjonariusze i strażacy działali zgodnie z przepisami do…

FABRIC-KOLAZ-32-50-a232b60.jpg
width: 2700
height: 1800

To jeden z najmądrzejszych ptaków – możesz go zimą spotkać w Polsce
type: item
date: 2026-01-04T07:32:03.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Kruki to największe i najcięższe ptaki wróblowe. Potrafią planować, rozwiązywać bieżące problemy i rozumieją wiele pojęć. Co najbardziej zaskakujące – inteligencją i zdolnościami poznawczymi nie ustępują szympansom. To ptaki, które myślą szybciej, niż przypuszczasz.
encoded: Spis treści: Kruki w dawnych wierzeniach religijnych Rozmieszczenie geograficzne i status populacji kruka Jak wygląda i brzmi kruk? Przewodnik rozpoznawania Kruk: wszystkożerca i architekt Mózg wielkości orzecha włoskiego – inteligencja kruków na poziomie małp Kruk z warszawskiej lecznicy – historia jednego pacjenta Ciemna przeszłość i jasna przyszłość: zagrożenia i ochrona kruków Od tysięcy lat kruki zajmują szczególne miejsce w ludzkiej wyobraźni – pojawiają się w mitach, religiach i symbolice jako ptaki mądrości, śmierci i boskiej opatrzności. Dziś, dzięki badaniom naukowym, coraz lepiej rozumiemy, skąd brała się ta fascynacja. Niezwykłe zdolności poznawcze, złożone życie społeczne i ogromna elastyczność ekologiczna sprawiają, że kruki należą do najbardziej wyjątkowych ptaków na świecie. Ich historia to opowieść o inteligencji, przetrwaniu i długiej, nie zawsze łatwej relacji z człowiekiem. Kruki w dawnych wierzeniach religijnych W mitologii wikingów kruki (Corvus corax) nie były zwykłymi ptakami – zajmowały wyjątkowe miejsce jako istoty obdarzone symboliczną mocą. Uważano je za uosobienie mądrości, znaki boskiej obecności oraz przewodników między światem żywych a zaświatami. Ich związek z walkiriami – mitycznymi wojowniczkami decydującymi o losach poległych – jeszcze bardziej podkreślał mistyczny charakter ptaków. Najsilniej kruki związane były z Odynem, bogiem mądrości, wojny i magii. Według wierzeń każdego dnia wysyłał on swoje dwa ptaki: Huginna (Myśl) i Muninna (Pamięć). Siedząc zwykle na jego ramionach, przemierzały świat od krańca do krańca, a wieczorem wracały, przekazując mu wszystko, co zobaczyły. Dzięki nim Odyn posiadał wszechstronną wiedzę o losach ludzi i bogów. W tradycji chrześcijańskiej kruk miał ambiwalentny charakter – symbolizował nieczystość i grzeszność, ale jednocześnie potrafił pełnić rolę wysłannika Boga. Po raz pierwszy pojawia się w opisie potopu, kiedy Noe wypuszcza go jako ptaka zwiadowczego, by sprawdzić, czy wody ustąpiły. Według ży…

AdobeStock483904037-f07aca4.jpeg
width: 5137
height: 3371

Jak one to robią? Tylko 21 gatunków na Ziemi potrafi zmienić ubarwienie na zimę
type: item
date: 2026-01-02T13:46:30.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: arktyka
subject: dzikie zwierzęta
subject: obserwacje
subject: zachowania
subject: zima
description: Zimą znikają w śniegu, latem zlewają się z lasem. Zmiana koloru futra to wyjątkowy sposób na przetrwanie, dostępny nielicznym. Tej rzadkiej w świecie zwierząt strategii używają także gatunki występujące w Polsce.
encoded: Zjawisko sezonowej zmiany ubarwienia to jedna z najbardziej fascynujących i zarazem najrzadszych adaptacji w świecie przyrody. Na całym świecie zidentyfikowano zaledwie 21 gatunków ptaków i ssaków, które wykształciły tę zdolność, by przetrwać w surowych warunkach północnego klimatu. Białe futro i pióra: jak zapada decyzja o zmianie? Proces ten nie jest wywoływany bezpośrednio przez temperaturę czy pojawienie się pierwszego śniegu. Kluczowe są zmiany w długości dnia. Gdy dni stają się krótsze, organizm zwierzęcia otrzymuje sygnał hormonalny do rozpoczęcia linienia, a nowe futro lub pióra są już białe. Głównym celem tej zmiany jest kamuflaż. Gatunkom narażonym na ataki drapieżników (jak np. zając amerykański), białe futro pozwala stopić się z otoczeniem. Z kolei dla drapieżników, takich jak łasice czy gronostaje, zmiana barwy ułatwia podkradanie się do ofiar. Oprócz funkcji ochronnej, naukowcy wskazują na korzyści w termoregulacji. Białe futro lub pióra są pozbawione melaniny, czyli ciemnego pigmentu. Dzięki temu włosy i pióra mają wewnątrz niewielkie puste przestrzenie, a uwięzione w nich powietrze tworzy dodatkową warstwę izolacyjną. Polscy mistrzowie bieli Gatunkiem, który występuje u nas i potrafi zmieniać ubarwienie na zimowe jest m.in. gronostaj (Mustela erminea). W lecie jego futro jest brązowe z jasnym brzuchem, natomiast zimą staje się niemal całkowicie białe, z charakterystycznym czarnym końcem ogona. To właśnie to zimowe futro było przez wieku niezwykle cenionym materiałem i ozdobą najdroższych ubrań, noszonych często przez koronowane głowy. Jeszcze ciekawszym przypadkiem jest łasica (Mustela nivalis). Polsce tylko jej populacje z północnych regionów kraju czasem zmieniają ubarwienie na białe. Bardziej na północ jest to regułą. Południowe łasice zimą mogą też tylko trochę pojaśnieć lub przybrać mieszane ubarwienie. Wyjątkowi goście i przykłady ze świata Zając bielak (Lepus timidus) jest mieszkańcem europejskiej i azjatyckiej Północy. W Polsce pojawia się rz…

gronostaj-d39b86f.jpg
width: 2129
height: 1598

Ma pomarańczowy czub i wygląda egzotycznie. A jednak gniazduje także w Polsce
type: item
date: 2026-01-01T12:47:50.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: madagaskar
subject: polska
subject: ptaki
description: Dudek zwyczajny to jeden z najciekawszych ptaków Europy. Sprawdź, jak wygląda, gdzie buduje gniazdo, czy odlatuje na zimę i czy jest pod ochroną w Polsce. Poznaj też jego endemicznego kuzyna z Afryki.
encoded: Spis treści: Wielkość i upierzenie Siedlisko Rozmnażanie Czy dudki odlatują na zimę? Czy dudek jest pod ochroną w Polsce? Dudek madagaskarski – endemiczny mieszkaniec afrykańskiej wyspy Dudki to niewielka, ale niezwykle ciekawa rodzina ptaków zamieszkujących tereny Eurazji i Afryki. Rodzina ta obejmuje dwa występujące obecnie gatunki: dudka zwyczajnego (Upupa epops) oraz dudka madagaskarskiego (Upupa marginata). Do rodziny zaliczany jest także wymarły dudek wielki (Upupa antaios), który był gatunkiem endemicznym Wyspy Świętej Heleny. Rodzina ta wyróżnia się unikatową budową ciała. Charakterystyczne są m.in. długie, zakrzywione dzioby przystosowane do sondowania gleby, wachlarzowate czuby używane w komunikacji oraz rytmiczne, monotonne odgłosy. Choć niekiedy bywają mylone z dzięciołami, dudki nie są z nimi spokrewnione. Gatunki te najłatwiej pomylić w locie, gdyż mają wówczas podobną sylwetkę, jednak w pozostałych sytuacjach widać wyraźne różnice między tymi ptakami. Wielkość i upierzenie Dudek zwyczajny jest niezwykle efektowny i stosunkowo łatwy do rozpoznania nawet z dużej odległości. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest imponujący czub z długich piór zakończonych czarnymi plamkami. Czub ten może być stawiany i opuszczany w zależności od sytuacji. Najbardziej okazały jest w czasie godów, w momentach zagrożenia oraz podczas wzbijania się do lotu i lądowania. Upierzenie dudka jest rdzawobrązowe na głowie i szyi, a skrzydła oraz ogon mają wyraźny, czarno-biały wzór, który pięknie kontrastuje w locie. Te szerokie, pasiaste skrzydła sprawiają, że sylwetka dudka przypomina motyla o powolnym, falistym locie. Dudek to ptak średniej wielkości. Mierzy około 25–29 cm długości, a rozpiętość jego skrzydeł sięga 44–48 cm. Samce i samice wyglądają podobnie, choć samce bywają nieco większe i intensywniej ubarwione. Młode ptaki są bardziej stonowane kolorystycznie i mają krótszy czub. Długi, cienki i wyraźnie zakrzywiony dziób jest przystosowany do wydobywania larw i owad…

dudek-ede5e3a.jpg
width: 2144
height: 1430

„Huczna zabawa nie jest warta traumy zwierząt”. Ogrody zoologiczne i parki narodowe apelują o ciszę w Sylwestra
type: item
date: 2025-12-30T13:15:03.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: fajerwerki
subject: opolskie zoo
subject: sylwester
subject: zoo
description: Ostatni dzień roku jest trudny nie tylko dla milionów zwierząt domowych. Eksperci z parków narodowych i ZOO alarmują: dla dzikich i egzotycznych zwierząt sylwestrowa noc to fizyczny ból i ogromny stres.
encoded: Kampinoski i Bieszczadzki Park Narodowy oraz Ogrody Zoologiczne w Warszawie i Opolu zaapelowały o powstrzymanie się od strzelania w Sylwestra. Ten wspólny głos ekspertów warto wziąć sobie do serca. Tłumaczą że to, co dla ludzi jest chwilową rozrywką, dla zwierząt oznacza strach, ból i walkę o przetrwanie. „Kocham nie strzelam” – jak dzikie zwierzęta odbierają fajerwerki? Kampinoski Park Narodowy w swojej kampanii „Kocham, nie strzelam” podkreśla, że dzicy mieszkańcy lasów postrzegają świat zupełnie inaczej niż ludzie. Zwierzęta dysponują znacznie czulszym słuchem oraz szerszym zakresem odbieranych częstotliwości, przez co huk fajerwerków jest dla nich bodźcem nie tylko głośnym, ale wręcz fizycznie bolesnym. Huk fajerwerków dla zwierząt jest jak nagłe znalezienie się w centrum głośnej burzy, której nie da się zrozumieć ani przed którą nie ma gdzie się schować. Nagłe i nieregularne wybuchy uniemożliwiają zwierzętom zinterpretowanie źródła zagrożenia, co uruchamia kaskadę reakcji stresowych: gwałtowny wyrzut adrenaliny i kortyzolu, przyspieszenie akcji serca oraz silne napięcie mięśniowe. Jedyną możliwą reakcją staje się paniczna, chaotyczna ucieczka, podczas której łosie, jelenie czy dziki wpadają na ogrodzenia, przebiegają przez drogi narażając się na kolizje lub opuszczają bezpieczne ostępy, gubiąc przy tym swoje młode. Bieszczadzki Park Narodowy zwraca uwagę, że niektóre ssaki mogą zostać wręcz wybudzone ze snu zimowego, co może poskutkować tym, że nie przeżyją zimy. Sylwestrowa tragedia ptaków i zanieczyszczenie powietrza Szczególnie tragiczne konsekwencje dotyczą ptaków. Nagłe wybuchy powodują masowe, nocne zrywanie się stad do lotu, co zimą oznacza ogromny wydatek energetyczny, mogący decydować o ich przeżyciu. Zdezorientowane ptaki rozbijają się o budynki, drzewa i linie energetyczne. KPN zwraca też uwagę na degradację środowiska: spalanie pirotechniki uwalnia do atmosfery pyły zawieszone, związki siarki i metale ciężkie, które osiadają na glebie i trafiają do …

nie-strzelaj-w-sylwestra-1c85621.jpg
width: 3647
height: 2478

Dzioby miejskich ptaków zmieniły się. Pandemia Covid-19 wpłynęła na nie w specyficzny sposób
type: item
date: 2025-12-28T14:10:59.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: COVID-19
subject: dzikie zwierzęta
subject: pandemia
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: Pandemia koronawirusa nie zmieniła tylko ludzi. Miała także wpływ na związane z nami zwierzęta, które – podobnie tak jak my – musiały błyskawicznie przyzwyczaić się do nowych realiów. Badania wykazały, że COVID-19 przekształcił ekosystemy do tego stopnia… że zmienił ptasie dzioby. My siedzieliśmy w domach, a one „dziczały”.
encoded: Zmiany w kształcie i wielkości dziobów ptaków to fascynujący wyznacznik stanu środowiska. Okazuje się, że nie wymagają trwającej wiele milionów lat ewolucji – badania wykazały, że miejskie ptaki dynamicznie przystosowują swoje aparaty gębowe do nowych warunków, a potrzebują na to... zaledwie jednego pokolenia. Jak to możliwe? Pandemia zmieniła nie tylko ludzi Koronawirus doprowadził do zaskakujących zmian w środowisku miejskim… i nie chodzi tylko o pustki na ulicach. Jest to jednak część tej historii. Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego zaobserwowali, że junko zwyczajne – niewielkie ptaki nieco podobne do polskich wróbli – zaczęły wykazywać wyraźne zmiany morfologiczne w czasie tzw. andropauzy, czyli spowolnienia aktywności człowieka wynikającej z lockdown’u. W tym okresie ptaki wyklute w mieście miały inne dzioby niż ich rodzice. Co zaskakujące, kształt dziobów upodobnił się do tych, jakie posiadają dzikie osobniki żyjące w okolicznych górskich lasach, oddalonych od zgiełku cywilizacji. Jak mierzy się długość dzioba? Badanie przeprowadzono w latach 2018–2025 na kampusie Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles. Porównano dane populacji 302 miejskich i 132 dzikich dorosłych ptaków junko, które oznaczono specjalnymi obrączkami. Przez siedem lat naukowcy dokumentowali zmiany w długości i kształcie dziobów oraz kości skokowej. Wyniki analiz wykazały, że osobniki wyklute podczas pandemii – kiedy kampus był niemal opustoszały, a ludzkie odpadki zniknęły z krajobrazu – miały dzioby wyraźnie bardziej smukłe i wydłużone. Taki kształt sprzyjał pozyskiwaniu naturalnych źródeł pożywienia, jak nasiona czy owady. Dlaczego dzioby się zmieniają? Naukowcy odkryli, że kształt ptasich dziobów jest bezpośrednio związany z aktywnością ludzi. Ptaki miejsce, żywiące się resztkami naszego jedzenia, miały wcześniej dzioby krótsze i grubsze – lepiej przystosowane do rozdrabniania miękkiej, przetworzonej żywności. W czasie, gdy ludzie zniknęli z przestrzeni miejskiej, a wraz z nimi z…

GettyImages-2248981042-1-abb654e.jpg
width: 4853
height: 3640

Ptak kopciuszek swoim śpiewem wita świt. To góral, który woli żyć w mieście
type: item
date: 2025-12-25T08:13:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: miasta
subject: polska
subject: ptaki
description: Ptak kopciuszek pierwotnie zamieszkiwał dzikie alpejskie urwiska. Od pewnego czasu jest mieszkańcem miast, gdzie jego charakterystyczna pieśń stała się pierwszym zwiastunem nadchodzącego świtu. Jak wygląda kopciuszek zwyczajny? Jak rozpoznać jego śpiew? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Nazwa doskonale odzwierciedla jego wygląd Trzeszczący śpiew o świcie Zasięg występowania i środowisko Energiczny malec Jadłospis kopciuszka Status kopciuszka Kopciuszek zwyczajny, czyli Phoenicurus ochruros, to gatunek ptaka należący do rzędu wróblowych (Passeriformes) – najliczniejszej i najbardziej zróżnicowanej grupy ptaków na świecie. W jego obrębie klasyfikowany jest w rodzinie muchołówkowatych (Muscicapidae). Co ciekawe, dawniej był zaliczany do rodziny drozdowatych (Turdidae), co pokazuje, jak postęp w badaniach genetycznych i morfologicznych stale udoskonala nasze rozumienie ewolucyjnych powiązań między gatunkami. Nazwa doskonale odzwierciedla jego wygląd Kopciuszek to ptak o smukłej i wyprostowanej sylwetce, wielkością zbliżony lub nieco mniejszy od wróbla zwyczajnego. Jego postawa jest charakterystyczna – często przysiada w miejscach eksponowanych, trzymając ciało pionowo i nerwowo poruszając ogonem. Ma stosunkowo długie, cienkie nogi o czarnej barwie, które pozwalają mu sprawnie poruszać się po ziemi. Długość ciała kopciuszka zwyczajnego zamyka się w przedziale od 14 do 16 cm, a rozpiętość skrzydeł – od 23 do 26 cm. Masa ciała jest niewielka i wynosi od 13 do 20 gramów. Te wymiary plasują go w kategorii małych ptaków. Dwa oblicza gatunku U kopciuszka występuje wyraźny dymorfizm płciowy, co oznacza, że samiec i samica znacząco różnią się wyglądem, szczególnie w okresie lęgowym. Wiosną i latem, gdy przybiera szatę godową, samiec prezentuje się niezwykle efektownie. Jego upierzenie jest w większości smoliście czarne lub ciemnoszare, niczym okopcone sadzą. To właśnie tej cesze ptak zawdzięcza swoją charakterystyczną nazwę. Najciemniejsze są głowa, gardło i pierś. Razem tworzą jednolitą czarną „maskę” i „śliniak”. Na ciemnym tle wyraźnie odcina się kilka kluczowych elementów. Najbardziej rzucającą się w oczy cechą jest duża, biała plama na skrzydłach, zwana lusterkiem. Drugim, równie charakterystycznym, jest kuper i ogon, które mają intensywny, rd…

kopciuszek-9a7eece.jpg
width: 1800
height: 1200

Oto Ptak Roku 2025 w Polsce – trudno go pomylić z jakimkolwiek innym ptakiem
type: item
date: 2025-12-21T13:31:12.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: polska
subject: ptaki
subject: zima
description: Mały, puszysty i niezwykle towarzyski – raniuszek to ptak, którego nie sposób pomylić z żadnym innym mieszkańcem naszych lasów. Choć waży zaledwie kilka gramów, potrafi przetrwać srogie zimy i budować gniazda będące prawdziwymi arcydziełami ptasiej architektury. Oto sekrety raniuszka – kultowego symbolu OTOP i oficjalnego Ptaka Roku 2025.
encoded: Spis treści: Wygląd i cechy rozpoznawcze Występowanie i liczebność populacji Siedlisko i gniazdowanie Dieta raniuszków Wędrówki i zimowanie Jak możemy pomóc raniuszkowi? – Ptak Roku 2025 Jako oficjalny Ptak Roku 2025 i wieloletni symbol Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków (OTOP), raniuszek przypomina nam, że nawet najmniejsze stworzenia mają do opowiedzenia niezwykłe historie. Od misternie tkanych gniazd, przez skomplikowane relacje rodzinne, aż po status ikony polskiej ornitologii – ten artykuł odkryje przed tobą fascynujące życie tego jedynego w swoim rodzaju ptaka. Oto tajemnice życia raniuszka, które cię zaskoczą. Wygląd i cechy rozpoznawcze Raniuszek (Aegithalos caudatus) to niewielki ptak o wyjątkowej, łatwo rozpoznawalnej budowie ciała. Charakteryzuje go sympatyczna „mordka”, kulisty tułów oraz bardzo długi ogon. Mimo tych cech bywa często mylony z sikorami, takimi jak sikora bogatka (Parus major) czy modraszka (Cyanistes caeruleus), głównie ze względu na drobną sylwetkę oraz żerowanie w mieszanych stadach. Najbardziej typowe ubarwienie raniuszka obejmuje białą głowę, pierś i brzuch, kontrastujące z czarnym grzbietem oraz długim, czarnym ogonem, który stanowi ponad 60% całkowitej długości ciała ptaka. Ogon ten nie jest jedynie ozdobą – odgrywa ważną rolę podczas żerowania wśród cienkich gałązek, pomagając w utrzymaniu równowagi, szczególnie podczas akrobatycznego przemieszczania się. W Polsce najczęściej spotykany jest podgatunek nominatywny (Aegithalos caudatus caudatus). W niektórych regionach kraju, zwłaszcza na zachodzie, można jednak zaobserwować raniuszka czarnobrewego (Aegithalos caudatus europaeus). Ten zachodnioeuropejski podgatunek wyróżnia się czarnymi pręgami nad oczami, biegnącymi aż do karku. Poza okresem lęgowym dorosłe raniuszki są niezwykle towarzyskie. Jeśli zauważymy jednego, możemy być niemal pewni, że w pobliżu kręcą się jego pobratymcy. Te „kłębki waty” posiadają delikatne, różowe akcenty na spodzie ciała oraz na barkach, co dodat…

AdobeStock756335889-8c3db10.jpeg
width: 2885
height: 1923

Niedźwiedzie z Apeninów stały się mniejsze i mniej agresywne. To „zasługa” człowieka
type: item
date: 2025-12-17T10:22:45.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ewolucja
subject: niedźwiedzie
subject: ssaki
subject: włochy
description: Najnowsze badania wykazały, że rzadkie apenińskie niedźwiedzie brunatne zmieniły się znacznie na skutek bliskiego kontaktu z ludźmi. Zwierzęta te żyją głównie w środkowej części Włoch.
encoded: Ewolucja biologiczna to zazwyczaj niezwykle długi, niekiedy trwający nawet miliony lat proces zmian dziedzicznych w populacjach organizmów z biegiem pokoleń. Zmiany te wynikają z dziedzicznych różnic między osobnikami oraz działania czynników takich jak dobór naturalny, mutacje, czy migracje. Dzięki ewolucji organizmy stopniowo przystosowują się do warunków środowiska, a w długiej perspektywie mogą powstawać nawet nowe gatunki. Włoskie niedźwiedzie ewoluowały Najnowsze badanie włoskich naukowców potwierdza, że ewolucję można wykryć we współczesnych populacjach i nie zawsze potrzeba kilku epok, żeby zaobserwować pewne zmiany. Na łamach czasopisma naukowego „Molecular Biology and Evolution” badacze opisują, że żyjące we Włoszech endemiczne niedźwiedzie brunatne (Ursus arctos marsicanus) znacząco odróżniły się od innych przedstawicieli tego samego gatunku żyjących w innych częściach świata. – Zmiany klimatu i użytkowania gruntów nasiliły interakcje między człowiekiem a dziką przyrodą, potencjalnie zmniejszając zagęszczenie dzikich gatunków i prowadząc do adaptacji behawioralnych zwierząt do środowisk zurbanizowanych – zauważają w swojej pracy autorzy. W badaniu włoscy uczeni scharakteryzowali różnorodność genomową apenińskich niedźwiedzi brunatnych i zidentyfikowali sygnały adaptacyjne charakterystyczne dla tej populacji, porównując nowo wygenerowane dane z genomem niedźwiedzi brunatnych z Apeninów, Europy Środkowej i Ameryki Północnej. Wszystko przez działalność człowieka – Niedźwiedzie brunatne z Apeninów charakteryzowały się zmniejszoną różnorodnością genomową, wyższym wskaźnikiem kojarzenia krewniaczego i większym zrealizowanym obciążeniem genetycznym w porównaniu z innymi niedźwiedziami brunatnymi – wskazują badacze. Oznacza to, że niedźwiedzie te są genetycznie „uboższe”, co jest skutkiem długotrwałej izolacji i małej liczebności. Bo rzeczywiście, populacja ta oddzieliła się od innych europejskich niedźwiedzi brunatnych ok. 2000–3000 lat temu i pozostaje całkowic…

niedzwiedzie-wloskie-dfcdac6.jpg
width: 5568
height: 3132

Niedźwiedzie polarne wreszcie przystosowują się do wyższej temperatury. Zmiana w ich DNA daje nadzieję na przetrwanie
type: item
date: 2025-12-15T10:01:53.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dna
subject: dzikie zwierzęta
subject: niedźwiedzie polarne
subject: zmiany klimatyczne
subject: zwierzęta
description: Szacowano, że ponad dwie trzecie niedźwiedzi polarnych wyginie do 2050, a do końca stulecia arktyczni drapieżnicy całkowicie znikną z powierzchni Ziemi. Katastrofalny scenariusz może się jednak nie sprawdzić – niedźwiedzie przechodzą drastyczne przemiany, żeby przystosować się do dramatycznych warunków w Arktyce. Musimy im jednak pomóc.
encoded: Niedźwiedzie polarne modyfikują swoje geny, by przystosować się do zmieniającego się klimatu. Zaczynają lepiej znosić ciepło, jeść nowe pokarmy i kontrolować swój metabolizm. Czy to nowa nadzieja dla największego drapieżnego ssaka lądowego świata? Czemu niedźwiedzie polarne giną? Przewiduje się, że niedźwiedzie polarne (Ursus maritimus) ostatecznie wyginą do końca obecnego stulecia. W obecnym stanie nie mogą przetrwać. Ocean Arktyczny jest najcieplejszy w historii, a rosnące temperatury zmniejszają platformy lodowe, z których drapieżniki korzystają do polowania na foki. Z tego powodu przemierzają ogromne odległości, głodują i w efekcie – umierają. Genetyczna rewolucja grenlandzkich misiów Pojawia się jednak iskierka nadziei. Badacze z Uniwersytetu Wschodniej Anglii przeanalizowali próbki krwi pobrane od 17 dorosłych niedźwiedzi polarnych – 12 z północno-wschodniej Grenlandii i 5 z południowo-wschodniej części wyspy. Odkryli, że drapieżniki z południowego wschodu wykazują wyraźne zmiany w aktywności genów związanych z reakcją na stres cieplny, starzeniem się i metabolizmem. Naukowcy odkryli, że w cieplejszych i mniej stabilnych warunkach wyspy niedźwiedzie aktywują specyficzne mechanizmy genetyczne – desperacko próbują zaadaptować się do nowych realiów. Zauważyli, że zmieniają się także u nich części DNA odpowiedzialne za przetwarzanie tłuszczów: niedźwiedzie z południa mają przystosowywać się do bardziej roślinnej diety i rezygnować z wysokotłuszczowego pożywienia, jakim są coraz trudniej dostępne foki. Desperacka walka z ociepleniem klimatu To szokujące odkrycie: nie sądzono, że zmiany mogą dziać się na taką skalę. Szczególnie zaskakująca była zwiększona aktywność tzw. skaczących genów, czyli transpozonów. Te mobilne elementy genomu mogą wpływać na działanie innych genów, prowadząc do zmian w funkcjonowaniu całego organizmu. U niedźwiedzi z południa Grenlandii ich aktywność jest znacznie wyższa niż u północno-wschodnich kuzynów. Dr Alice Godden, główna autorka bada…

GettyImages-157439930-bb7df2c.jpg
width: 3504
height: 2336