Wybrano najlepszą plażę w Europie na rok 2026 – złote klify, zachody słońca nad oceanem i zero tłumów
Znalezienie latem skrawka wybrzeża, nad którym wciąż nie dominują wielkie hotele, wydaje się powoli graniczyć w Europie z cudem. To na szczęście nie do końca prawda – wystarczy jedynie zboczyć z udeptanych ścieżek. Najnowszy ranking Europe Best Destinations pomógł nam odnaleźć najlepszą plażę w Europie w 2026 roku i nie możemy wam o niej nie opowiedzieć: klify, zachodzące słońce, potęga oceanu... Trzeba ją odwiedzić, ale – jak to zwykle bywa przy takich rankingach – należy się spieszyć.
Mowa o zjawiskowej plaży Monte Clerigo, perle surowego, portugalskiego wybrzeża Costa Vicentina. Zamiast niekończących się rzędów płatnych leżaków i głośnych kurortów podróżnicy odnajdują tu strzeliste klify, potężne fale oraz autentyczną kulturę celebrowania zachodów słońca. Ten pozornie skromny zakątek regionu Algarve całkowicie zachwycił grono jury, deklasując w tegorocznym rankingu słynne greckie wyspy czy luksusowe hiszpańskie zatoki. Zobacz, co sprawiło, że ta atlantycka oaza stała się tegorocznym numerem jeden w Europie i dlaczego przyciąga dziś zarówno miłośników dzikiej przyrody, jak i poszukiwaczy dyskretnego luksusu. Coś wspólnego ich do tego miejsca ciągnie. Prestiżowy ranking – kto w ogóle wyznacza turystyczne trendy? Kto stoi za tym wyróżnieniem? Plaża została wybrana przez European Best Destinations (EBD) – szanowaną instytucję z siedzibą w Brukseli, której nadrzędnym celem jest promowanie bogactwa kultury i turystyki na Starym Kontynencie. Wspierana przez unijną sieć EDEN, pomaga turystom odkrywać zarówno europejskie metropolie, jak i skarby natury. W tegorocznej edycji rankingu plaż zespół redakcyjny EBD przeanalizował setki lokalizacji, dokonując wstępnej selekcji około dziesięciu wyjątkowych miejsc z każdego kraju. Pod uwagę brano szereg bardzo rygorystycznych kryteriów. Oceniano między innymi czystość wody, naturalne piękno, ochronę środowiska, a także lokalną autentyczność i dostępność usług. Wyselekcjonowane 30 miejsc trafiło następnie pod głosowanie międzynarodowego panelu ekspertów i entuzjastów podróży, którzy ostatecznie wyłonili absolutnego zwycięzcę. Monte Clerigo – atlantycka oaza spokoju Triumfatorem zestawienia na rok 2026 została spektakularna plaża Monte Clerigo, leżąca w gminie Aljezur na zachodnim wybrzeżu południowego regionu Algarve. W przeciwieństwie do gęsto zabudowanych, hałaśliwych kurortów południowej Europy, ten fragment wybrzeża oferuje dzikie, atlantyckie krajobrazy i zapierające dech w piersiach złote klify. Znajduje się on na terenie chronionego Parku Narodowego Południowo-Zachodniego Alentejo i Wybrzeża Wicentyńskiego. Dzięki temu przybrzeżna flora i fauna pozostają nienaruszone przez ząb masowej turystyki. Półwysep Iberyjski oferuje tu czyste oceaniczne powietrze, doskonałe warunki dla kultury surfingowej oraz fascynujące szlaki turystyczne dla piechurów. To świetny pomysł na wakacje i dla tych, co lubią smażyć się na plaży, i dla tych, którzy lubią włożyć treki. Najlepiej jednak, jak lubi się i to i to. Miejsce to błyskawicznie zyskuje renomę „Plaży Zachodów Słońca”. Tradycją stało się, że każdego piątkowego wieczoru lokalni mieszkańcy i przyjezdni spotykają się boso na piasku, tuż przy kultowym Restaurante O Sargo. Przy dźwiękach muzyki na żywo i zapachu owoców morza, odwiedzający mogą podziwiać jedne z najpiękniejszych zachodów słońca w całej Portugalii. Dyskretny luksus na łonie natury. Można tam spotkać księcia Mimo swojego surowego charakteru, Monte Clerigo staje się modną, choć wciąż niezwykle dyskretną przystanią dla wymagających podróżnych. Niedawno widziano tu Alexandra Grimaldiego, syna księcia Monako Alberta II, a legendarny projektant mody Christian Louboutin często przyjeżdża tu na wakacje. Costa Vicentina ewoluuje, stając się jedną z najbardziej eleganckich „kryjówek” nadmorskich w Europie. Na wybrzeżu wyrasta nowa generacja wyrafinowanych willi wkomponowanych w naturę. Co niezwykle istotne, mimo napływu tak wymagających gości, ceny luksusowego zakwaterowania potrafią być tu nawet trzykrotnie niższe niż w słynnych kurortach dla celebrytów. Urok tego obszaru może być jednak dużo większy. Kto jeszcze został wyróżniony? Od Skandynawii po Morze Śródziemne Choć dzika Portugalia zgarnęła główny laur, w czołówce rankingu nie zabrakło innych ciekawych lokalizacji. Doceniono między innymi: Voutoumi Beach (Grecja) – bajkową plażę na wyspie Antipaksos, ukrytą wśród zielonych wzgórz i słynącą z krystalicznie czystej, turkusowej wody oraz białych kamyków. Fteri, Rovinia i Paleokastritsa (Grecja) – zaciszne zatoki i plaże zlokalizowane m.in. na Korfu i Kefalonii, gwarantujące spokój, doskonałe warunki do snorkelingu i otoczenie klifów. Elafonisi (Grecja) – słynącą z wyjątkowego, różowego piasku kreteńską plażę, leżącą na terenie rezerwatu przyrody. Bogliasco (Włochy) – urokliwą, żwirową plażę w malowniczej, liguryjskiej wiosce rybackiej pełnej kolorowych domów. Cala Mesquida (Hiszpania) – trzystumetrową, piaszczystą zatokę na Majorce, chronioną przez wydmy i łagodnie wznoszące się wzgórza. Kvalvika (Norwegia) – majestatyczną, odciętą od cywilizacji norweską plażę na Lofotach, otoczoną potężnymi górami i dostępną jedynie po wyczerpującym trekkingu. Kaputaş (Turcja) – zjawiskową zatokę wciśniętą między strome klify u wybrzeży Morza Śródziemnego, do której prowadzi niemal 190 schodów. Jak się dostać na najlepszą plażę 2026 roku? Podróż na najlepszą plażę w Europie jest stosunkowo prosta. Aby poczuć atlantycką bryzę na Monte Clerigo, należy zarezerwować lot do Faro (lotnisko FAO) w południowej Portugalii. Kurort od plaży dzieli odległość około 110 kilometrów. Najwygodniejszą opcją jest wypożyczenie samochodu zaraz po przylocie. Malownicza podróż autem w kierunku dzikiego, zachodniego wybrzeża Portugalii zajmie zaledwie półtorej godziny. Kto wie, może spotkacie księcia? Źródło: European Best Desinations Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Najpiękniejsze plaże Władysławowa i miejsca nad Bałtykiem
Plaża we Władysławowie jest znana z szerokich, piaszczystych obszarów. Jej wyjątkowe walory przyciągają turystów nie tylko z Polski, ale też z zagranicy. Wzdłuż jego wybrzeża rozciąga się aż 23 kilometry linii brzegowej, a każda część plaży ma swój niepowtarzalny charakter – od strzeżonych kąpielisk pełnych atrakcji po niemal dzikie, ustronne zakątki. To miejsce, gdzie każdy znajdzie coś dla siebie, niezależnie od tego, czy szuka relaksu, rodzinnej zabawy, sportowych emocji czy chwili kontaktu z naturą.
Spis treści: Różnorodność plaż we Władysławowie – coś dla każdego Kąpieliska strzeżone – bezpieczeństwo i atrakcje Plaże dzikie – cisza i kontakt z naturą Najpopularniejsze plaże w gminie Władysławowo Centralna plaża, położona w samym centrum miasta, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych fragmentów wybrzeża. Rozciąga się na długości 3 kilometrów, a jej szerokość sięga ponad 20 metrów, co zapewnia mnóstwo przestrzeni dla plażowiczów. Aby tu trafić, z centrum miasta trzeba przejść około kilometra – spacer wśród wydm i sosnowego lasu prowadzi do licznych wejść na plażę. Plaża centralna jest bezpieczna i strzeżona, a ratownicy czuwają nad bezpieczeństwem kąpiących się osób. Wejścia wyposażono w toalety, przebieralnie i kładki dla osób niepełnosprawnych, dzięki czemu każdy może komfortowo korzystać z plaży. Dodatkowo na plaży znajdują się bary oraz wypożyczalnie sprzętu, co pozwala urozmaicić pobyt nad morzem. W sezonie letnim najmłodszych czekają zjeżdżalnie wodne, dmuchane miasteczka i przedszkola plażowe, a osoby lubiące sport mogą korzystać ze sprzętu do sportów wodnych, w tym bananów i skuterów wodnych. Różnorodność plaż we Władysławowie – coś dla każdego Plaże Władysławowa zachwycają różnorodnością krajobrazów i atmosfer. W zależności od odcinka brzegu można natknąć się na tętniące życiem plaże strzeżone, które są idealne dla rodzin z dziećmi. Znajdują się tu place zabaw, wypożyczalnie sprzętu wodnego i atrakcje sezonowe, takie jak szkółki żeglarskie czy przedszkola plażowe. Na plaży we Władysławowie znajdują się też strefy sportów wodnych. Cieszą się one dużą popularnością wśród fanów windsurfingu, kitesurfingu i innych sportów wodnych. Warto wiedzieć, że są one dostosowane do aktywności dla osób początkujących i zaawansowanych. Można tu też znaleźć przestrzenie idealne do relaksu z szerokimi piaszczystymi plażami. To doskonałe miejsca do opalania, na spacery czy piknik nad morzem. Ciekawostką są też dzikie plaże, czyli ciche i kameralne zakątki, które pozwalają na pełne wyciszenie. Tu można podziwiać strome klify i kamieniste fragmenty wybrzeża. Dzięki tej różnorodności każdy turysta znajdzie odpowiedni dla siebie zakątek, niezależnie od tego, czy szuka spokoju, czy aktywnej rozrywki. Kąpieliska strzeżone – bezpieczeństwo i atrakcje Władysławowo oferuje pięć kąpielisk strzeżonych, które są wyposażone w odpowiednią infrastrukturę i zapewniają bezpieczeństwo plażowiczom. Ratownicy są obecni na miejscu, dzięki czemu rodziny z dziećmi mogą spokojnie korzystać z uroków Bałtyku. Na strzeżonych plażach znajdują się liczne atrakcje i udogodnienia, w tym: zjeżdżalnie wodne i dmuchane miasteczka dla dzieci, wypożyczalnie sprzętu wodnego – deski, banany, kajaki, stoiska gastronomiczne i bary plażowe, łagodne zejścia do wody, odpowiednie dla małych dzieci i osób nieumiejących pływać. Plaże te są najczęściej tłumnie odwiedzane w sezonie, ale oferują wszystko, czego potrzeba do komfortowego wypoczynku: bezpieczeństwo, rozrywkę i wygodę. Plaże dzikie – cisza i kontakt z naturą Dla osób szukających spokoju i kontaktu z przyrodą, Władysławowo oferuje dzikie, niestrzeżone odcinki plaży. Są one szczególnie urokliwe w okolicach Rozewia czy niektórych fragmentach północnej Mierzei Helskiej. Na takich plażach można podziwiać strome klify i kamieniste fragmenty brzegu, spacerować po niemal dziewiczym wybrzeżu lub po prostu cieszyć się ciszą i spokojem, z dala od tłumów. Warto też poświęcić nieco czasu na obserwację lokalnej fauny i flory Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. Dzikie plaże to idealna propozycja dla miłośników fotografii i romantycznych spacerów. Szczególnie podczas podziwiania zachodów słońca nad Bałtykiem, kiedy spokojna tafla wody odbija kolory nieba, tworząc spektakularne widoki. Najpopularniejsze plaże w gminie Władysławowo Władysławowo jest położone nad otwartym morzem i Zatoką Pucką – taka lokalizacja sprawia, że nie tylko w samej miejscowości, ale i w całej gminie znajduje się sporo plaż wartych uwagi. Choć nie trafiły one na naszą listę najpiękniejszych plaż w Polsce, to mimo wszystko polecamy je osobom spragnionym nadmorskiego relaksu: Plaża w Karwi – czysta, szeroka plaża, idealna dla rodzin z dziećmi. Latem tętni życiem, przyciągając zarówno mieszkańców, jak i turystów. Przestrzeń pozwala na zabawy w piasku, opalanie i sportowe aktywności. Plaża w Jastrzębiej Górze – charakteryzuje się różnorodnym krajobrazem – od wschodu jest kamienista, a od zachodu piaszczysta. To miejsce dla osób, które cenią połączenie naturalnego piękna z atrakcjami turystycznymi. Plaża w Chłapowie – oferuje szerokie wybrzeże i nowoczesne udogodnienia. Latem odbywają się tu różne animacje i imprezy, a plaża jest doskonałym miejscem zarówno do relaksu, jak i zabawy. Plaża w Rozewiu – słynie z dzikiej atmosfery i klifowego brzegu. Wąskie, kamieniste fragmenty oraz malownicze widoki czynią ją wyjątkowym miejscem dla osób szukających kontaktu z naturą. Dużym jej atutem jest też fakt, ze zazwyczaj nie jest zatłoczona. Plaża w Chałupach – znana z plaży nudystów, przyciąga turystów ceniących swobodę. Chałupy oferują także doskonałe warunki do kitesurfingu i innych sportów wodnych. Plaża w Swarzewie – położona nad Zatoką Pucką, to mekka dla windsurferów i kitesurferów. Sprzyjające warunki wiatrowe czynią ją jednym z najlepszych miejsc w regionie do nauki i doskonalenia umiejętności. Jest położna nieopodal ścieżki rowerowej, która łączy Hel z Puckiem. Plaża w Pucku – charakteryzuje się cieplejszą wodą i kameralną atmosferą, co sprawia, że jest idealna dla osób szukających relaksu z dala od tłumów. Plaża w Dębkach – jedna z najszerszych plaż w Polsce (ma około 108 m szerokości). To miejsce doskonałe na rodzinne wakacje i długie spacery brzegiem morza. Plaża w Kuźnicy – położona od strony otwartego Bałtyku, oferuje unikalne widoki i kontakt z naturą w jej najczystszej postaci. Plaża w Białogórze – idealna dla osób poszukujących spokoju i ciszy, z dala od centrum turystycznego. Otoczona przyrodą, pozwala na relaks w harmonii z naturą. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Na Perły Adriatyku powinien przepłynąć się każdy. Już wiemy, dlaczego się tak nazywają
Popłynąłem na chorwackie wyspy nazywane Perłami Adriatyku. I już wiem, że nie ma w tym przesady. Jeżeli do tej pory, nie mieliście planów na wakacje, to polecam właśnie ten rejs.
Jak tam żyjecie, wilki morskie? – pyta sarkastycznie kapitan kutra kołyszącego się przy kei portu miasteczka Murter, skąd zaraz wyruszę na archipelag wysp Kornati. Zbieraninę szczurów lądowych, której jestem częścią, trudno nazwać wilkami, a już na pewno nie morskimi. Część ekipy przypomina raczej zmoknięte kury siedzące na grzędzie o poranku, bo deszcz zacina zdrowo. Kapitan o imieniu Dragomir, przeklinając deszcz, opowiada, gdzie popłyniemy. Z potoku słów wyławiam nazwy Najviša Kruna, czyli „najwyższa korona”, i Žut, gdzie ponoć nikt nie mieszka na stałe. Archipelag Kornati wygląda jak ławica tuńczyków, która rozpierzchła się po ataku marlina. Jedne wyspy mają po 25 km długości, inne zaledwie metr kwadratowy. Kiedy wychodzimy z portu, zza chmur wreszcie wyłania się słońce. Ahoj, przygodo! Na koronie klifu Na archipelag dotarłem nie promem, a samochodem. Przejechałem po 40-metrowym moście zwodzonym przerzuconym przez wąską cieśninę w miejscowości Tisno (tłum. „ciasno”) oddzielającą wyspę Murter od stałego lądu. Następnie w jednej z lokalnych agencji wykupiłem rejs statkiem po wyspach Parku Narodowego Kornati. Mogłem wypłynąć dużym statkiem zabierającym na pokład kilkadziesiąt osób lub mniejszym kutrem, co też uczyniłem. Płyniemy przez labirynt wysp, wysepek, klifów wznoszących się ponad 80 m n.p.m. i skał ledwie wystających z wody. Minęliśmy wcześniej symboliczne „morskie wejście” do parku, a w zasadzie przesmyk między cyplem największej wyspy o nazwie Kornat a maleńką Vela Smokvica. Ze 150 wysp całego archipelagu w 1980 r. wydzielono 89 z nich, tworząc park narodowy. W niemal dziewiczej zatoce kapitan i jego pomocnik pokładowy rzucają cumy na prowizoryczny pomost skalistego nabrzeża wyspy Rašip Veli. Zagaduję Dragomira, dlaczego wybrał właśnie ten kilometrowy i dziki skrawek lądu na postój? – Lubię to miejsce, a jedna ze skał przypomina ludzką głowę, o tu, zobacz – mówi kapitan. Faktycznie, kiedy zmrużę oczy, jestem w stanie doszukać się rysów twarzy człowieka smaganej wiatrem. Zdecydowanie największą atrakcją tej wysepki okazuje się 64-metrowy klif, jakby odcięty nożem od kawałka tortu i odsłaniający nakładające się na siebie warstwy osadów skalnych. Staję na szczycie korony klifu. W dole szumi Adriatyk i bieleją żagle jachtów przepływających między dziesiątkami wysepek. Niektóre z nich są okrągłe, inne swym kształtem przypominają koronę zanurzoną w Adriatyku. Stąd też od słowa „korona”, czy też „koronować”, wzięła się nazwa archipelagu. Krążę po tej niewielkiej wyspie niczym Robinson, mijam wapienne skały wyrzeźbione przez wiatr i wodę miliony lat temu. Ale nie jestem tu sam. Dostrzegam stado kudłatych owiec, które wypasane są tu sezonowo i skubią nadmorską roślinność. Po godzinie wracam do zacisznej zatoki Rašip Veli, gdzie kołysze się na falach nasz biały kuter. Odpływamy na kolejną wyspę. Wyspa 10 mieszkańców Dopływam do największej wyspy archipelagu. Kornat ma 25 km długości i 2,5 km szerokości i na tle małych wysepek jawi się jako morski gigant. W osadzie Vrulje wybudowano raptem 50 domów rozrzuconych wokół zatoczki, z czego przez cały rok mieszka nie więcej niż 10 osób. Idę w głąb wyspy, mijając niewielkie gaje oliwne. Wcześniej, kiedy płynęliśmy między wyspami, moją uwagę zwróciły nagie stoki poprzecinane charakterystycznymi, długimi kamiennymi murami. Po co je wznoszono? Wytłumaczył mi to jeden z mieszkańców. Otóż każde z tych kamiennych poletek ma właściciela z dziada pradziada, w zasadzie cała ziemia – a raczej to kamienne pustkowie parku narodowego – znajduje się w rękach osób prywatnych. Wielu właścicieli grodziło więc swój teren, wyznaczając kamiennym murkiem granice pastwisk i gajów oliwnych. Równie ważne było też odsłonięcie gleby i uprzątnięcie warstwy kamieni, żeby drzewa i trawa mogły swobodnie rosnąć. Łączna długość wszystkich murków na wyspach Kornati wynosi ponad 300 km. Za czasów antycznych, kiedy Rzymianie budowali tu swoje wille i porty, klimat był tutaj znacznie łagodniejszy, rosły dęby ostrolistne, uprawiano winorośl. Dziś wapienne zbocza wypala latem słońce, a zimą chłoszcze wiatr bura wiejący od lądu. Ślady przeszłości widoczne gołym okiem Odpływam z osady Vrulje. Kuter sunie po Adriatyku wzdłuż wyspy Kornat. Na skalistym wzniesieniu dostrzegam ruiny twierdzy. Kapitan przybija do brzegu zatoki Tarac i już po chwili wspinam się kamienistym zboczem na szczyt. Docieram do ruin twierdzy zwanej wieżą Tureta, która powstała w VI w. Jej mury prawdopodobnie służyły w późniejszych wiekach za klasztor, spichlerz i punkt obserwacyjny. Schodzę do małego kościoła u podnóża twierdzy. Ascetyczny budynek, którego jedna ze ścian ocalała z czasów Bizancjum, to kaplica Gospe od Tarca – Królowej Morza. Służyła niegdyś modlącym się pasterzom oraz żeglarzom, którzy w jej murach szukali schronienia, oczekując na pomyślne wiatry. W pobliżu budowli znajduję małe źródełko, wokół którego powstała niewielka oaza pośród tego kamiennego pustkowia. Dawniej źródło służyło rolnikom i marynarzom do uzupełniania zapasów wody pitnej, bez konieczności schodzenia na niebezpieczny ląd. Odpoczywam przy nim chwilę, podobnie jak Chorwat, z którym rozmawiam. – Przypłyń tu w pierwszą niedzielę lipca na święto pól i morza. Tu przy kościele Gospe od Tarca znów wróci życie. Wtedy do zatoki wpływają dziesiątki jachtów, jest uroczyście, radośnie, kolorowo, śpiewane są pieśni przez męskie chóry. Miejsce ożywa jak za dawnych lat – podpowiada. Mam więc kolejny powód, żeby tu wrócić. Rzut na Žut Płyniemy Kanałem Žutskim, mijając wyspę Žut – największą niezamieszkaną na stałe wyspę Chorwacji, choć myślę, że to tylko kwestia czasu. Moda na wakacje w miejscach odludnych i tutaj dotarła. W zacisznych zatokach odwiedzanych niegdyś tylko przez żeglarzy powstały domki letniskowe. Wystarczy ustalić termin z ich właścicielami, zapłacić, wynająć łódź, wcześniej zrobić zapasy jedzenia i już można się cieszyć urlopem w naturze. Prąd do domków dostarczają panele słoneczne, wodę pitną i do mycia trzeba racjonować i oszczędzać. Co w zamian? Nie ma tłumów znanych z popularnych plaż Chorwacji – to po pierwsze. A po drugie, wokół wyspy Žut nie brakuje ciekawych miejsc do nurkowania i snorklowania. Do tego uprawia się na niej drzewa oliwne, rosną też figowce. W marinie zwanej ACI, do której przybiliśmy, natrafiłem na mały stragan z oliwą wytwarzaną z tutejszych upraw, która uchodzi za najlepszą w Chorwacji. Kupuję więc jedną butelkę. Na statku rozlewamy oliwę na małe talerzyki, posypujemy solą morską z nieodległych salin na wyspie Pag i razem z kapitanem maczamy ją w białym pieczywie, które kupiłem rano w porcie przed wypłynięciem. – Ovo je kruh, a ovo je ulje – czyli: „to jest chleb, a to oliwa” – mówi Dragomir z namaszczeniem i nie wiem, czy żartuje, czy tak na serio wczuwa się w rolę, jakby celebrował najlepszy posiłek w życiu. A przecież jemy prostą przekąskę tutejszych żeglarzy i pasterzy. Smakuje jednak jak najbardziej wykwintne danie. W mieście szkutników Pod wieczór przybijamy do miasta Murter. Idę do Betiny – małego miasteczka słynącego niegdyś z budowy statków i łodzi rybackich. Nocleg znalazłem w kamiennych zabudowaniach starego miasta. Betina zachwyca swoją dawną architekturą, wąskimi uliczkami i małym portem. Następnego dnia spaceruję nabrzeżem i przyglądam się łodziom żaglowym powstałym przed laty w tutejszych szkutniach. Do najsłynniejszej należy ta zwana tu Gajeta – symbol tych okolic i duma mieszkańców archipelagu. O jej historii dowiaduję się w miejskim muzeum szkutnictwa. Staję przy 8-metrowym kadłubie łodzi wykonanej z drewna i podziwiam, z jaką dbałością została odrestaurowana. Gajeta o zwiewnej i nieco frywolnej nazwie Cicibela powstała w 1931 r. Kiedyś służyła nie tylko do połowu ryb na wodach otaczających Murter, ale także do transportu bydła, owiec i towarów. Tradycje szkutnicze przetrwały wśród mieszkańców Betiny i kilka niewielkich zakładów nadal buduje takie łodzie. Odchodzę od portu i zagłębiam się w uliczki starego miasta. Na jednym ze skwerków mijam starszych panów grających w bule, którzy przekrzykują się i przekomarzają głośno o ostatni rzut. Jesienią, kiedy turystów jest znacznie mniej, wraca tu normalne wyspiarskie życie. Z mojego pokoju w starej kamieniczce mam dostęp do tarasu powstałego na szczycie niewielkiej wieży, z której wypatruję przepływających statków. Kiedyś przydomowe wieże obserwacyjne pozwalały dojrzeć zbliżających się piratów, ale dziś służą jako miejsce do relaksu i podziwiania panoramy na niewielkie wysepki: Tegina oraz mały i wielki Vinik, rozrzucone jak perły na morzu. To niezwykle relaksująca chwila.
Niektóre plaże, choć piękne, bywają niedostępne. Oto nasza subiektywna lista najdzikszych plaż.
Utakleiv (Norwegia) Skaliste klify opadające prosto do morza i bezludne plaże, z których widać szczyty wysokości ponad 1000 m – archipelag Lofotów jest miejscem najbardziej spektakularnego za kołem podbiegunowym spotkania lądu i wody. Nie bez powodu są nazywane Karaibami Północy. Przez brytyjski dziennik The Times plaża Utakleiv na wyspie Vestvag została uznana za najbardziej romantyczną plażę w Europie. Szlak Sirena (Kostaryka) Biegnie wzdłuż wybrzeża w Parku Narodowym Corcovado, z Sirena do San Pedrillo. Liczy 25 km, z czego większość prowadzi dzikimi plażami. Niestety szlak został zamknięty dla zwiedzających park ze względu na trudności i zagrożenia, m.in. brak słodkiej wody i długie odcinki, które trzeba pokonywać w pełnym słońcu. Wybrzeże Szkieletowe (Namibia) Buszmeni nazywali je „lądem, który Bóg stworzył w złości”, zaś żeglarze – „bramami piekieł”. Nawet gdy któryś zdołał bezpiecznie dobić do brzegu, nie był w stanie później odpłynąć ze względu na silne fale. Pozostawał tylko marsz przez pustynię Namib. Do dziś na wybrzeżu leżą dziesiątki wraków, a w pustynnych piaskach – zbielałe szkielety zwierząt. Od nich to piękne i wyjątkowo nieprzyjazne miejsce wzięło swoją nazwę. Ruby Beach (USA) Słynie ze skalnych filarów sterczących z morza oraz wielkich pni nanoszonych przez fale Pacyfiku na jej szaroczarne piaski. Plaża leży na zalesionym półwyspie Olympic w stanie Waszyngton, w pobliżu ujścia rzeki Hoh. To właśnie jej wezbrany nurt porywa drzewa i niesie je do oceanu. Cote de Granit Rose (Francja) Wielka Brytania ma białe klify Dover, zaś Bretania – wybrzeże różowych granitów. Chaotycznie rozrzucone, zerodowane skały ciągną się przez 30 km nad kanałem La Manche, między miasteczkami Plestin-les-Greves i Louannec. Karekare (Nowa Zelandia) Od Auckland, największego miasta Nowej Zelandii, dzieli ją 35 km. Mimo bliskości metropolii zachowała swoją dzikość – dociera na nią mniej osób niż na jej większą sąsiadkę, plażę Piha. Karekare słynie z czarnego piasku i zdradliwych prądów głębinowych, które pochłonęły już niejedno ludzkie istnienie. Dla bezpieczeństwa najlepiej pływać tylko w wyznaczonych miejscach. Plaża została uwieczniona w filmie Fortepian.
Karaiby. Puerto Rico. Odległy koniec wyspy. Biała plaża. Turkus wody. Szelest palm. Fala odpowiednio wysoka i wygięta. Na niej ludzie i deski. Wszystko sunie z prędkością niebezpieczną, ale fascynującą.
Raj surferów Zawsze myślałem, że raj surferów to trochę hipisowskie miejsce – bary na piachu i opaleni młodzi i chudzi ludzie wyszlifowani przez wodę. Żyją skromnie, jadają głównie ryby, bo nad morzem to najtańsze, są trochę obdarci, ale zawsze szczęśliwi. Z pasją życia. Z radością! A tu? Same wypasione fury, w nich osoby też raczej wypasione; niektórzy aż się przelewają. Przyjeżdżają głównie ze Stanów Zjednoczonych. Chodzą wprawdzie z deskami, ale takimi najdroższymi – bardziej na pokaz. Fuj, fuj, fuj! A kiedyś to był jeden z wielu hipisowskich rajów rozsianych na dzikich plażach dookoła Karaibów. Wszystkie raje były podobne do siebie – czy to w Kostaryce, czy w Playa del Carmen na Jukatanie, czy na małych wysepkach u wybrzeży Belize: uliczki piaskowe, budownictwo deskowe malowane na olejno, wszystko pstrokate, kwiaty we włosach, ludzie bosi, długowłosi i niemający kompletnie nic do roboty. Ale jakoś im się żyło. A to z renty za wojnę w Wietnamie, a to z groszy fuksem zarobionych, bez stresu, bez myślenia o przyszłości – jak to w raju. Dziś nie ma tam hipisów – są za to asfalt i hotele, obok plaż Plaza. Ślady dawnych romantycznych zakątków pozostały jedynie w nazwach poszczególnych miejsc. Kiedy z hotelowych szyldów usunie się słowa: Beach Resort, Inn, Condos, Villas, Marriott, Sheraton and Lodge, wrócą pierwotne nazwy. Z Mamacitas Inn zostaną same Mamacitas, czyli Mamuśki. Skąd ta nazwa? Mamacitas to trzy amerykańskie dziewczyny; grube i brzydkie, ale dobre i sympatyczne. Tylko jakoś nie mogły sobie znaleźć chłopaków na tyle rozsądnych, by potrafili dostrzec dziewczęcą duszę, a nie tuszę. Wyjechały więc na Puerto Rico, założyły drewniany hotelik i podobno nawet znalazły mężów. Spędziły na tej plaży kilkanaście lat. Gdy pod koniec lat 80. sprzedały swój hotelik Marriottowi, zniknęły. Gdzie teraz jesteście, sympatyczne Mamacitas? Czy w nowym miejscu też jest tak romantico, jak Wam było na Puerto Rico? Kolejna nazwa: Papa Alberto Hotel. Kim był Tatusiek Alberto? To stary potężny Murzyn i emerytowany bosman. Miał bar na plaży. Przyrządzał ogromne drinki. Litrowe! Mówił, że nie chce mu się robić mniejszych co pięć minut. Dlatego podawał jeden przypominający wazon, potem drugi, a do trzeciego nikt i tak nie był w stanie dotrwać, bo Papa alkohol lał szczodrze. Robił tylko dwa typy drinków: rum z colą i rum z pepsi. Oferta wprawdzie mało zróżnicowana, ale to u niego siedziało najwięcej ludzi, bo, po pierwsze, nigdzie nie było tak tanio (rum „domowej roboty”). Po drugie, jeśli ktoś nie lubił rumu, mógł przynieść wino lub piwo. Po trzecie, Papa Alberto robił drinki także sobie, a potem śpiewał bluesy do samego rana. I dla tych bluesów warto było u niego siedzieć nawet o suchym pysku. Albertooo! Gdzieś odpłynął? I czy jesteś tam szczęśliwy? Czy też masz swój bar? Takich postaci było w portorykańskim raju około setki. Plus drugie tyle przyjezdnych zatrzymujących się na kilka tygodni, czasem pół roku: Lazy Parrot – Leniwy Papug – bywał dentystą w nagłych przypadkach. Dziś został po nim Lazy Parrot Resort. Crippled Frankey, czyli Kulawy Franuś – casanowa na wózku inwalidzkim. Dziewczyny szeptały coś sobie o nim, a potem podobno każda chciała sprawdzić, czy... to prawda. Dziś ze sławnego casanowy zostało kondominium. Pinaple Jo – miał gębę pryszczatą ze śladami po ospie. Spalone w słońcu i łuszczące się policzki przypominały ananasa. Dlatego wołali na niego Ananasowy Jaśko. Dziś został tylko Pinaple Jo’s Bar & Grill. Hotel, Beach Resort, Inn, Condos, Villas, Marriott, Sheraton and Lodge zapraszają do raju. Kiedyś plaża – dziś Plaza. Kiedyś raj – dziś Tropical Paradise.