National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-07T10:42:21.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: 5000 lat temu mózgi psów drastycznie zmalały. To my za to odpowiadamy
items: Pies dingo zawładnął Australią stosunkowo niedawno. Dziś jest już jednak jednym z jej symboli
items: Skąd pochodzą australijskie psy dingo? Zaskakujące informacje naukowców
items: Niespodzianka. Psy robią słodkie oczy nie dla naszych głasków. Ta cecha pojawiła się z innego powodu
items: Po wymarciu człowieka to zdziczałe zwierzęta domowe opanują Ziemię. Które gatunki poradzą sobie najlepiej?
items: Naukowcy znów usłyszeli dzikie "śpiewające psy". Nie spotkano ich od pół wieku

5000 lat temu mózgi psów drastycznie zmalały. To my za to odpowiadamy
type: item
date: 2026-05-07T13:01:09.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie psy
subject: neolit
subject: psy
subject: udomowienie
description: Nowe badania dowodzą, że mniej więcej 5000 lat temu mózgi psów zmniejszyły się o połowę. Naukowcy łączą ten proces z przejściem ludzi na osiadły, rolniczy tryb życia i selekcją najlepszych psów stróżujących.
encoded: Badania opublikowane w czasopiśmie „Royal Society Open Science”, przeprowadzone pod kierownictwem zooarcheologa Thomasa Cucchiego z francuskiego Narodowego Muzeum Historii Naturalnej, rzucają nowe światło na proces ewolucji psów i jego ścisłe związki z udomowieniem przez człowieka. Choć naukowcy od dawna wiedzieli, że udomowione czworonogi mają znacznie mniejsze mózgi niż ich wilczy przodkowie, najnowsze badanie odpowiedziało od kiedy. Drastyczna redukcja objętości mózgu psów była już faktem około 5000 lat temu. A to zbiega się w czasie z przełomowym momentem w historii ludzkości: przejściem do osiadłego, rolniczego trybu życia. Dzięki zastosowaniu tomografii badacze udowodnili, że zmiana ta była wynikiem długofalowej adaptacji do specyficznych potrzeb człowieka. Od protopsa do osadnika: jakie psy preferowali łowcy, a jakie rolnicy? Naukowcy poddali szczegółowej analizie szczątki 22 prehistorycznych psów i wilków, głównie z terenów dzisiejszej Belgii i Francji, oraz zestawili je z danymi pochodzącymi od 163 współczesnych osobników. Wyjątkowo istotnym elementem badania było uwzględnienie tzw. protopsów – jednego pochodzącego z Belgii sprzed około 35 000 lat, a drugiego z Francji sprzed 15 000 lat. Analiza wykazała, że ich względna wielkość mózgu, mierzona jako stosunek objętości jamy czaszki do długości czaszki, pozostawała na poziomie charakterystycznym dla plejstoceńskich i neolitycznych wilków. Oznacza to, że we wczesnej fazie udomowienia psów, trwającej dziesiątki tysięcy lat przed upowszechnieniem się rolnictwa, ich mózgi nie uległy istotnemu zmniejszeniu. Psy te, choć genetycznie oddzielone od wilków, wciąż pełniły funkcje wymagające wysokiej sprawności poznawczej, prawdopodobnie towarzysząc koczowniczym grupom łowców-zbieraczy w ich codziennych wyzwaniach. Jak rewolucja neolityczna zmieniła psy? Sytuacja uległa wyraźnej zmianie około 5000 lat temu, w okresie późnego neolitu. Badania dowiodły, że psy z tego czasu posiadały mózgi o niemal połowę mniejsze niż wil…

mozgi-psow-348ea44.jpeg
width: 2388
height: 1632

Pies dingo zawładnął Australią stosunkowo niedawno. Dziś jest już jednak jednym z jej symboli
type: item
date: 2024-12-22T11:55:23.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Przyroda
subject: australia
subject: drapieżniki
subject: dzikie psy
subject: ssaki
description: Pies dingo trafił na ten kontynent nie później niż 3000 lat temu wraz z ludzkimi przybyszami. Jako największy dziś tamtejszy drapieżnik doskonale przystosował się do lokalnych warunków. Ewoluował w nich, stając się pełnoprawną częścią ekosystemu.
encoded: Spis treści: Luźne związki z ludźmi Budowa i rozmnażanie dingo Pies dingo – sprawny łowca Sposoby komunikacji Najdłuższy płot świata Z psem dingo nauka od dawna ma problemy. Chodzi głównie o ustalenie, jakie jest jego pochodzenie. A w tej kwestii długo nie było jasności. W myśl jednej teorii miał to być podgatunek wilka, czyli Canis lupus dingo. Według innej – wtórnie zdziczały pies już udomowiony przez człowieka. A zatem Canis familiaris dingo. Najnowsze badania genetyczne dowodzą jednak, że nie jest on ani wilkiem, ani psem. Jest osobnym podgatunkiem z rodziny psowatych – Canis dingo. Wskazują na to choćby ostatnie analizy DNA pochodzącego z czaszek psów żyjących w Australii przed przybyciem na ten kontynent Europejczyków, dokonane w mijającym roku przez naukowców z Queensland University of Technology. Multidyscyplinarny zespół przebadał 42 czaszki drapieżników z różnych części kontynentu, mające od 400 do 2746 lat. Następnie porównał je z DNA współczesnych dingo, wilków, a także psów różnych ras. Jak stwierdziła paleontolożka dr. Sally Wasef, jedna ze współautorek badania: „Genetycznie, anatomicznie i behawioralnie dingo różnią się od psów”. To znaczy, że nigdy nie były udomowione. Luźne związki z ludźmi Prawdopodobnie przybyły tu, podążając za człowiekiem z Azji Wschodniej i Nowej Gwinei. Jednak nie jako zwierzęta domowe, ale towarzysząc ludzkim siedzibom. Może dotarły przez lądowy pomost albo też zostały przywiezione przez żeglarzy. Ustalenie, kiedy to nastąpiło, jest szalenie trudne. Rozrzut jest duży, pomiędzy 5 tys. a 18 tys. lat temu. Prawdopodobnie przybyły w dwóch falach i być może w odmienny sposób. Wskazuje na to fakt, że ok. 3000 lat temu wyodrębniły się dwie populacje. Praktycznie mamy tylko jeden opis psa dingo pochodzący sprzed 1788 r., czyli czasu kolonizacji kontynentu przez białych osadników. Jego autorem był pierwszy gubernator Australii Arthur Phillip. Do niedawna dość powszechne było przekonanie, że trudno dziś o czystego genetycznie psa dingo…

shutterstock2347439049-345597e.jpg
width: 1000
height: 734

Skąd pochodzą australijskie psy dingo? Zaskakujące informacje naukowców
type: item
date: 2024-09-19T10:10:09.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: australia
subject: dzikie psy
subject: przyroda
subject: psy
description: Psy dingo przybyły do Australii z Azji Wschodniej przez Melanezję. To nowe ustalenie naukowców podważa wcześniejsze twierdzenia, że zwierzęta te były związane ze zdziczałymi psami z Indii lub Tajlandii.
encoded: Spis treści: Zagadka pochodzenia psów dingo Skanowanie 3D i nowe technologie na tropie pochodzenia dingo Dingo to rodzaj dzikiego psa żyjącego w Australii. W taki sam sposób określa się bezpańskie psy z Malezji, Filipin, Tajlandii i Nowej Gwinei. Psy dingo zamieszkują głównie zachodnią i środkową część Australii, tam gdzie znajdują się źródła wody. Dingo są z wyglądu bardzo podobne do psów domowych. Ich sierść koloru brązowego lub żółtawego jest krótka. Ważą około 20 kg. Żyją w stadach. Niegdyś polowały na kangury, teraz głównie na króliki, które sprowadzili europejscy osadnicy. Co prawda nie szczekają, ale wydają dźwięki, które czasem są określane jako zbliżone do śpiewu czy zawodzenia. Zagadka pochodzenia psów dingo Jaka jest historia psów dingo? Kiedy i skąd pojawiły się na kontynencie australijskim? Te pytania zaprzątają głowy naukowców od dekad. Przeważał pogląd, że zwierzęta te były związane ze zdziczałymi psami z Indii lub Tajlandii. Z jednych z ostatnich badań wynika, że udomowiono je w Australii na przełomie er, ale z pewnością nie całą populację. Znane jest stanowisko archeologiczne, będące schroniskiem skalnym, w którym 2300–2000 lat temu ludzie chowali dingo. Wśród nich był też stary osobnik. Nowe badania archeologiczne przeprowadzone przez ekspertów z Uniwersytetu w Sydney po raz pierwszy wykazały wyraźne powiązania między skamieniałościami słynnego australijskiego dingo a psami z Azji Wschodniej i Nowej Gwinei. Wnioski opublikowano właśnie na łamach czasopisma naukowego „Nature Scientific Reports”. – Pochodzenie tego kontrowersyjnego australijskiego rodzimego zwierzęcia było intensywnie dyskutowane przez ponad sto lat. Nasze badania pozwoliły znaleźć [do tej pory – przyp. red.] nieuchwytne pierwsze powiązania między materiałem kopalnym, które sugerują, że dingo ewoluowały lokalnie od wschodnioazjatyckiego przodka podobnego do psa – wyjaśnia pierwszy autor publikacji, dr Loukas Koungoulos. Skanowanie 3D i nowe technologie na tropie pochodzenia dingo We …

GettyImages-1480249163-394ef74.jpg
width: 1024
height: 683

Niespodzianka. Psy robią słodkie oczy nie dla naszych głasków. Ta cecha pojawiła się z innego powodu
type: item
date: 2024-05-21T11:50:36.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: dzikie psy
subject: dzikie zwierzęta
subject: psy
subject: psychologia zwierząt
subject: Wolny czas
description: Nasi czworonożni przyjaciele wiedzą, jak nas oczarować. Radosne machanie ogonem i wielkie słodkie oczy to psie środki niezawodnie zmiękczające ludzkie serca. Naukowcy podejrzewali nawet, że psy mają specjalne mięśnie pozwalające im czule na nas patrzeć. Jednak ta hipoteza została właśnie podważona.
encoded: W tym artykule: Jakie psy chcielibyśmy mieć? Jak psy robią słodkie oczy? Anatomia psowatych Wilki i likaony Nasi przodkowie udomowili psy kilkadziesiąt tysięcy lat temu. Był to ogromny i niepowtórzony już nigdy sukces. Ani wcześniej, ani później naszemu gatunkowi nie udało się udomowić żadnego innego dużego mięsożercy. Konsekwentne poszukiwanie wśród wilków osobników mniej agresywnych i przyjaźnie nastawionych, a następnie ich krzyżowanie, po tysiącach lat dało nam psa domowego. W 1914 r. w niemieckim Oberkassel znaleziono dwa ludzkie szkielety, a przy nich szczątki zwierzęcia pierwotnie uznanego za wilka. Pochodziły sprzed 14,5 tys. lat. W latach 70. ponownie przebadano znalezisko. Wyniki okazały się niespodzianką: razem z dwójką ludzi został pochowany nie wilk, ale pies. Potwierdziły to późniejsze badania DNA. Szczątki psa z Bonn-Oberkassel uznaje się za jedne z najstarszych skamieniałości psów, jakie znamy. Jakie psy chcielibyśmy mieć? Tysiące lat kierowanej przez człowieka selekcji sprawiły, że dziś formalnie istnieje aż 360 psich ras. Psy mogą być wielkie i bardzo małe, pełne energii lub spokojne, lubiące zabawę albo długie wędrówki – ilość możliwości wydaje się nieskończona. Poszczególne rasy mają różne cechy, różne potrzeby i różny temperament. Wszystko zaś jest efektem przystosowywania się psów do różnych zadań, jakie spełniały i spełniają. Jak bardzo psy dostosowały się do życia w naszym pobliżu? W 2019 r. w czasopiśmie „PNAS” ukazał się artykuł z zaskakującą tezą. Według jego autorów w rezultacie udomowienia psy uzyskały umiejętność robienia słodkich oczu. Charakterystyczne pełne miłości psie spojrzenie miało być sposobem na podtrzymanie relacji z nami. No i uzyskanie bardziej wymiernych profitów: opieki, smaczków i głasków. Jak psy robią słodkie oczy? Autorzy tamtego artykułu doszli do takiego wniosku, badając psią anatomię. A konkretnie mimiczne mięśnie pyska psów. Okazało się, że psy mają specjalne mięśnie, dzięki którym robią słodkie oczy. Wilki podobn…

niespodzianka-psy-robia-slodkie-oczy-wcale-nie-po-to-by-dostawac-od-nas-glaski-ta-cecha-pojawila-sie-z-innego-powodu-831c2b4.jpg
width: 2121
height: 1414

Po wymarciu człowieka to zdziczałe zwierzęta domowe opanują Ziemię. Które gatunki poradzą sobie najlepiej?
type: item
date: 2022-06-11T06:45:28.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: dzikie psy
subject: dzikie zwierzęta
subject: konie
subject: koty
subject: kozy
subject: krowy
subject: Lifestyle
subject: psy
subject: świnie
subject: udomowienie
subject: zwierzęta
description: Ziemia już jest planetą zwierząt domowych. Gdybyśmy nagle zniknęli z jej powierzchni, to zdziczałe zwierzęta domowe miałyby największe szanse na opanowanie opustoszałej planety.
encoded: W tym artykule: Zdziczałe zwierzęta domowe – krowy Zdziczałe zwierzęta domowe – psy Zdziczałe zwierzęta domowe – świnie Zdziczałe zwierzęta domowe – kury Zdziczałe zwierzęta domowe – konie Zdziczałe zwierzęta domowe – kozy Zdziczałe zwierzęta domowe – koty Łączna biomasa udomowionych ssaków – na którą składają się głównie krowy i świnie – osiąga 60 proc. wszystkich żyjących przedstawicieli tej grupy. Jeśli do tego dodamy zsumowaną masę ludzi, która stanowi 36 proc. masy ssaków, to na dzikie gatunki z tej grupy pozostaje marne 4 proc. Podobnie rzecz się ma z ptakami. 70 proc. ich obecnej biomasy przypada na drób, głównie kurczaki. Dzikie gatunki stanowią tylko 30 proc. masy wszystkich żyjących ptaków. Tak przynajmniej wyliczył zespół prof. Rona Milo z Weizmann Institute of Science w Izraelu. Bezwzględne dane liczbowe potwierdzają te wnioski. Szacuje się, że obecnie Ziemię zamieszkuje 19,5 mld kurczaków, 1,4 mld krów, 980 mln świń, 470 mln psów oraz 373 mln kotów. Do tego trzeba dodać konie, krowy, owce, kozy czy nawet pszczoły miodne. A także zwierzęta, które, choć nie zostały udomowione, to ściśle związały swoje życie z człowiekiem. Są to choćby myszy domowe, szczury, wróble czy bociany białe. Gdyby ludzkość wyginęła nagle w wyniku jakiejś globalnej epidemii, to gigantyczna przewaga liczebna zwierząt domowych i związanych z człowiekiem dałaby im pierwszeństwo w opanowywaniu opustoszałej po nas Ziemi. Z drugiej strony niektóre wersje genów, jakie pod wpływem człowieka znalazły się w ich komórkach, mogłyby im to utrudnić. Krótkie nogi, duże otłuszczenie, oklapłe uszy czy łagodny charakter nie ułatwiłyby walki o byt w naprawdę dzikiej przyrodzie. Z kolei szybki przyrost masy czy wszystkożerność mogłyby okazać się przydatne. Ewolucja się nie cofa, lecz serwuje nowe mutacje. Widać to, gdy pojawiają się zdziczałe zwierzęta domowe. Zdarzyło się już wielokrotnie na wyspach, porzuconych farmach czy w strefach ewakuacji ludzi po rozmaitych katastrofach. To dobry prognostyk te…

po-wymarciu-czlowieka-to-zdziczale-zwierzeta-domowe-opanuja-ziemie-ktore-gatunki-poradza-sobie-najlepiej-fot-getty-images-ee10736.jpeg
width: 2121
height: 1414

Naukowcy znów usłyszeli dzikie "śpiewające psy". Nie spotkano ich od pół wieku
type: item
date: 2020-10-05T15:02:44.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: dzikie psy
subject: Edukacja
description: Na drugiej największej wyspie świata odkryto stado niewidzianych w dziczy od pół wieku psów Canis hallstromi, zwanych śpiewającymi psami z Nowej Gwinei. Te najbliżej spokrewnione z australijskimi dingo dzikie zwierzęta wydają z siebie przeciągłe melodyjne dźwięki podobne do ”pieśni” wielorybów.
encoded: Informacja o dobrze radzącej sobie dzikiej populacji tych psów jest o tyle ważna, że na świecie zostało może 200-300 osobników. Wszystkie one żyją w niewoli od lat 70-tych ubiegłego wieku i na skutek chowu wsobnego zniekształciła się ich linia genetyczna. View oEmbed on the source website Według informacji prasowej, po pobraniu krwi trzem z 15 psów z nowoodkrytego stada udało się poznać ich genom. O ile nieco różni się od genomu zsekwencjonowanego z próbek od psów w niewoli, to i tak jest im najbliżej do kuzynów w klatkach. Na ślad psów trafiła w 2016 roku ekspedycja naukowa przeczesująca góry Nowej Gwinei. Canis hallstromi odkryto w pobliżu Okręgu Wydobywczego Grasberg, indonezyjskiej kopalnia miedzi w stanie Papua. Psy odnalazł, obserwował i zebrał próbki zespół badaczy kierowanych przez Jamesa McIntyre’a, szefa New Guinea Highland Wild Dog Foundation. Po raz pierwszy na Nowej Gwinei ten zoolog szukał ”śpiewających psów” w 1996 roku. Udało się mu jedynie znaleźć kilka osobników trzymanych jako domowe pupile. W 2012 roku nastąpił przełom. Zdjęcie: Anang Dianto / PT Freeport Indonesia Przewodnik grupki turystów zdołał zrobić zdjęcie nieznanemu dzikiemu czworonogowi w prowincji Papua. McIntyre dowiedział się o tym i pozyskawszy grant badawczy od firmy wydobywczej operującej lokalną kopalnią, PT Freeport Indonesia, wrócił na wyspę w 2016 r. Odkrycie, wraz z analizą testów prowadzonych do 2018 roku opisano w magazynie PNAS wydawanym przez Amerykańską Akademię Nauk. Badania genetyczne przeprowadzili naukowcy m.in. z amerykańskiego National Human Genome Research Institute (NHGRI) oraz indonezyjskiej uczelni Cenderawasih. View oEmbed on the source website Choć podobieństwo fizyczne jest uderzające, to jednak przez różnice genetyczne ”śpiewające psy” z ogrodów zoologicznych uznano za inną rasę. Te znalezione przy indonezyjskiej kopalni nazwano Dzikimi Psami Wyżynnymi, przyjmując, że są one przodkami tych trzymanych w niewoli. O ile Canis hallstromi w parkach przyrody zosta…

dziki-pies-269415d.jpeg
width: 2048
height: 1366